P. 1
matematyka po polsku

matematyka po polsku

4.71

|Views: 36,425|Likes:
Wydawca: rafalp
simple mathematics tutorial (PL)
simple mathematics tutorial (PL)

More info:

Categories:Types, School Work
Published by: rafalp on Jul 18, 2008
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/02/2013

pdf

text

original

spis treści

więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
matematyka w liceum - matura z matematyki - zadania
matematyka w przykładach - zadania z pełnymi rozwiązaniami - arkusze maturalne rozwiązane krok po kroku
Witam! Ten facet na zdjęciu obok to ja – Jakub
Grzegorzek. Od kilku lat pomagam w nauce mate-
matyki. Często widziałem sytuację, że człowiek czyta
zadania i ściana. Zupełnie nie wie, z której strony
je ugryźć. Co wtedy? Otwierasz mój ebook i szukasz
podobnego zadania. Czytasz rozwiązanie i na jego
podstawie próbujesz wymyśleć swoje. Dlatego zawar-
łem w ebooku możliwie dużą liczbę przykładów. Mam
nadzieję, że znajdziesz, to co szukasz. Klinij poniżej.
pomóż mi spopularyzować ten ebook
Matematyka
w liceum
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Nie przeglądaj strona po stronie !!!!!
Nie używaj rolki w myszce !!!!!
Po tym ebooku należy poruszać się TYLKO klikając oznaczony na niebiesko tekst.
Jak chcesz się cofnąć, kliknij niebieską strzałkę.
Zacznij jeszcze raz. Kliknij tutaj
spis treści
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Spis treści:
• liczby i wyrażenia algebraiczne • trygonometria
• zbiory, wartość bezwględna, indukcja • geometria na płaszczyźnie
• funkcja i jej własności • geometria analityczna
• funkcja liniowa • geometria w przestrzeni
• funkcja kwadratowa • kombinatoryka, prawdopodobieństwo,
• wielomiany elementy statystyki
• funkcje wymierne
• funkcja wykładnicza • MATURA
• logarytmy
• ciągi i ich granice • blog
• granica funkcji w ±∞ • pomóż mi spopularyzować ten ebook
• granica w punkcie i pochodna funkcji
za duża czcionka? jak ja to napisałem
gra w „kropki”
przeglądanie drukowanie MatTV
kontakt z autorem: jakub@matematyka.pisz.pl
copyright
20 luty 2007r.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Nie przeglądaj strona po stronie !!!!!
Nie używaj rolki w myszce !!!!!
Po tym ebooku należy poruszać się TYLKO klikając oznaczony na niebiesko tekst.
Jak chcesz się cofnąć, kliknij niebieską strzałkę.
Zacznij jeszcze raz. Kliknij tutaj
spis treści
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-3 1 2 4
A
B
Dla przedziałów A = (−3, 2` i B = (1, 4` wyznacz A ∪ B, A ∩ B, A ` B, B ` A, A

,
B

.
Zaznaczamy przedziały na osi liczbowej i odczytujemy rozwiązanie:
suma: A∪ B = (−3, 4`
część wspólna: A∩ B = (1, 2`
różnica: A` B = (−3, 1`
różnica: B ` A = (2, 4`
dopełnienie: A

= (−∞, −3` ∪ (2, ∞)
dopełnienie: B

= (−∞, 1` ∪ (4, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • • • • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: wyznaczyć sumę, iloczyn, różnicę, dopełnienie
przedziałów liczbowych oraz innych podzbiorów zbioru
liczb rzeczywistych
Dla przedziałów A = (−3, 2` i B = (1, 4` wyznacz A∪ B, A∩ B, A` B, B ` A,
A

, B

.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
2 5
2 5
2 5
2 5
2
5
Przedziały liczbowe
Przykłady:
'2, 5` Przedział obustronnie domknięty, zawiera liczby od 2 do 5.
(2, 5) Przedział obustronnie otwarty, zawiera liczby od 2 do 5, bez 2 i 5.
'2, 5) Przedział lewostronnie domknięty, zawiera liczby od 2 do 5,
bez 5.
(2, 5` Przedział prawostronnie domknięty, zawiera liczby od 2 do 5,
bez 2.
Nawiasy przy ∞ zawsze okrągłe
'2, ∞) Przedział lewostronnie domknięty, zawiera liczby większe
lub równe 2.
(−∞, 5) Przedział prawostronnie otwarty, zawiera liczby mniejsze od 5.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1 2 3 4
A
B
1 2 3 4
A
B
1 2 3 4
A
B
1 3
A
A

A

Działania na przedziałach
suma: A∪ B
Suma przedziałów A i B to przedział zawierający wszystkie liczby z przedziałów A i B.
przykład:
A = (1, 3) B = (2, 4) A∪ B = (1, 4)
część wspólna (iloczyn): A∩ B
Część wspólna przedziałów A i B to przedział zawierający liczby wspólne dla przedziałów A
i B.
przykład:
A = (1, 3) B = (2, 4) A∩ B = (2, 3)
Różnica : A` B
Różnica przedziałów A i B to przedział zawierający liczby należące do przedziału A, ale nie
należące do przedziału B.
przykład:
A = (1, 3) B = (2, 4) A` B = (1, 2`
Dopełnienie: A

Dopełnienie przedziału A to przedział lub suma przedziałów zawierająca liczby, które nie
należą do przedziału A.
przykład:
A = (1, 3) A

= (−∞, 1` ∪ '3, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • • • • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: zaznaczać na osi liczbowej zbiory opisane
za pomocą równań i nierówności z wartością bezwzględną
typu: [x −a[ = b, [x −a[ < b, [x −a[ > b
Rozwiąż równania:
[x[ = 3 [x + 1[ = 2 [x −3[ = 0
[x + 4[ = −5

(x + 5)
2
= 4
Rozwiąż nierówności:
[x[ < 3 [x −4[ < 2 [8 −2x[ · 4
[x[ > 2 [2x −6[ ` 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
[x[ = 3
Wartość bezwzględna z −3 i 3 jest równa 3, a więc:
x = −3 lub x = 3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
[x + 1[ = 2
Wartość bezwzględna z −2 i 2 jest równa 2, a więc:
x + 1 = −2 lub x + 1 = 2
x = −2 −1 x = 2 −1
x = −3 x = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
[x −3[ = 0
Wartość bezwzględna tylko z 0 jest równa 0, a więc:
x −3 = 0
x = 3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
[x + 4[ = −5
Wartość bezwzględna nie może być ujemna, a więc równanie nie ma
rozwiązania.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:

(x + 5)
2
= 4
Zgodnie ze wzorem

x
2
= [x[ możemy napisać

(x + 5)
2
= [x + 5[.
[x + 5[ = 4
Wartość bezwzględna z −4 i 4 jest równa 4, a więc:
x + 5 = −4 lub x + 5 = 4
x = −4 −5 x = 4 −5
x = −9 x = −1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0 −3
3
0 5
5
wartość bezwzględna
wartość bezwzględna z dowolnej liczby jest dodatnia lub równa zero.
[x[ =

x gdy x ` 0
−x gdy x < 0
przykłady:
[4[ = 4 [ −4[ = 4 [0[ = 0
[ −5[ = 5 [
1
2
[ =
1
2
interpretacja geometryczna wartości bezwzględnej
wartość bezwzględna liczby jest równa jej odległości od zera na osi liczbowej
przykłady:
[ −3[ = 3 [5[ = 5
własności wartości bezwzględnej
[x[ ` 0 [ −x[ = [x[

x
2
= [x[
[x y[ = [x[ [y[ [x[ = [y[ ⇔ x = y lub x = −y

x
y

=
|x|
|y|
[x +y[ · [x[ +[y[
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-3 3
Rozwiąż nierówność:
[x[ < 3
Nierówność z wartością bezwzględną można zastąpić układem nierówności bez wartości bez-
względnej.
x < 3 i x > −3
Rozwiązaniem jest część wspólna przedziałów:
x ∈ (−3, 3)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
2 6
Rozwiąż nierówność:
[x −4[ < 2
Nierówność z wartością bezwzględną można zastąpić układem nierówności bez wartości bez-
względnej.
x −4 < 2 i x −4 > −2
x < 2 + 4 x > −2 + 4
x < 6 x > 2
Rozwiązaniem jest część wspólna przedziałów:
x ∈ (2, 6)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
2 6
Rozwiąż nierówność:
[8 −2x[ · 4
Nierówność z wartością bezwzględną można zastąpić układem nierówności bez wartości bez-
względnej.
8 −2x · 4 i 8 −2x ` −4
−2x · 4 −8 −2x ` −4 −8
−2x · −4 / : (−2) −2x ` −12 / : (−2)
x ` 2 x · 6
Rozwiązaniem jest część wspólna przedziałów:
x ∈ '2, 6`
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-2 2
Rozwiąż nierówność:
[x[ > 2
Nierówność z wartością bezwzględną można zastąpić układem nierówności bez wartości bez-
względnej.
x > 2 lub x < −2
Rozwiązaniem jest suma przedziałów:
x ∈ (−∞, −2) ∪ (2, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1 5
Rozwiąż nierówność:
[2x −6[ ` 4
Nierówność z wartością bezwzględną można zastąpić układem nierówności bez wartości bez-
względnej.
2x −6 ` 4 lub 2x −6 · −4
2x ` 4 + 6 2x · −4 + 6
2x ` 10 / : 2 2x · 2 / : 2
x ` 5 x · 1
Rozwiązaniem jest suma przedziałów:
x ∈ (−∞, 1` ∪ '5, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Definicja funkcji
Funkcja f : X → Y to przyporządkowanie, które każdemu elementowi zbioru X przypo-
rządkowuje dokładnie jeden element ze zbioru Y .
x - argumenty (liczby należące do X)
y - wartości (liczby należace do Y )
Funkcję przedstawiamy najczęściej za pomocą wzoru lub wykresu.
Możliwe zapisy wzoru funkcji:
y = x
2
f(x) = x
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-2 5
x
y
Dziedzina funkcji
Dziedzina funkcji to zbiór zawierający wszystkie liczby, które możemy podstawić do wzoru
funkcji. Możemy ją też odczytać z wykresu funkcji.
Oznaczenia: D D
f
X
Przykłady:
y =

x D = '0, ∞), ponieważ nie można pierwiastkować liczb ujemnych.
y =
1
x
D = R` ¦0¦, ponieważ nie można dzielić przez 0 (
1
x
= 1 : x).
D = '−2, 5)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Symbole matematyczne
x ∈ '0, ∞) x należy do przedziału '0, ∞)
R liczby rzeczywiste, czyli wszystkie jakie znasz
x ∈ R` ¦0¦ x należy do liczb rzeczywistych oprócz 0.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-2
4
x
y
Zbiór wartości (przeciwdziedzina)
Zbiór wartości to zbiór zawierający wszystkie liczby, które możemy otrzymać ze wzoru funkcji.
Możemy go też odczytać z wykresu funkcji.
Oznaczenia: D
−1
Y W
f
Przykłady:
y = x
2
D
−1
= '0, ∞), ponieważ podnosząc do kwadratu
otrzymujemy liczby nieujemne.
y = x + 1 D
−1
= R, ponieważ możemy otrzymać dowolną liczbę
wstawiając odpowiednią za x.
D
−1
= '−2, 4)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1
x
y
Miejsce zerowe
Miejsce zerowe to liczba, która podstawiona do wzoru funkcji daje wartość równą 0. Miejsce
zerowe możemy też odczytać z wykresu funkcji.
Przykłady:
y = x + 2 x
0
= −2, ponieważ podstawiając −2 za x otrzymujemy 0.
y = 2x −6 x
0
= 3, ponieważ podstawiając 3 za x otrzymujemy 0.
x
0
= 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
x
1
x
2
f(x
1
)
f(x
2
)
x
y
x
2
x
1
f(x
2
)
f(x
1
)
x
y
c
Monotoniczność
Monotoniczność oznacza najczęściej, że funkcja jest rosnąca, malejąca lub stała.
Przykłady:
Funkcja Definicja
rosnąca: Dla każdego x
1
< x
2
: f(x
1
) < f(x
2
)
Funkcja Definicja
malejąca: Dla każdego x
1
< x
2
: f(x
1
) > f(x
2
)
Funkcja Definicja
stała: Dla każdego x: f(x) = c
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
x
y
-4 3
1
Różnowartościowość
Funkcja jest różnowartościowa, jeżeli nie ma takich dwóch liczb, dla których wartość funkcji
wynosi tyle samo.
Przykłady:
funkcja różnowartościowa
funkcja nie jest różnowartościowa, ponieważ
dla −4 i 3 wartość wynosi tyle samo.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wzory, definicje, twierdzenia:
• Podstawy
• Funkcja kwadratowa
• Wielomiany
• Funkcje wymierne
• Funkcja wykładnicza
• Logarytmy
• Ciągi i ich granice
• Granica i pochodna funkcji
• Trygonometria
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Jeżeli czcionka wydaje ci się zbyt duża, zmień rozmiar okna. Kliknij w prawym górnym rogu
i wskaźnikiem myszki przeciągnij prawy dolny róg. Wraz z rozmiarem okna zmienisz rozmiar
tekstu.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
-3 3
2
x
y
-5 5
-4
4
Parzystość i nieparzystość
Funkcja jest parzysta, jeżeli dla dowolnych liczb przeciwnych wartość funkcji wynosi tyle
samo. Lewa strona wykresu jest odbiciem prawej.
f(−x) = f(x)
Funkcja parzysta, ponieważ dla liczb przeciwnych
(np −3, 3) wartość wynosi tyle samo.
Funkcja jest nieparzysta, jeżeli dla dowolnych liczb przeciwnych wartości funkcji są też prze-
ciwne. Lewa strona wykresu jest odwróconym odbiciem prawej.
f(−x) = −f(x)
Funkcja nieparzysta, ponieważ dla liczb przeciwnych
(np −5, 5) wartości też są przeciwne.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Funkcja nie jest ani parzysta, ani nieparzysta.
Tak jest z większością funkcji.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Okresowość funkcji
Funkcja jest okresowa, jeżeli jej wykres da się podzielić na nieskończenie wiele identycznych
części.
Okres funkcji - długość jednej części na jakie został podzielony wykres.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1
x
y
1
x
y
1
• • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: określać z wykresu funkcji: dziedzinę,
zbiór wartości, wartość mając dany argument, argument mając
daną wartość, miejsca zerowe, przedziały monotoniczności, zbiór
dla których wartości są dodatnie (ujemne), najmniejszą
i największą wartość funkcji

Dla powyższych funkcji określ dziedzinę, zbiór wartości, miejsca zerowe, monotoniczność,
różnowartościowość, parzystość, okresowość.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Znajdź dziedzinę funkcji.
f(x) =

3x + 9
Rozwiązanie:
Wyznaczamy dziedzinę wiedząc, że liczb ujemnych nie możemy pierwiastkować.
3x + 9 ` 0
3x ` −9 / : 3
x ` −3
Odp. D = '−3, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Znajdź dziedzinę funkcji.
f(x) =

4 −2x
Rozwiązanie:
Wyznaczamy dziedzinę wiedząc, że liczb ujemnych nie możemy pierwiastkować.
4 −2x ` 0
−2x ` −4 / : (−2)
x · 2
Odp. D = (−∞, 2`
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Znajdź dziedzinę funkcji.
f(x) =
5
2x + 6
Rozwiązanie:
dziedzina funkcji
Mianownik nie może być równy 0, ponieważ nie wolno dzielić przez 0.
2x + 6 = 0
2x = −6 / : 2
x = −3
Odp. D = R` ¦−3¦
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Znajdź dziedzinę funkcji.
f(x) =
4
x(x + 3)
Rozwiązanie:
dziedzina funkcji
Mianownik nie może być równy 0, ponieważ nie wolno dzielić przez 0.
x(x + 3) = 0
x = 0 lub x + 3 = 0
x = −3
Odp. D = R` ¦0, −3¦
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1
Rozwiązanie:
dziedzina D = R
zbiór wartości D
−1
= (−∞, 3`
miejsce zerowe x
0
≈ −3 lub x
0
≈ 1, 5
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
rosnąca w przedziale (−∞, −1)
malejąca w przedziale (−1, ∞)
różnowartościowość funkcja nie jest różnowartościowa
parzystość funkcja nie jest ani parzysta ani nieparzysta
okresowość funkcja nie jest okresowa
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1
Rozwiązanie:
dziedzina D = '−3, 4)
zbiór wartości D
−1
= '−4, 3`
miejsce zerowe x
0
≈ −2 lub x
0
= 3
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
malejąca w przedziale '−3, −1)
stała w przedziale (−1, 1)
rosnąca w przedziale (1, 4)
różnowartościowość funkcja nie jest różnowartościowa
parzystość funkcja nie jest ani parzysta ani nieparzysta
okresowość funkcja nie jest okresowa
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1
Rozwiązanie:
dziedzina D = '−3, ∞)
zbiór wartości D
−1
= '−4, ∞)
miejsce zerowe x
0
≈ −2, 1 lub x
0
= 0 lub x
0
≈ 2, 1
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
rosnąca w przedziale '−3, −1)
malejąca w przedziale (−1, 1)
rosnąca w przedziale (1, ∞)
różnowartościowość funkcja nie jest różnowartościowa
parzystość funkcja nie jest ani parzysta ani nieparzysta
okresowość funkcja nie jest okresowa
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1
3
y
=
2
x
+
3
a > 0
x
y
1
1
y
=

1
3
x
+
1
a < 0
x
y
1
2
y = 2
a = 0
x
y
funkcja liniowa
funkcja liniowa to funkcja dana wzorem
y = ax +b
a – współczynnik kierunkowy
monotoniczność: a > 0 – rosnąca a < 0 – malejąca a = 0 – stała
b – współrzędna punktu przecięcia z osią Oy: (0, b)
wykres funkcji liniowej:
współczynnik kierunkowy:
a = 2 a = −
1
3
a = 0
monotoniczność:
rosnąca malejąca stała
punkt przecięcia wykresu z osią Oy:
(0, 3) (0, 1) (0, 2)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1
−1
1
y
=
2
x

1
y
=
2
x
+
2
x
y
1
−1
−3
y
=
1
2
x

1
y
=

2
x

3
x
y
proste równoległe i prostopadłe
Proste równoległe mają
ten sam współczynnik kierunkowy.
Proste prostopadłe mają
współczynniki kierunkowe spełniające wzór:
a
1
a
2
= −1
np. −2
1
2
= −1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: podawać wzór funkcji liniowej o zadanych
własnościach
Znajdź równanie funkcji liniowej, której wykres jest równoległy do y = 2x+4 i przechodzi
przez punkt A(3, 7).
Znajdź równanie funkcji liniowej, której wykres jest prostopadły do y = 3x−2 i przechodzi
przez punkt A(6, 3).
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1 -1
1
-2
-5
x
y
Dla funkcji
y = 3x −2
narysuj wykres, podaj dziedzinę, zbiór wartości, miejsce zerowe, monotoniczność.
Rozwiązanie:
Dla wybranych dowolnie x np. −1,0,1 liczymy y:
x = −1 y = 3 (−1) −2 = −3 −2 = −5
x = 0 y = 3 0 −2 = −2
x = 1 y = 3 1 −2 = 1
x −1 0 1
y −5 −2 1
dziedzina D = R
zbiór wartości D
−1
= R
Miejsce zerowe liczymy wstawiając 0 za y.
0 = 3x −2
−3x = −2/ : (−3)
x
0
=
2
3
monotoniczność funkcja jest rosnąca
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Znajdź równanie funkcji liniowej, której wykres jest równoległy do y = 2x + 4 i przechodzi
przez punkt A(3, 7).
Rozwiązanie:
y = ax +b
Musimy znaleźć a i b.
a = 2, ponieważ szukana funkcja jest równoległa do y = 2x + 4.
y = 2x +b
Wstawiając do równania współrzędne A(3, 7) znajdujemy b.
7 = 2 3 +b
7 −6 = b
b = 1
Odp. y = 2x + 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Znajdź równanie funkcji liniowej, której wykres jest prostopadły do y = 3x −2 i przechodzi
przez punkt A(6, 3).
Rozwiązanie:
y = ax +b
Musimy znaleźć a i b.
Współczynnik kierunkowy a liczymy ze wzoru.
a
1
a
2
= −1
3 a = −1/ : 3
a = −
1
3
y = −
1
3
x +b
Wstawiając do równania współrzędne punktu A(6, 3) znajdujemy b.
3 = −
1
3
6 +b
3 = −2 +b
3 + 2 = b
b = 5
Odp. y = −
1
3
x + 5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rysowanie wektorów
Wektor rysujemy w postaci strzałki.
w = [a, b]
Rysowanie wektora:
Zaznaczamy początek w dowolnym miejscu. Na podstawie współrzędnych [a, b] znajdujemy
koniec.
Przykłady:
[2, 3] 2 w prawo 3 do góry
[3, 1] 3 w prawo 1 do góry
[−2, 1] 2 w lewo 1 do góry
[3, −2] 3 w prawo 2 do dołu
[0, 2] 2 do góry
[−3, 0] 3 w lewo
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Przesuwanie wykresu funkcji
Wykres funkcji
f(x −a) +b
otrzymujemy przez narysowanie funkcji f(x) i przesunięciu jej o wektor [a, b].
Przykłady:
y = [x −3[ + 2 rysujemy y = [x[ i przesuwamy o wektor [3, 2]
y = (x −2)
2
−4 y = x
2
[2, −4]
y = (x + 1)
3
+ 2 y = x
3
[−1, 2]
y = (x + 5)
2
−3 y = x
2
[−5, −3]
y = x
2
+ 1 y = x
2
[0, 1]
y = (x −2)
2
y = x
2
[2, 0]
y =
2
x+3
−1 y =
2
x
[−3, −1]
Pierwsza współrzędna wektora ma przeciwny znak niż liczba przy x, druga współrzędna ma
znak taki sam jak liczba na końcu.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • •
Narysuj wykres funkcji:
y = (x −2)
2
+ 1 y = (x + 4)
3
y =
1
x+1
−2
y = [x −3[ + 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Narysuj wykres funkcji:
y = (x −2)
2
+ 1
Rozwiązanie:
Wykres y = (x −2)
2
+ 1 otrzymujemy przez przesunięcie y = x
2
o wektor [2, 1].
x -2 -1 0 1 2
y = x
2
4 1 0 1 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Narysuj wykres funkcji:
y = (x + 4)
3
Rozwiązanie:
Wykres y = (x + 4)
3
otrzymujemy przez przesunięcie y = x
3
o wektor [−4, 0].
x -2 -1 0 1 2
y = x
3
-8 -1 0 1 8
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Narysuj wykres funkcji:
y =
1
x + 1
−2
Rozwiązanie:
Wykres y =
1
x+1
−2 otrzymujemy przez przesunięcie y =
1
x
o wektor [−1, −2].
x -2 -1 -
1
2
1
2
1 2
y =
1
x
-
1
2
-1 -2 2 1
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Narysuj wykres funkcji:
y = [x −3[ + 2
Rozwiązanie:
Wykres y = [x −3[ + 2 otrzymujemy przez przesunięcie y = [x[ o wektor [3, 2].
x -2 -1 0 1 2
y = [x[ 2 1 0 1 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
1
=
−b −


2a
x
2
=
−b +


2a
x
1
=
−b
2a
Równanie kwadratowe
ax
2
+bx +c = 0 a = 0
Najpierw liczymy ∆ (delta).
∆ = b
2
−4ac
Pierwiastki równania kwadratowego liczymy w zależności od znaku delty.
∆ > 0 dwa pierwiastki
∆ = 0 jeden pierwiastek
∆ < 0 nie ma pierwiastków
Pierwiastki równania ax
2
+ bx + c = 0 są miejscami zerowymi funkcji kwadratowej
y = ax
2
+bx +c.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wzory skróconego mnożenia
Wzóry: Przykłady:
(a +b)
2
= a
2
+ 2ab +b
2
(x + 3)
2
= x
2
+ 2 x 3 + 3
2
=
= x
2
+ 6x + 9
(a −b)
2
= a
2
−2ab +b
2
(3x −4)
2
= (3x)
2
−2 3x 4 + 4
2
=
= 9x
2
−24x + 16
(a −b)(a +b) = a
2
−b
2
(3x −2)(3x + 2)= (3x)
2
−2
2
= 9x
2
−4
x
2
−9= (x −3)(x + 3)
x
2
−5= (x −

5)(x +

5)
(a +b)
3
= a
3
+ 3a
2
b + 3ab
2
+b
3
(x + 2)
3
= x
3
+ 3 x
2
2 + 3 x 2
2
+ 2
3
=
= x
3
+ 6x
2
+ 12x + 8
(a −b)
3
= a
3
−3a
2
b + 3ab
2
−b
3
(2x −1)
3
= (2x)
3
−3 (2x)
2
1+
+3 2x 1
2
−1
3
=
= 8x
3
−12x
2
+ 6x −1
a
3
+b
3
= (a +b)(a
2
−ab +b
2
) x
3
+ 27= x
3
+ 3
3
=
= (x + 3)(x
2
−3x + 9)
a
3
−b
3
= (a −b)(a
2
+ab +b
2
) x
3
−5= x
3
−(
3

5)
3
=
= (x −
3

5)(x
2
+
3

5x +
3

25)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: rozwiązywać równania kwadratowe z jedną
niewiadomą
rozwiąż równania:
x
2
−4 = 0 2x
2
−16 = 0 x
2
+ 9 = 0
x
2
−3x = 0 −2x
2
+ 6x = 0
rozwiąż równania:
x
2
−4x −5 = 0 x
2
+ 6x + 9 = 0 x
2
+ 2x + 5 = 0
−x
2
+ 3x + 4 = 0 2x
2
+ 3x −1 = 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
x
2
−4 = 0
Rozwiązanie:
x
2
−4 = 0
x
2
= 4
x = 2 lub x = −2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
2x
2
−16 = 0
Rozwiązanie:
2x
2
−16 = 0
2x
2
= 16/ : 2
x
2
= 8
x =

8 lub x = −

8
x =

4 2 x = −

4 2
x = 2

2 x = −2

2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
x
2
+ 9 = 0
Rozwiązanie:
x
2
+ 9 = 0
x
2
= −9
równanie nie ma rozwiązania
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
x
2
−3x = 0
Rozwiązanie:
x
2
−3x = 0
x(x −3) = 0
x = 0 lub x −3 = 0
x = 3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
−2x
2
+ 6x = 0
Rozwiązanie:
−2x
2
+ 6x = 0
x(−2x + 6) = 0
x = 0 lub −2x + 6 = 0
−2x = −6/ : (−2)
x = 3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
x
2
−4x −5 = 0
Rozwiązanie:
x
2
−4x−5 = 0
Korzystamy ze wzorów na pierwiastki równania kwadratowego.
a = 1 b = −4 c = −5
∆ = (−4)
2
−4 1 (−5) = 16 + 20 = 36

∆ =

36 = 6
x
1
=
−(−4) −6
2 1
=
4 −6
2
=
−2
2
= −1
x
2
=
−(−4) + 6
2 1
=
4 + 6
2
=
10
2
= 5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
x
2
+ 6x + 9 = 0
Rozwiązanie:
x
2
+ 6x + 9 = 0
Korzystamy ze wzorów na pierwiastki równania kwadratowego.
a = 1 b = 6 c = 9
∆ = 6
2
−4 1 9 = 36 −36 = 0
x
1
=
−6
2 1
=
−6
2
= −3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
x
2
+ 2x + 5 = 0
Rozwiązanie:
x
2
+ 2x + 5 = 0
Korzystamy ze wzorów na pierwiastki równania kwadratowego.
a = 1 b = 2 c = 5
∆ = 2
2
−4 1 5 = 4 −20 = −16
równanie nie ma pierwiastków
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
−x
2
+ 3x + 4 = 0
Rozwiązanie:
−x
2
+ 3x + 4 = 0
Korzystamy ze wzorów na pierwiastki równania kwadratowego.
a = −1 b = 3 c = 4
∆ = 3
2
−4 (−1) 4 = 9 + 16 = 25

∆ =

25 = 5
x
1
=
−3 −5
2 (−1)
=
−8
−2
= 4
x
2
=
−3 + 5
2 (−1)
=
2
−2
= −1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
2x
2
+ 3x −1 = 0
Rozwiązanie:
2x
2
+ 3x−1 = 0
Korzystamy ze wzorów na pierwiastki równania kwadratowego.
a = 2 b = 3 c = −1
∆ = 3
2
−4 2 (−1) = 9 + 8 = 17

∆ =

17
x
1
=
−3 −

17
2 2
=
−3 −

17
4
x
2
=
−3 +

17
2 2
=
−3 +

17
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Funkcja kwadratowa
wzory, twierdzenia, definicje
• Równanie kwadratowe
• Postać ogólna, kanoniczna, iloczynowa
• Wykres funkcji kwadratowej
• Nierówności kwadratowe
rozwiązane zadania
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
zbiory, wartość bezwzględna, indukcja
wzory, twierdzenia, definicje
• zbiory
• działania na zbiorach
• własności działań na zbiorach
• zbiory liczbowe
• przedziały liczbowe
• działania na przedziałach
• zdanie w logice
• kwantyfikatory
• rachunek zdań
• prawa logiczne
• wartość bezwzględna
• odległość liczb na osi liczbowej
• indukcja matematyczna
rozwiązane zadania
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Postać ogólna, kanoniczna, iloczynowa
Postać ogólna: przykłady:
y = ax
2
+bx +c y = 3x
2
+ 5x −2
y = 4x
2
+ 6x
y = x
2
+ 5
Postać kanoniczną otrzymujemy licząc najpierw deltę, a następnie p i q.
y = a(x −p)
2
+q y = 6(x + 3)
2
−4
y = −2(x −5)
2
p =
−b
2a
q =
−∆
4a
y = x
2
+ 3
Postać iloczynową otrzymujemy z postaci ogólnej po obliczeniu pierwiastków. Jej wygląd
zależy od delty.
∆ > 0 y = a(x −x
1
)(x −x
2
) y = 2(x −3)(x + 4)
y = x(x + 5)
∆ = 0 y = a(x −x
1
)
2
y = (x −3)
2
y = 4x
2
∆ < 0 nie istnieje
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: przedstawiać funkcję kwadratową w różnych
postaciach: ogólnej, iloczynowej, kanonicznej
Sprowadź do postaci kanonicznej:
y = x
2
+ 4x −3 y = −2x
2
+ 8x y = 3(x −1)(x + 4)
Sprowadź do postaci iloczynowej:
y = x
2
+ 2x −8 y = 3x
2
−6 y = 5x
2
−2x
Sprowadź do postaci ogólnej:
y = 2(x + 3)
2
−4 y = 2(x −3)(x + 4)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Sprowadź do postaci kanonicznej:
y = x
2
+ 4x−3
Rozwiązanie:
liczymy deltę:
a = 1 b = 4 c = −3
∆ = 4
2
−4 1 (−3) = 16 + 12 = 28
Wykorzystujemy wzory na p i q.
p =
−4
2 1
= −2 q =
−28
4 1
= −7
Postać kanoniczna:
y =

x −(−2)

2
+ (−7)
y = (x + 2)
2
−7
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Sprowadź do postaci kanonicznej:
y = −2x
2
+ 8x
Rozwiązanie:
liczymy deltę:
a = −2 b = 8 c = 0
∆ = 8
2
−4 (−2) 0 = 64 −0 = 64
Wykorzystujemy wzory na p i q.
p =
−8
2 (−2)
=
−8
−4
= 2 q =
−64
4 (−2)
=
−64
−8
= 8
Postać kanoniczna:
y = −2(x −2)
2
+ 8
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Sprowadź do postaci kanonicznej:
y = 3(x −1)(x + 4)
Rozwiązanie:
Najpierw sprowadzamy do postaci ogólnej:
3(x −1)(x + 4) = 3(x
2
+ 4x −x −4) = 3(x
2
+ 3x −4) = 3x
2
+ 9x−12
liczymy deltę:
a = 3 b = 9 c = −12
∆ = 9
2
−4 3 (−12) = 81 + 144 = 225
Wykorzystujemy wzory na p i q.
p =
−9
2 3
= −
3
2
q =
−225
4 3
=
−75
4
= −18
3
4
Postać kanoniczna:
y = 3

x −


3
2

2
+

−18
3
4

y = 3

x +
3
2

2
−18
3
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Sprowadź do postaci iloczynowej:
y = x
2
+ 2x−8
Rozwiązanie:
liczymy deltę:
a = 1 b = 2 c = −8
∆ = 2
2
−4 1 (−8) = 4 + 32 = 36

∆ =

36 = 6
liczymy pierwiastki.
x
1
=
−2 −6
2 1
x
2
=
−2 + 6
2 1
x
1
=
−8
2
x
2
=
4
2
x
1
= −4 x
2
= 2
Postać iloczynowa:
y =

x −(−4)

(x −2)
y = (x + 4)(x −2)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Sprowadź do postaci iloczynowej:
y = 3x
2
−6
Rozwiązanie:
Prościej jest nie liczyć z delty, tylko przekształcać:
y = 3(x
2
−2)
Korzystamy ze wzoru a
2
−b
2
= (a −b)(a +b):
y = 3(x −

2)(x +

2)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Sprowadź do postaci iloczynowej:
y = 5x
2
−2x
Rozwiązanie:
Prościej jest nie liczyć z delty, tylko przekształcać:
y = 5x

x −
2
5

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Sprowadź do postaci ogólnej:
y = 2(x + 3)
2
−4
Rozwiązanie:
Korzystamy ze wzoru (a +b)
2
= a
2
+ 2ab +b
2
:
y = 2(x
2
+ 2 x 3 + 3
2
) −4
y = 2(x
2
+ 6x + 9) −4
y = 2x
2
+ 12x + 18 −4
y = 2x
2
+ 12x + 14
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Sprowadź do postaci ogólnej:
y = 2(x −3)(x + 4)
Rozwiązanie:
2(x −3)(x + 4) = 2(x
2
+ 4x −3x −12) = 2(x
2
+x −12) = 2x
2
+ 2x −24
y = 2x
2
+ 2x −24
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a > 0
∆ < 0
x
a > 0
∆ = 0
x
a > 0
∆ > 0
x
a < 0
∆ < 0
x
a < 0
∆ = 0
x
a < 0
∆ > 0
x
Wykres funkcji kwadratowej
Wykresem funkcji kwadratowej jest parabola.
Położenie wykresu względem osi x zależy od delty i a.
y = ax
2
+bx +c
Współrzędne wierzchołka W(p, q) paraboli dane są wzorem:
p =
−b
2a
q =
−∆
4a
Najłatwiej współrzędne wierzchołka odczytać z postaci kanonicznej.
Przykład:
y = 3(x −5)
2
+ 4 W(5, 4)
y = 2(x + 3)
2
−1 W(−3, −1)
y = (x + 4)
2
W(−4, 0)
y = x
2
−6 W(0, −6)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: sporządzać wykresy funkcji kwadratowych
odczytywać własności z wykresu, określać przedziały
monotoniczności funkcji kwadratowej
Narysuj wykres funkcji kwadratowej i podaj jej własności:
y = x
2
−4x + 3 y = −2x
2
−8x −5 y = x
2
−6x + 10
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
2
-1
x
y
Narysuj wykres funkcji kwadratowej i podaj jej własności:
y = x
2
−4x + 3
Rozwiązanie:
Sprowadzamy funkcję do postaci kanonicznej: y = (x −2)
2
−1
Rysujemy wykres y = x
2
i przesuwamy go o wektor [2, −1].
x -2 -1 0 1 2
y = x
2
4 1 0 1 4
dziedzina D = R
zbiór wartości D
−1
= '−1, ∞)
miejsce zerowe x
0
= 1 lub x
0
= 3
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
malejąca w przedziale (−∞, 2)
rosnąca w przedziale (2, ∞)
wierzchołek W(2, −1)
najmniejsza wartość y
min
= −1 dla x = 2
największa wartość nie istnieje
różnowartościowość funkcja nie jest różnowartościowa
parzystość funkcja nie jest ani parzysta ani nieparzysta
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
y = x
2
−4x + 3
a = 1 b = −4 c = 3
∆ = (−4)
2
−4 1 3 = 16 −12 = 4
p =
−(−4)
2 1
=
4
2
= 2 q =
−4
4 1
=
−4
4
= −1
postać kanoniczna:
y = (x −2)
2
−1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-2
3
x
y
Narysuj wykres funkcji kwadratowej i podaj jej własności:
y = −2x
2
−8x −5
Rozwiązanie:
Sprowadzamy funkcję do postaci kanonicznej: y = −2(x + 2)
2
+ 3
Rysujemy wykres y = −2x
2
i przesuwamy go o wektor [−2, 3].
x -2 -1 0 1 2
y = −2x
2
-8 -2 0 -2 -8
dziedzina D = R
zbiór wartości D
−1
= (−∞, 3`
miejsce zerowe x
0
≈ −3, 2 lub x
0
≈ −0, 8
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
rosnąca w przedziale (−∞, −2)
malejąca w przedziale (−2, ∞)
wierzchołek W(−2, 3)
największa wartość y
max
= 3 dla x = −2
najmniejsza wartość nie istnieje
różnowartościowość funkcja nie jest różnowartościowa
parzystość funkcja nie jest ani parzysta ani nieparzysta
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
y = −2x
2
−8x −5
a = −2 b = −8 c = −5
∆ = (−8)
2
−4 (−2) (−5) = 64 −40 = 24
p =
−(−8)
2 (−2)
=
8
−4
= −2 q =
−24
4 (−2)
=
−24
−8
= 3
postać kanoniczna:
y =

x −(−2)

2
−3
y = −2(x + 2)
2
+ 3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
3
1
x
y
Narysuj wykres funkcji kwadratowej i podaj jej własności:
y = x
2
−6x + 10
Rozwiązanie:
Sprowadzamy funkcję do postaci kanonicznej: y = (x −3)
2
+ 1
Rysujemy wykres y = x
2
i przesuwamy go o wektor [3, 1].
x -2 -1 0 1 2
y = x
2
4 1 0 1 4
dziedzina D = R
zbiór wartości D
−1
= '1, ∞)
miejsce zerowe nie istnieją
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
malejąca w przedziale (−∞, 3)
rosnąca w przedziale (3, ∞)
wierzchołek W(3, 1)
najmniejsza wartość y
min
= 1 dla x = 3
największa wartość nie istnieje
różnowartościowość funkcja nie jest różnowartościowa
parzystość funkcja nie jest ani parzysta ani nieparzysta
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
y = x
2
−6x + 10
a = 1 b = −6 c = 10
∆ = (−6)
2
−4 1 10 = 36 −40 = −4
p =
−(−6)
2 1
=
6
2
= 3 q =
−(−4)
4 1
=
4
4
= 1
postać kanoniczna:
y =

x −3

2
+ 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 4 2
1
5
A
B
W
Znajdź najmniejszą i największą wartość funkcji
y = x
2
−4x + 5
na przedziale '1, 4`.
Rozwiązanie:
Znajdujemy wartości funkcji na krańcach przedziału:
x = 1 y = 1
2
−4 1 + 5 = 1 −4 + 5 = 2 A(1, 2)
x = 4 y = 4
2
−4 4 + 5 = 16 −16 + 5 = 5 B(4, 5)
znajdujemy współrzędne wierzchołka: W(2, 1).
Rysujemy przybliżony wykres funkcji na podstawie punktów A(1, 2) B(4, 5) W(2, 1).
Z wykresu odczytujemy, że w przedziale '1, 4`:
- najmniejsza wartość y
min
= 1 dla x = 2
- największa wartość y
max
= 5 dla x = 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
y = x
2
−4x + 5
a = 1 b = −4 c = 5
∆ = (−4)
2
−4 1 5 = 16 −20 = −4
współrzędne wierzchołka:
p =
−(−4)
2 1
=
4
2
= 2 q =
−(−4)
4 1
=
4
4
= 1
W(2, 1)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
-1 4 1
3
-1
-6
A
B
W
Znajdź najmniejszą i największą wartość funkcji
y = −x
2
+ 2x + 2
na przedziale '−1, 4`.
Rozwiązanie:
Znajdujemy wartości funkcji na krańcach przedziału:
x = −1 y = −(−1)
2
+ 2 (−1) + 2 = −1 −2 + 2 = −1 A(−1, −1)
x = 4 y = −4
2
+ 2 4 + 2 = −16 + 8 + 2 = −6 B(4, −6)
znajdujemy współrzędne wierzchołka: W(1, 3).
Rysujemy przybliżony wykres funkcji na podstawie punktów A(−1, −1) B(4, −6) W(1, 3).
Z wykresu odczytujemy, że w przedziale '−1, 4`:
- najmniejsza wartość y
min
= −6 dla x = 4
- największa wartość y
max
= 3 dla x = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
y = −x
2
+ 2x + 2
a = −1 b = 2 c = 2
∆ = 2
2
−4 (−1) 2 = 4 + 8 = 12
współrzędne wierzchołka:
p =
−2
2 (−1)
=
−2
−2
= 1 q =
−12
4 (−1)
=
−12
−4
= 3
W(1, 3)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
-1 1
-5
3
A
B
W
Znajdź najmniejszą i największą wartość funkcji
y = x
2
+ 4x −2
na przedziale '−1, 1`.
Rozwiązanie:
Znajdujemy wartości funkcji na krańcach przedziału:
x = −1 y = (−1)
2
+ 4 (−1) −2 = 1 −4 −2 = −5 A(−1, −5)
x = 1 y = 1
2
+ 4 1 −2 = 1 + 4 −2 = 3 B(1, 3)
znajdujemy współrzędne wierzchołka: W(−2, −6).
Rysujemy przybliżony wykres funkcji na podstawie punktów A(−1, −5) B(1, 3)
W(−2, −6).
Z wykresu odczytujemy, że w przedziale '−1, 1`:
- najmniejsza wartość y
min
= −5 dla x = −1
- największa wartość y
max
= 3 dla x = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
y = x
2
+ 4x −2
a = 1 b = 4 c = −2
∆ = 4
2
−4 1 (−2) = 16 + 8 = 24
współrzędne wierzchołka:
p =
−4
2 1
=
−4
2
= −2 q =
−24
4 1
=
−24
4
= −6
W(−2, −6)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Nierówności kwadratowe
Przykłady:
x
2
+ 3x −5 > 0 −2x
2
+ 4x + 2 · 0 x
2
−5x ` 0 −3x
2
+ 4x + 2 < 0
Nierówności kwadratowe rozwiązujemy najczęściej tak:
1. liczymy deltę
2. znajdujemy miejsca zerowe, jeśli są
3. rysujemy parabolę przechodzącą przez miejsca zerowe
dla a > 0 ramiona w górę
dla a < 0 ramiona w dół
4. zaznaczamy na zielono dla znaków:
< · część wykresu pod osią x
> ` część wykresu nad osią x
5. dla znaków
· ` zaznaczamy w miejscach zerowych
< > zaznaczamy w miejscach zerowych
6. rysujemy przedział odpowiadający zielonej części wykresu
7. zapisujemy rozwiązanie
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: rozwiązywać nierówności kwadratowe z jedną
niewiadomą
rozwiąż nierówności:
x
2
−3x −10 < 0 x
2
−3x −10 > 0 x
2
−3x −10 ` 0
−x
2
+ 2x + 3 ` 0 −2x
2
−x + 3 < 0
rozwiąż nierówności:
x
2
−3x ` 0 −2x
2
+ 5x > 0 x
2
−7 < 0
rozwiąż nierówności:
3x
2
+ 6x + 10 > 0 −2x
2
+ 8x −8 ` 0 x
2
+ 2x + 5 < 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
-2 5
Rozwiąż nierówność:
x
2
−3x −10 < 0
Rozwiązanie:
nierówności kwadratowe
a = 1 b = −3 c = −10
∆ = (−3)
2
−4 1 (−10) = 9 + 40 = 49

∆ =

49 = 7
x
1
=
−(−3) −7
2 1
=
3 −7
2
= −2 x
2
=
−(−3) + 7
2 1
=
3 + 7
2
= 5
rozwiązaniem jest przedział:
x ∈ (−2, 5)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x −2 5
Rozwiąż nierówność:
x
2
−3x −10 > 0
Rozwiązanie:
nierówności kwadratowe
a = 1 b = −3 c = −10
∆ = (−3)
2
−4 1 (−10) = 9 + 40 = 49

∆ =

49 = 7
x
1
=
−(−3) −7
2 1
=
3 −7
2
= −2 x
2
=
−(−3) + 7
2 1
=
3 + 7
2
= 5
rozwiązaniem jest suma dwóch przedziałów:
x ∈ (−∞, −2) ∪ (5, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
-2 5
Rozwiąż nierówność:
x
2
−3x −10 ` 0
Rozwiązanie:
nierówności kwadratowe
a = 1 b = −3 c = −10
∆ = (−3)
2
−4 1 (−10) = 9 + 40 = 49

∆ =

49 = 7
x
1
=
−(−3) −7
2 1
=
3 −7
2
= −2 x
2
=
−(−3) + 7
2 1
=
3 + 7
2
= 5
rozwiązaniem jest suma dwóch przedziałów:
x ∈ (−∞, −2` ∪ '5, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
-1 3
Rozwiąż nierówność:
−x
2
+ 2x + 3 ` 0
Rozwiązanie:
nierówności kwadratowe
a = −1 b = 2 c = 3
∆ = (2)
2
−4 (−1) 3 = 4 + 12 = 16

∆ =

16 = 4
x
1
=
−2 −4
2 (−1)
=
−6
−2
= 3 x
2
=
−2 + 4
2 (−1)
=
2
−2
= −1
rozwiązaniem jest przedział:
x ∈ '−1, 3`
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x

3
2
1
Rozwiąż nierówność:
−2x
2
−x + 3 < 0
Rozwiązanie:
nierówności kwadratowe
a = −2 b = −1 c = 3
∆ = (−1)
2
−4 (−2) 3 = 1 + 24 = 25

∆ =

25 = 5
x
1
=
−(−1) −5
2 (−2)
=
1 −5
−4
=
−4
−4
= 1 x
2
=
−(−1) + 5
2 (−2)
=
6
−4
=
3
−2
= −
3
2
rozwiązaniem jest suma dwóch przedziałów:
x ∈

−∞, −
3
2

∪ (1, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
0 3
Rozwiąż nierówność:
x
2
−3x ` 0
Rozwiązanie:
nierówności kwadratowe
zamiast liczyć deltę prościej jest policzyć pierwiastki w ten sposób:
x
2
−3x ` 0
x(x −3) ` 0
x
1
= 0 lub x −3 = 0
x
2
= 3
rozwiązaniem jest suma dwóch przedziałów:
x ∈ (−∞, 0` ∪ '3, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
0 2
1
2
Rozwiąż nierówność:
−2x
2
+ 5x > 0
Rozwiązanie:
nierówności kwadratowe
zamiast liczyć deltę prościej jest policzyć pierwiastki w ten sposób:
−2x
2
+ 5x > 0
−2

x
2

5
2
x

> 0
−2x

x −
5
2

> 0
x
1
= 0 lub x −
5
2
= 0
x
2
=
5
2
= 2
1
2
rozwiązaniem jest przedział:
x ∈

0, 2
1
2

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x


7

7
Rozwiąż nierówność:
x
2
−7 < 0
Rozwiązanie:
nierówności kwadratowe
zamiast liczyć deltę prościej jest policzyć pierwiastki korzystając ze wzoru
a
2
−b
2
= (a −b)(a +b):
x
2
−7 < 0
(x −

7)(x +

7) < 0
x −

7= 0 lub x +

7= 0
x
1
=

7 x
2
= −

7
rozwiązaniem jest przedział:
x ∈



7,

7

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
Rozwiąż nierówność:
3x
2
+ 6x + 10 > 0
Rozwiązanie:
nierówności kwadratowe
a = 3 b = 6 c = 10
∆ = 6
2
−4 3 10 = 36 −120 = −84
∆ < 0, a więc nie ma miejsc zerowych.
wszystkie liczby spełniają tą nierówność
x ∈ R
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
2
Rozwiąż nierówność:
−2x
2
+ 8x −8 ` 0
Rozwiązanie:
nierówności kwadratowe
a = −2 b = 8 c = −8
∆ = 8
2
−4 (−2) (−8) = 64 −64 = 0
x
1
=
−8
2 (−2)
=
−8
−4
= 2
rozwiązanie:
x = 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
Rozwiąż nierówność:
x
2
+ 2x + 5 < 0
Rozwiązanie:
nierówności kwadratowe
a = 1 b = 2 c = 5
∆ = 2
2
−4 1 5 = 4 −20 = −16
∆ < 0, a więc nie ma miejsc zerowych.
nie ma liczb spełniających tą nierówność
x ∈ ∅
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wielomiany
Przykłady:
y = x
5
−2x
3
+ 5x + 4 wielomian stopnia 5
y = 2x
3
+ 4x
2
−2 wielomian stopnia 3
y = x
2
−3x + 5 wielomian stopnia 2
y = 5x −2 wielomian stopnia 1
y = 8 wielomian stopnia 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Dzielenie wielomianów
Z dzieleniem wielomianów jest tak samo, jak z dzieleniem liczb:
6 : 3 = 2 ponieważ 2 3 = 6
(x
3
−8x
2
+ 15x −8) : (x −1) = x
2
−7x + 8 ponieważ
(x
2
−7x + 8)(x −1) = x
3
−x
2
−7x
2
+ 7x + 8x −8 = x
3
−8x
2
+ 15x −8
Dzielenie krok po kroku:
Krok I
(x
3
−8x
2
+15x−8) : (x −1) zaczynamy
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Krok II
(x
3
−8x
2
+15x−8) : (x −1) = x
2
dzielimy x
3
na x
Krok III
(x
3
−8x
2
+15x−8): (x −1) = x
2
−x
3
+ x
2
mnożymy x
2
razy x −1
wyniki zapisujemy z przeciwnymi
znakami
Krok IV
(x
3
−8x
2
+15x−8) : (x −1) = x
2
−x
3
+ x
2
= −7x
2
+15x
dodajemy i spisujemy 15x
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Krok V
(x
3
−8x
2
+15x−8) : (x −1) = x
2
−7x
−x
3
+ x
2
= −7x
2
+15x
dzielimy −7x
2
na x
Krok VI
(x
3
−8x
2
+15x−8) : (x −1) = x
2
−7x
−x
3
+ x
2
= −7x
2
+15x
7x
2
− 7x
mnożymy −7x razy x −1
wyniki zapisujemy z przeciwnymi
znakami
Krok VII
(x
3
−8x
2
+15x−8) : (x −1) = x
2
−7x
−x
3
+ x
2
= −7x
2
+15x
7x
2
− 7x
= 8x−8
dodajemy i spisujemy −8
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Krok VIII
(x
3
−8x
2
+15x−8) : (x −1) = x
2
−7x + 8
−x
3
+ x
2
= −7x
2
+15x
7x
2
− 7x
= 8x−8
dzielimy 8x na x
Krok IX
(x
3
−8x
2
+15x−8) : (x −1) = x
2
−7x + 8
−x
3
+ x
2
= −7x
2
+15x
7x
2
− 7x
= 8x−8
−8x+8
mnożymy 8 razy x −1
wyniki zapisujemy z przeciwnymi
znakami
Krok X
(x
3
−8x
2
+15x−8) : (x −1) = x
2
−7x + 8
−x
3
+ x
2
= −7x
2
+15x
7x
2
− 7x
= 8x−8
−8x+8
= =
dodajemy
nie otrzymaliśmy reszty
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wielomiany
wzory, twierdzenia, definicje
• wielomiany
• pierwiastek wielomianu
• dzielenie wielomianów
• rozkład wielomianu na czynniki
• twierdzenie B´ezout
• twierdzenie o pierwiastkach wymiernych
• krotność pierwiastka wielomianu
• nierówność wielomianowa
rozwiązane zadania
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: wykonywać dzielenie wielomianu przez wielomian
Wykonaj dzielenie:
(x
3
+x
2
−22x −40) : (x −5) (2x
3
−5x
2
+ 8x −3) : (2x −1)
(6x
3
−19x
2
+ 13x −2) : (3x −2) (x
4
−5x
3
+ 10x
2
−15x + 9) : (x −3)
(2x
3
−14x
2
+ 14x + 30) : (x
2
−2x −3)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wykonaj dzielenie:
(x
3
+x
2
−22x −40) : (x −5)
Rozwiązanie:
dzielenie wielomianów
(x
3
+ x
2
−22x−40) : (x −5) = x
2
+ 6x + 8
−x
3
+5x
2
= 6x
2
−22x
−6x
2
+30x
= 8x−40
−8x+40
= =
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wykonaj dzielenie:
(2x
3
−5x
2
+ 8x −3) : (2x −1)
Rozwiązanie:
dzielenie wielomianów
(2x
3
−5x
2
+8x−3) : (2x −1) = x
2
−2x + 3
−2x
3
+x
2
= −4x
2
+8x
4x
2
−2x
= 6x−3
−6x+3
= =
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wykonaj dzielenie:
(6x
3
−19x
2
+ 13x −2) : (3x −2)
Rozwiązanie:
dzielenie wielomianów
(6x
3
−19x
2
+13x−2) : (3x −2) = 2x
2
−5x + 1
−6x
3
+ 4x
2
= −15x
2
+13x
15x
2
−10x
= 3x−2
−3x+2
= =
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wykonaj dzielenie:
(x
4
−5x
3
+ 10x
2
−15x + 9) : (x −3)
Rozwiązanie:
dzielenie wielomianów
(x
4
−5x
3
+10x
2
−15x+9) : (x −3) = x
3
−2x
2
+ 4x −3
−x
4
+3x
3
= −2x
3
+10x
2
2x
3
− 6x
2
= 4x
2
−15x
−4x
2
+12x
= −3x+9
3x−9
= =
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozkład wielomianu na czynniki
Rozwiązując równanie wielomianowe lub nierówność wielomianową rozkładamy wielomian na
iloczyn czynników, do których zaliczamy:
• wyrażenia liniowe np. (x + 3), (x −5), (2x −1)
• wyrażenia kwadratowe z ∆ < 0 np. (x
2
+ 9), (x
2
+ 7), (x
2
+ 2x + 8)
• potęgi x np. x, x
2
, x
3
Z wielomianu rozłożonego na czynniki łatwo jest odczytać pierwiastki.
Przykłady:
x
3
−x
2
−17x −15 = (x −5)(x + 3)(x + 1)
pierwiastki: x
1
= 5 x
2
= −3 x
3
= −1
x
4
+ 6x
3
+ 16x
2
+ 32x = x(x + 4)(x
2
+ 2x + 8)
pierwiastki: x
1
= 0 x
2
= −4 nie ma (∆ < 0)
x
5
−4x
4
+ 9x
3
−36x
2
= x
2
(x
2
+ 9)(x −4)
pierwiastki: x
1
= 0 nie ma x
2
= 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Pierwiastek wielomianu
Pierwiastek wielomianu to miejsce zerowe wielomianu, czyli liczba dla której wartość wielo-
mianu jest równa zero.
Przykłady:
w(x) = x
4
−x
2
x
0
= 1 ponieważ w(1) = 1
4
−1
2
= 1 −1 = 0
w(x) = x
3
−8 x
0
= 2 ponieważ w(2) = 2
3
−8 = 8 −8 = 0
w(x) = x
5
−x
4
+x
2
+x x
0
= 0 ponieważ w(0) = 0
5
−0
4
+ 0
2
+ 0 = 0
Najłatwiej jest odczytać pierwiastki z wielomianu rozłożonego na czynniki.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Twierdzenie B´ezout
Jeżeli x
0
jest pierwiastkiem wielomianu w(x), to wielomian w(x) dzieli się przez x −x
0
.
Jeżeli wielomian w(x) dzieli się przez x −x
0
, to x
0
jest pierwiastkiem wielomianu w(x).
Przykład:
w(x) = x
3
+x
2
−2 w(1) = 1
3
+ 1
2
−2 = 1 + 1 −2 = 0
Liczba 1 jest pierwiastkiem wielomianu x
3
+x
2
−2, a więc ten wielomian możemy podzielić
na x −1 i nie otrzymamy reszty.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Twierdzenie o pierwiastkach wymiernych
Jeżeli wielomian
w(x) = ax
3
+bx
2
+cx +d
ma współczynniki a, b, c, d całkowite, to jego pierwiastków całkowitych należy szukać po-
śród dzielników ostatniego współczynnika d. Twierdzenie to jest prawdziwe dla wielomianów
dowolnego stopnia.
Przykład:
w(x) = x
3
−2x
2
+ 3x −6
dzielniki −6 to: −1, 1, −2, 2, −3, 3, −6, 6
Jeżeli wielomian w(x) ma pierwiastek całkowity, to jest nim jeden z tych dzielników.
Jeżeli wielomian
w(x) = ax
3
+bx
2
+cx +d
ma współczynniki a, b, c, d całkowite, to jego pierwiastków wymiernych należy szukać pośród
liczb postaci
p
q
p – dzielnik ostatniego współczynnika d
q – dzielnik pierwszego współczynnika a
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: rozwiązywać równania wielomianowe
Równanie kwadratowe to równanie wielomianowe stopnia drugiego.
Rozwiąż przekształcając równanie:
x
3
−5x
2
= 0 x
3
−9x = 0 x
3
+ 4x = 0
x
3
+ 3x
2
+ 2x = 0 2x
3
+ 2x
2
−12x = 0
Rozwiąż przekształcając równanie:
x
3
+ 1 = 0 x
3
−8 = 0 2x
4
+ 4x = 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż przekształcając równanie:
x
3
−5x
2
= 0
Rozwiązanie:
Rozkładamy wielomian na czynniki:
x
3
−5x
2
= 0
x
2
(x −5) = 0
pierwiastki: x
1
= 0 x
2
= 5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż przekształcając równanie:
x
3
−9x = 0
Rozwiązanie:
Rozkładamy wielomian na czynniki:
x
3
−9x = 0
x(x
2
−9) = 0
x(x
2
−3
2
) = 0
Korzystamy z a
2
−b
2
= (a −b)(a +b).
x(x −3)(x + 3) = 0
pierwiastki: x
1
= 0 x
2
= 3 x
3
= −3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż przekształcając równanie:
x
3
+ 4x = 0
Rozwiązanie:
Rozkładamy wielomian na czynniki:
x
3
+ 4x = 0
x(x
2
+ 4) = 0
pierwiastki: x
1
= 0 nie ma
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż przekształcając równanie:
x
3
+ 3x
2
+ 2x = 0
Rozwiązanie:
Rozkładamy wielomian na czynniki:
x
3
+ 3x
2
+ 2x = 0
x(x
2
+ 3x + 2) = 0
x
2
+ 3x + 2 = 0
∆=3
2
−4 1 2 = 9 −8 = 1

∆ =

1 = 1
x
1
=
−3−1
2·1
=
−4
2
= −2
x
2
=
−3+1
2·1
=
−2
2
= −1
postać iloczynowa:

x −(−2)

x −(−1)

= (x + 2)(x + 1)
x(x + 2)(x + 1) = 0
pierwiastki: x
1
= 0 x
2
= −2 x
3
= −1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż przekształcając równanie:
2x
3
+ 2x
2
−12x = 0
Rozwiązanie:
Rozkładamy wielomian na czynniki:
2x
3
+ 2x
2
−12x = 0
2(x
3
+x
2
−6x) = 0
2x(x
2
+x −6) = 0
x
2
+x −6 = 0
∆=1
2
−4 1 (−6) = 1 + 24 = 25

∆ =

25 = 5
x
1
=
−1−5
2·1
=
−6
2
= −3
x
2
=
−1+5
2·1
=
4
2
= 2
postać iloczynowa:

x −(−3)

(x −2) = (x + 3)(x −2)
2x(x + 3)(x −2) = 0
pierwiastki: x
1
= 0 x
2
= −3 x
3
= 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż przekształcając równanie:
x
3
+ 1 = 0
Rozwiązanie:
Rozkładamy wielomian na czynniki:
x
3
+ 1 = 0
x
3
+ 1
3
= 0
Korzystamy z a
3
+b
3
= (a +b)(a
2
−ab +b
2
)
(x + 1)(x
2
−x + 1) = 0
x
2
−x + 1 = 0
∆=(−1)
2
−4 1 1 = 1 −4 = −3
∆ < 0, nie ma pierwiastków
(x + 1)(x
2
−x + 1) = 0
pierwiastki: x
1
= −1 nie ma
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż przekształcając równanie:
x
3
−8 = 0
Rozwiązanie:
Rozkładamy wielomian na czynniki:
x
3
−8 = 0
x
3
−2
3
= 0
Korzystamy z a
3
−b
3
= (a −b)(a
2
+ab +b
2
)
(x −2)(x
2
+ 2x + 4) = 0
x
2
+ 2x + 4 = 0
∆=2
2
−4 1 4 = 4 −16 = −12
∆ < 0, nie ma pierwiastków
(x −2)(x
2
+ 2x + 4) = 0
pierwiastki: x
1
= 2 nie ma
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż przekształcając równanie:
2x
4
+ 4x = 0
Rozwiązanie:
Rozkładamy wielomian na czynniki:
2x
4
+ 4x = 0
2(x
4
+ 2x) = 0
2x(x
3
+ 2) = 0
2x

x
3
+ (
3

2)
3

= 0
Korzystamy z a
3
+b
3
= (a +b)(a
2
−ab +b
2
)
2x

x +
3

2

x
2

3

2x +

3

2

2

= 0
2x

x +
3

2

x
2

3

2x +
3

4

= 0
x
2

3

2x +
3

4 = 0
∆=

3

2

2
−4 1
3

4 =
3

4 −4
3

4 = −3
3

4
∆ < 0, nie ma pierwiastków
2x

x +
3

2

x
2

3

2x +
3

4

= 0
pierwiastki: x
1
= 0 x
2
= −
3

2 nie ma
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż przekształcając równanie:
x
3
+ 2x
2
+ 3x + 6 = 0
Rozwiązanie:
Rozkładamy wielomian na czynniki:
x
3
+ 2x
2
+ 3x + 6 = 0
x
2
(x + 2) + 3(x + 2) = 0
(x
2
+ 3)(x + 2) = 0
pierwiastki: nie ma x
1
= −2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż przekształcając równanie:
2x
3
−6x
2
−4x + 12 = 0
Rozwiązanie:
Rozkładamy wielomian na czynniki:
2x
3
−6x
2
−4x + 12 = 0
2x
2
(x −3) −4(x −3) = 0
(2x
2
−4)(x −3) = 0
2(x
2
−2)(x −3) = 0
2

x
2
−(

2)
2

(x −3) = 0
Korzystamy z a
2
−b
2
= (a −b)(a +b)
2(x −

2)(x +

2)(x −3) = 0
pierwiastki: x
1
=

2 x
2
= −

2 x
3
= 3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż korzystając z dzielników:
x
3
−2x
2
−5x + 6 = 0
Rozwiązanie:
Rozkładamy wielomian na czynniki, korzystając z twierdzenia o pierwiastkach wymiernych.
x
3
−2x
2
−5x + 6 = 0
Dzielniki 6 to: −1, 1, −2, 2, −3, 3, −6, 6
w(−1) = (−1)
3
−2(−1)
2
−5(−1) + 6 = −1 −2 + 5 + 6 = 8
w(1) = 1
3
−2 1
2
−5 1 + 6 = 1 −2 −5 + 6 = 0
Liczba 1 jest pierwiastkiem wielomianu, a więc zgodnie z twierdzeniem B´ezout wielomian
x
3
−2x
2
−5x + 6 dzieli się na x −1 bez reszty.
(x
3
−2x
2
−5x + 6) : (x −1) = x
2
−x −6
x
3
−2x
2
−5x + 6 = (x −1)(x
2
−x −6)
(x −1)(x
2
−x −6) = 0
x
2
−x −6 = (x + 2)(x −3)
(x −1)(x + 2)(x −3) = 0
pierwiastki: x
1
= 1 x
2
= −2 x
3
= 3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
(x
3
−2x
2
−5x+6) : (x −1) = x
2
−x −6
−x
3
+x
2
= −x
2
−5x
x
2
−x
= −6x+6
6x−6
= =
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
2
−x −6 = 0
∆ = (−1)
2
−4 1 (−6) = 1 + 24 = 25

∆ =

25 = 5
x
1
=
−(−1) −5
2 1
=
1 −5
2
=
−4
2
= −2
x
2
=
−(−1) + 5
2 1
=
1 + 5
2
=
6
2
= 3
postać iloczynowa:

x −(−2)

(x −3) = (x + 2)(x −3)
x
2
−x −6 = (x + 2)(x −3)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż korzystając z dzielników:
x
3
−4x
2
−3x + 18 = 0
Rozwiązanie:
Rozkładamy wielomian na czynniki, korzystając z twierdzenia o pierwiastkach wymiernych.
x
3
−4x
2
−3x + 18 = 0
Dzielniki 18 to: −1, 1, −2, 2, −3, 3, −6, 6, −9, 9, −18, 18
w(−1) = (−1)
3
−4(−1)
2
−3(−1) + 18 = −1 −4 + 3 + 18 = 16
w(1) = 1
3
−4 1
2
−3 1 + 18 = 1 −4 −3 + 18 = 12
w(−2) = (−2)
3
−4(−2)
2
−3(−2) + 18 = −8 −16 + 6 + 18 = 0
Liczba −2 jest pierwiastkiem wielomianu, a więc zgodnie z twierdzeniem B´ezout wielomian
x
3
−4x
2
−3x + 18 dzieli się na x −(−2) = x + 2 bez reszty.
(x
3
−4x
2
−3x + 18) : (x + 2) = x
2
−6x + 9
x
3
−4x
2
−3x + 18 = (x + 2)(x
2
−6x + 9)
(x + 2)(x
2
−6x + 9) = 0
x
2
−6x + 9 = (x −3)
2
(x + 2)(x −3)
2
= 0
pierwiastki: x
1
= −2 x
2
= 3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
(x
3
−4x
2
− 3x+18) : (x + 2) = x
2
−6x + 9
−x
3
−2x
2
= −6x
2
− 3x
6x
2
+12x
= 9x+18
−9x−18
= =
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
2
−6x + 9 = 0
∆ = (−6)
2
−4 1 9 = 36 −36 = 0
x
1
=
−(−6)
2 1
=
6
2
= 3
postać iloczynowa: (x −3)
2
x
2
−6x + 9 = (x −3)
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż korzystając z dzielników:
x
3
−x
2
−3x −9 = 0
Rozwiązanie:
Rozkładamy wielomian na czynniki, korzystając z twierdzenia o pierwiastkach wymiernych.
x
3
−x
2
−3x−9 = 0
Dzielniki -9 to: −1, 1, −3, 3, −9, 9
w(−1) = (−1)
3
−(−1)
2
−3(−1) −9 = −1 −1 + 3 −9 = −8
w(1) = 1
3
−1
2
−3 1 −9 = 1 −1 −3 −9 = −12
w(−3) = (−3)
3
−(−3)
2
−3(−3) −9 = −27 −9 + 9 −9 = −35
w(3) = 3
3
−3
2
−3 3 −9 = 27 −9 −9 −9 = 0
Liczba 3 jest pierwiastkiem wielomianu, a więc zgodnie z twierdzeniem B´ezout wielomian
x
3
−x
2
−3x −9 dzieli się na x −3 bez reszty.
(x
3
−x
2
−3x −9) : (x −3) = x
2
+ 2x + 3
x
3
−x
2
−3x −9 = (x −3)(x
2
+ 2x + 3)
(x −3)(x
2
+ 2x + 3) = 0
x
2
+ 2x + 3 = 0
∆= 2
2
−4 1 3 = 4 −12 = −8 < 0, nie ma pierwiastków
(x −3)(x
2
+ 2x + 3) = 0
pierwiastki: x
1
= 3 nie ma
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
(x
3
− x
2
−3x−9) : (x −3) = x
2
+ 2x + 3
−x
3
+3x
2
= 2x
2
−3x
−2x
2
+6x
= 3x−9
−3x+9
= =
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
zbiory liczbowe
liczby naturalne: N
0,1,2,3,4,. . .
liczby całkowite: C
0,-1,1,-2,2,-3,3,. . .
liczby wymierne: W
liczby, które możemy przedstawić w postaci
p
q
, gdzie p i q są liczbami całkowitymi.
przykłady: 0, 5, −4,
1
2
, −
2
3
, 4
1
5
liczby niewymierne: R`W
przykłady:

2,

5, π, 1 −

7
liczby rzeczywiste: R
wszystkie liczby jakimi się posługujemy w szkole średniej.
liczby pierwsze to liczby naturalne większe od 1, które dzielą się tylko przez 1 i samą siebie:
2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, . . .
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Nierówność wielomianowa
Przykłady:
x
4
−2x
3
+ 5x > 0 −2x
3
+ 3x
2
−4 · 0 x(x −3)
2
(x + 4)
3
> 0
Nierówności wielomianowe rozwiązujemy najczęściej tak:
1. rozkładamy wielomian na czynniki
2. odczytujemy pierwiastki
3. odczytujemy krotność pierwiastków
4. zaznaczymy pierwiastki na osi liczbowej
5. rysujemy przybliżony wykres wielomianu zaczynając zawsze od prawej
strony
od góry, jeżeli wielomian zaczyna się od liczby dodatniej
od dołu, jeżeli wielomian zaczyna się od liczby ujemnej
6. rysowany wykres
„przecina” oś dla pierwiastków o krotności nieparzystej
„odbija” się od osi dla pierwiastków o krotności parzystej
7. zaznaczamy na zielono dla znaków:
< · część wykresu pod osią x
> ` część wykresu nad osią x
8. dla znaków
· ` zaznaczamy w miejscach zerowych
< > zaznaczamy w miejscach zerowych
9. rysujemy przedział odpowiadający zielonej części wykresu
10. zapisujemy rozwiązanie
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Krotność pierwiastka wielomianu
Krotność pierwiastka to wartość potęgi przy x lub nawiasie, jeżeli wielomian jest rozłożony
na czynniki.
Przykłady:
x
2
(x + 1)
3
(x −2)
4
pierwiastki: x
1
= 0 x
2
= −1 x
3
= 2
krotność: 2 3 4
x(x −2)
5
(x + 3)
pierwiastki: x
1
= 0 x
2
= 2 x
3
= −3
krotność: 1 5 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: określać krotność pierwiastka wielomianu
Rozwiąż nierówności:
x(x −3)(x + 2) > 0 x(x + 1)
2
(x −2)
3
` 0
−x
2
(x −1) < 0 −2x(x + 1)(x + 5)
4
(x −3) · 0
Rozwiąż nierówności:
x
3
+ 2x
2
−3x > 0 x
3
+ 3x
2
+ 3x + 9 · 0
−2x
3
+ 18x
2
−48x + 32 > 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-2 0 3
Rozwiąż nierówność:
x(x −3)(x + 2) > 0
Rozwiązanie:
Nierówności wielomianowe
x(x −3)(x + 2) > 0
pierwiastki: x
1
= 0 x
2
= 3 x
3
= −2
krotność: 1 1 1
x ∈ (−2, 0) ∪ (3, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-1 0 2
Rozwiąż nierówność:
x(x + 1)
2
(x −2)
3
` 0
Rozwiązanie:
Nierówności wielomianowe
x(x + 1)
2
(x −2)
3
` 0
pierwiastki: x
1
= 0 x
2
= −1 x
3
= 2
krotność: 1 2 3
x ∈ (−∞, 0` ∪ '2, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0 1
Rozwiąż nierówność:
−x
2
(x −1) < 0
Rozwiązanie:
Nierówności wielomianowe
−x
2
(x −1) < 0
pierwiastki: x
1
= 0 x
2
= 1
krotność: 2 1
x ∈ (1, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-5 -1 0 3
Rozwiąż nierówność:
−2x(x + 1)(x + 5)
4
(x −3) · 0
Rozwiązanie:
Nierówności wielomianowe
−2x(x + 1)(x + 5)
4
(x −3) · 0
pierwiastki: x
1
= 0 x
2
= −1 x
3
= −5 x = 3
krotność: 1 1 4 1
x ∈ ¦−5¦ ∪ '−1, 0` ∪ '3, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-3 0 1
Rozwiąż nierówność:
x
3
+ 2x
2
−3x > 0
Rozwiązanie:
Nierówności wielomianowe
x
3
+ 2x
2
−3x > 0
x(x
2
+ 2x −3) > 0
x
2
+ 2x −3 = (x + 3)(x −1)
x(x + 3)(x −1) > 0
pierwiastki: x
1
= 0 x
2
= −3 x
3
= 1
krotność: 1 1 1
x ∈ (−3, 0) ∪ (1, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
2
+ 2x −3
∆ = 2
2
−4 1 (−3) = 4 + 12 = 16

∆ =

16 = 4
x
1
=
−2 −4
2 1
=
−6
2
= −3
x
2
=
−2 + 4
2 1
=
2
2
= 1
postać iloczynowa:

x −(−3)

(x −1) = (x + 3)(x −1)
x
2
+ 2x −3 = (x + 3)(x −1)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-3
Rozwiąż nierówność:
x
3
+ 3x
2
+ 3x + 9 · 0
Rozwiązanie:
Nierówności wielomianowe
x
3
+ 3x
2
+ 3x + 9 · 0
x
2
(x + 3) + 3(x + 3) · 0
(x
2
+ 3)(x + 3) · 0
pierwiastki: nie ma x
1
= −3
krotność: 1
x ∈ (−∞, −3`
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1 4
Rozwiąż nierówność:
−2x
3
+ 18x
2
−48x + 32 > 0
Rozwiązanie:
Nierówności wielomianowe
−2x
3
+ 18x
2
−48x + 32 > 0
−2(x
3
−9x
2
+ 24x −16) > 0
x
3
−9x
2
+ 24x −16 = (x −1)(x
2
−8x + 16)
−2(x −1)(x
2
−8x + 16) > 0
x
2
−8x + 16 = (x −4)
2
−2(x −1)(x −4)
2
> 0
pierwiastki: x
1
= 1 x
2
= 4
krotność: 1 2
x ∈ (−∞, 1)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozkładamy wielomian na czynniki, korzystając z twierdzenia o pierwiastkach wymiernych.
x
3
−9x
2
+ 24x−16
Dzielniki -16 to: −1, 1, −2, 2, −4, 4, −8, 8, −16, 16
w(−1) = (−1)
3
−9(−1)
2
+ 24(−1) −16 = −1 −9 −24 −16 = −50
w(1) = 1
3
−9 1
2
+ 24 1 −16 = 1 −9 + 24 −16 = 0
Liczba 1 jest pierwiastkiem wielomianu, a więc zgodnie z twierdzeniem B´ezout wielomian
x
3
−9x
2
+ 24x −16 dzieli się na x −1 bez reszty.
(x
3
−9x
2
+24x−16) : (x −1) = x
2
−8x + 16
−x
3
+x
2
= −8x
2
+24x
8x
2
−8x
= 16x−16
−16x+16
= =
x
3
−9x
2
+ 24x −16 = (x −1)(x
2
−8x + 16)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
2
−8x + 16
∆ = (−8)
2
−4 1 16 = 16 −16 = 0
x
1
=
−(−8)
2 1
=
8
2
= 4
postać iloczynowa: (x −4)
2
x
2
−8x + 16 = (x −4)
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Funkcje wymierne
Funkcja wymierna to funkcja postaci:
y =
w(x)
p(x)
w(x), p(x) – wielomiany
Przykłady:
y =
x
2
+ 3
x
2
−3x + 1
y =
x + 5
x −2
y =
x
3
+x
2
−1
5x
2
+ 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Dziedzina funkcji wymiernej
Dziedzinę funkcji wymiernej wyznaczamy znajdując pierwiastki mianownika.
Przykłady:
y =
5
x −2
dla x = 2 mianownik jest równy 0
D = R` ¦2¦ ← wszystkie liczby rzeczywiste oprócz 2.
y =
2x + 4
x
2
−9
dla x = 3 lub x = −3 mianownik jest równy 0
D = R` ¦−3, 3¦ ← wszystkie liczby rzeczywiste oprócz −3, 3.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
x
y
x
y
Hiperbola
Najprostsze funkcje wymierne.
Przykłady:
y =
1
x
y =
2
x
y =
−2
x
Wykres tych funkcji to hiperbola.
Asymptota to prosta do której wykres się zbliża, lecz jej nie dotyka.
Oś x to asymptota pozioma hiperboli.
Oś y to asymptota pionowa hiperboli.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• •
wymagania maturalne zdający potrafi: rozwiązywać równania i nierówności związane
z funkcją homograficzną
Rozwiąż równania:

6
x+1
= 2
4
x
+
6
x+1
= 4
x+2
x
+
2x−5
x−4
=
4
x
2
Rozwiąż nierówności:

10
x+3
` 2
2x
x+1
<
3x+2
x+4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Narysuj wykres funkcji i wypisz jej własności:
y =
1
x
Rozwiązanie:
x -2 -1 -
1
2
1
2
1 2
y =
1
x
-
1
2
-1 -2 2 1
1
2
własności funkcji
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
dziedzina D = R` ¦0¦
zbiór wartości D
−1
= R` ¦0¦
miejsce zerowe nie ma
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
malejąca w przedziałach (−∞, 0) i (0, ∞)
różnowartościowość funkcja jest różnowartościowa
parzystość funkcja jest nieparzysta
okresowość funkcja nie jest okresowa
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Narysuj wykres funkcji i wypisz jej własności:
y =
−2
x
Rozwiązanie:
x −2 −1 1 2
y =
−2
x
1 2 −2 −1
własności funkcji
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
dziedzina D = R` ¦0¦
zbiór wartości D
−1
= R` ¦0¦
miejsce zerowe nie ma
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
rosnąca w przedziałach (−∞, 0) i (0, ∞)
różnowartościowość funkcja jest różnowartościowa
parzystość funkcja jest nieparzysta
okresowość funkcja nie jest okresowa
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Narysuj wykres funkcji i wypisz jej własności:
y =
1
x
+ 1
Rozwiązanie:
Wykres y =
1
x
+ 1 otrzymujemy przez przesunięcie y =
1
x
o wektor [0, 1].
x −2 −1 −
1
2
1
2
1 2
y =
1
x

1
2
−1 −2 2 1
1
2
własności funkcji
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1
-1
dziedzina D = R` ¦0¦
zbiór wartości D
−1
= R` ¦1¦
miejsce zerowe x
0
= −1
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
malejąca w przedziałach (−∞, 0) i (0, ∞)
różnowartościowość funkcja jest różnowartościowa
parzystość funkcja jest ani parzysta ani nieparzysta
okresowość funkcja nie jest okresowa
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Narysuj wykres funkcji i wypisz jej własności:
y =
1
x −2
Rozwiązanie:
Wykres y =
1
x−2
otrzymujemy przez przesunięcie y =
1
x
o wektor [2, 0].
x −2 −1 −
1
2
1
2
1 2
y =
1
x

1
2
−1 −2 2 1
1
2
własności funkcji
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
2
dziedzina D = R` ¦2¦
zbiór wartości D
−1
= R` ¦0¦
miejsce zerowe nie ma
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
malejąca w przedziałach (−∞, 2) i (2, ∞)
różnowartościowość funkcja jest różnowartościowa
parzystość funkcja jest ani parzysta ani nieparzysta
okresowość funkcja nie jest okresowa
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Narysuj wykres funkcji i wypisz jej własności:
y =
2
x + 3
−1
Rozwiązanie:
Wykres y =
2
x+3
−1 otrzymujemy przez przesunięcie y =
2
x
o wektor [−3, −1].
x −2 −1 1 2
y =
2
x
−1 −2 2 1
własności funkcji
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
-3
-1
dziedzina D = R` ¦−3¦
zbiór wartości D
−1
= R` ¦−1¦
miejsce zerowe x
0
= −1
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
malejąca w przedziałach (−∞, −3) i (−3, ∞)
różnowartościowość funkcja jest różnowartościowa
parzystość funkcja jest ani parzysta ani nieparzysta
okresowość funkcja nie jest okresowa
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Narysuj wykres funkcji i wypisz jej własności:
y =
x + 3
x + 2
Rozwiązanie:
y =
x+3
x+2
=
x+2+1
x+2
=
x+2
x+2
+
1
x+2
= 1 +
1
x+2
=
1
x+2
+ 1
Wykres y =
1
x+2
+ 1 otrzymujemy przez przesunięcie y =
1
x
o wektor [−2, 1].
x −2 −1 −
1
2
1
2
1 2
y =
1
x

1
2
−1 −2 2 1
1
2
własności funkcji
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
-3 -2
1
dziedzina D = R` ¦−2¦
zbiór wartości D
−1
= R` ¦1¦
miejsce zerowe x
0
= −3
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
malejąca w przedziałach (−∞, −2) i (−2, ∞)
różnowartościowość funkcja jest różnowartościowa
parzystość funkcja jest ani parzysta ani nieparzysta
okresowość funkcja nie jest okresowa
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Narysuj wykres funkcji i wypisz jej własności:
y =
2x −3
x −1
Rozwiązanie:
y =
2x−3
x−1
=
2(x−1)+2−3
x−1
=
2(x−1)−1
x−1
=
2(x−1)
x−1
+
−1
x−1
= 2 +
−1
x−1
=
−1
x−1
+ 2
Wykres y =
−1
x−1
+ 2 otrzymujemy przez przesunięcie y =
−1
x
o wektor [1, 2].
x −2 −1 −
1
2
1
2
1 2
y =
−1
x
1
2
1 2 −2 −1 −
1
2
własności funkcji
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1
2
dziedzina D = R` ¦1¦
zbiór wartości D
−1
= R` ¦2¦
miejsce zerowe x
0
= 1
1
2
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
rosnąca w przedziałach (−∞, 1) i (1, ∞)
różnowartościowość funkcja jest różnowartościowa
parzystość funkcja jest ani parzysta ani nieparzysta
okresowość funkcja nie jest okresowa
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Funkcje wymierne
wzory, twierdzenia, definicje
• funkcje wymierne
• dziedzina funkcji wymiernej
• hiperbola
rozwiązane zadania
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
6
x + 1
= 2
Rozwiązanie:
Wyznaczamy dziedzinę: D = R` ¦−1¦
Przenosimy wszystko na lewą stronę:
6
x + 1
−2 = 0
Sprowadzamy wszystkie ułamki do wspólnego mianownika:
6
x + 1

2(x + 1)
x + 1
= 0
6 −2(x + 1)
x + 1
= 0
Do wyznaczenia rozwiązania wystarczy znalezienie pierwiastków licznika:
6 −2(x + 1) = 0
6 −2x −2 = 0
4 −2x = 0
−2x = −4 / : (−2)
x = 2
Liczba 2 należy do dziedziny.
Odp. x = 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
4
x
+
6
x + 1
= 4
Rozwiązanie:
Wyznaczamy dziedzinę: D = R` ¦0, −1¦
Przenosimy wszystko na lewą stronę:
4
x
+
6
x + 1
−4 = 0
Sprowadzamy wszystkie ułamki do wspólnego mianownika:
4(x + 1)
x(x + 1)
+
6x
(x + 1)x

4x(x + 1)
x(x + 1)
= 0
4(x + 1) + 6x −4x(x + 1)
x(x + 1)
= 0
Do wyznaczenia rozwiązania wystarczy znalezienie pierwiastków licznika:
4(x + 1) + 6x −4x(x + 1) = 0
4x + 4 + 6x −4x
2
−4x = 0
−4x
2
+ 6x + 4 = 0
x
1
= 2 x
2
= −
1
2
Liczby 2 i −
1
2
należą do dziedziny.
Odp. x
1
= 2 x
2
= −
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
−4x
2
+ 6x + 4 = 0
∆ = 6
2
−4 (−4) 4 = 36 + 64 = 100

∆ =

100 = 10
x
1
=
−6 −10
2 (−4)
=
−16
−8
= 2
x
2
=
−6 + 10
2 (−4)
=
4
−8
= −
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
x + 2
x
+
2x −5
x −4
=
4
x
2
Rozwiązanie:
Wyznaczamy dziedzinę: D = R` ¦0, 4¦
Przenosimy wszystko na lewą stronę:
x + 2
x
+
2x −5
x −4

4
x
2
= 0
Sprowadzamy wszystkie ułamki do wspólnego mianownika:
(x + 2) x(x −4)
x x(x −4)
+
(2x −5) x
2
(x −4) x
2

4 (x −4)
x
2
(x −4)
= 0
(x + 2)x(x −4) + (2x −5)x
2
−4(x −4)
x
2
(x −4)
= 0
Do wyznaczenia rozwiązania wystarczy znalezienie pierwiastków licznika:
(x + 2)x(x −4) + (2x −5)x
2
−4(x −4) = 0
x
1
= 1 x
2
=
2 −2

13
3
x
2
=
2 + 2

13
3
Rozwiązania x
1
, x
2
, x
3
należą do dziedziny.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
(x + 2)x(x −4) + (2x −5)x
2
−4(x −4) = 0
(x + 2)(x
2
−4x) + 2x
3
−5x
2
−4x + 16 = 0
x
3
−4x
2
+ 2x
2
−8x + 2x
3
−5x
2
−4x + 16 = 0
x
3
+ 2x
3
−4x
2
+ 2x
2
−5x
2
−8x −4x + 16 = 0
3x
3
−7x
2
−12x + 16 = 0
Rozkładamy wielomian na czynniki, korzystając z twierdzenia o pierwiastkach wymiernych.
3x
3
−7x
2
−12x + 16 = 0
Dzielniki 16 to: −1, 1, −2, 2, −4, 4, −8, 8, −16, 16
w(−1) = 3(−1)
3
−7(−1)
2
−12(−1) + 16 = −3 −7 + 12 + 16 = 18
w(1) = 3 1
3
−7 1
2
−12 1 + 16 = 3 −7 −12 + 16 = 0
Liczba 1 jest pierwiastkiem wielomianu, a więc zgodnie z twierdzeniem B´ezout wielomian
3x
3
−7x
2
−12x + 16 dzieli się na x −1 bez reszty.
3x
3
−7x
2
−12x + 16 = (x −1)(3x
2
−4x −16)
(x −1)(3x
2
−4x −16) = 0
x
1
= 1 3x
2
−4x −16 = 0
x
2
=
2 −2

13
3
x
3
=
2 + 2

13
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
(3x
3
−7x
2
−12x+16) : (x −1) = 3x
2
−4x −16
−3x
3
+3x
2
= −4x
2
−12x
4x
2
− 4x
= −16x+16
16x−16
= =
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
3x
2
−4x −16 = 0
∆ = (−4)
2
−4 3 (−16) = 16 + 192 = 208

∆ =

208 =

16 13 = 4

13
x
1
=
−(−4) −4

13
2 3
=
4 −4

13
2 3
=
2(2 −2

13)
2 3
=
2 −2

13
3
x
2
=
−(−4) + 4

13
2 3
=
4 + 4

13
2 3
=
2(2 + 2

13)
2 3
=
2 + 2

13
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
-3 2
Rozwiąż równanie:
10
x + 3
` 2
Rozwiązanie:
Wyznaczamy dziedzinę: D = R` ¦−3¦
Przenosimy wszystko na lewą stronę:
10
x + 3
−2 ` 0 po uproszczeniu:
−2x + 4
x + 3
` 0
Zamiast ułamka możemy napisać iloczyn. Otrzymujemy
nierówność wielomianową.
(−2x + 4)(x + 3) ` 0
−2(x −2)(x + 3) ` 0
pierwiastki: x
1
= 2 x
2
= −3
krotność: 1 1
Liczba −3 nie należy do dziedziny co zaznaczamy
x ∈ (−3, 2`
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
10
x + 3
−2 ` 0
Sprowadzamy do wspólnego mianownika:
10
x + 3

2(x + 3)
x + 3
` 0
10 −2(x + 3)
x + 3
` 0
10 −2x −6
x + 3
` 0
−2x + 4
x + 3
` 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-4 -1 1 2
Rozwiąż równanie:
2x
x + 1
<
3x + 2
x + 4
Rozwiązanie:
Wyznaczamy dziedzinę: D = R` ¦−1, −4¦
Przenosimy wszystko na lewą stronę:
2x
x + 1

3x + 2
x + 4
< 0 po uproszczeniu:
−x
2
+ 3x −2
(x + 1)(x + 4)
< 0
Zamiast ułamka możemy napisać iloczyn. Otrzymujemy
nierówność wielomianową.
(−x
2
+ 3x −2)(x + 1)(x + 4) < 0
−x
2
+ 3x −2 = −(x −1)(x −2)
−(x −2)(x −1)(x + 1)(x + 4) < 0
pierwiastki: x
1
= 2 x
2
= 1 x
3
= −1 x
4
= −4
krotność: 1 1 1 1
Liczby −1, −4 nie należą do dziedziny co zaznaczymy . Przy liczbach 1, −1 też jest ze
względu na znak <.
x ∈ (−∞, −4) ∪ (−1, 1) ∪ (2, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
2x
x + 1

3x + 2
x + 4
< 0
Sprowadzamy wszystkie ułamki do wspólnego mianownika:
2x(x + 4)
(x + 1)(x + 4)

(3x + 2)(x + 1)
(x + 4)(x + 1)
< 0
2x(x + 4) −(3x + 2)(x + 1)
(x + 1)(x + 4)
< 0
2x
2
+ 8x −(3x
2
+ 3x + 2x + 2)
(x + 1)(x + 4)
< 0
2x
2
+ 8x −3x
2
−3x −2x −2
(x + 1)(x + 4)
< 0
−x
2
+ 3x −2
(x + 1)(x + 4)
< 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
−x
2
+ 3x −2
∆ = 3
2
−4 (−1) (−2) = 9 −8 = 1

∆ =

1 = 1
x
1
=
−3 −1
2 (−1)
=
−4
−2
= 2
x
2
=
−3 + 1
2 (−1)
=
−2
−2
= 1
postać iloczynowa: −(x −2)(x −1)
−x
2
+ 3x −2 = −(x −2)(x −1)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Potęgowanie
Wzory: Przykłady:
a
0
= 1 2
0
= 1 5
0
= 1 (−3)
0
= 1
a
1
= a 2
1
= 2 5
1
= 5 (−3)
1
= −3
a
−x
=
1
a
x
2
−1
=
1
2
5
−4
=
1
5
4
(−3)
−8
=
1
(−3)
8

a
b

−x
=

b
a

x
(
2
3
)
−1
=
3
2
(
1
2
)
−3
= (
2
1
)
3
(−
10
7
)
−2
= (−
7
10
)
2
a
1
n
=
n

a 9
1
2
=

9 = 3
8
1
3
=
3

8 = 2
a
m
n
= (
n

a)
m
=
n

a
m
9
3
2
= (

9)
3
= 3
3
= 27
4
2
3
= (
3

4)
2
=
3

4
2
=
3

16
a
x
a
y
= a
x+y
2
3
2
5
= 2
3+5
= 2
8
3
4
3
−3
= 3
4+(−3)
= 3
1
= 3
a
x
a
y
= a
x−y 2
5
2
3
= 2
5−3
= 2
2
= 4
3
4
3
6
= 3
4−6
= 3
−2
=
1
3
2
=
1
9
(a
x
)
y
= a
x·y
(2
3
)
4
= 2
3·4
= 2
12
= 4096
(3
2
1
2
)
2
= 3
2
1
2
·2
= 3
5
= 243
(a b)
x
= a
x
b
x
(3

5)
2
= 3
2
(

5)
2
= 9 5 = 45

a
b

x
=
a
x
b
x
(
3
5
)
2
=
3
2
5
2
=
9
25
(

3
2
)
2
=
(

3)
2
2
2
=
3
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1
x
y
1
Funkcja wykładnicza
Funkcja wykładnicza o podstawie a > 0 i a = 1:
y = a
x
Dla a > 1 funkcja wykładnicza jest rosnąca:
Przykłady:
y = 3
x
y = 5
x
y = (2
1
2
)
x
Dla 0 < a < 1 funkcja wykładnicza jest malejąca:
Przykłady:
y = (
1
2
)
x
y = (
2
3
)
x
y = (0, 4)
x
funkcja wykładnicza jest różnowartościowa
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • •
wymagania maturalne zdający potrafi: stosować własności potęg do przekształcania
wyrażeń zawierających potęgi o wykładnikach rzeczywistych
oblicz:
(
1
3
)
0
(2
2
3
)
−2
81
1
2
8
2
3
2
−3
(1, 5)
−3
(0, 04)
1
2
8
3
2
(
2
3
)
−2
16
3
2
(0, 16)
−1,5
oblicz:
2
3
2
1
2
2
−2
2
1
3
4
3
2
−4
4
1
3
8
2
3

1
4

8
1
2


32
4
1,5
9
1
3
27
1
2

3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
oblicz:

1
3

0
2
−3

2
3

−2
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:

1
3

0
= 1
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:
2
−3
=
1
2
3
=
1
8
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:

2
3

−2
=

3
2

2
=
9
4
= 2
1
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
2
−3
Rozwiązanie:
Na podstawie wzorów:
2
−3
=
1
2
3
=
1
8
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:

2
3

−2
Rozwiązanie:
Na podstawie wzorów:

2
3

−2
=

3
2

2
=
9
4
= 2
1
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
oblicz:

2
2
3

−2
1, 5
−3
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:

2
2
3

−2
=

8
3

−2
=

3
8

2
=
9
64
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:
1, 5
−3
=

1
1
2

−3
=

3
2

−3
=

2
3

3
=
8
27
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
1, 5
−3
Rozwiązanie:
Na podstawie wzorów:
1, 5
−3
=

1
1
2

−3
=

3
2

−3
=

2
3

3
=
8
27
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
oblicz:
81
1
2
(0, 04)
1
2
16
3
2
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:
81
1
2
=

81 = 9
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:
(0, 04)
1
2
=

4
100
1
2
=

4
100
=

4

100
=
2
10
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:
16
3
2
=


16

3
= 4
3
= 64
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
(0, 04)
1
2
Rozwiązanie:
Na podstawie wzorów:
(0, 04)
1
2
=

4
100
1
2
=

4
100
=

4

100
=
2
10
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
16
3
2
Rozwiązanie:
Na podstawie wzorów:
16
3
2
=


16

3
= 4
3
= 64
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
oblicz:
8
2
3
8
3
2
(0, 16)
−1,5
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:
8
2
3
=

3

8

2
= 2
2
= 4
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:
8
3
2
=


8

3
=


8

2


8

= 8

8 = 8

4 2 = 8

4

2 = 8 2

2 = 16

2
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:
(0, 16)
−1,5
=

16
100

−1,5
=

100
16

1,5
=

100
16

1
1
2
=

100
16
3
2
=
=

100
16

3
=


100

16

3
=

10
4

3
=
1000
64
= 15
40
64
= 15
5
8
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
8
3
2
Rozwiązanie:
Na podstawie wzorów:
8
3
2
=


8

3
=


8

2


8

= 8

8 = 8

4 2 = 8

4

2 = 8 2

2 = 16

2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
(0, 16)
−1,5
Rozwiązanie:
Na podstawie wzorów:
(0, 16)
−1,5
=

16
100

−1,5
=

100
16

1,5
=

100
16

1
1
2
=

100
16
3
2
=

100
16

3
=
=


100

16

3
=

10
4

3
=
1000
64
= 15
40
64
= 15
5
8
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
oblicz:
2
3
2
1
2
2
−2
2
1
3
4
3
2
−4
4
1
3
8
2
3

1
4
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:
2
3
2
1
2
2
−2
= 2
3+
1
2
−2
= 2
1
1
2
= 2
1+
1
2
= 2
1
2
1
2
= 2

2
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:
2
1
3
4
3
2
−4
= 2
1
3

2
2

3
2
−4
= 2
1
3
2
6
2
−4
= 2
1
3
+6−4
= 2
2
1
3
= 2
2+
1
3
= 2
2
2
1
3
= 4
3

2
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:
4
1
3
8
2
3

1
4
=

2
2
1
3

2
3
2
3
4
−1
= 2
2
3
2
6
3

2
2

−1
= 2
2
3
2
2
2
−2
=
= 2
2
3
+2−2
= 2
2
3
=

3

2

2
=
3

2
2
=
3

4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
2
1
3
4
3
2
−4
Rozwiązanie:
Na podstawie wzorów:
2
1
3
4
3
2
−4
= 2
1
3

2
2

3
2
−4
= 2
1
3
2
6
2
−4
= 2
1
3
+6−4
= 2
2
1
3
= 2
2+
1
3
= 2
2
2
1
3
= 4
3

2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
4
1
3
8
2
3

1
4
Rozwiązanie:
Na podstawie wzorów:
4
1
3
8
2
3

1
4
=

2
2
1
3

2
3
2
3
4
−1
= 2
2
3
2
6
3

2
2

−1
= 2
2
3
2
2
2
−2
=
= 2
2
3
+2−2
= 2
2
3
=

3

2

2
=
3

2
2
=
3

4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
8
1
2


32
4
1,5
9
1
3
27
1
2

3
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:
8
1
2


32
4
1,5
=
(2
3
)
1
2
32
1
2
(2
2
)
1,5
=
2
3
2
(2
5
)
1
2
2
3
=
2
3
2
+
5
2
2
3
=
2
8
2
2
3
=
2
4
2
3
= 2
4−3
= 2
1
= 2
rozwiązanie:
na podstawie wzorów:
9
1
3
27
1
2

3
=

3
2
1
3

3
3
1
2
3
1
2
=
3
2
3
3
3
2
3
1
2
=
3
2
3
+
3
2
3
1
2
=
3
4
6
+
9
6
3
1
2
=
3
13
6
3
1
2
= 3
13
6

1
2
=
= 3
13
6

3
6
= 3
10
6
= 3
5
3
= 3
1
2
3
= 3
1
3
2
3
= 3

3

3

2
= 3
3

3
2
= 3
3

9
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
9
1
3
27
1
2

3
Rozwiązanie:
Na podstawie wzorów:
9
1
3
27
1
2

3
=

3
2
1
3

3
3
1
2
3
1
2
=
3
2
3
3
3
2
3
1
2
=
3
2
3
+
3
2
3
1
2
=
3
4
6
+
9
6
3
1
2
=
3
13
6
3
1
2
= 3
13
6

1
2
=
= 3
13
6

3
6
= 3
10
6
= 3
5
3
= 3
1
2
3
= 3
1
3
2
3
= 3

3

3

2
= 3
3

3
2
= 3
3

9
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
4
x+2
= 8
3x−1
Rozwiązanie:
Wykorzystując wzory, należy doprowadzić potęgi w równaniu do jednakowych podstaw:
4
x+2
= 8
3x−1
(2
2
)
x+2
= (2
3
)
3x−1
2
2(x+2)
= 2
3(3x−1)
2
2x+4
= 2
9x−3
Funkcja wykładnicza jest różnowartościowa, a więc możemy zapisać:
2x + 4 = 9x −3
2x −9x = −3 −4
−7x = −7 / : (−7)
x = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
(0, 25)
2x−1
= (

8)
x+4
Rozwiązanie:
Wykorzystując wzory, należy doprowadzić potęgi w równaniu do jednakowych podstaw:
(0, 25)
2x−1
= (

8)
x+4

25
100

2x−1
= (8
1
2
)
x+4

1
4

2x−1
= (8
1
2
)
x+4

4
−1

2x−1
= (8
1
2
)
x+4
4
−1(2x−1)
= 8
1
2
(x+4)
4
−2x+1
= 8
1
2
x+2
(2
2
)
−2x+1
= (2
3
)
1
2
x+2
2
2(−2x+1)
= 2
3(
1
2
x+2)
2
−4x+2
= 2
3
2
x+6
Funkcja wykładnicza jest różnowartościowa, a więc możemy zapisać:
−4x + 2 =
3
2
x + 6
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
−4x + 2 =
3
2
x + 6
−4x −
3
2
x = 6 −2
−4x −1
1
2
x = 4
−5
1
2
x = 4 / : (−5
1
2
)
x = 4 : (−5
1
2
)
x = 4 :


11
2

x = 4


2
11

x = −
8
11
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
9
2x+3
= 3

27
Rozwiązanie:
Wykorzystując wzory, należy doprowadzić potęgi w równaniu do jednakowych podstaw:
9
2x+3
= 3

27
(3
2
)
2x+3
= 3 27
1
2
3
2(2x+3)
= 3 (3
3
)
1
2
3
4x+6
= 3 3
3
2
3
4x+6
= 3 3
1
1
2
3
4x+6
= 3
1+1
1
2
3
4x+6
= 3
2
1
2
Funkcja wykładnicza jest różnowartościowa, a więc możemy zapisać:
4x + 6 = 2
1
2
4x = 2
1
2
−6
4x = −3
1
2
/ : 4
x = −3
1
2
: 4
x = −
7
2

1
4
x = −
7
8
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż nierówność:
3
3x−1
< 3
2x+4
Rozwiązanie:
Podstawy potęg są jednakowe i większe od 1. Funkcja wykładnicza jest więc rosnąca, dlatego
nie odwracamy znaku nierówności.
3x −1 < 2x + 4
3x −2x < 4 + 1
x < 5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż nierówność:
(0, 2)
4x−1
< (0, 2)
x+2
Rozwiązanie:
Podstawy potęg są jednakowe i mniejsze od 1. Funkcja wykładnicza jest więc malejąca,
dlatego odwracamy znak nierówności.
4x −1 > x + 2
4x −x > 2 + 1
3x > 3 / : 3
x > 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż nierówność:
(0, 125)
x
` 4
x−3
Rozwiązanie:
Wykorzystując wzory, należy doprowadzić potęgi w nierówności do jednakowych podstaw:

125
1000

x
` (2
2
)
x−3

1
8

x
` 2
2(x−3)
(8
−1
)
x
` 2
2x−6
8
−x
` 2
2x−6
(2
3
)
−x
` 2
2x−6
2
−3x
` 2
2x−6
Podstawy potęg są jednakowe i większe od 1. Funkcja wykładnicza jest więc rosnąca, dlatego
nie odwracamy znaku nierówności.
−3x ` 2x −6
−3x −2x ` −6
−5x ` −6 / : (−5)
x ·
6
5
x · 1
1
5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż nierówność:

2
3

4x−2
>

9
4

2x−3
Rozwiązanie:
Wykorzystując wzory, należy doprowadzić potęgi w nierówności do jednakowych podstaw:

2
3

4x−2
>

9
4

2x−3

2
3

4x−2
>

3
2

2

2x−3

2
3

4x−2
>

3
2

2(2x−3)

2
3

4x−2
>

3
2

4x−6

2
3

4x−2
>

2
3

−1

4x−6

2
3

4x−2
>

2
3

−1(4x−6)

2
3

4x−2
>

2
3

−4x+6
Podstawy potęg są jednakowe i mniejsze od 1. Funkcja wykładnicza jest więc malejąca,
dlatego odwracamy znak nierówności.
4x −2 < −4x + 6
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
4x −2 < −4x + 6
4x + 4x < 6 + 2
8x < 8 / : 8
x < 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż nierówność:
4(

8)
x−3
·

2

2
16

1−x
Rozwiązanie:
Wykorzystując wzory, należy doprowadzić potęgi w nierówności do jednakowych podstaw:
4(

8)
x−3
·

2

2
16

1−x
2
2
(8
1
2
)
x−3
·

2 2
1
2
2
4

1−x
2
2
8
1
2
(x−3)
·

2
1+
1
2
2
4

1−x
2
2
(2
3
)
1
2
(x−3)
·

2
1
1
2
2
4

1−x
2
2
2
3
2
(x−3)
· (2
1
1
2
−4
)
1−x
2
2+
3
2
x−
9
2
· (2
−2
1
2
)
(1−x)
2
2+
3
2
x−4
1
2
· 2
−2
1
2
(1−x)
Podstawy potęg są jednakowe i większe od 1. Funkcja wykładnicza jest więc rosnąca, dlatego
nie odwracamy znaku nierówności.
2 +
3
2
x −4
1
2
· −2
1
2
(1 −x)
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
2 +
3
2
x −4
1
2
· −2
1
2
(1 −x)
2 −4
1
2
+
3
2
x · −2
1
2
+ 2
1
2
x
−2
1
2
+
3
2
x · −2
1
2
+ 2
1
2
x
3
2
x −2
1
2
x · −2
1
2
+ 2
1
2
3
2
x −
5
2
x · 0

2
2
x · 0
−x · 0 / : (−1)
x ` 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Logarytmy
wzory, twierdzenia, definicje
• logarytm
• wykres funkcji logarytmicznej
• wzory
rozwiązane zadania
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Logarytm
Przykłady:
log
2
8 logarytm o podstawie 2 z 8
log
4
16 logarytm o podstawie 4 z 16
log 1000 logarytm dziesiętny z 1000 (ma w podstawie 10)
logarytm o podstawie a z liczby b:
log
a
b
warunki dla podstawy a: a > 0 i a = 1
warunki dla liczby b: b > 0
Definicja logarytmu:
log
a
b = x jeżeli a
x
= b
Przykłady:
log
2
8 = 3 dlatego, że 2
3
= 8
log
4
16 = 2 dlatego, że 4
2
= 16
log 1000 = 3 dlatego, że 10
3
= 1000
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wzory
Wzory: Przykłady:
log
a
1 = 0 log
3
1 = 0 log1
2
1 = 0
log
a
a = 1 log
3
3 = 1 log1
2
1
2
= 1
log
a
a
k
= k log
2
2
3
= 3 log
5
5
3
= 3
log
a
x
k
= k log
a
x log
3
2
5
= 5 log
3
2 log 3
4
= 4 log 3
a
log
a
x
= x 3
log
3
5
= 5 (
1
2
)
log 1
2
7
= 7
log
a
(x y) = log
a
x + log
a
y log
2
(3 5) = log
2
3 + log
2
5
log
3
(9

3) = log
3
9 + log
3

3
log
a
x
y
= log
a
x −log
a
y log
2
3
5
= log
2
3 −log
2
5
log
3

3
9
= log
3

3 −log
3
9
log
a
b =
log
c
b
log
c
a
log
2
3 =
log
11
3
log
11
2
c – dowolna liczba spełniająca warunki log
2
3 =
log
15
3
log
15
2
log
a
b =
1
log
b
a
log
3
8 =
1
log
8
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1
x
y
1
Wykres funkcji logarytmicznej
Wykres funkcji logarytmicznej:
y = log
a
x
zależy od podstawy a.
Dla a > 1 funkcja logarytmiczna jest rosnąca:
Przykłady:
y = log
2
x
y = log
5
x
y = log

2
x
Dla 0 < a < 1 funkcja logarytmiczna jest malejąca:
Przykłady:
y = log
0,3
x
y = log1
2
x
Funkcja logarytmiczna jest różnowartościowa
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • •
wymagania maturalne zdający potrafi: posługiwać się własnościami
funkcji logarytmicznej
oblicz:
log
3
9 log
3
1
3
log
2
0, 5 log
4
4
log
5

5 log
3
1 log 100 log 0, 1
log

1000 log
5
0, 04
oblicz:
log
2
2

2 log
3
9

27 log
5

5
25
log
10

10
1000
oblicz:
log
4
8 log
25
5 log

10
100 log
2

2
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log
3
9
Rozwiązanie:
Wykoszystując wzory, doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log
3
9 = log
3
3
2
= 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log
3
1
3
Rozwiązanie:
Wykoszystując wzory, doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log
3
1
3
= log
3
3
−1
= −1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log
2
0, 5
Rozwiązanie:
Wykoszystując wzory, doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log
2
0, 5 = log
2
1
2
= log
2
2
−1
= −1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log
4
4
Rozwiązanie:
Wykoszystując wzory, doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log
4
4 = log
4
4
1
= 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log
5

5
Rozwiązanie:
Wykoszystując wzory, doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log
5

5 = log
5
5
1
2
=
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log
3
1
Rozwiązanie:
Wykoszystując wzory, doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log
3
1 = log
3
3
0
= 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log 100
Rozwiązanie:
Wykoszystując wzory, doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log 100 = log 10
2
= 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log 0, 1
Rozwiązanie:
Wykoszystując wzory, doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log 0, 1 = log
1
10
= log 10
−1
= −1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log

1000
Rozwiązanie:
Wykoszystując wzory doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log

1000 = log 1000
1
2
= log(10
3
)
1
2
= log 10
3
2
=
3
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log
5
0, 04
Rozwiązanie:
Wykoszystując wzory doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log
5
0, 04 = log
5
4
100
= log
5
1
25
= log
5
25
−1
= log
5
(5
2
)
−1
= log
5
5
−2
= −2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log
2
2

2
Rozwiązanie:
Wykorzystujemy log
a
(x y) = log
a
x + log
a
y, a następnie za pomocą wzorów, doprowa-
dzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log
2
2

2 = log
2
2 + log
2

2 = 1 + log
2
2
1
2
= 1 +
1
2
= 1
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log
3
9

27
Rozwiązanie:
Wykorzystujemy log
a
(x y) = log
a
x + log
a
y, a następnie za pomocą wzorów, doprowa-
dzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log
3
9

27 = log
3
9 + log
3

27 = log
3
3
2
+ log
3
27
1
2
= 2 + log
3
(3
3
)
1
2
=
= 2 + log
3
3
3
2
= 2 +
3
2
= 2 + 1
1
2
= 3
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log
5

5
25
Rozwiązanie:
Wykorzystujemy log
a
x
y
= log
a
x −log
a
y, a następnie za pomocą wzorów, doprowadzamy
logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log
5

5
25
= log
5

5 −log
5
25 = log
5
5
1
2
−log
5
5
2
=
1
2
−2 = −1
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log
10

10
1000
Rozwiązanie:
Wykorzystujemy log
a
x
y
= log
a
x −log
a
y i log
a
(x y) = log
a
x + log
a
y, a następnie
za pomocą wzorów, doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log
10

10
1000
= log 10

10 −log 1000 = log 10 + log

10 −log 10
3
=
= 1 + log 10
1
2
−3 = 1 +
1
2
−3 = 1
1
2
−3 = −1
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log
4
8
Rozwiązanie:
Wykorzystujemy log
a
b =
log
c
b
log
c
a
, a następnie za pomocą wzorów,
doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log
4
8 =
log
2
8
log
2
4
=
log
2
2
3
log
2
2
2
=
3
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log
25
5
Rozwiązanie:
Wykorzystujemy log
a
b =
log
c
b
log
c
a
, a następnie za pomocą wzorów,
doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log
25
5 =
log
5
5
log
5
25
=
1
log
5
5
2
=
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log

10
100
Rozwiązanie:
Wykorzystujemy log
a
b =
log
c
b
log
c
a
, a następnie za pomocą wzorów,
doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log

10
100 =
log 100
log

10
=
log 10
2
log 10
1
2
=
2
1
2
= 2 :
1
2
= 2
2
1
= 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz:
log
2

2
4
Rozwiązanie:
Wykorzystujemy log
a
b =
log
c
b
log
c
a
log
a
(x y) = log
a
x + log
a
y, a następnie za pomocą
wzorów, doprowadzamy logarytm do postaci: log
a
a
k
= k
log
2

2
4 =
log
2
4
log
2
2

2
=
log
2
2
2
log
2
2 + log
2

2
=
log
2
2
2
log
2
2 + log
2
2
1
2
=
2
1 +
1
2
=
= 2 : 1
1
2
= 2 :
3
2
= 2
2
3
=
4
3
= 1
1
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wzory, definicje, twierdzenia (Logarytmy)
• Logarytm
• Wzory
• Wykres funkcji logarytmicznej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • •
wymagania maturalne zdający potrafi: rozwiązywać równania logarytmiczne
Rozwiąż równanie:
log
2
x = 3 log
0,5
x = 4
Rozwiąż równanie:
2 + log
3
(2x + 1) = log
3
(5x + 22) log
2
(x + 1) + log
2
(x + 3) = 3
log
5
(x −1) −log
5
(4x + 1) = log
5
x−5
5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
log
2
x = 3
Rozwiązanie:
Korzystamy z definicji logarytmu:
log
2
x = 3
x = 2
3
x = 8
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Rozwiąż równanie:
log
0,5
x = 4
Rozwiązanie:
Korzystamy z definicji logarytmu:
log
0,5
x = 4
x = 0, 5
4
x =

1
2

4
x =
1
16
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
−4
2
5

1
2
Rozwiąż równanie:
2 + log
3
(2x + 1) = log
3
(5x + 22)
Rozwiązanie:
Zaczynamy od wyznaczenia dziedziny. Logarytmować możemy tylko liczby dodatnie, dlatego:
2x + 1 > 0 i 5x + 22 > 0
2x > −1 / : 2 5x > −22 / : 5
x > −
1
2
x > −
22
5
x > −4
2
5
D = (−
1
2
, ∞)
2 + log
3
(2x + 1) = log
3
(5x + 22)
x = 1
Rozwiązanie należy do dziedziny.
Odp. x = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
2 + log
3
(2x + 1) = log
3
(5x + 22)
Korzystamy z log
a
a
k
= k
log
3
3
2
+ log
3
(2x + 1) = log
3
(5x + 22)
log
3
9 + log
3
(2x + 1) = log
3
(5x + 22)
Korzystamy z log
a
(x y) = log
a
x + log
a
y:
log
3
9(2x + 1) = log
3
(5x + 22)
Funkcja logarytmiczna jest różnowartościowa, więc możemy opuścić logarytmy:
9(2x + 1) = 5x + 22
18x + 9 = 5x + 22
18x −5x = 22 −9
13x = 13 / : 13
x = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
-3 -1
Rozwiąż równanie:
log
2
(x + 1) + log
2
(x + 3) = 3
Rozwiązanie:
Zaczynamy od wyznaczenia dziedziny. Logarytmować możemy tylko liczby dodatnie, dlatego:
x + 1 > 0 i x + 3 > 0
x > −1 x > −3
D = (−1, ∞)
log
2
(x + 1) + log
2
(x + 3) = 3
x
1
= −5 x
2
= 1
Tylko x
1
= 1 należy do dziedziny.
Odp. x = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
log
2
(x + 1) + log
2
(x + 3) = 3
Korzystamy z log
a
(x y) = log
a
x + log
a
y:
log
2
(x + 1)(x + 3) = 3
Korzystamy z definicji logarytmu:
(x + 1)(x + 3) = 2
3
(x + 1)(x + 3) = 8
x
2
+ 3x +x + 3 = 8
x
2
+ 3x +x + 3 −8 = 0
x
2
+ 4x −5 = 0
∆ = 4
2
−4 1 (−5) = 16 + 20 = 36

∆ =

36 = 6
x
1
=
−4 −6
2 1
=
−10
2
= −5
x
2
=
−4 + 6
2 1
=
2
2
= 1
x
1
= −5 x
2
= 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x

1
4
1 5
Rozwiąż równanie:
log
5
(x −1) −log
5
(4x + 1) = log
5
x −5
5
Rozwiązanie:
Zaczynamy od wyznaczenia dziedziny. Logarytmować możemy tylko liczby dodatnie, dlatego:
x −1 > 0 i 4x + 1 > 0 i
x−5
5
> 0 / 5
x > 1 4x > −1 / : 4 x −5 > 0
x > −
1
4
x > 5
D = (5, ∞)
log
5
(x −1) −log
5
(4x + 1) = log
5
x −5
5
x
1
= 0 x
2
= 6
Tylko x
2
= 6 należy do dziedziny.
Odp. x = 6
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
log
5
(x −1) −log
5
(4x + 1) = log
5
x −5
5
log
5
(x −1) = log
5
x −5
5
+ log
5
(4x + 1)
Korzystamy z log
a
(x y) = log
a
x + log
a
y:
log
5
(x −1) = log
5
x −5
5
(4x + 1)
Funkcja logarytmiczna jest różnowartościowa, więc możemy opuścić logarytmy:
x −1 =
x −5
5
(4x + 1) / 5
5(x −1) = (x −5)(4x + 1)
5x −5 = 4x
2
+x −20x −5
5x −5 = 4x
2
−19x −5
5x −5 −4x
2
+ 19x + 5 = 0
−4x
2
+ 24x = 0
−4(x
2
−6x) = 0
−4x(x −6) = 0
x
1
= 0 x
2
= 6
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • •
wymagania maturalne zdający potrafi: rozwiązywać nierówności logarytmiczne
Rozwiąż nierówności:
log
3
(x −3) > 2 log
0,5
(3x −2) ` −1
log
3
(2x −7) · 2 −log
3
(8 −x) log1
3
(4x + 1) > −2 −log1
3
(2x −3)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
3 12
Rozwiąż nierówność:
log
3
(x −3) > 2
Rozwiązanie:
Zaczynamy od wyznaczenia dziedziny. Logarytmować możemy tylko liczby dodatnie, dlatego:
x −3 > 0
x > 3
D = (3, ∞)
log
3
(x −3) > 2
x ∈ (12, ∞)
Zaznaczamy na jednym rysunku dziedzinę i rozwiązanie nierówności:
Rozwiązanie to część wspólna:
x ∈ (12, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
log
3
(x −3) > 2
Korzystamy z log
a
a
k
= k
log
3
(x −3) > log
3
3
2
Podstawy logarytmów są jednakowe i większe od 1. Funkcja logarytmiczna jest więc rosnąca,
dlatego nie odwracamy znaku nierówności.
x −3 > 3
2
x −3 > 9
x > 9 + 3
x > 12
x ∈ (12, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
2
3
1
1
3
Rozwiąż nierówność:
log
0,5
(3x −2) ` −1
Rozwiązanie:
Zaczynamy od wyznaczenia dziedziny. Logarytmować możemy tylko liczby dodatnie, dlatego:
3x −2 > 0
3x > 2 / : 3
x >
2
3
D =

2
3
, ∞

log
0,5
(3x −2) ` −1
x ∈

−∞, 1
1
3

Zaznaczamy na jednym rysunku dziedzinę i rozwiązanie nierówności:
Rozwiązanie to część wspólna:
x ∈

2
3
, 1
1
3

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
log
0,5
(3x −2) ` −1
Korzystamy z log
a
a
k
= k
log
0,5
(3x −2) ` log
0,5
0, 5
−1
Podstawy logarytmów są jednakowe i mniejsze od 1. Funkcja logarytmiczna jest więc male-
jąca, dlatego odwracamy znak nierówności.
3x −2 · 0, 5
−1
3x −2 ·

1
2

−1
3x −2 · 2
3x · 2 + 2
3x · 4 / : 3
x ·
4
3
x · 1
1
3
x ∈

−∞, 1
1
3

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
3
1
2
5 6
1
2
8
Rozwiąż nierówność:
log
3
(2x −7) · 2 −log
3
(8 −x)
Rozwiązanie:
Zaczynamy od wyznaczenia dziedziny.
D =

3
1
2
, 8

log
3
(2x −7) · 2 −log
3
(8 −x)
x ∈ (−∞, 5` ∪

6
1
2
, ∞

Zaznaczamy na jednym rysunku dziedzinę i rozwiązanie nierówności:
Rozwiązanie to część wspólna:
x ∈

3
1
2
, 5

6
1
2
, 8

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
3
1
2
8
log
3
(2x −7) · 2 −log
3
(8 −x)
Wyznaczamy dziedzinę. Logarytmować możemy tylko liczby dodatnie, dlatego:
2x −7 > 0 i 8 −x > 0
2x > 7 / : 2 −x > −8 / : (−1)
x >
7
2
x < 8
x > 3
1
2
D =

3
1
2
, 8

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
log
3
(2x −7) · 2 −log
3
(8 −x)
log
3
(2x −7) + log
3
(8 −x) · 2
Korzystamy z log
a
(x y) = log
a
x + log
a
y:
log
3
(2x −7)(8 −x) · 2
Korzystamy z log
a
a
k
= k
log
3
(2x −7)(8 −x) · log
3
3
2
Podstawy logarytmów są jednakowe i większe od 1. Funkcja logarytmiczna jest więc rosnąca,
dlatego nie odwracamy znaku nierówności.
(2x −7)(8 −x) · 3
2
(2x −7)(8 −x) · 9
16x −2x
2
−56 + 7x · 9
16x −2x
2
−56 + 7x −9 · 0
−2x
2
+ 23x −65 · 0
x ∈ (−∞, 5` ∪

6
1
2
, ∞

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
5 6
1
2
−2x
2
+ 23x −65 · 0
Rozwiązujemy nierówność kwadratową:
∆ = 23
2
−4 (−2) (−65) = 529 −520 = 9

∆ =

9 = 3
x
1
=
−23 −3
2 (−2)
=
−26
−4
= 6
2
4
= 6
1
2
x
2
=
−23 + 3
2 (−2)
=
−20
−4
= 5
x ∈ (−∞, 5` ∪

6
1
2
, ∞

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x

3
4
1
1
2
2
Rozwiąż nierówność:
log1
3
(4x + 1) > −2 −log1
3
(2x −3)
Rozwiązanie:
Zaczynamy od wyznaczenia dziedziny.
D=

1
1
2
, ∞

log1
3
(4x + 1) · −2 −log1
3
(2x −3)
x ∈


3
4
, 2

Zaznaczamy na jednym rysunku dziedzinę i rozwiązanie nierówności:
Rozwiązanie to część wspólna:
x ∈

1
1
2
, 2

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x

1
4
1
1
2
log1
3
(4x + 1) > −2 −log1
3
(2x −3)
Wyznaczamy dziedzinę. Logarytmować możemy tylko liczby dodatnie, dlatego:
4x + 1 > 0 i 2x −3 > 0
4x > −1 / : 4 2x > 3 / : 2
x > −
1
4
x >
3
2
x > 1
1
2
D =

1
1
2
, ∞

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
log1
3
(4x + 1) > −2 −log1
3
(2x −3)
log1
3
(4x + 1) + log1
3
(2x −3) > −2
Korzystamy z log
a
(x y) = log
a
x + log
a
y:
log1
3
(4x + 1)(2x −3) > −2
Korzystamy z log
a
a
k
= k
log1
3
(4x + 1)(2x −3) > log1
3

1
3

−2
Podstawy logarytmów są jednakowe i mniejsze od 1. Funkcja logarytmiczna jest więc male-
jąca, dlatego odwracamy znak nierówności.
(4x + 1)(2x −3) <

1
3

−2
8x
2
−12x + 2x −3 < 3
2

8x
2
−10x −3 < 9
8x
2
−10x −3 −9 < 0
8x
2
−10x −12 < 0
x ∈


3
4
, 2

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x

3
4
2
8x
2
−10x −12 < 0
Rozwiązujemy nierówność kwadratową:
∆ = (−10)
2
−4 8 (−12) = 100 + 384 = 484

∆ =

484 = 22
x
1
=
−(−10) −22
2 8
=
10 −22
16
= −
12
16
= −
3
4
x
2
=
−(−10) + 22
2 8
=
10 + 22
16
=
32
16
= 2
x ∈


3
4
, 2

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wzory, definicje, twierdzenia (Ciągi i ich granice)
• Monotoniczność ciągu
• Ciąg arytmetyczny
• Ciąg geometryczny
• Kapitalizacja odsetek
• Nieskończony ciąg geometryczny
• Proste granice
• Odgadywanie prostych granic
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Monotoniczność ciągu
Definicja ciągu rosnącego
Dla każdego n naturalnego: a
n+1
−a
n
> 0
Przykłady:
3, 6, 9, 12,. . . a
n
= 3n
1, 4, 9, 16,. . . a
n
= n
2
1, 3, 5, 7,. . . a
n
= 2n −1
Definicja ciągu malejącego
Dla każdego n naturalnego: a
n+1
−a
n
< 0
Przykłady:
−3, −6, −9, −12, . . . a
n
= −3n
−1, −4, −9, −16, . . . a
n
= −n
2
−1, −3, −5, −7, . . . a
n
= −2n + 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Ciąg arytmetyczny
a
1
– pierwszy wyraz ciągu
r – różnica ciągu arytmetycznego
Definicja:
Kolejny wyraz ciągu arytmetycznego powstaje przez dodanie do poprzedniego różnicy r.
a
n+1
= a
n
+r
Przykłady:
a
1
= 2 r = 3 2, 5, 8, 11, 14, 17, . . .
a
1
= −4 r = 2 −4, −2, 0, 2, 4, 6, . . .
a
1
= 5 r = −4 5, 1, −3, −7, −11, −15, . . .
n–ty wyraz ciągu arytmetycznego
a
n
= a
1
+ (n −1)r
suma n–początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego
S
n
=
a
1
+a
n
2
n
własność ciągu arytmetycznego
a
n
=
a
n−1
+a
n+1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Ciągi i ich granice
wzory, twierdzenia, definicje
• monotoniczność ciągu
• ciąg arytmetyczny
• ciąg geometryczny
• kapitalizacja odsetek
• nieskończony ciąg geometryczny
• proste granice ciągu
rozwiązane zadania
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: badać czy ciąg jest arytmetyczny
Zbadaj, czy ciąg jest arytmetyczny.
a
n
= 3n + 2 a
n
= n
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Dla poniższych ciągów arytmetycznych podaj pierwszy wyraz a
1
i różnicę r. Oblicz wartość
a
30
i a
40
.
2, 5, 8, 11, 14, . . .
Rozwiązanie:
a
1
= 2
Korzystamy z definicji
a
2
= a
1
+r
5 = 2 +r
5 −2 = r
r = 3
Korzystamy z a
n
= a
1
+ (n −1)r
a
30
= 2 + (30 −1) 3 = 2 + 29 3 = 89
a
40
= 2 + (40 −1) 3 = 2 + 39 3 = 119
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Dla poniższych ciągów arytmetycznych podaj pierwszy wyraz a
1
i różnicę r. Oblicz wartość
a
30
i a
40
.
10, 7, 4, 1, −2, . . .
Rozwiązanie:
a
1
= 10
Korzystamy z definicji
a
2
= a
1
+r
7 = 10 +r
7 −10 = r
r = −3
Korzystamy z a
n
= a
1
+ (n −1)r
a
30
= 10 + (30 −1) (−3) = 10 + 29 (−3) = 10 −87 = −77
a
40
= 10 + (40 −1) (−3) = 10 + 39 (−3) = 10 −117 = −107
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Dla poniższych ciągów arytmetycznych oblicz sumę pierwszych dwudziestu wyrazów.
3, 5, 7, 9, 11, . . .
Rozwiązanie:
Korzystamy z S
n
=
a
1
+a
n
2
n
S
20
=
a
1
+a
20
2
20
a
1
= 3
a
20
liczymy korzystając z a
n
= a
1
+ (n −1)r.
Najpierw trzeba jednak policzyć r.
a
2
= a
1
+r
5 = 3 +r
5 −3 = r
r = 2
a
20
= 3 + (20 −1) 2 = 3 + 19 2 = 41
S
20
=
a
1
+a
20
2
20 =
3 + 41
2
20 =
44
2
20 = 22 20 = 440
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Dla poniższych ciągów arytmetycznych oblicz sumę pierwszych dwudziestu wyrazów.
−4, −1, 2, 5, 8, . . .
Rozwiązanie:
Korzystamy z S
n
=
a
1
+a
n
2
n
S
20
=
a
1
+a
20
2
20
a
1
= −4
a
20
liczymy korzystając z a
n
= a
1
+ (n −1)r.
Najpierw trzeba jednak policzyć r.
a
2
= a
1
+r
−1 = −4 +r
−1 + 4 = r
r = 3
a
20
= −4 + (20 −1) 3 = −4 + 19 3 = 53
S
20
=
a
1
+a
20
2
20 =
−4 + 53
2
20 =
49
2
20 = 49 10 = 490
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zbadaj, czy ciąg jest arytmetyczny.
a
n
= 3n + 2
Rozwiązanie:
Korzystamy z definicji
a
n+1
= a
n
+r
r = a
n+1
−a
n
Ciąg jest ciągiem arytmetycznym, jeżeli a
n+1
−a
n
jest stałe (niezależne od n).
a
n
= 3n + 2
a
n+1
= 3(n + 1) + 2 = 3n + 3 + 2 = 3n + 5
a
n+1
−a
n
= 3n + 5 −(3n + 2) = 3n + 5 −3n −2 = 5 −2 = 3
Odp. Ciąg a
n
= 3n + 2 jest arytmetyczny.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zbadaj, czy ciąg jest arytmetyczny.
a
n
= n
2
Rozwiązanie:
Korzystamy z definicji
a
n+1
= a
n
+r
r = a
n+1
−a
n
Ciąg jest ciągiem arytmetycznym, jeżeli a
n+1
−a
n
jest stałe (niezależne od n).
a
n
= n
2
a
n+1
= (n + 1)
2
= n
2
+ 2n + 1
a
n+1
−a
n
= n
2
+ 2n + 1 −n
2
= 2n + 1 (zależne od n)
Odp. Ciąg a
n
= n
2
nie jest arytmetyczny.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zbadaj monotoniczność ciągu arytmetycznego.
a
n
= 5n −2
Rozwiązanie:
Korzystamy z definicji
a
n
= 5n −2
a
n+1
= 5(n + 1) −2 = 5n + 5 −2 = 5n + 3
a
n+1
−a
n
= 5n + 3 −(5n −2) = 5n + 3 −5n + 2 = 3 + 2 = 5 > 0
Odp. Ciąg a
n
= 5n −2 jest rosnący.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zbadaj monotoniczność ciągu arytmetycznego.
a
n
= 3 −2n
Rozwiązanie:
Korzystamy z definicji
a
n
= 3 −2n
a
n+1
= 3 −2(n + 1) = 3 −2n −2 = 1 −2n
a
n+1
−a
n
= 1 −2n −(3 −2n) = 1 −2n −3 + 2n = 1 −3 = −2 < 0
Odp. Ciąg a
n
= 3 −2n jest malejący.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wyznacz ciąg arytmetyczny mając dane.
a
2
= 5 a
3
= 7
Rozwiązanie:
Wyznaczyć ciąg arytmetyczny oznacza, że należy podać jego pierwszy wyraz a
1
i różnicę r.
Korzystamy z definicji
a
3
= a
2
+r
7 = 5 +r
7 −5 = r
r = 2
a
2
= a
1
+r
5 = a
1
+ 2
5 −2 = a
1
a
1
= 3
Odp. a
1
= 3 r = 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wyznacz ciąg arytmetyczny mając dane.
a
5
= 18 a
6
= 21
Rozwiązanie:
Wyznaczyć ciąg arytmetyczny oznacza, że należy podać jego pierwszy wyraz a
1
i różnicę r.
Korzystamy z definicji
a
6
= a
5
+r
21 = 18 +r
21 −18 = r
r = 3
a
1
policzymy z a
n
= a
1
+ (n −1)r
a
5
= a
1
+ (5 −1)r
18 = a
1
+ 4 3
18 = a
1
+ 12
18 −12 = a
1
a
1
= 6
Odp. a
1
= 6 r = 3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wyznacz ciąg arytmetyczny mając dane.
a
5
= 12 a
8
= 18
Rozwiązanie:
Wyznaczyć ciąg arytmetyczny oznacza, że należy podać jego pierwszy wyraz a
1
i różnicę r.

a
5
= 12
a
8
= 18
Korzystamy z a
n
= a
1
+ (n −1)r

a
5
= 12
a
8
= 18

a
1
= 12 −4r
3r = 18 −12 / : 3

a
1
+ (5 −1)r = 12
a
1
+ (8 −1)r = 18

a
1
= 12 −4 2
r = 2

a
1
+ 4r = 12
a
1
+ 7r = 18

a
1
= 4
r = 2

a
1
= 12 −4r
12 −4r + 7r = 18
Odp. a
1
= 4 r = 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wyznacz ciąg arytmetyczny mając dane.
a
11
= 30 a
15
= 42
Rozwiązanie:
Wyznaczyć ciąg arytmetyczny oznacza, że należy podać jego pierwszy wyraz a
1
i różnicę r.

a
11
= 30
a
15
= 42
Korzystamy z a
n
= a
1
+ (n −1)r

a
11
= 30
a
15
= 42

a
1
= 30 −10r
4r = 42 −30 / : 4

a
1
+ (11 −1)r = 30
a
1
+ (15 −1)r = 42

a
1
= 30 −10 3
r = 3

a
1
+ 10r = 30
a
1
+ 14r = 42

a
1
= 0
r = 3

a
1
= 30 −10r
30 −10r + 14r = 42
Odp. a
1
= 0 r = 3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Ciąg geometryczny
a
1
– pierwszy wyraz ciągu
q – iloraz ciągu geometrycznego
Definicja:
Kolejny wyraz ciągu geometrycznego powstaje po pomnożeniu poprzedniego wyrazu przez
iloraz q.
a
n+1
= a
n
q
Przykłady:
a
1
= 3 q = 2 3, 6, 12, 24, 48, . . .
a
1
= −2 q = −4 −2, 8, −32, 128, −512, . . .
a
1
= 9 q =
1
3
9, 3, 1,
1
3
,
1
9
, . . .
a
1
= 2 q = 1 2, 2, 2, 2, 2, . . .
n–ty wyraz ciągu geometrycznego
a
n
= a
1
q
n−1
suma n–początkowych wyrazów ciągu geometrycznego
S
n
= a
1

1 −q
n
1 −q
dla q = 1 S
n
= n a
1
własność ciągu geometrycznego
a
2
n
= a
n−1
a
n+1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: badać czy ciąg jest geometryczny
Zbadaj, czy ciąg jest geometryczny.
a
n
= 3
n
a
n
= 2n
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Dla poniższego ciągu geometrycznego podaj pierwszy wyraz a
1
i iloraz q.
Oblicz wartość a
9
i a
12
.
3, 6, 12, . . .
Rozwiązanie:
a
1
= 3
Korzystamy z definicji
a
2
= a
1
q
6 = 3 q / : 3
q = 2
Korzystamy z a
n
= a
1
q
n−1
a
9
= 3 2
9−1
= 3 2
8
= 3 256 = 768
a
12
= 3 2
12−1
= 3 2
11
= 3 2048 = 6144
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Dla poniższego ciągu geometrycznego podaj pierwszy wyraz a
1
i iloraz q.
Oblicz wartość a
9
i a
12
.
8, 4, 2, . . .
Rozwiązanie:
a
1
= 8
Korzystamy z definicji
a
2
= a
1
q
4 = 8 q / : 8
q =
4
8
=
1
2
Korzystamy z a
n
= a
1
q
n−1
a
9
= 8

1
2

9−1
= 8

1
2

8
= 8
1
256
=
8
256
=
1
32
a
12
= 8

1
2

12−1
= 8

1
2

11
= 8
1
2048
=
8
2048
=
1
256
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Dla poniższego ciągu geometrycznego oblicz sumę pierwszych dziesięciu wyrazów.
2, 6, 18, . . .
Rozwiązanie:
Korzystamy z S
n
= a
1

1 −q
n
1 −q
a
1
= 2
Korzystamy z definicji
a
2
= a
1
q
6 = 2 q / : 2
q = 3
S
10
= 2
1 −3
10
1 −3
= 2
1 −59049
−2
= 2
−59048
−2
= 59048
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Dla poniższego ciągu geometrycznego oblicz sumę pierwszych dziesięciu wyrazów.
16, 8, 4, . . .
Rozwiązanie:
Korzystamy z S
n
= a
1

1 −q
n
1 −q
a
1
= 16
Korzystamy z definicji
a
2
= a
1
q
8 = 16 q / : 16
q =
8
16
=
1
2
S
10
= 16
1 −

1
2

10
1 −
1
2
= 16
1 −
1
2
10
1
2
= 16

1 −
1
2
10

:
1
2
= 16

1 −
1
1024

2 =
= 32

1024
1024

1
1024

= 32
1023
1024
=
32 1023
1024
=
1023
32
= 31
31
32
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zbadaj, czy ciąg jest geometryczny.
a
n
= 3
n
Korzystamy z definicji
a
n+1
= a
n
q / : a
n
q =
a
n+1
a
n
Ciąg jest ciągiem geometrycznym, jeżeli
a
n+1
a
n
jest stałe (niezależne od n)
a
n
= 3
n
a
n+1
= 3
n+1
a
n+1
a
n
=
3
n+1
3
n
=
3
n
3
3
n
= 3
Odp. Ciąg a
n
= 3
n
jest geometryczny.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zbadaj, czy ciąg jest geometryczny.
a
n
= 2n
Korzystamy z definicji
a
n+1
= a
n
q / : a
n
q =
a
n+1
a
n
Ciąg jest ciągiem geometrycznym, jeżeli
a
n+1
a
n
jest stałe (niezależne od n)
a
n
= 2n
a
n+1
= 2(n + 1)
a
n+1
a
n
=
2(n + 1)
2n
=
n + 1
n
=
n
n
+
1
n
= 1 +
1
n
(zależne od n)
Odp. Ciąg a
n
= 2n nie jest geometryczny.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wyznacz ciąg geometryczny mając dane.
a
2
= 10 a
3
= 20
Rozwiązanie:
Wyznaczyć ciąg geometryczny oznacza, że należy podać jego pierwszy wyraz a
1
i iloraz q.
Korzystamy z definicji
a
3
= a
2
q
20 = 10 q / : 10
q = 2
a
2
= a
1
q
10 = a
1
2 / : 2
a
1
= 5
Odp. a
1
= 5 q = 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wyznacz ciąg geometryczny mając dane.
a
4
= 16 a
5
= 2
Rozwiązanie:
Wyznaczyć ciąg geometryczny oznacza, że należy podać jego pierwszy wyraz a
1
i iloraz q.
Korzystamy z definicji
a
5
= a
4
q
2 = 16 q / : 16
q =
2
16
=
1
8
a
1
policzymy z a
n
= a
1
q
n−1
a
4
= a
1

1
8

4−1
16 = a
1

1
8

3
16 = a
1

1
512
/ 512
a
1
= 8192
Odp. a
1
= 8192 q =
1
8
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wyznacz ciąg geometryczny mając dane.
a
3
= 9 a
5
= 81
Rozwiązanie:

a
3
= 9
a
5
= 81
Korzystamy z a
n
= a
1
q
n−1

a
1
q
3−1
= 9
a
1
q
5−1
= 81

a
1
q
2
= 9 / : q
2
a
1
q
4
= 81

a
1
=
9
q
2
9
q
2
q
4
= 81

a
1
=
9
q
2
9 q
2
= 81 / : 9

a
1
=
9
q
2
q
2
= 9
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Równanie q
2
= 9 ma dwa rozwiązania q = −3 lub q = 3.

a
1
=
9
q
2
q = −3
lub

a
1
=
9
q
2
q = 3

a
1
=
9
(−3)
2
q = −3

a
1
=
9
3
2
q = 3

a
1
= 1
q = −3

a
1
= 1
q = 3
Odp. Rozwiązaniem są dwa ciągi geometryczne:
a
1
= 1, q = −3 lub a
1
= 1, q = 3.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wyznacz ciąg geometryczny mając dane.
a
4
= 1 a
7
= 8
Rozwiązanie:

a
4
= 1
a
7
= 8
Korzystamy z a
n
= a
1
q
n−1

a
1
q
4−1
= 1
a
1
q
7−1
= 8

a
1
q
3
= 1 / : q
3
a
1
q
6
= 8

a
1
=
1
q
3
1
q
3
q
6
= 8

a
1
=
1
q
3
q
3
= 8

a
1
=
1
2
3
=
1
8
q = 2
Odp. Rozwiązaniem jest ciąg geometryczny: a
1
=
1
8
, q = 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Kapitalizacja odsetek
Przykład:
Na koncie jest 200 zł. Co roku bank dopisuje 5%.
czas konto odsetki
początek 200
po roku 210 10
po 2 latach 220,5 10,5
po 3 latach 231,53 11,03
po 4 latach 243,11 11,58
. . .
. . .
. . .
Jak widać odstetki dopisywane co roku przez bank, zwiekszają się. Nazywamy to kapitalizacją
odsetek.
Do policzenia, ile będziemy mieć na koncie np. po 20 latach, możemy wykorzystać wzór:
K = K
0
(1 +p)
n
K
0
– kapitał początkowy
p – procent dopisywany
n – ile razy dopisano odsetki
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: stosować procent składany w zadaniach
również dotyczących oprocentowania lokat i kredytów
Wpłacasz 6000 zł na konto oprocentowane na 5% w skali roku. Ile będzie
pieniędzy na koncie po 7 latach, jeżeli odsetki dopisywane są raz w roku?
Wpłacasz 8000 zł na konto oprocentowane na 4% w skali roku. Ile będzie
pieniędzy na koncie po 5 latach, jeżeli odsetki dopisywane są co pół roku?
Wpłacasz 4000 zł na konto oprocentowane na 8% w skali roku. Ile będzie
pieniędzy na koncie po 9 latach, jeżeli odsetki dopisywane są co kwartał?
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wpłacasz 6000 zł na konto oprocentowane na 5% w skali roku. Ile będzie pieniędzy na koncie
po 7 latach, jeżeli odsetki dopisywane są raz w roku?
Rozwiązanie:
Korzystamy z K = K
0
(1 +p)
n
K
0
= 6000
p = 5% =
5
100
= 0, 05
n = 7
K = 6000 (1 + 0, 05)
7
= 6000 (1, 05)
7
≈ 6000 1, 4071 = 8442, 6
Odp. Po 7 latach na koncie będzie 8442,6 zł.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wpłacasz 8000 zł na konto oprocentowane na 4% w skali roku. Ile będzie pieniędzy na koncie
po 5 latach, jeżeli odsetki dopisywane są co pół roku?
Rozwiązanie:
Korzystamy z K = K
0
(1 +p)
n
K
0
= 8000
Odsetki są dopisywane co pół roku czyli 2 razy w roku. 4% w skali roku oznacza, że co pół
roku dopisywane jest tylko 4% : 2 = 2%.
p = 2% =
2
100
= 0, 02
Odsetki są dopisywane 2 razy w roku, więc w ciągu 5 lat będą dopisywane 2 5 = 10 razy.
n = 10
K = 8000 (1 + 0, 02)
10
= 8000 (1, 02)
10
≈ 8000 1, 22 = 9760
Odp. Po 5 latach na koncie będzie 9760 zł.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wpłacasz 4000 zł na konto oprocentowane na 8% w skali roku. Ile będzie pieniędzy na koncie
po 9 latach, jeżeli odsetki dopisywane są co kwartał?
Rozwiązanie:
Korzystamy z K = K
0
(1 +p)
n
K
0
= 4000
Odsetki są dopisywane co kwartał (trzy miesiące) czyli 4 razy w roku. 8% w skali roku
oznacza, że co kwartał dopisywane jest tylko 8% : 4 = 2%.
p = 2% =
2
100
= 0, 02
Odsetki są dopisywane 4 razy w roku, więc w ciągu 9 lat będą dopisywane 4 9 = 36 razy.
n = 36
K = 4000 (1 + 0, 02)
36
= 4000 (1, 02)
36
≈ 4000 2, 0399 = 8159, 6
Odp. Po 9 latach na koncie będzie 8159,6 zł.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Nieskończony ciąg geometryczny
Suma nieskończonego ciągu geometrycznego
S =
a
1
1 −q
Wzór jest prawdziwy, jeżeli −1 < q < 1.
Przykłady:
1 +
1
2
+
1
4
+
1
8
+ a
1
= 1 q =
1
2
S =
1
1−
1
2
= 2
1
2
+
1
6
+
1
18
+
1
54
+ a
1
=
1
2
q =
1
3
S =
1
2
1−
1
3
=
3
4
8 −4 + 2 −1 +
1
2

1
4
+ a
1
= 8 q = −
1
2
S =
8
1−(−
1
2
)
= 5
1
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: obliczać sumę szeregu geometrycznego
oblicz sumę nieskończonego ciągu geometrycznego
15 + 5 +
5
3
+ 2 +
4
5
+
8
25
+
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz sumę nieskończonego ciągu geometrycznego
15 + 5 +
5
3
+
Rozwiązanie:
a
1
= 15
Korzystamy z definicji
a
2
= a
1
q
5 = 15 q / : 15
q =
5
15
q =
1
3
q =
1
3
spełnia nierówności: −1 < q < 1.
Korzystamy z S =
a
1
1 −q
S =
15
1 −
1
3
= 15 :
2
3
= 15
3
2
=
45
2
= 22
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz sumę nieskończonego ciągu geometrycznego
2 +
4
5
+
8
25
+
Rozwiązanie:
a
1
= 2
Korzystamy z definicji
a
2
= a
1
q
4
5
= 2 q / : 2
q =
4
5
: 2
q =
4
5

1
2
=
4
10
=
2
5
q =
2
5
spełnia nierówności: −1 < q < 1.
Korzystamy z S =
a
1
1 −q
S =
2
1 −
2
5
= 2 :
3
5
= 2
5
3
=
10
3
= 3
1
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zamień ułamek okresowy dziesiętny na ułamek zwykły
0, (3)
Rozwiązanie:
0, (3) = 0, 3333 . . .
= 0, 3 + 0, 03 + 0, 003 + 0, 0003 +
=
3
10
+
3
100
+
3
1000
+
3
10000
+
Otrzymaliśmy nieskończony ciąg geometryczny
a
1
=
3
10
3
10

1
10
=
3
100
dlatego q =
1
10
Korzystamy z S =
a
1
1 −q
S =
3
10
1 −
1
10
=
3
10
:
9
10
=
3
10

10
9
=
3
9
=
1
3
Odp. 0,(3)=
1
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zamień ułamek okresowy dziesiętny na ułamek zwykły
2, (7)
Rozwiązanie:
2, (7) = 2, 7777 . . .
= 2 + 0, 7 + 0, 07 + 0, 007 + 0, 0007 +
= 2 +
7
10
+
7
100
+
7
1000
+
7
10000
+
. .. .
nieskończony ciąg geometryczny
a
1
=
7
10
7
10

1
10
=
7
100
dlatego q =
1
10
Korzystamy z S =
a
1
1 −q
S =
7
10
1 −
1
10
=
7
10
:
9
10
=
7
10

10
9
=
7
9
2, (7) = 2 +
7
9
= 2
7
9
Odp. 2, (7) = 2
7
9
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zamień ułamek okresowy dziesiętny na ułamek zwykły
0, (12)
Rozwiązanie:
0, (12) = 0, 121212 . . .
= 0, 12 + 0, 0012 + 0, 000012 +
=
12
100
+
12
10000
+
12
1000000
+
Otrzymaliśmy nieskończony ciąg geometryczny
a
1
=
12
100
12
100

1
100
=
12
10000
dlatego q =
1
100
Korzystamy z S =
a
1
1 −q
S =
12
100
1 −
1
100
=
12
100
:
99
100
=
12
100

100
99
=
12
99
Odp. 0,(12)=
12
99
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zamień ułamek okresowy dziesiętny na ułamek zwykły
0, 2(5)
Rozwiązanie:
0, 2(5) = 0, 25555 . . .
= 0, 2 + 0, 05 + 0, 005 + 0, 0005 + 0, 00005 +
=
2
10
+
5
100
+
5
1000
+
5
10000
+
5
100000
+
. .. .
nieskończony ciąg geometryczny
a
1
=
5
100
5
100

1
10
=
5
1000
dlatego q =
1
10
Korzystamy z S =
a
1
1 −q
S =
5
100
1 −
1
10
=
5
100
:
9
10
=
5
100

10
9
=
5
90
=
1
18
0, 2(5) =
2
10
+
1
18
=
36
180
+
10
180
=
46
180
=
23
90
Odp. 0,2(5)=
23
90
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Proste granice
Przykłady granic, których wynik jest oczywisty.
lim
n→∞
n = ∞ dla 3n
2
, 5n
3
, 8n
5
, n
7
, . . . też ∞
lim
n→∞
(−n) = −∞ dla −3n
2
, −5n
3
, −8n
5
, −n
7
, . . . też −∞
lim
n→∞
1
n
= 0 dla
−2
n
,
3
n
2
,
8
n
,
−9
n
3
, . . . też 0
Jeżeli a > 1 to lim
n→∞
a
n
= ∞
lim
n→∞
2
n
= ∞ dla 8
n
, 2
n
,

1
1
3

n
,

5
4

n
, . . . też ∞
Jeżeli [a[< 1 to lim
n→∞
a
n
= 0
lim
n→∞

1
2

n
= 0 dla


2
3

n
, (0, 3)
n
,


3
5

n
,
4
7
n
, . . . też 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Odgadywanie prostych granic
ciąg granica
lim
n→∞
n = ∞ 1, 2, 3, 4, 5, 6, . . . ∞
lim
n→∞
(−n) = −∞ −1, −2, −3, −4, −5, −6, . . . −∞
lim
n→∞
1
n
= 0
1
1
,
1
2
,
1
3
,
1
4
,
1
5
,
1
6
, . . . 0
lim
n→∞
2
n
= ∞ 2, 4, 8, 16, 32, 64, . . . ∞
lim
n→∞

1
2

n
= 0
1
2
,
1
4
,
1
8
,
1
16
,
1
32
,
1
64
, . . . 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: stosować twierdzenia o granicy sumy, różnicy,
iloczynu i ilorazu ciągów zbieżnych do obliczania granic ciągów
Oblicz granice:
lim
n→∞
2
n + 4
lim
n→∞
4
6 −2n
lim
n→∞
3
n
2
+ 5n
Oblicz granice:
lim
n→∞
5n
2
+ 3n −2
2n
2
+ 5
lim
n→∞
4n + 2
7n
2
−2n + 4
lim
n→∞
n
5
−2n
3
+ 5
n
3
−n + 2
Oblicz granice:
lim
n→∞
2
n
+ 4
n
5
n
+ 3
n
lim
n→∞
8
n
−5
2
n
+ 6
n
lim
n→∞
4
n+1
+ 5 3
n
8 4
n−1
−7
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0
0
Oblicz granice:
lim
n→∞
2
n + 4
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę.
lim
n→∞
2
n + 4
= lim
n→∞
2
n

n
n
+
4
n

= lim
n→∞
2
n

1 +
4
n
= lim
n→∞
1
n

2
1 +
4
n
= 0
2
1
= 0
Korzystamy z prostych granic.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0
0
Oblicz granice:
lim
n→∞
4
6 −2n
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę.
lim
n→∞
4
6 −2n
= lim
n→∞
4
n

6
n

2n
n

= lim
n→∞
4
n

6
n
−2
=
= lim
n→∞
1
n

4
6
n
−2
= 0
4
−2
= 0
Korzystamy z prostych granic.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0
0
Oblicz granice:
lim
n→∞
3
n
2
+ 5n
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę.
lim
n→∞
3
n
2
+ 5n
= lim
n→∞
3
n
2

n
2
n
2
+
5n
n
2

= lim
n→∞
3
n
2

1 +
5
n
=
= lim
n→∞
1
n
2

3
1 +
5
n
= 0
3
1
= 0
Korzystamy z prostych granic.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0 0
0
Oblicz granice:
lim
n→∞
5n
2
+ 3n −2
2n
2
+ 5
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę.
lim
n→∞
5n
2
+ 3n −2
2n
2
+ 5
= lim
n→∞
n
2

5n
2
n
2
+
3n
n
2

2
n
2

n
2

2n
2
n
2
+
5
n
2

= lim
n→∞
5 +
3
n

2
n
2
2 +
5
n
2
=
5
2
= 2
1
2
Korzystamy z prostych granic.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0
0
0 0
Oblicz granice:
lim
n→∞
4n + 2
7n
2
−2n + 4
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę.
lim
n→∞
4n + 2
7n
2
−2n + 4
= lim
n→∞
n

4n
n
+
2
n

n
2

7n
2
n
2

2n
n
2
+
4
n
2
=

= lim
n→∞
1
n

4 +
2
n
7 −
2
n
+
4
n
2
= 0
4
7
= 0
Korzystamy z prostych granic.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl

0
0
0 0
Oblicz granice:
lim
n→∞
n
5
−2n
3
+ 5
n
3
−n + 2
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę.
lim
n→∞
n
5
−2n
3
+ 5
n
3
−n + 2
= lim
n→∞
n
5

n
5
n
5

2n
3
n
5
+
5
n
5

n
3

n
3
n
3

n
n
3
+
2
n
3
=

= lim
n→∞
n
2

1 −
2
n
2
+
5
n
5
1 −
1
n
2
+
2
n
3
= ∞
1
1
= ∞
Korzystamy z prostych granic.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0 0
0
Oblicz granice:
lim
n→∞
2
n
+ 4
n
5
n
+ 3
n
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę.
lim
n→∞
2
n
+ 4
n
5
n
+ 3
n
= lim
n→∞
4
n

2
n
4
n
+
4
n
4
n

5
n

5
n
5
n
+
3
n
5
n
= lim
n→∞

4
5

n

2
4

n
+ 1
1 +

3
5

n
= 0
1
1
= 0
Korzystamy z prostych granic.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
∞ 0
0
Oblicz granice:
lim
n→∞
8
n
−5
2
n
+ 6
n
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę.
lim
n→∞
8
n
−5
2
n
+ 6
n
= lim
n→∞
8
n

8
n
8
n

5
8
n

6
n

2
n
6
n
+
6
n
6
n
= lim
n→∞

8
6

n
1 −5

1
8

n

2
6

n
+ 1
= ∞
1
1
= ∞
Korzystamy z prostych granic.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0
0
Oblicz granice:
lim
n→∞
4
n+1
+ 5 3
n
8 4
n−1
−7
Rozwiązanie:
Na początku rozkładamy składniki ułamka, a następnie wyciągamy przed nawias największą
potęgę.
lim
n→∞
4
n+1
+ 5 3
n
8 4
n−1
−7

= lim
n→∞
4
n
4 + 5 3
n
8 4
n
4
−1
−7
= lim
n→∞
4
n

4
n
·4
4
n
+
5·3
n
4
n

4
n

8·4
n
·4
−1
4
n

7
4
n
=
= lim
n→∞
4 + 5

3
4

n
8
1
4
−7

1
4

n
=
4
2
= 2
Korzystamy z prostych granic.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Upraszczanie
Przykłady:
5x
x
= 5
3x
2
x
2
= 3
6x
5
x
2

=
6x
2
x
3
x
2
= 6x
3
4x
7
x

=
4x x
6
x
= 4x
6
x
3
x
5

=
x
3
x
3
x
2
=
1
x
2
3x
2
x
6

=
3x
2
x
2
x
4
=
3
x
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Upraszczanie
Przykłady:
5n
n
= 5
3n
2
n
2
= 3
6n
5
n
2

=
6n
2
n
3
n
2
= 6n
3
4n
7
n

=
4n n
6
n
= 4n
6
n
3
n
5

=
n
3
n
3
n
2
=
1
n
2
3n
2
n
6

=
3n
2
n
2
n
4
=
3
n
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Proste granice przy x → +∞
Przykłady granic, których wynik jest oczywisty.
lim
x→+∞
x = +∞ dla 2x, 5x
2
, 7x
3
, . . . też +∞
lim
x→+∞
(−x) = −∞ dla −2x, −5x
2
, −7x
3
, . . . też −∞
lim
x→+∞
1
x
= 0 dla
1
2x
, −
5
x
2
,
7
x
3
, −
9
x
4
, . . . też 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Odgadywanie prostych granic przy x → +∞
lim
x→+∞
2x = +∞
x 1 2 3 4 → +∞
2x 2 4 6 8 → +∞
lim
x→+∞
(−2x) = −∞
x 1 2 3 4 → +∞
−2x −2 −4 −6 −8 → −∞
lim
x→+∞
1
2x
= 0
x 1 2 3 4 → +∞
1
2x
1
2
1
4
1
6
1
8
→ 0
lim
x→+∞


5
x
2

= 0
x 1 2 3 4 → +∞

5
x
2

5
1

5
4

5
9

5
16
→ 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Proste granice przy x → −∞
Przykłady granic, których wynik jest oczywisty.
lim
x→−∞
x = −∞ dla
nieparzyste
. .. .
x
3
, x
5
, 2x
7
, . . . też −∞
lim
x→−∞
x
2
= +∞ dla
parzyste
. .. .
x
4
, x
6
, 3x
8
, . . . też +∞
lim
x→−∞
1
x
= 0 dla −
1
x
2
,
1
x
3
, −
2
x
4
,
3
x
5
, . . . też 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Odgadywanie prostych granic przy x → −∞
lim
x→−∞
x
3
= −∞
x −1 −2 −3 −4 → −∞
x
3
−1 −8 −27 −64 → −∞
lim
x→−∞
x
2
= +∞
x −1 −2 −3 −4 → −∞
x
2
1 4 9 16 → +∞
lim
x→−∞
1
x
= 0
x −1 −2 −3 −4 → −∞
1
x

1
1

1
2

1
3

1
4
→ 0
lim
x→−∞
1
x
2
= 0
x −1 −2 −3 −4 → −∞
1
x
2
1
1
1
4
1
9
1
16
→ 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• •
Oblicz granice:
lim
x→+∞
(x
2
−5x + 2) lim
x→+∞
(−2x
3
+x
2
−4)
lim
x→+∞

2x
3
−3x lim
x→+∞

−3x
2

5x
2
+ 7

Oblicz granice:
lim
x→+∞
2x
3
−4x + 5
7x
3
−8x + 4
lim
x→+∞
x
5
−2x
3
+ 3x
x
2
−1
lim
x→+∞
x
3
−8x
2
2x
4
−3x + 2
lim
x→+∞
−3x
5
+ 2x
3
−1
5x + 7
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
+∞
0 0
Oblicz granice:
lim
x→+∞
(x
2
−5x + 2)
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→+∞
(x
2
−5x + 2) = lim
x→+∞
x
2

x
2
x
2

5x
x
2
+
2
x
2

=

= lim
x→+∞
x
2

1 −
5
x
+
2
x
2

= +∞ 1 = +∞
Korzystamy z prostych granic przy x → +∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
+∞
0 0
Oblicz granice:
lim
x→+∞
(−2x
3
+x
2
−4)
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→+∞
(−2x
3
+x
2
−4) = lim
x→+∞
x
3

−2x
3
x
3
+
x
2
x
3

4
x
3

=

= lim
x→+∞
x
3

−2 +
1
x

4
x
3

= +∞ (−2) = −∞
Korzystamy z prostych granic przy x → +∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
+∞
0
Oblicz granice:
lim
x→+∞

2x
3
−3x
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→+∞

2x
3
−3x = lim
x→+∞

x
3

2x
3
x
3

3x
x
3

= lim
x→+∞

x
3

2 −
3
x
2

= +∞
Korzystamy z prostych granic przy x → +∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
−∞ +∞
0
Oblicz granice:
lim
x→+∞

−3x
2

5x
2
+ 7

Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→+∞

−3x
2

5x
2
+ 7

= lim
x→+∞

−3x
2

x
2

5x
2
x
2
+
7
x
2

= lim
x→+∞

−3x
2

x
2

5 +
7
x
2

= −∞ ∞ = −∞
Korzystamy z prostych granic przy x → +∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0 0
0 0
Oblicz granice:
lim
x→+∞
2x
3
−4x + 5
7x
3
−8x + 4
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→+∞
2x
3
−4x + 5
7x
3
−8x + 4
= lim
x→+∞
x
3

2x
3
x
3

4x
x
3
+
5
x
3

x
3

7x
3
x
3

8x
x
3
+
4
x
3

= lim
x→+∞
2 −
4
x
2
+
5
x
3
7 −
8
x
2
+
4
x
3
=
2
7
Korzystamy z prostych granic przy x → +∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
+∞
0 0
0
Oblicz granice:
lim
x→+∞
x
5
−2x
2
+ 3x
x
2
−1
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→+∞
x
5
−2x
2
+ 3x
x
2
−1
= lim
x→+∞
x
5

x
5
x
5

2x
2
x
5
+
3x
x
5

x
2

x
2
x
2

1
x
2

= lim
x→+∞
x
3

1 −
2
x
3
+
3
x
4
1 −
1
x
2
= +∞
1
1
= +∞
Korzystamy z prostych granic przy x → +∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0
0
0 0
Oblicz granice:
lim
x→+∞
x
3
−8x
2
2x
4
−3x + 2
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→+∞
x
3
−8x
2
2x
4
−3x + 2
= lim
x→+∞
x
3

x
3
x
3

8x
2
x
3

x
4

2x
4
x
4

3x
x
4
+
2
x
4
=

= lim
x→+∞
1
x

1 −
8
x
2 −
3
x
3
+
2
x
4
= 0
1
2
= 0
Korzystamy z prostych granic przy x → +∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
+∞
0 0
0
Oblicz granice:
lim
x→+∞
−3x
5
+ 2x
3
−1
5x + 7
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→+∞
−3x
5
+ 2x
3
−1
5x + 7
= lim
x→+∞
x
5

−3x
5
x
5

2x
3
x
5

1
x
5

x

5x
x
+
7
x
=

= lim
x→+∞
x
4

−3 −
2
x
2

1
x
5
5 +
7
x
= +∞
−3
5
= −∞
Korzystamy z prostych granic przy x → +∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
−∞
0 0
Oblicz granice:
lim
x→−∞
(x
3
−2x + 4)
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→−∞
(x
3
−2x + 4) = lim
x→−∞
x
3

x
3
x
3

2x
x
3
+
4
x
3

=

= lim
x→−∞
x
3

1 −
2
x
2
+
4
x
3

= −∞ 1 = −∞
Korzystamy z prostych granic przy x → −∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
+∞
0 0
Oblicz granice:
lim
x→−∞
(x
4
−2x
2
+ 5x)
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→−∞
(x
4
−2x
2
+ 5x) = lim
x→−∞
x
4

x
4
x
4

2x
2
x
4
+
5x
x
4

=

= lim
x→−∞
x
4

1 −
2
x
2
+
5
x
3

= +∞ 1 = +∞
Korzystamy z prostych granic przy x → −∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
−∞
0
Oblicz granice:
lim
x→−∞
(−3x + 5)
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→−∞
(−3x + 5) = lim
x→−∞
x

−3x
x

5
x

=

= lim
x→−∞
x

−3 −
5
x

= −∞ (−3) = +∞
Korzystamy z prostych granic przy x → −∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl

0 0
Oblicz granice:
lim
x→−∞
(−5x
2
−3x + 1)
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→−∞
(−5x
2
−3x + 1) = lim
x→−∞
x
2

−5x
2
x
2

3x
x
2
+
1
x
2

=

= lim
x→−∞
x
2

−5 −
3
x
+
1
x
2

= +∞ (−5) = −∞
Korzystamy z prostych granic przy x → −∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
+∞
0 0
Oblicz granice:
lim
x→−∞

6x
2
−3x + 1
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→−∞

6x
2
−3x + 1 = lim
x→−∞

x
2

6x
2
x
2

3x
x
2
+
1
x
2

=

= lim
x→−∞

x
2

6 −
3
x
+
1
x
2

= +∞
Korzystamy z prostych granic przy x → −∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
−∞
+∞
0
Oblicz granice:
lim
x→−∞
x

x
4
−2x
3
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→−∞
x

x
4
−2x
3
= lim
x→−∞
x

x
4

x
4
x
4

2x
3
x
4

=

= lim
x→−∞
x

x
4

1 −
2
x

= −∞ ∞ = −∞
Korzystamy z prostych granic przy x → −∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0 0
0
Oblicz granice:
lim
x→−∞
2x
2
−3x + 1
4x
2
−5
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→−∞
2x
2
−3x + 1
4x
2
−5
= lim
x→−∞
x
2

2x
2
x
2

3x
x
2
+
1
x
2

x
2

4x
2
x
2

5
x
2

= lim
x→−∞
2 −
3
x
+
1
x
2
4 −
5
x
2
=
2
4
=
1
2
Korzystamy z prostych granic przy x → −∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
−∞
0 0
0
Oblicz granice:
lim
x→−∞
x
4
+ 2x
3
+ 3x
x
3
−5x
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→−∞
x
4
+ 2x
3
+ 3x
x
3
−5x
= lim
x→−∞
x
4

x
4
x
4

2x
3
x
4
+
3x
x
4

x
3

x
3
x
3

5x
x
3

= lim
x→−∞
x
1 −
2
x
+
3
x
3
1 −
5
x
2
= −∞
1
1
= −∞
Korzystamy z prostych granic przy x → −∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0
0
0 0
Oblicz granice:
lim
x→−∞
−3x
2
+ 1
x
5
−2x
3
+x
2
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→−∞
−3x
2
+ 1
x
5
−2x
3
+x
2
= lim
x→−∞
x
2

−3x
2
x
2
+
1
x
2

x
5

x
5
x
5

2x
3
x
5
+
x
2
x
5

= lim
x→−∞
1
x
3

−3 +
1
x
2
1 −
2
x
2
+
1
x
3
= 0
−3
1
= 0
Korzystamy z prostych granic przy x → −∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
−∞
0
0
Oblicz granice:
lim
x→−∞
−5x
5
+ 3x
x
2
−2
Rozwiązanie:
Wyciągamy przed nawias największą potęgę:
lim
x→−∞
−5x
5
+ 3x
x
2
−2
= lim
x→−∞
x
5

−5x
5
x
5
+
3x
x
5

x
2

x
2
x
2

2
x
2

= lim
x→−∞
x
3

−5 +
3
x
4
1 −
2
x
2
= −∞
−5
1
= +∞
Korzystamy z prostych granic przy x → −∞
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
granica w punkcie i pochodna funkcji
wzory, twierdzenia, definicje
• wyrażenia nieoznaczone
• granica właściwa funkcji w punkcie
• definicja pochodnej funkcji
• proste pochodne
• działania na pochodnych
• styczna do krzywej
• badanie monotoniczności za pomocą pochodnej
• ekstrema
rozwiązane zadania
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wzory, definicje, twierdzenia (Granica i pochodna funkcji)
• Proste granice przy x → ∞
• Proste granice przy x → −∞
• Wyrażenia nieoznaczone
• Definicja pochodnej funkcji
• Proste pochodne
• Działania na pochodnych
• Styczna do krzywej
• Badanie monotoniczności za pomocą pochodnej
• Ekstrema
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• •
Oblicz granice:
lim
x→−∞
(x
3
−2x + 4) lim
x→−∞
(x
4
−2x
2
+ 5x)
lim
x→−∞
(−3x + 5) lim
x→−∞

−5x
2
−3x + 1

lim
x→−∞

6x
2
−3x + 1 lim
x→−∞
x

x
4
−2x
3
Oblicz granice:
lim
x→−∞
2x
2
−3x + 1
4x
2
−5
lim
x→−∞
x
4
+ 2x
3
+ 3x
x
3
−5x
lim
x→−∞
−3x
2
+ 1
x
5
−2x
3
+x
2
lim
x→−∞
−5x
5
+ 3x
x
2
−2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wyrażenia nieoznaczone
Przy liczeniu granicy funkcji możemy otrzymać wyrażenie nieoznaczone:
0
0


0 ∞ ∞−∞ −∞+∞
Należy wtedy zacząć liczyć od początku, przekształcając funkcję w inny sposób.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
wymagania maturalne wstęp do ciągłości funkcji – granica właściwa funkcji w punkcie
Oblicz granice:
lim
x→5
x
2
lim
x→2
(x
3
−4x + 1)
Oblicz granice:
lim
x→1
x
2
−1
x −1
lim
x→−2
x + 2
x
2
−4
lim
x→2
x
3
−8
x −2
lim
x→3
x
2
−4x + 3
x −3
lim
x→2
x
2
−4x + 4
x
2
−x −2
lim
x→1
x
4
−1
x −1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz granice:
lim
x→5
x
2
Rozwiązanie:
Dla prostych funkcji granice liczymy tak:
lim
x→5
x
2
= 5
2
= 25
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz granice:
lim
x→2
(x
3
−4x + 1)
Rozwiązanie:
Dla prostych funkcji granice liczymy tak:
lim
x→2
(x
3
−4x + 1) = 2
3
−4 2 + 1 = 8 −8 + 1 = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz granice:
lim
x→1
x
2
−1
x −1
Rozwiązanie:
Jeżeli za x podstawimy 1 to otrzymamy wyrażenie nieoznaczone
0
0
Liczymy inaczej:
lim
x→1
x
2
−1
x −1

= lim
x→1
(x −1)(x + 1)
x −1
= lim
x→1
(x + 1) = 1 + 1 = 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz granice:
lim
x→−2
x + 2
x
2
−4
Rozwiązanie:
Jeżeli za x podstawimy -2 to otrzymamy wyrażenie nieoznaczone
0
0
Liczymy inaczej:
lim
x→−2
x + 2
x
2
−4

= lim
x→−2
x + 2
(x −2)(x + 2)
= lim
x→−2
1
x −2
=
1
−2 −2
= −
1
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz granice:
lim
x→2
x
3
−8
x −2
Rozwiązanie:
Jeżeli za x podstawimy 2 to otrzymamy wyrażenie nieoznaczone
0
0
Liczymy inaczej:
lim
x→2
x
3
−8
x −2

= lim
x→2
(x −2)(x
2
+ 2x + 4)
x −2
=
= lim
x→2
(x
2
+ 2x + 4) = 2
2
+ 2 2 + 4 = 4 + 4 + 4 = 12
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz granice:
lim
x→3
x
2
−4x + 3
x −3
Rozwiązanie:
Jeżeli za x podstawimy 3 to otrzymamy wyrażenie nieoznaczone
0
0
Liczymy inaczej:
x
2
−4x + 3
∆= (−4)
2
−4 1 3 = 16 −12 = 4

∆ =

4 = 2
x
1
=
−(−4) −2
2 1
=
4 −2
2
=
2
2
= 1
x
2
=
−(−4) + 2
2 1
=
4 + 2
2
=
6
2
= 3
postać iloczynowa: (x −1)(x −3)
lim
x→3
x
2
−4x + 3
x −3
= lim
x→3
(x −1)(x −3)
x −3
= lim
x→3
(x −1) = 3 −1 = 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz granice:
lim
x→2
x
2
−4x + 4
x
2
−x −2
Rozwiązanie:
Jeżeli za x podstawimy 2 to otrzymamy wyrażenie nieoznaczone
0
0
Liczymy inaczej:
x
2
−4x + 4 = (x −2)
2
x
2
−x −2 = (x + 1)(x −2)
lim
x→2
x
2
−4x + 4
x
2
−x −2
= lim
x→2
(x −2)
2
(x + 1)(x −2)
= lim
x→2
x −2
x + 1
=
2 −2
2 + 1
=
0
3
= 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
2
−4x + 4
∆= (−4)
2
−4 1 4 = 16 −16 = 0
x
1
=
−(−4)
2 1
=
4
2
= 2
postać iloczynowa: (x −2)
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
2
−x −2
∆= (−1)
2
−4 1 (−2) = 1 + 8 = 9

∆ =

9 = 3
x
1
=
−(−1) −3
2 1
=
1 −3
2
=
−2
2
= −1
x
2
=
−(−1) + 3
2 1
=
1 + 3
2
=
4
2
= 2
postać iloczynowa:

x −(−1)

(x −2) = (x + 1)(x −2)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz granice:
lim
x→1
x
4
−1
x −1
Rozwiązanie:
Jeżeli za x podstawimy 1 to otrzymamy wyrażenie nieoznaczone
0
0
Liczymy inaczej:
lim
x→1
x
4
−1
x −1
= lim
x→1
(x
2
)
2
−1
x −1

= lim
x→1
(x
2
−1)(x
2
+ 1)
x −1
=

= lim
x→1
(x −1)(x + 1)(x
2
+ 1)
x −1
= lim
x→1
(x + 1)(x
2
+ 1) =
= (1 + 1)(1
2
+ 1) = 2 2 = 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
α
x
0 x
0
+h
h
f(x
0
)
f(x
0
+h)
α
α
x
0 x
0
+h
h
f(x
0
)
f(x
0
+h)
α
x
0
f(x
0
)
Definicja pochodnej funkcji
Jeżeli istnieje skończona granica
f

(x
0
) = lim
h→0
f(x
0
+h) −f(x
0
)
h
to nazwywamy ją pochodną funkcji w punkcje x
0
.
Określenie, funkcja jest różniczkowalna w punkcie x
0
, oznacza, że funkcja ma pochodną w
punkcie x
0
.
wyjaśnienie definicji
tg α =
f(x
0
+h)−f(x
0
)
h
f

(x
0
) = tg α
co z tego wynika?
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: obliczać pochodną funkcji w punkcie
na podstawie definicji
Korzystając z definicji, oblicz pochodną funkcji f w punkcie x
0
f(x) = 4x x
0
= 3 f(x) = 3x
2
+ 4 x
0
= 5
f(x) =
3
x+2
x
0
= 4 f(x) =

x x
0
= 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Proste pochodne
Wzory: Przykłady:
(c)

= 0 (2)

= 0
(100)

= 0
(ax)

= a (x)

= 1
(3x)

= 3
(x
n
)

= nx
n−1
(x
3
)

= 3x
2
(x
5
)

= 5x
4

a
x

= −
a
x
2

1
x

= −
1
x
2

3
x

= −
3
x
2

x

=
1
2

x
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Działania na pochodnych
Wzory: Przykłady:
(f +g)

= f

+g

(x
2
+x
3
)

= (x
2
)

+ (x
3
)

=2x + 3x
2
(f −g)

= f

−g

(x
4
−x)

= (x
4
)

−(x)

=4x
3
−1
(c f)

= c f

(5x
3
)

= 5 (x
3
)

= 5 3x
2
= 15x
2
(f g)

= f

g +fg

(x
2

x)

= (x
2
)


x +x
2
(

x)

=

=2x

x +x
2

1
2

x
=
= 2x

x +
x
2
2

x

f
g

=
f

g −fg

g
2

x
2

x

=
(x
2
)


x −x
2
(

x)

(

x)
2
=

=
2x

x −x
2 1
2

x
x
=
=
x(2

x −x
1
2

x
)
x
= 2

x −
x
2

x
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Korzystając z definicji, oblicz pochodną funkcji f w punkcie x
0
f(x) = 4x x
0
= 3
Rozwiązanie:
Definicja pochodnej
f(3) = 4 3 = 12
f(3 +h) = 4 (3 +h) = 12 + 4h
f

(3)

= lim
h→0
f(3 +h) −f(3)
h
= lim
h→0
12 + 4h −12
h
= lim
h→0
4h
h

= 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Korzystając z definicji, oblicz pochodną funkcji f w punkcie x
0
f(x) = 3x
2
+ 4 x
0
= 5
Rozwiązanie:
Definicja pochodnej
f(5) = 3 5
2
+ 4 = 3 25 + 4 = 79
f(5 +h) = 3 (5 +h)
2
+ 4

= 3(25 + 10h +h
2
) + 4 =
= 75 + 30h + 3h
2
+ 4 = 79 + 30h + 3h
2
f

(5)

= lim
h→0
f(5 +h) −f(5)
h
= lim
h→0
79 + 30h + 3h
2
−79
h
= lim
h→0
h(30 + 3h)
h
=
= lim
h→0
(30 + 3h)

= 30 + 3 0 = 30
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Korzystając z definicji, oblicz pochodną funkcji f w punkcie x
0
f(x) =
3
x + 2
x
0
= 4
Rozwiązanie:
Definicja pochodnej
f(4) =
3
4+2
=
3
6
=
1
2
f(4 +h) =
3
4+h+2
=
3
6+h
f

(4)

= lim
h→0
f(4 +h) −f(4)
h
= lim
h→0
3
6+h

1
2
h
= lim
h→0
6
2(6+h)

6+h
2(6+h)
h
=
= lim
h→0
6 −6 −h
2(6 +h)

1
h
= lim
h→0
−h
2(6 +h)

1
h
= lim
h→0
−1
2(6 +h)
=

=
−1
2(6 + 0)
= −
1
12
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Korzystając z definicji, oblicz pochodną funkcji f w punkcie x
0
f(x) =

x x
0
= 1
Rozwiązanie:
Definicja pochodnej
f(1) =

1 = 1
f(1 +h) =

1 +h
f

(1)

= lim
h→0
f(1 +h) −f(1)
h
= lim
h→0

1 +h −1
h
=
= lim
h→0
(

1 +h −1)(

1 +h + 1)
h(

1 +h + 1)

= lim
h→0
(

1 +h)
2
−1
2
h(

1 +h + 1)
=
= lim
h→0
1 +h −1
h(

1 +h + 1)
= lim
h→0
h
h(

1 +h + 1)
= lim
h→0
1

1 +h + 1
=

=
1

1 + 0 + 1
=
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz pochodną funkcji
f(x) = 5x
Rozwiązanie:
f

(x) = (5x)

= 5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz pochodną funkcji
f(x) = x
4
Rozwiązanie:
f

(x) = (x
4
)

= 4x
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz pochodną funkcji
f(x) = 3x
7
Rozwiązanie:
f

(x) = (3x
7
)

= 3(x
7
)

= 3 7x
6
= 21x
6
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz pochodną funkcji
f(x) = 5x −3
Rozwiązanie:
f

(x) = (5x −3)

= (5x)

−(3)

= 5 −0 = 5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz pochodną funkcji
f(x) = x
5
+x
2
+ 4
Rozwiązanie:
f

(x) = (x
5
+x
2
+ 4)

= (x
5
)

+ (x
2
)

+ (4)

= 5x
4
+ 2x + 0 = 5x
4
+ 2x
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz pochodną funkcji
f(x) = 6x
4
−3x
2
+ 5x
Rozwiązanie:
f

(x) = (6x
4
−3x
2
+ 5x)

= (6x
4
)

−(3x
2
)

+ (5x)

=

= 6(x
4
)

−3(x
2
)

+ 5(x)

= 6 4x
3
−3 2x + 5 1 = 24x
3
−6x + 5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz pochodną funkcji
f(x) = 3

x
Rozwiązanie:
f(x)

= (3

x)

= 3(

x)

= 3
1
2

x
=
3
2

x
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz pochodną funkcji
f(x) =
3

x
2
Rozwiązanie:
f(x)

= (
3

x
2
)

=

(x
2
)
1
3

=

x
2
3

=
2
3
x
2
3
−1
=
2
3
x

1
3
=

=
2
3

1
x
1
3
=
2
3

1
3

x
=
2
3
3

x
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz pochodną funkcji
f(x) =
2
x
3
Rozwiązanie:
f

(x) =

2
x
3

= 2

1
x
3

= 2(x
−3
)

= 2 (−3)x
−3−1
= −6x
−4
=
−6
x
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz pochodną funkcji
f(x) =
4
x
+

x
Rozwiązanie:
f

(x) =

4
x
+

x

=

4
x

+ (

x)

= −
4
x
2
+
1
2

x
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz pochodną funkcji
f(x) =
x
x + 3
Rozwiązanie:
f(x)

=

x
x + 3

=
(x)

(x + 3) −x(x + 3)

(x + 3)
2
=

=
1 (x + 3) −x 1
(x + 3)
2

=
x + 3 −x
x
2
+ 6x + 9
=
3
x
2
+ 6x + 9
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz pochodną funkcji
f(x) =
3x + 4
2x −1
Rozwiązanie:
f(x)

=

3x + 4
2x −1

=
(3x + 4)

(2x −1) −(3x + 4)(2x −1)

(2x −1)
2
=

=
3 (2x −1) −(3x + 4) 2
(2x −1)
2

=
6x −3 −6x −8
4x
2
−4x + 1
=
−11
4x
2
−4x + 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz pochodną funkcji
f(x) =
x
2
−2x
x
3
Rozwiązanie:
f(x)

=

x
2
−2x
x
3

=
(x
2
−2x)

x
3
−(x
2
−2x)(x
3
)

(x
3
)
2
=

=
(2x −2) x
3
−(x
2
−2x) 3x
2
(x
3
)
2

=
2x
4
−2x
3
−3x
4
+ 6x
3
x
6
=
−x
4
+ 4x
3
x
6
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: korzystać z geometrycznej interpretacji pochodnej
funkcji w punkcie (np. wyznaczać równanie stycznej do wykresu
funkcji w danym punkcie)
Znajdź równanie stycznej do wykresu funkcji f(x) = x
3
w punkcie o
współrzędnej x
0
= 2.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
f(x)
x
0
f(x
0
)
P
Styczna do krzywej
P = (x
0
, f(x
0
))
Równanie stycznej
y −f(x
0
) = f

(x
0
)(x −x
0
)
przykład
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Znajdź równanie stycznej do wykresu funkcji f(x) = x
3
w punkcie o współrzędnej x
0
= 2.
Rozwiązanie:
y −f(x
0
) = f

(x
0
)(x −x
0
)
x
0
= 2
f(2) = 2
3
= 8
f

(x) = (x
3
)

= 3x
2
f

(2) = 3 2
2
= 12
y −8 = 12(x −2)
y −8 = 12x −24
y = 12x −24 + 8
y = 12x −16
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Badanie monotoniczności funkcji za pomocą pochodnej
Jeżeli dla każdego x ∈ (a, b)
f

(x) > 0
to funkcja f(x) jest rosnąca w przedziale (a,b).
Jeżeli dla każdego x ∈ (a, b)
f

(x) < 0
to funkcja f(x) jest malejąca w przedziale (a,b).
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zbadaj monotoniczność funkcji
f(x) = x
3
+ 6x
Rozwiązanie:
f(x) = x
3
+ 6x
f

(x) = (x
3
+ 6x)

= 3x
2
+ 6 = 3(x
2
+ 2) > 0 dla wszystkich x ∈ R
f

(x) > 0 dla x ∈ R co oznacza, że funkcja jest rosnąca.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zbadaj monotoniczność funkcji
f(x) = −2x
5
−x
3
Rozwiązanie:
f(x) = −2x
5
−x
3
f

(x) = (−2x
5
−x
3
)

= −10x
4
−3x
2
= −10(x
4
+
3
10
x
2
) = −10x
2
(x
2
+
3
10
)
dla wszystkich x ∈ R

x
2
` 0
x
2
+
3
10
> 0
więc −10x
2
(x
2
+
3
10
) · 0
f

(x) · 0 dla x ∈ R co oznacza, że funkcja jest malejąca.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-2 2
x
Zbadaj monotoniczność funkcji
f(x) = x
3
−12x
Rozwiązanie:
f(x) = x
3
−12x
f

(x) = (x
3
−12x)

= 3x
2
−12 = 3(x
2
−4)

= 3(x −2)(x + 2)
f

(x) = 3(x −2)(x + 2)
x
1
= 2 x
2
= −2
wykresem pochodnej jest parabola
f

(x) < 0 dla x ∈ (−2, 2) co oznacza, że funkcja f(x) jest
w tym przedziale malejąca.
f

(x) > 0 dla x ∈ (−∞, −2) i dla x ∈ (2, ∞) co oznacza, funkcja f(x) jest
w tych przedziałach rosnąca.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-2 1
x
Zbadaj monotoniczność funkcji
f(x) = −2x
3
−3x
2
+ 12x + 5
Rozwiązanie:
f(x) = −2x
3
−3x
2
+ 12x + 5
f

(x) = (−2x
3
−3x
2
+ 12x + 5)

= −6x
2
−6x + 12 = −6(x
2
+x −2)
x
2
+x −2 = (x + 2)(x −1)
f

(x) = −6(x + 2)(x −1)
x
1
= −2 x
2
= 1
wykresem pochodnej jest parabola
f

(x) > 0 dla x ∈ (−2, 1) co oznacza, że funkcja f(x) jest
w tym przedziale rosnąca.
f

(x) < 0 dla x ∈ (−∞, −2) i dla x ∈ (1, ∞) co oznacza, że funkcja f(x) jest
w tym przedziale malejąca.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
2
+x −2
∆ = 1
2
−4 1 (−2) = 1 + 8 = 9

∆ =

9 = 3
x
1
=
−1 −3
2 1
=
−4
2
= −2
x
2
=
−1 + 3
2 1
=
2
2
= 1
postać iloczynowa:

x −(−2)

(x −1) = (x + 2)(x −1)
x
2
+x −2 = (x + 2)(x −1)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
x
1
x
2
min.
maks.
r
o
´s
n
i
e
m
a
l
e
j
e
m
a
l
e
j
e
r
o
´s
n
i
e
Ekstrema
Ekstremum funkcji to lokalne minimum lub maksimum.
Ekstrema funkcji wyznaczamy rozwiązując równanie
f

(x) = 0
a następnie badając znak pochodnej wokół rozwiązań.
Maksimum Minimum
x x
1
f

(x) + 0 −
f(x) maks.
x x
2
f

(x) − 0 +
f(x) min.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: wyznaczać ekstrema funkcji
Wyznacz ekstrema funkcji.
f(x) = x
3
+ 6x
2
+ 9x −3 f(x) = −2x
3
−3x
2
+ 12x −18
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wyznacz ekstremum funkcji
f(x) = x
3
+ 6x
2
+ 9x −3
Rozwiązanie:
Wartość pochodnej w ekstremum jest równa 0.
f

(x) = 0
f

(x) = (x
3
+ 6x
2
+ 9x −3)

= 3x
2
+ 12x + 9
3x
2
+ 12x + 9 = 0
3x
2
+ 12x + 9 = 3(x + 1)(x + 3)
3(x + 1)(x + 3) = 0
x
1
= −1 x
2
= −3
wykres pochodnej i tabela
Maksimum: f(−3) = −3
Minimum: f(−1) = −7
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
3x
2
+ 12x + 9 = 3(x
2
+ 4x + 3)
∆ = 4
2
−4 1 3 = 16 −12 = 4

∆ =

4 = 2
x
1
=
−4 −2
2 1
=
−6
2
= −3
x
2
=
−4 + 2
2 1
=
−2
2
= −1
postać iloczynowa:

x −(−3)

x −(−1)

= (x + 3)(x + 1)
3x
2
+ 12x + 9 = 3(x + 3)(x + 1)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-3 -1
x
+ +

f

(x) = 3(x + 1)(x + 3)
x (−∞, −3) −3 (−3, −1) −1 (−1, ∞)
f

(x) + 0 − 0 +
f(x) maks. ` min.
f(x) = x
3
+ 6x
2
+ 9x −3
Maksimum: f(−3) = (−3)
3
+ 6(−3)
2
+ 9(−3) −3 = −27 + 54 −27 −3 = −3
Minimum: f(−1) = (−1)
3
+ 6(−1)
2
+ 9(−1) −3 = −1 + 6 −9 −3 = −7
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wyznacz ekstremum funkcji
f(x) = −2x
3
−3x
2
+ 12x −18
Rozwiązanie:
Wartość pochodnej w ekstremum jest równa 0.
f

(x) = 0
f

(x) = (−2x
3
−3x
2
+ 12x −18)

= −6x
2
−6x + 12
−6x
2
−6x + 12 = 0
−6x
2
−6x + 12 = −6(x −1)(x + 2)
−6(x −1)(x + 2) = 0
x
1
= 1 x
2
= −2
wykres pochodnej i tabela
Maksimum: f(1) = −11
Minimum: f(−2) = −38
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
−6x
2
−6x + 12 = −6(x
2
+x −2)
∆ = 1
2
−4 1 (−2) = 1 + 8 = 9

∆ =

9 = 3
x
1
=
−1 −3
2 1
=
−4
2
= −2
x
2
=
−1 + 3
2 1
=
2
2
= 1
postać iloczynowa:

x −(−2)

(x −1) = (x + 2)(x −1)
−6x
2
−6x + 12 = −6(x + 2)(x −1)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-2 1
x
− −
+
f

(x) = −6(x −1)(x + 2)
x (−∞, −2) −2 (−2, 1) 1 (1, ∞)
f

(x) − 0 + 0 −
f(x) ` min. maks. `
f(x) = −2x
3
−3x
2
+ 12x −18
Minimum: f(−2) = −2(−2)
3
−3(−2)
2
+ 12(−2) −18 =
= 16 −12 −24 −18 = −38
Maksimum: f(1) = −2 1
3
−3 1
2
+ 12 1 −18 = −2 −3 + 12 −18 = −11
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
rozwiąż za pomocą wyznaczników

5x −4y = 8
4x + 2y = 22
rozwiązanie:

5x −4y = 8
4x + 2y = 22
liczymy wyznaczniki
W =

5 −4
4 2

= 5 2 −(−4) 4 = 10 −(−16) = 10 + 16 = 26
W
x
=

8 −4
22 2

= 8 2 −(−4) 22 = 16 −(−88) = 16 + 88 = 104
W
y
=

5 8
4 22

= 5 22 −8 4 = 110 −32 = 78
na podstawie wzorów

x =
W
x
W
=
104
26
y =
W
y
W
=
78
26

x = 4
y = 3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Ebook ten możesz swobodnie przesyłać za pomocą email, komunikatorów i sieci p2p.
Jeżeli chcesz zamieścić go na swojej stronie www lub wykorzystać w inny sposób skontaktuj
się z autorem (jakub@matematyka.pisz.pl) w celu uzyskania zgody.
Treść tego ebook’a może ulec zmianie tylko po skontaktowaniu się z autorem i uzyskaniu na
to zgody.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
β
c
b
a
Funkcje trygonometryczne w trójkącie prostokątnym
sinα =
przyprostokątna naprzeciw α
przeciwprostokątna
cos α =
przyprostokątna przy α
przeciwprostokątna
tg α =
przyprostokątna naprzeciw α
przyprostokątna przy α
ctg α =
przyprostokątna przy α
przyprostokątna naprzeciw α
Przykłady:
sinα =
a
c
cos α =
b
c
tg α =
a
b
ctg α =
b
a
sinβ =
b
c
cos β =
a
c
tg β =
b
a
ctg β =
a
b
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wartości funkcji trygonometrycznych 0

, 30

, 45

, 60

, 90

.
α 0

30

45

60

90

sin α 0
1
2

2
2

3
2
1
cos α 1

3
2

2
2
1
2
0
tg α 0

3
3
1

3 −
ctg α −

3 1

3
3
0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Miara kąta na podstawie wartości funkcji trygonometrycznych
Przykład
Dla jakiego kąta α sinα = 0, 32 ?
Uruchamiamy kalkulator w Windows XP
Start → Wszystkie programy → Akcesoria → Kalkulator
w menu: Widok → Naukowy
Wpisujemy 0,32 zaznaczamy Inv i naciskamy sin
α ≈ 18, 66

W ten sposób wykorzystaliśmy funkcję arcsin, która jest funkcją odwrotną do sin. Na innych
kalkulatorach często jest oznaczana jako sin
−1
.
Podobnie postępujemy z funkcją cos, tg.
W linuxie (dla menadżera okien – Gnome) uruchamiamy gnome-calculator
Aplikacje → Akcesoria → Kalkulator
w menu: Widok → Tryb naukowy
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

β
4
b
a
30

β
c
b
8
α
45

c
a
4
• • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: rozwiązywać zadania geometryczne
z wykorzystaniem funkcji trygonometrycznych kąta ostrego
w trójkącie prostokątnym

β =? β =? α =?
a =? b =? a =?
b =? c =? c =?
W prostokącie przekątna o długości 4 cm tworzy z krótszym bokiem kąt 70

. Oblicz
pole prostokąta.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Trygonometria
• Funkcje trygonometryczne w trójkącie prostokątnym
• Wartości funkcji trygonometrycznych 0

, 30

, 45

, 60

, 90

• Wartości funkcji trygonometrycznych dowolnego kąta
• Miara kąta na podstawie wartości funkcji trygonometrycznej
• Miara łukowa kąta
• Definicja funkcji trygonometrycznej dowolnego kąta
• Wykres funkcji trygonometrycznej:
• y = sinx y = cos x y = tg x y = ctg x
• Wzory redukcyjne
• Tożsamości trygonometryczne
• Znaki funkcji trygonometrycznych w poszczególnych ćwiartkach
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

β
4
b
a
β =?
a =?
b =?
Rozwiązanie:
suma kątów w trójkącie wynosi 180

.
90

+ 60

+β = 180

β = 180

−150

β = 30

sin60

=
a
4
cos 60

=
b
4


3
2
=
a
4

4
1
2
=
b
4

4
4

3
2
= a
1
2
4 = b
a = 2

3 b = 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
30

β
c
b
8
β =?
b =?
c =?
Rozwiązanie:
suma kątów w trójkącie wynosi 180

.
90

+ 30

+β = 180

β = 180

−120

β = 60

sin30

=
8
c
tg 30

=
8
b

1
2
=
8
c


3
3
=
8
b
mnożymy na krzyż mnożymy na krzyż
c = 16

3b = 24 / :

3
b =
24

3


3

3
=
24

3
3
b = 8

3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
45

c
a
4
α =?
a =?
c =?
Rozwiązanie:
suma kątów w trójkącie wynosi 180

.
90

+ 45

+α = 180

α = 180

−135

α = 45

Trójkąt ma dwa kąty po 45

, a więc jest to trójkąt równoramienny a = 4.
cos 45

=
4
c


2
2
=
4
c
mnożymy na krzyż

2c = 8 / :

2
c =
8

2


2

2
=
8

2
2
c = 4

2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
70

4
a
b
W prostokącie przekątna o długości 4 cm tworzy z krótszym bokiem kąt 70

. Oblicz
pole prostokąta.
Rozwiązanie:
sin70

=
a
4
cos 70

=
b
4
0, 94 =
a
4

4 0, 34 =
b
4

4
0, 94 4 = a 0, 34 4 = b
a = 3, 76 b = 1, 36
P = a b = 3, 76 1, 36 ≈ 5, 11 cm
2
Odp. Pole prostokąta wynosi 5,11 cm
2
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wartości funkcji trygonometrycznych dowolnego kąta
Dla typowych kątów wartości funkcji trygonometrycznych są tutaj.
Dla dowolnego kąta wartości funkcji trygonometrycznych najłatwej policzyć na kalkulatorze.
Przykład:
sin20

Uruchamiamy kalkulator w Windows XP
Start → Wszystkie programy → Akcesoria → Kalkulator
w menu: Widok → Naukowy
Wpisujemy 20 i naciskamy sin
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
4 m
1,5 m
α
Kij o długości 1,5 m wbity w ziemię rzuca cień na 4 m. Oblicz pod jakim kątem padają
promienie słoneczne.
Rozwiązanie:
tg α =
1, 5
4
tg α ≈ 0, 375
Na kalkulatorze można policzyć:
α ≈ 20, 6

Odp. Promienie słoneczne padają pod kątem 20,6

.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
l
r
α
α
α
Miara łukowa kąta
Miarą łukową kąta nazywamy stosunek długości łuku, opartego na tym kącie, do promienia
okręgu. Miarę łukową kąta podajemy w radianach.
α =
l
r
Warto zapamiętać:
360

= 2π 180

= π 90

=
π
2
Znak miary kąta zależy od jego kierunku.
α > 0 α < 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Trygonometria
wzory, twierdzenia, definicje
• funkcje trygonometryczne w trójkącie prostokątnym
• wartości funkcji trygonometrycznych 0

, 30

, 45

, 60

, 90

• miara kąta na podstawie wartości funkcji trygonometrycznej
• miara łukowa kąta
• definicja funkcji trygonometrycznej dowolnego kąta
• wzory redukcyjne
• wartość funkcji trygonometrycznej dowolnego kąta
• wykres funkcji trygonometrycznej: y = sinx y = cos x y = tg x y = ctg x
• znaki funkcji trygonometrycznych w poszczególnych ćwiartkach
• tożsamości trygonometryczne
rozwiązane zadania
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: stosować miarę łukową i stopniową kąta
Zamień miarę stopniową na łukową
30

135

210

Zamień miarę łukową na stopniową.

π
3


6
1
3
4
π
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zamień 30

na miarę łukową.
Rozwiązanie:
Układamy proporcję:
α −30

2π −360

α

=
30

360


α =
1
12

α =
π
6
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zamień 135

na miarę łukową.
Rozwiązanie:
Układamy proporcję:
α −135

2π −360

α

=
135

360


α =
3
8

α =

4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zamień 210

na miarę łukową.
Rozwiązanie:
Układamy proporcję:
α −210

2π −360

α

=
210

360


α =
7
12

α =

6
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zamień
π
3
na miarę stopniową.
Rozwiązanie:
Wiedząc, że π = 180

:
π
3
=
180

3
= 60

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zamień

6
na miarę stopniową.
Rozwiązanie:
Wiedząc, że π = 180

:

6
=
5 180

6
= 150

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zamień 1
3
4
π na miarę stopniową.
Rozwiązanie:
Wiedząc, że π = 180

:
1
3
4
π =

4
=
7 180

4
= 315

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
r
α
P
x
y
Definicja funkcji trygonometrycznej dowolonego kąta
Rysujemy kąt α w układzie współrzędnych. Na drugim ramieniu wybieramy punkt
P = (x, y) odległy o r od początku układu współrzędnych.
sinα =
y
r
cos α =
x
r
tg α =
y
x
ctg α =
x
y
r =

x
2
+y
2
Taka definicja umożliwia obliczanie funkcji trygonometrycznych dla kątów większych od 90

,
częgo nie da się z tego.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: stosować definicje funkcji trygonometrycznych
dowolnego kąta oraz zmiennej rzeczywistej
Znajdź wartości podstawowych funkcji trygonometrycznych kąta, którego pierwsze ramię
zawiera oś 0X, a drugie przechodzi przez punkt P.
P = (2, 3) P = (−2, −1)
Znajdź, korzystając z definicji, wartości podstawowych funkcji trygonometrycznych kąta
135

225

120

330

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
x
y
2
3
Znajdź wartości podstawowych funkcji trygonometrycznych kąta, którego pierwsze ramię
zawiera oś 0X, a drugie przechodzi przez punkt P = (2, 3).
Rozwiązanie:
P = (2, 3)
Korzystamy z definicji funkcji trygonometrycznych.
x = 2 y = 3
r =

2
2
+ 3
2
=

4 + 9 =

13
sinα =
3

13
=
3

13


13

13
=
3

13
13
cos α =
2

13
=
2

13


13

13
=
2

13
13
tg α =
3
2
= 1, 5
ctg α =
2
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
x
y
-2
-1
Znajdź wartości podstawowych funkcji trygonometrycznych kąta, którego pierwsze ramię
zawiera oś 0X, a drugie przechodzi przez punkt P = (−2, −1).
Rozwiązanie:
P=(−2,−1)
Korzystamy z definicji funkcji trygonometrycznych.
x = −2 y = −1
r =

(−2)
2
+ (−1)
2
=

4 + 1 =

5
sinα =
−1

5
=
−1

5


5

5
=


5
5
cos α =
−2

5
=
−2

5


5

5
=
−2

5
5
tg α =
−1
−2
=
1
2
ctg α =
−2
−1
= 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α 0

30

45

60

90

120

135

150

sin α 0
1
2

2
2

3
2
1

3
2

2
2
1
2
cos α 1

3
2

2
2
1
2
0 −
1
2


2
2


3
2
tg α 0

3
3
1

3 − −

3 −1 −

3
3
ctg α −

3 1

3
3
0 −

3
3
−1 −

3
α 180

210

225

240

270

300

315

330

360

sin α 0 −
1
2


2
2


3
2
−1 −

3
2


2
2

1
2
0
cos α −1 −

3
2


2
2

1
2
0
1
2

2
2

3
2
1
tg α 0

3
3
1

3 − −

3 −1 −

3
3
0
ctg α −

3 1

3
3
0 −

3
3
−1 −

3 −
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
135

45

P
x
y
-1
1
Znajdź, korzystając z definicji, wartości podstawowych funkcji trygonometrycznych kąta
135

.
Rozwiązanie:
Wybieramy punkt P = (−1, 1) na drugim ramieniu kąta.
Korzystamy z definicji funkcji trygonometrycznych.
x = −1 y = 1
r =

(−1)
2
+ 1
2
=

1 + 1 =

2
sin135

=
1

2
=
1

2


2

2
=

2
2
tg 135

=
1
−1
= −1
cos 135

=
−1

2
=
−1

2


2

2
= −

2
2
ctg 135

=
−1
1
= −1
Wyniki możemy sprawdzić w tabeli.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
225

45

P
x
y
-1
-1
Znajdź, korzystając z definicji, wartości podstawowych funkcji trygonometrycznych kąta
225

.
Rozwiązanie:
Wybieramy punkt P = (−1, −1) na drugim ramieniu kąta.
Korzystamy z definicji funkcji trygonometrycznych.
x = −1 y = −1
r =

(−1)
2
+ (−1)
2
=

1 + 1 =

2
sin225

=
−1

2
=
−1

2


2

2
= −

2
2
tg 225

=
−1
−1
= 1
cos 225

=
−1

2
=
−1

2


2

2
= −

2
2
ctg 225

=
−1
−1
= 1
Wyniki możemy sprawdzić w tabeli.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
120

60

P
y
x
r
60

y
1
2
Znajdź, korzystając z definicji, wartości podstawowych funkcji trygonometrycznych kąta 120

Odcinki x, y, r tworzą trójkąt, który jest połową trójkąta równobocznego. Niech P będzie
odległe o 2 od początku układu współrzędnych r = 2. Patrząc na trójkąt równoboczny
widzimy, że x = −1. Z twierdzenia Pitagorasa liczymy y.
y
2
+ 1
2
= 2
2
y
2
+ 1 = 4
y
2
= 3
y =

3
x = −1 y =

3 r = 2
Korzystamy z definicji funkcji trygonometrycznych.
sin120

=

3
2
cos 120

= −
1
2
tg 120

=

3
−1
= −

3 ctg 120

=
−1

3
= −
1

3


3

3
= −

3
3
Wyniki możemy sprawdzić w tabeli.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
330

30

P
y
x
r
30

1
x
2
Znajdź, korzystając z definicji, wartości podstawowych funkcji trygonometrycznych kąta 330

Odcinki x, y, r tworzą trójkąt, który jest połową trójkąta równobocznego. Niech P będzie
odległe o 2 od początku układu współrzędnych r = 2. Patrząc na trójkąt równoboczny
widzimy, że y = −1. Z twierdzenia Pitagorasa liczymy x.
x
2
+ 1
2
= 2
2
x
2
+ 1 = 4
x
2
= 3
x =

3
x =

3 y = −1 r = 2
Korzystamy z definicji funkcji trygonometrycznych.
sin330

= −
1
2
cos 330

=

3
2
tg 330

=
−1

3
= −
1

3


3

3
= −

3
3
ctg 330

=

3
−1
= −

3
Wyniki możemy sprawdzić w tabeli.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1
−1
π
2π −π −2π
y = sinx
dziedzina D = R
zbiór wartości D
−1
= '−1, 1`
miejsce zerowe x
0
= kπ k ∈ C
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
rosnąca w przedziałach


π
2
+ 2kπ,
π
2
+ 2kπ

k ∈ C
malejąca w przedziałach

π
2
+ 2kπ,

2
+ 2kπ

k ∈ C
różnowartościowość funkcja nie jest różnowartościowa
parzystość funkcja nieparzysta
okresowość funkcja jest okresowa. Okres podstawowy T = 2π.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1
−1
π
2π −π −2π
y = cos x
dziedzina D = R
zbiór wartości D
−1
= '−1, 1`
miejsce zerowe x
0
=
π
2
+kπ k ∈ C
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
malejąca w przedziałach (2kπ, π + 2kπ) k ∈ C
rosnąca w przedziałach (π + 2kπ, 2π + 2kπ) k ∈ C
różnowartościowość funkcja nie jest różnowartościowa
parzystość funkcja parzysta
okresowość funkcja jest okresowa. Okres podstawowy T = 2π.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1
−1
π
2π −π
y = tg x
dziedzina D = R` ¦
π
2
+kπ : k ∈ C¦
zbiór wartości D
−1
= R
miejsce zerowe x
0
= kπ k ∈ C
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
rosnąca w przedziałach


π
2
+kπ,
π
2
+kπ

k ∈ C
różnowartościowość funkcja nie jest różnowartościowa
parzystość funkcja nieparzysta
okresowość funkcja jest okresowa. Okres podstawowy T = π.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1
−1
π
2π −π −2π
y = ctg x
dziedzina D = R` ¦kπ : k ∈ C¦
zbiór wartości D
−1
= R
miejsce zerowe x
0
=
π
2
+kπ k ∈ C
monotoniczność funkcja jest przedziałami monotoniczna
malejąca w przedziałach (kπ, π +kπ) k ∈ C
różnowartościowość funkcja nie jest różnowartościowa
parzystość funkcja nieparzysta
okresowość funkcja jest okresowa. Okres podstawowy T = π.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wzory redukcyjne
sin(k 360

+α) = sinα tg(k 180

+α) = tg α
cos(k 360

+α) = cos α ctg(k 180

+α) = ctg α
k - dowolna liczba całkowita
sin(−α) = −sinα tg(−α) = −tg α
cos(−α) = cos α ctg(−α) = −ctg α
sin(90

+α) = cos α sin(180

+α) = −sinα sin(270

+α) = −cos α
cos(90

+α) = −sin α cos(180

+α) = −cos α cos(270

+α) = sinα
tg(90

+α) = −ctg α tg(180

+α) = tg α tg(270

+α) = −ctg α
ctg(90

+α) = −tg α ctg(180

+α) = ctg α ctg(270

+α) = −tg α
sin(90

−α) = cos α sin(180

−α) = sinα sin(270

−α) = −cos α
cos(90

−α) = sin α cos(180

−α) = −cos α cos(270

−α) = −sinα
tg(90

−α) = ctg α tg(180

−α) = −tg α tg(270

−α) = ctg α
ctg(90

−α) = tg α ctg(180

−α) = −ctg α ctg(270

−α) = tg α
Minimalny zestaw wzorów redukcyjnych
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Minimalny zestaw wzorów redukcyjnych
Nie wszystkie wzory są potrzebne, aby rozwiązać każde zadanie. Poniższe wzory wystarczą
do znalezienia funkcji trygonometrycznej każdego kąta. Tylko te wzory będę wykorzystywał
w zadaniach.
sin(k 360

+α) = sinα tg(k 180

+α) = tg α
cos(k 360

+α) = cos α ctg(k 180

+α) = ctg α
k - dowolna liczba całkowita
sin(−α) = −sinα tg(−α) = −tg α
cos(−α) = cos α ctg(−α) = −ctg α
sin(180

−α) = sinα sin(180

+α) = −sinα
cos(180

−α) = −cos α cos(180

+α) = −cos α
tg(180

−α) = −tg α tg(180

+α) = tg α
ctg(180

−α) = −ctg α ctg(180

+α) = ctg α
Wszystkie wzory redukcyjne
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych sin120

.
Rozwiązanie:
sin120

= sin(180

−60

)

= sin60


=

3
2
Wynik możemy sprawdzić w tabeli.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych cos(−135

).
Rozwiązanie:
cos(−135

)

= cos 135

= cos(180

−45

)

= −cos 45


= −

2
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych tg 180

.
Rozwiązanie:
tg 180

= tg(180

+ 0

)

= tg 0


= 0
Wynik możemy sprawdzić w tabeli.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych ctg(−240

).
Rozwiązanie:
ctg(−240

)

= −ctg 240

= −ctg(180

+ 60

)

= −ctg 60


= −

3
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych tg 270

.
Rozwiązanie:
tg 270

= tg(180

+ 90

)

= tg 90


= −
Nie ma rozwiązania.
Wynik możemy sprawdzić w tabeli.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych ctg(−300

).
Rozwiązanie:
ctg(−300

)

= −ctg 300

= −ctg(180

+ 120

)

= −ctg 120

=
= −ctg(180

−60

) = −(−ctg 60

) = ctg 60


=

3
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych cos 315

.
Rozwiązanie:
cos 315

= cos(180

+ 135

)

= −cos 135

= −cos(180

−45

) =
= −(−cos 45

)

= cos 45


=

2
2
Wynik możemy sprawdzić w tabeli.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych sin(−360

).
Rozwiązanie:
sin(−360

)

= −sin360

= −sin(360

+ 0

)

= −sin0


= 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych ctg 420

.
Rozwiązanie:
ctg 420

= ctg(2 180

+ 60

)

= ctg 60


=

3
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych tg(−840

).
Rozwiązanie:
tg(−840

)

= −tg 840

= −tg(4180

+120

)

= −tg 120

= −tg(180

−60

) =
= −(−tg 60

) = tg 60


=

3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych sin1380

.
Rozwiązanie:
sin1380

= sin(3 360

+ 300

)

= sin300

= sin(180

+ 120

) =

= −sin120

= −sin(180

−60

)

= −sin60


= −

3
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych cos(−1485

).
Rozwiązanie:
cos(−1485

)

= cos 1485

= cos(4 360

+ 45

)

= cos 45


=

2
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych sin
π
3
.
Rozwiązanie:
Wiedząc, że π = 180

:
π
3
=
180

3
= 60

sin
π
3
= sin60


=

3
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych cos

4
.
Rozwiązanie:
Wiedząc, że π = 180

:

4
=
3 180

4
= 135

cos

4
= cos 135

= cos(180

−45

)

= −cos 45


= −

2
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych tg



3

.
Rozwiązanie:
Wiedząc, że π = 180

:

3
=
2 180

3
= 120

tg



3

= tg(−120

)

= −tg 120

= −tg(180

−60

)

= −(−tg 60)

=
= tg 60


=

3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych ctg(−2π).
Rozwiązanie:
Wiedząc, że π = 180

:
2π = 2 180

= 360

ctg(−2π) = ctg(−360

)

= −ctg 360

= −ctg(2 180

+ 0

) = −ctg 0


= −
Nie ma rozwiązania.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych
cos 135

+ tg 330

ctg 225

sin840

Rozwiązanie:
cos 135

= cos(180

−45

)

= −cos 45


= −

2
2
tg 330

= tg(180

+ 150

)

= tg 150

= tg(180

−30

)

= −tg 30


= −

3
3
ctg 225

= ctg(180

+ 45

)

= ctg 45


= 1
sin840

= sin(2 360

+ 120

)

= sin120

= sin(180

−60

)

= sin60


=

3
2
cos 135

+ tg 330

ctg 225

sin840

=


2
2


3
3
1

3
2
=

3

2
6

2

3
6

3
2
=
−3

2−2

3
6

3
2
=
=
−3

2 −2

3
6
:

3
2
=
−3

2 −2

3
6

2

3
=
−6

2 −4

3
6

3


3

3
=
=
−6

6 −12
18
=
6(−

6 −2)
6 3
=


6 −2
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz, korzystając ze wzorów redukcyjnych
sin

4
tg

3
+ cos 2
1
2
π
Rozwiązanie:
Wiedząc, że π = 180

:
sin

4
= sin
5·180

4
= sin225

sin225

= sin(180

+ 45

)

= −sin45


= −

2
2
tg

3
= tg
4·180

3
= tg 240

tg 240

= tg(180

+ 60

)

= tg 60


=

3
cos 2
1
2
π = cos(2
1
2
180

) = cos(
5
2
180

) = cos 450

cos 450

= cos(360

+ 90

)

= cos 90


= 0
sin

4
tg

3
+ cos 2
1
2
π = −

2
2


3 + 0 = −

6
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Tożsamości trygonometryczne
sin
2
α + cos
2
α = 1
tg α =
sinα
cos α
ctg α =
cos α
sinα
tg α ctg α = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
I II
III IV
Znaki funkcji trygonometrycznych w poszczególnych ćwiartkach
ćwiartka I II III IV
α ∈

0,
π
2

π
2
, π

π,
3
2
π

3
2
π, 2π

sinα + + − −
cos α + − − +
tg α + − + −
ctg α + − + −
Znaki funkcji trygonometrycznych widać także na wykresach:
y = sinx y = cos x y = tg x y = ctg x
ćwiartki w układzie współrzędnych
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: stosować związki między funkcjami
trygonometrycznymi tego samego kąta do dowodzenia tożsamości
trygonometrycznych:
sin
2
α + cos
2
α = 1 tg α =
sin α
cos α
tg α ctg α = 1
Oblicz wartości pozostałych funkcji trygonometrycznych kąta α, jeżeli:
sin α =
1
3
gdy
π
2
< α < π cos α = −

2
2
gdy π < α <
3
2
π
tg α = −

5 gdy
3
2
π < α < 2π ctg α = 2 gdy 0 < α <
1
2
π
Wykaż tożsamość:
(ctg
2
α + 1) sin
2
α = 1 (sin α + cos α)
2
+ (sinα −cos α)
2
= 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz wartości pozostałych funkcji trygonometrycznych kąta α, jeżeli:
sinα =
1
3
gdy
π
2
< α < π
Rozwiązanie:
cos α = −
2

2
3
tg α =
sin α
cos α
tg α =
1
3

2

2
3
=
1
3
:


2

2
3

=
1
3


3
2

2

= −
1
2

2
= −
1
2

2


2

2
= −

2
4
tg α ctg α = 1


2
4
ctg α = 1

:



2
4

ctg α = 1 :



2
4

= 1


4

2

= −
4

2
= −
4

2


2

2
= −
4

2
2
= −2

2
Odp. cos α = −
2

2
3
, tg = −

2
4
, ctg = −2

2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
sin
2
α + cos
2
α = 1

1
3

2
+ cos
2
α = 1
1
9
+ cos
2
α = 1
cos
2
α = 1 −
1
9
cos
2
α =
8
9
cos α = −

8
9
lub cos α =

8
9
π
2
< α < π czyli α ∈

π
2
, π

co oznacza, że cos α < 0
cos α = −

8
9
= −

8
3
= −

4·2
3
= −
2

2
3
cos α = −
2

2
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz wartości pozostałych funkcji trygonometrycznych kąta α, jeżeli:
cos α = −

2
2
gdy π < α <
3
2
π
Rozwiązanie:
sinα = −

2
2
tg α =
sin α
cos α
tg α =


2
2


2
2
= 1
tg α ctg α = 1
1 ctg α = 1
ctg α = 1
Odp. sinα = −

2
2
, tg α = 1, ctg α = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
sin
2
α + cos
2
α = 1
sin
2
α +



2
2

2
= 1
sin
2
α +
2
4
= 1
sin
2
α +
1
2
= 1
sin
2
α = 1 −
1
2
sin
2
α =
1
2
sinα = −

1
2
lub sin α =

1
2
π < α <
3
2
π czyli α ∈

π,
3
2
π

co oznacza, że sinα < 0
sinα = −

1
2
= −
1

2
= −
1

2


2

2
= −

2
2
sinα = −

2
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz wartości pozostałych funkcji trygonometrycznych kąta α, jeżeli:
tg α = −

5 gdy
3
2
π < α < 2π
Rozwiązanie:
tg α = −

5

sinα
cos α
= −

5

cos α
sinα = −

5 cos α
sin
2
α + cos
2
α = 1
(−

5 cos α)
2
+ cos
2
= 1
5 cos
2
α + cos
2
α = 1
6 cos
2
α = 1 / : 6
cos α = −

1
6
lub cos α =

1
6
3
2
π < α < 2π czyli α ∈

3
2
π, 2π

co oznacza, że cos α > 0
cos α =

1
6
=
1

6
=
1

6


6

6
=

6
6
sin α = −

5 cos α = −

5

6
6
= −

30
6
tg α ctg α = 1


5 ctg α = 1/ : (−

5)
ctg α = −
1

5
= −
1

5


5

5
= −

5
5
Odp. sinα = −

30
6
, cos α =

6
6
, ctg α = −

5
5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Oblicz wartości pozostałych funkcji trygonometrycznych kąta α, jeżeli:
ctg α = 2 gdy 0 < α <
1
2
π
Rozwiązanie:
ctg α = 2

cos α
sinα
= 2

sin α
cos α = 2 sinα
sin
2
α + cos
2
α = 1
sin
2
α + (2 sinα)
2
= 1
sin
2
α + 4 sin
2
α = 1
5 sin
2
α = 1 / : 5
sinα = −

1
5
lub sin α =

1
5
0 < α <
1
2
π czyli α ∈

0,
1
2
π

co oznacza, że sin α > 0
sinα =

1
5
=
1

5
=
1

5


5

5
=

5
5
cos α = 2 sinα = 2

5
5
=
2

5
5
tg α ctg α = 1
tg α 2 = 1/ : 2
tg α =
1
2
Odp. sinα =

5
5
, cos α =
2

5
5
, tg α =
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wykaż tożsamość:
(ctg
2
α + 1) sin
2
α = 1
Rozwiązanie:
Zazwyczaj tożsamości udowadniamy wychodząc od strony bardziej „skomplikowanej” i przez
kolejne przekształcenia dochodząc do strony „prostszej”.
L = (ctg
2
α + 1) sin
2
α

=

cos
2
α
sin
2
α
+ 1

sin
2
α = cos
2
α + sin
2
α

= 1
L=P
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wykaż tożsamość:
(sinα + cos α)
2
+ (sin α −cos α)
2
= 2
Rozwiązanie:
Zazwyczaj tożsamości udowadniamy wychodząc od strony bardziej „skomplikowanej” i przez
kolejne przekształcenia dochodząc do strony „prostszej”.
L = (sinα + cos α)
2
+ (sinα −cos α)
2
=

= sin
2
α + 2 sinαcos α + cos
2
α + sin
2
α −2 sinαcos α + cos
2
α =
= sin
2
α + cos
2
α + sin
2
α + cos
2
α =

= 1 + 1 = 2
L=P
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
geometria na płaszczyźnie
wzory, twierdzenia, definicje
• okrąg i koło: kąt środkowy i wpisany, okrąg opisany lub wpisany w trójkąt lub czworokąt, wzajemne położenie
prostej i okręgu lub dwóch okręgów, pole koła, odcinka lub wycinka, długość okręgu lub łuku
• trójkąt: wysokość, środkowa, symetralna, dwusieczna trójkąta, trójkąt równoramienny, równoboczny lub prosto-
kątny, obwód i pole, przystawanie i podobieństwo trójkątów, okrąg opisany lub wpisany w trójkąt
• twierdzenie Pitagorasa
• twierdzenie cosinusów
• twierdzenie sinusów
• kwadrat • równoległobok • trapez
• prostokąt • romb • deltoid
• czworokąt wpisany w okrąg
• czworokąt opisany na okręgu
• wielokąty: wypukłe, wklęsłe, foremne: trójkąt równoboczny, kwadrat, pięciokąt foremny, sześciokąt foremny
• obwód wielokąta
• przystawanie wielokątów
• podobieństwo wielokątów
• twierdzenie Talesa
• rysowanie wektorów
• przekształcenia izometryczne: symetria osiowa i środkowa, oś i środek symetrii figury, przesunięcie (trans-
lacja) o wektor, obrót
• jednokładność
rozwiązane zadania
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A A
Okrąg i koło
okrąg o środku A koło o środku A
promień średnica cięciwa
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A
F
B
A
F
B
A
K
B
Kąty w okręgu
kąt środkowy oparty kąt wpisany oparty kąt środkowy oparty
na łuku AFB na łuku AFB na łuku AKB
Kąt środkowy ma wierzchołek w środku okręgu.
Kąt wpisany ma wierzchołek na okręgu.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
α
α
α
α
Twierdzenie o kątach wpisanych
Kąty wpisane oparte na tym samym łuku są równe.
Przykłady:
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α

30

60

240

120

180

Twierdzenie o kącie wpisanym i środkowym
Kąt środkowy jest dwa razy większy od kąta wpisanego opartego na tym samym łuku co kąt
środkowy.
Przykłady:
Kąt wpisany oparty na średnicy ma 90

.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
O
O
A
r
Wzajemne położenie prostej i okręgu
prosta jest zewnętrzną okręgu
prosta jest sieczną okręgu
prosta jest styczną okręgu
A – punkt styczności. Jedyny punkt wspólny prostej i okręgu.
Odległość stycznej od środka okręgu O jest równa promieniowi okręgu r.
Kąt między promieniem okręgu a styczną jest prosty.
dwie styczne do okręgu
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A
B
C
O
Dwie styczne do okręgu
Odcinki AB i AC są równe
[AB[ = [AC[
Półprosta AO jest dwusieczną kąta CAB.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Czytasz zadanie i nic. Zero. Pustka w głowie. Nie wiesz jak je ugryźć. Możesz wtedy sięgnąć
do mojego ebook’a. A jeżeli to jest w szkole? Komputer daleko. Wtedy możesz sięgnąć do
tych tablic.
Przejrzysty układ.
Kolorowe wykresy i rysunki.
Bez nadmiaru materiału, tylko to co potrzebujesz.
spis treści recenzje
Zadania są prostsze gdy znasz teorię!
Kliknij by kupić w księgarni internetowej.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Spis treści
1. Podstawowe symbole i oznaczenia 29. Funkcja potęgowa
2. Alfabet grecki 30. Funkcja wykładnicza
3. Liczby arabskie i rzymskie 31. Funkcja logarytmiczna
4. Podwielokrotności i wielokrotności miar 32. Funkcje trygonometryczne
5. Liczby 33. Funkcje cyklometryczne (kołowe)
6. Logika matematyczna 34. Podstawowe pojęcia geometrii
7. Zbiory 35. Współrzędne punktu, odległość. Wektor
8. Działania na liczbach i wyrażeniach 36. Prosta
9. Funkcja i jej własności 37. Półprosta, odcinek
10. Granica funkcji 38. Łamana
11. Pochodna funkcji 39. Płaszczyzna
12. Ekstremum funkcji 40. Prosta płaszczyzna
13. Styczna i asymptota wykresu funkcji 41. Kąt
14. Punkt przegięcia wykresu funkcji 42. Okrąg, koło
15. Przebieg zmienności funkcji 43. Elipsa, hiperbola, parabola
16. Przekształcenie wykresu funkcji 44. Wielokąt
17. Całka nieoznaczona 45. Trójkąt
18. Całka oznaczona 46. Czworokąt
19. Ciągi 47. Przekształcenia geometryczne płaszczyzny
20. Równanie i nierówności z jedną niewiadomą 48. Wielościan
21. Funkcja liniowa 49. Bryły obrotowe
22. Funkcja kwadratowa 50. Kombinatoryka
23. Wielomiany 51. Doświadczenie losowe
24. Równania drugiego stopnia z dwiema niewiadomymi 52. Zdarzenia losowe
25. Układy równań z dwiema niewiadomymi 53. Prawdopodobieństwo
26. Układ dwóch równań drugiego stopnia z dwiema niewiadomymi 54. Zmienna losowa
27. Nierówności drugiego stopnia z dwiema niewiadomymi 55. Statystyka
28. Funkcja wymierna
Tabele
– Zamiana stopni na radiany i odwrotnie
– Wartości sinusów i cosinusów
– Wartości tangensów i cotangensów
– Kwadraty, pierwiastki liczb
– Kwadraty, sześciany i pierwiastki liczb
– Jednostki długości, powierzchni, objętości, masy i czasu
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
rozwiąż za pomocą wyznaczników

1
2
x +
1
4
y = 2
2x +y = 8
rozwiązanie:

1
2
x +
1
4
y = 2
2x +y = 8
liczymy wyznaczniki
W =

1
2
1
4
2 1

=
1
2
1 −2
1
4
=
1
2

1
2
= 0
W
x
=

2
1
4
8 1

= 2 1 −
1
4
8 = 2 −2 = 0
W
y
=

1
2
2
2 8

=
1
2
8 −2 2 = 4 −4 = 0
odp. na podstawie wzorów układ równań jest nieoznaczony, czyli ma nieskończenie wiele
rozwiązań
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wzory, twierdzenia, definicje
1logika
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• •
wymagania maturalne zdający potrafi: określać dziedzinę i zbiór wartości funkcji
homograficznej, szkicować jej wykres, wyznaczać miejce zerowe
i przedziały monotoniczności
Narysuj wykres funkcji i wypisz jej własności:
y =
1
x
y =
−2
x
y =
1
x
+ 1
y =
1
x−2
y =
2
x+3
−1 y =
x+3
x+2
y =
2x−3
x−1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A
r
1
B
r
2
A
r
1
B
r
2
A
r
1
B
r
2
A r
1
B
r
2
A r
1
B
r
2
wzajemne położenie dwóch okręgów
okręgi wzajemnie zewnętrzne [AB[ > r
1
+r
2
okręgi styczne zewnętrznie [AB[ = r
1
+r
2
okręgi przecinające się [r
1
−r
2
[ < [AB[ < r
1
+r
2
okręgi styczne wewnętrznie [AB[ = [r
1
−r
2
[
okręgi nie są styczne [AB[ < [r
1
−r
2
[
i większy zawiera mniejszy
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
r
α
r
α
r
Łuk okręgu, wycinek i odcinek koła
l =
α
360

2πr P =
α
360

πr
2
długość łuku pole wycinka
π ≈ 3, 14
odcinek koła
pole odcinka koła = pole wycinka koła − pole trójkąta
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
matematyczny blog >>>>>>>>>
Ale się dzisiaj nie miło zaskoczyłem. Od pewnego
czasu układam materiał w tym ebook’u według
wymagań maturalnych. W zasadzie wszystko co napisałem
pokrywa się z nimi. No ale trafił się temat, który opra-
cowałem, a go w wymaganiach nie ma. Mam na myśli
granice funkcji w ±∞. No i co teraz zrobić. Wyrzucić?
Szkoda, troche pracy w niego włożyłem. Zostawić? No to
będę wprowadzał ludzi w błąd. Będą się uczyć więcej niż po-
trzeba, a to jak wiadomo jest przyczyną wielu groźnych cho-
rób ;-). W dodatku z tego ebook’a korzystają też studenci.
Im się to już zdecydowanie przyda. Ostatecznie zdecydowa-
łem się ten materiał umieścić w nowym rozdziale i opatrzyć
ostrzeżeniem. Swoją drogą ciekawy jestem do ilu nauczycieli
dotarło, że ten temat już nie obowiązuje na nowej maturze.
Na starej obowiązywał, stąd moja pomyłka.
przed wojną to były matury.
jaką wojną dziadku?
iracką
;-)
jakub@matematyka.pisz.pl
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
r
A
r
Długość okręgu i pole koła
l = 2πr P = πr
2
π ≈ 3, 14
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

α β
70

α
β
70

α
β
110

α
β
• • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: posługiwać się własnościami: symetralnej odcinka
dwusiecznej kąta, środkowych boków trójkąta, kątów środkowych
i wpisanych w koło
Znajdź miary kątów α i β.


spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

α β
Znajdź miary kątów α i β.
Kąty wpisane α i β oparte są na tym samym łuku, dlatego są równe.
α = β
Kąt wpisany α jest oparty na tym samym łuku co kąt środkowy 60

, dlatego jest dwa razy
mniejszy.
α =
60

2
= 30

Odp. α = 30

, β = 30

.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
70

α
β
A B
O
β β
70

Znajdź miary kątów α i β.
Kąt wpisany α jest oparty na tym samym łuku co kąt środkowy 70

, dlatego jest dwa razy
mniejszy.
α =
70

2
= 35

Trójkąt AOB jest równoramienny ([OA[ = [OB[, bo to są promienie okręgu). W trójkącie
równoramiennym kąty przy podstawie są równe.
Suma kątów w trójkącie jest równa 180

.
β +β + 70

= 180

2β = 180

−70

β = 55

Odp. α = 35

, β = 55

.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Okrąg i koło
• okrąg, koło, promień, średnica, cięciwa
• kąty w okręgu
• twierdzenie o kątach wpisanych
• twierdzenie o kącie wpisanym i środkowym
• okrąg opisany na trójkącie
• okrąg wpisany w trójkąt
• okrąg opisany na czworokącie
• okrąg wpisany w czworokąt
• wzajemne położenie prostej i okręgu
• wzajemne położenie dwóch okręgów
• długość okręgu i pole koła
• łuk okręgu, wycinek i odcinek koła
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
70

α
β
A B
O
C
α α
70

Trójkąt AOB jest równoramienny ([OA[ = [OB[, bo to są promienie okręgu). W trójkącie
równoramiennym kąty przy podstawie są równe.
α +α + 70

= 180

2α = 180

−70

α = 55

Trójkąt ABC jest oparty na średnicy AC dlatego kąt ABC = 90

.
α +β = 90

55

+β = 90

β = 90

−55

β = 35

Odp. α = 55

, β = 35

.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
110

α
β
250

α
β
Kąt wpisany α jest oparty na tym samym łuku co kąt środkowy 110

, dlatego jest dwa razy
mniejszy.
α =
110

2
= 55

250

+ 110

= 360

Kąt wpisany β jest oparty na tym samym łuku co kąt środkowy 250

, dlatego jest dwa razy
mniejszy.
β =
250

2
= 125

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
c
a = ?
3
5
6
4
c = ?
Twierdzenie Pitagorasa
W każdym trójkącie prostokątnym:
a
2
+b
2
= c
2
Przykłady:
a
2
+ 3
2
= 5
2
6
2
+ 4
2
= c
2
a
2
= 25 −9 c
2
= 36 + 16
a =

16 = 4 c =

52 =

4 13 = 2

13
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: określać własności podstawowych figur płaskich
(odcinek, półprosta, prosta, kąt, wielokąt, okrąg, koło)
i posługiwać się nimi
Przez punkt A poprowadzono styczną do okręgu o promieniu 3cm. Odległość punktu A
od środka okręgu wynosi 5cm. Znajdź odległość punktu A od punktu styczności.
Okrąg o promieniu 4 cm jest styczny zewnętrznie do okręgu o promieniu 2 cm. Poprowa-
dzono prostą styczną do tych okręgów. Oblicz odległości między punktami styczności.
W okręgu poprowadzono cięciwę o długości 6 cm odległą o 3 cm od środka okręgu. Oblicz
długość łuków okręgu, na które dzieli ten okrąg cięciwa.
W kole o promieniu 4 cm poprowadzono cięciwę o długości 4 cm. Oblicz pole powstałego
odcinka koła.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
3
5
a
A
Przez punkt A poprowadzono styczną do okręgu o promieniu 3 cm. Odległość punktu A od
środka okręgu wynosi 5cm. Znajdź odległość punktu A od punktu styczności.
Rozwiązanie:
Korzystamy z twierdzenia Pitagorasa:
a
2
+ 3
2
= 5
2
a
2
= 25 −9
a
2
= 16
a =

16 = 4
Odp. Punkt A odległy jest od punktu styczności o 4 cm.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: stosować cechy podobieństwa trójkątów
do rozwiązywania problemów teoretycznych lub praktycznych
W słoneczny dzień chłopiec o wzroście 1, 6 m rzuca cień o długości 2 m. Oblicz wysokość
drzewa, które rzuca cień o długości 12 m.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A
4
4
B
2
2
C
D
D C
B
A
a
a
4
2
2
2
4
2
Okrąg o promieniu 4 cm jest styczny zewnętrznie do okręgu o promieniu 2 cm. Poprowadzono
prostą styczną do tych okręgów. Oblicz odległości między punktami styczności.
Rozwiązanie:
Kąty między promieniami okręgu a prostą styczną mają po 90

.
Czworokąt ABCD narysujemy odwrócony, aby łatwiej zobaczyć rozwiązanie.
AB = 6
Z twierdzenia Pitagorasa:
a
2
+ 2
2
= 6
2
a
2
= 36 −4
a
2
= 32
a =

32 =

16 2 = 4

2
Odp. Odległość między punktami styczności wynosi 4

2 cm.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
3 3
3
D A B
O
A
D
B
O
45

45

45

45

r r
W okręgu poprowadzono cięciwę o długości 6 cm odległą o 3 cm od środka okręgu. Oblicz
długość łuków okręgu, na które dzieli ten okrąg cięciwa.
Rozwiązanie:
Cięciwa AB o długości 6 cm jest podzielona przez punkt D na dwie równe części o długości
3 cm. Zatem trójkąty ADO i BDO są trójkątami równoramiennymi z następującymi kątami.
Kąty przy podstawie trójkąta
równoramiennego są równe.
Z twierdzenia Pitagorasa r = 3

2
Kąt między promieniami r okręgu wynosi zatem 45

+ 45

= 90

.
Korzystając ze wzoru liczymy długość łuku.
l
1
=
90

360

2 π 3

2 =
1
4
6

2π = 1
1
2

2π cm
Długość drugiego łuku otrzymamy odejmująć l
1
od długości okręgu.
l
2
= 2π 3

2 −1
1
2

2π = 6

2π −1
1
2

2π = 4
1
2
π cm
Odp. Okrąg został podzielony na łuki o długościach 1
1
2
π cm i 4
1
2
π cm.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: obliczać prawdopodobieństwo warunkowe
i całkowite w skończonym zbiorze zdarzeń elementarnych
A i B są zdarzeniami losowymi i P(B) > 0. Wykaż, że
P(A/B) ·
1 −P(A

)
P(B)
Uczniowie dojeżdżający do szkoły zaobserwowali, że spóźnienie autobusu zależy od tego,
który z trzech kierowców prowadzi autobus. Przeprowadzili badania statystyczne i obliczyli, że
w przypadku, gdy autobus prowadzi kierowca A, spóźnienie zdarza się w 5% jego kursów, gdy
prowadzi kierowca B w 20% jego kursów, a gdy prowadzi kierowca C w 50% jego kursów. W
ciągu 5-dniowego tygodnia nauki dwa razy prowadzi autobus kierowca A, dwa razy kierowca
B i jeden raz kierowca C. Oblicz prawdopodobieństwo spóźnienia się szkolnego autobusu w
losowo wybrany dzień nauki.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

4 4
4
4
4
4
h
2 2
W kole o promieniu 4 cm poprowadzono cięciwę o długości 4 cm. Oblicz pole powstałego
odcinka koła.
Pole odcinka koła jest równe polu wycinka koła zmniejszonego o pole trójkąta równobocznego.
Pole trójkąta równobocznego:
z tw. Pitagorasa Pole trójkąta
2
2
+h
2
= 4
2
P
t
=
1
2
a h
h
2
= 16 −4 P
t
=
1
2
4 2

3
h =

12 =

4 3 P
t
= 4

3 cm
2
h = 2

3 cm
Pole wycinka koła:
P
w
=
α
360

πr
2
P
w
=
60

360

π4
2
P
w
=
1
6
π16 =
16
6
π = 2
2
3
π cm
2
Pole odcinka koła
P = P
w
−P
t
= 2
2
3
π −4

3 ≈
8
3
3, 14 −4 1, 73 = 8, 4 −6, 9 = 1, 5 cm
2
Odp. Pole odcinka koła wynosi 1, 5 cm
2
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α β
γ
Kąty w trójkącie
Suma wszystkich kątów w trójkącie
wynosi 180

α +β +γ = 180

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Trójkąt
• kąty w trójkącie
• nierówność trójkąta
• wysokość
• środkowa
• symetralna
• dwusieczna
• trójkąt równoramienny
• trójkąt równoboczny
• trójkąt prostokątny
• obwód trójkąta
• pole trójkąta
• cechy przystawania trójkątów
• cechy podobieństwa trójkątów
• okrąg opisany na trójkącie
• okrąg wpisany w trójkąt
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
4
3 2
5
2
6
4
3
5
Nierówność trójkąta
Dowolny bok trójkąta ma mniejszą długość od sumy długości pozostałych boków.
Przykłady:
3 < 4 + 2 6 < 2 + 5 5 < 3 + 4
4 < 3 + 2 5 < 2 + 6 4 < 3 + 5
2 < 3 + 4 2 < 6 + 5 3 < 5 + 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wysokość trójkąta
Wysokość to odcinek łączący wierzchołek trójkąta z podstawą lub jej przedłużeniem pod
kątem prostym. Każdy trójkąt ma trzy wyskokości.
Przykłady:
Wysokości lub ich przedłużenia przecinają się w jednym punkcie.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
a
b
p
q
Środkowa trójkąta
Środkowa to odcinek łączący wierzchołek trójkąta ze środkiem przeciwległego boku.
Środkowe przecinają się w jednym punkcie.
Nazywamy go środkiem ciężkości trójkąta.
Środek ciężkości dzieli każdą środkową w stosunku 2:1.
x
y
=
2
1
a
b
=
2
1
q
p
=
2
1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
symetralna
Symetralna boku trójkąta to prosta prostopadła do boku i przechodząca przez jego środek.
Symetralne boków trójkąta przecinają się w jednym punkcie, który jest środkiem okręgu
opisanego na tym trójkącie.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
dwusieczna
Dwusieczna kąta to półprosta dzieląca go na dwa równe kąty.
Dwusieczne kątów trójkąta przecinają się w jednym punkcie, który jest środkiem okręgu
wpisanego w ten trójkąt.
Twierdzenie o dwusiecznej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
c
d
b
Twierdzenie o dwusiecznej
Dwusieczna dzieli bok trójkąta na odcinki c i d o długościach spełniających równanie:
c
a
=
d
b
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: obliczać obwody i pola podstawowych figur
płaskich, między innymi z zastosowaniem funkcji
trygonometrycznych
Kąt przy wierzchołku trójkąta równoramiennego ma 100

. Oblicz pozostałe kąty.
Oblicz wysokość trójkąta równoramiennego o podstawie 6 cm i ramieniu 4 cm.
Oblicz pole trójkąta równoramiennego o kącie przy wierzchołku 120

i ramieniu 6 cm.
Oblicz kąty trójkąta prostokątnego, który jest jednocześnie trójkątem równoramiennym.
W trójkącie prostokątnym jedna z przyprostokątnych ma długość 4 cm, a kąt przy niej 30

.
Oblicz pole i obwód tego trójkąta.
Oblicz wszystkie wysokości w trójkącie prostokątnym o przyprostokątnych 3 cm i 4 cm.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b b
a
b b
a
b b
α α
β β

Trójkąt równoramienny
a – podstawa
b – ramiona
W trójkącie równoramiennym kąty przy podstawie są równe.
Wysokość dzieli podstawę i kąt przy wierzchołku trójkąta równoramiennego na dwie równe
części.
odcinki o równej długości
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α α
100

Kąt przy wierzchołku trójkąta równoramiennego ma 100

. Oblicz pozostałe kąty.
Rozwiązanie:
Kąty w trójkącie
α +α + 100

= 180

2α = 180

−100

2α = 80

/ : 2
α = 40

Odp. Kąty w trójkącie mają miarę 40

, 40

, 100

.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
6
4
3
4
3
h
Oblicz wysokość trójkąta równoramiennego o podstawie 6 cm i ramieniu 4 cm.
Korzystamy z twierdzenia Pitagorasa:
h
2
+ 3
2
= 4
2
h
2
+ 9 = 16
h
2
= 16 −9
h
2
= 7
h =

7 cm
Odp. Wysokość trójkąta równoramiennego wynosi

7 cm.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
h
a
h
a
h
a
h
a
b
c
a
b
α
Pole trójkąta
a – podstawa
h – wysokość
P =
1
2
ah
wzór Herona: P =

p(p −a)(p −b)(p −c)
p =
1
2
(a +b +c) – połowa obwodu
P =
1
2
ab sinα
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

60

h
d
6
a
Oblicz pole trójkąta równoramiennego o kącie przy wierzchołku 120

i ramieniu 6 cm.
sin60

=
d
6
cos 60

=
h
6


3
2
=
d
6

1
2
=
h
6
2d = 6

3

: 2 2h = 6

: 2
d = 3

3 cm h = 3 cm
Podstawa: a = 2 d = 2 3

3 = 6

3 cm
Pole: P =
1
2
ah =
1
2
6

3 3 = 3

3 3 = 9

3 cm
2
Odp. Pole trójkąta wynosi 9

3 cm
2
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
c
Trójkąt prostokątny
a, b – przyprostokątne
c – przeciwprostokątna
twierdzenie Pitagorasa
funkcje trygonometryczne
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: badać niezależność zdarzeń w skończonym zbiorze
zdarzeń elementarnych
Niech Ω będzie zbiorem wszystkich zdarzeń elementarnych i A ⊂ Ω, B ⊂ Ω. Oblicz
P(A∩ B) wiedząc, że P(A∪ B) =
5
8
, P(A) =
1
2
, P(B

) =
3
4
. Sprawdź, czy zdarzenia
A i B są zdarzeniami niezależnymi?
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α α
Oblicz kąty trójkąta prostokątnego, który jest jednocześnie trójkątem równoramiennym.
Rozwiązanie:
Kąty w trójkącie
α +α + 90

= 180

2α = 180

−90

α = 90

/ : 2
α = 45

Odp. Kąty w trójkącie mają miarę 45

, 45

, 90

.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
30

c
4
b
W trójkącie prostokątnym jedna z przyprostokątnych ma długość 4 cm, a kąt przy niej 30

.
Oblicz pole i obwód tego trójkąta.
tg 30

=
b
4
cos 30

=
4
c


3
3
=
b
4


3
2
=
4
c
mnożymy na krzyż mnożymy na krzyż
3b = 4

3 / : 3

3c = 8 / :

3
b =
4
3

3cm c =
8

3


3

3
=
8

3
3
cm
Pole: P =
1
2
ah =
1
2
4
4
3

3 = 2
4
3

3 =
8
3

3 = 2
2
3

3 cm
2
Obwód: Obw = 4 +
4
3

3 +
8

3
3
= 4 +
12

3
3
= 4 + 4

3 cm
Odp. Pole trójkąta wynosi 2
2
3

3 cm
2
, a obwód 4 + 4

3 cm.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
4
3 2
3
3
3
3
5
3
5
3
4
5
1
3
2
Obwód wielokąta
Obwód dowolnego wielokątów otrzymujemy dodając długości wszystkich boków.
Przykłady:
Obw = 4 + 2 + 3 = 9
Obw = 4 3 = 12
Obw = 2 5 + 2 3 = 10 + 6 = 16
Obw = 4 + 5 + 1 + 3 + 2 = 27
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
4
3
c
h
Oblicz wszystkie wysokości w trójkącie prostokątnym o przyprostokątnych 3 cm i 4 cm.
Rozwiązanie:
Przyprostokątne w trójkącie prostokątnym są jednocześnie wysokościami. Pozostaje do zna-
lezienia trzecia wysokość.
Obliczamy długość przeciwprostokątnej
c = 5 cm
Obliczamy pole trójkąta na dwa sposoby
z przyprostokątnych z przeciwprostokątnej
P =
1
2
4 3 P =
1
2
c h
P = 2 3 = 6 P =
1
2
5 h =
5
2
h
6 =
5
2
h
5
2
h = 6

:
5
2
h = 6 :
5
2
= 6
2
5
=
12
5
= 2
2
5
cm
Odp. Wysokości w trójkącie mają długość 3 cm, 4 cm, i 2
2
5
cm.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
4
3
c
Twierdzenie Pitagorasa
4
2
+ 3
2
= c
2
c
2
= 16 + 9
c
2
= 25
c
2
=

25 = 5 cm
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Przystawanie wielokątów
Dwie figury nazywamy przystającymi, gdy można je nałożyć na siebie tak, aby dokładnie się
pokryły.
przystające
trójkąty:
przystające
prostokąty:
przystające
pięciokąty:
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
c
b
a
b
c
a
b
α
a
b
α
a
α
β
a
α
β
Cechy przystawania trójkątów
Przystawanie wielokątów
(bbb) bok – bok – bok
odpowiednie boki trójkątów są równe
(bkb) bok – kąt – bok
odpowiednie dwa boki trójkątów są równe
i kąt między nimi.
(kbk) kąt – bok – kąt
odpowiednie dwa kąty trójkątów są równe
i bok do nich przyległy
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
β
γ
ω

a
b
c
d
e
α
β
γ
ω

a

b

c
d

e

80

120

60

100

4
6
8
5
80

120

60

100

12
18
24
15
80

120

60

100

2
3
4
2.5
Podobieństwo wielkokątów
Wielkokąty są podobne, jeżeli ich kąty są odpowiednio równe, a boki proporcjonalne w skali
równej k.
a

a
=
b

b
=
c

c
=
d

d
=
e

e
= k
Przykład:
12
4
=
18
6
=
24
8
=
15
5
= 3
2
12
=
3
18
=
4
24
=
2, 5
15
=
1
6
k = 3 k =
1
6
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
6
8 4
9
12 6
6
9 3
8
10 4
5
3
60

10
6
60

2
4
30

6
10
30

• • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: rozpoznawać trójkąty podobne na podstawie cech
podobieństwa trójkątów
Sprawdź, czy trójkąty są podobne.

Trójkąt o bokach 2, 5, 6 jest podobny do trójkąta, którego najkrótszy bok wynosi 8.
Oblicz pozostałe boki tego trójkąta.
Sprawdź, czy trójkąty są podobne.

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
c
a

b

c

(bbb) bok – bok – bok
Jeżeli odpowiednie boki trójkątów są proporcjonalne, to trójkąty są podobne.
a

a
=
b

b
=
c

c
= k
k – skala podobieństwa
Twierdzenie odwrotne też jest prawdziwe:
Jeżeli trójkąty są podobne, to boki trójkątów są proporcjonalne.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
α
a

b

α
(bkb) bok – kąt – bok
Jeżeli trójkąty mają jeden kąt równy, a ramiona tego kąta są proporcjonalne, to trójkąty są
podobne.
a

a
=
b

b
= k
k – skala podobieństwa
Twierdzenie odwrotne też jest prawdziwe:
Jeżeli trójkąty są podobne, to ramiona tych samych kątów są proporcjonalne.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α β
γ
α β
γ
α β
α β
(kkk) kąt – kąt – kąt
Jeżeli kąty trójkątów są równe, to trójkąty są podobne.
W praktyce, jeżeli trójkąty mają dwa kąty równe, to trzeci też musi być równy.
Twierdzenie odwrotne też jest prawdziwe:
Jeżeli trójkąty są podobne, to odpowiednie kąty są takie same.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
6
8 4
9
12 6
Sprawdź, czy trójkąty są podobne.
Cecha podobieństwa bok – bok – bok
Przyrównujemy odpowiednie boki do siebie:
– najdłuższe
12
8
=
3
2
– najkrótsze
6
4
=
3
2
– pozostałe
9
6
=
3
2
Odp. Odpowiednie boki są proporcjonalne, zatem trójkąty są podobne.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
6
9 3
8
10 4
Sprawdź, czy trójkąty są podobne.
Cecha podobieństwa bok – bok – bok
Przyrównujemy odpowiednie boki do siebie:
– najdłuższe
10
9
– najkrótsze
4
3
– pozostałe
8
6
=
4
3
Odp. Odpowiednie boki nie są proporcjonalne, zatem trójkąty nie są podobne.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
5
6
2
a
b 8
Trójkąt o bokach 2, 5, 6 jest podobny do trójkąta, którego najkrótszy bok wynosi 8. Oblicz
pozostałe boki tego trójkąta.
Rozwiązanie:
cecha bok – bok – bok
Przyrównujemy najkrótsze boki do siebie i obliczamy skalę podobieństwa.
k =
8
2
= 4
a
5
= 4
b
6
= 4
a = 4 5 b = 4 6
a = 20 b = 24
Odp. Pozostałe boki mają długości 20, 24.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
5
3
60

10
6
60

Sprawdź, czy trójkąty są podobne
Rozwiązanie:
cecha podobieństwa bok – kąt – bok
Trójkąty mają kąt o tej samej mierze. Przyrównujemy do siebie ramiona tych kątów.
– najdłuższe
10
5
= 2
– najkrótsze
6
3
= 2
Odp. Trójkąty mają jeden równy kąt, a jego ramiona są proporcjonalne, zatem trójkąty są
podobne.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
2
4
30

6
10
30

Sprawdź, czy trójkąty są podobne
Rozwiązanie:
cecha podobieństwa bok – kąt – bok
Trójkąty mają kąt o tej samej mierze. Przyrównujemy do siebie ramiona tych kątów.
– najdłuższe
10
4
=
5
2
– najkrótsze
6
2
= 3
Odp. Trójkąty mają jeden równy kąt, ale jego ramiona nie są proporcjonalne, zatem trójkąty
nie są podobne.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
h
12 m
α 1
,
6
m
2 m
W słoneczny dzień chłopiec o wzroście 1, 6 m rzuca cień o długości 2 m. Oblicz wysokość
drzewa, które rzuca cień o długości 12 m.
Trójkąty mają te same kąty, ponieważ:
– są to trójkąty prostokątne
– kąt padania α promieni słonecznych jest taki sam dla drzewa jak i dla chłopca.
Trójkąty o tych samych kątach na podstawie cechy kąt – kąt – kąt są podobne, a więc ich
odpowiednie boki są proporcjonalne.
1, 6
h
=
2
12
h 2 = 1, 6 12

: 2
h = 9, 6
Odp. Drzewo ma wysokość 9,6 m.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
funkcja i jej własności
wzory, twierdzenia, definicje
• definicja funkcji
Pojęcia opisujące funkcję:
• dziedzina • różnowartościowość
• zbiór wartości (przeciwdziedzina) • parzystość i nieparzystość
• miejsce zerowe • okresowość
• monotoniczność
• przesuwanie wykresu funkcji
rozwiązane zadania
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: wyznaczać dziedzinę funkcji określonej wzorem
Znajdź dziedzinę funkcji.
f(x) =

3x + 9 f(x) =

4 −2x f(x) =
5
2x+6
f(x) =
4
x(x+3)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Funkcja wykładnicza
wzory, twierdzenia, definicje
• funkcja wykładnicza
• potęgowanie
rozwiązane zadania
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • •
wymagania maturalne zdający potrafi: rozwiązywać równania wykładnicze
Rozwiąż równania:
4
x+2
= 8
3x−1
(0, 25)
2x−1
= (

8)
x+4
9
2x+3
= 3

27
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • •
wymagania maturalne zdający potrafi: rozwiązywać nierówności wykładnicze
Rozwiąż nierówności:
3
3x−1
< 3
2x+4
(0, 2)
4x−1
< (0, 2)
x+2
(0, 125)
x
` 4
x−3

2
3

4x−2
>

9
4

2x−3
4(

8)
x−3
·

2

2
16

1−x
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
granica właściwa funkcji w punkcie
przykłady
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Cechy podobieństwa trójkątów
bok – bok – bok bok – kąt – bok kąt – kąt – kąt
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Ten ebook jest z 20 lutego 2007r.
Najnowsza wersja: www.matematyka.pisz.pl
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
c
a

b

c

2 6 4
1
3
2
Twierdzenie Talesa
Jeżeli ramiona kąta przetniemy prostymi równoległymi, to otrzymamy odcinki proporcjonalne.
a

a
=
b

b
=
c

c
Przykład:
1
2
=
3
6
=
2
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
2
x y
4
6
3
Wyznacz długości odcinków x, y.
Rozwiązanie:
Na podstawie twierdzenia Talesa przyrównujemy do siebie odpowiednie odcinki.
4
2
=
6
x
4
2
=
3
y
mnożymy na krzyż
4x = 2 6 4y = 2 3
x = 3 y =
6
4
=
3
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
3 6
5
y
2
Wyznacz długości odcinków x, y.
Rozwiązanie:
Na podstawie twierdzenia Talesa przyrównujemy do siebie odpowiednie odcinki.
5
x
=
2
6
y
3
=
2
6
mnożymy na krzyż
2x = 5 6 / : 2 6y = 6 / : 6
x = 15 y = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
2
x y
4
6
3
x
3 6
5
y
2
• • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: stosować twierdzenie Talesa do rozwiązywania
problemów teoretycznych lub praktycznych
Wyznacz długości odcinków x, y.

Podziel konstrukcyjnie odcinek na trzy równe części.
Podziel konstrukcyjnie odcinek w stosunku 2:3.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
A B
Podziel konstrukcyjnie odcinek na trzy równe części.
Rozwiązanie:
Konstrukcje w geometrii wykonujemy wykorzystując tylko cyrkiel i linijkę.
Rysujemy odcinek.
Rysujemy półprostą.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
C
D
E
A B
C
D
E
Zaznaczamy cyrklem na półprostej trzy równe odcinki o dowolnej długości.
Przez punkty E i B prowadzimy prostą.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
C
D
E
Przez punkty C i D prowadzimy proste równoległe do pierwszej.
Odcinek AB został podzielony na trzy części. To że są równe wynika z twierdzenia Talesa.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
C
Podziel konstrukcyjnie odcinek w stosunku 2:3.
Rozwiązanie:
Dzielimy odcinek na 5 części podobnie jak tutaj.
Odcinek AB został podzielony na pięć części. To że są równe wynika z twierdzenia Talesa.
Punkt C dzieli odcinek AB w stosunku 2:3.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
R
a
α
okrąg opisany na trójkącie
promień: R =
a
2 sinα
a – dowolny bok
α – kąt naprzeciw tego boku
Trójkąt oparty na średnicy jest prostokątny.
Środek okręgu opisanego na trójkącie znajdujemy rysując symetralne boków trójkąta.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
r
a
b
c
okrąg wpisany w trójkąt
promień okręgu:
r =
2P
a +b +c
P - pole trójkąta
Środek okręgu wpisanego w trójkąt znajdujemy rysując dwusieczne kątów trójkąta.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
c
γ
twierdzenie cosinusów
Jeżeli mamy długość dwóch boków trójkąta i kąt jaki tworzą, to możemy wyznaczyć długość
trzeciego.
c
2
= a
2
+b
2
−2ab cos γ
przykłady
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
5
4
30

c = ?
3 4
120

c = ?
3
5
150

c = ?
4
b
c
45

60

75

a
b 3
120

15

45

• • • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: stosować:twierdzenie cosinusów,
twierdzenie sinusów, związki miarowe w trójkącie oraz funkcje
trygonometryczne do rozwiązywania zadań matematycznych
twierdzenie cosinusów

Dwa boki trójkąta mają długość 3 cm i 4 cm i tworzą kąt 60

. Oblicz długość trzeciego.
twierdzenie sinusów

b =? c =? a =? b =?
W trójkącie dwa boki mają długość 6 cm i 3

6 cm. Naprzeciw boku o długości 6 cm jest
kąt o mierze 45

. Oblicz pozostałe kąty trójkąta.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
5
4
30

c = ?
Rozwiązanie:
twierdzenie cosinusów
c
2
= 5
2
+ 4
2
−2 5 4 cos 30

c
2
= 25 + 16 −40

3
2

c
2
= 41 −20

3
c =

41 −20

3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
3 4
120

c = ?
Rozwiązanie:
twierdzenie cosinusów
c
2
= 3
2
+ 4
2
−2 3 4 cos 120

c
2
= 9 + 16 −24 cos 120

cos(180

−α) = −cos α
cos 120

= cos(180

−60

) = −cos 60


= −
1
2
c
2
= 25 −24


1
2

c
2
= 25 + 12
c
2
= 37
c =

37
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
3
5
150

c = ?
Rozwiązanie:
twierdzenie cosinusów
c
2
= 3
2
+ 5
2
−2 3 5 cos 150

c
2
= 9 + 25 −30 cos 150

cos(180

−α) = −cos α
cos 150

= cos(180

−30

) = −cos 30


= −

3
2
c
2
= 34 −30



3
2

c
2
= 25 + 15

3
c =

25 + 15

3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
3
4
30

c
Rozwiązanie:
twierdzenie cosinusów
c
2
= 3
2
+ 4
2
−2 3 4 cos 60

c
2
= 9 + 16 −24
1
2

c
2
= 25 −12
c =

13
Odp. Trzeci bok ma długość

13 cm.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
c
α
β
γ
twierdzenie sinusów
Dzieląc długość dowolnego boku trójkąta przez sinus kąta naprzeciwko otrzymujemy ten sam
wynik.
a
sinα
=
b
sin β
=
c
sinγ
przykłady
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
matematyczny blog >>>>>>>>>
Postanowiłem ściśle się trzymać wymagań maturalnych.
Dla większości nauczycieli matematyki to pewnie też jest
Biblia 2. Teraz więc wszystkie „rozwiązane zadania” są
pogrupowane według wymagań. Przykład. Grupując zada-
nia pojawił się zaraz problem. Jeżeli każde naciśniecie tej
strzałki
• •
zmienia wymaganie maturalne, to co będzie, gdy na stronie
będzie za dużo zadań. Mogłem się zdecydować, że kliknię-
cie powyższej strzałki, będzie prowadziło na stronę z na-
stępną porcją zadań z tego wymagania maturalnego. Łatwo
się jednak domyślić, co będzie jak tych zadań będzie dużo.
Dajmy na to, że interesuje cię ostanie wymaganie. Zanim się
do niego doklikasz, obejrzysz mnóstwo niechcianych stron.
Zdecydowałem więc, że jak liczba zadań będzie za duża na
stronę to będę u dołu strony dawał taką strzałkę.
Będzie ona prowadziła do następnej strony z zadaniami. Jeśli
kogoś zainteresuje kliknie. Jak nie to kliknie do następnego
wymagania maturalnego. Przykład takiego o czym się tak
rozpisałem jest tutaj.
jakub@matematyka.pisz.pl
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
4
b
c
45

60

75

Rozwiązanie:
twierdzenie sinusów
4
sin45

=
b
sin60

4
sin45

=
c
sin75

4

2
2
=
b

3
2

4
0, 71
=
c
0, 97


2
2
b = 4

3
2
0, 71c = 4 0, 97

: 0, 71

2
2
b = 2

3

:

2
2
c = 5, 46
b = 2

3
2

2
b =
4

3

2
=
4

3

2


2

2
=
4

6
2
b = 2

6
Odp. Pozostałe boki trójkąta mają długość 2

6 cm i 5, 46 cm.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b 3
120

15

45

Rozwiązanie:
twierdzenie sinusów
3
sin45

=
a
sin120

3
sin 45

=
b
sin15

na podstawie sin(180

−α) = sinα
sin120

= sin(180

−60

) = sin60


=

3
2
3

2
2
=
a

3
2

4
0, 71
=
c
0, 97


2
2
a = 3

3
2

:

2
2
0, 71c = 4 0, 97

: 0, 71
a =
3

3
2

2

2
=
3

3

2
b = 1, 1
a =
3

3

2


2

2
=
3

6
2
Odp. Pozostałe boki trójkąta mają długość
3

6
2
cm i 1, 1 cm.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
6 3

6
α
45
◦ γ
W trójkącie dwa boki mają długość 6 cm i 3

6 cm. Naprzeciw boku o długości 6 cm jest
kąt o mierze 45

. Oblicz pozostałe kąty trójkąta.
Rozwiązanie:
sin γ =

3
2
ponieważ sin(180

−γ) = sinγ
sin γ =

3
2
sin(180

−γ) =

3
2
γ = 60

180

−γ = 60

−γ = 60

−180

γ = 120

Istnieją dwa kąty γ dla których sinγ =

3
2
.
α + 60

+ 45

= 180

α + 120

+ 45

= 180

α = 180

−60

−45

α = 180

−120

−45

α = 75

α = 15

Odp. Otrzymaliśmy dwa trójkąty spełniające warunki zadania. Jeden ma kąty 75

, 60

, 45

,
a drugi 15

, 120

, 45

.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
6 3

6
α
45
◦ γ
twierdzenie sinusów
6
sin45

=
3

6
sin γ
6

2
2
=
3

6
sin γ
6 sin γ =

2
2
3

6
6 sin γ =
3

12
2
=
3

4 3
2
=
3 2

3
2
6 sin γ = 3

3

: 6
sin γ =
3

3
6
sin γ =

3
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Na razie nie ma tego materiału. Planuję go jednak napisać. Ten ebook pochodzi z 20 lutego
, może w aktualnej wersji już jest.
Najnowsza wersja: www.matematyka.pisz.pl
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2005
• • • •
Zadanie 1 (3 pkt)
W pudełku są trzy kule białe i pięć kul czarnych. Do pudełka można albo dołożyć jedną kulę
białą albo usunąć z niego jedną kulę czarną, a następnie wylosować z tego pudełka jedną
kulę. W którym z tych przypadków wylosowanie kuli białej jest bardziej prawdopodobne?
Wykonaj odpowiednie obliczenia.
Zadanie 2 (4 pkt)
Dany jest ciąg (a
n
), gdzie a
n
=
n+2
3n+1
dla n = 1, 2, 3 . . . Wyznacz wszystkie wyrazy tego
ciągu większe od
1
2
Zadanie 3 (4 pkt)
Dany jest wielomian W(x) = x
3
+kx
2
−4
a) Wyznacz współczynnik k tego wielomianu wiedząc, że wielomian ten jest podzielny
przez dwumian x + 2.
b) Dla wyznaczonej wartości k rozłóż wielomian na czynniki i podaj wszystkie jego
pierwiastki.
Zadanie 4 (5 pkt)
Na trzech półkach ustawiono 76 płyt kompaktowych. Okazało się, że liczby płyt na półkach
górnej, środkowej i dolnej tworzą rosnący ciąg geometryczny. Na środkowej półce stoją 24
płyty. Oblicz, ile płyt stoi na półce górnej, a ile płyt stoi na półce dolnej.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2005
• • • •
Zadanie 5 (4 pkt)
Sklep sprowadza z hurtowni kurtki płacąc po 100 zł za sztukę i sprzedaje średnio 40 sztuk
miesięcznie po 160 zł. Zaobserwowano, że każda kolejna obniżka ceny sprzedaży kurtki o 1 zł
zwiększa sprzedaż miesięczną o 1 sztukę. Jaką cenę kurtki powinien ustalić sprzedawca, aby
jego miesięczny zysk był największy?
Zadanie 6 (6 pkt)
Dane są zbiory liczb rzeczywistych:
A = ¦x : [x + 2[ < 3¦
B =
¸
x : (2x −1)
3
· 8x
3
−13x
2
+ 6x + 3
¸
Zapisz w postaci przedziałów liczbowych zbiory A, B, A∩ B, oraz B −A.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2005
• • • •
Zadanie 7 (5 pkt)
W poniższej tabeli przedstawiono wyniki sondażu przeprowadzonego w grupie uczniów, do-
tyczącego czasu przeznaczonego dziennie na przygotowywanie zadań domowych.
Czas
(w godzinach)
1 2 3 4
Liczba
uczniów
5 10 15 10
a) Naszkicuj diagram słupkowy ilustrujący
wyniki tego sondażu
b) Oblicz średnią liczbę godzin, jaką
uczniowie przeznaczają dziennie na
przygotowanie zadań domowych.
c) Oblicz wariancję i odchylenie
standardowe czasu przeznaczonego
dziennie na przygotowanie zadań
domowych. Wynik podaj z dokładnością
do 0, 01.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
C
D
A
B
O
3 dm
10 dm
6, 3 dm
Matura z matematyki – maj 2005
• • • •
Zadanie 8 (6 pkt)
Z kawałka materiału o kształcie i wymiarach czworo-
kąta ABCD(patrz na rysunek obok) wycięto okrągłą
serwetkę o promieniu 3 dm. Oblicz, ile procent całego
materiału stanowi jego niewykorzystana część. Wynik
podaj z dokładnością 0, 01 procenta.
Zadanie 9 (6 pkt)
Rodzeństwo w wieku 8 i 10 lat otrzymało razem w spadku 84100 zł. Kwotę tę złożono w
banku, który stosuje kapitalizację roczną przy rocznej stopie procentowej 5%. Każde z dzieci
otrzyma swoją część spadku z chwilą osiągnięcia 21 lat. Życzeniem spadkodawcy było takie
podzielenie kwoty spadku, aby w przyszłości obie wypłacone części spadku zaokrąglone do
1 zł były równe. Jak należy podzielić kwotę 84100 zł między rodzeństwo? Zapisz wszystkie
wykonane obliczenia.
Zadanie 10 (7 pkt)
W ostrosłupie czworokątnym prawidłowym wysokości przeciwległych ścian bocznych popro-
wadzone z wierzchołka ostrosłupa mają długości h i tworzą kąt o mierze 2α. Oblicz objętość
tego ostrosłupa.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki
wymagania maturalne
matura maj 2006 podstawowa rozszerzona
matura próbna grudzień 2005 podstawowa rozszerzona
matura maj 2005 podstawowa rozszerzona
matura maj 2003 podstawowa rozszerzona
matura styczeń 2003 podstawowa rozszerzona
matura maj 2002 podstawowa rozszerzona
matura próbna wrzesień 2001 podstawowa
Zadania i rozwiązania napisałem na podstawie oryginalnych arkuszy egzaminacyjnych i modeli
odpowiedzi dostępnych na stronach CKE.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
π
2
π

2
2π −
π
2
−π −

2
−2π
1
2
−1
−2
Matura z matematyki – maj 2005
• • • •
Zadanie 11 (3 pkt)
Wyznacz dziedzinę funkcji f(x) = log
x
2
−3
(x
3
+ 4x
2
−x −4) i zapisz ją w postaci sumy
przedziałów liczbowych.
Zadanie 12 (4 pkt)
Dana jest funkcja: f(x) = cos x −

3 sin x, x ∈ R.
a) Naszkicuj wykres funkcji f.
b) Rozwiąż równanie: f(x) = 1.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2005
• • • •
Zadanie 13 (4 pkt)
Rzucamy n razy dwiema symetrycznymi sześciennymi kostkami do gry. Oblicz, dla jakich n
prawdopodobieństwo otrzymania co najmniej raz tej samej liczby oczek na obu kostkach jest
mniejsze od
671
1296
.
Zadanie 14 (5 pkt)
Oblicz: lim
n→∞
1 + 4 + 7 +. . . + (3n −2)
5 + 7 + 9 +. . . + (2n + 3)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
M N
C
Rys. 1
Matura z matematyki – maj 2005
• • • •
Zadanie 15 (4 pkt)
W dowolnym trójkącie ABC punkty M i N są odpowiednio środkami boków AC i BC
Zapoznaj się uważnie z następującym rozumowaniem:
Korzystając z własności wektorów i działań na wektorach, zapisujemy równości:
−−−→
MN =
−−→
MA +
−−→
AB +
−−→
BN (1)
oraz
−−−→
MN =
−−→
MC +
−−→
CN (2)
Po dodaniu równości (1) i (2) stronami otrzymujemy:
2
−−−→
MN =
−−→
MA +
−−→
MC +
−−→
AB +
−−→
BN +
−−→
CN
−−→
MC = −
−−→
MA oraz
−−→
CN = −
−−→
BN , więc:
2
−−−→
MN =
−−→
MA −
−−→
MA +
−−→
AB +
−−→
BN −
−−→
BN
2
−−−→
MN =
− →
0 +
−−→
AB +
− →
0
−−−→
MN =
1
2

−−→
AB
Wykorzystując własności iloczynu wektora przez liczbę, ostatnią równość można zinterpreto-
wać następująco:
odcinek łączący środki dwóch boków dowolnego trójkąta jest równo-
legły do trzeciego boku tego trójkąta, zaś jego długość jest równa
połowie długości tego boku.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2005
• • • •
Zadanie 16 (5 pkt)
Sześcian o krawędzi długości a przecięto płaszczyzną przechodzącą przez przekątną podstawy
i nachyloną do płaszczyzny podstawy pod kątem
π
3
.Sporządź odpowiedni rysunek. Oblicz pole
otrzymanego przekroju.
Zadanie 17 (7 pkt)
Wykaż, bez użycia kalkulatora i tablic, że
3

5

2 + 7 −
3

5

2 −7 jest liczbą całkowitą.
Zadanie 18 (8 pkt)
Pary liczb (x, y) spełniające układ równań:

−4x
2
+y
2
+ 2y + 1 = 0
−x
2
+y + 4 = 0
są współrzędnymi wierzchołków czworokąta wypukłego ABCD.
a) Wyznacz współrzędne punktów: A, B, C, D.
b) Wykaż, że czworokąt ABCD jest trapezem równoramiennym.
c) Wyznacz równanie okręgu opisanego na czworokącie ABCD.
Zadanie 19 (10 pkt)
Dane jest równanie: x
2
+ (m−5)x +m
2
+m+
1
4
= 0.
Zbadaj, dla jakich wartości parametru mstosunek sumy pierwiastków rzeczywistych równania
do ich iloczynu przyjmuje wartość najmniejszą. Wyznacz tę wartość.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura próbna z matematyki – grudzień 2005
• • • • •
Zadanie 1 (4 pkt)
Wielomian P(x) = x
3
−21x+20 rozłóż na czynniki liniowe, to znaczy zapisz go w postaci
iloczynu trzech wielomianów stopnia pierwszego.
Zadanie 2 (4 pkt)
W roku 2005 na uroczystości urodzin zapytano jubilata, ile ma lat. Jubilat odpowiedział:
„Jeśli swój wiek sprzed 10 lat pomnożę przez swój wiek za 11 lat, to otrzymam rok mojego
urodzenia”. Ułóż odpowiednie równanie, rozwiąż je i zapisz, w którym roku urodził się ten
jubilat.
Zadanie 3 (5 pkt)
Funkcja f(x) jest określona wzorem: f(x) =

x + 2 dla x'−1, 1)
−(x −1)
2
dla x ∈ '1, 3`
a) Sprawdź, czy liczba a = (0, 25)
−0,5
należy do dziedziny funkcji f(x).
b) Oblicz f(2) oraz f(3).
c) Sporządź wykres funkcji f(x).
d) Podaj rozwiązanie równania f(x) = 0.
e) Zapisz zbiór wartości funkcji f(x).
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura próbna z matematyki – grudzień 2005
• • • • •
Zadanie 4 (6 pkt)
W układzie współrzędnych są dane dwa punkty: A = (−2, 2) i B = (4, 4).
a) Wyznacz równanie prostej AB.
b) Prosta AB oraz prosta o rówaniu 9x −6y −26 = 0 przecinają się w punkcie C.
Oblicz współrzędne punktu C.
c) Wyznacz równanie symetralnej odcinka AB.
Zadanie 5 (5 pkt)
Nieskończony ciąg liczbowy (a
n
) jest określony wzorem a
n
= 4n − 31, n = 1, 2, 3, . . .
Wyrazy a
k
, a
k+1
, a
k+2
danego ciągu (a
n
), wzięte w takim porządku, powiększono: wyraz
a
k
o 1, wyraz a
k+1
o 3 oraz wyraz a
k+2
o 23. W ten sposób otrzymano trzy pierwsze wyrazy
pewnego ciągu geometrycznego. Wyznacz k oraz czwarty wyraz tego ciągu geometrycznego.
Zadanie 6 (4 pkt)
Do szkolnych zawodów szachowych zgłosiło się 16 uczniów, wśród których było dwóch fa-
worytów. Organizatorzy zawodów zamierzają losowo podzielić szachistów na dwie jednakowo
liczne grupy eliminacyjne, Niebieską i Żółtą. Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia polega-
jącego na tym, że faworyci tych zawodów nie znajdą się w tej samej grupie eliminacyjnej.
Końcowy wynik obliczeń zapisz w postaci ułamka nieskracalnego.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura próbna z matematyki – grudzień 2005
• • • • •
Zadanie 7 (3 pkt)
Aby wyznaczyć wszystkie liczby całkowite c, dla których liczba postaci
c −3
c −5
jest także
liczbą całkowitą można postąpić w następujący sposób:
a) Wyrażenie w liczniku ułamka zapisujemy w postaci sumy, której jednym ze składników
jest wyrażenie z mianownika:
c −3
c −5
=
(c −5) + 2
c −5
b) Zapisujemy powyższy ułamek w postaci sumy liczby 1 oraz pewnego ułamka:
c −5 + 2
c −5
=
c −5
c −5
+
2
c −5
= 1 +
2
c −5
c) Zauważmy, że ułamek
2
c −5
jest liczbą całkowitą wtedy i tylko wtedy, gdy liczba
(c − 5) jest całkowitym dzielnikiem liczby 2, czyli (c − 5) ∈ ¦−1, 1, −2, 2¦.
d) Rozwiązujemy kolejno równania c −5 = −1, c −5 = 1, c −5 = −2, c −5 = 2,
i otrzymujemy odpowiedź: liczba postaci
c −3
c −5
jest całkowita dla:
c = 4, c = 6, c = 3, c = 7.
Rozumując analogicznie, wyznacz wszystkie liczby całkowite x, dla których liczba postaci
x
x −3
jest liczbą całkowitą.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A E B
F
C G D
H
Matura próbna z matematyki – grudzień 2005
• • • • •
Zadanie 8 (5 pkt)
W kwadrat ABCD wpisano kwadrat EFGH, jak pokazano na poniższym rysunku. Wie-
dząc, że [AB[ = 1 oraz tangens kąta AEH równa się
2
5
, oblicz pole kwadratu EFGH.
Zadanie 9 (7 pkt)
Liczbę naturalną t
n
nazywamy n-tą liczbą trójkątną, jeżeli jest ona sumą n kolejnych, po-
czątkowych liczb naturalnych. Liczbami trójkątnymi są zatem: t
1
= 1, t
2
= 1 + 2 = 3,
t
3
= 1 + 2 + 3 = 6, t
4
= 1 + 2 + 3 + 4 = 10, t
5
= 1 + 2 + 3 + 4 + 5 = 15. Stosując
tę definicję:
a) wyznacz liczbę t
17
.
b) ułóż odpowiednie równanie i zbadaj, czy liczba 7626 jest liczbą trójkątną.
c) wyznacz największą czterocyfrową liczbę trójkątną.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura próbna z matematyki – grudzień 2005
• • • • •
Zadanie 10 (7 pkt)
Pole powierzchni całkowitej prawidłowego ostrosłupa trójkątnego równą się 144

3, a pole
jego powierzchni bocznej 96

3. Oblicz objętość tego ostrosłupa.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
−2 1
Matura próbna z matematyki – grudzień 2005
• • •
Zadanie 11 (6 pkt)
Wyznacz wszystkie liczby całkowite k, dla których funkcja f(x) = x
2
−2
k
x + 2
k
+
5
4
przyjmuje wartości dodatnie dla każdego x ∈R.
Zadanie 12 (5 pkt)
Powyższy rysunek przedstawia fragment wykresu pewnej funkcji wielomianowej W(x) stop-
nia trzeciego. Jedynymi miejscami zerowymi tego wielomianu są liczby (−2) oraz 1, a po-
chodna W

(−2) = 18.
a) Wyznacz wzór wielomianu W(x).
b) Wyznacz równanie prostej stycznej do wykresu tego wielomianu w punkcie
o odciętej x = 3.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura próbna z matematyki – grudzień 2005
• • •
Zadanie 13 (5 pkt)
Sporządź wykres funkcji f(x) =

x−4
x−2

, a następnie korzystając z tego wykresu, wyznacz
wszystkie wartości parametru k, dla których równanie

x−4
x−2

= k, ma dwa rozwiązania,
których iloczyn jest liczbą ujemną.
Zadanie 14 (4 pkt)
Niech A, B ⊂ Ω będą zdarzeniami losowymi, takimi że P(A) =
5
12
oraz P(B) =
7
11
.
Zbadaj, czy zdarzenia A i B są rozłączne.
Zadanie 15 (5 pkt)
Dany jest nieskończony ciąg geometryczny postaci: 2,
2
p−1
,
2
(p−1)
2
,
2
(p−1)
3
, . . . Wyznacz
wszystkie wartości p, dla których granicą ciągu jest liczba:
a) 0.
b) 2.
Zadanie 16 (7 pkt)
Dane jest równanie postaci (cos x−1) (cos x+p+1) = 0, gdzie p ∈ R jest parametrem.
a) Dla p = −1 wypisz wszystkie rozwiązania tego równania należące do przedziału '0; 5`.
b) Wyznacz wszystkie wartości parametru p, dla których dane równanie
ma w przedziale '−π; π` trzy różne rozwiązania.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura próbna z matematyki – grudzień 2005
• • •
Zadanie 17 (4 pkt)
W trójkącie prostokątnym ABC (

BCA = 90

) dane są długości przyprostokątnych:
[BC[ = a i [CA[ = b. Dwusieczna kąta prostego tego trójkąta przecina przeciwprosto-
kątną AB w punkcie D. Wykaż, że długość odcinka CD jest równa
a·b
a+b


2. Sporządź
pomocniczy rysunek uwzględniając podane oznaczenia.
Zadanie 18 (8 pkt)
Oblicz miary kątów dowolnego czworokąta wpisanego w okrąg o promieniu R = 5

2,
wiedząc ponadto, że jedna z przekątnych tego czworokąta ma długość 10, zaś iloczyn sinusów
wszystkich jego kątów wewnętrznych jest równy
3
8
.
Zadanie 19 (6 pkt)
Korzystając z zasady indukcji matematycznej, udowodnij, że każda liczba naturalna n ` 5
spełnia nierówność 2
n
> n
2
+n −1.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 1 (4 pkt)
Wielomian P(x) = x
3
−21x+20 rozłóż na czynniki liniowe, to znaczy zapisz go w postaci
iloczynu trzech wielomianów stopnia pierwszego.
Rozwiązanie:
rozkład wielomianu na czynniki
P(x) = x
3
−21x + 20
= x
3
−x −20x + 20
= x(x
2
−1) −20(x −1)

=x(x −1)(x + 1) −20(x −1)
= (x −1)(x(x + 1) −20)
= (x −1)(x
2
+x −20)
Obliczamy pierwiastki wyrażenia x
2
+x −20.
∆ = 1
2
−4 1 (−20) = 1 + 80 = 81

∆ =

81 = 9
x
1
=
−1 −9
2 1
=
−10
2
= −5
x
2
=
−1 + 9
2 1
=
8
2
= 4
postać iloczynowa: (x −(−5)) (x −4) = (x + 5)(x −4).
Odp. P(x) = (x −1)(x + 5)(x −4).
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 2 (4 pkt)
W roku 2005 na uroczystości urodzin zapytano jubilata, ile ma lat. Jubilat odpowiedział:
„Jeśli swój wiek sprzed 10 lat pomnożę przez swój wiek za 11 lat, to otrzymam rok mojego
urodzenia”. Ułóż odpowiednie równanie, rozwiąż je i zapisz, w którym roku urodził się ten
jubilat.
Rozwiązanie:
x – obecny wiek jubilata
x −10 – wiek jubilata 10 lat temu
x + 11 – wiek jubilata za 11 lat
2005 −x – rok urodzenia jubilata
(x −10)(x + 11) = 2005 −x
x
2
+ 11x −10x −110 = 2005 −x
x
2
+x −110 −2005 +x = 0
x
2
+ 2x −2115 = 0
Obliczamy pierwiastki:
∆ = 2
2
−4 1 (−2115) = 4 + 8460 = 8464

∆ =

8464 = 92
x
1
=
−2 −92
2 1
=
−94
2
= −47 x
2
=
−2 + 92
2 1
=
90
2
= 45
Jubilat ma 45 lat i urodził się w roku 2005-45=1960.
Odp. Jubilat urodził się w 1960 roku.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 5 (5 pkt)
Nieskończony ciąg liczbowy (a
n
) jest określony wzorem a
n
= 4n − 31, n = 1, 2, 3, . . .
Wyrazy a
k
, a
k+1
, a
k+2
danego ciągu (a
n
), wzięte w takim porządku, powiększono: wyraz
a
k
o 1, wyraz a
k+1
o 3 oraz wyraz a
k+2
o 23. W ten sposób otrzymano trzy pierwsze wyrazy
pewnego ciągu geometrycznego. Wyznacz k oraz czwarty wyraz tego ciągu geometrycznego.
Rozwiązanie:
a
n
= 4n −31
a
k
= 4k −31
a
k+1
= 4(k + 1) −31 = 4k + 4 −31 = 4k −27
a
k+2
= 4(k + 2) −31 = 4k + 8 −31 = 4k −23
trzy pierwsze wyrazy ciągu geometrycznego:
a
k
+ 1 = 4k −31 + 1 = 4k −30
a
k+1
+ 3 = 4k −27 + 3 = 4k −24
a
k+2
+ 23 = 4k −23 + 23 = 4k
korzystamy z własności ciągu geometrycznego:
(4k −24)
2
= (4k −30) 4k
16k
2
−192k + 576 = 16k
2
−120k
16k
2
−192k + 576 −16k
2
+ 120k = 0
−192k + 576 + 120k = 0
−72k + 576 = 0
−72k = −576 / : (−72)
k = 8
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Dla k = 8 trzy pierwsze wyrazy ciągu geometrycznego wynoszą:
4k −30 = 4 8 −30 = 2
4k −24 = 4 8 −24 = 8
4k = 4 8 = 32
iloraz ciągu geometrycznego:
8 = 2 q
q = 4
czwarty wyraz ciągu geometrycznego: 32 4 = 128.
Odp. k = 8, a czwarty wyraz ciągu geometrycznego: 128.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 6 (4 pkt)
Do szkolnych zawodów szachowych zgłosiło się 16 uczniów, wśród których było dwóch fa-
worytów. Organizatorzy zawodów zamierzają losowo podzielić szachistów na dwie jednakowo
liczne grupy eliminacyjne, Niebieską i Żółtą. Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia polega-
jącego na tym, że faworyci tych zawodów nie znajdą się w tej samej grupie eliminacyjnej.
Końcowy wynik obliczeń zapisz w postaci ułamka nieskracalnego.
Rozwiązanie:
16 uczniów dzielimy na dwie grupy wybierając 8 uczniów do grupy Niebieskiej. Ci co zostaną
będą w grupie Żółtej. 8 osób z 16 można wybrać na tyle sposobów:
[Ω[

= C
8
16
=

16
8

=
16!
(16 −8)! 8!
=

=
8! 9 10 11 12 13 14 15 16
8! 1 2 3 4 5 6 7 8
= 12870
Dwóch faworytów możemy przydzielić do grupy Niebieskiej i Żółtej na 2 sposoby. Pierwszy
do Niebieskiej drugi do Żółtej lub odwrotnie. Pozostałych 14 uczniów dzielimy na dwie grupy
wybierając 7 uczniów do grupy Niebieskiej. Ci co zostaną będą w grupie Żółtej. W ten sposób
możemy wybrać grupy na tyle sposobów:
[A[

= 2 C
7
14
= 2

14
7

= 2
14!
(14 −7)! 7!
=
= 2
7! 8 9 10 11 12 13 14
7! 1 2 3 4 5 6 7
= 6864
P(A) =
[A[
[Ω[
=
6864
12870
=
8
15
Odp.Prawdopodobieństwo, że faworyci zostaną rozdzieleni wynosi P(A) =
8
15
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
x −3
Rozwiązanie:
a) Wyrażenie w liczniku ułamka zapisujemy w postaci sumy, której jednym ze składników
jest wyrażenie z mianownika:
x
x −3
=
(x −3) + 3
x −3
b) Zapisujemy powyższy ułamek w postaci sumy liczby 1 oraz pewnego ułamka:
x −3 + 3
x −3
=
x −3
x −3
+
3
x −3
= 1 +
3
x −3
c) Zauważmy, że ułamek
3
x −3
jest liczbą całkowitą wtedy i tylko wtedy, gdy liczba
(x − 3) jest całkowitym dzielnikiem liczby 3, czyli (x − 3) ∈ ¦−1, 1, −3, 3¦.
d) Rozwiązujemy kolejno równania x −3 = −1, x −3 = 1, x −3 = −3, x −3 = 3,
i otrzymujemy odpowiedź: liczba postaci
3
x −3
jest całkowita dla:
x = 2, x = 4, x = 0, x = 6.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A E B
F
C G D
H
α
a
1 −a a
c
Zadanie 8 (5 pkt)
W kwadrat ABCD wpisano kwadrat EFGH, jak pokazano na poniższym rysunku. Wie-
dząc, że [AB[ = 1 oraz tangens kąta AEH równa się
2
5
, oblicz pole kwadratu EFGH.
Rozwiązanie:
Trójkąt AEH jest przystający do trójkąta BFE, dlatego [EB[=[AH[.
Jeżeli [AB[ = 1 i [AH[ = a to [EB[ = a i [AE[ = 1 −a.
tg α =
a
1 −a
2
5
=
a
1 −a
2(1 −a) = 5a
2 −2a = 5a
7a = 2 / : 7
a =
2
7
1 −a = 1 −
2
7
=
5
7
Korzystamy z twierdzenia Pitagorasa:

2
7

2
+

5
7

2
= c
2
4
49
+
25
49
= c
2
c
2
=
29
49
Odp. Pole kwadratu EFGH wynosi P =
29
49
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 9 (7 pkt)
Liczbę naturalną t
n
nazywamy n-tą liczbą trójkątną, jeżeli jest ona sumą n kolejnych, po-
czątkowych liczb naturalnych. Liczbami trójkątnymi są zatem: t
1
= 1, t
2
= 1 + 2 = 3,
t
3
= 1 + 2 + 3 = 6, t
4
= 1 + 2 + 3 + 4 = 10, t
5
= 1 + 2 + 3 + 4 + 5 = 15. Stosując
tę definicję:
a) wyznacz liczbę t
17
.
b) ułóż odpowiednie równanie i zbadaj, czy liczba 7626 jest liczbą trójkątną.
c) wyznacz największą czterocyfrową liczbę trójkątną.
Rozwiązanie:
a) wyznacz liczbę t
17
.
t
1
= 1
t
2
= 1 + 2 = 3
t
3
= 1 + 2 + 3 = 6
t
4
= 1 + 2 + 3 + 4 = 10
t
5
= 1 + 2 + 3 + 4 + 5 = 15
t
n
= 1 + 2 + 3 + 4 + 5 +. . . +n
Ciąg 1, 2, 3, 4, 5, . . . , n jest to ciąg arytmetyczny, którego suma wynosi:
t
n
=
1 +n
2
n n ∈ N
+
Zatem
t
17
=
1 + 17
2
17 = 9 17 = 153
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) ułóż odpowiednie równanie i zbadaj, czy liczba 7626 jest liczbą trójkątną.
t
n
=
1 +n
2
n
1 +n
2
n = 7626
n +n
2
2
= 7626 / 2
n +n
2
= 15252
n
2
+n −15252 = 0
Rozwiązujemy równanie kwadratowe.
∆ = 1
2
−4 1 (−15252) = 1 + 61008 = 61009

∆ =

61009 = 247
n
1
=
−1 −247
2 1
=
−248
2
= −124
n
2
=
−1 + 247
2 1
=
246
2
= 123
n ∈ N
+
dlatego tylko 123 jest poprawnym rozwiązaniem.
Odp. Liczba t
123
= 7626 jest liczbą trójkątną.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
c) wyznacz największą czterocyfrową liczbę trójkątną.
t
n
· 9999
1 +n
2
n · 9999 / 2
n +n
2
· 19998
n
2
+n −19998 · 0
Rozwiązujemy nierówność kwadratową.
∆ = 1
2
−4 1 (−19998) = 1 + 79992 = 79993

∆ =

79993 ≈ 282, 8
n
1
=
−1 −282, 8
2 1
=
−283, 8
2
= −141, 9
n
2
=
−1 + 282, 8
2 1
=
281, 8
2
= 140, 9
n ∈ N
+
, dlatego największą liczbą naturalną spełnającą tę nierówność jest 140.
t
140
=
1 + 140
2
140 =
141 140
2
= 9870
Odp. Największą czterocyfrową liczbą trójkątną jest t
140
= 9870.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
H
x
h
a
Zadanie 10 (7 pkt)
Pole powierzchni całkowitej prawidłowego ostrosłupa trójkątnego równą się 144

3, a pole
jego powierzchni bocznej 96

3. Oblicz objętość tego ostrosłupa.
Rozwiązanie:
pole całkowite: P
c
= 144

3
pole boczne: P
b
= 96

3
pole podstawy: P
p
= P
c
−P
b
= 144

3 = 48

3
krawędź podstawy: a = 8

3
wyskokość ściany bocznej: h = 8
odcinek w podstawie: x = 4
wysokość ostrosłupa: H = 4

3
objętość ostrosłupa:
V =
1
3
P
p
H
V =
1
3
48

3 4

3 =
1
3
192 3 = 192
Odp. Objętość ostrosłupa wynosi V = 192.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

h
a
a a
Podstawą w ostrosłupie trójkątnym prawidłowym jest trójkąt równoboczny, który ma pole
równe P
p
= 48

3.
sin60

=
h
a


3
2
=
h
a
2h = a

3 / : 2
h =
a

3
2
P
p
=
1
2
a h
48

3 =
1
2
a
a

3
2
48

3 =
a
2

3
4
/ 4
192

3 = a
2

3 / :

3
a =

192 =

64 3
a = 8

3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
8

3
h
W ostrosłupie są trzy ściany o jednakowych polach, zatem pole jednej ściany:
P
s
= P
b
: 3 = 96

3 : 3 = 32

3
Ściany boczne tego ostrosłupa są trójkątami równoramiennymi.
P
s
=
1
2
ah
32

3 =
1
2
8

3 h
32

3 = 4

3 h
h = 8
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
8

3
8

3
4

3
4

3
x
30

tg 30

=
x
4

3


3
3
=
x
4

3
3x =

3 4

3

: 3
x = 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
H
x
h
twierdzenie Pitagorasa
x
2
+H
2
= h
2
4
2
+H
2
= 8
2
H
2
= 64 −16
H
2
= 48
H =

48 =

16 3
H = 4

3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 3 (5 pkt)
Funkcja f(x) jest określona wzorem: f(x) =

x + 2 dla x ∈ '−1, 1)
−(x −1)
2
dla x ∈ '1, 3`
a) Sprawdź, czy liczba a = (0, 25)
−0,5
należy do dziedziny funkcji f(x).
b) Oblicz f(2) oraz f(3).
c) Sporządź wykres funkcji f(x).
d) Podaj rozwiązanie równania f(x) = 0.
e) Zapisz zbiór wartości funkcji f(x).
Rozwiązanie:
a) Sprawdź, czy liczba a = (0, 25)
−0,5
należy do dziedziny funkcji f(x).
potęgowanie
a = (0, 25)
−0,5
=

1
4


1
2
= 4
1
2
=

4 = 2
2 ∈ '1, 3`, dlatego 2 należy do dziedziny funkcji.
b) Oblicz f(2) oraz f(3).
2 ∈ '1, 3`, dlatego f(2) = −(2 −1)
2
= −1.
3 ∈ '1, 3`, dlatego f(3) = −(3 −1)
2
= −2
2
= −4.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
3
−4
−1 3
c) Sporządź wykres funkcji f(x).
f(x) =

x + 2 dla x ∈ '−1, 1)
−(x −1)
2
dla x ∈ '1, 3`
punkty:
f(−1) = −1 + 2 = 1 (−1, 1)
f(0) = 0 + 2 = 2 (0, 2)
f(1) = −(1 −1)
2
= 0 (1, 0)
f(2) = −(2 −1)
2
= −1 (2, −1)
f(3) = −(3 −1)
2
= −4 (3, −4)
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
d) Podaj rozwiązanie równania f(x) = 0.
Z wykresu możemy odczytać, że f(1) = 0.
e) Zapisz zbiór wartości funkcji f(x).
Z wykresu możemy odczytać zbiór wartości funkcji: y ∈ '−4, 0` ∪ '1, 3).
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 4 (6 pkt)
W układzie współrzędnych są dane dwa punkty: A = (−2, 2) i B = (4, 4).
a) Wyznacz równanie prostej AB.
b) Prosta AB oraz prosta o rówaniu 9x −6y −26 = 0 przecinają się w punkcie C.
Oblicz współrzędne punktu C.
c) Wyznacz równanie symetralnej odcinka AB.
Rozwiązanie:
a) Wyznacz równanie prostej AB.
Rówananie prostej przechodzącej przez punkty A = (x
A
, y
A
), B = (x
B
, y
B
):
(y −y
A
)(x
B
−x
A
) −(y
B
−y
A
)(x −x
A
) = 0
dla A = (−2, 2) i B = (4, 4)
(y −2) (4 −(−2)) −(4 −2) (x −(−2)) = 0
(y −2) 6 −2 (x + 2) = 0
6y −12 −2x −4 = 0
6y −2x −16 = 0
6y = 2x + 16

: 6
y =
2
6
x +
16
6
y =
1
3
x +
8
3
Odp. Równanie prostej AB: y =
1
3
x +
8
3
.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) Prosta AB oraz prosta o rówaniu 9x −6y −26 = 0 przecinają się w punkcie C.
Oblicz współrzędne punktu C.
Rozwiązujemy układ równań:

y =
1
3
x +
8
3
9x −6y −26 = 0

y =
1
3
x +
8
3
9x −6

1
3
x +
8
3

−26 = 0

y =
1
3
x +
8
3
9x −2x −16 −26 = 0

y =
1
3
x +
8
3
7x = 42

: 7

y =
1
3
6 +
8
3
x = 6

y = 2 + 2
2
3
x = 6

y = 4
2
3
x = 6
Odp. Punkt C ma współrzędne: C = (6, 4
2
3
) dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
c) Wyznacz równanie symetralnej odcinka AB.
Symetralna odcinka AB musi byc prostopadła do AB i przechodzić przez jego środek.
Równanie prostej AB: y =
1
3
x +
8
3
.
Szukane równanie: y = ax +b.
współczynniki kierunkowe prostych prostopadłych:
1
3
a = −1
a = −3
y = −3x +b
Szukamy współrzędnych środka odcinka AB na podstawie wzoru:
S =

x
A
+x
B
2
,
y
A
+y
B
2

A = (−2, 2) i B = (4, 4)
S =

−2 + 4
2
,
2 + 4
2

S = (1, 3)
Podstawiając współrzędne środka odcinka AB do rówanania y = −3x +b znajdujemy b.
3 = −3 1 +b
3 = −3 +b
b = 6
Odp. Równanie symetralnej odcinka AB: y = −3x + 6.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 1 (3 pkt)
W pudełku są trzy kule białe i pięć kul czarnych. Do pudełka można albo dołożyć jedną kulę
białą albo usunąć z niego jedną kulę czarną, a następnie wylosować z tego pudełka jedną
kulę. W którym z tych przypadków wylosowanie kuli białej jest bardziej prawdopodobne?
Wykonaj odpowiednie obliczenia.
Rozwiązanie:
W pierwszym wypadku w pudelku znajdą się 4 kule białe i 5 czarnych. Prawdopodobieństwo
wylosowania kuli białej:
p
1
=
4
9
W drugim wypadku w pudelku znajdą się 3 kule białe i 4 czarnych. Prawdopodobieństwo
wylosowania kuli białej:
p
2
=
3
7
Porównujemy oba prawdopodobieństwa, sprowadzając do jednakowego mianownika:
p
1
=
4
9
=
4 7
9 7
=
28
63
p
2
=
3
7
=
3 9
7 9
=
27
63
p
1
> p
2
Odp. Prawdopodobieństwo w pierwszym wypadku jest większe.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 2 (4 pkt)
Dany jest ciąg (a
n
), gdzie a
n
=
n+2
3n+1
dla n = 1, 2, 3 . . . Wyznacz wszystkie wyrazy tego
ciągu większe od
1
2
Rozwiązanie:
n + 2
3n + 1
>
1
2

3n + 1
3n + 1 > 0 dla n = 1, 2, 3 . . . dlatego nie odwracamy znaku nierówności
n + 2 >
1
2
(3n + 1)

2
2(n + 2) > 3n + 1
2n + 4 > 3n + 1
2n −3n > 1 −4
−n > −3

: (−1)
n < 3
Rozwiązanie nierówności dla n = 1, 2, 3 . . . to n = 1 lub n = 2
Wyrazy większe od
1
2
: a
1
=
1 + 2
3 1 + 1
=
3
4
a
2
=
2 + 2
3 2 + 1
=
4
7
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 3 (4 pkt)
Dany jest wielomian W(x) = x
3
+kx
2
−4
a) Wyznacz współczynnik k tego wielomianu wiedząc, że wielomian ten jest podzielny
przez dwumian x + 2.
b) Dla wyznaczonej wartości k rozłóż wielomian na czynniki i podaj wszystkie jego
pierwiastki.
Rozwiązanie:
a) Wyznacz współczynnik k tego wielomianu wiedząc, że wielomian ten jest podzielny
przez dwumian x + 2.
Zgodnie z twierdzeniem B´ezout jeżeli wielomian W(x) jest podzielny przez x + 2 to −2
jest pierwiastkiem tego wielomianu, czyli:
W(−2) = 0
(−2)
3
+k(−2)
2
−4 = 0
−8 + 4k −4 = 0
4k = 12

: 4
k = 3
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) Dla wyznaczonej wartości k rozłóż wielomian na czynniki i podaj wszystkie jego
pierwiastki.
dzielimy wielomian:
(x
3
+3x
2
−4) : (x + 2) = x
2
+x −2
−x
3
−2x
2
= x
2
−4
−x
2
−2x
= −2x−4
2x+4
= =
W(x) = (x + 2)(x
2
+x −2)
Znajdujemy pierwiastki wielomianu: x
2
+x −2.
∆ = 1
2
−4 1 (−2) = 1 + 8 = 9

∆ =

9 = 3
x
1
=
−1 −3
2 1
=
−4
2
= −2 x
2
=
−1 + 3
2 1
=
2
2
= 1
postać iloczynowa: (x −(−2)) (x −1) = (x + 2)(x −1).
W(x) = (x + 2)(x + 2)(x −1) = (x + 2)
2
(x −1)
Odp. W(x) = (x + 2)
2
(x −1)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 4 (5 pkt)
Na trzech półkach ustawiono 76 płyt kompaktowych. Okazało się, że liczby płyt na półkach
górnej, środkowej i dolnej tworzą rosnący ciąg geometryczny. Na środkowej półce stoją 24
płyty. Oblicz, ile płyt stoi na półce górnej, a ile płyt stoi na półce dolnej.
Rozwiązanie:
x — liczba płyt ustawionych na górnej półce
24 — liczba płyt ustawionych na środkowej półce
q=
24
x
- iloraz ciągu geometrycznego
24
24
x
— liczba płyt ustawionych na dolnej półce
x + 24 + 24
24
x
= 76
x + 24 +
576
x
= 76

x
x
2
+ 24x + 576 = 76x
x
2
+ 24x −76x + 576 = 0
x
2
−52x + 576 = 0
Znajdujemy pierwiastki wielomianu: x
2
−52x + 576
∆ = (−52)
2
−4 1 576 = 2704 −2304 = 400

∆ =

400 = 20
x
1
=
52 −20
2 1
=
32
2
= 16 x
2
=
52 + 20
2 1
=
72
2
= 36
Odp. Jeżeli liczby płyt mają tworzyć rosnący ciąg geometryczny możliwe jest tylko jedno
rozwiązanie: górna – 16, środkowa – 24, dolna – 24
24
16
= 36.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 5 (4 pkt)
Sklep sprowadza z hurtowni kurtki płacąc po 100 zł za sztukę i sprzedaje średnio 40 sztuk
miesięcznie po 160 zł. Zaobserwowano, że każda kolejna obniżka ceny sprzedaży kurtki o 1 zł
zwiększa sprzedaż miesięczną o 1 sztukę. Jaką cenę kurtki powinien ustalić sprzedawca, aby
jego miesięczny zysk był największy?
Rozwiązanie:
160 −100 = 60 – zysk na jednej kurtce
x – o tyle złoty obniżono cenę kurtki
60 −x – cena kurtki po obniżce
40 +x – tyle kurtek sprzedaje sklep po obniżce o x zł
(40 +x)(60 −x) – tyle miesięcznie zarabia sklep po zmianie ceny
Przychód sklepu opisuje funkcja:
f(x) = (40 +x)(60 −x)
f(x) = 2400 −40x + 60x −x
2
f(x) = −x
2
+ 20x + 2400
Wykres tej funkcji to parabola z ramionami skierowanymi w dół. Największą wartość osiąga
w wierzchołku dla x
w
=
−b
2a
.
x
w
=
−20
2 (−1)
= 10
Odp O 10 zł należy obniżyć cenę kurtki, a więc jej cena wyniesie 150 zł.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-5 1
Zadanie 6 (6 pkt)
Dane są zbiory liczb rzeczywistych:
A = ¦x : [x + 2[ < 3¦
B =
¸
x : (2x −1)
3
· 8x
3
−13x
2
+ 6x + 3
¸
Zapisz w postaci przedziałów liczbowych zbiory A, B, A∩ B, oraz B −A.
Rozwiązanie:
A = ¦x : [x + 2[ < 3¦
[x + 2[ < 3
Nierówność z wartością bezwzględną można zastąpić układem nierówności bez wartości bez-
względnej.
x + 2 < 3 i x + 2 > −3
x < 3 −2 x > −3 −2
x < 1 x > −5
Rozwiązaniem jest część wspólna przedziałów:
A = (−5, 1)
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-5 -2 1 2
A
B
B =
¸
x : (2x −1)
3
· 8x
3
−13x
2
+ 6x + 3
¸
rozwiązujemy nierówność kwadratową:
(2x −1)
3
· 8x
3
−13x
2
+ 6x + 3
8x
3
−12x
2
+ 6x −1 · 8x
3
−13x
2
+ 6x + 3
8x
3
−12x
2
+ 6x −1 −8x
3
+ 13x
2
−6x −3 · 0
x
2
−4 · 0
(x −2)(x + 2) · 0
x
1
= 2 x
2
= −2
B = '−2, 2`
część wspólna: A∩ B = '−2, 1)
różnica: B −A = '1, 2`
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1 2 3 4
5
10
15
czas w godzinach
l
i
c
z
b
a
u
c
z
n
i
´o
w
Zadanie 7 (5 pkt)
W poniższej tabeli przedstawiono wyniki sondażu przeprowadzonego w grupie uczniów, do-
tyczącego czasu przeznaczonego dziennie na przygotowywanie zadań domowych.
Czas
(w godzinach)
1 2 3 4
Liczba
uczniów
5 10 15 10
a) Naszkicuj diagram słupkowy ilustrujący wyniki tego sondażu.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) Oblicz średnią liczbę godzin, jaką uczniowie przeznaczają dziennie na przygotowanie zadań
domowych.
Liczba wszystkich uczniów:
5 + 10 + 15 + 10 = 40
Łączna liczba godzin przeznaczonych na naukę przez wszystkich uczniów:
5 1 + 10 2 + 15 3 + 10 4 = 110
Średnia liczba godzin: ¯ a =
110
40
= 2, 75
c) Oblicz wariancję i odchylenie standardowe czasu przeznaczonego dziennie na przygotowanie
zadań domowych. Wynik podaj z dokładnością do 0, 01.
Wariancja:
σ
2
=
5 (1 −2, 75)
2
+ 10 (2 −2, 75)
2
+ 15 (3 −2, 75)
2
+ 10 (4 −2, 75)
2
40
σ
2
=
15, 3125 + 5, 625 + 0, 9375 + 15, 625
40
σ
2
=
37, 5
40
= 0, 9375 ≈ 0, 94
Odchylenie standardowe:
σ =

0, 9375 ≈ 0, 97
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
C
D
A
B
r
=
3
d
m
r
r
r
b
=
1
0
d
m
a
=
6
,
3
d
m
c
d
Zadanie 8 (6 pkt)
Z kawałka materiału o kształcie i wymiarach czworo-
kąta ABCD(patrz na rysunek obok) wycięto okrągłą
serwetkę o promieniu 3 dm. Oblicz, ile procent całego
materiału stanowi jego niewykorzystana część. Wynik
podaj z dokładnością 0, 01 procenta.
Rozwiązanie:
1. Liczymy pole czworokąta:
Oznaczamy długości boków literami a, b, c, d.
Dzielimy czworokąt na cztery trójkąty, w których wysokości to promienie okręgu. Pole czwo-
rokąta jest równe sumie pól trójkątów:
S
ABCD
=
1
2
ar +
1
2
br +
1
2
cr +
1
2
dr =
1
2
r(a +b +c +d)
Czworokąt jest opisany na opisany na okręgu, jeżeli suma jego przeciwległych boków jest
równa. Czyli c +d = a +b = 6, 3 + 10 = 16, 3 dm.
S
ABCD
=
1
2
r(a +b +a +b) =
1
2
3 (16, 3 + 16, 3) = 48, 9 dm
2
2. Liczymy pole koła:
S
k
= π 3
2
= 3, 14 9 = 28, 26 dm
2
3. Liczymy pole niewykorzystanej części:
S
ABCD
−S
k
= 48, 9 −28, 26 = 20, 64 dm
2
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
4.Liczymy, ile procent przypada na niewykorzystaną część:
S
ABCD
−S
k
S
ABCD
=
20, 64 dm
2
48, 9 dm
2
100% ≈ 42, 21%
Odp. Niewykorzystana część stanowi 42, 21% całego materiału.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 9 (6 pkt)
Rodzeństwo w wieku 8 i 10 lat otrzymało razem w spadku 84100 zł. Kwotę tę złożono w
banku, który stosuje kapitalizację roczną przy rocznej stopie procentowej 5%. Każde z dzieci
otrzyma swoją część spadku z chwilą osiągnięcia 21 lat. Życzeniem spadkodawcy było takie
podzielenie kwoty spadku, aby w przyszłości obie wypłacone części spadku zaokrąglone do
1 zł były równe. Jak należy podzielić kwotę 84100 zł między rodzeństwo? Zapisz wszystkie
wykonane obliczenia.
Rozwiązanie:
Korzystamy ze wzoru na kapitalizację odsetek.
p = 5% =
5
100
= 0, 05 — procent dopisywany co rok
x — kwota wpłacona dla ośmioletniego dziecka
21 −8 = 13 — tyle lat zostało ośmiolatkowi do 21
x (1 + 0, 05)
13
— tyle otrzyma w wieku 21 lat
84100 −x — kwota wpłacona dla dziesięcioletniego dziecka
21 −10 = 11 — tyle lat zostało dziesięciolatkowi do 21
(84100 −x) (1 + 0, 05)
11
— tyle otrzyma w wieku 21 lat
W wieku 21 lat dzieci mają dostać tyle samo:
x (1 + 0, 05)
13
= (84100 −x) (1 + 0, 05)
11
x 1, 05
13
= (84100 −x) 1, 05
11

: 1, 05
11
x 1, 05
2
= 84100 −x
x 1, 1025 +x = 84100
2, 1025x = 84100

: 2, 1025
x = 40000 84100 −40000 = 44100
Odp. Dla ośmiolatka należy wpłacić 40000 zł, a dla dziesiąciolatka 44100 zł.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
C D
K
L
W
a
K L
W
α α
h h
1
2
a
1
2
a
H
Zadanie 10 (7 pkt)
W ostrosłupie czworokątnym prawidłowym wysokości przeciwległych ścian bocznych popro-
wadzone z wierzchołka ostrosłupa mają długości h i tworzą kąt o mierze 2α. Oblicz objętość
tego ostrosłupa.
Rozwiązanie:
wysokości ścian bocznych: [KW[ = [LW[ = h
sinα =
1
2
a
h

h cos α =
H
h

h
1
2
a = hsinα

2 H = hcos α
a = 2hsinα
Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma w podstawie kwadrat, którego długość boku policzy-
liśmy: a = 2hsinα. Pole podstawy: P
p
= a
2
= (2hsinα)
2
= 4h
2
sin
2
α
Objętość ostrosłupa:
V =
1
3
P
p
H =
1
3
4h
2
sin
2
α hcos α =
4
3
h
3
sin
2
α cos α
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura poprawkowa z matematyki – styczeń 2006
• • • • •
Zadanie 1 (3 pkt)
Dane są liczby: a =
3

3 −4
1 + 2

3
i b =

27

1
9

3
3
−5
a) Przedstaw liczbę a w postaci x +y

3, gdzie x i y są liczbami wymiernymi.
b) Zapisz liczbę b w postaci potęgi liczby 3 o wykładniku ułamkowym.
c) Suma liczb a i b stanowi 80% pewnej liczby c. Wyznacz liczbę c.
Zadanie 2 (3 pkt)
Po Wiadomościach z kraju i ze świata telewizja TVG ma nadać pięć reklam: trzy reklamy
różnych proszków do prania oraz dwie reklamy różnych past do zębów. Kolejność nadawania
reklam jest ustalona losowo. Oblicz prawdopodobieństwo, że dwie reklamy produktów tego
samego rodzaju nie będą nadane bezpośrednio jedna po drugiej. Wynik podaj w postaci
nieskracalnego ułamka zwykłego.
Zadanie 3 (3 pkt)
Dana jest funkcja f : R → R określona wzorem f(x) = ax + 4.
a) Wyznacz wartość a, dla której miejscem zerowym funkcji f jest liczba −1.
b) Wyznacz wartość a, dla której prosta będąca wykresem funkcji f jest nachylona do
osi OX pod kątem 60

.
c) Wyznacz wartość a, dla której równanie ax + 4 = 2a + 4 ma nieskończenie wiele
rozwiązań.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
400 480 540
Płaca miesięczna [w euro]
L
i
c
z
b
a
p
r
a
c
o
w
n
i
k
ó
w
Matura poprawkowa z matematyki – styczeń 2006
• • • • •
Zadanie 4 (4 pkt)
W pewnej firmie pracownicy zostali zaszeregowani do trzech grup uposażeń. Liczbę pracow-
ników i płace (w euro) w poszczególnych grupach przedstawia diagram słupkowy:
a) Wyznacz średnią płacę miesięczną w tej firmie.
b) Oblicz wariancję i odchylenie standardowe miesięcznej płacy w tej firmie. Odchylenie
standardowe podaj z dokładnością do 0,1.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura poprawkowa z matematyki – styczeń 2006
• • • • •
Zadanie 5 (3 pkt)
Zauważ, że:
1
2
= 1
2
2
= 1 + 2 + 1
3
2
= 1 + 2 + 3 + 2 + 1
4
2
= 1 + 2 + 3 + 4 + 3 + 2 + 1
Stosując wzór na sumę kolejnych wyrazów ciągu arytmetycznego uzasadnij, że:
n
2
= 1 + 2 + 3 +. . . + (n −1) +n + (n −1) +. . . + 3 + 2 + 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 5 −1 −2 −3 −4 −5
1
2
3
4
5
−1
−2
−3
−4
−5
Matura poprawkowa z matematyki – styczeń 2006
• • • • •
Zadanie 6 (6 pkt)
Na rysunku przedstawiony jest wykres funkcji kwadratowej f. Na podstawie wykresu
a) zapisz w postaci sumy przedziałów liczbowych zbiór rozwiązań nierówności f(x) · 3,
b) określ i zapisz największą i najmniejszą wartość funkcji f w przedziale '0, 3`,
c) zapisz wzór funkcji f w postaci iloczynowej.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura poprawkowa z matematyki – styczeń 2006
• • • • •
Zadanie 7 (6 pkt)
Dany jest ciąg (a
n
) o wyrazie ogólnym a
n
=
5 −3n
7
n = 1, 2, 3, . . .
a) Sprawdź na podstawie definicji, czy ciąg (a
n
) jest ciągiem arytmetycznym.
b) Oblicz, dla jakiej wartości x liczby a
4
, x
2
+ 2, a
11
są kolejnymi wyrazami tego
samego ciągu geometrycznego.
Zadanie 8 (6 pkt)
Wysokość walca jest o 6 większa od średnicy jego podstawy, a pole jego powierzchni całko-
witej jest równe 378π. Oblicz objętość walca.
Zadanie 9 (8 pkt)
Dane są zbiory liczb rzeczywistych: A =

x :
3
x
· 1

i B = ¦x : [x + 1[ < 3¦.
a) Zaznacz te zbiory na osi liczbowej
b) Przedstaw zbiory A∪ B i A`B w postaci sumy przedziałów liczbowych.
Zadanie 10 (8 pkt)
W trapezie opisanym na okręgu kąty przy dłuższej podstawie mają miary 60

i 30

, a długość
wysokości tego trapezu jest równa 6. Sporządź odpowiedni rysunek i oznacz jego elementy.
Oblicz pole trapezu oraz długość jego podstaw.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 1 (3 pkt)
Dane są liczby: a =
3

3 −4
1 + 2

3
i b =

27

1
9

3
3
−5
a) Przedstaw liczbę a w postaci x +y

3, gdzie x i y są liczbami wymiernymi.
b) Zapisz liczbę b w postaci potęgi liczby 3 o wykładniku ułamkowym.
c) Suma liczb a i b stanowi 80% pewnej liczby c. Wyznacz liczbę c.
Rozwiązanie:
a) Przedstaw liczbę a w postaci x +y

3, gdzie x i y są liczbami wymiernymi.
a =
3

3 −4
1 + 2

3
=
3

3 −4
1 + 2

3

1 −2

3
1 −2

3

=
(3

3 −4)(1 −2

3)
1 −(2

3)
2
=
=
3

3 −6 3 −4 + 8

3
1 −4 3
=
−22 + 11

3
−11
=
−22
−11
+
11

3
−11
= 2 −

3
b) Zapisz liczbę b w postaci potęgi liczby 3 o wykładniku ułamkowym.
b =

27

1
9

3
3
−5

=

9 3

9
−1

3
3
−5
= 3

3

3
2

−3
3
−5
= 3

3
3
−6
3
−5
=
= 3

3 3
−6−(−5)
= 3

3 3
−1
= 3

3
1
3
=

3 = 3
1
2
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
c) Suma liczb a i b stanowi 80% pewnej liczby c. Wyznacz liczbę c.
a +b = 2 −

3 + 3
1
2
= 2 −

3 +

3 = 2
80% z c = 2
80
100
c = 2
8
10
c = 2

:
8
10
c = 2
10
8
c =
20
8
c = 2, 5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 2 (3 pkt)
Po Wiadomościach z kraju i ze świata telewizja TVG ma nadać pięć reklam: trzy reklamy
różnych proszków do prania oraz dwie reklamy różnych past do zębów. Kolejność nadawania
reklam jest ustalona losowo. Oblicz prawdopodobieństwo, że dwie reklamy produktów tego
samego rodzaju nie będą nadane bezpośrednio jedna po drugiej. Wynik podaj w postaci
nieskracalnego ułamka zwykłego.
Rozwiązanie:
Na tyle sposobów można nadać pięć reklam w dowolnej kolejności:
Ω = 5! = 1 2 3 4 5 = 120
Warunki zadania będą spełnione tylko wtedy, jeżeli reklamy będą nadawane w następującej
kolejności:
proszek – pasta – proszek – pasta – proszek
W powyższym zestawie reklamy proszków można ustawić na 3! sposobów, a reklamy pasty
na 2! sposobów. Zatem cały ciąg pięciu reklam można wyemitować na tyle sposobów:
A = 3! 2! = 6 2 = 12
Prawdopodobieństwo takiej sytuacji:
P(A) =
12
120
=
1
10
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 3 (3 pkt)
Dana jest funkcja f : R → R określona wzorem f(x) = ax + 4.
a) Wyznacz wartość a, dla której miejscem zerowym funkcji f jest liczba −1.
b) Wyznacz wartość a, dla której prosta będąca wykresem funkcji f jest nachylona do
osi OX pod kątem 60

.
c) Wyznacz wartość a, dla której równanie ax + 4 = 2a + 4 ma nieskończenie wiele
rozwiązań.
Rozwiązanie:
a) Wyznacz wartość a, dla której miejscem zerowym funkcji f jest liczba −1.
0 = a (−1) + 4
0 = −a + 4
a = 4
b) Wyznacz wartość a, dla której prosta będąca wykresem funkcji f jest nachylona do
osi OX pod kątem 60

.
Współczynnik kierunkowy a funkcji liniowej y = ax+b jest równy tg α, gdzie α jest kątem
pod jakim wykres funkcji liniowej jest nachylony do osi OX.
a = tg 60


=

3
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
c) Wyznacz wartość a, dla której równanie ax + 4 = 2a + 4 ma nieskończenie wiele
rozwiązań.
ax + 4 = 2a + 4
ax −2a = 4 −4
a(x −2) = 0
Dla a = 0 nie ma znaczenia co wstawimy za x, bo iloczyn i tak będzie równy zero. Zatem
dla a = 0 równanie ma nieskończeni wiele rozwiązań.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1
3
4
5
7
8
9
10
11
13
14
2
6
12
400 480 540
Płaca miesięczna [w euro]
L
i
c
z
b
a
p
r
a
c
o
w
n
i
k
ó
w
Zadanie 4 (4 pkt)
W pewnej firmie pracownicy zostali zaszeregowani do trzech grup uposażeń. Liczbę pracow-
ników i płace (w euro) w poszczególnych grupach przedstawia diagram słupkowy:
a) Wyznacz średnią płacę miesięczną w tej firmie.
b) Oblicz wariancję i odchylenie standardowe miesięcznej płacy w tej firmie. Odchylenie
standardowe podaj z dokładnością do 0,1.
Rozwiązanie:
a) Wyznacz średnią płacę miesięczną w tej firmie.
Liczba wszystkich pracowników
12 + 6 + 2 = 20
Suma wszystkich wypłat (ilość pieniędzy, które idą na wypłaty):
12 400 + 6 480 + 2 540 = 8760
Średnia płaca miesięczna: a =
8760
20
= 438 dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) Oblicz wariancję i odchylenie standardowe miesięcznej płacy w tej firmie. Odchylenie
standardowe podaj z dokładnością do 0,1.
Wariancja:
σ
2
=
12 (400 −438)
2
+ 6 (480 −438)
2
+ 2 (540 −438)
2
20
=
σ
2
=
17328 + 10584 + 20808
20
=
σ
2
=
48720
20
≈ 2436
Odchylenie standardowe:
σ =

2436 ≈ 49, 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 5 (3 pkt)
Zauważ, że:
1
2
= 1
2
2
= 1 + 2 + 1
3
2
= 1 + 2 + 3 + 2 + 1
4
2
= 1 + 2 + 3 + 4 + 3 + 2 + 1
Stosując wzór na sumę kolejnych wyrazów ciągu arytmetycznego uzasadnij, że:
n
2
= 1 + 2 + 3 +. . . + (n −1) +n + (n −1) +. . . + 3 + 2 + 1
Rozwiązanie:
Zauważmy, że: 1 +2 +3 +. . . +(n−1) = (n−1) +. . . +3 +2 +1, czyli prawą stronę
równania (P), możemy zapisać krócej:
P = 2 (1 + 2 + 3 +. . . + (n −1)) +n
W nawiasie jest ciąg arytmetyczny o n −1 wyrazach, którego sumę możemy policzyć:
P = 2
1 + (n −1)
2
(n −1) +n
P = 2
n (n −1)
2
+n
P =
2(n
2
−n)
2
+
2n
2
P =
2n
2
−2n + 2n
2
=
2n
2
2
= n
2
Czyli prawa strona równania równa się lewej.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 5 −1 −2 −3 −4 −5
1
2
3
4
5
−1
−2
−3
−4
−5
y = 3
Zadanie 6 (6 pkt)
Na rysunku przedstawiony jest wykres funkcji kwadratowej f. Na podstawie wykresu
a) zapisz w postaci sumy przedziałów liczbowych zbiór rozwiązań nierówności f(x) · 3
Rozwiązaniem są x odpowiadające punktom poniżej prostej y = 3 czyli
x ∈ (−∞, 0` ∪ '2, ∞)
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 5 −1 −2 −3 −4 −5
1
2
3
4
5
−1
−2
−3
−4
−5
b) określ i zapisz największą i najmniejszą wartość funkcji f w przedziale '0, 3`
W przedziale '0, 3` największa wartość to 4 a najmniejsza to 0.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 5 −1 −2 −3 −4 −5
1
2
3
4
5
−1
−2
−3
−4
−5
c) zapisz wzór funkcji f w postaci iloczynowej.
miejsca zerowe funkcji to: x
1
= −1 x
2
= 3
postać iloczynowa:
f(x) = a(x −(−1))(x −3)
f(x) = a(x + 1)(x −3)
Wykres zawiera np. punkt (1, 4). Dzięki jemu obliczymy współczynnik a:
4 = a(1 + 1)(1 −3)
4 = a 2 (−2)

: (−4)
a = −1
Odp. Postać iloczynowa funkcji: y = −(x + 1)(x −3)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 7 (6 pkt)
Dany jest ciąg (a
n
) o wyrazie ogólnym a
n
=
5 −3n
7
n = 1, 2, 3, . . .
a) Sprawdź na podstawie definicji, czy ciąg (a
n
) jest ciągiem arytmetycznym.
b) Oblicz, dla jakiej wartości x liczby a
4
, x
2
+ 2, a
11
są kolejnymi wyrazami tego
samego ciągu geometrycznego.
Rozwiązanie:
a) Sprawdź na podstawie definicji, czy ciąg (a
n
) jest ciągiem arytmetycznym.
definicja ciągu arytmetycznego
a
n
=
5 −3n
7
a
n+1
=
5 −3(n + 1)
7
a
n+1
−a
n
=
5 −3(n + 1)
7

5 −3n
7
=
5 −3(n + 1) −(5 −3n
7)
=
=
5 −3n −3 −5 + 3n
7
= −
3
7
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) Oblicz, dla jakiej wartości x liczby a
4
, x
2
+ 2, a
11
są kolejnymi wyrazami tego
samego ciągu geometrycznego.
a
n
=
5 −3n
7
a
4
=
5 −3 4
7
=
5 −12
7
= −1 a
11
=
5 −3 11
7
=
5 −33
7
= −4
Korzystamy z własności ciągu geometrycznego.
(x
2
+ 2)
2
= a
4
a
11
(x
2
+ 2)
2
= −1 (−4)
(x
2
+ 2)
2
= 4
(x
2
+ 2)
2
= 4
x
2
+ 2 = 2 lub x
2
+ 2 = −2
x
2
= 0 x
2
= −4
x = 0 nie ma rozwiązania
Odp. Dla x = 0 liczby a
4
, x
2
+ 2, a
11
tworzą ciąg geometryczny.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
r
H
Zadanie 8 (6 pkt)
Wysokość walca jest o 6 większa od średnicy jego podstawy, a pole jego powierzchni całko-
witej jest równe 378π. Oblicz objętość walca.
Rozwiązanie:
2r – średnica podstawy
H = 2r + 6 – wysokość jest o 6 większa od średnicy podstawy
P
c
= 2πr
2
+ 2πrH – pole powierzchni całkowitej
378π = 2πr
2
+ 2πrH
378π = 2πr
2
+ 2πr(2r + 6)

: π
378 = 2r
2
+ 4r
2
+ 12r
0 = 6r
2
+ 12r −378

: 6
0 = r
2
+ 2r −63
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
r
2
+ 2r −63 = 0
Obliczamy pierwiastki:
∆ = 2
2
−4 1 (−63) = 4 + 252 = 256

∆ =

256 = 16
r
1
=
−2 −16
2 1
=
−18
2
= −9 r
2
=
−2 + 16
2 1
=
14
2
= 7
Tylko rozwiązanie r
2
= 7 jest poprawne (długość musi być dodatania).
H = 2r + 6
H = 2 7 + 6
H = 20
Objętość walca:
V = πr
2
H
V = π 7
2
20
V = 980π
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 9 (8 pkt)
Dane są zbiory liczb rzeczywistych: A =

x :
3
x
· 1

i B = ¦x : [x + 1[ < 3¦.
a) Zaznacz te zbiory na osi liczbowej
b) Przedstaw zbiory A∪ B i A`B w postaci sumy przedziałów liczbowych.
Rozwiązanie:
a) Zaznacz te zbiory na osi liczbowej
A =

x :
3
x
· 1

3
x
· 1
3
x
−1 · 0
3
x

x
x
· 0
3 −x
x
· 0 dziedzina: x = 0
zamiast ułamka możemy napisać iloczyn.
(3 −x)x · 0 dla x = 0
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
0 3
-4 2
Rozwiązujemy nierówność kwadratową.
(3 −x)x · 0 dla x = 0
x
1
= 3 x
2
= 0
rozwiązaniem jest suma dwóch przedziałów: A = (−∞, 0) ∪ '3, ∞)
B = ¦x : [x + 1[ < 3¦
[x + 1[ < 3
Nierówność z wartością bezwzględną można zastąpić układem nierówności bez wartości bez-
względnej.
x + 1 < 3 i x + 1 > −3
x < 3 −1 x > −3 −1
x < 2 x > −4
Rozwiązaniem jest część wspólna przedziałów:
B = (−4, 2)
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
−4 0 2 3
A A
B
A = (−∞, 0) ∪ '3, ∞) B = (−4, 2)
b) Przedstaw zbiory A∪ B i A`B w postaci sumy przedziałów liczbowych.
Z rysunku odczytujemy rozwiązanie:
suma: A∪ B = (−∞, 2) ∪ '3, ∞)
różnica: A`B = (−∞, −4` ∪ '3, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

30

c
x
b
y
d
6 6

a
Zadanie 10 (8 pkt)
W trapezie opisanym na okręgu kąty przy dłuższej podstawie mają miary 60

i 30

, a długość
wysokości tego trapezu jest równa 6. Sporządź odpowiedni rysunek i oznacz jego elementy.
Oblicz pole trapezu oraz długość jego podstaw.
Rozwiązanie:
Pole trapezu: P =
(a +b)h
2
Czworokąt jest opisany na opisany na okręgu, jeżeli suma jego przeciwległych boków jest
równa. Czyli a +b = c +d.
sin60

=
6
c
sin30

=
6
d


3
2
=
6
c

c
1
2
=
6
d

d

3
2
c = 6

:

3
2
1
2
d = 6

:
1
2
c = 6
2

3
d = 6
2
1
c =
12

3
=
12

3


3

3
=
12

3
3
= 4

3 d = 12
a +b = c +d = 4

3 + 12 dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

30

c
x
b
b
y
d
6 6

a
Pole trapezu:
P =
(a +b)h
2
=
(4

3 + 12) 6
2
= (4

3 + 12) 3 = 12

3 + 36
tg 60

=
6
x
tg 30

=
6
y


3 =
6
x

x

3
3
=
6
y

y

3 x = 6

:

3

3
3
y = 6

:

3
3
x =
6

3
y = 6
3

3
x =
6

3
=
6

3


3

3
=
6

3
3
y =
18

3
=

3

3
=
18

3
3
x = 2

3 y = 6

3
a = x +b +y
a −b = 2

3 + 6

3
a −b = 8

3 a +b = 4

3 + 12 dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl

a −b = 8

3
a +b = 4

3 + 12

a = 8

3 +b
8

3 +b +b = 4

3 + 12

a = 8

3 +b
2b = 4

3 + 12 −8

3

: 2

a = 8

3 +b
b = 6 −2

3

a = 8

3 + 6 −2

3
b = 6 −2

3

a = 6 + 6

3
b = 6 −2

3
Odp. Pole trapezu wynosi 12

3 + 36, a jego podstawy 6 + 6

3, 6 −2

3.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura poprawkowa z matematyki – styczeń 2006
• • •
Zadanie 11 (6 pkt)
Wyznacz dziedzinę i naszkicuj wykres funkcji f danej wzorem f(m) = x
1
x
2
, gdzie x
1
, x
2
są różnymi pierwiastkami równania (m + 2)x
2
− (m + 2)
2
x + 3m + 2 = 0, w którym
m ∈ R` ¦−2¦.
Zadanie 12 (4 pkt)
Rozwiąż układ równań

[x[ −y = 1
x
2
+ (y + 1)
2
= 8
Zadanie 13 (5 pkt)
Wyznacz dziedzinę funkcji f(x) = log
x
(4
x
−12 2
x
+ 32)
Zadanie 14 (4 pkt)
Dany jest ciąg trójkątów równobocznych takich, że bok następnego trókąta jest wysokością
poprzedniego. Oblicz sumę pól wszystkich tak utworzonych trójkątów, przyjmując, że bok
pierwszego trójkąta ma długość a (a > 0).
Zadanie 15 (4 pkt)
Rozwiąż równanie:
1
sin x
+ ctg x + cos

π
2
+x

= 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 5 −1 −2 −3 −4 −5
1
2
3
4
5
−1
−2
−3
−4
−5
Matura poprawkowa z matematyki – styczeń 2006
• • •
Zadanie 16 (4 pkt)
Para (Ω, P) jest przestrzenią probabilistyczną, a A ⊂ Ω i B ⊂ Ω są zdarzeniami niezależ-
nymi. Wykaż, że jeżeli P(A∪B) = 1, to jedno z tych zdarzeń jest zdarzeniem pewnym tj.
P(A) = 1 lub P(B) = 1.
Zadanie 17 (5 pkt)
Rysunek przedstawia wykres pochodnej funcji f.
a) Podaj maksymalne przedziały, w których funkcja f jest malejąca.
b) Wyznacz wartość x, dla której funkcja f osiąga maksimum lokalne. Odpowiedź uzasadnij.
c) Wiedząc, że punkt A = (1, 2) należy do wykresu funkcji f, napisz równanie stycznej
do krzywej f w punkcie A.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura poprawkowa z matematyki – styczeń 2006
• • •
Zadanie 18 (8 pkt)
Punkty A = (7, 8) i B = (−1, 2) są wierzchołkami trójkąta ABC, w którym
[

BCA[ = 90

.
a) Wyznacz współrzędne wierzchołka C, wiedząc, że leży on na osi OX.
b) Napisz równanie obrazu okręgu opisanego na trójkącie ABC w jednokładności o środku
w punkcie P = (1, 0) i skali k = −2.
Zadanie 19 (6 pkt)
Dany jest ostrosłup prawidłowy trójkątny, w którym długość krawędzi podstawy jest równa a.
Kąt między krawędzią boczną i krawędzią podstawy ma miarę 45

. Ostrosłup przecięto płasz-
czyzną przechodzącą przez krawędź podstawy i środek przeciwległej jej krawędzi bocznej.
Sporządź rysunek ostrosłupa i zaznacz otrzymany przekrój. Oblicz pole tego przekroju.
Zadanie 20 (4 pkt)
Ciąg (a
n
) określony jest rekurencyjnie w następujący sposób:

a
1
= 2
a
n+1
=
a
n
a
n
+ 1
dla dowolnego n ` 1
Wykaż, korzystając z zasady indukcji matematycznej, że ciąg (a
n
) można określić za pomocą
wzoru ogólnego a
n
=
2
2n −1
, gdzie n ` 1.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
-6 2 0
Zadanie 11 (6 pkt)
Wyznacz dziedzinę i naszkicuj wykres funkcji f danej wzorem f(m) = x
1
x
2
, gdzie x
1
, x
2
są różnymi pierwiastkami równania (m + 2)x
2
− (m + 2)
2
x + 3m + 2 = 0, w którym
m ∈ R` ¦−2¦.
Rozwiązanie:
(m+ 2)x
2
−(m+ 2)
2
x + 3m+ 2 = 0
Równanie ma różne pierwiastki, jeżeli ∆ > 0.
∆ =

−(m+ 2)
2

2
−4(m+ 2)(3m+ 2)
Rozwiązujemy nierówność kwadratową:
(m+ 2)
4
−4(m+ 2)(3m+ 2) > 0
(m+ 2)

(m+ 2)
3
−4(3m+ 2)

> 0
(m+ 2)(m
3
+ 6m
2
+ 12m+ 8 −12m−8) > 0
(m+ 2)(m
3
+ 6m
2
) > 0
m
2
(m+ 2)(m+ 6) > 0
pierwiastki: m
1
= 0 m
2
= −2 m
3
= −6
krotność: 2 1 1
m ∈ (−∞, −6) ∪ (−2, 0) ∪ (0, ∞)
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Korzystając ze wzorów Vi´ete’a:
x
1
x
2
=
3m+ 2
m+ 2
f(m) =
3m+ 2
m+ 2
=
3(m+ 2) −4
m+ 2
=
3(m+ 2)
m+ 2

4
m+ 2
=
−4
m+ 2
+ 3
Wykres f(x) =
−4
m+ 2
+ 3 otrzymujemy przez przesunięcie y =
−4
m
o wektor [−2, 3].
x −4 −1 1 4
y =
−4
x
1 4 −4 −1
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
−6 −2
Po uwzględnieniu dziedziny m ∈ (−∞, −6) ∪ (−2, 0) ∪ (0, ∞) wykres funkcji
f(m) =
3m+ 2
m+ 2
będzie wyglądał następująco:
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 12 (4 pkt)
Rozwiąż układ równań

[x[ −y = 1
x
2
+ (y + 1)
2
= 8
Rozwiązanie:
Korzystamy z definicji wartości bezwzględnej
dla x ` 0 dla x < 0

x −y = 1
x
2
+ (y + 1)
2
= 8

−x −y = 1
x
2
+ (y + 1)
2
= 8

x = 2
y = 1

x = −2
y = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
dla x ` 0

x −y = 1
x
2
+ (y + 1)
2
= 8

x = 1 +y
(1 +y)
2
+ (y + 1)
2
= 8

x = 1 +y
2(y + 1)
2
= 8

: 2

x = 1 +y
(y + 1)
2
= 4

x = 1 +y
y + 1 = 2

x = 1 +y
y + 1 = −2

x = 1 + 1 = 2
y = 1

x = 1 + (−3) = −2
y = −3
Jeżeli x ` 0 to zostaje tylko rozwiązanie:

x = 2
y = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
dla x < 0

−x −y = 1

(−1)
x
2
+ (y + 1)
2
= 8

x +y = −1
x
2
+ (y + 1)
2
= 8

x = −1 −y
(−1 −y)
2
+ (y + 1)
2
= 8

x = −1 −y
(−(y + 1))
2
+ (y + 1)
2
= 8

x = 1 +y
2(y + 1)
2
= 8

: 2

x = 1 +y
(y + 1)
2
= 4

x = −1 −y
y + 1 = 2

x = −1 −y
y + 1 = −2

x = −1 −1 = −2
y = −3

x = −1 −(−3) = 2
y = −3
Jeżeli x < 0 to zostaje tylko pierwsze rozwiązanie: x = −2 y = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 13 (5 pkt)
Wyznacz dziedzinę funkcji f(x) = log
x
(4
x
−12 2
x
+ 32)
Rozwiązanie:
Korzystamy z definicji logarytmu:
x > 0 x = 1 4
x
−12 2
x
+ 32 > 0
x ∈ (−∞, 2) ∪ (3, ∞)
Po uwzględnieniu wszystkich trzech warunków mamy dziedzinę f(x)
x ∈ (0, 1) ∪ (1, 2) ∪ (3, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
t
4 8
4
x
−12 2
x
+ 32 > 0
2
2x
−12 2
x
+ 32 > 0
(2
x
)
2
−12 2
x
+ 32 > 0
t = 2
x
t > 0
t
2
−12t + 32 > 0
Rozwiązujemy nierówność kwadratową:
∆ = (−12)
2
−4 1 (32) = 144 + 128 = 16

∆ =

16 = 4
t
1
=
−(−12) −4
2 1
=
8
2
= 4 t
2
=
−(−12) + 4
2 1
=
16
2
= 8
t < 4 t > 8
2
x
< 4 2
x
> 8
2
x
< 2
2
2
x
> 2
3
x < 2 x > 3
x ∈ (−∞, 2) ∪ (3, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 14 (4 pkt)
Dany jest ciąg trójkątów równobocznych takich, że bok następnego trókąta jest wysokością
poprzedniego. Oblicz sumę pól wszystkich tak utworzonych trójkątów, przyjmując, że bok
pierwszego trójkąta ma długość a (a > 0).
Rozwiązanie:
Wzór na wysokość trójkąta równobocznego: h = a

3
2
bok pierwszego trójkąta a
1
= a
wysokość pierwszego trójkąta h
1
= a
1


3
2
= a

3
2
pole pierwszego trójkąta P
1
=
1
2
a
1
h
1
= a
2

3
4
bok drugiego trójkąta a
2
= h
1
= a

3
2
wysokość drugiego trójkąta h
2
= a
2


3
2
= a

3
2


3
2
= a
3
4
pole drugiego trójkąta P
2
=
1
2
a
2
h
2
=
1
2
a

3
2
a
3
4
= a
2

3
4

3
4
Widzimy, że długość boku drugiego trójkąta powstaje przez pomnożenia boku pierwszego
przez

3
2
zatem długości boków kolejnych trójkątów równobocznych tworzą nieskończony
ciąg geometryczny o ilorazie q =

3
2
.
Widzimy, że pole drugiego trójkąta powstaje przez pomnożenia pola pierwszego przez
3
4
zatem pola kolejnych trójkątów równobocznych tworzą nieskończony ciąg geometryczny o
ilorazie q =
3
4
.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Suma pól trójkątów:
P = P
1
+ P
2
+ P
3
+ . . . =
= a
2

3
4
+ a
2

3
4

3
4
+ a
2

3
4

3
4

2
+ . . . =
= a
2

3
4

1 +
3
4
+

3
4

2
+ . . .

=
w nawiasie mamy sumę nieskończonego ciągu geometrycznego
= a
2

3
4

1
1 −
3
4
= a
2

3
4
4 = a
2

3
Odp. Suma pól trójkątów wynosi P = a
2

3.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
h
1
2
a
a
1
2
a
Korzystamy z twierdzenia Pitagorasa:

1
2
a

2
+h
2
= a
2
1
4
a
2
+h
2
= a
2
h
2
= a
2

1
4
a
2
h
2
=
3
4
a
2
h =

3
4
a
2
h = a

3
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 15 (4 pkt)
Rozwiąż równanie:
1
sin x
+ ctg x + cos

π
2
+x

= 0
Rozwiązanie:
1
sin x
+ ctg x + cos

π
2
+x

= 0
cos

π
2
+x

= cos (90

+x)

= −sin x
1
sin x
+ ctg x −sin x = 0

1
sinx
+
cos x
sinx

sin
2
x
sinx
= 0
1 −cos x −sin
2
x
sinx
= 0
dziedzina: sin = 0 jeżeli x = kπ dla k ∈ C co widać na wykresie y = sinx
1 −cos x −sin
2
x = 0
1 −cos x −(1 −cos
2
x) = 0
cos x + cos
2
x = 0
cos x (cos x + 1) = 0
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
cos x (cos x + 1) = 0 dla x = kπ
cos x = 0 lub cos x + 1 = 0
x =
π
2
+kπ cos x = −1
x = π + 2kπ = (2k + 1)π
Jeżeli x = kπ (wielokrotność π) to również x = (2k+1)π, dlatego ostateczną odpowiedzią
są tylko
x =
π
2
+kπ dla k ∈ C
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 16 (4 pkt)
Para (Ω, P) jest przestrzenią probabilistyczną, a A ⊂ Ω i B ⊂ Ω są zdarzeniami niezależ-
nymi. Wykaż, że jeżeli P(A∪B) = 1, to jedno z tych zdarzeń jest zdarzeniem pewnym tj.
P(A) = 1 lub P(B) = 1.
Rozwiązanie:
P(A∪ B) = P(A) +P(B) −P(A∩ B)
zdarzenia są niezależne, gdy P(A∩ B) = P(A) P(B)
1 = P(A) +P(B) −P(A) P(B)
0 = P(A) −1 +P(B) (1 −P(A))
0 = P(A) −1 −P(B) (P(A) −1)
0 = (P(A) −1) (1 −P(B))
P(A) −1 = 0 lub 1 −P(B) = 0
P(A) = 1 lub P(B) = 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 5 −1 −2 −3 −4 −5
1
2
3
4
5
−1
−2
−3
−4
−5
Zadanie 17 (5 pkt)
Rysunek przedstawia wykres pochodnej funcji f.
a) Podaj maksymalne przedziały, w których
funkcja f jest malejąca.
b) Wyznacz wartość x, dla której funkcja f
osiąga maksimum lokalne. Odpowiedź uzasadnij.
c) Wiedząc, że punkt A = (1, 2) należy do wykresu
funkcji f, napisz równanie stycznej
do krzywej f w punkcie A.
Rozwiązanie:
a) Podaj maksymalne przedziały, w których funkcja f jest malejąca.
Pochodna f

(x) < 0 dla x ∈ (−∞, −4` ∪ '0, 4` co oznacza, że w tych przedziałach
funkcja f jest malejąca.
b) Wyznacz wartość x, dla której funkcja f osiąga maksimum lokalne. Odpowiedź uzasadnij.
Funkcja osiąga maksimum lokalne (ekstremum) dla x = 0 ponieważ:
f

(0) = 0
dla x < 0 f

(x) > 0 czyli funkcja jest rosnąca
dla x > 0 f

(x) < 0 czyli funkcja jest malejąca
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
c) Wiedząc, że punkt A = (1, 2) należy do wykresu funkcji f, napisz równanie stycznej do
krzywej f w punkcie A.
Równanie stycznej
y −f(x
0
) = f

(x
0
)(x −x
0
)
Funkcja f zawiera punkt A = (1, 2) zatem x
0
= 1 i f(x
0
) = 2
Z wykresu odczytujemy f

(x
0
) = f

(1) = −2
y −2 = −2(x −1)
y = −2x + 2 + 2
y = −2x + 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
C = (x
C
, 0)
A = (7, 8)
B = (−1, 2)
Zadanie 18 (8 pkt)
Punkty A = (7, 8) i B = (−1, 2) są wierzchołkami trójkąta ABC, w którym
[

BCA[ = 90

.
a) Wyznacz współrzędne wierzchołka C, wiedząc, że leży on na osi OX.
b) Napisz równanie obrazu okręgu opisanego na trójkącie ABC w jednokładności o środku
w punkcie P = (1, 0) i skali k = −2.
Rozwiązanie:
a) Wyznacz współrzędne wierzchołka C,
wiedząc, że leży on na osi OX.
Równanie prostej przechodzącej przez punkty (x
1
, y
1
) i (x
2
, y
2
)
(y −y
1
)(x
2
−x
1
) −(y
2
−y
1
)(x −x
1
) = 0
Przekształcamy je do postaci kierunkowej
(y −y
1
)(x
2
−x
1
) = (y
2
−y
1
)(x −x
1
)
y =
y
2
−y
1
x
2
−x
1
(x −x
1
) +y
1
Współczynnik kierunkowy prostej CA: a
1
=
8 −0
x
C
−7
=
8
x
C
−7
Współczynnik kierunkowy prostej CB: a
2
=
2 −0
x
C
−(−1)
=
2
x
C
+ 1
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Proste prostopadłe mają współczynniki kierunkowe spełniające równanie:
a
1
a
2
= −1
8
x
C
−7

2
x
C
+ 1
= −1
16
(x
C
−7)(x
C
+ 1)
= −1

(x
C
−7)(x
C
+ 1)
−(x
C
−7)(x
C
+ 1) = 16

(−1)
x
2
C
+x
C
−7x
C
−7 = −16
x
2
C
−6x
C
−7 = −16
x
2
C
−6x
C
+ 9 = 0
(x
C
−3)
2
= 0
x
C
= 3
Odp. Szukanym punktem jest C = (3, 0).
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) Napisz równanie obrazu okręgu opisanego na trójkącie ABC w jednokładności o środku
w punkcie P = (1, 0) i skali k = −2.
Na początek wyznaczymy równanie okręgu opisanego na trójkącie ABC. Równanie okręgu
o środku (a, b) i promieniu r dane jest równaniem:
(x −a)
2
+ (y −b)
2
= r
2
Korzystamy z tego, że średnica okręgu opisanego na trójkącie prostokątnym to przeciwpro-
stokątna tego trójkąta. Zatem środek okręgu to środek przeciwprostokątnej AB.
A = (7, 8) B = (−1, 2)
S =

7 + (−1)
2
,
8 + 2
2

S = (3, 5)
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 12 (4 pkt)
Dana jest funkcja: f(x) = cos x −

3 sin x, x ∈ R.
a) Naszkicuj wykres funkcji f.
b) Rozwiąż równanie: f(x) = 1.
Rozwiązanie:
a) Naszkicuj wykres funkcji f.
f(x) = cos x −

3 sin x
f(x) = 2

1
2
cos x −

3
2
sinx

f(x) = 2

cos
π
3
cos x −sin
π
3
sinx

Korzystamy ze wzoru cos(α +β) = cos αcos β −sinαsinβ
f(x) = 2 cos

π
3
+x

f(x) = 2 cos

x +
π
3

Na początek rysujemy funkcję f(x) = cos x, a następnie f(x) = 2 cos x.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
π
2
π

2
2π −
π
2
−π −

2
−2π
1
2
−1
−2
y = 2 cos x
y = cos x
x
y
π
2
π

2
2π −
π
2
−π −

2
−2π
1
2
−1
−2
y = 2 cos

x +
π
3

Funkcję f(x) = 2 cos(x +
π
3
) otrzymujemy przez przesunięcie f(x) = 2 cos x
o
π
3
w lewo.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
S
S

P
Równanie okręgu opisanego na trójkącie ABC
(x −3)
2
+ (y −5)
2
= 25
Okrąg ten przekształcamy przez jednokładność o środku P = (1, 0) i skali k = −2. Otrzy-
many okrąg będzie miał dwa razy większy promień r

= 10. Obrazem środka S = (3, 5)
przekształconego przez jednokładność będzie punkt S

= (−3, −10).
Szukany okrąg ma równanie
(x −(−3))
2
+ (y −(−10))
2
= 10
2
(x + 3)
2
+ (y + 10)
2
= 100
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
45

A B
C
K
W
S
a
a
Zadanie 19 (6 pkt)
Dany jest ostrosłup prawidłowy trójkątny, w którym długość krawędzi podstawy jest równa a.
Kąt między krawędzią boczną i krawędzią podstawy ma miarę 45

. Ostrosłup przecięto płasz-
czyzną przechodzącą przez krawędź podstawy i środek przeciwległej jej krawędzi bocznej.
Sporządź rysunek ostrosłupa i zaznacz otrzymany przekrój. Oblicz pole tego przekroju.
Rozwiązanie:
[BS[ =
a

2
4
[CS[ =
a

10
4
[KS[ =
a

6
4
Pole trójkąta ASC
P =
1
2
[AC[ [KS[ =
1
2
a
a

6
4
=
a
2

6
8
Odp. Pole przekroju wynosi
a
2

6
8
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
C B
45

W
S
1
2
a
1
2
a
W ostrosłupie prawidłowym ściany boczne są trójkątami równoramiennymi
cos 45

=
1
2
a
[BW[


2
2
=
1
2
a
[BW[

[BW[

2
2
[BW[ =
a
2

:

2
2
[BW[ =
a
2

2

2
=
a

2
=
a

2
2
Punkt S jest środkiem krawędzi BW zatem
[BS[ =
1
2
[BW[ =
1
2

a

2
2
=
a

2
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
C B
45

W
S
a
a

2
4
x
Korzystamy z twierdzenia cosinusów
x
2
= a
2
+

a

2
4

2
−2

a

2
4


2
2
x
2
= a
2
+
a
2
8

4a
2
8
x
2
=
5a
2
8
x =

5a
2
8
=

10a
2
16
=
a

10
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
C A
S
K
1
2
a
1
2
a
h
a

10
4
Korzystamy z twierdzenia Pitagorasa
h
2
+

1
2
a

2
=

a

10
4

2
h
2
+
a
2
4
=
10a
2
16
h
2
=
10a
2
16

a
2
4
h
2
=
6a
2
16
h =

6a
2
16
=
a

6
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 20 (4 pkt)
Ciąg (a
n
) określony jest rekurencyjnie w następujący sposób:

a
1
= 2
a
n+1
=
a
n
a
n
+ 1
dla dowolnego n ` 1
Wykaż, korzystając z zasady indukcji matematycznej, że ciąg (a
n
) można określić za pomocą
wzoru ogólnego a
n
=
2
2n −1
, gdzie n ` 1.
Rozwiązanie:
1. Dla n = 1
a
1
=
2
2 1 −1
= 2
wzór a
n
=
2
2n −1
jest prawdziwy.
2. Załóżmy, że wzór a
n
=
2
2n −1
jest prawdziwy dla liczby k.
a
k
=
2
2k −1
3. Korzystając z założenia udowodnimy, że jest on prawdziwy dla k + 1.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
k+1
=
a
k
a
k
+ 1
=
2
2k−1
2
2k−1
+ 1
=
2
2k−1
2
2k−1
+
2k−1
2k−1
=
2
2k−1
2k+1
2k−1
=
=
2
2k−1

2k−1
2k+1
=
2
2k+1
=
2
2(k+1)−1
a
k+1
=
2
2(k + 1) −1
Udowodniliśmy, że jeżeli wzór a
n
=
1
2n −1
jest prawdziwy dla liczby k, to jest on prawdziwy
dla liczby k+1, co oznacza, że jeżeli jest prawdziwy dla 1, to jest on prawdziwy dla wszystkich
liczb naturalnych.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
t −1 5
Zadanie 11 (6 pkt)
Wyznacz wszystkie liczby całkowite k, dla których funkcja f(x) = x
2
−2
k
x + 2
k
+
5
4
przyjmuje wartości dodatnie dla każdego x ∈R.
Rozwiązanie:
f(x) = x
2
−2
k
x + 2
k
+
5
4
Wprowadźmy zmienną pomocniczą t = 2
k
t > 0.
f(x) = x
2
−tx +t +
5
4
Funkcja kwadratowa przyjmuje wartości dodatnie dla każdego x ∈R, gdy jej wykres leży
całkowicie nad osią OX, co się dzieje, gdy nie ma pierwiastków, czyli ∆ < 0.
∆ = (−t)
2
−4(t +
5
4
) = t
2
−4t −5
t
2
−4t −5 < 0

t
= 16 −4(−5) = 16 + 20 = 36


t
= 6
t
1
=
−(−4) −6
2
= −1 t
2
=
−(−4) + 6
2
= 5
t ∈ (−1, 5) i t > 0 czyli
t ∈ (0, 5)
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
t ∈ (0, 5)
0 < t < 5
0 < 2
k
< 5
Odp. Rozwiązaniem są liczby całkowite k = 2, 1, 0, −1, −2, . . .
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
−2 1
Zadanie 12 (5 pkt)
Powyższy rysunek przedstawia fragment wykresu pewnej funkcji wielomianowej W(x) stop-
nia trzeciego. Jedynymi miejscami zerowymi tego wielomianu są liczby (−2) oraz 1, a po-
chodna W

(−2) = 18.
a) Wyznacz wzór wielomianu W(x).
b) Wyznacz równanie prostej stycznej do wykresu
tego wielomianu w punkcie o odciętej x = 3.
Rozwiązanie:
Wielomian ma dla x = −2 pierwiastek o krotności 1, a dla x = 1 pierwiastek o krotności 2.
Wielomian ma więc postać
W(x) = a (x −(−2)) (x −1)
2
a = 0
W(x) = a(x + 2)(x −1)
2
W(x) = a(x + 2)(x
2
−2x + 1)
W(x) = a(x
3
−2x
2
+x + 2x
2
−4x + 2)
W(x) = a(x
3
−3x + 2)
Obliczamy pochodną wielomianu
W(x) = a(3x
2
−3)
Jeżeli W

(−2) = 18 to
W

(−2) = a

3(−2)
2
−3

18 = a 9

: 9
a = 2 dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
W(x) = 2(x + 2)(x −1)
2
W

(x) = 2(3x
2
−3) = 6x
2
−6
b) Wyznacz równanie prostej stycznej do wykresu tego wielomianu w punkcie o odciętej
x = 3.
Rówananie stycznej dla x
0
= 3.
y −W(x
0
) = W

(x
0
)(x −x
0
)
W(3) = 2(3 + 2)(3 −1)
2
= 2 5 4 = 40
W

(3) = 6 3
2
−6 = 6 9 −6 = 48
y −40 = 48(x −3)
y = 48x −144 + 40
y = 48x −104
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Zadanie 13 (5 pkt)
Sporządź wykres funkcji f(x) =

x−4
x−2

, a następnie korzystając z tego wykresu, wyznacz
wszystkie wartości parametru k, dla których równanie

x−4
x−2

= k, ma dwa rozwiązania,
których iloczyn jest liczbą ujemną.
Rozwiązanie:
Na początku narysujemy wykres funkcji y =
x−4
x−2
.
y =
x −4
x −2
=
x −2 −2
x −2
=
x −2
x −2
+
−2
x −2
=
−2
x −2
+ 1
Wykres y =
−2
x−2
+ 1 otrzymujemy przez przesunięcie y =
−2
x
o wektor [2, 1].
x −2 −1 1 2
y =
−2
x
1 2 −2 −1
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
x
1
x
2
y = k
1
2
f(x)
f(x) =

x −4
x −2

Wartość bezwzględna zmienia wykres funkcji przenosząc na górę dolną część wykresu syme-
trycznie do osi OX.
Równanie

x−4
x−2

= k ma dwa rozwiązania x
1
, x
2
różnych znaków jeżeli k ∈ (1, 2).
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 14 (4 pkt)
Niech A, B ⊂ Ω będą zdarzeniami losowymi, takimi że P(A) =
5
12
oraz P(B) =
7
11
.
Zbadaj, czy zdarzenia A i B są rozłączne.
Rozwiązanie:
Gdyby zdarzenia A i B były rozłączne (A∩B = ∅) to P(A∩B) = 0 co oznacza, że wzór
P(A∪ B) = P(A) +P(B) −P(A∩ B)
uprościłby się do postaci
P(A∪ B) = P(A) +P(B)
Ale P(A) +P(B) =
5
12
+
7
11
=
55
132
+
84
132
=
139
132
czyli
P(A∪ B) =
139
132
> 1
Nie jest to możliwe, ponieważ wartość prawdopodobieństwa nigdy nie może być
większa od 1.
Tak więc przyjęcie założenia, że zdarzenia A i B są rozłączne prowadzi do fałszu. Zatem nie
mogą one być rozłączne.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 15 (5 pkt)
Dany jest nieskończony ciąg geometryczny postaci: 2,
2
p−1
,
2
(p−1)
2
,
2
(p−1)
3
, . . . Wyznacz
wszystkie wartości p, dla których granicą ciągu jest liczba:
a) 0.
b) 2.
Rozwiązanie
a)
Ciąg
2,
2
p −1
,
2
(p −1)
2
,
2
(p −1)
3
, . . .
możemy zapisać w takiej postaci:
2, 2

1
p −1

, 2

1
p −1

2
, 2

1
p −1

3
, . . .
Taki ciąg jest zbieżny do 0 jeżeli

1
p −1

< 1 dziedzina p = 1
1
p−1
< 1 i
1
p−1
> −1
1
p−1
−1 < 0
1
p−1
+ 1 > 0
1
p−1

p−1
p−1
< 0
1
p−1
+
p−1
p−1
> 0
1−p+1
p−1
< 0
1+p−1
p−1
> 0
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
1 2
x
0 1
0 1 2
2−p
p−1
< 0
p
p−1
> 0
(2 −p)(p −1) < 0 p(p −1) > 0
rozwiązujemy nierówności kwadratowe
p ∈ (−∞, 1) ∪ (2, ∞) p ∈ (−∞, 0) ∪ (1, ∞)
część wspólna
p ∈ (−∞, 0) ∪ (2, ∞)
b)
Ciąg
2, 2

1
p −1

, 2

1
p −1

2
, 2

1
p −1

3
, . . .
jest zbieżny do 2 jeżeli
1
p −1
= 1 dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1
p −1
= 1 dziedzina p = 1
1
p −1
−1 = 0
1
p −1

p −1
p −1
= 0
1 −p + 1
p −1
= 0
2 −p
p −1
= 0
2 −p = 0
p = 2
Odp. Dla p ∈ (−∞, 0) ∪ (2, ∞) ciąg ma granicę równą 0, a dla p = 2 ma granicę
równą 1.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 16 (7 pkt)
Dane jest równanie postaci (cos x−1) (cos x+p+1) = 0, gdzie p ∈ R jest parametrem.
a) Dla p = −1 wypisz wszystkie rozwiązania tego równania należące do przedziału '0; 5`.
b) Wyznacz wszystkie wartości parametru p, dla których dane równanie
ma w przedziale '−π; π` trzy różne rozwiązania.
Rozwiązanie:
a) Dla p = −1 wypisz wszystkie rozwiązania tego równania należące do przedziału '0; 5`.
(cos x −1) (cos x +p + 1) = 0
p = −1
(cos x −1) (cos x −1 + 1) = 0
(cos x −1) cos x = 0
cos x −1 = 0 lub cos x = 0
cos x = 1
W przedziale '0; 5` ≈

0;
5
3,14
3, 14

≈ '0; 1, 6π` rozwiązanie równań możemy odczytać
z wykresu y = cos x.
x = 0 lub x =
π
2
lub x = 1, 5π
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) Wyznacz wszystkie wartości parametru p, dla których dane równanie
ma w przedziale '−π; π` trzy różne rozwiązania.
(cos x −1) (cos x +p + 1) = 0
cos x −1 = 0 lub cos x +p + 1 = 0
cos x = 1 cos x = −p −1
w przedziale x ∈ '−π, π` z wykresu w przedziale x ∈ '−π, π` na wykresie
y = cos x odczytujemy rozwiązanie y = cos x widzimy, że równanie
ma dwa rozwiązania, jeżeli
x = 0 −1 · −p −1 < 1
−1 · −p −1 i −p −1 < 1
p · −1 + 1 i −p < 2
p · 0 i p > −2
p ∈ (−2, 0`
(cos x −1) (cos x +p + 1) = 0
Pierwszy nawias daje jedno rozwiązanie niezależnie od p, dlatego drugi nawias musi dawać
dwa rozwiązania, co się dzieje gdy p ∈ (−2, 0`.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
C A
B
D
45

45

x
a
b
Zadanie 17 (4 pkt)
W trójkącie prostokątnym ABC (

BCA = 90

) dane są długości przyprostokątnych:
[BC[ = a i [CA[ = b. Dwusieczna kąta prostego tego trójkąta przecina przeciwprosto-
kątną AB w punkcie D. Wykaż, że długość odcinka CD jest równa
a·b
a+b


2. Sporządź
pomocniczy rysunek uwzględniając podane oznaczenia.
Rozwiązanie:
Dwusieczna dzieli kąt 90

na dwa kąty po 45

. Liczymy pola trójkątów CAD i CDB.
P
CAD
=
1
2
a x sin45

P
CDB
=
1
2
b x sin45

P
CAD
=
1
2
a x

2
2
P
CDB
=
1
2
b x

2
2
P
CAD
=

2
4
ax P
CDB
=

2
4
bx
P
ABC
=
1
2
ab
P
CAD
+P
CDB
=
1
2
ab

2
4
ax +

2
4
bx =
1
2
ab

4
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl

2
4
ax +

2
4
bx =
1
2
ab

4
x

2(b +a) = 2ab
x =
2ab

2(a +b)
x =
ab
a +b

2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
β
γ
θ
O
A
B
C
D
5

2
5

2
10
A C
O
θ θ
5 5
5

2
Zadanie 18 (8 pkt)
Oblicz miary kątów dowolnego czworokąta wpisanego w okrąg o promieniu R = 5

2,
wiedząc ponadto, że jedna z przekątnych tego czworokąta ma długość 10, zaś iloczyn sinusów
wszystkich jego kątów wewnętrznych jest równy
3
8
.
Rozwiązanie:
Na podstawie twierdzenia o kącie środkowym
i wpisanym

AOC = 2θ
sin θ =
5
5

2
sin θ =
1

2
=

2
2
θ = 45

W czworokącie wpisanym w okrąg suma przeciwległych kątów wynosi 180

.
β +θ = 180

α +γ = 180

β = 180

−θ γ = 180

−α
β = 135

sinα sinβ sinγ sinθ =
3
8
sinα sin135

sin(180

−α) sin45

=
3
8
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
sinα sin(180

−45

) sin(180

−α) sin45

=
3
8
sin α sin45

sinα sin45

=
3
8
sinα

2
2
sinα

2
2
=
3
8
sin
2
α
1
2
=
3
8

2
sin
2
α =
3
4
sinα =

3
4
sinα =

3
2
α = 60

γ = 180

−α
γ = 180

−60

γ = 120

Odp. Kąty czworokąta to 45

, 135

, 60

, 120

.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 19 (6 pkt)
Korzystając z zasady indukcji matematycznej, udowodnij, że każda liczba naturalna n ` 5
spełnia nierówność 2
n
> n
2
+n −1.
Rozwiązanie:
1. Dla n = 5
2
5
> 5
2
+ 5 −1
32 > 29
nierówność jest prawdziwa.
2. Załóżmy, że nierówność jest prawdziwa dla pewnej liczby k ` 5
2
k
> k
2
+k −1
3. Korzystając z założenia udowodnimy, że jest ona prawdziwa dla k + 1
(k + 1)
2
+k + 1 −1

= k
2
+ 2k + 1 +k =
= k
2
+k −1 + 2k + 2 < (2k + 2 < k
2
+k −1)
< k
2
+k −1 + k
2
+k −1 =
< 2 (k
2
+k −1) = 2 2
k
= 2
k+1
Ostatecznie otrzymujemy:
2
k+1
> (k + 1)
2
+ (k + 1) −1
Udowodniliśmy, że jeżeli nierówność 2
n
> n
2
+n−1 jest prawdziwy dla liczby k, to jest ona
prawdziwa dla liczby k +1, co oznacza, że jeżeli jest prawdziwa dla 5, to jest on prawdziwa
dla wszystkich liczb naturalnych.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
−1, 3 2, 8
2k + 2 < k
2
+k −1
0 < k
2
−k −3
rozwiązujemy nierówność kwadratową
∆ = (−1)
2
−4 1 (−3) = 1 + 12 = 13
x
1
=
−(−1) −

13
2 1
=
1 −

13
2
≈ −1, 3
x
1
=
−(−1) +

13
2 1
=
1 +

13
2
≈ 2, 8
k ∈

−∞,
1 −

13
2

1 +

13
2
, ∞

Z rozwiązania wynika, że dla każdego k ` 5 nierówność 2k+2 < k
2
+k−1 jest prawdziwa.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x


3

3
-4 -1 1
−4 −2


3
−1 1

3 2
Zadanie 11 (3 pkt)
Wyznacz dziedzinę funkcji f(x) = log
x
2
−3
(x
3
+ 4x
2
−x −4) i zapisz ją w postaci sumy
przedziałów liczbowych.
Rozwiązanie:
f(x) = log
x
2
−3
(x
3
+ 4x
2
−x −4)
Korzystamy z definicji logarytmu:
x
2
−3 > 0 x
2
−3 = 1 x
3
+ 4x
2
−x −4 > 0
(x −

3)(x +

3) > 0 x
2
= 4 x
2
(x + 4) −(x + 4) > 0
x
1
=

3 x
2
= −

3 x = 2 i x = 2 (x + 4)(x
2
−1) > 0
(x + 4)(x −1)(x + 1) > 0
x
1
= −4 x
2
= 1 x
3
= −1
x ∈

−∞, −

3



3, ∞

x ∈ (−4, −1) ∪ (1, ∞)
Odp. x ∈ (−4, −2) ∪ (−2, −

3 ) ∪ (

3, 2) ∪ (2, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) Rozwiąż równanie: f(x) = 1.
cos x −

3 sin x = 1
2 cos

x +
π
3

= 1

: 2
cos

x +
π
3

=
1
2
Na wykresie y = cos x widzimy, że takie równanie ma dwa rozwiązania
x +
π
3
= −
π
3
+ 2kπ lub x +
π
3
=
π
3
+ 2kπ k ∈ C
x = −
π
3

π
3
+ 2kπ x = 2kπ
x = −
2
3
π + 2kπ
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 13 (4 pkt)
Rzucamy n razy dwiema symetrycznymi sześciennymi kostkami do gry. Oblicz, dla jakich n
prawdopodobieństwo otrzymania co najmniej raz tej samej liczby oczek na obu kostkach jest
mniejsze od
671
1296
.
Rozwiązanie:
Liczymy prawdopodobieństwo wyrzucenia tej samej liczby oczek na obu kostkach przy jed-
norazowym rzucie.
liczba wszystkich możliwych wyników: [Ω[ = 6 6 = 36
na obu kostkach jest ta sama liczba oczek: A = ¦(1, 1), (2, 2), . . . , (6, 6)¦ [A[ = 6
p =
6
36
=
1
6
Wykorzystamy schemat Bernoulliego do policzenia prawdopodobieństwa zdarzenia przeciw-
nego (bo łatwiej), czyli nie wyrzucenia w n rzutach ani razu tej samej liczby oczek.
P
n
(k) =

n
k

p
k
q
n−k
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
P
n
(k) =

n
k

p
k
q
n−k
n – liczba wszystkich rzutów
k = 0 – liczba rzutów w których wypadła ta sama liczba oczek
p =
1
6
– prawdopodobieństwo wyniku z tą samą liczbą oczek na obu kostkach
q = 1 −p =
5
6
– prawdopodobieństwo wyniku z różną liczbą oczek na obu kostkach
P
n
(0) =

n
0

1
6

0

5
6

n−0
P
n
(0) =
n!
(n −0)!0!

5
6

n
P
n
(0) = 1

5
6

n
P
n
(0) =

5
6

n
Prawdopodobieństwo otrzymania co najmniej raz tej samej liczby oczek na obu kostkach w
n rzutach jest zatem równe:
1 −P
n
(0) = 1 −

5
6

n
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1 −

5
6

n
<
671
1296
1 −
671
1296
<

5
6

n
625
1296
<

5
6

n

5
6

4
<

5
6

n
4 > n
n < 4
n ∈ ¦1, 2, 3¦
Odp. Prawdopodobieństwo otrzymania co najmniej raz tej samej liczby oczek na obu kost-
kach jest mniejsze od
671
1296
dla n ∈ ¦1, 2, 3¦.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 14 (5 pkt)
Oblicz: lim
n→∞
1 + 4 + 7 +. . . + (3n −2)
5 + 7 + 9 +. . . + (2n + 3)
Rozwiązanie:
Licznik 1 + 4 + 7 +. . . + (3n −2) jest sumą ciągu arytmetycznego w którym:
pierwszy wyraz: a
1
= 1
różnica r = 3
wyraz ogólny a
n
= 1 + (n −1) 3 = 3n −2
Suma tego ciągu wynosi:
S
n
=
1 + (3n −2)
2
n =
3n −1
2
n =
3
2
n
2

1
2
n
Mianownik 5 + 7 + 9 +. . . + (2n + 3) jest sumą ciągu arytmetycznego w którym:
pierwszy wyraz: a
1
= 5
różnica r = 2
wyraz ogólny a
n
= 5 + (n −1) 2 = 2n + 3
Suma tego ciągu wynosi:
S
n
=
5 + (2n + 3)
2
n =
2n + 8
2
n = n
2
+ 4n
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0
0
lim
n→∞
1 + 4 + 7 +. . . + (3n −2)
5 + 7 + 9 +. . . + (2n + 3)
= lim
n→∞
3
2
n
2

1
2
n
n
2
+ 4n
=
= lim
n→∞
n
2

3
2

1
2
n
n
2

n
2

1 +
4n
n
2
= lim
n→∞
3
2

1
2
1
n
1 +
4
n
=
3
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
M N
C D
Rys. 2
Zadanie 15 (4 pkt)
Przeprowadzając anologiczne rozumowanie, ustal związek między wektorem
−−−→
MN oraz wek-
torami
−−→
AB i
−−→
DC , wiedząc, że czworokąt ABCD jest dowolnym trapezem, zaś punkty M
i N są odpowiednio środkami ramion AD i BC tego trapezu (Rys. 2).
Podaj interpretację otrzymanego wyniku.
Rozwiązanie:
Korzystając z własności wektorów i działań na wektorach, zapisujemy równości:
−−−→
MN =
−−→
MA +
−−→
AB +
−−→
BN (1)
oraz
−−−→
MN =
−−→
MD +
−−→
DC +
−−→
CN (2)
Po dodaniu równości (1) i (2) stronami otrzymujemy:
2
−−−→
MN =
−−→
MA +
−−→
AB +
−−→
BN +
−−→
MD +
−−→
DC +
−−→
CN
−−→
MD = −
−−→
MA oraz
−−→
CN = −
−−→
BN , więc:
2
−−−→
MN =
−−→
MA +
−−→
AB +
−−→
BN −
−−→
MA +
−−→
DC −
−−→
BN
2
−−−→
MN =
−−→
AB +
−−→
DC
−−−→
MN =
1
2

−−→
AB +
−−→
DC

Wykorzystując własności iloczynu wektora przez liczbę, ostatnią równość można zinterpreto-
wać następująco:
odcinek łączący środki dwóch ramion dowolnego trapezu jest równo-
legły do podstaw tego trapezu, zaś jego długość jest równa połowie
sumy długości tych podstaw.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A
B
C
D
K
N
P
T
60

a
a
a
Zadanie 16 (5 pkt)
Sześcian o krawędzi długości a przecięto płaszczyzną przechodzącą przez przekątną podstawy
i nachyloną do płaszczyzny podstawy pod kątem
π
3
.Sporządź odpowiedni rysunek. Oblicz pole
otrzymanego przekroju.
Rozwiązanie:
miara łukowa:
π
3
=
180

3
= 60

przekrojem jest trapez
podstawa trapezu: [AB[ = a

2
wysokość trapezu: [KN[ =
2

3
3
a
podstawa trapezu: [CD[ = a


2 −
2

3
3

Pole trapezu ABCD:
P =
([AB[ +[CD[) [KN[
2
P =

a

2 +a


2 −
2

3
3

2

3
3
a
2
P = a
2

2

2 −
2

3
3


3
3
= 2a
2


6
3

1
3

P =
2

6 −1

a
2
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
a
a
K
P
T
α
Rysując przekrój musimy najpierw odpowiedzieć na pytanie, czy będzie on przecinał krawędzie
sześcianu powyżej punktu P czy poniżej.
Odcinek KT jest połową przekątnej
kwadratu o boku a zatem
[KT[ =
a

2
2
tg α =
[TP[
[KT[
=
a
a

2
2
tg α =
2

2
≈ 1, 4
α ≈ 54, 7

Przekrój rysujemy pod kątem 60

zatem będzie przechodził powyżej punktu P.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
K
60

h
a
T
P N
sin60

=
a
h


3
2
=
a
h

h

3h = 2a

:

3
h =
2a

3


3

3
h =
2

3
3
a
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
K
60

x
a
T
P N
S
P
N
C
D
Na początek obliczymy długość odcinka KS
ctg 60

=
x
a


3
3
=
x
a

a
x =
a

3
3
Odcinek KT jest połową przekątnej kwadratu zatem ma długość [KT[ =
a

2
2
. Odcinek
NP ma zatem długość
[NP[ = [ST[ = [KT[ −x =
a

2
2

a

3
3
Trójkąt CPD składa się z dwóch trójkątów równoramiennych zatem
[CD[ = [CN[ +[ND[ = 2[NP[
[CD[ = 2

a

2
2

a

3
3

[CD[ = a


2 −
2

3
3

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 17 (7 pkt)
Wykaż, bez użycia kalkulatora i tablic, że
3

5

2 + 7 −
3

5

2 −7 jest liczbą całkowitą.
Rozwiązanie:
3

5

2 + 7 −
3

5

2 −7
Trzeba było wpaść na to, że wyrażenia pod pierwiastkiem można zwinąć ze
wzorów skróconego mnożenia
5

2 + 7 = (

2 + 1)
3
ponieważ (

2 + 1)
3
= 2

2 + 6 + 3

2 + 1 = 5

2 + 7
5

2 −7 = (

2 −1)
3
ponieważ (

2 −1)
3
= 2

2 −6 + 3

2 −1 = 5

2 −7
3

5

2 + 7−
3

5

2 −7 =
3

(

2 + 1)
3

3

(

2 −1)
3
=

2+1−


2 −1

= 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 18 (8 pkt)
Pary liczb (x, y) spełniające układ równań:

−4x
2
+y
2
+ 2y + 1 = 0
−x
2
+y + 4 = 0
są współrzędnymi wierzchołków czworokąta wypukłego ABCD.
a) Wyznacz współrzędne punktów: A, B, C, D.
b) Wykaż, że czworokąt ABCD jest trapezem równoramiennym.
c) Wyznacz równanie okręgu opisanego na czworokącie ABCD.
Rozwiązanie:
a) Wyznacz współrzędne punktów: A, B, C, D.

−4x
2
+y
2
+ 2y + 1 = 0
−x
2
+y + 4 = 0

−4x
2
+ (y + 1)
2
= 0
−x
2
+y + 4 = 0

(y + 1)
2
= 4x
2
−x
2
+y + 4 = 0

y + 1 = 2x
y = x
2
−4
lub

y + 1 = −2x
y = x
2
−4
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
A B
C D

y = 2x −1
y = x
2
−4

y = −2x −1
y = x
2
−4

x = −1
y = −3

x = 3
y = 5

x = −3
y = 5

x = 1
y = −3
A = (−1, −3)
B = (1, −3)
C = (3, 5)
D = (−3, 5)
b) Wykaż, że czworokąt ABCD jest trapezem równoramiennym.
Trapez jest równoramienny, jeżeli odcinki AD i BC mają równe długości.
A = (−1, −3) D = (−3, 5)
[AD[ =

(−3 −(−1))
2
+ (5 −(−3))
2
=

(−2)
2
+ 8
2
=

4 + 64 =

68
B = (1, −3) C = (3, 5)
[BC[ =

(3 −1)
2
+ (5 −(−3))
2
=

2
2
+ 8
2
=

4 + 64 =

68
Odcinki AD i BC są równe, zatem trapez ABCD jest równoramienny. dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl

y = 2x −1
y = x
2
−4
2x −1 = x
2
−4
0 = x
2
−4 −2x + 1
0 = x
2
−2x −3
x
2
−2x −3 = 0
Wyznaczamy pierwiastki równania:
∆=(−2)
2
−4 1 (−3) = 4 + 12 = 16

∆ =

16 = 4
x
1
=
−(−2) −4
2 1
=
2 −4
2
= −1 x
2
=
−(−2) + 4
2 1
=
2 + 4
2
= 3

x
1
= −1
y
1
= 2 (−1) −1

x
2
= 3
y
2
= 2 3 −1

x
1
= −1
y
1
= −3

x
2
= 3
y
2
= 5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl

y = −2x −1
y = x
2
−4
−2x −1 = x
2
−4
0 = x
2
−4 + 2x + 1
0 = x
2
+ 2x −3
x
2
+ 2x −3 = 0
Wyznaczamy pierwiastki równania:
∆=2
2
−4 1 (−3) = 4 + 12 = 16

∆ =

16 = 4
x
1
=
−2 −4
2 1
=
−6
2
= −3 x
2
=
−2 + 4
2 1
=
2
2
= 1

x
1
= −3
y
1
= −2 (−3) −1

x
2
= 1
y
2
= −2 1 −1

x
1
= −3
y
1
= 5

x
2
= 1
y
2
= −3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
A B
C D
O
Środek okręgu opisanego na tym trapezie leży na osi
y. Środek okręgu leży również na symetralnej dowol-
nego boku np. BC. Zatem punkt przęcięcia syme-
tralnej i osi y da nam współrzędne środka okręgu.
równanie prostej przechodzącej przez punkty B i C:
y = 4x −7
symetralna boku BC:
y = −
1
4
x + 1
1
2
symetralna przecina oś y w punkcie O =

0, 1
1
2

. Punkt O jest środkiem okręgu.
Znajdujemy promień okręgu licząc odległość punktu O od C.
O =

0, 1
1
2

, C = (3, 5)
[OC[ =

(3 −0)
2
+ (5 −
3
2
)
2
=

9 +

7
2

2
=

36
4
+
49
4
=

85
2
równanie okręgu o środku O = (0,
3
2
) i promieniu r =

85
2
(x −0)
2
+

y −
3
2

2
=


85
2

2
x
2
+

y −
3
2

2
=
85
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
prosta przechodząca przez punkty B = (1, −3) i C = (3, 5)
(y −(−3)) (3 −1) −(5 −(−3)) (x −1) = 0
(y + 3) 2 −8(x −1) = 0
2y + 6 −8x + 8 = 0
2y = 8x −14

: 2
y = 4x −7
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Szukamy równania y = ax + b symetralnej odcinka BC. Wiemy, że jest ona prostopadła
do prostej y = 4x −7 zawierającej bok BC więc:
a 4 = −1
a = −
1
4
Symetralna boku BC przechodzi przez jego środek:
B = (1, −3) C = (3, 5)
S =

1 + 3
2
,
−3 + 5
2

S = (2, 1)
Symetralna boku BC y = −
1
4
x +b zawiera punkt S zatem:
1 = −
1
4
2 +b
1 = −
1
2
+b
b = 1
1
2
Równanie symetralnej:
y = −
1
4
x + 1
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 19 (10 pkt)
Dane jest równanie: x
2
+ (m−5)x +m
2
+m+
1
4
= 0.
Zbadaj, dla jakich wartości parametru mstosunek sumy pierwiastków rzeczywistych równania
do ich iloczynu przyjmuje wartość najmniejszą. Wyznacz tę wartość.
Rozwiązanie:
x
2
+ (m−5)x +m
2
+m+
1
4
= 0
Równanie ma pierwiastki rzeczywiste, gdy ∆ ` 0, czyli dla m ∈

−6,
4
3

Korzystając ze wzorów Vi´ete’a:
x
1
+x
2
= −m+ 5 x
1
x
2
= m
2
+m+
1
2
Stosunek tych wyrażeń daję funkcję:
f(m) =
−m+ 5
m
2
+m+
1
4
f(m) =
−m+ 5

m+
1
2

2

Jej dziedzina m ∈

−6, −
1
2


1
2
,
4
3

dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
f(m) =
−m+ 5

m+
1
2

2
W celu wyznaczenia najmniejszej wartości tej funkcji obliczymy wartości na krańcach dzie-
dziny

−6, −
1
2


1
2
,
4
3

, a następnie badamy jej monotoniczność za pomocą pochodnej.
f(−6) =
−(−6) + 5

−6 +
1
2

2
=
11


11
2

2
=
4
11
f(
4
3
) =

4
3
+ 5

4
3
+
1
2

2
=
11
3

11
6

2
=
11
3

36
121
=
12
11
Badając monotoniczność funkcji w dziedzinie dochodzimy do wniosku, że najmniejsza wartość
funkcji znajduje się na krańcach dziedziny.
Funkcja f(m) osiąga najmniejszą wartość dla m = −6 i wynosi ona
4
11
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
−6
4
3
x
2
+ (m−5)x +m
2
+m+
1
4
= 0
∆ = (m−5)
2
−4 1 (m
2
+m+
1
4
) = m
2
−10m+ 25 −4m
2
−4m−1 =
= −3m
2
−14m+ 24
∆ ` 0
−3m
2
−14m+ 24 ` 0
rozwiązujemy nierówność kwadratową

m
= (−14)
2
−4 (−3) 24 = 196 = 196 + 288 = 468


m
= 22
m
1
=
14 −22
−6
=
−8
−6
=
4
3
m
2
=
14 + 22
−6
=
36
−6
= −6
m ∈

−6,
4
3

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x

+ +

1
2
10
1
2
x
y
1
2
−6
4
3
12
11
4
11
f(m) =
−m+ 5

m+
1
2

2
Pochodna tej funkcji:
f

(m) =
m
2
−10m−5
1
4

m+
1
2

4
Liczymy pierwiastki licznika:
m
1
= −
1
2
m
2
= 10
1
2
Znak pochodnej zależy od licznika, dlatego rysujemy
przybliżony wykres wyrażenia w liczniku
Odczytujemy monotoniczność funkcji w dziedzinie m ∈

−6, −
1
2


1
2
,
4
3

ze znaku pochodnej.
wykres funkcji f(m) w dziedzinie
f

(m) > 0 dla m ∈

−6, −
1
2

funkcja rośnie
f

(m) < 0 dla m ∈


1
2
,
4
3

funkcja maleje
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
f(m) =
−m+ 5

m+
1
2

2
Licząc pochodną funkcji korzystamy ze wzorów
f

(m) =

−m+ 5

m+
1
2

2

=
=

−m+ 5
m
2
+m+
1
4

=
=
(−m+ 5)

(m
2
+m+
1
4
) −(−m+ 5)(m
2
+m+
1
4
)

m
2
+m+
1
4

2
=
=
−1 (m
2
+m+
1
4
) −(−m+ 5)(2m+ 1)

m+
1
2

2

2
=
=
−m
2
−m−
1
4
−(−2m
2
−m+ 10m+ 5)

m+
1
2

4
=
=
−m
2
−m−
1
4
+ 2m
2
+m−10m−5

m+
1
2

4
=
=
m
2
−10m−5
1
4

m+
1
2

4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
m
2
−10m−5
1
4
= 0
liczymy pierwiastki równania kwadratowego
∆ = (−10)
2
−4 5
1
4
= 100 + 21 = 121

∆ = 11
m
1
=
10 −11
2
= −
1
2
m
2
=
10 + 11
2
=
21
2
= 10
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 5 6 −1 −2 −3 −4 −5 −6
1
2
3
4
5
6
−1
Matura z matematyki – maj 2003
• • • •
Zadanie 1 (4 pkt)
Lewa strona równania 1 +x
2
+x
4
+x
6
+. . . +x
2n
+. . . = 3 jest sumą nieskończonego
ciągu geometrycznego o ilorazie x
2
. Z warunku zbieżności mamy x
2
< 1. Zatem dziedziną
równania jest przedział (−1, 1).
Równanie można zapisać w postaci 1 +x
2
(1 +x
2
+x
4
+. . .) = 3. Stąd 1 + 3x
2
= 3.
Pierwiastkami ostatniego równania są liczby: x
1
= −

6
3
, x
2
=

6
3
należące do dziedziny.
Odpowiedź: Rozwiązaniami równania są liczby x
1
= −

6
3
, x
2
=

6
3
.
Postępując w analogiczny sposób rozwiąż równanie: 1+x+x
2
+x
3
+. . . +x
n
+. . . = 2.
Zadanie 2 (4 pkt)
Rysunek przedstawia fragment wykresu funkcji kwadratowej f.
a) Podaj miejsce zerowe f.
b) Podaj rozwiązanie nierówności
f(x) · 0.
c) Podaj rozwiązanie równania
f(x) = 3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1
6
4
1
6
5
1
6
6
1
6
7
1
6
8
1
6
9
1
7
0
1
7
1
1
7
2
0
1
2
3
4
5
wzrost w cm
l
i
c
z
b
a
c
h
ł
o
p
c
ó
w
Matura z matematyki – maj 2003
• • • •
Zadanie 3 (4 pkt)
Dane dotyczące wzrostu chłopców z klasy II B przedstawione są na diagramie.
a) Oblicz średni wzrost chłopców z klasy II B
(podaj wynik dokładny)
b) Ilu chłopców z klasy II B ma wzrost
wyższy od średniego?
Zadanie 4 (3 pkt)
Liczby 102, 105, 108, 111, . . . , są kolejnymi, początkowymi wyrazami pewnego ciągu
arytmetycznego (a
n
). Zapisz wzór ogólny na n-ty wyraz tego ciągu. Oblicz wyraz a
81
.
Zadanie 5 (5 pkt)
Przed wejściem do przychodni lekarskiej znajdują się schody mające 8 stopni po 15 cm
wysokości każdy. Postanowiono zbudować podjazd dla niepełnosprawnych o nachyleniu 7

.
Oblicz długość podjazdu. Wynik podaj w zaokrągleniu do 10 cm.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 −1 −2 −3 −4
1
2
3
−1
Matura z matematyki – maj 2003
• • • •
Zadanie 6 (3 pkt)
Ciąg (a
n
) określony jest wzorem

a
1
= 1
a
2
= 2
a
n+2
= 2
n−1
+a
n
+a
n+1
dla n ∈ N` ¦0¦
Wyznacz czwarty wyraz tego ciągu.
Zadanie 7 (5 pkt)
Rysunek przedstawia fragment wykresu
funkcji liniowej f. Wykres funkcji g jest
obrazem wykresu funkcji f otrzyma-
nym za pomocą przesunięcia o wek-
tor u = [2, 1]. Wyznacz miejsce zerowe
funkcji g.
Zadanie 8 (3 pkt)
Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest równa 7,5% podstawy wymiaru składek na ubez-
pieczenie społeczne. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne jest równa 60%
przeciętnego wynagrodzenia. Oblicz wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne przyjmu-
jąc, że przeciętne wynagrodzenie jest równe 1869,76 zł. Wynik podaj w zaokrągleniu do 1
grosza.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
C
D
E
16m
8m
4m
10m
A B
C D
A
1
B
1
C
1
D
1
Matura z matematyki – maj 2003
• • • •
Zadanie 9 (3 pkt)
Oblicz pole działki rekreacyjnej, której plan przedsta-
wiony jest na rysunku. Zakładamy, że kąty ABC i
ECD są kątami prostymi.
Zadanie 10 (2 pkt)
Kupując los loterii można wygrać nagrodę główną, którą jest zestaw płyt kompaktowych lub
jedną z 10 nagród książkowych. Przy zakupie jednego losu prawdopodobieństwo wygrania
nagrody książkowej jest równe
1
7
. Oblicz, ile losów jest pustych.
Zadanie 11 (4 pkt)
Podstawą prostopadłościanu ABCDA
1
B
1
C
1
D
1
jest prostokąt o bokach długości: [AD[ = 3 i
[AB[ = 6. Wysokość prostopadłościanu ma dłu-
gość równą 6. Uzasadnij, za pomocą rachunków, że
trójkąt BAD
1
jest prostokątny.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 1 (4 pkt)
Lewa strona równania 1 +x
2
+x
4
+x
6
+. . . +x
2n
+. . . = 3 jest sumą nieskończonego
ciągu geometrycznego o ilorazie x
2
. Z warunku zbieżności mamy x
2
< 1. Zatem dziedziną
równania jest przedział (−1, 1).
Równanie można zapisać w postaci 1 +x
2
(1 +x
2
+x
4
+. . .) = 3. Stąd 1 + 3x
2
= 3.
Pierwiastkami ostatniego równania są liczby: x
1
= −

6
3
, x
2
=

6
3
należące do dziedziny.
Odpowiedź: Rozwiązaniami równania są liczby x
1
= −

6
3
, x
2
=

6
3
.
Postępując w analogiczny sposób rozwiąż równanie: 1+x+x
2
+x
3
+. . . +x
n
+. . . = 2.
Rozwiązanie:
1 +x +x
2
+x
3
+. . . +x
n
+. . . = 2
Lewa strona równania jest sumą nieskończonego ciągu geometrycznego o ilorazie x. Z wa-
runku zbieżności mamy x ∈ (−1, 1). Zatem dziedziną równania jest przedział (−1, 1).
Równanie można zapisać w postaci 1 +x(1 +x +x
2
+. . .) = 2. Stąd 1 + 2x = 2.
Pierwiastkiem ostatniego równania jest liczba: x =
1
2
należąca do dziedziny.
Odpowiedź: Rozwiązaniami równania jest liczba x =
1
2
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 5 6 −1 −2 −3 −4 −5 −6
1
2
3
4
5
6
−1
Zadanie 2 (4 pkt)
Rysunek przedstawia fragment wykresu funkcji kwadratowej f.
a) Podaj miejsce zerowe f.
b) Podaj rozwiązanie nierówności
f(x) · 0.
c) Podaj rozwiązanie równania
f(x) = 3
Rozwiązanie:
miejsca zerowe: x
1
= −1 x
2
= 5
f(x) · 0 dla x ∈ (−∞, −1` ∪ '5, ∞)
f(x) = 3 dla x = 0 lub x = 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1
6
4
1
6
5
1
6
6
1
6
7
1
6
8
1
6
9
1
7
0
1
7
1
1
7
2
0
1
2
3
4
5
wzrost w cm
l
i
c
z
b
a
c
h
ł
o
p
c
ó
w
Zadanie 3 (4 pkt)
Dane dotyczące wzrostu chłopców z klasy II B przedstawione są na diagramie.
a) Oblicz średni wzrost chłopców z klasy II B
(podaj wynik dokładny)
b) Ilu chłopców z klasy II B ma wzrost
wyższy od średniego?
Rozwiązanie:
a) Oblicz średni wzrost chłopców z klasy II B (podaj wynik dokładny)
Liczba wszystkich chłopców:
2 + 4 + 2 + 3 + 1 + 2 + 1 = 15
Suma wszystkich wzrostów chłopców:
2 164 + 4 166 + 2 167 + 3 168 + 1 169 + 2 170 + 1 172 = 2511
Odp. Średni wzrost chłopców: h =
2511
15
= 167, 4 cm
b) Ilu chłopców z klasy II B ma wzrost wyższy od średniego?
Liczba chłopców o wzroście większym od 167, 4 cm:
3 + 1 + 2 + 1 = 7
Odp. Siedmiu chłopców ma wzrost większy od średniego.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 4 (3 pkt)
Liczby 102, 105, 108, 111, . . . , są kolejnymi, początkowymi wyrazami pewnego ciągu
arytmetycznego (a
n
). Zapisz wzór ogólny na n-ty wyraz tego ciągu. Oblicz wyraz a
81
.
Rozwiązanie:
ciąg arytmetyczny
pierwszy wyraz: a
1
= 102
różnica ciągu: r = 3
n-ty wyraz: a
n
= a
1
+ (n −1)r = 102 + (n −1) 3 = 102 + 3n −3 = 3n + 99
a
81
= 3 81 + 99 = 243 + 99 = 342
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
7

1
5
c
m
h
d
Zadanie 5 (5 pkt)
Przed wejściem do przychodni lekarskiej znajdują się schody mające 8 stopni po 15 cm
wysokości każdy. Postanowiono zbudować podjazd dla niepełnosprawnych o nachyleniu 7

.
Oblicz długość podjazdu. Wynik podaj w zaokrągleniu do 10 cm.
Rozwiązanie:
Wysokość podjazdu: h = 8 15 cm = 120 cm
sin7

=
h
d
0, 1219 =
120
d

d
0, 1219d = 120

: 0, 1219
d = 984, 413
Odp. Długość podjazdu w zaokrągleniu do 10 cm to 980 cm.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 6 (3 pkt)
Ciąg (a
n
) określony jest wzorem

a
1
= 1
a
2
= 2
a
n+2
= 2
n−1
+a
n
+a
n+1
dla n ∈ N` ¦0¦
Wyznacz czwarty wyraz tego ciągu.
Rozwiązanie:
a
3
= a
1+2
= 2
1−1
+a
1
+a
1+1
= 2
0
+a
1
+a
2
= 1 + 1 + 2 = 4
a
4
= a
2+2
= 2
2−1
+a
2
+a
2+1
= 2
1
+a
2
+a
3
= 2 + 2 + 4 = 8
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
f
g
1 2 3 4 5 6 −1 A −3 −4 −5 −6
1
2
3
−1
B
A

B

Zadanie 7 (5 pkt)
Rysunek przedstawia fragment wykresu funkcji liniowej f. Wykres funkcji g jest obrazem
wykresu funkcji f otrzymanym za pomocą przesunięcia o wektor u = [2, 1]. Wyznacz miejsce
zerowe funkcji g.
Rozwiązanie:
Przesuwając A = (−2, 0) o wektor u = [2, 1] otrzymujemy A

= (0, 1)
Przesuwając B = (3, 2) o wektor u = [2, 1] otrzymujemy B

= (5, 3)
Rówananie prostej przechodzącej przez punkty A

= (x
A
, y
A
), B

= (x
B
, y
B
):
(y −y
A
)(x
B
−x
A
) −(y
B
−y
A
)(x −x
A
) = 0
dla A

= (0, 1) i B

= (5, 3)
(y −1) (5 −0) −(3 −1) (x −0) = 0
(y −1)5 −2x = 0
5y −5 −2x = 0
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
5y = 2x + 5

: 5
y =
2
5
x + 1
Wzór funkcji g: y =
2
5
x + 1
Wyznaczamy miejsce zerowe
0 =
2
5
x + 1

2
5
x = 1

:


2
5

x = −1

5
2

x = −2
1
2
Odp. x
0
= −2
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 8 (3 pkt)
Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest równa 7,5% podstawy wymiaru składek na ubez-
pieczenie społeczne. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne jest równa 60%
przeciętnego wynagrodzenia. Oblicz wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne przyjmu-
jąc, że przeciętne wynagrodzenie jest równe 1869,76 zł. Wynik podaj w zaokrągleniu do 1
grosza.
Rozwiązanie:
Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne:
60% 1869, 76 =
60
100
1869, 76 = 1121, 856 ≈ 1121, 86
Składka na ubezpieczenie zdrowotne:
7, 5% 1121, 86 =
7, 5
100
1121, 86 = 84, 1394 ≈ 84, 14
Odp. Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 84zł 14gr.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
C
D
E
16m
8m
4m
10m
Zadanie 9 (3 pkt)
Oblicz pole działki rekreacyjnej, której plan przedsta-
wiony jest na rysunku. Zakładamy, że kąty ABC i
ECD są kątami prostymi.
Rozwiązanie:
Pole trójkąta ECD: P =
1
2
10 4 = 20 m
2
Pole trapezu ABCE: P =
(16 + 10) 8
2
= 104 m
2
Pole całej działki: P = 20 + 104 = 124 m
2
Odp. Działka rekreacyjna ma pole 124 m
2
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 10 (2 pkt)
Kupując los loterii można wygrać nagrodę główną, którą jest zestaw płyt kompaktowych lub
jedną z 10 nagród książkowych. Przy zakupie jednego losu prawdopodobieństwo wygrania
nagrody książkowej jest równe
1
7
. Oblicz, ile losów jest pustych.
Rozwiązanie:
n – liczba wszystkich losów
10
n
– prawdopodobieństwo wygrania jednej nagrody książkowej
10
n
=
1
7

n
10 =
1
7
n

7
70 = n
n = 70
Wszystkich losów jest 70. Za pomocą 11 losów można wygrać nagrodę, zatem losów pustych
jest 70 −11 = 59.
Odp. Losów pustych jest 59.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
C D
A
1
B
1
C
1
D
1
6
3
6
Zadanie 11 (4 pkt)
Podstawą prostopadłościanu ABCDA
1
B
1
C
1
D
1
jest prostokąt o bokach długości: [AD[ = 3 i
[AB[ = 6. Wysokość prostopadłościanu ma dłu-
gość równą 6. Uzasadnij, za pomocą rachunków, że
trójkąt BAD
1
jest prostokątny.
Rozwiązanie:
wyznaczamy przekątną podstawy: [BD[ = 3

5
wyznaczamy przekątną prostopadłościanu: [BD
1
[ = 9
wyznaczamy przekątną ściany bocznej: [AD
1
[ = 3

5
Trójkąt ABD
1
jest prostokątny, jeżeli jego boki spełniają twierdzenie Pitagorasa:
[AB[
2
+[AD
1
[
2
= [BD
1
[
2
6
2
+ (3

5)
2
= 9
2
36 + 45 = 81
81 = 81
Odp. Boki trójkąta ABD
1
spełniają twierdzenie Pitagorasa, zatem jest to trójkąt prosto-
kątny.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
C D
3
6
Korzystamy z twierdzenia Pitagorasa
6
2
+ 3
2
= [BD[
2
36 + 9 = [BD[
2
[BD[
2
= 45
[BD[ =

45 =

9 5
[BD[ = 3

5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
D B
D
1
6
3

5
Korzystamy z twierdzenia Pitagorasa
(3

5)
2
+ 6
2
= [BD
1
[
2
45 + 36 = [BD
1
[
2
[BD
1
[
2
= 81
[BD
1
[ =

81
[BD
1
[ = 9
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
D A
D
1
6
3
Korzystamy z twierdzenia Pitagorasa
3
2
+ 6
2
= [AD
1
[
2
9 + 36 = [AD
1
[
2
[AD
1
[
2
= 45
[AD
1
[ =

45 =

9 5
[AD
1
[ = 3

5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
gaz i energia
(14%)
ubrania
(12%)
inne
(5%)
wyżywienie
czynsz
(400 zł)
Matura z matematyki – styczeń 2003
• • • •
Zadanie 1 (3 pkt)
Powierzchnia prostokątnej działki budowlanej równa się 1540 m
2
. Oblicz wymiary tej działki
wiedząc, że różnią się one o 9 m.
Zadanie 2 (4 pkt)
Na wspólne konto państwa Kowalskich wpływają pieniądze z ich dwóch pensji miesięcznych,
razem jest to kwota 3200 złotych. Na początku każdego miesiąca małżonkowie dzielą całość
tej kwoty. Na diagramie kołowym pokazano strukturę planowanych, przez państwa Kowal-
skich, miesięcznych wydatków.
Korzystając z tych danych:
a) Oblicz, ile procent danej kwoty stanowią
miesięczne wydatki państwa Kowalskich
na wyżywienie.
b) Oblicz, ile pieniędzy wydają państwo
Kowalscy w ciągu miesiąca łącznie, na
gaz i energię oraz czynsz.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – styczeń 2003
• • • •
Zadanie 3 (3 pkt)
Upraszczając pierwiastek kwadratowy z liczby 27 +10

2, zapiszemy ją w postaci kwadratu
sumy dwóch liczb. Postępujemy następująco:

27 + 10

2 =

25 + 10

2 + 2 =
=

5
2
+ 2 5

2 +


2

2
=

5 +

2

2
= 5 +

2
Przeanalizuj ten przykład, a następnie, stosując analogiczne postępowanie,
uprość

11 + 6

2.
Zadanie 4 (4 pkt)
Równanie prostej C =
5
9
F −
160
9
, ustala zależność między temperaturą wyrażoną w
stopniach Celsjusza (C) oraz Fahrenheita (F).
a) Oblicz, ile stopni w skali Fahrenheita (F), ma wrząca w temperaturze 100

woda.
b) Wyznacz taką temperaturę, przy której liczba stopni w skali Celsjusza jest równa
liczbie stopni w skali Fahrenheita.
Zadanie 5 (4 pkt)
Dany jest trójkąt, którego dwa boki mają długości 8 cm i 12 cm, kąt zawarty między tymi
bokami ma miarę 120

. Oblicz długość promienia okręgu opisanego na tym trójkącie.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – styczeń 2003
• • • •
Zadanie 6 (5 pkt)
Do pewnego przepisu z książki kucharskiej należy przygotować 0, 25 litra płynu. Mamy do
wyboru trzy szklanki w kształcie walca o wewnętrznych wymiarach: pierwsza o średnicy –
6 cm i wysokości 10 cm, druga – o średnicy 5, 8 cm i wysokości 9, 5 cm oraz trzecia – o
średnicy 6 cm i wysokości 9 cm.
Której szklanki objętość jest najbliższa 0, 25 litra? Odpowiedź uzasadnij.
Zadanie 7 (6 pkt)
Funkcja f : R → R jest określona wzorem: f(x) = x
2
−6x + 12.
a) Rozwiąż nierówność f(x) −19 > 0.
b) Uzasadnij, że obrazem wykresu funkcji f, w symetrii względem prostej o równaniu
x = 6, nie jest parabola, określona równaniem y = (x −9)
2
+ 6
Zadanie 8 (3 pkt)
Spośród wszystkich wierzchołków sześcianu wybieramy jednocześnie trzy wierzchołki. Ob-
licz prawdopodobieństwo zdarzenia polegającego na tym, że otrzymamy wierzchołki trójkąta
równobocznego.
Zadanie 9 (3 pkt)
Wykaż, że w trójkącie prostokątnym suma kwadratów sinusów miar wszystkich jego kątów
wewnętrznych równa się 2.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – styczeń 2003
• • • •
Zadanie 10 (5 pkt)
Wszystkie liczby naturalne dwucyfrowe, podzielne przez 6 są wyrazmi pewnego ciągu rosną-
cego.
a) Zapisz wzór ogólny na n - ty wyraz tego ciągu arytmetycznego.
b) Oblicz, ile wyrazów ma ten ciąg.
c) Oblicz sumę piętnastu początkowych kolejnych wyrazów tego ciągu
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
x + 9
Zadanie 1 (3 pkt)
Powierzchnia prostokątnej działki budowlanej równa się 1540 m
2
. Oblicz wymiary tej działki
wiedząc, że różnią się one o 9 m.
Rozwiązanie:
x(x + 9) = 1540
x
2
+ 9x −1540 = 0
Rozwiązujemy równanie kwadratowe
∆ = 9
2
−4 1 (−1540) = 81 + 6160 = 6241

∆ = 79
x
1
=
−9 −79
2
=
−88
2
= −44 x
2
=
−9 + 79
2
=
70
2
= 35
Długość nie może być liczbą ujemną więc jedyne poprawne rozwiązanie to:
x = 35 x + 9 = 44
Odp. Działka ma wymiary 35 m na 44 m.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
gaz i energia
(14%)
ubrania
(12%)
inne
(5%)
wyżywienie
czynsz
(400 zł)
Zadanie 2 (4 pkt)
Na wspólne konto państwa Kowalskich wpływają pieniądze z ich dwóch pensji miesięcznych,
razem jest to kwota 3200 złotych. Na początku każdego miesiąca małżonkowie dzielą całość
tej kwoty. Na diagramie kołowym pokazano strukturę planowanych, przez państwa Kowal-
skich, miesięcznych wydatków.
Korzystając z tych danych:
a) Oblicz, ile procent danej kwoty stanowią
miesięczne wydatki państwa Kowalskich
na wyżywienie.
b) Oblicz, ile pieniędzy wydają państwo
Kowalscy w ciągu miesiąca łącznie, na
gaz i energię oraz czynsz.
Rozwiązanie:
Na początek obliczymy jaki procent 3200 zł stanowi czynsz – 400 zł.
400
3200
=
1
8
=
1
8
100% = 12, 5%
Procent jaki stanowią miesięczne wydatki na wyżywienie:
100%−(5% + 12% + 14% + 12, 5%) = 100%−43, 5% = 56, 5%
Odp. Na wyżywienie Kowalscy przeznaczają 56, 5%.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Na gaz i energię Kowalscy wydają:
14% z 3200 =
14
100
3200 = 448
Razem z czynszem 448 + 400 = 848 zł.
Odp. Kowalscy wydają na czynsz, gaz i energię łącznie 848 zł.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 3 (3 pkt)
Upraszczając pierwiastek kwadratowy z liczby 27 +10

2, zapiszemy ją w postaci kwadratu
sumy dwóch liczb. Postępujemy następująco:

27 + 10

2 =

25 + 10

2 + 2 =
=

5
2
+ 2 5

2 +


2

2
=

5 +

2

2
= 5 +

2
Przeanalizuj ten przykład, a następnie, stosując analogiczne postępowanie,
uprość

11 + 6

2.
Rozwiązanie:

11 + 6

2 =

9 + 6

2 + 2 =
=

3
2
+ 2 3

2 +


2

2
=

3 +

2

2
= 3 +

2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 4 (4 pkt)
Równanie prostej C =
5
9
F −
160
9
, ustala zależność między temperaturą wyrażoną w
stopniach Celsjusza (C) oraz Fahrenheita (F).
a) Oblicz, ile stopni w skali Fahrenheita (F), ma wrząca w temperaturze 100

woda.
b) Wyznacz taką temperaturę, przy której liczba stopni w skali Celsjusza jest równa
liczbie stopni w skali Fahrenheita.
Rozwiązanie:
a) Oblicz, ile stopni w skali Fahrenheita (F), ma wrząca w temperaturze 100

woda.
C =
5
9
F −
160
9
100 =
5
9
F −
160
9

9
900 = 5F −160
900 + 160 = 5F
1060 = 5F / : 5
F = 212
Odp. Woda wrze w 212 stopniach Fahrenheita.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) Wyznacz taką temperaturę, przy której liczba stopni w skali Celsjusza jest równa
liczbie stopni w skali Fahrenheita.
C = F
C =
5
9
C −
160
9

9
9C = 5C −160
4C = −160

: 4
C = −40
Odp. Temperatura −40 stopni Celsjusza jest równa liczbie stopni w skali Fahrenheita.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
c
8 12
120

Zadanie 5 (4 pkt)
Dany jest trójkąt, którego dwa boki mają długości 8 cm i 12 cm, kąt zawarty między tymi
bokami ma miarę 120

. Oblicz długość promienia okręgu opisanego na tym trójkącie.
Rozwiązanie:
c = 4

19
liczymy promień okręgu opisanego na trójkącie:
R =
4

19
2 sin120

sin120

= sin(180

−60

)

=sin60

=

3
2
R =
4

19
2

3
2
R =
4

19

3


3

3
R =
4

57
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
c
8 12
120

W celu obliczenia c korzystamy z twierdzenia cosinusów
c
2
= 8
2
+ 12
2
−2 8 12 cos 120

c
2
= 64 + 144 −192 cos 120

cos 120

= cos(180

−60

)

=−cos 60

= −
1
2
c
2
= 208 −192


1
2

c
2
= 208 + 96
c
2
= 304
c =

304 =

16 19
c = 4

19
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 6 (5 pkt)
Do pewnego przepisu z książki kucharskiej należy przygotować 0, 25 litra płynu. Mamy do
wyboru trzy szklanki w kształcie walca o wewnętrznych wymiarach: pierwsza o średnicy –
6 cm i wysokości 10 cm, druga – o średnicy 5, 8 cm i wysokości 9, 5 cm oraz trzecia – o
średnicy 6 cm i wysokości 9 cm.
Której szklanki objętość jest najbliższa 0, 25 litra? Odpowiedź uzasadnij.
Rozwiązanie:
1litr = 1000cm
3
0, 25l = 0, 25 1000cm
3
= 250 cm
3
objętość walca: V = πr
2
h
r
1
=
1
2
6 = 3 cm r
2
=
1
2
5.8 = 2.9 cm r
3
=
1
2
6 = 3 cm
h
1
= 10 cm h
2
= 9.5 cm h
3
= 9 cm
V
1
= π 3
2
10 V
2
= π 2.9
2
9, 5 V
3
= π 3
2
9
V
1
≈ 3, 14 90 V
2
≈ 3, 14 9 ≈ 79, 895 V
3
≈ 3, 14 81
V
1
≈ 282, 6 cm
3
V
2
≈ 250, 9 cm
3
V
3
≈ 254, 3 cm
3
Odp. Szklanka o średnicy 5, 8 cm i wysokości 9, 5 cm ma objętość V ≈ 250, 9 cm
3
, która
jest najbliższa 0, 25 litra.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
−1 7
Zadanie 7 (6 pkt)
Funkcja f : R → R jest określona wzorem: f(x) = x
2
−6x + 12.
a) Rozwiąż nierówność f(x) −19 > 0.
b) Uzasadnij, że obrazem wykresu funkcji f, w symetrii względem prostej o równaniu
x = 6, nie jest parabola, określona równaniem y = (x −9)
2
+ 6
Rozwiązanie:
a) Rozwiąż nierówność f(x) −19 > 0.
nierówności kwadratowe
f(x) −19 > 0
x
2
−6x + 12 −19 > 0
x
2
−6x −7 > 0
znajdujemy pierwiastki
∆ = (−6)
2
−4 1 (−7) = 36 + 28 = 64

∆ =

64 = 8
x
1
=
−(−6) −8
2 1
=
6 −8
2
= −1 x
2
=
−(−6) + 8
2 1
=
6 + 8
2
= 7
x ∈ (−∞, −1) ∪ (7, ∞) dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
W
1
W
2
x = 6
b) Uzasadnij, że obrazem wykresu funkcji f, w symetrii względem prostej o równaniu
x = 6, nie jest parabola, określona równaniem y = (x −9)
2
+ 6
Znajdujemy współrzędne wierzchołka wykresu f(x) = x
2
−6x + 12
p =
−(−6)
2 1
= 3
∆ = (−6)
2
−4 1 12 = 36 −48 = −12
q =
−(−12)
4 1
= 3
W
1
(3, 3)
Współrzędne wierzchołka wykresu y = (x −9)
2
+ 6 to W
2
(9, 6).
Jak widać na wykresie, wierzchołki W
1
i W
2
nie są do siebie symetryczne względem prostej
x = 6. Zatem obrazem wykresu funkcji f, w symetrii względem prostej o równaniu x = 6,
nie jest parabola, określona równaniem y = (x −9)
2
+ 6.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 8 (3 pkt)
Spośród wszystkich wierzchołków sześcianu wybieramy jednocześnie trzy wierzchołki. Ob-
licz prawdopodobieństwo zdarzenia polegającego na tym, że otrzymamy wierzchołki trójkąta
równobocznego.
Rozwiązanie:
Sześcian ma 8 wierzchołków, z których 3 różne wierzchołki możemy wybrać na tyle sposobów:
[Ω[ =

8
3

=
8!
(8 −3)! 3!

=
5! 6 7 8
5! 3!
=
6 7 8
1 2 3
=
336
6
= 56
W ten sposób możemy otrzymać maksymalnie 8 trójkątów równobocznych:
Prawdopodobieństwo otrzymania wierzchołków trójkąta równobocznego:
P(A) =
[A[
[Ω[
=
8
56
=
1
7
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
β
Zadanie 9 (3 pkt)
Wykaż, że w trójkącie prostokątnym suma kwadratów sinusów miar wszystkich jego kątów
wewnętrznych równa się 2.
Rozwiązanie:
Mamy wykazać:
sin
2
90

+ sin
2
α + sin
2
β = 2
kąty w trójkącie
90

+α +β = 180

β = 180

−90

−α
β = 90

−α
sin
2
90

+ sin
2
α + sin
2
β = 2
Przekształcając lewą stronę udowadniamy, że jest równa prawej:
L = sin
2
90

+ sin
2
α + sin
2
β =
= sin
2
90

+ sin
2
α + sin
2
(90 −α) =
sin90


=1
sin(90

−α)

=cos α
= 1
2
+ sin
2
α + cos
2
α =
= 1 + 1 = 2 = P
L = P
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 10 (5 pkt)
Wszystkie liczby naturalne dwucyfrowe, podzielne przez 6 są wyrazmi pewnego ciągu rosną-
cego.
a) Zapisz wzór ogólny na n - ty wyraz tego ciągu arytmetycznego.
b) Oblicz, ile wyrazów ma ten ciąg.
c) Oblicz sumę piętnastu początkowych kolejnych wyrazów tego ciągu
Rozwiązanie:
a) Zapisz wzór ogólny na n - ty wyraz tego ciągu arytmetycznego.
Liczby dwucyfrowe podzielne przez 6 tworzą ciąg arytmetyczny
12, 18, 24, . . . , 90, 96
a
1
= 12 – pierwszy wyraz ciągu
r = 6 – różnica ciągu
wzór ogólny na n - ty wyraz tego ciągu arytmetycznego:
a
n
= 12 + (n −1) 6
a
n
= 12 + 6n −6
a
n
= 6n + 6
Odp. Wzór ogólny tego ciągu arytmetycznego a
n
= 6n + 6.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) Oblicz, ile wyrazów ma ten ciąg.
12, 18, 24, . . . , 90, 96
n - ty wyraz tego ciągu arytmetycznego
a
n
= a
1
+ (n −1)r
96 = 12 + (n −1) 6
96 = 12 + 6n −6
96 −12 + 6 = 6n
6n = 90

: 6
n = 15
Odp. Ciąg ten ma 15 wyrazów.
c) Oblicz sumę piętnastu początkowych kolejnych wyrazów tego ciągu
suma wyrazów ciągu arytmetycznego
S =
a
1
+a
n
2
n
S =
12 + 96
2
15
S = 810
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2002
• • •
Zadanie 1 (3 pkt)
Dana jest prosta l o równaniu y =
3
2
x −

2 oraz punkt A = (−3, −2). Wykres funkcji
liniowej f jest prostopadły do prostej l, punkt A należy do wykresu funkcji f.
Wyznacz
a) wzór funkcji f,
b) miejsce zerowe funkcji f.
Zadanie 2 (3 pkt)
Dany jest wektor
−−→
AB = [−3, 4] oraz punkt A = (1, −2). Oblicz:
a) współrzędne punktu B,
b) współrzędne i długość wektora v = −2
−−→
AB.
Zadanie 3 (3 pkt)
W klasie liczącej 30 uczniów, dzięwięciu obejrzało film pt. „Nasz XXI wiek”. Wychowawca
klasy otrzymał 4 bilety i zamierza wylosować uczniów, których zaprosi na projekcję tego filmu.
Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia, że wśród czterech wylosowanych z tej klasy uczniów
nie ma ucznia, który już ten film oglądał.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2002
• • •
Zadanie 4 (5 pkt)
W pewnej szkole średniej po pierwszym półroczu przeprowadzono test z matematyki.
Tabelka przedstawia wyniki testu:
Ocena 1 2 3 4 5 6
Liczba uczniów 10 30 80 30 25 5
a) Sporządź diagram słupkowy przedstawiający zestawieni wyników testów.
b) Oblicz średnią arytmetyczną uzyskanych ocen.
c) Oblicz, ilu uczniów uzyskało ocenę wyższą od średniej arytmetycznej ocen.
Zadanie 5 (4 pkt)
Ania przeczytała książkę sience-fiction w ciągu 13 dni, przy czym każdego dnia czytała o taką
samą liczbę stron więcej, niż w dniu poprzednim. Ile stron miała ta książka, jeżeli wiadomo,
że w trzecim dniu Ania przeczytała 28 stron a w ostatnim 68?
Zadanie 6 (3 pkt)
Jeżeli x
1
= 2, x
2
= 3 i x
3
= −1 są miejscami
zerowymi wielomianu W(x) = ax
3
+bx
2
+cx +d, gdzie a = 0 oraz W(4) = 2, to
współczynnik a można wyznaczyć postępując w następujący sposób:
Wielomian W zapisujemy w postaci iloczynowej: W(x) = a(x − 2)(x − 3)(x + 1) i
wykorzystując warunek W(4) = 2 otrzymujemy równanie: 2 = a(4 −2)(4 −3)(4 + 1),
stąd a =
1
5
.
Postępując analogicznie, wyznacz współczynnik a wielomianu W(x) = ax
3
+bx
2
+cx+d,
wiedząc, że jego miejsca zerowe to x
1
= −2, x
2
= 1, x
3
= 2 oraz W(−1) = 3.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2002
• • •
Zadanie 7 (4 pkt)
Planując czterotygodniowe wakacje, rodzina Kowalskich przeznaczyła pewną kwotę na wy-
żywienie. W pierwszym tygodniu wydano 30% zaplanowanej kwoty, w drugim tygodniu o 60
złoty mniej niż w pierwszym, w trzecim połowę reszty pieniędzy. Na czwarty tydzień zostało
270 złoty. Oblicz kwotę, którą rodzina Kowalskich przeznaczyła na wyżywienie.
Zadanie 8 (5 pkt)
Funkcja kwadratowa f(x) = ax
2
+bx−3, gdzie b > 0 posiada dwa różne miejsca zerowe,
których iloczyn jest równy (−3). Wiedząc, że funkcja ta przyjmuje najmniejszą wartość równą
(−4), wyznacz:
a) współczynnik a i b,
b) miejsca zerowe funkcji f.
Zadanie 9 (5 pkt)
Zaplanowano zalesić ugór w kształcie trójkąta równoramiennego, którego długość najdłuż-
szego boku, na planie w skali 1:1500, jest równy 12 cm i jeden z kątów ma miarę 120

. W
szkółce leśnej zamówiono sadzonki, w ilości pozwalającej obsadzić obszar wielkości 40 arów.
Oblicz, czy zamówiono ilość sadzonek jest wystarczająca do zalesienia ugoru.
Zadanie 10 (5 pkt)
Dane są dwie bryły: stożek, w którym długość promienia podstawy jest równa 4 dm i wysokość
ma długość
18
π
dm oraz ostrosłup prawidłowy czworokątny, w którym krawędź podstawy ma
długość 4

3 dm. Wiedząc, że objętości tych brył są równe, wyznacz kąt nachylenia ściany
bocznej ostrosłupa do podstawy.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 1 (3 pkt)
Dana jest prosta l o równaniu y =
3
2
x −

2 oraz punkt A = (−3, −2). Wykres funkcji
liniowej f jest prostopadły do prostej l, punkt A należy do wykresu funkcji f.
Wyznacz
a) wzór funkcji f,
b) miejsce zerowe funkcji f.
Rozwiązanie:
a) wyznacz wzór funkcji f
y = ax +b
proste prostopadłe
a
3
2
= −1
a
3
2
= −1

:
3
2
a = −1
2
3
a = −
2
3
y = −
2
3
x +b
Podstawiamy współrzędne punktu A = (−3, −2) do wzoru funkcji.
−2 = −
2
3
(−3) +b
−2 = 2 +b
−2 −2 = b
b = −4
Odp. y = −
2
3
x −4 dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) miejsce zerowe funkcji f miejsce zerowe
0 = −
2
3
x −4
2
3
x = −4

:
2
3
x = −4
3
2
x
0
= −6
Odp. Miejsce zerowe x
0
= −6.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 2 (3 pkt)
Dany jest wektor
−−→
AB = [−3, 4] oraz punkt A = (1, −2). Oblicz:
a) współrzędne punktu B,
b) współrzędne i długość wektora v = −2
−−→
AB.
Rozwiązanie:
a) Oblicz współrzędne punktu B
A = (1, −2)
−−→
AB = [−3, 4]
B = (1 + (−3), −2 + 4) = (−2, 2)
Odp. B = (−2, 2)
b) współrzędne i długość wektora v = −2
−−→
AB.
−−→
AB = [−3, 4]
v = −2
−−→
AB
v = −2 [−3, 4]
v = [6, −8]
[v[ =

6
2
+ (−8)
2
=

36 + 64 =

100 = 10
Odp. v = [6, −8], [v[ = 10.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 3 (3 pkt)
W klasie liczącej 30 uczniów, dzięwięciu obejrzało film pt. „Nasz XXI wiek”. Wychowawca
klasy otrzymał 4 bilety i zamierza wylosować uczniów, których zaprosi na projekcję tego filmu.
Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia, że wśród czterech wylosowanych z tej klasy uczniów
nie ma ucznia, który już ten film oglądał.
Rozwiązanie:
Na tyle sposobów można wylosować 4 uczniów z 30:
Ω =

30
4

=
30!
(30 −4)! 4!
=
26! 27 28 29 30
26! 24
= 27405
Film obejrzało 9 uczniów, czyli 30 −9 = 21 uczniów filmu nie obejrzało.
Na tyle sposobów można wybrać 4 z 21 uczniów:
A =

21
4

=
21!
(21 −4)! 4!
=
17! 18 19 20 21
17! 24
= 5985
Prawdopodobieństwo wylosowania 4 osób, które nie oglądały filmu:
P(A) =
A

=
5985
27405
=
19
87
Odp. Prawdopodobieństwo wynosi P(A) =
19
87
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1 2 3 4 5 6
0
10
20
30
40
50
60
70
80
ocena
l
i
c
z
b
a
u
c
z
n
i
ó
w
Zadanie 4 (5 pkt)
W pewnej szkole średniej po pierwszym półroczu przeprowadzono test z matematyki.
Tabelka przedstawia wyniki testu:
Ocena 1 2 3 4 5 6
Liczba uczniów 10 30 80 30 25 5
a) Sporządź diagram słupkowy przedstawiający zestawienia wyników testów.
b) Oblicz średnią arytmetyczną uzyskanych ocen.
c) Oblicz, ilu uczniów uzyskało ocenę wyższą od średniej arytmetycznej ocen.
Rozwiązanie:
a) Sporządź diagram słupkowy przedstawiający zestawienia wyników testów.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) Oblicz średnią arytmetyczną uzyskanych ocen.
Ocena 1 2 3 4 5 6
Liczba uczniów 10 30 80 30 25 5
a =
1 10 + 2 30 + 3 80 + 4 30 + 5 25 + 6 5
10 + 30 + 80 + 30 + 25 + 5
=
585
180
= 3, 25
Odp. Średnia arytmetyczna uzyskanych ocen to 3,25.
c) Oblicz, ilu uczniów uzyskało ocenę wyższą od średniej arytmetycznej ocen.
Uczniowie z ocenami 4, 5, 6 uzyskali oceną wyższą od średniej. Uczniów tych jest 30+25+
5 = 60.
Odp. Uczniów z ocenami wyższymi od średniej jest 60.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 5 (4 pkt)
Ania przeczytała książkę sience-fiction w ciągu 13 dni, przy czym każdego dnia czytała o taką
samą liczbę stron więcej, niż w dniu poprzednim. Ile stron miała ta książka, jeżeli wiadomo,
że w trzecim dniu Ania przeczytała 28 stron a w ostatnim 68?
Rozwiązanie:
Liczby stron przeczytanych przez Anię każdego dnia, tworzą ciąg arytmetyczny.
W trzecim dniu Ania przeczytała 28 stron: a
3
= 28
W trzynastym dniu Ania przeczytała 68 stron: a
13
= 68
Korzystamy z a
n
= a
1
+ (n −1)r

a
3
= 28
a
13
= 68

a
1
= 28 −2r
10r = 68 −28 / : 10

a
1
+ (3 −1)r = 28
a
1
+ (13 −1)r = 68

a
1
= 28 −2 4
r = 4

a
1
+ 2r = 28
a
1
+ 12r = 68

a
1
= 20
r = 4

a
1
= 28 −2r
28 −2r + 12r = 68
a
1
= 20, czyli w pierwszym dniu Ania przeczytała 20 stron. Liczba stron w książce to
suma ciągu arytmetycznego.
S =
20 + 68
2
13 = 44 13 = 572
Odp. Książka ma 572 strony.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 6 (3 pkt)
Jeżeli x
1
= 2, x
2
= 3 i x
3
= −1 są miejscami
zerowymi wielomianu W(x) = ax
3
+bx
2
+cx +d, gdzie a = 0 oraz W(4) = 2, to
współczynnik a można wyznaczyć postępując w następujący sposób:
Wielomian W zapisujemy w postaci iloczynowej: W(x) = a(x − 2)(x − 3)(x + 1) i
wykorzystując warunek W(4) = 2 otrzymujemy równanie: 2 = a(4 −2)(4 −3)(4 + 1),
stąd a =
1
5
.
Postępując analogicznie, wyznacz współczynnik a wielomianu W(x) = ax
3
+bx
2
+cx+d,
wiedząc, że jego miejsca zerowe to x
1
= −2, x
2
= 1, x
3
= 2 oraz W(−1) = 3.
Rozwiązanie:
Wielomian W(x) = ax
3
+ bx
2
+ cx + d zapisujemy w postaci iloczynowej, wiedząc, że
jego miejsca zerowe to x
1
= −2, x
2
= 1, x
3
= 2 oraz W(−1) = 3.
W(x) = a (x −(−2)) (x −1)(x −2)
W(x) = a(x + 2)(x −1)(x −2)
wykorzystując warunek W(−1) = 3 otrzymujemy równanie:
3 = a(−1 + 2)(−1 −1)(−1 −2)
3 = a 1 (−2) (−3)
3 = 6a

: 6
3
6
= a
a =
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 7 (4 pkt)
Planując czterotygodniowe wakacje, rodzina Kowalskich przeznaczyła pewną kwotę na wy-
żywienie. W pierwszym tygodniu wydano 30% zaplanowanej kwoty, w drugim tygodniu o 60
złoty mniej niż w pierwszym, w trzecim połowę reszty pieniędzy. Na czwarty tydzień zostało
270 złoty. Oblicz kwotę, którą rodzina Kowalskich przeznaczyła na wyżywienie.
Rozwiązanie:
x – kwota przeznaczona na wyżywienie
30% z x =
30
100
x = 0, 3x – kwota wydana w pierwszym tygodniu
0, 3x −60 – kwota wydana w drugim tygodniu
x −(0, 3x + (0, 3x −60)) – kwota która została Kowalskim po trzecim tygodniu
0, 5 [x −(0, 3x + (0, 3x −60))] – kwota wydana w trzecim tygodniu
270 – kwota wydana w czwartym tygodniu
x = 0, 3x + 0, 3x −60 + 0, 5 [x −(0, 3x + (0, 3x −60))] + 270
x = 0, 6x −60 + 0, 5 [x −(0, 6x −60)] + 270
x = 0, 6x −60 + 0, 5 [x −0, 6x + 60] + 270
x = 0, 6x −60 + 0, 5 [0, 4x + 60] + 270
x = 0, 6x −60 + 0, 2x + 30 + 270
x = 0, 8x + 240
x −0, 8x = 240
0, 2x = 240

: 0, 2
x = 1200
Odp. Rodzina Kowalskich przeznaczyła 1200 zł na wyżywienie.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 8 (5 pkt)
Funkcja kwadratowa f(x) = ax
2
+bx−3, gdzie b > 0 posiada dwa różne miejsca zerowe,
których iloczyn jest równy (−3). Wiedząc, że funkcja ta przyjmuje najmniejszą wartość równą
(−4), wyznacz:
a) współczynnik a i b,
b) miejsca zerowe funkcji f.
Rozwiązanie:
a) wyznacz współczynnik a i b
f(x) = ax
2
+bx −3
Korzystamy ze wzorów Vi´eta:
x
1
x
1
=
c
a
−3 =
−3
a
a = 1
f(x) = x
2
+bx −3
Najmniejsza wartość dana jest wzorem:
q = −

4a
−4 = −
b
2
−4ac
4 1

(−4)
16 = b
2
−4 1 (−3) dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
16 = b
2
−4 1 (−3)
16 = b
2
+ 12
b
2
= 4
Przy założeniu b > 0 mamy rozwiązanie:
b = 2
f(x) = x
2
+ 2x −3
b) miejsca zerowe funkcji f.
równanie kwadratowe
∆ = 2
2
−4 1 (−3) = 4 + 12 = 16

∆ =

16 = 4
x
1
=
−2 −4
2
=
−6
2
= −3 x
2
=
−2 + 4
2
=
2
2
= 1
Odp. Funkcja f(x) = x
2
+ 2x −3 ma miejsca zerowe x
1
= −3, x
2
= 1.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

60

h
6
12
Zadanie 9 (5 pkt)
Zaplanowano zalesić ugór w kształcie trójkąta równoramiennego, którego długość najdłuż-
szego boku, na planie w skali 1:1500, jest równy 12 cm i jeden z kątów ma miarę 120

. W
szkółce leśnej zamówiono sadzonki, w ilości pozwalającej obsadzić obszar wielkości 40 arów.
Oblicz, czy zamówiono ilość sadzonek jest wystarczająca do zalesienia ugoru.
Rozwiązanie:
tg 60

=
6
h


3 =
6
h

h
h

3 = 6

:

3
h =
6

3
=
6

3


3

3
=
6

3
3
h = 2

3 ≈ 3, 46
Skala 1:1500 oznacza, że 1 cm na planie to 1500 cm=15 m w rzeczywistości
12 15 m = 180 m
3, 46 15 m = 51, 9 m
Ugór ma rzeczywistości wymiary 180 m na 51,9 m. Obliczmy jego pole:
P =
1
2
180 51, 9 = 4671 m
2
1 ar = 100 m
2
zatem 40 ar = 40100 m
2
= 4000 m
2
.
Odp. Pole ugoru jest większe od 40 arów, więc zamówiona ilość sadzonek jest niewystarcza-
jąca.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
4

3
4

3
2

3
H
4
18
π
Zadanie 10 (5 pkt)
Dane są dwie bryły: stożek, w którym długość promienia podstawy jest równa 4 dm i wysokość
ma długość
18
π
dm oraz ostrosłup prawidłowy czworokątny, w którym krawędź podstawy ma
długość 4

3 dm. Wiedząc, że objętości tych brył są równe, wyznacz kąt nachylenia ściany
bocznej ostrosłupa do podstawy.
Rozwiązanie:
Objętość: V =
1
3
π 4
2

18
π
= 96 V =
1
3
(4

3)
2
H = 16H
96 = 16H
H = 6
tg α =
H
2

3
tg α =
6
2

3
=
3

3
=

3
α = 60

Odp. Ostrosłup jest nachylony do ściany bocznej pod kątem 60

.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
5
110
7
109
8
102
6
106
1997 1998 1999 2000
0
20
40
60
80
100
120
lata
l
i
c
z
b
a
m
a
t
u
r
z
y
s
t
ó
w
oceny negatywne
oceny pozytywne
Matura próbna z matematyki – wrzesień 2001
• • • •
Zadanie 1 (3 pkt)
a) Rozwiąż nierówność x
2
< 4x.
b) Ze zbioru rozwiązań tej nierówności wybierz i wypisz wszystkie liczby naturalne.
Zadanie 2 (5 pkt)
Obok na wykresie, pokazano wyniki egzaminu
maturalnego z matematyki w pewnej szkole, w
ciągu ostatnich 4 lat.
Korzystając z tych danych:
a) odczytaj i zapisz, w którym roku maturę
z matematyki zdawało najwięcej uczniów.
Ile ich było?
b) oblicz, ile procent uczniów zdało maturę
z matematyki w 2000 roku,
c) oblicz, ile procent uczniów nie zdało matury
z matematyki w ciągu całego omawianego
okresu 4 lat.
Zadanie 3 (3 pkt)
Cena pewnego towaru wraz z 7% stawką podatku VAT była równa 64, 20 złotych. Oblicz
cenę tego towaru, gdyby stawka podatku VAT była równa 22% zamiast 7%.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura próbna z matematyki – wrzesień 2001
• • • •
Zadanie 4 (3 pkt)
Aby obliczyć odsetki od kapitału bankowcy stosuję następujący wzór:
odsetki = liczba dni lokaty
kapitał oprocentowanie
liczba dni w roku
UWAGA: W zależności od banku przyjmuje się, że liczba dni w roku równa się 360 albo 365.
Notuję się wówczas odsetki
360
albo odsetki
365
.
Dysponujesz kapitałem 10 000 złotych, które chciałbyś ulokować na 60 dni. W dwóch bankach
oprocentowanie jest takie samo i równa się 15%, zaś liczbę dni w roku jeden bank przyjmuje
jako 360, drugi jako 365.
Stosując powyższy wzór oblicz odsetki od podanego kapitału w każdym z tych banków. Która
lokata jest korzystniejsza i o ile złotych?
Zadanie 5 (3 pkt)
W pewnym barze jeden pączek kosztuje p złotych, zaś jeden napój n złotych. Za 4 pączki i
5 napojów zapłacimy w tym barze 11,55 złotych.
a) Zapisz za pomocą równania koszt 4 pączów i 5 napojów w tym barze.
b) Oblicz, ile zapłacimy w tym barze za 1 napój, jeśli jeden pączek kosztuje 1,20 złotych.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura próbna z matematyki – wrzesień 2001
• • • •
Zadanie 6 (3 pkt)
W poniższej tabelce pokazano kurs sprzedaży marki niemieckiej w dniu 30.01.2001 r. w
wybranych 50 kantorach w naszym kraju.
Kurs sprzedaży (w złotych) 1,99 2,01 2,02 2,05
Liczba kantorów 30 15 3 2
a) Uwzględniając podane liczby kantorów, oblicz średni kurs sprzedaży marki niemieckiej
w tym dniu.
b) Podaj liczbę kantorów, w których tego dnia kurs sprzedaży marki niemieckiej był niższy
od obliczonego średniego kursu sprzedaży.
Zadanie 7 (3 pkt)
Pewna firma specjalizująca się w kopaniu studni, oferuje klientom następujący sposób obli-
czenia kosztu robót ziemnych:
wykopanie pierwszego metra głębokości studni kosztuje 300 złotych, zaś wykopanie każdego
następnego metra głębokości kosztuje o 30 złotych więcej niż poprzedniego metra. Sprawdź,
czy 7500 złotych wystarczy, aby zapłacić tej firmie za wydrążenie studni o głębokości 15
metrów.
Zadanie 8 (4 pkt)
Ciąg liczbowy (a
n
) jest określony wzorem a
n
= n +n
2
. Wykaż, że jest to ciąg rosnący.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
A(12, −3)
O
k
Matura próbna z matematyki – wrzesień 2001
• • • •
Zadanie 9 (3 pkt)
Wierzchołkami trójkąta ABC są punkty A(−3, −4), B(−2, 1), C(3, 0).
a) Sprawdź, że [AB[ = [BC[.
b) Uzasadnij, że kąt ABC jest kątem prostym.
Zadanie 10 (3 pkt)
Na okręgu dany jest zbiór 5 różnych punktów. Ile jest różnych wielokątów, których wierz-
chołki należą do danego zbioru? (Wielokąty są różne, jeżeli różnią się przynajmniej jednym
wierzchołkiem.)
Zadanie 11 (3 pkt)
Na rysunku powyżej, prosta k przechodzi przez punkt A(12, −3). Wiedząc, że stosunek pól
obu zakreskowanych trójkątów jest równy 4:
a) oblicz sumę pól tych trójkątów,
b) wyznacz równanie prostej k.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
0 4
Zadanie 1 (3 pkt)
a) Rozwiąż nierówność x
2
< 4x.
b) Ze zbioru rozwiązań tej nierówności wybierz i wypisz wszystkie liczby naturalne.
Rozwiązanie
a) Rozwiąż nierówność x
2
< 4x.
x
2
< 4x
x
2
−4x < 0
x(x −4) < 0
x= 0 lub x −4= 0
x= 4
Odp. x ∈ (0, 4)
b) Ze zbioru rozwiązań tej nierówności wybierz i wypisz wszystkie liczby naturalne.
Odp. Liczby naturalne należące do zbioru x ∈ (0, 4) to 1, 2, 3.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
5
110
7
109
8
102
6
106
1997 1998 1999 2000
0
20
40
60
80
100
120
lata
l
i
c
z
b
a
m
a
t
u
r
z
y
s
t
ó
w
oceny negatywne
oceny pozytywne
Zadanie 2 (5 pkt)
Obok na wykresie, pokazano wyniki egzaminu
maturalnego z matematyki w pewnej szkole, w
ciągu ostatnich 4 lat.
Korzystając z tych danych:
a) odczytaj i zapisz, w którym roku maturę
z matematyki zdawało najwięcej uczniów.
Ile ich było?
b) oblicz, ile procent uczniów zdało maturę
z matematyki w 2000 roku,
c) oblicz, ile procent uczniów nie zdało matury
z matematyki w ciągu całego omawianego
okresu 4 lat.
Rozwiązanie:
a) odczytaj i zapisz, w którym roku maturę z matematyki zdawało najwięcej uczniów. Ile ich
było?
w 1997 r. 5+110=115
w 1998 r. 7+109=116
w 1999 r. 8+102=110
w 2000 r. 6+106=112
Odp. Najwięcej osób zdawało maturę w 1998 roku i było ich wtedy 116.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) oblicz, ile procent uczniów zdało maturę z matematyki w 2000 roku.
6 osób nie zdało matury w 2000 r.
106 osób zdało
procent osób jakie zdało maturę:
106
6 + 106
100% =
106
112
100% = 0, 9464 100% = 94, 64%
Odp. W 2000 r. 94,64% osób zdało maturę.
c) oblicz, ile procent uczniów nie zdało matury z matematyki w ciągu całego omawianego
okresu 4 lat.
5 + 7 + 8 + 6 = 26 tyle osób nie zdało matury w ciągu tych 4 lat
110 + 109 + 102 + 106 = 427 tyle osób zdało
procent osób jaki nie zdało matury:
26
26 + 427
100% =
26
453
100% = 0, 0574 = 5, 74%
Odp. W ciągu cały 4 lat 5,74% osób nie zdało matury.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 3 (3 pkt)
Cena pewnego towaru wraz z 7% stawką podatku VAT była równa 64, 20 złotych. Oblicz
cenę tego towaru, gdyby stawka podatku VAT była równa 22% zamiast 7%.
Rozwiązanie:
Na początku obliczymy ile wynosi cena tego towaru bez VAT’u.
x – cena bez VAT’u
x + 7% x – cena z VAT’em
x + 7% x = 64, 20
x + 0, 07 x = 64, 20
1, 07 x = 64, 20 / : 1, 07
x = 60
22% VAT’u wynosi:
22% 60 = 1, 22 60 = 13, 2
60 + 13, 2 = 73, 2
Odp. Cena z 22% VAT’em wynosi 73,20 zł.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 4 (3 pkt)
Aby obliczyć odsetki od kapitału bankowcy stosuję następujący wzór:
odsetki = liczba dni lokaty
kapitał oprocentowanie
liczba dni w roku
UWAGA: W zależności od banku przyjmuje się, że liczba dni w roku równa się 360 albo 365.
Notuję się wówczas odsetki
360
albo odsetki
365
.
Dysponujesz kapitałem 10 000 złotych, które chciałbyś ulokować na 60 dni. W dwóch bankach
oprocentowanie jest takie samo i równa się 15%, zaś liczbę dni w roku jeden bank przyjmuje
jako 360, drugi jako 365.
Stosując powyższy wzór oblicz odsetki od podanego kapitału w każdym z tych banków. Która
lokata jest korzystniejsza i o ile złotych?
Rozwiązanie:
odsetki
360
= 60
10000 15%
360
= 60
10000 0, 15
360
= 250
odsetki
365
= 60
10000 15%
360
= 60
10000 0, 15
365
= 246, 58
Odp. Korzystniejsza jest lokata w banku, który przyjmuje, że liczba dni w roku równa się
360. Zyskujemy wtedy 3,42 zł.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 5 (3 pkt)
W pewnym barze jeden pączek kosztuje p złotych, zaś jeden napój n złotych. Za 4 pączki i
5 napojów zapłacimy w tym barze 11,55 złotych.
a) Zapisz za pomocą równania koszt 4 pączów i 5 napojów w tym barze.
b) Oblicz, ile zapłacimy w tym barze za 1 napój, jeśli jeden pączek kosztuje 1,20 złotych.
Rozwiązanie:
a) Zapisz za pomocą równania koszt 4 pączów i 5 napojów w tym barze.
4p + 5n = 11, 55
b) Oblicz, ile zapłacimy w tym barze za 1 napój, jeśli jeden pączek kosztuje 1,20 złotych.
4 1, 20 + 5n = 11, 55
4, 8 + 5n = 11, 55
5n = 11, 55 −4, 8
5n = 6, 75 / : 5
n = 1, 35
Odp. W barze zapłacimy 1,35 zł za 1 napój.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 6 (3 pkt)
W poniższej tabelce pokazano kurs sprzedaży marki niemieckiej w dniu 30.01.2001 r. w
wybranych 50 kantorach w naszym kraju.
Kurs sprzedaży (w złotych) 1,99 2,01 2,02 2,05
Liczba kantorów 30 15 3 2
a) Uwzględniając podane liczby kantorów, oblicz średni kurs sprzedaży marki niemieckiej
w tym dniu.
b) Podaj liczbę kantorów, w których tego dnia kurs sprzedaży marki niemieckiej był niższy
od obliczonego średniego kursu sprzedaży.
Rozwiązanie:
a) Uwzględniając podane liczby kantorów, oblicz średni kurs sprzedaży marki niemieckiej w
tym dniu.
a =
30 1, 99 + 15 2, 01 + 3 2, 02 + 2 2, 05
30 + 15 + 3 + 2
=
=
59, 7 + 30, 15 + 6, 06 + 4, 1
50
=
100, 01
50
≈ 2
Odp. Średni kurs marki w tym dniu wynosił 2 zł.
b) Podaj liczbę kantorów, w których tego dnia kurs sprzedaży marki niemieckiej był niższy
od obliczonego średniego kursu sprzedaży.
Odp. W 30 kantorach kurs był niższy od 2 zł.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 7 (3 pkt)
Pewna firma specjalizująca się w kopaniu studni, oferuje klientom następujący sposób obli-
czenia kosztu robót ziemnych:
wykopanie pierwszego metra głębokości studni kosztuje 300 złotych, zaś wykopanie każdego
następnego metra głębokości kosztuje o 30 złotych więcej niż poprzedniego metra. Sprawdź,
czy 7500 złotych wystarczy, aby zapłacić tej firmie za wydrążenie studni o głębokości 15
metrów.
Rozwiązanie:
tyle kosztuje wykopanie kolejnych metrów:
300, 330, 360, . . .
jak widać ceny tworzą ciąg arytmetyczny o którym
a
1
= 300 – pierwszy wyraz
r = 30 – różnica ciągu
wyraz ogólny:
a
n
= a
1
+ (n −1)r
a
n
= 300 + (n −1) 30
koszt wydrążenia 15 metrowej studni to suma 15 początkowych wyrazów tego ciągu
S
15
=
a
1
+a
15
2
15
a
15
= 300 + (15 −1) 30 = 300 + 420 = 720
S
15
=
300 + 720
2
15 = 510 15 = 7650
Odp. Kwota 7500 zł nie wystarczy na wydrążenie studni.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 8 (4 pkt)
Ciąg liczbowy (a
n
) jest określony wzorem a
n
= n +n
2
. Wykaż, że jest to ciąg rosnący.
Rozwiązanie:
Ciąg jest rosnący, jeżeli dla każdego n naturalnego
a
n+1
−a
n
> 0
a
n
= n +n
2
a
n+1
= n + 1 + (n + 1)
2

= n + 1 +n
2
+ 2n + 1 = n
2
+ 3n + 2
a
n+1
−a
n
= n
2
+ 3n + 2 −(n +n
2
) =
= n
2
+ 3n + 2 −n −n
2
=
= 2n + 2 > 0 dla każdego n naturalnego
Odp. Wykazaliśmy, że a
n+1
−a
n
> 0 dla każdego n naturalnego, zatem ciąg jest rosnący.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 9 (3 pkt)
Wierzchołkami trójkąta ABC są punkty A(−3, −4), B(−2, 1), C(3, 0).
a) Sprawdź, że [AB[ = [BC[.
b) Uzasadnij, że kąt ABC jest kątem prostym.
Rozwiązanie:
a) Sprawdź, że [AB[ = [BC[.
Obliczamy odległości między punktami A = (−3, −4) i B = (−2, 1)
[AB[ =

(−2 −(−3))
2
+ (1 −(−4))
2
=

1
2
+ 5
2
=

1 + 25 =

26
Obliczamy odległości między punktami B = (−2, 1) i C = (3, 0)
[BC[ =

(3 −(−2))
2
+ (0 −1)
2
=

5
2
+ (−1)
2
=

25 + 1 =

26
[AB[ = [BC[
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) Uzasadnij, że kąt ABC jest kątem prostym.
Trójkąt ABC jest prostokąty, jeżeli boki spełniają twierdzenie Pitagorasa:
[AB[
2
+[BC[
2
= [AC[
2
Obliczamy odległości między punktami A = (−3, −4) i C = (3, 0)
[AC[ =

(3 −(−3))
2
+ (0 −(−4))
2
=

6
2
+ 4
2
=

36 + 16 =

52


26

2
+


26

2
=


52

2
26 + 26 = 52
52 = 52
Odp. Boki trójkąta spełniają twierdzenie Pitagorasa, zatem kąt ABC jest kątem prostym.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 10 (3 pkt)
Na okręgu dany jest zbiór 5 różnych punktów. Ile jest różnych wielokątów, których wierz-
chołki należą do danego zbioru? (Wielokąty są różne, jeżeli różnią się przynajmniej jednym
wierzchołkiem.)
Rozwiązanie:
tyle trójkątów możemy wybrać z 5 punktów:
N
1
=

5
3

=
5!
(5 −3)! 3!
=
3! 4 5
2! 3!
=
20
2
= 10
tyle czworokątów możemy wybrać z 5 punktów:
N
2
=

5
4

=
5!
(5 −4)! 4!
=
4! 5
1! 4!
=
5
1
= 5
z 5 punktów możemy wybrać 1 pięciokąt.
10 + 5 + 1 = 16
Odp. Z 5 punktów możemy ułożyć 16 różnych wielokątów.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
A(12, −3)
O
k
h

a

a
h
Zadanie 11 (3 pkt)
Na rysunku powyżej, prosta k przechodzi przez punkt A(12, −3). Wiedząc, że stosunek pól
obu zakreskowanych trójkątów jest równy 4:
a) oblicz sumę pól tych trójkątów,
b) wyznacz równanie prostej k.
Rozwiązanie:
a) oblicz sumę pól tych trójkątów
Trójkąty są podobne, ponieważ mają takie same kąty. Stosunek pól trójkątów podobnych jest
równy kwadratowi skali podobieństwa.
p
2
= 4
p = 2
h = 3 h

= 2 h a

= 2 a a +a

= 12
h

= 6 a + 2a = 12
3a = 12 / : 3
a

= 2 4 = 8 a = 4
pola trójkątów: P
1
=
1
2
a h P
2
=
1
2
a

h

P
1
=
1
2
4 3 = 6 P
2
=
1
2
8 6 = 24
suma pól trójkątów: P = P
1
+P
2
= 6 + 24 = 30 dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) wyznacz równanie prostej k.
y = ax +b
a

= 8 zatem funkcja ma miejsce zerowe x
0
= 8.
0 = a 8 +b
Prosta zawiera punkt A = (12, −3)
−3 = a 12 +b

0 = a 8 +b
−3 = a 12 +b

b = −8a
−3 = 12a −8a

b = −8a
4a = −3 / : 4

b = −8


3
4

= 6
a = −
3
4
Odp. Prosta ma równanie y = −
3
4
x + 6.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2003
• • • •
Zadanie 12 (5 pkt)
Sprawdź, czy funkcja f określona wzorem
f(x) =

x(x−1)(x−2)
x
2
−3x+2
dla x = 1 i x = 2
1 dla x = 1
3 dla x = 2
jest ciągła w punktach x = 1 i x = 2. Sformułuj odpowiedź.
Zadanie 13 (3 pkt)
Niech Ω będzie zbiorem wszystkich zdarzeń elementarnych i A ⊂ Ω, B ⊂ Ω. Oblicz
P(A∩ B) wiedząc, że P(A∪ B) =
5
8
, P(A) =
1
2
, P(B

) =
3
4
. Sprawdź, czy zdarzenia
A i B są zdarzeniami niezależnymi?
Zadanie 14 (4 pkt)
Odcinek CD jest obrazem odcinka AB w jednokładności o skali k < 0. Wiedząc, że
A(−2, 0), B(0, −2), C(3, 4), D(7, 0) wyznacz:
a) równanie prostej przechodzącej przez punkt A i jego obraz w tej jednokładności,
b) równanie prostej przechodzącej przez punkt B i jego obraz w tej jednokładności,
c) współrzędne środka tej jednokładności.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2003
• • • •
Zadanie 15 (5 pkt)
Dane są funkcje f, g i h określone wzorami: f(x) = 2
x
, g(x) = −x, h(x) = x − 2,
x ∈ R.
a) Naszkicuj wykres funkcji f.
b) Wyznacz wzór i naszkicuj wykres funkcji f ◦ g.
c) Wyznacz wzór i naszkicuj wykres funkcji h ◦ f ◦ g.
Zadanie 16 (5 pkt)
Zawierając w kolekturze Toto-Lotka jeden zakład w grze „Expres-Lotek” zakreślamy 5 spo-
śród 42 liczb. Oblicz prawdopodobieństwo trafienia co najmniej 4 spośród 5 wylosowanych
liczb. Wynik podaj w zaokrągleniu do 0,00001.
Zadanie 17 (5 pkt)
Rozwiąż równanie 2 cos
2
x + 5 sin x −4 = 0.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 5 −1 −2 −3 −4 −5
1
2
3
4
5
−1
−2
−3
−4
−5
−6
−7
−8
−9
−10
−11
−12
−13
−14
Matura z matematyki – maj 2003
• • • •
Zadanie 18 (5 pkt)
W tabeli podane są wartości funkcji f : (−3, 4) → R dla trzech argumentów.
x −2 0 3
f(x) 3
5
8
5
8
−1
Rysunek przedstawia wykres pochodnej funkcji f.
a) Wyznacz równanie stycznej do wykresu
funkcji f w punkcie o odciętej x = 0.
b) Wyznacz ekstremum funkcji f. Podaj
argument, dla którego funkcja f osiąga
ekstremum.
c) Podaj najmniejszą wartość funkcji f.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2003
• • • •
Zadanie 19 (4 pkt)
Funkcja f jest funkcją wykładniczą. Określ liczbę rozwiązań rówania f(x − 1) = m w
zależności od wartości parametru m. Odpowiedź uzasadnij.
Zadanie 20 (6 pkt)
Udowodnij stosując zasadę indukcji matematycznej, że dla każdego całkowitego, dodatniego
n zachodzi równość:
2 + 5 + 8 +. . . + (3n −1) =
3
2
n
2
+
1
2
n
Zadanie 21 (8 pkt)
W trójkącie ABC dane są: [AC[ = 8, [BC[ = 3, [

ACB[ = 60

. Oblicz objętość i pole
powierzchni całkowitej bryły powstałej po obrocie trójkąta ABC dookoła boku BC.
Zadanie 22 (10 pkt)
Rozwiąż równanie log
3
(log
9
x) = log
9
(log
3
x).
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 12 (5 pkt)
Sprawdź, czy funkcja f określona wzorem
f(x) =

x(x−1)(x−2)
x
2
−3x+2
dla x = 1 i x = 2
1 dla x = 1
3 dla x = 2
jest ciągła w punktach x = 1 i x = 2. Sformułuj odpowiedź.
Rozwiązanie:
Funkcja jest ciągła w x
0
jeżeli ma skończoną granicę w x
0
oraz
lim
x→x
0
f(x) = f(x
0
)
x
2
−3x + 2 = (x −1)(x −2)
Dla x = 1 i x = 2:
x(x−1)(x−2)
x
2
−3x+2
=
x(x−1)(x−2)
(x−1)(x−2)
= x
lim
x→1
f(x) = lim
x→1
x = 1 = f(1)
lim
x→2
f(x) = lim
x→2
x = 2 = f(2) = 3
Odp. Dla x = 1 funkcja jest ciągła, a dla x = 2 nie jest ciągła.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
2
−3x + 2
postać ilocznowa
∆ = (−3)
2
−4 1 2 = 9 −8 = 1

∆ =

1 = 1
x
1
=
−(−3) −1
2 1
=
3 −1
2
= 1 x
2
=
−(−3) + 1
2 1
=
3 + 1
2
= 2
x
2
−3x + 2 = (x −1)(x −2)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 13 (3 pkt)
Niech Ω będzie zbiorem wszystkich zdarzeń elementarnych i A ⊂ Ω, B ⊂ Ω. Oblicz
P(A∩ B) wiedząc, że P(A∪ B) =
5
8
, P(A) =
1
2
, P(B

) =
3
4
. Sprawdź, czy zdarzenia
A i B są zdarzeniami niezależnymi?
Rozwiązanie:
Korzystamy z następujących własności prawdopodobieństwa:
P(A∪ B) = P(A) +P(B) −P(A∩ B) P(B

) = 1 −P(B)
P(B

) = 1 −P(B)
3
4
= 1 −P(B)
P(B) = 1 −
3
4
P(B) =
1
4
P(A∪ B) = P(A) +P(B) −P(A∩ B)
5
8
=
1
2
+
1
4
−P(A∩ B)
P(A∩ B) =
4
8
+
2
8

5
8
P(A∩ B) =
1
8
Zdarzenia A, B ⊂ Ω są niezależne jeżeli:
P(A∩ B) = P(A) P(B)
P(A) P(B) =
1
2

1
4
=
1
8
= P(A∩ B)
Odp. Zdarzenia A i B są niezależne.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
S
A
B
C
D
Zadanie 14 (4 pkt)
Odcinek CD jest obrazem odcinka AB w jednokładności o skali k < 0. Wiedząc, że
A(−2, 0), B(0, −2), C(3, 4), D(7, 0) wyznacz:
a) równanie prostej przechodzącej przez punkt A i jego obraz w tej jednokładności,
b) równanie prostej przechodzącej przez punkt B i jego obraz w tej jednokładności,
c) współrzędne środka tej jednokładności.
Rozwiązanie:
a) równanie prostej przechodzącej
przez punkt A i jego obraz
w tej jednokładności czyli
punkt D
y = 0
b) równanie prostej przechodzącej
przez punkt B i jego obraz
w tej jednokładności czyli
punkt C
y = 2x −2
c) współrzędne środka tej jednokładności.
Środek jednokładności S to punkt przecięcia się prostych y = 0 i y = 2x −2.

y = 0
y = 2x −2
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0 = 2x −2
−2x = −2

: (−2)
x = 1
Odp. Środek jednokładności S ma współrzędne (1, 0).
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
równanie prostej przechodzącej przez punkty (x
1
, y
1
) i (x
2
, y
2
)
(y −y
1
)(x
2
−x
1
) −(y
2
−y
1
)(x −x
1
) = 0
Dla punktów B(0, −2) i C(3, 4)
(y −(−2)) (3 −0) −(4 −(−2)) (x −0) = 0
(y + 2) 3 −6x = 0
3y + 6 −6x = 0
3y = 6x −6

: 3
y = 2x −2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 15 (5 pkt)
Dane są funkcje f, g i h określone wzorami: f(x) = 2
x
, g(x) = −x, h(x) = x − 2,
x ∈ R.
a) Naszkicuj wykres funkcji f.
b) Wyznacz wzór i naszkicuj wykres funkcji f ◦ g.
c) Wyznacz wzór i naszkicuj wykres funkcji h ◦ f ◦ g.
Rozwiązanie:
a) Naszkicuj wykres funkcji f.
f(x) = 2
x
wykres
b) Wyznacz wzór i naszkicuj wykres funkcji f ◦ g.
f ◦ g = f(g(x)) = f(−x) = 2
−x
wykres
c) Wyznacz wzór i naszkicuj wykres funkcji h ◦ f ◦ g.
h ◦ f ◦ g = h(f(g(x))) = h(f(−x)) = h(2
−x
) = 2
−x
−2
wykres
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
x −2 −1 0 1 2
y = 2
x 1
4
1
2
1 2 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Wykres y = 2
−x
powstaje przez odbicie y = 2
x
względem osi OY .
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Wykres y = 2
−x
−2 powstaje przez przesunięcie y = 2
−x
o 2 w dół.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 16 (5 pkt)
Zawierając w kolekturze Toto-Lotka jeden zakład w grze „Expres-Lotek” zakreślamy 5 spo-
śród 42 liczb. Oblicz prawdopodobieństwo trafienia co najmniej 4 spośród 5 wylosowanych
liczb. Wynik podaj w zaokrągleniu do 0,00001.
Rozwiązanie:
na tyle sposobów możemy wylosować 5 liczb z 42:
Ω =

42
5

=
42!
(42 −5)! 5!
=
37! 38 39 40 41 42
37! 1 2 3 4 5
=
102080160
120
= 850668
na tyle sposobów możemy wybrać 5 liczb, tak aby 4 pochodziły z 5 wygrywających liczb, a
jedna pochodziła z tych 42-5=37 liczb, które nie trafiły do zestawy 5 liczb wygrywających:
A =

5
4

37
1

=
5!
(5 −4)! 4!

37!
(37 −1)! 1!
=
4! 5
1 4!

36! 37
36! 1
= 5 37 = 185
jeżeli liczymy prawdobodobieństwo trafienia co najmniej 4 spośród 5 wylosowanych liczb,
to musimy wziąść pod uwagę zderzenie trafienia 5 spośród 5 wylosowanych liczb, a takie
zdarzenie może zajść tylko na 1 sposób:
B = 1
szukane prawdopodobieństwo:
P(A) =
A+B

=
185 + 1
850668
≈ 0, 00022
Odp. Prawdopodobieństwo trafienia 4 liczb w grze „Expres-Lotek” wynosi P(A) ≈ 0, 00022
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 17 (5 pkt)
Rozwiąż równanie 2 cos
2
x + 5 sin x −4 = 0.
Rozwiązanie:
2 cos
2
x + 5 sinx −4 = 0
2(1 −sin
2
x) + 5 sinx −4 = 0
2 −2 sin
2
x + 5 sinx −4 = 0
−2 sin
2
x + 5 sinx −2 = 0
niech t = sinx
−2t
2
+ 5t −2 = 0
równanie kwadratowe
∆ = 5
2
−4 (−2) (−2) = 25 −16 = 9

∆ =

9 = 3
t
1
=
−5 −3
2 (−2)
=
−8
−4
= 2 t
1
=
−5 + 3
2 (−2)
=
−2
−4
=
1
2
sinx = 2 sinx =
1
2
nie ma rozwiązania x
1
=
π
6
+ 2kπ x
2
= π −
π
6
+ 2kπ
x
2
=
5
6
π + 2kπ
Odp. x
1
=
π
6
+ 2kπ x
2
=
π
6
+ 2kπ dla k ∈ C
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 5 −1 −2 −3 −4 −5
1
2
3
4
5
−1
−2
−3
−4
−5
−6
−7
−8
−9
−10
−11
−12
−13
−14
Zadanie 18 (5 pkt)
W tabeli podane są wartości funkcji f : (−3, 4) → R dla trzech argumentów.
x −2 0 3
f(x) 3
5
8
5
8
−1
Rozwiązanie:
Rysunek przedstawia wykres pochodnej funkcji f.
a) Wyznacz równanie stycznej do wykresu
funkcji f w punkcie o odciętej x = 0.
y =
5
8
b) Wyznacz ekstremum funkcji f. Podaj
argument, dla którego funkcja f osiąga
ekstremum.
Funkcja dla x = 3 ma minimum f(3) = −1
c) Podaj najmniejszą wartość funkcji f.
Najmniejsza wartość funkcji y
min
= −1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 5 −1 −2 −3 −4 −5
1
2
3
4
5
−1
−2
−3
−4
−5
−6
−7
−8
−9
−10
−11
−12
−13
−14
a) Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji f w punkcie o odciętej x = 0.
x −2 0 3
f(x) 3
5
8
5
8
−1
styczna do wykresu
y −f(x
0
) = f

(x
0
)(x −x
0
)
Z wykresu pochodnej odczytujemy, że
dla x
0
= 0 pochodna f

(0) = 0, a z
tabelki f(0) =
5
8
.
y −
5
8
= 0 (x −0)
y =
5
8
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 5 −1 −2 −3 −4 −5
1
2
3
4
5
−1
−2
−3
−4
−5
−6
−7
−8
−9
−10
−11
−12
−13
−14
b) Wyznacz ekstremum funkcji f. Podaj argument, dla którego funkcja f osiąga ekstremum.
x −2 0 3
f(x) 3
5
8
5
8
−1
x (−3, 0) 0 (0, 3) 3 (3, 4)
f

(x) − 0 − 0 +
f(x) `
5
8
` −1
Z tabelki wynika, że funkcja ma dla x = 3 minimum równe f(3) = −1.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
c) Podaj najmniejszą wartość funkcji f.
x (−3, 0) 0 (0, 3) 3 (3, 4)
f

(x) − 0 − 0 +
f(x) `
5
8
` −1
Z tabelki wynika, że w przedziale (−3, 3) funkcja maleje, a w (3, 4) rośnie. Zatem minimalną
wartość funkcja ma dla x = 3 i wynosi ona y
min
= −1.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 19 (4 pkt)
Funkcja f jest funkcją wykładniczą. Określ liczbę rozwiązań rówania f(x − 1) = m w
zależności od wartości parametru m. Odpowiedź uzasadnij.
Rozwiązanie:
funkcja wykładnicza
f(x −1) = m
a
x−1
= m a > 0 a = 1
a
x
a
−1
= m
a
x

1
a
= m

a
a
x
= m a
Funkcja wykładnicza y = a
x
jest różnowartościowa i przyjmuje wartości w przedziale (0, ∞),
dlatego dla a > 0 i m ∈ (0, ∞) równanie ma jedno rozwiązanie, a dla m ∈ (−∞, 0`
równanie nie ma rozwiązań.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 20 (6 pkt)
Udowodnij stosując zasadę indukcji matematycznej, że dla każdego całkowitego, dodatniego
n zachodzi równość:
2 + 5 + 8 +. . . + (3n −1) =
3
2
n
2
+
1
2
n
Rozwiązanie:
1. Dla n = 1
2 + 5 + 8 +. . . + (3 1 −1) =
3
2
1
2
+
1
2
1
2 =
3
2
+
1
2
2 = 2
równanie jest prawdziwe.
2. Załóżmy, że równanie jest prawdziwe dla liczby k
2 + 5 + 8 +. . . + (3k −1) =
3
2
k
2
+
1
2
k
3. Korzystając z założenia udowodnimy, że jest ono prawdziwe dla k + 1
2 + 5 + 8 +. . . + (3k −1) + (3(k + 1) −1) =
3
2
(k + 1)
2
+
1
2
(k + 1)
2 + 5 + 8 +. . . + (3k −1) + (3(k + 1) −1) =
korzystamy z założenia
=
3
2
k
2
+
1
2
k + (3(k + 1) −1) =
=
3
2
k
2
+
1
2
k + 3k + 2 =
=
3
2
k
2
+ 3k +
3
2
+
1
2
k +
1
2
=
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
=
3
2
k
2
+ 3k +
3
2
+
1
2
k +
1
2
=
=
3
2
(k
2
+ 2k + 1) +
1
2
(k + 1) =
=
3
2
(k + 1)
2
+
1
2
(k + 1)
Ostatecznie otrzymujemy:
2 + 5 + 8 +. . . + (3k −1) + (3(k + 1) −1) =
3
2
(k + 1)
2
+
1
2
(k + 1)
Udowodniliśmy, że jeżeli równanie
2 + 5 + 8 +. . . + (3n −1) =
3
2
n
2
+
1
2
n
jest prawdziwe dla liczby k, to jest ono prawdziwe dla k + 1. Oznacza to, że jeżeli jest
prawdziwe dla 1, to jest ono prawdziwe dla wszystkich liczb naturalnych.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

B
C
A
8
l
2
3
60

l
1
= 8
l
2
h
2
= 3
r
h
1
Zadanie 21 (8 pkt)
W trójkącie ABC dane są: [AC[ = 8, [BC[ = 3, [

ACB[ = 60

. Oblicz objętość i pole
powierzchni całkowitej bryły powstałej po obrocie trójkąta ABC dookoła boku BC.
Rozwiązanie:
po obrocie
Po obrocie trójkąta powstał duży stożek (promień – r, wysokość – h
1
+ h
2
), z którego
wycięto mniejszy stożek (promień – r, wysokość – h
1
).
wysokość: h
1
= 1
promień: r = 4

3
bok AB: l
2
= 7
Objętość całej bryły tu różnica objętości dwóch stożków
V = V
1
−V
2
V =
1
3
πr
2
(h
1
+h
2
) −
1
3
πr
2
h
1
V =
1
3
πr
2
(h
1
+h
2
−h
1
)
V =
1
3
πr
2
h
2
V =
1
3
π(4

3)
2
3
V = π 16 3 = 48π
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Pole całej bryły to suma pól bocznych dwóch stożków
P
b
= P
b1
+P
b2
P
b
= πrl
1
+πrl
2
P
b
= π 4

3 8 +π 4

3 7
P
b
= 32

3π + 28


P
b
= 60


spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

l
1
= 8
l
2
r
h
1
3
sin60

=
r
8
cos 60

=
h
1
+ 3
8


3
2
=
r
8

8
1
2
=
h
1
+ 3
8

8
8

3
2
= r 4 = h
1
+ 3
r = 4

3 h
1
= 1
twierdzenie Pitagorasa
r
2
+h
2
1
= l
2
2
(4

3)
2
+ 1
2
= l
2
2
48 + 1 = l
2
2
l
2
=

49 = 7
l
2
= 7
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 22 (10 pkt)
Rozwiąż równanie log
3
(log
9
x) = log
9
(log
3
x).
Rozwiązanie:
logarytm
logarytmować możemy tylko liczby dodatnie
x > 0 log
9
x > 0 log
3
x > 0
D = (1, ∞)
sprowadzamy logarytmy do jednakowej podsawy, a następnie korzystając z
różnowartościowości funkcji logarytmicznej, opuszczamy je.
log
3
(log
9
x) = log
9
(log
3
x)
log
3
(log
9
x) =
log
3
(log
3
x)
log
3
9

log
3
(log
9
x) =
log
3
(log
3
x)
2

2
2 log
3
(log
9
x) = log
3
(log
3
x)
log
3
(log
9
x)
2
= log
3
(log
3
x)
log
2
9
x = log
3
x

log
3
x
log
3
9

2
= log
3
x
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl

log
3
x
log
3
9

2
= log
3
x

log
3
x
2

2
= log
3
x
log
2
3
x
4
= log
3
x

4
log
2
3
x = 4 log
3
x
log
2
3
x −4 log
3
x = 0
log
3
x (log
3
x −4) = 0
log
3
x = 0 log
3
x −4 = 0
x = 1 log
3
x = 4
log
3
x = log
3
3
4

x = 81
Odp. Jedynym rozwiązaniem należącym do dziedziny rozwiązania D = (1, ∞) jest x = 81.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x > 0 log
9
x > 0 log
3
x > 0
log
9
x > log
9
1 log
3
x > log
3
1
x > 1 x > 1
Dziedziną równania jest część wspólna rozwiązań nierówności
D = (1, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – styczeń 2003
• •
Zadanie 11 (4 pkt)
Wyznacz najmniejszą i największą wartość funkcji f : R → R, określonej wzorem
f(x) = (x −1) (5 −x), w przedziale '0, 7`.
Zadanie 12 (4 pkt)
Dane jest równanie postaci a
2
x −1 = x +a, w którym niewiadomą jest x. Zbadaj liczbę
rozwiązań tego równania, w zależności od parametru a.
Zadanie 13 (4 pkt)
Wyznacz te wartości parametru a oraz b, przy których funkcja g : R → R, określona
wzorem
g(x) =

x
2
+a
x −2
dla x = 2
b dla x = 2
jest ciągła w punkcie x = 2.
Zadanie 14 (5 pkt)
Suma n początkowych, kolejnych wyrazów ciągu (a
n
), jest obliczana według wzoru
S
n
= n
2
+ 3n, (n ∈ N
+
). Wyznacz a
n
. Wykaż, że ciąg (a
n
) jest ciągiem arytmetycz-
nym.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – styczeń 2003
• •
Zadanie 15 (5 pkt)
Dziesiąty wyraz pewnego ciągu geometrycznego równa się 10. Oblicz iloczyn dziewiętnastu
początkowych, kolejnych wyrazów tego ciągu.
Zadanie 16 (4 pkt)
Rzucamy pięć razy symetryczną kostką sześcienną. Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia,
polegającego na tym, że „jedynka” wypadnie co najmniej cztery razy.
Zadanie 17 (5 pkt)
W układzie współrzędnych są dane punkty: A(−9, −2) oraz B(4, 2). Wyznacz współrzędne
punktu C, leżącego na osi OY , tak że kąt ACB jest kątem prostym.
Zadanie 18 (4 pkt)
Wybierz dwie dowolne przekątne sześcianu i oblicz cosinus kąta między nimi. Sporządź od-
powiedni rysunek i zaznacz na nim kąt, którego cosinus obliczasz.
Zadanie 19 (5 pkt)
Trapez równoramienny, o obwodzie równym 20 cm, jest opisany na okręgu. Wiedząc, że
przekątna trapezu ma długość

41 cm, oblicz pole tego trapezu.
Zadanie 20 (10 pkt)
Funkcja h jest określona wzorem h(x) = log
2
(x
2
−4) −log
2
(x−5). Wyznacz wszystkie
wartości parametru k, dla których równanie h(x) −log
2
k = 0 ma dwa różne pierwiastki.
Zadanie 21 (10 pkt)
Na kuli o promieniu R = 4 cm opisujemy stożki o promieniu r i wysokości H. Spośród
wszystkich takich stożków wyznacz ten, który ma najmniejszą objętość. Oblicz tę objętość.
Oblicz promień i wysokość znalezionego stożka.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 11 (4 pkt)
Wyznacz najmniejszą i największą wartość funkcji f : R → R, określonej wzorem
f(x) = (x −1) (5 −x), w przedziale '0, 7`.
Rozwiązanie:
f(x) = (x −1) (5 −x)
f(x) = 5x −x
2
−5 +x
f(x) = −x
2
+ 6x −5
Znajdujemy wartości funkcji na krańcach przedziału '0, 7`:
x = 0 y = −0
2
+ 6 0 −5 = −5 A(0, −5)
x = 7 y = −7
2
+ 6 7 + 2 = −49 + 42 −5 = −12 B(7, −12)
Znajdujemy współrzędne wierzchołka: W(3, 4). Zawiera się on w przedziale '0, 7`.
Na podstawie punktów A(0, −5), W(3, 4), B(7, −12) wybieramy wartość najmniejszą i
największą w przedziale '0, 7`.
- najmniejsza wartość y
min
= −12 dla x = 7
- największa wartość y
max
= 4 dla x = 3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
f(x) = −x
2
+ 6x −5
∆ = 6
2
−4 (−1) (−5) = 36 −20 = 16
współrzędne wierzchołka:
p =
−6
2 (−1)
=
−6
−2
= 3 q =
−16
4 (−1)
=
−16
−4
= 4
W(3, 4)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 12 (4 pkt)
Dane jest równanie postaci a
2
x −1 = x +a, w którym niewiadomą jest x. Zbadaj liczbę
rozwiązań tego równania, w zależności od parametru a.
Rozwiązanie:
a
2
x −1 = x +a
a
2
x −x = a + 1
x (a
2
−1) = a + 1
x (a −1) (a + 1) = a + 1
1. dla a = 1
x (1 −1) (1 + 1) = 1 + 1
x 0 = 2
nie ma rozwiązania.
2. dla a = −1
x (−1 −1) (−1 + 1) = −1 + 1
x (−2) 0 = 0
x może być dowolną liczbą, czyli równanie ma nieskończenie wiele rozwiązań.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
3. dla a = −1 i a = 1
x (a −1) (a + 1) = a + 1

: (a −1)(a + 1)
x =
a + 1
(a −1)(a + 1)
x =
1
(a + 1)
równanie ma jedno rozwiązanie.
Odp. Dla a = 1 równanie nie ma rozwiązania, dla a = −1 równanie ma nieskończenie wiele
rozwiązań, dla pozostałych a równanie ma jedno rozwiązanie.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
2
2
+a = 4 +a
0
Zadanie 13 (4 pkt)
Wyznacz te wartości parametru a oraz b, przy których funkcja g : R → R, określona
wzorem
g(x) =

x
2
+a
x −2
dla x = 2
b dla x = 2
jest ciągła w punkcie x = 2.
Rozwiązanie:
Funkcja jest ciągła w punkcie x = 2, jeżeli istnieje skończona granica w tym punkcie
lim
x→2
x
2
+a
x −2
Dla a = −4 powyższa granica jest równa ±∞, a więc funkcja nie może być ciągła w x = 2.
Dla a = −4 mamy
lim
x→2
x
2
−4
x −2
= lim
x→2
(x −2)(x + 2)
x −2
= lim
x→2
(x + 2) = 2 + 2 = 4
Funkcja jest ciągła w x = 2, jeżeli istnieje skończona granica w tym punkcie (a istnieje dla
a = −4) i granica ta jest równa wartości w tym punkcie. Z tego powodu b = 4.
Odp. Funkcja g jest ciągła w x = 2, jeżeli a = −4 i b = 4.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 14 (5 pkt)
Suma n początkowych, kolejnych wyrazów ciągu (a
n
), jest obliczana według wzoru
S
n
= n
2
+ 3n, (n ∈ N
+
). Wyznacz a
n
. Wykaż, że ciąg (a
n
) jest ciągiem arytmetycz-
nym.
Rozwiązanie:
Suma n początkowych, kolejnych wyrazów ciągu (a
n
)
S
n
= a
1
+a
2
+. . . +a
n−1
+a
n
= n
2
+ 3n
Suma n −1 początkowych, kolejnych wyrazów ciągu (a
n
)
S
n−1
= a
1
+a
2
+. . . +a
n−1
= (n −1)
2
+ 3(n −1)
Wyznaczamy a
n
a
n
= S
n
−S
n−1
a
n
= n
2
+ 3n −

(n −1)
2
+ 3(n −1)

a
n
= n
2
+ 3n −(n
2
−2n + 1 + 3n −3)
a
n
= n
2
+ 3n −n
2
+ 2n −1 −3n + 3
a
n
= 2n + 2
Ciąg jest ciągiem arytmetycznym, jeżeli a
n+1
−a
n
jest stałe (niezależne od n).
a
n+1
= 2(n + 1) + 2 = 2n + 2 + 2 = 2n + 4
a
n+1
−a
n
= 2n + 4 −(2n + 2) = 2n + 4 −2n −2 = 2
Odp. Szukanym ciągiem jest a
n
= 2n + 2, który jest ciągiem arytmetycznym.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 15 (5 pkt)
Dziesiąty wyraz pewnego ciągu geometrycznego równa się 10. Oblicz iloczyn dziewiętnastu
początkowych, kolejnych wyrazów tego ciągu.
Rozwiązanie:
Dziesiąty wyraz ciągu geometrycznego:
a
10
= a
1
q
10−1
a
10
= a
1
q
9
10 = a
1
q
9
iloczyn dziewiętnastu początkowych, kolejnych wyrazów tego ciągu
a
1
a
1
q a
1
q
2
q
1
q
3
. . . a
1
q
18
= a
19
1
q
1+2+3+...+18
1 + 2 + 3 +. . . + 18 jest to suma ciągu arytmetycznego
S =
1 + 18
2
18 = 19 9
a
19
1
q
1+2+3+...+18
= a
19
1
q
19·9
= (a
1
q
9
)
19
= 10
19
Odp. Iloczyn dziewiętnastu początkowych, kolejnych wyrazów tego ciągu jest równy 10
19
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 16 (4 pkt)
Rzucamy pięć razy symetryczną kostką sześcienną. Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia,
polegającego na tym, że „jedynka” wypadnie co najmniej cztery razy.
Rozwiązanie:
Tyle otrzymamy wyników rzucając 5 razy symetryczną kostką o 6 ściankach:
[Ω[ = 6
5
Jeżeli „jedynka” ma wypaść cztery razy, to przy pięciu rzutach musi wypaść jeszcze jedna inna
niż „jedynka” liczba. Może ona paść na 5 sposobów (2,3,4,5,6) i znaleźć się na 5 sposobów
w wyniku (na pierwszym miejscu, na drugim,. . . ). Tyle otrzymamy wyników zawierających
cztery „jedynki”:
[A[ = 5 5 = 25
Jeżeli liczymy prawdopodobieństwo polegające na tym, że „jedynka” wypadnie co najmniej
cztery razy, to musimy wziąść pod uwagę zdarzenie wylosowania „jedynki” we wszystkich
pięciu rzutach, a takie zdarzenie może zajść tylko na 1 sposób:
[B[ = 1
szukane prawdopodobieństwo:
P(A) =
[A[ +[B[
[Ω[
=
25 + 1
6
5
=
26
7776
≈ 0, 00334
Odp. Prawdopodobieństwo tego zdarzenia wynosi 0, 00334.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
A
=
(

9
,

2
)
B = (4, 2)
C
1
= (0, y
C
)
C
2
= (0, y
C
)
Zadanie 17 (5 pkt)
W układzie współrzędnych są dane punkty: A(−9, −2) oraz B(4, 2). Wyznacz współrzędne
punktu C, leżącego na osi OY , tak że kąt ACB jest kątem prostym.
Rozwiązanie:
Jak widać na rysunku istnieją dwa punkty C
1
i C
2
, dla których kąt ACB jest prosty.
Równanie prostej przechodzącej przez punkty (x
1
, y
1
) i (x
2
, y
2
)
(y −y
1
)(x
2
−x
1
) −(y
2
−y
1
)(x −x
1
) = 0
Przekształcamy je do postaci kierunkowej
(y −y
1
)(x
2
−x
1
) = (y
2
−y
1
)(x −x
1
)
y =
y
2
−y
1
x
2
−x
1
(x −x
1
) +y
1
Współczynnik kierunkowy prostej CA: a
1
=
−2 −y
C
−9 −0
=
−2 −y
C
−9
Współczynnik kierunkowy prostej CB: a
2
=
2 −y
C
4 −0
=
2 −y
C
4
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Proste prostopadłe mają współczynniki kierunkowe spełniające równanie:
a
1
a
2
= −1
−2 −y
C
−9

2 −y
C
4
= −1
−(2 +y
C
) (2 −y
C
)
−36
= −1

4 −y
2
C
36
= −1

36
4 −y
2
C
= −36
−y
2
C
= −36 −4
y
2
C
= 40
y
1
=

40 =

4 10 y
1
= −

40 = −

4 10
y
1
= 2

10 y
1
= −2

10
Odp. Szukane punkty C są dwa: C
1
= (0, 2

10) i C
2
= (0, −2

10).
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
a
a
a
d
α
d
a
e e
e e
Zadanie 18 (4 pkt)
Wybierz dwie dowolne przekątne sześcianu i oblicz cosinus kąta między nimi. Sporządź od-
powiedni rysunek i zaznacz na nim kąt, którego cosinus obliczasz.
Rozwiązanie:
przekrój sześcianu
przekątna podstawy: d = a

2
połowa przekątnej
przekroju sześcianu: e =
1
2
a

3
Do wyznaczenie cos α korzystamy z twierdzenia cosinusów
d
2
= e
2
+e
2
−2 e e cos α
d
2
= 2e
2
−2e
2
cos α
(a

2)
2
= 2(
1
2
a

3)
2
−2(
1
2
a

3)
2
cos α
2a
2
= 2
1
4
a
2
3 −2
1
4
a
2
3 cos α
2a
2
=
3
2
a
2

3
2
a
2
cos α dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
2a
2
=
3
2
a
2

3
2
a
2
cos α
3
2
a
2
cos α =
3
2
a
2
−2a
2
3
2
a
2
cos α = −
1
2
a
2

:
3
2
a
2
cos α = −
1
3
Odp. Cosinus kąta między przekątnymi sześcianu wynosi cos α = −
1
3
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
a
d
Korzystamy z twierdzenia Pitagorasa
d
2
= a
2
+a
2
d
2
= 2a
2
d =

2a
2
d = a

2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
d = a

2
a
e e
e e
Korzystamy z twierdzenia Pitagorasa
(2e)
2
= a
2
+d
2
4e
2
= a
2
+ (a

2)
2
4e
2
= a
2
+ 2a
2

: 4
e
2
=
3
4
a
2
e =

3
4
a
2
e =
1
2
a

3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
c
b
b
a
c
x x

41
h
. .. .
Zadanie 19 (5 pkt)
Trapez równoramienny, o obwodzie równym 20 cm, jest opisany na okręgu. Wiedząc, że
przekątna trapezu ma długość

41 cm, oblicz pole tego trapezu.
Rozwiązanie:
a +b = 10 b +x = 5
z twierdzenia Pitagorasa
h
2
+ (b +x)
2
= (

41)
2
h
2
+ 5
2
= 41
h
2
= 41 −25
h =

16 = 4
Pole trapezu
P =
(a +b)
2
h
P =
10
2
4 = 5 4 = 20 cm
2
Odp. Trapez ma pole 20 cm
2
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
c
b
b
a
c
x x

41
h
. .. .
w czworokącie opisanym na okręgu suma boków przeciwległych jest równa
a +b = 2c
obwód trapezu
a +b + 2c = 20
2c + 2c = 20
4c = 20

: 4
c = 5
a +b = 2c
a +b = 10
a = 10 −b
b + 2x = a
b + 2x = 10 −b
2b + 2x = 10

: 2
b +x = 5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
5
x
w
Zadanie 20 (10 pkt)
Funkcja h jest określona wzorem h(x) = log
2
(x
2
−4) −log
2
(x−5). Wyznacz wszystkie
wartości parametru k, dla których równanie h(x) −log
2
k = 0 ma dwa różne pierwiastki.
Rozwiązanie:
h(x) −log
2
k = 0
log
2
(x
2
−4) −log
2
(x −5) −log
2
k = 0
Wyznaczamy dziedzinę: x > 5 i k > 0
log
2
(x
2
−4) = log
2
(x −5) + log
2
k
log
2
(x
2
−4) = log
2
(x −5) k
x
2
−4 = (x −5) k
x
2
−4 = kx −5k
x
2
−kx + 5k −4 = 0
Szukamy k > 0, dla którego funkcja f(x) = x
2
−kx+5k−4 będzie miała dwa pierwiastki
większe od 5 (ponieważ x > 5).
wykres f(x) powinien wykres będzie to tego podobny
być podobny do tego: jeżeli będą spełnione
następujące warunki:

∆ > 0
x
w
> 5
f(5) > 0
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
f(x) = x
2
−kx + 5k −4
∆ > 0 dla k ∈ (−∞, 10 −2

21) ∪ (10 + 2

21, ∞)
x
w
> 5 dla k > 10
f(5) > 0 dla k ∈ R
Część wspólna tych warunków to k ∈ (10 + 2

21, ∞). Liczby z tego przedziały spełniają
ograniczenie dla k > 0, które wyszło nam przy liczeniu dziedziny.
Odp. Równanie h(x) −log
2
k = 0 ma dwa różne pierwiastki dla k ∈ (10 + 2

21, ∞).
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
log
2
(x
2
−4) −log
2
(x −5) −log
2
k = 0
Wyznaczamy dziedzinę. Logarytmować możemy tylko liczby dodatnie, dlatego:
x
2
−4 > 0
x
2
> 4
x ∈ (−∞, −2) ∪ (2, ∞)
x −5 > 0
x > 5
k > 0
Dziedziną jest część wspólna otrzymanych wyników:
x > 5 k > 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x k
1
k
2
f(x) = x
2
−kx + 5k −4
∆ = (−k)
2
−4 1 (5k −4) = k
2
−20k + 16
∆ > 0
k
2
−20k + 16 > 0
rozwiązujemy nierówność kwadratową

k
= (−20)
2
−4 1 16 = 400 −64 = 336


k
=

336 =

16 21 = 4

21
k
1
=
20 −4

21
2
= 10 −2

21 k
2
=
20 + 4

21
2
= 10 + 2

21
∆ > 0 dla k ∈ (−∞, 10 −2

21) ∪ (10 + 2

21, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
f(x) = x
2
−kx + 5k −4
wierzchołek paraboli
x
w
> 5
−(−k)
2 1
> 5

2
k > 10
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
f(x) = x
2
−kx + 5k −4
f(5) > 0
5
2
−k 5 + 5k −4 > 0
25 −5k + 5k −4 > 0
21 > 0
Otrzymaliśmy nierówność prawdziwą niezależnie od k, zatem f(5) > 0 dla każdego k ∈ R.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
4 4
r r
H
Zadanie 21 (10 pkt)
Na kuli o promieniu R = 4 cm opisujemy stożki o promieniu r i wysokości H. Spośród
wszystkich takich stożków wyznacz ten, który ma najmniejszą objętość. Oblicz tę objętość.
Oblicz promień i wysokość znalezionego stożka.
Rozwiązanie:
wysokość trójkąta: H =
8r
2
r
2
−16
dla r > 4
objętość stożka: V (r) =
1
3
πr
2
H =
1
3
πr
2
8r
2
r
2
−16
=

3
r
4
r
2
−16
objętość przyjmuje największą wartość dla r = 4

2 i H = 16.
Objętość stożka
V =
1
3
πr
2
H =
1
3
π (4

2)
2
16 =
1
3
π 32 16 =
512
2
π = 170
2
3
π
Odp. Objętość stożka wynosi 170
2
3
π cm
2
, promień r = 4

2 cm, a wysokość H = 16 cm.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
4 4
r r
H
b b
promień okręgu wpisanego w trójkąt
r =
2P
a +b +c
4 =
2
1
2
2r H
2r +b +b
4 =
2rH
2r + 2b
4 =
rH
r +b

(r +b)
4r + 4b = rH
4b = rH −4r
z twierdzenia Pitagorasa: b
2
= H
2
+r
2
(4b)
2
= (rH −4r)
2
16b
2
= r
2
H
2
−8r
2
H + 16r
2

16(H
2
+r
2
) = r
2
H
2
−8r
2
H + 16r
2
16H
2
+ 16r
2
= r
2
H
2
−8r
2
H + 16r
2
16H
2
= r
2
H
2
−8r
2
H

: H
16H = r
2
H −8r
2
8r
2
= r
2
H −16H
8r
2
= (r
2
−16)H

: (r
2
−16)
H =
8r
2
r
2
−16
H > 0 dla r > 4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
szukamy ekstremum funkcji
V (r) =

3
r
4
r
2
−16
dla r > 4
w tym celu najpierw liczymy pochodną, która wynosi V

(r) =

3

2r
5
−64r
3
(r
2
−16)
2
szukamy dla jakiego r pochodna jest równa 0
V

(r) =

3

2r
5
−64r
3
(r
2
−16)
2
=

3

2r
3
(r
2
−32)
(r
2
−16)
2
=
=

3

2r
3
(r −

32)(r +

32)
(r
2
−16)
2

dla r = 0, r =

32 i r = −32 pochodna jest równa zero, ale tylko r =

32 może być
promieniem okręgu wpisanego.
Sprawdzamy jaki znak ma pochodna V

(x) wokół r =

32
V

(x) < 0 dla r <

32 czyli funkcja jest malejąca dla r ∈

4,

32

V

(x) > 0 dla r >

32 czyli funkcja jest rosnąca dla r ∈

32, ∞

Funkcja V (x) dla r =

32 ma minimum i jest to jednocześnie minimalna wartość funkcji
dla r > 4, ze względu na monotoniczność funkcji wokół

32.
stożek ma więc najmniejszą objętość dla
r =

32 =

16 2 = 4

2 H =
8r
2
r
2
−16
=
8(

32)
2
(

32)
2
−16
=
8 32
16
= 16
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
licząc pochodną korzystamy ze wzorów
V

(r) =


3
r
4
r
2
−16

=

3

r
4
r
2
−16

=
=

3

(r
4
)

(r
2
−16) −r
4
(r
2
−16)

(r
2
−16)
2
=
=

3

4r
3
(r
2
−16) −r
4
2r
(r
2
−16)
2
=
=

3

4r
5
−64r
3
−2r
5
(r
2
−16)
2
=

3

2r
5
−64r
3
(r
2
−16)
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2002
• •
Zadanie 11 (4 pkt)
Wyznacz wszystkie wartości parametru m, dla których równanie
mx
2
−3(m+ 1)x +m = 0
nie ma rozwiązania w zbiorze liczb rzeczywistych.
Zadanie 12 (4 pkt)
A i B są zdarzeniami losowymi i P(B) > 0. Wykaż, że
P(A/B) ·
1 −P(A

)
P(B)
Zadanie 13 (4 pkt)
Sprawdź, że przekształcenie P płaszczyzny dane wzorem P ((x, y)) = (x + 1, −y) jest
izometrią. Wyznacz równanie obrazu okręgu o równaniu x
2
+y
2
−2x = 0 w przekształceniu
P.
Zadanie 14 (4 pkt)
Zaznacz na płaszczyźnie zbiór
F =

(x, y) : x ∈ R ∧ y ∈ R ∧ log1
2
([x[ −1) ` −2 ∧ [y[ > 0
¸
Napisz równanie osi symetrii figury F.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2002
• •
Zadanie 15 (6 pkt)
Objętość walca jest równa 250π cm
3
. Przedstaw pole powierzchni całkowitej tego walca jako
funkcję długości promienia jego podstawy i określ dziedzinę tej funkcji. Wyznacz długość
promienia takiego walca, którego pole powierzchni całkowitej jest najmniejsze.
Zadanie 16 (7 pkt)
Naszkicuj w jednym układzie współrzędnych wykresy funkcji f(x) = 2
x+1
oraz
g(x) =

x+1
x

. Na podstawie wykonanego rysunku określ liczbę ujemnych rozwiązań rów-
nania f(x) = g(x).
Zadanie 17 (8 pkt)
Rozwiąż równanie 2 sin2x + ctg x = 4 cos x dla x ∈ '0, 2π`. Ze zbioru rozwiązań tego
losujemy bez zwracania dwie liczby. Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia, że co najmniej
jedno z wylosowanych rozwiązań jest wielkrotnością liczby
π
2
.
Zadanie 18 (10 pkt)
Rozwiąż nierówność
1
2
x
+
1
4
x
+
1
8
x
+. . . > 2
x
−0, (9)
gdzie lewa strona tej nierówności jest sumą nieskończonego ciągu geometrycznego.
Zadanie 19 (10 pkt)
W trójkącie jeden z kątów ma miarę 120

. Długości boków tego trójkąta są kolejnymi wyra-
zami ciągu arytmetycznego, którego suma wynosi 30. Wyznacz stosunek długości promienia
okręgu opisanego na tym trójkącie do długości promienia okręgu wpisanego w ten trójkąt.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 11 (4 pkt)
Wyznacz wszystkie wartości parametru m, dla których równanie
mx
2
−3(m+ 1)x +m = 0
nie ma rozwiązania w zbiorze liczb rzeczywistych.
Rozwiązanie:
mx
2
−3(m+ 1)x +m = 0
Dla m = 0 równanie nie jest kwadratowe i ma jedno rozwiązanie. Dlatego m = 0, a wtedy
równanie kwadratowe nie ma rozwiązania, jeżeli
∆ < 0
−3(m+ 1)
2
−4 m m < 0
9(m
2
+ 2m+ 1) −4m
2
< 0
9m
2
+ 18m+ 9 −4m
2
< 0
5m
2
+ 18m+ 9 < 0
rozwiązujemy nierówność kwadratową

m
= 18
2
−4 5 9 = 324 −180 = 144

∆ =

144 = 12
m
1
=
−18 −12
2 5
=
−30
10
= −3 m
1
=
−18 + 12
2 5
= −
6
10
= −
3
5
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
−3 −
3
5
5m
2
+ 18m+ 9 < 0
m
1
= −3 m
2
= −
3
5
rozwiązanie
m ∈

−3, −
3
5

Odp. Równanie nie ma rozwiązania dla m ∈

−3, −
3
5

.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 12 (4 pkt)
A i B są zdarzeniami losowymi i P(B) > 0. Wykaż, że
P(A/B) ·
1 −P(A

)
P(B)
Rozwiązanie:
P(A/B) ·
1 −P(A

)
P(B)
korzystamy ze wzoru na prawdopodobieństwo warunkowe P(A/B) =
P(A∩B)
P(B)
P(A∩ B)
P(B)
·
1 −P(A

)
P(B)

P(B) dla P(B) > 0
korzystamy ze wzoru P(A

) = 1 −P(A)
P(A∩ B) · P(A)
część wspólna A∩ B zawiera się w zbiorze A dlatego jest to nierówność prawdziwa.
Wykonaliśmy ciąg równoważnych przekształceń, zatem nierówność wyjściowa
P(A/B) ·
1 −P(A

)
P(B)
jest prawdziwa
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 13 (4 pkt)
Sprawdź, że przekształcenie P płaszczyzny dane wzorem P ((x, y)) = (x + 1, −y) jest
izometrią. Wyznacz równanie obrazu okręgu o równaniu x
2
+y
2
−2x = 0 w przekształceniu
P.
Rozwiązanie:
P ((x, y)) = (x + 1, −y)
Przekształcenie P płaszczyzny jest izometrią, jeżeli odległość dowolnych dwóch punktów nie
ulega zmianie po przekształceniu.
dowolne dwa punkty
A = (x
1
, y
1
) B = (x
2
, y
2
)
odległość punktów A i B:
[AB[ =

(x
2
−x
1
)
2
+ (y
2
−y
1
)
2
punkty A i B po przekształceniu P
A

= (x
1
+ 1, −y
1
) B

= (x
2
+ 1, −y
2
)
odległość punktów A

i B

:
[A

B

[ =

((x
2
+ 1) −(x
1
+ 1))
2
+ (−y
2
−(−y
1
))
2
=
=

(x
2
+ 1 −x
1
−1)
2
+ (−(y
2
−y
1
))
2
=
=

(x
2
−x
1
)
2
+ (y
2
−y
1
)
2
Jak widać odległość punktów nie zmieniła się ([AB[ = [A

B

[), zatem przekształcenie P
jest izometrią.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Równanie okręgu przekształcamy do postaci, z której można odczytać współrzędne środka
x
2
+y
2
−2x = 0
x
2
−2x +y
2
= 0
x
2
−2x + 1 −1 +y
2
= 0
(x −1)
2
−1 +y
2
= 0
(x −1)
2
+y
2
= 1
Współrzędne środka okręgu to S = (1, 0), a długość promienia r = 1.
Po przekształceniu P ((x, y)) = (x + 1, −y) środek okręgu będzie miał współrzędne
S

= (1 + 1, −0)
S

= (2, 0)
Przekształcenie P jest izometrią, dlatego promień okręgu nie zmieni długości. Równanie
okręgu będzie miało zatem następującą postać
(x −2)
2
+y
2
= 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
−5 −1 1 5
Zadanie 14 (4 pkt)
Zaznacz na płaszczyźnie zbiór
F =

(x, y) : x ∈ R ∧ y ∈ R ∧ log1
2
([x[ −1) ` −2 ∧ [y[ > 0
¸
Napisz równanie osi symetrii figury F.
Rozwiązanie:
Na podstawie definicji wartości bezwzględnej
[y[ > 0
y ∈ R` ¦0¦
Wyznaczamy dziedzinę log1
2
([x[ −1). Logarytmować możemy tylko liczby dodatnie, dlatego
[x[ −1 > 0
[x[ > 1
x < −1 lub x > 1
Rozwiązujemy nierówność
log1
2
([x[ −1) ` −2
x ` −5 i x · 5
Zaznaczamy dziedzinę i rozwiązanie nierówności na osi liczbowej
x ∈ '−5, −1) ∪ (1, 5` dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
log1
2
([x[ −1) ` −2
Korzystamy z log
a
a
k
= k
log1
2
([x[ −1) ` log1
2

1
2

−2
log1
2
([x[ −1) ` log1
2
2
2
log1
2
([x[ −1) ` log1
2
4
Podstawy logarytmów są jednakowe i mniejsze od 1. Funkcja logarytmiczna jest
więc malejąca, dlatego odwracamy znak nierówności.
[x[ −1 · 4
[x[ · 5
x ` −5 i x · 5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
−5 −1 1 5
Rysujemy na płaszczyźnie zbiór
F =

(x, y) : x ∈ '−5, −1) ∪ (1, 5` ∧ y ∈ R` ¦0¦
¸
osie symetrii figury F to x = 0 i y = 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 15 (6 pkt)
Objętość walca jest równa 250π cm
3
. Przedstaw pole powierzchni całkowitej tego walca jako
funkcję długości promienia jego podstawy i określ dziedzinę tej funkcji. Wyznacz długość
promienia takiego walca, którego pole powierzchni całkowitej jest najmniejsze.
Rozwiązanie:
objętość walca V = πr
2
H = 250π
πr
2
H = 250π

: π
r
2
H = 250

: r
2
H =
250
r
2
pole całkowite walca
P
c
= 2πr
2
+ 2πrH = 2πr
2
+ 2πr
250
r
2
= 2πr
2
+
500π
r
=
=
2πr
3
r
+
500π
r
=
2πr
3
+ 500π
r
dziedziną funkcji
P(r) =
2πr
3
+ 500π
r
są r ∈ (0, ∞), ponieważ r oznacza długość promienia podstawy walca
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
szukamy ekstremum funkcji
P(r) =
2πr
3
+ 500π
r
dla r > 0
w tym celu najpierw liczymy pochodną, korzystając ze wzorów
P

(r) =

2πr
3
+ 500π
r

=
(2πr
3
+ 500π)

r −(2πr
3
+ 500π)r

r
2
=
=
6πr
2
r −2πr
3
−500π
r
2
=
4πr
3
−500π
r
2
=
=
4π(r
3
−125)
r
2

=
4π(r −5)(r
2
+ 5r + 25)
r
2
Dla wszystkich r > 0 wyrażenie r
2
+ 5r + 25 > 0. Pochodna jest więc równa zero tylko
dla r = 5
Sprawdzamy jaki znak ma pochodna P

(x) wokół r = 5
P

(x) < 0 dla r < 5 czyli funkcja jest malejąca dla r ∈ (0, 5)
P

(x) > 0 dla r > 5 czyli funkcja jest rosnąca dla r ∈ (5, ∞)
Funkcja P(r) dla r = 5 ma minimum i jest to jednocześnie minimalna wartość funkcji dla
r > 0, ze względu na monotoniczność funkcji wokół 5.
walec ma więc najmniejszą objętość dla r = 5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Zadanie 16 (7 pkt)
Naszkicuj w jednym układzie współrzędnych wykresy funkcji f(x) = 2
x+1
oraz
g(x) =

x+1
x

. Na podstawie wykonanego rysunku określ liczbę ujemnych rozwiązań rów-
nania f(x) = g(x).
Rozwiązanie:
Wykres f(x) = 2
x+1
otrzymujemy przez przesunięcie f(x) = 2
x
o wektor [−1, 0]
x −2 −1 0 1 2
2
x 1
4
1
2
1 2 4
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
x
y
g(x) =

x + 1
x

Na początek narysujemy wykres y =
x + 1
x
y =
x + 1
x
=
x
x
+
1
x
= 1 +
1
x
=
1
x
+ 1
Wykres y =
1
x
+ 1 otrzymujemy przez przesunięcie y =
1
x
o wektor [0, 1]
x −2 −1 −
1
2
1
2
1 2
1
x

1
2
−1 −2 2 1
1
2
y =
1
x
+ 1 y =

1
x
+ 1

dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
Rysujemy na jednym wykresie f(x) = 2
x+1
i g(x) =

x+1
x

i na podstawie rysunku
określamy liczbę ujemnych rozwiązań równania f(x) = g(x).
Wykresy przecinają się w trzech punktach, ale tylko dwa punkty przecięcia są dla x < 0.
Odp. Równanie f(x) = g(x) ma dwa ujemne rozwiązania.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
a
a
a
d
a
a
a
a
a
a
kwadrat
przekątna kwadratu
d = a

2
obwód kwadratu
Obw = 4a
pole kwadratu
P = a
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
a
d
wyprowadzenie wzoru na przekątną kwadratu
korzystamy z twierdzenia Pitagorasa
a
2
+a
2
= d
2
2a
2
= d
2
d
2
= 2a
2
d =

2a
2
d = a

2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a a
a
h
a
60

60

60

x
y
Trójkąt równoboczny
wysokość i pole kąty w trójkącie
h =
a

3
2

P =
a
2

3
4

wysokości w trójkącie równobocznym przecinają się w jednym punkcie
punkt przecięcia dzieli wysokość na
odcinki w stosunku 2 : 1
x =
2
3
h y =
1
3
h
x
y
=
2
1

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
h
1
2
a
a
1
2
a
wyprowadzenie wzoru na wysokość trójkąta rówobocznego
korzystamy z twierdzenia Pitagorasa

1
2
a

2
+h
2
= a
2
1
4
a
2
+h
2
= a
2
h
2
= a
2

1
4
a
2
h
2
=
3
4
a
2
h =

3
4
a
2
h =

3
2
a
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

60

60

wyprowadzenie miar kątów w trójkącie równobocznym
W każdym trójkącie suma wszystkich kątów wynosi 180

. W trójkącie równobocznym kąty
są równe, zatem każdy musi mieć 60

.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
x
y
30

wyprowadzenie wzoru na odcinki na jakie jest podzielona wysokość
sin30

=
y
x

1
2
=
y
x

x
1
2
x = y

2
x = 2y
x +y = h x +y = h
2y +y = h x +
1
3
h = h
3y = h x = h −
1
3
h
y =
1
3
h x =
2
3
h
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
h
a
wyprowadzenie wzoru na pole trójkąta równobocznego
pole trójkąta
P =
1
2
a h
P =
1
2
a
a

3
2
P =
a
2

3
4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
mx
2
−3(m+ 1)x +m = 0
dla m = 0
0 x
2
−3(0 + 1)x + 0 = 0
−3x = 0
x = 0
równanie ma jedno rozwiązanie.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
a
b
a
b
prostokąt
pole prostokąta
P = ab
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
a
b
a
h h
a
α
a
b
α β
α β
O
x
x
y
y
równoległobok
Równoległobok to czworokąt, którego przeciwległe boki są równoległe.
pole równoległoboku
P = ah P = ah P = ab sinα
kąty w równoległoboku
α +β = 180


przekątne w równoległoboku
punkt przecięcia przekątnych O dzieli przekątne na równe części
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
h
α
a
b
wyprowadzenie wzoru na pole równoległoboku
pole równoległoboku P = ah
sinα =
h
b

b
h = b sin α
P = ah
P = ab sinα
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α α β
wyprowadzenie
Przeciwległe boki równoległoboku są równoległe, dlatego kąt przyległy do β to α. Widać
teraz, że
α +β = 180

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
a
a
a
a
h h
a
α
a
a
q
p
p
q
α β
α
β
x
x
y
y
romb
Romb to równoległobok, którego wszystkie boki są równe.
pole rombu
P = ah P = a
2
sinα P =
pq
2

kąty w rombie
α +β = 180


przekątne w rombie
Przekątne w rombie przecinają się pod kątem prostym. Punkt przecięcia przekątnych dzieli
przekątne na równe części.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
p
1
2
q
1
2
q
wyprowadzenie
Pole rombu to suma pól dwóch trójkątów.
P =
1
2
p
1
2
q +
1
2
p
1
2
q
P =
1
4
pq +
1
4
pq
P =
1
2
pq
P =
pq
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α α
a
b
h
a
b
h
α
β
γ
δ
trapez
prostokątny równoramienny
pole trapezu
a, b – podstawy
h – wysokość
P =
a +b
2
h
kąty w trapezie
α +δ = 180


β +γ = 180

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
α
δ
wyprowadzenie
Podstawy trapezu są równoległe, dlatego kąt przyległy do δ jest równy α. Widać teraz, że
α +δ = 180

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
p
q
deltoid
p, q – przekątne
Pole deltoidu
P =
pq
2

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
p
1
2
q
1
2
q
wyprowadzenie
Pole deltoidu to suma pól dwóch trójkątów.
P =
1
2
p
1
2
q +
1
2
p
1
2
q
P =
1
4
pq +
1
4
pq
P =
1
2
pq
P =
pq
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
β
γ
δ
czworokąt wpisany w okrąg
α +γ = 180


β +δ = 180

Czworokąt możemy wpisać w okrąg, jeżeli suma jego przeciwległych kątów jest równa 180

.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
80

70

100

110

60

115

120

65

α
β
γ
δ 2γ

przykłady
80

+ 100

= 180

70

+ 110

= 180

60

+ 120

= 180

115

+ 65

= 180

wyprowadzenie
Kąty środkowe są równe 2γ i 2α na podstawie twierdzenia o kącie środkowym i wpisanym.
2α + 2γ = 360


: 2 α +β +γ +δ = 360

α +γ = 180

α +γ +β +δ = 360

180

+β +δ = 360

β +δ = 360

−180

α +γ = 180

β +δ = 180

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
c
d
a
b
c
d
r
czworokąt opisany na okręgu
a +c = b +d
Czworokąt możemy opisać na okręgu, jeżeli suma jego przeciwległych boków jest równa.
promień okręgu wpisanego w czworokąt
r =
2P
a +b +c +d

P – pole czworokąta
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
5
3
2
4
5
4
1
2
a
b
c
d
w
w
x
x
y
y
z
z
przykłady
5 + 2 = 3 + 4 5 + 1 = 4 + 2
wyprowadzenie
Promienie okręgu poprowadzone do punktów styczności dzielą boki czworokąta na odcinki o
długościach x, y, z, w
a +c = w +x +z +y = x +y +w +z = b +d
a +c = b +d
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
c
d
r
r
r
r
wyprowadzenie
Czworokąt opisany na okręgu możemy podzielić na cztery trójkąty. Promienie okręgu popro-
wadzone do punktów styczności to wysokości tych trójkątów. Pole czworokąta to suma pól
tych trójkątów.
P =
1
2
ar +
1
2
br +
1
2
cr +
1
2
dr

2
2P = ar +br +cr +dr
2P = r(a +b +c +d)

: (a +b +c +d)
r =
2P
a +b +c +d
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wielokąty
wielokąt wielokąt
wypukły wklęsły
suma miar kątów wewnętrznych wielokąta wypukłego, który ma n wierzchołków, jest
równa (n −2) 180


wielokąty foremne
trójkąt kwadrat pięciokąt sześciokąt
równoboczny foremny foremny
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
β
γ
δ
α
β
γ
δ
ω
O
przykłady
czworokąt
α+β +γ +δ = (4 −2) 180

= 2 180

= 360

pięciokąt
α+β+γ+δ+ω = (5−2)180

= 3180

= 540

wyprowadzenie
Dowolny wielokąt możemy podzielić na n trójkątów.
Kąty trójkątów wokół punktu O dają w sumie 360

. Pozostałe kąty n trójkątów składają się
na kąty wielokąta, które dają w sumie:
n 180

−360

= (n −2) 180

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
a
a a
a
72

7
2

7
2 ◦
7
2

7
2

72

54

54

1
0
8

1
0
8

1 0 8

1
0
8

1
0
8 ◦
pięciokąt foremny
w pięciokącie foremnym wszystkie boki mają taką samą długość, a kąty są równe
pole:
P =
5
2
a
2
ctg 36


pięciokąt foremny wpisany w okrąg
konstrukcja
kąty w pięciokącie foremnym
360

: 5 = 72

54

+ 54

+ 72

= 180


spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
O
O
A
O
A
B
konstrukcja pięciokątna foremnego
rysujemy okrąg
rysujemy średnice
rysujemy promień OA
prostopadły do średnicy
znajdujemy środek
promienia (punkt B)
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
A
B C
O
A
B C
wbijamy cyrkiel
w punkt B i rysujemy
łuk przechodzący przez
punkt A
odcinek BC ma długość
boku pięciokąta foremnego
rysujemy pięciokąt
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
a
a
a
a
a
60
◦ 6
0

6
0

6 0
◦ 6
0

6
0

60

60

60

1
2
0

1
2
0

1
2
0 ◦
1
2
0

1
2
0

1
2
0 ◦
sześciokąt foremny
w sześciokącie foremnym wszystkie boki mają taką samą długość, a kąty są równe
pole:
P =
3a
2

3
2

sześciokąt foremny wpisany w okrąg
konstrukcja
kąty w sześciokącie foremnym
360

: 6 = 60

60

+ 60

+ 60

= 180


spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
konstrukcja sześciokąta foremnego
rysujemy okrąg
promień okręgu ma
długość boku sześciokąta
rysujemy sześciokąt
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
przekształcenia izometryczne
Przekształcenie nazywamy izometrycznym, jeżeli nie zmienia odległości między punktami
figury, czyli nie zmienia kształtu i rozmiaru figury.
Przekształceniami izometrycznymi są:
• symetria osiowa
• symetria środkowa
• przesunięcie (translacja) o wektor
• obrót
Własności figur:
• oś symetrii
• środek symetrii
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A
A

k
k
A
B
A

B

k
A
C
B
A

C

B

k
O
O

A
A

A

x
y
x
y
A B
C
A

B

C

A

B

C

symetria osiowa
Figura i jej obraz w symetrii osiowej względem prostej k.
konstrukcja konstrukcja konstrukcja konstrukcja
symetria osiowa w układzie współrzędnych
obrazem punktu A = (x, y) w symetrii względem osi x jest A

= (x, −y)
obrazem punktu A = (x, y) w symetrii względem osi y jest A

= (−x, y)
punkt: A = (3, 2)
względem osi x: A

= (3, −2)
względem osi y: A

= (−3, 2)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A
k
A
k
A
A

k
konstrukcja obrazu w symetrii osiowej
(cyrkiel + linijka)
rysujemy prostą prostopadłą do prostej
k i przechodzącą przez punkt A
konstrukcja prostej prostopadłej
za pomocą cyrkla zaznaczamy punkt A

w takiej samej odległości od prostej k co
punkt A
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
k
A
B
k
A
B
k
A
B
A

B

k
A
B
A

B

konstrukcja obrazu w symetrii osiowej
(cyrkiel + linijka)
rysujemy proste prostopadłe do prostej
k i przechodzące przez punkty A, B
konstrukcja prostej prostopadłej
za pomocą cyrkla zaznaczamy punkt A

w takiej samej odległości od prostej k co
punkt A, tak samo wyznaczamy punkt
B

łączymy punkty A

i B

i otrzymu-
jemy obraz odcinka AB symetrii osio-
wej względem prostej k
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
k
A
C
B
k
A
C
B
k
A
C
B
A

C

B

k
A
C
B
A

C

B

konstrukcja obrazu w symetrii osiowej
(cyrkiel + linijka)
rysujemy proste prostopadłe do prostej
k i przechodzące przez punkty A, B, C
konstrukcja prostej prostopadłej
za pomocą cyrkla zaznaczamy punkt A

w takiej samej odległości od prostej k co
punkt A, tak samo wyznaczamy punkt
B

i C

łączymy punkty A

, B

i C

i otrzymu-
jemy obraz trójkąta ABC w symetrii
osiowej względem prostej k
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
k
O
k
O
A
k
O
A
O

A

k
O
A
O

A

konstrukcja obrazu w symetrii osiowej
(cyrkiel + linijka)
Zaznaczymy na okręgu dowolny punkt
A. Rysujemy proste prostopadłe do pro-
stej k przechodzące przez punkt Ai śro-
dek okręgu.
konstrukcja prostej prostopadłej
Za pomocą cyrkla zaznaczamy punkt
A

w takiej samej odległości od prostej
k co punkt A. Tak samo wyznaczamy
obraz środka okręgu O

Rysujemy okrąg o środku O

przecho-
dzący przez punkt A

W ten sposób
otrzymujemy obraz okręgu w symetrii
osiowej względem prostej k
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
A
A

O
A
B
A

B

O
A
B
C
A

B

C

O
S
S

A
A

x
y
x
y A B
C
A

B

C

symetria środkowa
Figura i jej obraz w symetrii środkowej względem punktu O.
konstrukcja konstrukcja konstrukcja konstrukcja
symetria środkowa względem początku układu współrzędnych
obrazem punktu A = (x, y) w symetrii środkowej względem punktu początku układu współ-
rzędnych jest A

= (−x, −y)
A = (3, 2) A = (−3, −2) A = (−7, 4) A

= (7, −4)
B = (−2, 4) B

= (2, −4)
C = (−5, 1) C

= (5, −1)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
A
O
A
O
A
A

konstrukcja obrazu w symetrii środkowej
(cyrkiel + linijka)
rysujemy prostą przechodzącą przez
punkt A i O
za pomocą cyrkla zaznaczamy punkt A

w takiej samej odległości od punktu O
co punkt A
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
A
B
O
A
B
O
A
B
A

B

O
A
B
A

B

konstrukcja obrazu w symetrii środkowej
(cyrkiel + linijka)
rysujemy proste przechodzące przez
punkt O i przez punkty A, B
za pomocą cyrkla zaznaczamy punkt
A

w takiej samej odległości od O jak
punkt A, tak samo wyznaczamy punkt
B

łączymy punkty A

i B

i otrzymujemy
obraz odcinka AB w symetrii środkowej
względem punktu O
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
A
B
C
O
A
B
C
O
A
B
C
O
A
B
C
A

B

C

konstrukcja obrazu w symetrii środkowej
(cyrkiel + linijka)
rysujemy proste przechodzące przez
punkt O i przez punkty A, B, C
za pomocą cyrkla zaznaczamy punkt
A

w takiej samej odległości od O jak
punkt A, tak samo wyznaczamy punkty
B

i C

łączymy punkty A

, B

i C

i otrzymu-
jemy obraz trójkąta ABC w symetrii
środkowej względem punktu O
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
S
O
S
A
O
S
A
S

A

O
S
S

A
A

konstrukcja obrazu w symetrii środkowej
(cyrkiel + linijka)
Zaznaczymy na okręgu dowolny punkt
A. Rysujemy proste przechodzące przez
punkt O i przez punkty A i S .
Za pomocą cyrkla zaznaczamy punkt
A

w takiej samej odległości od O jak
punkt A, tak samo wyznaczamy punkt
S

.
Rysujemy okrąg o środku S

przecho-
dzący przez punkt A

W ten sposób
otrzymujemy obraz okręgu w symetrii
środkowej względem punktu O.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A
A

B
B

C
C

D D

x
y
przesunięcie (translacja) o wektor
Punkt A = (x, y) przesunięty o wektor v = [a, b] daje punkt A

o współrzędnych
A

= [x +a, y +b]
przykłady:
B = (−1, 2) A = (2, 1)

b = [−2, 2] a = [3, 2]
B

= (−1 + (−2), 2 + 2) = (−3, 4) A

= (2 + 3, 1 + 2) = (5, 3)
C = (−2, −1) D = (4, −3)
c = [0, −2]

d = [−2, 0]
C

= (−1 + 0, −1 + (−2)) = (−2, −3) D

= (4 + (−2), −3 + 0) = (2, −3)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
A
A

O
A
B
A

B

O
A
B
C
A

B

C

O
S
S

x
y
α
A
A

obrót
Figura i jej obraz w obrocie dokoła punktu O
obrót o 40

obrót o 50

obrót o −60

obrót o −110

obrót w układzie współrzędnych
Punkt A = (x, y) obrócony o kąt α wokół
początku układu współrzędnych daje punkt
A

= (x

, y

)

x

= xcos α −y sinα
y

= xsinα +y cos α
przykłady
wyprowadzenie
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
80
◦ A
A

x
y
−140

A
A

przykłady
A = (3, 2) α = 80

x

= 3 cos 80

−2 sin80

y

= 3 sin80

+ 2 cos 80

x

= 3 0, 17 −2 0, 98
y

= 3 0, 98 + 2 0, 17

x

= −1, 45
y

= 3, 78
A

= (−1, 45; 3, 78)
A = (3, 2) α = −140

x

= 3 cos(−140

) −2 sin(−140

)
y

= 3 sin(−140

) + 2 cos(−140

)

x

= 3 (−0, 77) −2 (−0, 64)
y

= 3 (−0, 64) + 2 (−0, 77)

x

= −1, 03
y

= −3, 46
A

= (−1, 03; −3, 46)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
α
β
A
A

x
y
x

y

wyprowadzenie
Punkt A = (x, y) obrócony o kąt α wokół początku układu współrzędnych daje A

= (x, y)

x = r cos β
y = r sinβ

x

= r cos(α +β)
y

= r sin(α +β)

Korzystamy z
sin(α +β) = sinαcos β + sinβ cos α
cos(α +β) = cos αcos β −sinαsinβ

x

= r cos αcos β −r sinαsinβ
y

= r sinαcos β +r sin β cos α

x

= xcos α −y sin α
y

= xsin α +y cos α
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
oś symetrii figury
Oś symetrii figury jest prostą, względem której ta figura jest do siebie osiowo symetryczna.
Oś symetrii dzieli figurę na dwie przystające części.
przykłady figur z jedną osią symetrii:
trójkąt trapez deltoid
równoramienny równoramienny
przykłady figur z dwiema osiami symetrii:
odcinek prostokąt romb
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
przykład figury z trzema osiami symetrii: przykłady figury z czterema osiami symetrii:
trójkąt kwadrat
równoboczny
przykład figury z nieskończoną liczbą przykłady figury bez osi symetrii:
osi symetrii:
punkt okrąg trójkąt równoległobok
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
środek symetrii figury
Środek symetrii figury jest punktem, względem którego ta figura jest do siebie
środkowo symetryczna. Figura obrócona o 180

wokół swojego środka symetrii nałoży się na
siebie.
przykłady figur ze środkiem symetrii:
prostokąt odcinek okrąg, sześciokąt
koło foremny
kwadrat
przykłady figur bez środka symetrii:
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
A
B A

B

O
A
B
C
A

B

C

O
A
D C
B
A

D

C

B

O
S
S

A
A

x
y
x
y
A
B
A

B

jednokładność
Figura i jej obraz w jednokładności o środku O i skali k.
Oznaczenie takiej jednokładności: J
k
O
przykłady:
k = 2 k = −2 k =
1
2
k = −
1
3

Po przekształceniu jednokładnością o skali k:
– obwód figury zmienia się [k[ razy: Obw
2
= [k[ Obw
1

– pole figury zmienia się k
2
razy: P
2
= k
2
P
1

jednokładność w układzie współrzędnych
Obrazem punktu A = (x, y) w jednokładności o środku O w początku układu współrzęd-
nych i skali k jest A

= (kx, ky).
k = 3 k = −
1
2
A = (2, 1) A = (−6, 2)
A

= (3 2, 3 1) = (6, 2) A

=


1
2
(−6), −
1
2
2

= (3, −1)
B = (−2, 4)
B

=


1
2
(−2), −
1
2
4

= (1, −2)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
A
B
O
A
B
O
A
B
A

B

O
A
B
A

B

konstrukcja obrazu w jednokładności
(cyrkiel + linijka)
Znajdujemy obraz odcinka AB w jed-
nokładności o środku O i skali k = 2
rysujemy proste przechodzące przez
punkt O i przez punkty A, B
Za pomocą cyrkla zaznaczamy punkt
A

tak, aby odcinek OA

był dwa razy
dłuższy niż OA. Tak samo wyznaczamy
punkt B

.
Łączymy punkty A

i B

i otrzymujemy
obraz odcinka AB w jednokładności o
skali k = 2 względem punktu O.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
A
B
C
O
A
B
C
O
A
B
C
O
A
B
C
A

B

C

konstrukcja obrazu w jednokładności
(cyrkiel + linijka)
Znajdujemy obraz trójkąta ABC w jed-
nokładności o środku O i skali k = −2
rysujemy proste przechodzące przez
punkt O i przez punkty A, B, C.
Za pomocą cyrkla zaznaczamy punkt
A

tak, aby odcinek OA

był dwa
razy dłuższy niż OA. Skala k jest
ujemna, dlatego A

jest po drugiej stro-
nie punktu O. Tak samo wyznaczamy
punkt B

i C

.
Łączymy punkty A

, B

, C

i otrzymu-
jemy obraz trójkąta ABC w jednokład-
ności o skali k = −2 względem punktu
O.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
A
D C
B
O
A
D C
B
O
A
D C
B
A

D

C

B

O
A
D C
B
A

D

C

B

konstrukcja obrazu w jednokładności
(cyrkiel + linijka)
Znajdujemy obraz kwadratu ABCD w
jednokładności o środku O i skali k =
1
2
Rysujemy proste przechodzące przez
punkt O i przez punkty A, B, C, D.
Za pomocą cyrkla zaznaczamy punkt A

tak, aby odcinek OA

był dwa razy
krótszy niż OA. Tak samo wyznaczamy
punkt B

, C

, D

.
Łączymy punkty A

, B

, C

, D

i otrzy-
mujemy obraz kwadratu ABCD w jed-
nokładności o skali k =
1
2
względem
punktu O.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
S
O
S
A
O
S
A
S

A

O
S
A
S

A

konstrukcja obrazu w jednokładności
(cyrkiel + linijka)
Znajdujemy obraz okręgu w jednokładno-
ści o środku O i skali k = −
1
3
.
Na okręgu zaznaczamy dowolny punkt
A. Rysujemy proste przechodzące przez
punkt O i przez punkt S i A.
Za pomocą cyrkla zaznaczamy punkt S

tak, aby odcinek OS

był trzy razy krót-
szy niż OS i leżał po drugiej stronie
punktu O ze względu na ujemną skalę.
Tak samo wyznaczamy punkt A

.
Rysujemy okrąg o środku S

i przecho-
dzący przez punkt A

i otrzymujemy
obraz okręgu w jednokładności o skali
k = −
1
3
względem punktu O.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
O
1cm
1
c
m
O
4 cm
3
c
m
5
c
m
jednokładność o skali k = 3
obwód:
Obw
1
= 4cm
Obw
2
= [3[ 4cm = 12cm
pole:
P
1
= 1cm
2
P
2
= [3[
2
1cm
2
= 9cm
2
jednokładność o skali k = −
1
2
obwód:
Obw
1
= 3 + 4 + 5 = 12cm
Obw
2
= [−
1
2
[ 12cm = 6cm
pole:
P
1
=
1
2
4 3 = 6cm
2
P
2
= [−
1
2
[
2
6cm
2
=
6
4
cm
2
= 1
1
2
cm
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2006
• • • • •
Zadanie 1 (3 pkt)
Dane są zbiory: A = ¦x ∈ R : [x −4[ ` 7¦, B = ¦x ∈ R : x
2
> 0¦. Zaznacz na osi
liczbowej:
a) zbiór A,
b) zbiór B,
c) zbiór C = B ` A
Zadanie 2 (3 pkt)
W wycieczce szkolnej bierze udział 16 uczniów, wśród których tylko czworo zna okolicę.
Wychowawca chce wybrać w sposób losowy 3 osoby, które mają pójść do sklepu. Oblicz
prawdopodobieństwo tego, że wśród wybranych trzech osób będą dokładnie dwie znające
okolicę.
Zadanie 3 (5 pkt)
Kostka masła produkowanego przez pewien zakład mleczarski ma nominalną masę 20 dag.
W czasie kontroli zakładu zważono 150 losowo wybranych kostek masła. Wyniki badań
przedstawiono w tabeli.
Masa kostki masła (w dag) 16 18 19 20 21 22
Liczba kostek masła 1 15 24 68 26 16
a) Na podstawie danych przedstawionych w tabeli oblicz średnią arytmetyczną oraz odchylenie
standardowe masy kostki masła.
b) Kontrola wypada pozytywnie, jeśli średnia masa kostki masła jest równa masie nominalnej
i odchylenie standardowe nie przekracza 1 dag. Czy kontrola zakładu wypadła pozytywnie?
Odpowiedź uzasadnij.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B C
D
E
P
1
P
2
Matura z matematyki – maj 2006
• • • • •
Zadanie 4 (4 pkt)
Dany jest rosnący ciąg geometryczny, w którym a
1
= 12, a
3
= 27.
a) Wyznacz iloraz tego ciągu.
b) Zapisz wzór, na podstawie którego można obliczyć wyraz a
n
, dla każdej liczby
naturalnej n ` 1.
c) Oblicz wyraz a
6
.
Zadanie 5 (3 pkt)
Wiedząc, że 0

· α · 360

, sinα < 0 oraz 4 tg α = 3 sin
2
α + 3 cos
2
α
a) oblicz tg α,
b) zaznacz w układzie współrzędnych kąt α i podaj współrzędne dowolnego punktu, różnego
od początku układu współrzędnych, który leży na końcowym ramieniu tego kąta.
Zadanie 6 (7 pkt)
Państwo Nowakowie przeznaczyli 26000 zł na zakup działki. Do jednej z ofert dołączono
rysunek dwóch przylegających do siebie działek w skali 1 : 1000. Jeden metr kwadratowy
gruntu w tej ofercie kosztuje 35 zł. Oblicz, czy przeznaczona przez państwa Nowaków kwota
wystarczy na zakup działki P
2
.
[AE[= 5cm
[EC[= 13cm
[BC[= 6, 5cm
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2006
• • • • •
Zadanie 7 (5 pkt)
Szkic przedstawia kanał ciepłowniczy, którego przekrój poprzeczny jest prostokątem. We-
wnątrz kanału znajduje się rurociąg składający się z trzech rur, kążda o średnicy zewnętrznej
1m. Oblicz wysokość i szerokość kanału ciepłowniczego. Wysokość zaokrąglij do 0, 01m.
Zadanie 8 (5 pkt)
Dana jest funkcja f(x) = −x
2
+ 6x −5.
a) Naszkicuj wykres funkcji f i podaj jej zbiór wartości.
b) Podaj rozwiązanie nierówności f(x) ` 0.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2006
• • • • •
Zadanie 9 (6 pkt)
Dach wieży ma kształt powierzchni bocznej ostrosłupa prawidłowego czworokątnego, któ-
rego krawędź podstawy ma długość 4m. Ściana boczna tego ostrosłupa jest nachylona do
płaszczyzny podstawy pod kątem 60

.
a) Sporządź pomocniczy rysunek i zaznacz na nim podane w zadaniu wielkości.
b) Oblicz, ile sztuk dachówek należy kupić, aby pokryć ten dach, wiedząc, że do pokrycia
1m
2
potrzebne są 24 dachówki. Przy zakupie należy doliczyć 8% dachówek na zapas.
Zadanie 10 (6 pkt)
Liczby 3 i −1 są pierwiastkami wielomianu W(x) = 2x
3
+ax
2
+bx + 30.
a) Wyznacz wartości współczynników a i b.
b) Oblicz trzeci pierwiastek tego wielomianu.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2006
• • • • •
Zadanie 11 (3 pkt)
Sumę S =
3
1·4
+
3
4·7
+
3
7·10
+ +
3
301·304
+
3
304·307
można obliczyć w
następujący sposób:
a) sumę S zapisujemy w postaci
S =
4−1
1·4
+
7−4
4·7
+
10−7
7·10
+ +
304−301
301·304
+
307−304
304·307
b) każdy składnik tej sumy przedstawiamy jako różnicę ułamków
S =

4
1·4

1
1·4

+

7
4·7

4
4·7

+

10
7·10

7
7·10

+
+ +

304
301·304

301
301·304

+

307
304·307

304
304·307

stąd S =

1 −
1
4

+

1
4

1
7

+

1
7

1
10

+ +

1
301

1
304

+

1
304

1
307

więc S = 1 −
1
4
+
1
4

1
7
+
1
7

1
10
+ +
1
301

1
304
+
1
304

1
307
c) obliczamy sumę redukując parami wyrazy sąsiednie, poza pierwszym i ostatnim
S = 1 −
1
307
=
306
307
Postępując w analogiczny sposób, oblicz sumę
S
1
=
4
1·5
+
4
5·9
+
4
9·13
+. . . +
4
281·285
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2006
• • • •
Zadanie 12 (5 pkt)
Korzystając z zasady indukcji matematycznej wykaż, że dla każdej liczby naturalnej n ` 1
prawdziwy jest wzór:
1 3 (1!)
2
+ 2 4 (2!)
2
+ +n(n + 2)(n!)
2
= [(n + 1)!]
2
−1
Zadanie 13 (5 pkt)
Dany jest ciąg (a
n
), gdzie a
n
=
5n+6
10(n+1)
dla każdej liczby naturalnej n ` 1.
a) Zbadaj monotoniczność ciągu (a
n
).
b) Oblicz lim
n→∞
a
n
.
c) Podaj największą liczbę a i najmniejszą liczbę b takie, że dla każdego n spełniony
jest warunek a · a
n
· b.
Zadanie 14 (4 pkt)
a) Naszkicuj wykres funkcji y = sin2x w przedziale '−2π, 2π`.
b) Naszkicuj wykres funkcji y =
| sin 2x|
sin 2x
w przedziale '−2π, 2π`
i zapisz, dla których liczb z tego przedziału spełniona jest nierówność
| sin 2x|
sin 2x
< 0
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1
3
0 ◦
B
30

C
A
Matura z matematyki – maj 2006
• • • •
Zadanie 15 (4 pkt)
Uczniowie dojeżdżający do szkoły zaobserwowali, że spóźnienie autobusu zależy od tego,
który z trzech kierowców prowadzi autobus. Przeprowadzili badania statystyczne i obliczyli,
że w przypadku, gdy autobus prowadzi kierowca A, spóźnienie zdarza się w 5% jego kursów,
gdy prowadzi kierowca B w 20% jego kursów, a gdy prowadzi kierowca C w 50% jego
kursów. W ciągu 5-dniowego tygodnia nauki dwa razy prowadzi autobus kierowca A, dwa
razy kierowca B i jeden raz kierowca C. Oblicz prawdopodobieństwo spóźnienia się szkolnego
autobusu w losowo wybrany dzień nauki.
Zadanie 16 (3 pkt)
Obiekty A i B leżą po dwóch stronach jeziora. W terenie dokonano pomiarów odpowiednich
kątów i ich wyniki przedstawiono na rysunku. Odległość między obiektami B i C jest równa
400 m. Oblicz odległość w linii prostej między obiektami A i B i podaj wynik, zaokrąglając
go do jednego metra.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2006
• • • •
Zadanie 17 (6 pkt)
Na okręgu o promieniu r opisano trapez równoramienny ABCD o dłuższej podstawie AB
i krótszej CD. Punkt styczności S dzieli ramię BC tak, że
|CS|
|SB|
=
2
5
.
a) Wyznacz długość ramienia tego trapezu.
b) Oblicz cosinus [

CBD[.
Zadanie 18 (7 pkt)
Wśród wszystkich graniastosłupów prawidłowych trójkątnych o objętości równej 2m
3
istnieje
taki, którego pole powierzchni całkowitej jest najmniejsze. Wyznacz długości krawędzi tego
graniastosłupa.
Zadanie 19 (7 pkt)
Nieskończony ciąg geometryczny (a
n
) jest zdefiniowany wzorem rekurencyjnym: a
1
= 2,
a
n+1
= a
n
log
2
(k − 2), dla każdej liczby naturalnej n ` 1. Wszystkie wyrazy tego
ciągu są różne od zera. Wyznacz wszystkie wartości parametru k, dla których istnieje suma
wszystkich wyrazów nieskończonego ciągu (a
n
).
Zadanie 20 (4 pkt)
Dane są funkcje f(x) = 3
x
2
−5x
i g(x) =

1
9

−2x
2
−3x+2
. Oblicz, dla których argumentów
x wartości funkcji f są większe od wartości funkcji g.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Matura z matematyki – maj 2006
• • • •
Zadanie 21 (5 pkt)
W trakcie badania przebiegu zmienności funkcji ustalono, że funkcja f ma następujące wła-
sności:
– jej dziedziną jest zbiór wszystkich liczb rzeczywistych,
– f jest funkcją nieparzystą,
– f jest funkcją ciągłą
oraz
f

(x) < 0 dla x ∈ (−8, −3),
f

(x) > 0 dla x ∈ (−3, −1),
f

(x) < 0 dla x ∈ (−1, 0),
f

(−3) = f

(−1) = 0,
f(−8) = 0,
f(−3) = −2,
f(−2) = 0,
f(−1) = 1
W prostokątnym układzie współrzędnych na płaszczyźnie naszkicuj wykres funkcji f w prze-
dziale '−8, 8`, wykorzystując podane powyżej informacje o jej własnościach.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
-3 11
x
0
x
0 -3 11
Zadanie 1 (3 pkt)
Dane są zbiory: A = ¦x ∈ R : [x −4[ ` 7¦, B = ¦x ∈ R : x
2
> 0¦. Zaznacz na osi
liczbowej:
a) zbiór A,
b) zbiór B,
c) zbiór C = B ` A
Rozwiązanie:
a) A = (−∞, −3` ∪ '11, ∞)
b) B = ¦x ∈ R : x
2
> 0¦
x
2
> 0
Jedyną liczbą, która nie spełnia tej nierówności, jest 0.
c) C = B ` A
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
-3 11
A = ¦x ∈ R : [x −4[ ` 7¦
Rozwiązujemy nierówność:
[x −4[ ` 7
Nierówność z wartością bezwzględną można zastąpić układem nierówności bez wartości bez-
względnej.
x −4 ` 7 lub x −4 · −7
x ` 7 + 4 x · −7 + 4
x ` 11 x · −3
Rozwiązaniem jest suma przedziałów:
x ∈ (−∞, −3` ∪ '11, ∞)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 2 (3 pkt)
W wycieczce szkolnej bierze udział 16 uczniów, wśród których tylko czworo zna okolicę.
Wychowawca chce wybrać w sposób losowy 3 osoby, które mają pójść do sklepu. Oblicz
prawdopodobieństwo tego, że wśród wybranych trzech osób będą dokładnie dwie znające
okolicę.
Rozwiązanie:
[Ω[ =

16
3

– tyle 3 osobowych grup można utworzyć z 16 osób

4
2

– na tyle sposobów można wybrać 2 osoby z 4, które znają okolicę
12 – tyle osób nie zna okolicy
[A[ =

4
2

12 – tyle 4 osobowych grup, w których 2 osoby znają okolice, a 1 nie
zna, można utworzyć
P(A) =
[A[
[Ω[
=

4
2

12

16
3

=
4!
(4−2)!·2!
12
16!
(16−3)!·3!
=
1·2·3·4
2·2
12
13!·14·15·16
13!·1·2·3
=
72
560
=
9
70
Odp. Prawdopodobieństwo spełniania wymagań nauczyciela wynosi
9
70
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 3 (5 pkt)
Kostka masła produkowanego przez pewien zakład mleczarski ma nominalną masę 20 dag.
W czasie kontroli zakładu zważono 150 losowo wybranych kostek masła. Wyniki badań
przedstawiono w tabeli.
Masa kostki masła (w dag) 16 18 19 20 21 22
Liczba kostek masła 1 15 24 68 26 16
a) Na podstawie danych przedstawionych w tabeli oblicz średnią arytmetyczną oraz odchylenie
standardowe masy kostki masła.
b) Kontrola wypada pozytywnie, jeśli średnia masa kostki masła jest równa masie nominalnej
i odchylenie standardowe nie przekracza 1 dag. Czy kontrola zakładu wypadła pozytywnie?
Odpowiedź uzasadnij.
Rozwiązanie:
a) Średnia arytmetyczna i odchylenie standardowe kostki masła wynoszą:
a = 20 dag σ ≈ 1, 125 dag
b) Średnia arytmetyczna jest równa masie nominalnej, ale odchylenie standardowe prze-
kracza 1 dag, dlatego kontrola zakładu nie wypadła pozytywnie.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Masa kostki masła (w dag) 16 18 19 20 21 22
Liczba kostek masła 1 15 24 68 26 16
Liczba wszystkich kostek masła: 150
Łączna masa wszystkich kostek:
1 16 + 15 18 + 24 19 + 68 20 + 26 21 + 16 22 = 3000
Średnia arytmetyczna masy kostek masła:
a =
3000
150
= 20
Do obliczenia odchylenia standardowego potrzeba wartości wariancji:
σ
2
=
1·(16−20)
2
+15·(18−20)
2
+24·(19−20)
2
+68·(20−20)
2
+26·(21−20)
2
+16·(22−20)
2
150
=
=
1·16+15·4+24·1+68·0+26·1+16·4
150
=
=
190
150
=
19
15
Odchylenie standardowe wynosi:
σ =

19
15
≈ 1, 125
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 4 (4 pkt)
Dany jest rosnący ciąg geometryczny, w którym a
1
= 12, a
3
= 27.
a) Wyznacz iloraz tego ciągu.
b) Zapisz wzór, na podstawie którego można obliczyć wyraz a
n
, dla każdej liczby
naturalnej n ` 1.
c) Oblicz wyraz a
6
.
Rozwiązanie:
a) Wyznacz iloraz tego ciągu.
a
1
= 3
Korzystamy ze wzory na n-ty wyraz ciągu geometrycznego
a
3
= a
1
q
2
27 = 12 q
2
/ : 12
q
2
=
27
12
=
9
4
q = −
3
2
q =
3
2
W treści zadania ciąg geometryczny jest rosnący, dlatego prawidłowe rozwiazane jest jedno:
q =
3
2
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
b) Zapisz wzór, na podstawie którego można obliczyć wyraz a
n
, dla każdej liczby
naturalnej n ` 1
Korzystamy ze wzoru na n-ty wyraz ciągu geometrycznego:
a
n
= a
1
q
n−1
a
n
= 12

3
2

n−1
c) Oblicz wyraz a
6
a
6
= 12

3
2

6−1
= 12

3
2

5
= 12
243
32
= 3
243
8
= 91
1
8
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 5 (3 pkt)
Wiedząc, że 0

· α · 360

, sinα < 0 oraz 4 tg α = 3 sin
2
α + 3 cos
2
α
a) oblicz tg α,
b) zaznacz w układzie współrzędnych kąt α i podaj współrzędne dowolnego punktu, różnego
od początku układu współrzędnych, który leży na końcowym ramieniu tego kąta.
Rozwiązanie:
a) oblicz tg α
4 tg α = 3 sin
2
α + 3 cos
2
α
4 tg α = 3(sin
2
α + cos
2
α)
4 tg α = 3 / : 4
tg α =
3
4
b) zaznacz w układzie współrzędnych kąt α i podaj współrzędne dowolnego punktu, różnego
od początku układu współrzędnych, który leży na końcowym ramieniu tego kąta.
sinα < 0 i tg α > 0, co oznacza, żę kąt α znajduje się w III ćwiartce
Korzystamy z definicji tg α.
tg α =
y
x
=
−3
−4
Szukany punkt ma współrzędne P = (−4, −3). Obie współrzędne punktu P muszą być
ujemne, tak aby leżał on w III ćwiartce układu współrzędnych.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
α
x
y
P
P = (−4, −3)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B C
D
E
P
1
P
2
Zadanie 6 (7 pkt)
Państwo Nowakowie przeznaczyli 26000 zł na zakup działki. Do jednej z ofert dołączono
rysunek dwóch przylegających do siebie działek w skali 1 : 1000. Jeden metr kwadratowy
gruntu w tej ofercie kosztuje 35 zł. Oblicz, czy przeznaczona przez państwa Nowaków kwota
wystarczy na zakup działki P
2
.
[AE[= 5cm
[EC[= 13cm
[BC[= 6, 5cm
Rozwiązanie:
Obliczamy długości przyprostokątnych trójkąta BCD na planie działki:
[BD[ = 2, 5cm [CD[ = 6cm
Skala 1 : 1000 oznacza, że działka ma w rzeczywistości wymiary 1000 razy większe:
[BD[ = 2, 5cm 1000 = 2500cm = 25m
[CD[ = 6cm 1000 = 6000cm = 60m
Liczymy pole działki BCD
P
2
=
1
2
60m 25m = 750m
2
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Jeden metr kwadratowy gruntu kosztuje 35 zł, dlatego koszt całej działki wynosi:
750 35 zł = 26250 zł
Odp. Nowakowie mają tylko 26000 zł, zatem nie wystarczy im na zakup tej działki.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B C
D
E
P
1
P
2
Trójkąt ACE jest podobny do trójkąta BCD, dlatego odpowiednie boki są proporcjonalne:
[AE[= 5cm
[EC[= 13cm
[BC[= 6, 5cm
|AE|
|BD|
=
|EC|
|BC|
5
|BD|
=
13
6,5
mnożymy na krzyż
[BD[ 13 = 5 6, 5 / : 13
[BD[ = 2, 5cm
Z twierdzenia Pitagorasa:
[BD[
2
+[CD[
2
= [BC[
2
2, 5
2
+[CD[
2
= 6, 5
2
[CD[
2
= 42, 25 −6, 25
[CD[
2
= 36
[CD[ =

36 = 6cm
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
C
D
0, 5 0, 5 0, 5 0, 5
0
,
5
0
,
5
Zadanie 7 (5 pkt)
Szkic przedstawia kanał ciepłowniczy, którego przekrój poprzeczny jest prostokątem. We-
wnątrz kanału znajduje się rurociąg składający się z trzech rur, kążda o średnicy zewnętrznej
1m. Oblicz wysokość i szerokość kanału ciepłowniczego. Wysokość zaokrąglij do 0, 01m.
Rozwiązanie:
Szerokość kanału ciepłowniczego:
[AB[ = 0, 5 + 0, 5 + 0, 5 + 0, 5 = 2m
Wysokość trójkąta:
h ≈ 0, 87m
Wysokość kanału ciepłowniczego:
[CD[ = 0, 5 + 0, 87 + 0, 5 = 1, 87m
Odp. Kanał ciepłowniczy ma wysokość 1, 87m i szerokość 2m.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
h
0, 5
1
Z twierdzenia Pitagorasa:
h
2
+ 0, 5
2
= 1
2
h
2
= 1 −0, 25
h
2
= 0, 75
h =

0, 75 ≈ 0, 87
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 5 6 −1 −2
1
2
3
4
5
Zadanie 8 (5 pkt)
Dana jest funkcja f(x) = −x
2
+ 6x −5.
a) Naszkicuj wykres funkcji f i podaj jej zbiór wartości.
b) Podaj rozwiązanie nierówności f(x) ` 0.
Rozwiązanie:
a) Naszkicuj wykres funkcji f i podaj jej zbiór wartości.
f(x) = −x
2
+ 6x −5
Liczymy współrzędne wierzchołka paraboli:
p =
−b
2a
=
−6
2 (−1)
= 3
∆ = 6
2
−4 (−1) (−5) = 36 −20 = 16
q =
−∆
4a
=
−16
4 (−1)
= 4
Wierzchołek: W = (3, 4)
Liczymy miejsca zerowe funkcji kwadratowej:
x
1
= 5 x
2
= 1
Z wykresu odczytujemy zbiór wartości: f(x) ∈ (−∞, 4`
b) Z wykresu możemy odczytać, że f(x) ` 0 dla x ∈ '1, 5`.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
f(x) = −x
2
+ 6x −5
Liczymy miejsca zerowe funkcji kwadratowej:
x
1
=
−b −


2a
x
2
=
−b −


2a
x
1
=
−6 −

16
2 (−1)
x
2
=
−6 +

16
2 (−1)
x
1
=
−6 −4
2 (−1)
x
2
=
−6 + 4
2 (−1)
x
1
=
−10
−2
x
2
=
−2
−2
x
1
= 5 x
2
= 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

4 m
4 m
2 m
h
Zadanie 9 (6 pkt)
Dach wieży ma kształt powierzchni bocznej ostrosłupa prawidłowego czworokątnego, któ-
rego krawędź podstawy ma długość 4m. Ściana boczna tego ostrosłupa jest nachylona do
płaszczyzny podstawy pod kątem 60

.
a) Sporządź pomocniczy rysunek i zaznacz na nim podane w zadaniu wielkości.
b) Oblicz, ile sztuk dachówek należy kupić, aby pokryć ten dach, wiedząc, że do pokrycia
1m
2
potrzebne są 24 dachówki. Przy zakupie należy doliczyć 8% dachówek na zapas.
Rozwiązanie:
Dachówki kładziemy na powierzchnię boczną ostrosłupa prawidłowego czworokątnego.
Składa się ona z czterech przystających trójkątów. Do policzenia pól tych trójkątów po-
trzebna jest nam wysokość h.
cos 60

=
2
h

1
2
=
2
h
mnożymy na krzyż
h = 4m
Pole trójkąta: P =
1
2
4 h = 2h = 2 4 = 8m
2
Pole powierzchni bocznej ostrosłupa: P
b
= 4 P = 4 8m
2
= 32m
2
Na 1m
2
potrzebujemy 24 dachówki, a na cały dach: 32 24 = 768
Na zapas kupujemy 8% dachówek:
8% z 768 to
8
100
768 =
6144
100
= 61, 44 czyli 62 dachówki kupimy.
Odp. Wszystkich dachówek kupimy 768 + 62 = 830.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 10 (6 pkt)
Liczby 3 i −1 są pierwiastkami wielomianu W(x) = 2x
3
+ax
2
+bx + 30.
a) Wyznacz wartości współczynników a i b.
b) Oblicz trzeci pierwiastek tego wielomianu.
Rozwiązanie:
a) Wyznacz wartości współczynników a i b.
Liczby 3 i −1 są pierwiastkami wielomianu, dlatego:

W(3) = 0
W(−1) = 0

a = −14
b = 14
W(x) = 2x
3
−14x
2
+ 14x + 30
Wielomian W(x) ma pierwiastki 3 i −1. Zatem na podstawie twierdzenia B´ezout wiemy, że
wielomian dzieli się na (x −3) i (x + 1). Co oznacza, że możemy go podzielić na
(x −3)(x + 1) = x
2
+x −3x −3 = x
2
−2x −3
(2x
3
−14x
2
+ 14x + 30) : (x
2
−2x −3) = (2x −10)
Wielomian W(x) rozłożony na czynniki liniowe
W(x) = (2x −10)(x −3)(x + 1)
Liczymy trzeci pierwiastek wielomianu: 2x −10 = 0
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
2x −10 = 0
2x = 10 / : 2
x = 5
Odp. Trzeci pierwiastek wielomianu W(x) wynosi 5.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
W(x) = 2x
3
+ax
2
+bx + 30

W(3) = 0
W(−1) = 0

9(−28 +b) + 3b = −84
a = −28 +b

2 3
3
+a 3
2
+b 3 + 30 = 0
2 (−1)
3
+a (−1)
2
+b (−1) + 30 = 0

−252 + 11b = −84
a = −28 +b

54 + 9a + 3b + 30 = 0
−2 +a −b + 30 = 0

12b = −84 + 252 / : 12
a = −28 +b

9a + 3b = −84
a −b = −28

b = 14
a = −28 + 14

9a + 3b = −84
a = −28 +b

b = 14
a = −14
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
dzielenie wielomianów
(2x
3
−14x
2
+14x+30) : (x
2
−2x −3) = 2x −10
−2x
3
+ 4x
2
+ 6x
= −10x
2
+20x+30
10x
2
−20x−30
= = =
(2x
3
−14x
2
+ 14x + 30) = (2x −10)(x
2
−2x −3) =
= (2x −10)(x −3)(x + 1)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Wykonaj dzielenie:
(2x
3
−14x
2
+ 14x + 30) : (x
2
−2x −3)
Rozwiązanie:
dzielenie wielomianów
(2x
3
−14x
2
+14x+30) : (x
2
−2x −3) = 2x −10
−2x
3
+ 4x
2
+ 6x
= −10x
2
+20x+30
10x
2
−20x−30
= = =
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 11 (3 pkt)
Sumę S
1
=
4
1·5
+
4
5·9
+
4
9·13
+. . . +
4
281·285
można obliczyć w
następujący sposób:
a) sumę S zapisujemy w postaci
S
1
=
5−1
1·5
+
9−5
5·9
+
13−9
9·13
+ +
285−281
281·285
b) każdy składnik tej sumy przedstawiamy jako różnicę ułamków
S
1
=

5
1·5

1
1·5

+

9
5·9

5
5·9

+

13
9·13

9
9·13

+ +

285
281·285

281
281·285

stąd S =

1 −
1
5

+

1
5

1
9

+

1
9

1
13

+ +

1
281

1
285

więc S = 1 −
1
5
+
1
5

1
9
+
1
9

1
13
+ +
1
281

1
285
c) obliczamy sumę redukując parami wyrazy sąsiednie, poza pierwszym i ostatnim
S = 1 −
1
285
=
284
285
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 12 (5 pkt)
Korzystając z zasady indukcji matematycznej wykaż, że dla każdej liczby naturalnej n ` 1
prawdziwy jest wzór:
1 3 (1!)
2
+ 2 4 (2!)
2
+ +n(n + 2)(n!)
2
= [(n + 1)!]
2
−1
Rozwiązanie:
1. Sprawdzamy nierówność dla n = 1:
L = 1 (1 +2) (1!)
2
= 1 3 (1!)
2

= 3 P = [(1 +1)!]
2
−1 = 2
2
−1 = 3
L = P
2. Załóżmy, że nierówność jest prawdziwa dla liczby k
1 3 (1!)
2
+ 2 4 (2!)
2
+ +k(k + 2)(k!)
2
= [(k + 1)!]
2
−1
3. Korzystając z założenia udowodnimy, że jest ona prawdziwa dla k + 1
1 3 (1!)
2
+2 4 (2!)
2
+ +(k + 1)(k + 1 +2)[(k + 1)!]
2
= [(k + 1 +1)!]
2
−1
dowód:
L = 1 3 (1!)
2
+ 2 4 (2!)
2
+ +k(k + 2)(k!)
2
+ (k + 1)(k + 3)[(k + 1)!]
2
=
= [(k + 1)!]
2
−1 + (k + 1)(k + 3)[(k + 1)!]
2
=
= [(k + 1)!]
2
+ (k + 1)(k + 3)[(k + 1)!]
2
−1 =
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
= [(k + 1)!]
2
[1 + (k + 1)(k + 3)] −1 =
= [(k + 1)!]
2
[1 +k
2
+ 3k +k + 3] −1 =
= [(k + 1)!]
2
[k
2
+ 4k + 4] −1 =
= [(k + 1)!]
2
(k + 2)
2
−1 =
= [(k + 1)!(k + 2)]
2
−1 =
= [(k + 2)!]
2
−1
= [(k + 1 + 1)!]
2
−1
Ostatecznie otrzymujemy:
1 3 (1!)
2
+ 2 4 (2!)
2
+ +k(k + 2)(k!)
2
+ (k + 1)(k + 3)[(k + 1)!]
2
=
= [(k + 1 + 1)!]
2
−1
Udowodniliśmy, że jeżeli wzór jest prawdziwy dla liczby k, to jest ona prawdziwa dla liczby
k + 1, co oznacza, że jeżeli jest prawdziwy dla 1, to jest on prawdziwa dla wszystkich liczb
naturalnych.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 13 (5 pkt)
Dany jest ciąg (a
n
), gdzie a
n
=
5n+6
10(n+1)
dla każdej liczby naturalnej n ` 1.
a) Zbadaj monotoniczność ciągu (a
n
).
b) Oblicz lim
n→∞
a
n
.
c) Podaj największą liczbę a i najmniejszą liczbę b takie, że dla każdego n spełniony
jest warunek a · a
n
· b.
Rozwiązanie:
a) Zbadaj monotoniczność ciągu (a
n
)
a
n
=
5n + 6
10(n + 1)
a
n+1
=
5(n + 1) + 6
10(n + 1 + 1)
=
5n + 11
10(n + 2)
a
n+1
−a
n
=
5n + 11
10(n + 2)

5n + 6
10(n + 1)
=
(5n + 11)(n + 1) −(n + 2)(5n + 6)
10(n + 1)(n + 2)
=
=
5n
2
+ 5n + 11n + 11 −(5n
2
+ 6n + 10n + 12)
10(n + 1)(n + 2)
=
=
5n
2
+ 16n + 11 −5n
2
−16n −12
10(n + 1)(n + 2)
=
−1
10(n + 1)(n + 2)
Dla każdego n naturalnego
−1
10(n + 1)(n + 2)
< 0, dlatego ciąg jest malejący.
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
0
0
b) Oblicz lim
n→∞
a
n
lim
n→∞
a
n
= lim
n→∞
5n + 6
10(n + 1)
= lim
n→∞
n (5 +
6
n
)
n 10(1 +
1
n
)
= lim
n→∞
(5 +
6
n
)
10(1 +
1
n
)
=
5
10
=
1
2
c) Podaj największą liczbę a i najmniejszą liczbę b takie, że dla każdego n spełniony
jest warunek a · a
n
· b.
a
n
=
5n + 6
10(n + 1)
a
1
=
5 1 + 6
10(1 + 1)
=
11
20
Ciąg jest malejący, dlatego jego pierwszy wyraz a
1
=
11
20
jest największy ze wszystkich.
a
n
·
11
20
Ciąg jest malejący i ma granicę w
1
2
, dlatego wszystkie są większe od
1
2
1
2
· a
n
Ostatecznie:
1
2
· a
n
·
11
20
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1
−1
π
2π −π −2π
Zadanie 14 (4 pkt)
a) Naszkicuj wykres funkcji y = sin2x w przedziale '−2π, 2π`.
b) Naszkicuj wykres funkcji y =
| sin 2x|
sin 2x
w przedziale '−2π, 2π`
i zapisz, dla których liczb z tego przedziału spełniona jest nierówność
| sin 2x|
sin 2x
< 0
Rozwiązanie:
a) Naszkicuj wykres funkcji y = sin2x w przedziale '−2π, 2π`.
y = sinx
y = sin2x
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1
−1
π
2π −π −2π
x
y
1
−1
π
2π −π −2π
b) Naszkicuj wykres funkcji y =
| sin 2x|
sin 2x
w przedziale '−2π, 2π`
i zapisz, dla których liczb z tego przedziału spełniona jest nierówność
| sin 2x|
sin 2x
< 0
dla sin2x > 0 mamy [ sin2x[ = sin2x, więc y =
| sin 2x|
sin 2x
=
sin 2x
sin 2x
= 1
dla sin2x < 0 mamy [ sin2x[ = −sin2x, więc y =
| sin 2x|
sin 2x
=
−sin 2x
sin 2x
= −1
dla sin2x = 0 funkcja nie ma wartości
Rozwiązaniem
| sin 2x|
sin 2x
< 0 są x ∈

−1
1
2
π, −π


1
2
π, 0

1
2
π, π

1
1
2
π, 2π

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B C
2
5
2
5
1
5
5% 95% 20% 80% 50% 50%
S M S M S M
Zadanie 15 (4 pkt)
Uczniowie dojeżdżający do szkoły zaobserwowali, że spóźnienie autobusu zależy od tego,
który z trzech kierowców prowadzi autobus. Przeprowadzili badania statystyczne i obliczyli,
że w przypadku, gdy autobus prowadzi kierowca A, spóźnienie zdarza się w 5% jego kursów,
gdy prowadzi kierowca B w 20% jego kursów, a gdy prowadzi kierowca C w 50% jego
kursów. W ciągu 5-dniowego tygodnia nauki dwa razy prowadzi autobus kierowca A, dwa
razy kierowca B i jeden raz kierowca C. Oblicz prawdopodobieństwo spóźnienia się szkolnego
autobusu w losowo wybrany dzień nauki.
Rozwiązanie:
Wprowadzamy następujące oznaczenia zdarzeń:
A – autobus prowadzi kierowca A,
B – autobus prowadzi kierowca B,
C – autobus prowadzi kierowca C,
S – autobus spóźnia się,
M – autobus przyjeżdża punktualnie.
Zdarzenia A, B, C spełniają założenia twierdzenia
o prawdopodobieństwie całkowitym, więc:
P(S) = P(S[A) P(A) + P(S[B) P(B) + P(S[C) P(C)=
= 5%
2
5
+ 20%
2
5
+ 50%
1
5
=
=
1
20

2
5
+
1
5

2
5
+
1
2

1
5
=
=
2
100
+
2
25
+
1
10
=
2
100
+
8
100
+
10
100
=
20
100
=
1
5
=
1
5
Odp. Prawdopodobieństwo spóźnienia się szkolnego autobusu wynosi
1
5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1
3
0 ◦
B
30

C
20

A
c
400
Zadanie 16 (3 pkt)
Obiekty A i B leżą po dwóch stronach jeziora. W terenie dokonano pomiarów odpowiednich
kątów i ich wyniki przedstawiono na rysunku. Odległość między obiektami B i C jest równa
400 m. Oblicz odległość w linii prostej między obiektami A i B i podaj wynik, zaokrąglając
go do jednego metra.
Rozwiązanie:
180

−130

−30

= 20

Korzystamy z twierdzenia sinusów:
c
sin30

=
400
sin20

sin30

= 0, 5
sin20

≈ 0, 342
c
0, 5
=
400
0, 34

0, 5
c =
400 0, 5
0, 342
c ≈ 584, 8m
Odp. Odległość między obiektami A i B wynosi w zaokrągleniu do jednego metra 585m.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
C D
O
S
E
2x
5x
2x 2x
r
A B
C D
O
S
4x
7x
4x 3x 3x
2r
Zadanie 17 (6 pkt)
Na okręgu o promieniu r opisano trapez równoramienny ABCD o dłuższej podstawie AB
i krótszej CD. Punkt styczności S dzieli ramię BC tak, że
|CS|
|SB|
=
2
5
.
a) Wyznacz długość ramienia tego trapezu.
b) Oblicz cosinus [

CBD[.
Rozwiązanie:
a) Wyznacz długość ramienia tego trapezu.
Wiedząc, że
|CS|
|SB|
=
2
5
wprowadźmy oznaczania
[CS[ = 2x [SB[ = 5x
Obliczamy długość odcinka AB:
[AB[ = 10x
Trapez jest równoramienny, dlatego jego podstawa
jest podzielona na odcinki o długości 3x, 4x, 3x.
Z twierdzenia Pitagorasa:
(2r)
2
+ (3x)
2
= (7x)
2
4r
2
+ 9x
2
= 49x
2
4r
2
= 49x
2
−9x
2
4r
2
= 40x
2

: 4
r
2
= 10x
2
r =

10x
x =
r

10
=

10
10
r
Długość ramienia [BC[ = 7x =
7

10
10
r
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
C D
O
S
E
2x
5x
2x 2x
r
7x
Trójkąt OSC jest przystający do OCE,
dlatego [CS[ = [CE[ = 2x.
Trapez jest równoramienny, więc punkt styczności E
dzieli odcinek CD na dwia równe części,
dlatego [ED[ = 2x
Na podstawie własności czworokątów opisanych na okręgu:
[AB[ +[CD[ = [BC[ +[DA[
[AB[ + 4x = 7x + 7x
[AB[ = 10x
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
C D
S
K
4x
7x
3x 7x
2r √
89x
α
b) Oblicz cosinus [

CBD[.
[KD[ = 2r = 2

10x
Z twierdzenia Pitagorasa:
[BK[
2
+[KD[
2
= [BD[
2
(7x)
2
+ (2

10x)
2
= [BD[
2
49x
2
+ 40x
2
= [BD[
2
89x
2
= [BD[
2
[BD[ =

89x
Z twierdzenia cosinusów:
(4x)
2
= (

89x)
2
+ (7x)
2
−2

89x 7x cos α
16x
2
= 89x
2
+ 49x
2
−14

89x
2
cos α
14

89x
2
cos α = 89x
2
+ 49x
2
−16x
2
14

89x
2
cos α = 122x
2
cos α =
122
14

89
=
64
7

89
cos α =
64

89
7 89
=
61

89
623
Odp. Cosinus [

CBD[ wynosi
61

89
623
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
a a
h
Zadanie 18 (7 pkt)
Wśród wszystkich graniastosłupów prawidłowych trójkątnych o objętości równej 2m
3
istnieje
taki, którego pole powierzchni całkowitej jest najmniejsze. Wyznacz długości krawędzi tego
graniastosłupa.
Rozwiązanie:
Graniastosłup prawidłowy w podstawie
ma trójkąt równoboczny o polu: P
p
=
a
2

3
4
Pole całkowite to suma pól dwóch podstaw
i trzech ścian bocznych (prostokątów):
P
c
= 2P
p
+ 3P
s
= 2
a
2

3
4
+ 3 ah
Objętość graniostosłupa wynosi: V = 2
P
p
h = 2
a
2

3
4
h = 2

4
a
2

3 h = 8

: a
2

3
h =
8
a
2

3
Pole całkowite możemy teraz uzależnić tylko od a:
P
c
= 2
a
2

3
4
+ 3 ah = 2
a
2

3
4
+ 3 a
8
a
2

3
=
a
2

3
2
+
8

3
a
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Liczymy pochodną funkcji: f(a) =
a
2

3
2
+
8

3
a
f

(a) =

a
2

3
2
+
8

3
a

=

a
2

3
2

+

8

3
a

= a

3 −
8

3
a
2
=
=
a
3

3
a
2

8

3
a
2
=
a
3

3 −8

3
a
2
=

3(a
3
−8)
a
2

=
=

3(a −2)(a
2
+ 2a + 4)
a
2
Zmienna a oznacza długość krawędzi, dlatego a > 0. Dla takich a mamy a
2
+ 2a + 4 > 0
a
2
> 0.
a (0, 2) 2 (2, ∞)
f

(a) − 0 +
f(a) ` f(2)
Z tabelki wynika, że funkcja f(a) ma minimum dla a = 2.
h =
8
a
2

3
=
8
2
2

3
=
8
4

3
=
2

3


3

3
=
2

3
3
Odp. Krawędzie graniastosłupa mają długość 2m i
2

3
3
m.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
2
+ 2a + 4

= (a + 1)
2
+ 3
Wyrażenie (a + 1)
2
+ 3 > 0 dla wszystkich a.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 19 (7 pkt)
Nieskończony ciąg geometryczny (a
n
) jest zdefiniowany wzorem rekurencyjnym: a
1
= 2,
a
n+1
= a
n
log
2
(k − 2), dla każdej liczby naturalnej n ` 1. Wszystkie wyrazy tego
ciągu są różne od zera. Wyznacz wszystkie wartości parametru k, dla których istnieje suma
wszystkich wyrazów nieskończonego ciągu (a
n
).
Rozwiązanie:
a
1
= 2 a
n+1
= a
n
log
2
(k −2)
Ciąg określony w ten sposób jest ciągiem geometrycznym o ilorazie q = log
2
(k −2).
Zgodnie z definicją logarytmu, logarytmować możemy tylko liczby dodatnie, dlatego:
k −2 > 0
k > 2
Jeżeli wyrazy tego ciągu mają być różne od zera, to:
q = 0
log
2
(k −2) = 0
log
2
(k −2) = log
2
1
k −2 = 1
k = 3
Suma wyrazów nieskończonego ciągu geometrycznego, jest skończona, jeżeli:
[q[ < 1
dalej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
[q[ < 1
[ log
2
(k −2)[ < 1
log
2
(k −2) < 1 i log
2
(k −2) > −1
log
2
(k −2) < log
2
2 log
2
(k −2) > log
2
2
−1

k −2 < 2 k −2 > 2
−1
k < 4 k > 2
1
2
k ∈

2
1
2
, 4

Liczby z tego przedziału spełniają warunek k > 2. Po uwzględnieniu, że k = 3.
k ∈

2
1
2
, 3

∪ (3, 4)
Odp. Suma wszystkich wyrazów danego ciągu o wszystkich wyrazach różnych od zera istnieje
dla k ∈

2
1
2
, 3

∪ (3, 4).
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Zadanie 20 (4 pkt)
Dane są funkcje f(x) = 3
x
2
−5x
i g(x) =

1
9

−2x
2
−3x+2
. Oblicz, dla których argumentów
x wartości funkcji f są większe od wartości funkcji g.
Rozwiązanie:
f(x) > g(x)
3
x
2
−5x
>

1
9

−2x
2
−3x+2
korzystamy ze wzorów
3
x
2
−5x
>

9
−1

−2x
2
−3x+2
3
x
2
−5x
> 9
2x
2
+3x−2
3
x
2
−5x
>

3
2

2x
2
+3x−2
3
x
2
−5x
> 3
4x
2
+6x−4
po obu stronach nierówności mamy funkcję wykładniczą rosnącą o tej samej podstawie
x
2
−5x > 4x
2
+ 6x −4
x
2
−5x −4x
2
−6x + 4 > 0
−3x
2
−11x + 4 > 0
x ∈

−4,
1
3

Odp. Rozwiązaniem nierówności jest przedział:

−4,
1
3

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
−4
1
3
−3x
2
−11x + 4 > 0
nierówności kwadratowe
∆ = (−11)
2
−4 (−3) 4 = 121 + 48 = 169

∆ =

169 = 13
x
1
=
−(−11) −13
2 (−3)
x
2
=
−(−11) + 13
2 (−3)
x
1
=
−2
−6
x
2
=
24
−6
x
1
=
1
3
x
2
= −4
x ∈

−4,
1
3

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
x
y
1 2 3 4 5 6 7 8 9 −1 −2 −3 −4 −5 −6 −7 −8 −9
1
2
−1
−2
Zadanie 21 (5 pkt)
Rozwiązanie:
f(−8) = 0 funkcja f jest nieparzysta, więc f(8) = 0
f(−3) = −2 f(3) = −(−2) = 2
f(−2) = 0 f(2) = 0
f(−1) = 1 f(1) = −1
x (−8, −3) −3 (−3, −1) −1 (−1, 0)
f

(x) − 0 + 0 −
f(x) ` −2 1 `
Z tabelki wynika, że funkcja ma dla x = −3 minimum, a dla x = −1 maksimum.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Geometria w przestrzeni
wzory, twierdzenia, definicje
graniastosłupy:
• prostopadłościan • sześcian
• graniastosłup trójkątny
• graniastosłup czworokątny
• graniastosłup pięciokątny
• graniastosłup sześciokątny
ostrosłupy:
• ostrosłup trójkątny
• ostrosłup czworokątny
• ostrosłup pięciokątny
• ostrosłup sześciokątny
wielościany
twierdzenie Eulera
bryły obrotowe:
• walec • stożek • kula
rozwiązane zadania
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wielościany
wierzchołki 8 4 5 10
krawędzie 12 6 9 15
ściany 6 4 6 7
Wielościan to część przestrzeni ograniczonej wielokątami.
twierdzenie Eulera
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Twierdzenie Eulera
Jeżeli wielościan ma w wierzchołków, k krawędzi i s ścian to
w −k +s = 2
wierzchołki 8 4 5 10
krawędzie 12 6 9 15
ściany 6 4 6 7
8 −12 + 6 = 2 5 −9 + 6 = 2
4 −6 + 4 = 2 10 −15 + 7 = 2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
H
prostopadłościan
a, b – krawędzie podstawy
H – wysokość
ma 6 ścian, 12 krawędzi, 8 wierzchołków
prostopadłościan to graniastosłup, którego wszystkie ściany są prostokątami
kąty w prostopadłościanie
objętość:
V = a b H
pole całkowite:
P
c
= 2ab + 2bH + 2aH
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
kąty w prostopadłościanie
kąt nachylenia przekątnej prostopadłościanu do podstawy
kąt między przekątną ściany bocznej a przekątną podstawy
kąt między przekątnymi sąsiednich ścian bocznych
kąt między przekątnymi prostopadłościanu
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
H
wyprowadzenie wzoru na objętość i pole całkowite prostopadłościanu
wzór na objętość graniastosłupa:
V = P
p
H
dla prostopadłościanu pole podstawy (prostokąta) wynosi
P
p
= a b
dlatego wzór na objętość prostopadłościanu to
V = a b H
pole całkowite prostopadłościanu to suma pól wszystkich ścian (prostokątów), dlatego
P
c
= 2ab + 2bH + 2aH
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
a
a
sześcian
a – krawędź sześcianu
ma 6 ścian, 12 krawędzi, 8 wierzchołków
sześcian to graniastosłup, którego wszystkie ściany są kwadratami
kąty w sześcianie
objętość:
V = a
3

pole całkowite:
P
c
= 6a
2

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
kąty w sześcianie
kąt nachylenia przekątnej sześcianu do podstawy
kąt między przekątną ściany bocznej a przekątną podstawy
kąt między przekątnymi sąsiednich ścian bocznych
kąt między przekątnymi sześcianu
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
a
a
wyprowadzenie wzoru na objętość i pole całkowite sześcianu
wzór na objętość graniastosłupa:
V = P
p
H
dla sześcianu pole podstawy (kwadratu) wynosi
P
p
= a
2
dlatego wzór na objętość sześcianu to
V = a
2
a
V = a
3
pole całkowite sześcianu to suma pól wszystkich sześciu ścian (kwadratów), dlatego
P
c
= 6a
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b c
H
a
a a
H
graniastosłup trójkątny
a, b, c – długości krawędzi podstawy
H – wysokość
graniastosłup trójkątny ma 5 ścian, 9 krawędzi, 6 wierzchołków
kąty w graniastosłupie trójkątnym
graniastosłup prawidłowy trójkątny ma
w podstawie trójkąt równoboczny
objętość i pole całkowite liczymy tak samo jak dla wszystkich graniastosłupów:
V = P
p
H P
c
= 2P
p
+P
b
H – wysokość
P
p
– pole podstawy (trójkąta)
P
b
– pole powierzchni bocznej (suma pól prostokątów)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
kąty w graniastosłupie trójkątnym
kąt między przekątnymi scian bocznych
kąt między przekątną ściany bocznej a wysokością podstawy
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
−2
α
−1
α
1
α
2
α
monotoniczność i pochodna funkcji na przykładzie
f(x) = −x
2
+ 5 f

(x) = −2x
tg α = f

(−2) = 4 tg α = f

(−1) = 2
tg α = f

(0) = 0
tg α = f

(1) = −2 tg α = f

(2) = −4
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
c
d
H
a
a
a
a
H
graniastosłup czworokątny
a, b, c, d – długości krawędzi podstawy
H – wysokość
graniastosłup czworokątny ma 6 ścian, 12 krawędzi, 8 wierzchołków
kąty w graniastosłupie czworokątnym
graniastosłup prawidłowy czworokątny ma
w podstawie kwadrat
objętość i pole całkowite liczymy tak samo jak dla wszystkich graniastosłupów:
V = P
p
H P
c
= 2P
p
+P
b
H – wysokość
P
p
– pole podstawy (czworokąta)
P
b
– pole powierzchni bocznej (suma pól prostokątów)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
kąty w graniastosłupie czworokątnym
kąt nachylenia przekątnej graniastosłupa czworokątnego do podstawy
kąt między przekątną ściany bocznej a przekątną podstawy
kąt między przekątnymi sąsiednich ścian bocznych
kąt między przekątnymi graniastosłupa czworokątnego
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
c
d
e
H
a
a a
a a
H
graniastosłup pięciokątny
a, b, c, d, e – długości krawędzi podstawy
H – wysokość
graniastosłup pięciokątny ma 7 ścian, 15 krawędzi, 10 wierzchołków
kąty w graniastosłupie pięciokątnym
graniastosłup prawidłowy pięciokątny ma
w podstawie pięciokąt foremny
objętość i pole całkowite liczymy tak samo jak dla wszystkich graniastosłupów:
V = P
p
H P
c
= 2P
p
+P
b
H – wysokość
P
p
– pole podstawy (pięciokąta)
P
b
– pole powierzchni bocznej (suma pól prostokątów)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
kąty w graniastosłupie pięciokątnym
kąt nachylenia przekątnej graniastosłupa pięciokątnego do podstawy
kąt między przekątną ściany bocznej a przekątną podstawy
kąt między przekątnymi sąsiednich ścian bocznych
kąt między przekątnymi graniastosłupa pięciokątnego
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
podręczniki
Matematyka: dla nauczycieli egzamin gimnazjalny egzamin na studia gimnazjum liceum/technikum
materiały dodatkowe matura nauka liczenia pomoce szkolne repetytoria szkoła podstawowa szkoła wyższa
tablice testy zasadnicza zawodowa
Język polski: dla nauczycieli dyktanda egzamin gimnazjalny egzamin na studia epoki literackie gimnazjum
liceum/technikum matura nauka czytania nauka pisania opracowania/Ściągi ortografia pisanie prac
pomoce szkolne repetytoria szkoła podstawowa szkoła wyższa testy zasadnicza zawodowa
Biologia: dla nauczycieli egzamin gimnazjalny egzamin na studia gimnazjum liceum/technikum
materiały dodatkowe matura pomoce szkolne repetytoria szkoła wyższa tablice testy
Chemia: egzamin na studia gimnazjum liceum/technikum matura pomoce szkolne repetytoria
szkoła podstawowa szkoła wyższa tablice testy zasadnicza zawodowa
Ekonomia: dla nauczycieli egzamin na studia liceum/technikum repetytoria szkoła wyższa
zasadnicza zawodowa
Fizyka: doświadczenia egzamin na studia gimnazjum liceum/technikum materiały dodatkowe matura
pomoce szkolne repetytoria szkoła wyższa tablice testy zasadnicza zawodowa
Geografia: atlasy gimnazjum liceum/technikum materiały dodatkowe matura pomoce szkolne repetytoria
szkoła podstawowa szkoła wyższa tablice testy zasadnicza zawodowa
Historia: atlasy dla nauczycieli egzamin na studia gimnazjum historia ciekawiej liceum/technikum
materiały dodatkowe matura pomoce szkolne repetytoria szkoła podstawowa szkoła wyższa tablice testy
zasadnicza zawodowa
Informatyka: dla nauczycieli gimnazjum liceum/technikum materiały dodatkowe matura pomoce szkolne
szkoła podstawowa szkoła wyższa testy
Informatory: egzamin gimnazjalny inne matura o gimnazjach o liceach/technikach o studiach
szkoły artystyczne
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
Wos: gimnazjum liceum/technikum matura pomoce szkolne repetytoria szkoła podstawowa
zasadnicza zawodowa
Muzyka: dla nauczycieli gimnazjum nauka gry pomoce szkolne szkoła muzyczna i/ii szkoła podstawowa
szkoła średnia szkoła wyższa testy
Nauka jazdy: karta rowerowa kodeksy drogowe podręczniki poradniki testy
Plastyka: gimnazjum kursy szkoła podstawowa
Politologia: egzamin na studia
Kształcenie zintegrowane: dla nauczycieli klasa 0 klasa 1 klasa 2 klasa 3 pomoce szkolne
Przyroda: atlasy dla nauczycieli klasa 4 klasa 5 klasa 6 klasy 1-3 pomoce szkolne szkoła podstawowa
testy
Przysposobienie obronne: gimnazjum liceum/technikum szkoła wyższa
Religia: dla katechetów gimnazjum liceum/technikum pomoce szkolne szkoła podstawowa
zasadnicza zawodowa
Socjologia: repetytoria Wf: gimnazjum szkoła podstawowa
Technika: akustyka automatyka i robotyka bhp budownictwo elektronika elektrotechnika energetyka
fryzjerstwo geodezja gimnazjum hydrologia instalacje inżynieria produkcji maszynoznawstwo
materiałoznawstwo mechanika metalurgia metrologia ochrona środowiska poligrafia stolarstwo
szkoła podstawowa technologia żywności tokarstwo turystyka włókiennictwo
Testy: egzamin gimnazjalny matura przed gimnazjum
Życie w rodzinie dla nauczycieli gimnazjum liceum/technikum szkoła podstawowa
Statystyka Edukacja regionalna gastronomia inscenizacje język migany logika
wychowanie komunikacyjne zarządzanie informacją zoologia
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
języki obce
Angielski: dla dzieci gimnazjum idiomy kursy liceum/technikum literatura materiały dodatkowe
matura repetytoria rozmówki samouczki słowniki szkoła podstawowa szkoła wyższa testy w zawodzie
wzory listów zasadnicza zawodowa arabski podręczniki rozmówki słowniki
Niemiecki: dla dzieci dla nauczycieli gimnazjum idiomy kursy liceum/technikum literatura
materiały dodatkowe matura repetytoria rozmówki samouczki słowniki szkoła podstawowa szkoła wyższa
testy wzory listów zasadnicza zawodowa
Francuski: dla dzieci gimnazjum idiomy kursy liceum/technikum materiały dodatkowe matura
repetytoria rozmówki samouczki słowniki szkoła podstawowa szkoła wyższa testy wzory listów
Hiszpański dla dzieci idiomy literatura materiały dodatkowe podręczniki repetytoria rozmówki
samouczki słowniki testy wzory listów indonezyjski rozmówki słowniki
Rosyjski: gimnazjum idiomy kursy liceum/technikum literatura materiały dodatkowe matura repetytoria
rozmówki samouczki słowniki szkoła podstawowa szkoła wyższa testy zasadnicza zawodowa
Chiński: podręczniki Albański: podręczniki Chorwacki: podręczniki rozmówki słowniki
Czeski: rozmówki słowniki Duński: podręczniki rozmówki słowniki Egipski: podręczniki
Fiński: słowniki Grecki: materiały dodatkowe matura podręczniki rozmówki słowniki
Hebrajski: podręczniki rozmówki słowniki Hindi: podręczniki Islandzki: rozmówki
Japoński: podręczniki rozmówki słowniki Litewski: repetytoria rozmówki słowniki
Łaciński: materiały dodatkowe matura podręczniki repetytoria słowniki Mandżurski: podręczniki
Marokański: słowniki Mongolski: rozmówki Niderlandzki: podręczniki rozmówki słowniki
Norweski: podręczniki rozmówki słowniki Portugalski: podręczniki rozmówki słowniki
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
Włoski: dla dzieci idiomy literatura materiały dodatkowe podręczniki repetytoria rozmówki słowniki
testy wzory listów
Szwedzki: podręczniki rozmówki słowniki Turecki: rozmówki słowniki
Rumuński: podręczniki rozmówki Serbski: podręczniki rozmówki Słowacki: testy
Ukraiński: rozmówki słowniki Węgierski: podręczniki rozmówki
informatyka
Bazy danych: access lotus notes mssQl mysQl oracle postgresQl tworzenie baz
Bezpieczeństwo: cracking firewalls haking kryptografia ochrona spam wirusy
Czasopisma: aurox c/c++/Visual c++ corel debian fedora flash haking internet jaVa kryptografia
mandrake openoffice photoshop php python red hat sieci neuronowe slackware suse tworzenie baz
tworzenie gier Xml
Grafika/dtp: 3d studio animacja cad corel director dreamweaver dtp fireworks flash freehand
gimp illustrator lightwave 3d paint shop pro photoshop premiere prepress
Internet/sieci: apache cisco dns internet komunikatory płatności elektroniczne poczta e-mail protokoły
przeglądarki www samba sendmail serwery sieci sieci neuronowe teleinformatyka
Multimedia: dźwięk cyfrowy nagrywanie cd/dVd obraz cyfrowy skanowanie podstawy egzaminy gry
mathcad matlab obsługa pc
Programowanie: algorytmy asembler asp awk ca-Visual c/c++/Visual c++ com+ css cVs
delphi directX html jaVa javascript java servlet kompresja kylix mikrokontrolery .net opengl
pascal perl php pozostałe python soap sQl tcl/tk turbo pascal tworzenie gier Uml Visual basic
wap www Xml
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
Systemy: aurox caldera debian dos fedora linux mac os mandrake novell red hat sap r/3 suse
Unix windows 2000 windows 95/98 windows me windows nt windows Xp
w biurze: acrobat excel exchange office 2000 office 2003 office 97 office Xp openoffice powerpoint
project staroffice statistica Visio Voip word works
Sprzęt
literatura popularno – naukowa
Filozofia: dla studentów dzieła filozoficzne epistemologia estetyka etyka filozofia człowieka filozofia języka
filozofia kultury filozofia logiki filozofia nauki filozofia polityczna filozofia prawa filozofia przyrody
filozofia religii filozofia społeczna filozofia wschodu filozofia współczesna hermeneutyka historia filozofii
historiozofia metafizyka myśliciele
Historyczne: antyk archeologia bitwy historyczne ciekawostki i obyczaje heraldyka historiografia holocaust
iii rzeczpospolita ii rzeczpospolita ii wojna światowa i wojna światowa miasta polski militaria mitologia
państwa i narody postacie historyczne prl Średniowiecze terroryzm wiek XiX wiek XV wiek XVi
wiek XVii wiek XViii wiek XV-XiX wiek XX-XXi
Biznes: ekonomia finanse firma giełda handel inwestycje księgowość logistyka marketing i reklama
negocjacje polityka public relations rynek pracy sukces szkolenia transport zarządzanie
Encyklopedie: dla dzieci i młodzieży polska powszechne
Ezoteryka: anioły astrologia czakry egzorcyzmy eksterioryzacja energia feng shui hipnoza horoskopy
huna i cing kamienie karma magia metoda silvy numerologia piramidy podświadomość radiestezja
reinkarnacja runy senniki spirytyzm tai chi tarot Ufo wróżenie zjawiska paranormalne
Językoznawstwo: dla studentów historia języka lingwistyka kognitywna poradniki przekład semantyka
współczesna polszczyzna
Kalendarze: biurkowe kieszonkowe książkowe notesy Ścienne
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
Psychologia: agresja i przemoc asertywność depresja dla studentów grafologia historia psychologii
inteligencja komunikacja międzyludzka lęk nałogi nerwica nlp prace psychologiczne psychiatria
psychologia społeczna psychoterapia sen stres wizualizacja zrozumieć siebie
Kulinaria: dania dietetyczne dania mięsne dania świąteczne dania z drobiu dania z grilla dania z grzybów
dania z makaronu dania z mikrofali dania z owoców dania z patelni i z woka dania z warzyw dania z wołowiny
dania z ziemniaków dla jaroszy kuchnie świata napoje na słodko owoce morza przekąski przetwory
przyprawy przy stole różne potrawy sałatki sery sosy zupy
Medycyna: alergologia anestezjologia chemia i biochemia chirurgia choroby wewnętrzne choroby zakaźne
dermatologia diabetologia dla lekarzy dla studentów endokrynologia farmakologia gastrologia genetyka
ginekologia hematologia immunologia kardiologia lekarz rodzinny medycyna ratunkowa neurologia
okulistyka onkologia ortopedia pediatria pielęgniarstwo pneumonologia radiologia rehabilitacja
stomatologia Urologia weterynaria
Naukowe: antropologia astronomia biografie uczonych czas człowiek ewolucja fizyka i chemia
fizyka kwantowa genetyka kulturoznawstwo matematyka i logika narkotyki nauki przyrodnicze
naukoznawstwo nowe technologie odkrycia/wynalazki socjologia tajemnice
Pedagogika: dla logopedów dla nauczycieli dla przedszkoli dla studentów dla terapeutów
historia pedagogiki o dzieciach pedagogika specjalna prace pedagogiczne zabawy wychowawcze
Prawo: dla prawników dla studentów nieruchomości prawo administracyjne prawo autorskie prawo cywilne
prawo europejskie prawo finansowe prawo gospodarcze prawo karne prawo międzynarodowe prawo państwowe
prawo pracy prawo procesowe prawo rodzinne prawo rzymskie prawo telekomunikacyjne
Religioznawstwo: benedykt XVi cuda dla dzieci historia kościoła jan paweł ii kazania komunia święta
ludzie kościoła modlitewniki msza święta nabożeństwa pisma święte pomoce religijne poradniki
przewodniki psalmy religie świata sakramenty Święci teologia
Literaturoznawstwo: badania literackie bibliotekoznawstwo dzieje literatury historia książki rynek książki
sylwetki pisarzy
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • • •
Słowniki: antonimów etymologiczne frazeologiczne gwar i slangów inne interpunkcyjne ortograficzne
poprawnej polszczyzny skrótów symboli synonimów tematyczne Uniwersalne wulgaryzmów wyrazów obcych

Sztuka: architektura film fotografia grafika historia sztuki inny wymiar malarstwo muzyka o sztuce
rzeźbiarstwo taniec teatr
Środowisko: drzewa i krzewy ekologia glony grzyby iglaki klimat kwiaty nauka o ziemi owady
płazy i gady prehistoria ptaki rolnictwo i hodowla ryby ssaki Świat roślin Świat zwierząt
Zdrowie: aids alergie anoreksja/bulimia aromaterapia ból choroby wewnętrzne choroby zakaźne
ciało człowieka ciąża cukrzyca Ćwiczenia homeopatia joga kręgosłup masaż medycyna alternatywna
medytacja menopauza muzykoterapia oczyszczanie organizmu odżywianie osteoporoza pierwsza pomoc
poradniki zdrowia problemy z pamięcią rak reiki reumatyzm serce i krążenie stawy Udar
Układ oddechowy Uroda Vilcacora witaminy wzrok zioła
Beletrystyka:
Fantastyka Fantasy Horror Humor: anegdoty dowcipy parodie rysunki satyryczne
Kryminał
Literatura faktu: biografie/wspomnienia eseje/felietony media/dziennikarstwo reportaże wywiady
Opowiadania Powieść Powieść historyczna Romanse Sensacja Thriller
Dla dzieci: edukacja literatura zabawa Dla młodzieży Komiksy: komiks polski manga
Lektury: opracowania/Ściągi Klasyka obca Klasyka polska Poezja
Książki audio
Dziecięce Historia i fakty Klasyka Młodzieżowe Anglojęzyczne Porady Religijne
Słuchowiska
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
c
d
e
f
H
a
a
a
a
a
a
H
graniastosłup sześciokątny
a, b, c, d, e, f – długości krawędzi podstawy
H – wysokość
graniastosłup sześciokątny ma 8 ścian, 18 krawędzi, 12 wierzchołków
kąty w graniastosłupie sześciokątnym
graniastosłup prawidłowy sześciokątny ma
w podstawie sześciokąt foremny
objętość i pole całkowite liczymy tak samo jak dla wszystkich graniastosłupów:
V = P
p
H P
c
= 2P
p
+P
b
H – wysokość
P
p
– pole podstawy (sześciokąta)
P
b
– pole powierzchni bocznej (suma pól prostokątów)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
kąty w graniastosłupie sześciokątnym
kąt nachylenia przekątnej graniastosłupa sześciokątnego do podstawy
kąt między przekątną ściany bocznej a przekątną podstawy
kąt między przekątnymi sąsiednich ścian bocznych
kąt między przekątnymi graniastosłupa sześciokątnego
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
72

7
2

7
2 ◦
7
2

7
2

a
a
a a
a
36

h
1
2
a
1
2
a
pole pięciokąta foremnego
pięciokąt foremny możemy podzielić na pięć przystających trójkątów równoramiennych
ctg 36

=
h
1
2
a

1
2
a
h =
1
2
a ctg 36

pole trójkąta:
P =
1
2
ah
P =
1
2
a
1
2
a ctg 36

P =
1
4
a
2
ctg 36

pole pięciokąta foremnego: P = 5
1
4
a
2
ctg 36

=
5
4
a
2
ctg 36

spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
60

6
0

6
0

6 0

6
0

6
0

a
a
a
a
a
a
a
a a
pole sześciokąta foremnego
sześciokąt foremny możemy podzielić na pięć przystających trójkątów równobocznych
pole trójkąta:
P =
a
2

3
4

pole sześciokąta foremnego: P = 6
a
2

3
4
=
3a
2

3
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
H
H
H
H
H
H
graniastosłupy proste
Graniastosłup prosty to rodzaj wielościanu. Podstawy graniastosłupa prostego to dwa przy-
stające i równoległe wielokąty. Ściany graniastosłupa prostego to prostokąty prostopadłe do
podstaw. Graniastosłup nazywamy prawidłowym, jeżeli podstawą jest wielokąt foremny.
objętość: pole całkowite:
V = P
p
H P
c
= 2P
p
+P
b
P
p
– pole podstawy P
b
– pole powierzchni bocznej
H – wysokość (suma pól wszystkich ścian bocznych)
graniastosłupy pochyłe
V = P
p
H P
c
= 2P
p
+P
b
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Szukasz i nie ma? Napisz mi jakiego materiału szukałeś i go w tym ebook’u nie znalazłeś.
Dzięki.
www.matematyka.pisz.pl/szukalem-i-nie-ma.html
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
programy jakie użyłem do napisania tego ebook’a
T
E
X – system do składu tekstu, szczególnie dobrze wychodzi składanie tekstów mate-
matycznych. Sposób jego używania jest podobny do pisania strony internetowej w
html. Otwierasz plik w dowolnym edytorze tekstowym (ja w emacsie) i wypisujesz
polecenia, które ci formatują tekst lub wzory. Przykładowo do wyświetlenia:
f

(x
0
) = lim
h→0
f(x
0
+h) −f(x
0
)
h
trzeba wpisać: $$ f’(x 0) = `lim ¦h`to 0¦¦f(x 0+h)-f(x 0) `over h¦$$
Więcej na www.gust.org.pl i na http://pl.wikipedia.org/wiki/TeX
emacs – znakomity edytor, choć wiele osób przy pierwszym kontakcie z nim się znie-
chęca. Jego główną zaletą jest to, że każdy może do niego napisać rozszerzenie.
Oznacza to, że jeżeli marzy ci się jakaś specjalna funkcja w edytorze, to pewnie
ktoś miał ten problem przed tobą, już go rozwiązał i zamieścił to w internecie.
Więcej na http://pl.wikipedia.org/wiki/Emacs
linux – System operacyjny lepszy niż windows. Jest on darmowy, bardzo stabilny, wolny
od wirusów, bezpieczny, szybki. Głowną zaletą linuxa jest możliwość dostoso-
wania go do twoich wymagań. Nic cię w linuxie nie ogranicza, tylko twoja
wyobraźnia. Masz do dyspozycji tysiące darmowych programów. Wszystkim,
którzy chcieliby go poznać, polecam na początek bardzo przyjazną dystrybu-
cję linuxa Ubuntu www.ubuntu.pl. Ja używam debiana dystrybucji większej ale
trudniejszej w konfiguracji.
Przy pisaniu ebook’a używałem także: Xpdf, metapost, pdftk, perl, fluxbox, Adobe Reader
Cechą wszystkich powyższych programów jest to, że ludzie napisali je nie dla zysku. Chcieli
mieć narzędzia, które robią dokładnie to, co wymyślili. Programy te zostały umieszczone w
internecie, aby każdy mógł za darmo skorzystać z efektu ich pracy. Ten ebook by nie powstał,
gdyby nie twórcy powyższych programów.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
c
H
a
a
a
a
a
a
a a
a
ostrosłup trójkątny
a, b, c – długości krawędzi podstawy
H – wysokość
ostrosłup trójkątny ma 4 ściany, 6 krawędzi, 4 wierzchołki
kąty w ostrosłupie trójkątnym
P
c
= a
2

3
V =
a
3

2
12

ostrosłup prawidłowy trójkątny ma w podsta-
wie trójkąt równoboczny, a wysokość pada na
jego środek, jego ściany boczne to trzy przy-
stające trójkąty równoramienne
czworościan foremny ma cztery ściany,
które są trójkątami równobocznymi
objętość i pole całkowite liczymy tak samo jak dla wszystkich ostrosłupów:
V =
1
3
P
p
H P
c
= P
p
+P
b
H – wysokość P
p
– pole podstawy (trójkąta)
P
b
– pole powierzchni bocznej (suma pól trójkątów)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
kąty w ostrosłupie trójkątnym
kąt między krawędzią ściany bocznej a podstawą
kąt nachylenia ściany bocznej do podstawy
kąt między krawędzią ściany bocznej a krawędzią podstawy
kąty między wysokością a krawędzią boczną
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
a
a
a a
a
wyprowadzenie wzoru na pole całkowite czworościanu
pole trójkąta równobocznego: P =
a
2

3
4

czworościan składa się z czterech przystających trójkątów równobocznych, dlatego jego pole
całkowite wynosi:
P
c
= 4
a
2

3
4
= a
2

3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
a
a
a a
a
H
wyprowadzenia wzoru na objętość czworościanu
wysokość czworościanu: H =

6
3
a
objętość
V =
1
3
P
p
H
V =
1
3

a
2

3
4


6
3
a
V =
a
3

18
36
=
a
3

9 2
36
=
3a
2

2
36
V =
a
3

2
12
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
a
a
a a
a
H
x
a
a a
x
podstawa czworościanu (trójkąt równoboczny)
x

=
2
3
h

=
2
3

a

3
2
=
a

3
3
wysokość czworościanu
x
2
+H
2
= a
2

H
2
= a
2
−x
2
H
2
= a
2

a

3
3

2
H
2
= a
2

a
2
·3
9
H
2
=
2a
2
3
H =

2
3
a
2
=

2

3
a
H =

2

3
a

3

3
=

6
3
a
H =

6
3
a
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
H
H
H
ostrosłupy
Ostrosłup to rodzaj wielościanu. Podstawą ostrosłupa jest dowolny wielokąt, a ściany boczne
są trójkątami. Ostrosłup nazywamy prawidłowym, jeżeli podstawą jest wielokąt foremny.
objętość: pole całkowite:
V =
1
3
P
p
H P
c
= P
p
+P
b
P
p
– pole podstawy P
b
– pole powierzchni bocznej
H – wysokość (suma pól wszystkich ścian bocznych)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
H
a
b
c d
H
a
a
a
a
ostrosłup czworokątny
a, b, c, d – długości krawędzi podstawy
H – wysokość
ostrosłup czworokątny ma 5 ścian, 8 krawędzi, 5 wierzchołków
kąty w ostrosłupie czworokątnym
ostrosłup prawidłowy czworokątny ma w pod-
stawie kwadrat, a wysokość pada na jego śro-
dek, jego ściany boczne to cztery przystające
trójkąty równoramienne
objętość i pole całkowite liczymy tak samo jak dla wszystkich ostrosłupów:
V =
1
3
P
p
H P
c
= P
p
+P
b
H – wysokość
P
p
– pole podstawy (trójkąta)
P
b
– pole powierzchni bocznej (suma pól trójkątów)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
kąty w ostrosłupie czworokątnym
kąt między krawędzią ściany bocznej a podstawą
kąt nachylenia ściany bocznej do podstawy
kąty między naprzeciwległymi krawędziami ścian bocznych
kąt między krawędzią ściany bocznej a krawędzią podstawy
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
c
d
e
H
a
a a
a
a
H
ostrosłup pięciokątny
a, b, c, d, e – długości krawędzi podstawy
H – wysokość
ostrosłup pięciokątny ma 6 ścian, 10 krawędzi, 6 wierzchołków
kąty w ostrosłupie pięciokątnym
ostrosłup prawidłowy pięciokątny ma w podsta-
wie pięciokąt foremny, a wysokość pada na jego
środek, jego ściany boczne to pięć przystających
trójkątów równoramiennych
objętość i pole całkowite liczymy tak samo jak dla wszystkich ostrosłupów:
V =
1
3
P
p
H P
c
= P
p
+P
b
H – wysokość
P
p
– pole podstawy (trójkąta)
P
b
– pole powierzchni bocznej (suma pól trójkątów)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
kąty w ostrosłupie pięciokątnym
kąt między krawędzią ściany bocznej a podstawą
kąt nachylenia ściany bocznej do podstawy
kąt między sąsiednimi krawędziami ścian bocznych
kąt między krawędzią ściany bocznej a krawędzią podstawy
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
a
b
c
d
e
f
H
a
a
a
a
a
a
H
ostrosłup sześciokątny
a, b, c, d, e, f – długości krawędzi podstawy
H – wysokość
ostrosłup sześciokątny ma 7 ścian, 12 krawędzi, 7 wierzchołków
kąty w ostrosłupie sześciokątnym
ostrosłup prawidłowy sześciokątny ma w podsta-
wie sześciokąt foremny, a wysokość pada na jego
środek, jego ściany boczne to sześć przystających
trójkątów równoramiennych
objętość i pole całkowite liczymy tak samo jak dla wszystkich ostrosłupów:
V =
1
3
P
p
H P
c
= P
p
+P
b
H – wysokość
P
p
– pole podstawy (trójkąta)
P
b
– pole powierzchni bocznej (suma pól trójkątów)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
kąty w ostrosłupie sześciokątnym
kąt między krawędzią ściany bocznej a podstawą
kąt nachylenia ściany bocznej do podstawy
kąt między sąsiednimi krawędziami ścian bocznych
kąt między krawędzią ściany bocznej a krawędzią podstawy
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
H
walec
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
k
r
H
P
p
P
p
r
r
H P
b
2πr
walec
po obróceniu prostokąta wokół
prostej k otrzymujemy walec
objętość walca: V = πr
2
H
powierzchnie walca można rozciąć na dwa
koła i prostokąt o bokach 2πr i H

pole podstaw walca: P
p
= πr
2

pole powierzchni bocznej: P
b
= 2πrH
pole całkowite: P
c
= 2P
p
+P
b
= 2πr
2
+ 2πrH
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
k
r
H l
γ
r
l
l
α
stożek
po obróceniu trójkąta prostokątnego
wokół prostej k otrzymujemy stożek
l – tworząca stożka l =

H
2
+r
2

γ – kąt rozwarcia stożka
objętość stożka: V =
1
3
πr
2
H
powierzchnie boczna stożka po rozłożeniu
to wycinek koła
pole podstawy stożka: P
p
= πr
2

pole powierzchni bocznej: P
b
= πrl
pole całkowite: P
c
= P
p
+P
b
= πr
2
+πrl = πr(r +l)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
l
l
α
2
π
r
wyprowadzenie wzoru na pole powierzchni bocznej stożka
powierzchnia boczna stożka to wycinek koła
łuk okręgu ma długość 2πr, ponieważ obej-
muje on podstawę stożka, czyli koło o promie-
niu r
długość łuku:
2πr =
α
360

2πl
2πr =
α
360

2πl

: 2π
r =
α
360

l

360

r 360

= α l

: l
α =
r·360

l
pole wycinka koła
P
b
=
α
360

πl
2

P
b
=
r·360

l
360

πl
2
P
b
=
r
l
πl
2
P
b
= πrl
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
k
R
kula
po obróceniu koła wokół pro-
stej k otrzymujemy kulę
powierzchnia kuli to sfera, jej pole liczymy ze wzoru:
P = 4πR
2
objętość kuli:
V =
4
3
πR
3
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
A B
C D
A
1
B
1
C
1
D
1
• • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: stosować i przekształcać wzory związane
z polem powierzchni i objętością graniastosłupów, wyznaczać pola
powierzchni i objętości graniastosłupów z zastosowaniem
trygonometrii
Podstawą prostopadłościanu ABCDA
1
B
1
C
1
D
1
jest prostokąt o bokach długości: [AD[ = 3 i [AB[ = 6.
Wysokość prostopadłościanu ma długość równą 6. Uza-
sadnij, za pomocą rachunków, że trójkąt BAD
1
jest pro-
stokątny.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: stosować i przekształcać wzory związane
z polem powierzchni i objętością ostrosłupów, wyznaczać pola
powierzchni i objętości ostrosłupów z zastosowaniem
trygonometrii
Pole powierzchni całkowitej prawidłowego ostrosłupa trójkątnego równą się 144

3, a
pole jego powierzchni bocznej 96

3. Oblicz objętość tego ostrosłupa.
Dach wieży ma kształt powierzchni bocznej ostrosłupa prawidłowego czworokątnego,
którego krawędź podstawy ma długość 4m. Ściana boczna tego ostrosłupa jest nachylona
do płaszczyzny podstawy pod kątem 60

.
a) Sporządź pomocniczy rysunek i zaznacz na nim podane w zadaniu wielkości.
b) Oblicz, ile sztuk dachówek należy kupić, aby pokryć ten dach, wiedząc, że do pokrycia
1m
2
potrzebne są 24 dachówki. Przy zakupie należy doliczyć 8% dachówek na zapas.
W ostrosłupie czworokątnym prawidłowym wysokości przeciwległych ścian bocznych po-
prowadzone z wierzchołka ostrosłupa mają długości h i tworzą kąt o mierze 2α. Oblicz
objętość tego ostrosłupa.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: określać własności brył obrotowych (kuli, walca,
stożka), stosować i przekształcać wzory związane z polem
powierzchni i objętości brył obrotowych, wyznaczać pola
powierzchni i objętości brył obrotowych z zastosowaniem
trygonometrii
Do pewnego przepisu z książki kucharskiej należy przygotować 0, 25 litra płynu. Mamy
do wyboru trzy szklanki w kształcie walca o wewnętrznych wymiarach: pierwsza o średnicy
– 6 cm i wysokości 10 cm, druga – o średnicy 5, 8 cm i wysokości 9, 5 cm oraz trzecia – o
średnicy 6 cm i wysokości 9 cm.
Której szklanki objętość jest najbliższa 0, 25 litra? Odpowiedź uzasadnij.
Dane są dwie bryły: stożek, w którym długość promienia podstawy jest równa 4 dm
i wysokość ma długość
18
π
dm oraz ostrosłup prawidłowy czworokątny, w którym krawędź
podstawy ma długość 4

3 dm. Wiedząc, że objętości tych brył są równe, wyznacz kąt
nachylenia ściany bocznej ostrosłupa do podstawy.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
kombinatoryka i prawdopodobieństwo
wzory, twierdzenia, definicje
kombinatoryka:
• n! czyli n silnia
• permutacje
• wariacje bez powtórzeń
• wariacje z powtórzeniami

n
k

czyli n nad k czyli symbol Newtona
• kombinacje
• reguła mnożenia
prawdopodobieństwo:
• doświadczenie losowe, zdarzenia elementarne, zdarzenie losowe
• aksjomatyczna definicja prawdopodobieństwa i jego własności
• klasyczna definicja prawdopodobieństwa
• prawdopodobieństwo warunkowe
• niezależność zdarzeń
• prawdopodobieństwo całkowite
• schemat Bernoulliego
elementy statystyki:
• średnia arytmetyczna, średnia ważona
• mediana
• wariancja i odchylenie standardowe
rozwiązane zadania
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
n! czyli n silnia
0! = 1
n – liczba naturalna
n! = 1 2 3 . . . n dla n ` 1
przykłady:
0! = 1
1! = 1
2! = 1 2 = 2
3! = 1 2 3 = 6
4! = 1 2 3 4 = 24
5! = 1 2 3 4 5 = 120
6! = 1 2 3 4 5 6 = 720
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
permutacje
permutacją zbioru n-elementowego nazywamy każdy n-wyrazowy ciąg utworzony ze wszyst-
kich elementów danego zbioru
liczbę permutacji obliczamy ze wzoru
P
n
= n!
przykłady:
permutacje zbioru ab P
2
= 2! = 1 2 = 2
2-elemetowego: a, b ba
permutacje zbioru abc bac cab P
3
= 3! = 1 2 3 = 6
3-elemetowego: a, b, c acb bca cba
permutacje zbioru abcd bacd cabd dabc P
4
= 4! = 1 2 3 4 = 24
4-elemetowego: a, b, c, d abdc badc cadb dacb
acbd bcad cbad dbac
acdb bcda cbda dbca
adbc bdac cdab dcab
adcb bdca cdba dcba
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wariacje bez powtórzeń
k-wyrazową wariacją bez powtórzeń ze zbioru n-elementowego nazywamy każdy k-wyrazowy
ciąg o wyrazach różnych należących do n-elementowego zbioru
liczbę wariacji bez powtórzeń obliczamy ze wzoru
V
k
n
=
n!
(n −k)!

przykłady:
2-wyrazowe wariacje ab ba ca V
2
3
=
3!
(3−2)!
=
1·2·3
1!
= 6
bez powtórzeń ze zbioru ac bc cb
3-elementowego: a, b, c
3-wyrazowe wariacje abc bac cab dab V
3
4
=
4!
(4−3)!
=
1·2·3·4
1!
= 24
bez powtórzeń ze zbioru abd bad cad dac
4-elementowego: a, b, c, d acb bca cba dba
acd bcd cbd dbc
adb bda cda dca
adc bdc cdb dcb
2-wyrazowe wariacje ab ba ca da V
2
4
=
4!
(4−2)!
=
1·2·3·4
2!
= 12
bez powtórzeń ze zbioru ac bc cb db
4-elementowego: a, b, c, d ad bd cd dc
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wariacje z powtórzeniami
k-wyrazową wariacją z powtórzeniami ze zbioru n-elementowego nazywamy każdy
k-wyrazowy ciąg o wyrazach należących do n-elementowego zbioru. Wyrazy mogą się po-
wtarzać.
liczbę wariacji z powtórzeniami obliczamy ze wzoru
W
k
n
= n
k
przykłady:
3-wyrazowe wariacje aaa baa W
3
2
= 2
3
= 8
z powtórzeniami ze zbioru aab bab
2-elementowego: a, b aba bba
abb bbb
2-wyrazowe wariacje aa ba ca W
2
3
= 3
2
= 9
z powtórzeniami ze zbioru ab bb cb
3-elementowego: a, b, c ac bc cc
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl

n
k

czyli n nad k czyli symbol Newtona

n
k

=
n!
k! (n −k)!
przykłady:

5
3

=
5!
3! (5 −3)!
=
5!
3! 2!

=
3! 4 5
3! 2!
=
20
2
= 10

8
3

=
8!
3! (8 −3)!
=
8!
3! 5!

=
5! 6 7 8
3! 5!
=
6
2
7 8
4
1 2
1
3
1
= 56

10
4

=
10!
4! (10 −4)!

=
6! 7 8 9 10
4! 6!
=
7 8
2
9
3
10
5
1 2
1
3
1
4
1
= 210

5
5

=
5!
5! (5 −5)!
=
5!
5! 0!

= 1

4
0

=
4!
0! (4 −0)!
=
4!
1 4!

= 1
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
kombinacje
Kombinacją k-elementową ze zbioru n-elementowego nazywamy dowolny podzbiór
k-elementowy danego zbioru n-elementowego. W podzbiorach kolejność elementów nie jest
ważna.
Liczbę kombinacji obliczamy ze wzoru:
C
k
n
=

n
k

przykłady:
2-wyrazowe kombinacje ze zbioru ¦a, b¦ C
2
3

=

3
2

=
3!
2!(3−2)!
=
2!·3
1!·2!
= 3
3-elementowego: a, b, c ¦a, c¦
¦b, c¦
3-wyrazowe kombinacje ze zbioru ¦a, b, c¦ C
3
4

=

4
3

=
4!
3!(4−3)!
=
3!·4
1!·3!
= 4
4-elementowego: a, b, c, d ¦a, b, d¦
¦a, c, d¦
¦b, c, d¦
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
reguła mnożenia
Podzielmy daną czynność na dwa etapy. Jeżeli pierwszy etap można wykonać na n sposobów,
drugi etap można wykonać na k sposobów, to całą czynność można wykonać na n k
sposobów.
przykład:
ile można ułożyć liczb dwucyfrowych?
1 etap: wybranie pierwszej cyfry można wykonać na 9 sposobów (bez zera)
2 etap: wybranie drugiej cyfry można wykonać na 10 sposobów
wszystkich liczb dwucyfrowych jest
9 10 = 90
Podzielmy daną czynność na trzy etapy. Jeżeli pierwszy etap można wykonać na n sposobów,
drugi etap można wykonać na k sposobów, a trzeci na p sposobów, to całą czynność można
wykonać na n k p sposobów.
podobnie jest gdy daną czynność można wykonać w czterech, pięciu etapach.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
doświadczenie losowe, zdarzenia elementarne, zdarzenie losowe
doświadczenie losowe – w praktyce każda czynność, która może zakończyć się kilkoma nie-
przewidywalnymi wynikami np. rzut kostką do gry
zdarzenie elementarne – wynik doświadczenia losowego np. wyrzucenie na kostce
zdarzenie losowe – dowolny podzbiór wszystkich zdarzeń elementarnych np. wyrzucenie pa-
rzystej liczby oczek A = ¦ ¦
zdarzenie elementarne sprzyjające zdarzeniu losowemu – zdarzenie elementarne, które spełnia
warunki zdarzenia losowego np. wyrzucenie , jeżeli zdarzenie losowe A to wyrzucenie
parzystej liczby oczek
Ω – zbiór wszystkich zdarzeń elementarnych np. Ω = ¦ ¦
A

– zdarzenie losowe przeciwne do zdarzenia losowego Anp. jeżeli Ato wyrzucenie parzystej
liczby oczek, to A

= ¦ ¦
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
aksjomatyczna definicja prawdopodobieństwa i jego własności
Ω – zbiór wszystkich zdarzeń elementarnych
Prawdopodobieństwem nazywamy funkcję, która każdemu zdarzeniu A ⊂ Ω przyporządko-
wuje liczbę P(A) tak, aby spełnione były warunki:
• P(A) ` 0
• P(Ω) = 1
• jeśli A∩ B = ∅, to P(A∪ B) = P(A) +P(B)
własności prawdopodobieństwa
jeśli P jest prawdopodobieństwem określonym na podzbiorach Ω, to dla dowolnych zdarzeń
A, B ⊂ Ω prawdziwe są związki:
• P(∅) = 0
• P(A) · 1
• jeśli A ⊂ B, to P(A) · P(B)
• jeśli A i A

są zdarzeniami przeciwnymi, to P(A

) = 1 −P(A)
• P(A∪ B) = P(A) +P(B) −P(A∩ B)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
klasyczna definicja prawdopodobieństwa
Ω – zbiór wszystkich jednakowo prawdopodobnych zdarzeń elementarnych
[Ω[ – liczba zdarzeń elementarnych w Ω
A – zdarzenie losowe
[A[ – liczba zdarzeń elementarnych w A
Prawdopodobieństwo zajścia zdarzenia A
P(A) =
[A[
[Ω[
przykład:
Rzucamy kostką do gry . Jakie jest prawdopodobieństwo wypadnięcia parzystej liczby
oczek?
Ω = ¦ ¦
[Ω[ = 6
A = ¦ ¦
[A[ = 3
P(A) =
[A[
[Ω[
=
3
6
=
1
2
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
prawdopodobieństwo warunkowe
prawdopodobieństwo warunkowe zdarzenia A pod warunkiem, że zaszło zdarzenie B liczymy
ze wzoru:
P(A[B) =
P(A∩ B)
P(B)
jeżeli P(B) > 0, A, B ⊂ Ω
Prawdopodobieństwo P(A[B) jest zazwyczaj różne od prawdopodobieństwa P(A), gdyż
informacja, że zaszło zdarzenie B ma wpływ na ocenę prawdopodobieństwa P(A).
przykład:
Zamykamy oczy i rzucamy kostką do gry Jakie jest prawdopodobieństwo, że wypadła
parzysta liczba oczek?
P(A) =
3
6
=
1
2

jakie jest prawdopodobieństwo, że wypadła parzysta liczba oczek (zdarzenie A) pod warun-
kiem, gdy wiemy (ktoś nam powiedział), że liczba oczek jest mniejsza od 6 (zdarzenie B)?
Ω = ¦ ¦ [Ω[ = 6
A = ¦ ¦
B = ¦ ¦ [B[ = 5 P(B) =
|B|
|Ω|
=
5
6
A∩ B = ¦ ¦ [A∩ B[ = 2 P(A∩ B) =
|A∩B|
|Ω|
=
2
6
P(A[B) =
P(A∩ B)
P(B)
=
2
6
5
6
=
2
5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
niezależność zdarzeń
dwa zdarzenia A, B są niezależne, jeżeli
P(A∩ B) = P(A) P(B)
Niezależność zdarzeń A i B oznacza np. że prawdopodobieństwo zdarzenia A nie zmienia
się, nawet wtedy gdy wiemy, że zaszło zdarzenie B.
przykład:
Ω = ¦ ¦ [Ω[ = 6
A = ¦ ¦ – wyrzucenie parzystej liczby oczek [A[ = 3
P(A) =
|A|
|Ω|
=
3
6
=
1
2

B = ¦ ¦ – wyrzucenie liczby oczek mniejszej od 5 [B[ = 4
P(B) =
|B|
|Ω|
=
4
6
=
2
3
P(A) P(B) =
1
2

2
3
=
1
3
A∩ B = ¦ ¦ – część wspólna zdarzeń A i B [A∩ B[ = 2
P(A∩ B) =
|A∩B|
|Ω|
=
2
6
=
1
3
P(A∩ B) = P(A) P(B)
Zdarzenie A jest niezależne od zdarzenia B. Oznacza to np. że gdy po rzucie kostką z za-
mkniętymi oczami, ktoś nam mówi, że liczba oczek jest mniejsza od 5, to prawdopodobień-
stwo, że wypadła parzysta liczba oczek nie zmienia się, dalej wynosi
1
2
. P(A[B) = P(A)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wyprowadzenie wzoru na niezależność zdarzeń
Niezależność zdarzeń A i B oznacza np. że prawdopodobieństwo zdarzenia A nie zmienia
się, nawet wtedy gdy wiemy, że zaszło zdarzenie B.
P(A[B) = P(A)
P(A∩ B)
P(B)
= P(A)
P(A∩ B) = P(A) P(B)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
prawdopodobieństwo całkowite
Jeżeli zbiór Ω podzielimy na podzbiory B
1
, B
2
takie, że B
1
∪ B
2
= Ω, B
1
∩ B
2
= ∅ i
P(B
1
) > 0 i P(B
2
) > 0, to dla dowolnego zdarzenia A ⊂ Ω prawdziwy jest wzór:
P(A) = P(A[B
1
) P(B
1
) +P(A[B
2
) P(B
2
)
Jeżeli zbiór Ω podzielimy analogicznie jak wyżej na trzy rozłączne podzbiory B
1
, B
2
, B
3
to
otrzymamy wzór
P(A) = P(A[B
1
) P(B
1
) +P(A[B
2
) P(B
2
) +P(A[B
3
) P(B
3
)
Podobnie można zdefiniować wzór dla dowolnej ilości zbiorów B
1
, B
2
, B
3
, . . .
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wyprowadzenie wzoru na prawdopodobieństwo całkowite
Jeżeli zbiór Ω podzielimy na podzbiory B
1
, B
2
takie, że B
1
∪ B
2
= Ω, B
1
∩ B
2
= ∅ i
P(B
1
) > 0 i P(B
1
) > 0, to dla dowolnego zdarzenia A ⊂ Ω prawdziwy jest wzór:
P(A) = P(A[B
1
) P(B
1
) +P(A[B
2
) P(B
2
)
wyprowadzenie:
P(A) = P(A∩ Ω) =
= P(A∩ (B
1
∪ B
2
)) =
= P((A∩ B
1
) ∪ (A∩ B
2
)) =
zbiory A∩ B
1
i A∩ B
2
są rozłączne bo B
1
∩ B
2
= ∅,
dlatego z definicji prawdopodobieństwa
= P(A∩ B
1
) +P(A∩ B
2
) =
z prawdopodobieństwa warunkowego
= P(A[B
1
) P(B
1
) +P(A[B
2
) P(B
2
)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
schemat Bernoulliego
Próbą Bernoulliego nazywamy doświadczenie, w którym otrzymujemy jeden z dwóch możli-
wych wyników. Jeden z tych wyników nazywamy sukcesem, a drugi porażką. Jeżeli prawdo-
podobieństwo sukcesu wynosi p, to prawdopodobieństwo porażki q = 1 −p.
Schematem Bernoulliego nazywamy ciąg niezależnych powtórzeń prób Bernoulliego.
W schemacie Bernoulliego uzyskanie dokładnie k sukcesów w n próbach można obliczyć ze
wzoru
P
n
(k) =

n
k

p
k
q
n−k
przykład:
Rzucamy kostką do gry trzy razy. Jakie jest prawdobodobieństwo, że wypadnie do-
kładnie dwa razy?
n = 3 – liczba rzutów
k = 2 – liczba sukcesów (wypadniecie )
p =
1
6
– prawdopodobieństwo sukcesu (wypadniecie )
q = 1 −
1
6
=
5
6
– prawdopodobieństwo porażki (nie wypadło )
P
3
(2) =

3
2

1
6

2

5
6

3−2
=
=
3!
(3 −2)! 2!

1
36

5
6
=
=
6
1 2

1
36

5
36
=
15
432
Prawdopodobieństwo, że w trzech rzutach wypadnie dokładnie dwa razy, wynosi
15
432
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
średnia arytmetyczna, średnia ważona
średnia arytmetyczna n liczb a
1
, a
2
, . . . , a
n
jest równa
a =
a
1
+a
2
+. . . +a
n
n
przykład:
średnia arytmetyczna ocen 2, 5, 4, 1, 2, 3 wynosi
a =
2 + 5 + 4 + 1 + 2 + 3
6
=
17
6
≈ 2, 8
średnia ważona n liczb a
1
, a
2
, . . . , a
n
którym przypisano odpowiednio dodatnie wagi
w
1
, w
2
, . . . , w
n
jest równa
a =
w
1
a
1
+w
2
a
2
+. . . +w
n
a
n
w
1
+w
2
+. . . +w
n
przykład:
oceny: sprawdziany 2, 5; kartkówki 4, 1, 2; zadanie domowe 3
sprawdziany mają wagę 3, kartkówki wagę 2, zadania domowe 1
średnia ważona ocen wynosi
a =
3 2 + 3 5 + 2 4 + 2 1 + 2 2 + 1 3
3 + 3 + 2 + 2 + 2 + 1
=
38
15
≈ 2, 5
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
mediana
medianą uporządkowanego rosnąco ciągu n danych liczbowych a
1
· a
2
· a
3
· . . . · a
n
jest:
– dla n nieparzystego: środkowy wyraz ciągu
– dla n parzystego: średnia arytmetyczna środkowych wyrazów ciągu
przykład I: przykład II:
oceny: 3, 5, 6, 1, 2, 4, 5 5, 1, 3, 4, 5, 2
uporządkowane: 1, 2, 3, 4, 5, 5, 6 1, 2, 3, 4, 5, 5
mediana: 4
3+4
2
=
7
2
= 3, 5
dlaczego mediana na ogół lepiej opisuje dane niż średnia arytmetyczna?
przykład:
zarobki w pewnej firmie: szef 12000 zł, sekretarka szefa 9000 zł, pracownicy 700 zł, 700
zł, 1000 zł, 1100 zł, 1200 zł
średnia arytmetyczna:
12000 + 9000 + 700 + 700 + 1000 + 1100 + 1200
7
≈ 3671zł
zarobki uporządkowane: 700, 700, 1000, 1100, 1200, 9000, 12000
mediana: 1100 zł
jak widać mediana (1100 zł) lepiej niż średnia arytmetyczna (3671 zł) oddaje, jak się w tej
firmie zarabia
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wariancja i odchylenie standardowe
Wariancją n danych liczbowych a
1
, a
2
, . . . , a
n
średniej arytmetycznej a jest liczba
σ
2
=
(a
1
−a)
2
+ (a
2
−a)
2
+. . . + (a
n
−a)
2
n
σ – czytamy sigma
Odchylenie standardowe σ pierwiastek kwadratowy z wariancji
σ =

σ
2
przykład:
oceny: 2, 5, 1, 3
średnia arytmetyczna: a =
2+5+1+3
4
≈ 2, 8
wariancja σ
2
=
(2−2,8)
2
+(5−2,8)
2
+(1−2,8)
2
+(3−2,8)
2
4
=
=
0,64+4,84+3,24+0,04
4
=
8,76
4
= 2, 19
odchylenie standardowe: σ =

σ
2
=

2, 19 = 1, 5
Wariancja i odchylenie standardowe charakteryzują rozproszenie danych wokół średniej aryt-
metycznej. Mniejsza wartość odchylenie standardowego oznacza, że więcej jest liczb bliskich
średniej artytmetycznej np.
1 2 2 3 3 3 3 4 4 5 a = 3 σ ≈ 1, 1
Większa wartość odchylenia standardowego oznacza, że rozkład liczb jest bardziej równo-
mierny, więcej jest skrajnych wyników np.
1 1 1 2 3 3 4 5 5 5 a = 3 σ ≈ 1, 6
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: obliczać prawdopdobieństwa zdarzeń losowych
na podstawie własności prawdopodobieństwa
Niech A, B ⊂ Ω będą zdarzeniami losowymi, takimi że P(A) =
5
12
oraz P(B) =
7
11
.
Zbadaj, czy zdarzenia A i B są rozłączne.
Niech Ω będzie zbiorem wszystkich zdarzeń elementarnych i A ⊂ Ω, B ⊂ Ω. Oblicz
P(A∩ B) wiedząc, że P(A∪ B) =
5
8
, P(A) =
1
2
, P(B

) =
3
4
. Sprawdź, czy zdarzenia
A i B są zdarzeniami niezależnymi?
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: prawdopodobieństwa zdarzeć losowych
na podstawie definicji klasycznej lub za pomocą drzewa
W pudełku są trzy kule białe i pięć kul czarnych. Do pudełka można albo dołożyć jedną kulę
białą albo usunąć z niego jedną kulę czarną, a następnie wylosować z tego pudełka jedną
kulę. W którym z tych przypadków wylosowanie kuli białej jest bardziej prawdopodobne?
Wykonaj odpowiednie obliczenia.
Kupując los loterii można wygrać nagrodę główną, którą jest zestaw płyt kompaktowych
lub jedną z 10 nagród książkowych. Przy zakupie jednego losu prawdopodobieństwo wygrania
nagrody książkowej jest równe
1
7
. Oblicz, ile losów jest pustych.
W wycieczce szkolnej bierze udział 16 uczniów, wśród których tylko czworo zna okolicę.
Wychowawca chce wybrać w sposób losowy 3 osoby, które mają pójść do sklepu. Oblicz
prawdopodobieństwo tego, że wśród wybranych trzech osób będą dokładnie dwie znające
okolicę.
Do szkolnych zawodów szachowych zgłosiło się 16 uczniów, wśród których było dwóch fa-
worytów. Organizatorzy zawodów zamierzają losowo podzielić szachistów na dwie jednakowo
liczne grupy eliminacyjne, Niebieską i Żółtą. Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia polega-
jącego na tym, że faworyci tych zawodów nie znajdą się w tej samej grupie eliminacyjnej.
Końcowy wynik obliczeń zapisz w postaci ułamka nieskracalnego.
Spośród wszystkich wierzchołków sześcianu wybieramy jednocześnie trzy wierzchołki. Ob-
licz prawdopodobieństwo zdarzenia polegającego na tym, że otrzymamy wierzchołki trójkąta
równobocznego.
Rzucamy pięć razy symetryczną kostką sześcienną. Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia,
polegającego na tym, że „jedynka” wypadnie co najmniej cztery razy.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
• • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: stosować schemat Bernoulliego do obliczania
prawdopodobieństwa
Rzucamy n razy dwiema symetrycznymi sześciennymi kostkami do gry. Oblicz, dla jakich
n prawdopodobieństwo otrzymania co najmniej raz tej samej liczby oczek na obu kostkach
jest mniejsze od
671
1296
.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
1
6
4
1
6
5
1
6
6
1
6
7
1
6
8
1
6
9
1
7
0
1
7
1
1
7
2
0
1
2
3
4
5
wzrost w cm
l
i
c
z
b
a
c
h
ł
o
p
c
ó
w
• • • • • •
wymagania maturalne zdający potrafi: odczytywać dane z tabel, diagramów i wykresów,
przedstawiać dane empirycznie w postaci tabel, diagramów
i wykresów przeprowadzać analizę ilościową przedstawianych
danych, obliczać średnią arytmetyczną, średnią ważoną, medianę
wariancję i odchylenie standardowe danej próby
Dane dotyczące wzrostu chłopców z klasy II B przedstawione są na diagramie.
a) Oblicz średni wzrost chłopców z klasy II B
(podaj wynik dokładny)
b) Ilu chłopców z klasy II B ma wzrost
wyższy od średniego?
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
5
110
7
109
8
102
6
106
1997 1998 1999 2000
0
20
40
60
80
100
120
lata
l
i
c
z
b
a
m
a
t
u
r
z
y
s
t
ó
w
oceny negatywne
oceny pozytywne
W pewnej szkole średniej po pierwszym półroczu przeprowadzono test z matematyki.
Tabelka przedstawia wyniki testu:
Ocena 1 2 3 4 5 6
Liczba uczniów 10 30 80 30 25 5
a) Sporządź diagram słupkowy przedstawiający zestawieni wyników testów.
b) Oblicz średnią arytmetyczną uzyskanych ocen.
c) Oblicz, ilu uczniów uzyskało ocenę wyższą od średniej arytmetycznej ocen.
Obok na wykresie, pokazano wyniki
egzaminu maturalnego z matematyki w pewnej
szkole, w ciągu ostatnich 4 lat.
Korzystając z tych danych:
a) odczytaj i zapisz, w którym roku maturę
z matematyki zdawało najwięcej uczniów.
Ile ich było?
b) oblicz, ile procent uczniów zdało maturę
z matematyki w 2000 roku,
c) oblicz, ile procent uczniów nie zdało matury
z matematyki w ciągu całego omawianego
okresu 4 lat.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
W poniższej tabelce pokazano kurs sprzedaży marki niemieckiej w dniu 30.01.2001 r. w
wybranych 50 kantorach w naszym kraju.
Kurs sprzedaży (w złotych) 1,99 2,01 2,02 2,05
Liczba kantorów 30 15 3 2
a) Uwzględniając podane liczby kantorów, oblicz średni kurs sprzedaży marki niemieckiej
w tym dniu.
b) Podaj liczbę kantorów, w których tego dnia kurs sprzedaży marki niemieckiej był niższy
od obliczonego średniego kursu sprzedaży.
Kostka masła produkowanego przez pewien zakład mleczarski ma nominalną masę 20
dag. W czasie kontroli zakładu zważono 150 losowo wybranych kostek masła. Wyniki badań
przedstawiono w tabeli.
Masa kostki masła (w dag) 16 18 19 20 21 22
Liczba kostek masła 1 15 24 68 26 16
a) Na podstawie danych przedstawionych w tabeli oblicz średnią arytmetyczną oraz odchylenie
standardowe masy kostki masła.
b) Kontrola wypada pozytywnie, jeśli średnia masa kostki masła jest równa masie nominalnej
i odchylenie standardowe nie przekracza 1 dag. Czy kontrola zakładu wypadła pozytywnie?
Odpowiedź uzasadnij.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
W poniższej tabeli przedstawiono wyniki sondażu przeprowadzonego w grupie uczniów,
dotyczącego czasu przeznaczonego dziennie na przygotowywanie zadań domowych.
Czas
(w godzinach)
1 2 3 4
Liczba
uczniów
5 10 15 10
a) Naszkicuj diagram słupkowy ilustrujący
wyniki tego sondażu
b) Oblicz średnią liczbę godzin, jaką
uczniowie przeznaczają dziennie na
przygotowanie zadań domowych.
c) Oblicz wariancję i odchylenie
standardowe czasu przeznaczonego
dziennie na przygotowanie zadań
domowych. Wynik podaj z dokładnością
do 0, 01.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
klikając niebieską strzałkę cofasz się
nie przeglądaj tego ebook’a strona po stronie, nie używaj rolki w myszce, po tym
ebook należy poruszać się TYLKO klikając wszystko co niebieskie
kliknij trójkąt, tam jest rozwiązanie
x
2
−3x = 0
kliknij
P =
1
2
ah
kliknij
(x + 3)
2

= x
2
+ 6x + 9
∆ = 3
2
−4 2 1 = 9 −8 = 1
kliknij
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
MatTV
Ta zielona strzałka oznacza, że jest komentarz wideo do zadania. Kliknij
„więcej w MatTV”. Uruchomisz przeglądarkę internetową, która wczyta
stronę, gdzie wysłuchasz i obejrzysz mój komentarz do zadania.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
Drukowanie
To co teraz oglądasz ciężko wydrukować, ze względu na kolorowe tło
i menu. Przeglądając ebook dodawaj strony do wydrukowania klikając
tutaj.
Uruchomi się przeglądarka internetowa, która wczyta stronę www, gdzie
zostanie zapisane jaką stronę dodałeś z ebooka. Następnie wróć do czy-
tania i dodawaj następne strony do wydrukowania. Gdy już skończysz,
będziesz mógł na stronie www utworzyć z dodanych stron plik pdf. Nie
będzie on zawierał tła i menu i będziesz mógł go wydrukować.
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Orginał wymagań maturalnych dostępny jest w informatorze maturalnym z matematyki do-
stępnym na stronach cke.
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
Liczby i ich zbiory
zdający zna: zdający potrafi:
Zbiory; suma, iloczyn, różnica
zbiorów. Podstawowe pojęcia ra-
chunku zdań.
a) wyznaczać: sumę, iloczyn, różnicę zbiorów,
b) wyznaczać dopełnienie zbioru,
c) stosować własności działań na zbiorach,
d) stosować język matematyki w zapisie rozwiązań
zadań,
e) stosować alternatywę, koniunkcję, implikację,
równoważność zdań oraz zaprzeczenie zdania,
f) stosować prawa logiczne w dowodzeniu twierdzeń
Zbiór liczb rzeczywistych i jego
podzbiory: liczby naturalne (liczby
pierwsze), liczby całkowite, wy-
mierne i niewymierne. Rozwinięcie
dzięsiętne liczby rzeczywistej.
a) planować i wykonywać obliczenia,
b) porównywać liczby wymierne, rzeczywiste,
c) przedstawiać liczby wymierne w różnych
postaciach (ułamek zwykły, ułamek dziesiętny),
d) usuwać niewymierność z mianownika ułamka,
e) wyznaczać przybliżenia dzięsiętne danej liczby
rzeczywistej z zadaną dokładnością (również,
z użyciem kalkulatora),
e) wykonywać działania na wyrażeniach
algebraicznych (w tym stosować wzory
skróconego mnożenia, również na sześcian sumy
i różnicy oraz i różnicę sześcianów)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
zdający zna: zdający potrafi:
Działania na potęgach. Potęga o
wykładniku wymiernym.
wykonywać działania na potęgach o wykładnikach
całkowitych i wymiernych
Oś liczbowa. Przedziały na osi licz-
bowej. Sumy przedziałów. Iloczyny
i różnice takich zbiorów.
a) zapisywać za pomocą przedziałów zbiory opisane
nierównościami
b) wyznaczać sumę, iloczyn, różnicę, dopełnienie
przedziałów liczbowych oraz innych podzbiorów
zbioru liczb rzeczywistych
Wartość bezwzględna liczby rze-
czywistej. Interpretacja geome-
tryczna.
a) obliczać wartość bezwzględną liczby
b) zaznaczać na osi liczbowej zbiory opisane za
pomocą równań i nierówności z wartością
bezwględną typu:
[x −a[ = b, [x −a[ < b, [x −a[ > b
c) obliczać odległość punktów na osi liczbowej
Pojęcie błędu przybliżenia. Szaco-
wanie wartości liczbowych. Obli-
czenia procentowe.
a) szacować wyniki obliczeń z zadaną dokładnością
b) wyznaczać błąd względny i bezwzględny
c) posługiwać się procentem w rozwiązywaniu zadań
d) porównywać wielkości
Indukcja matematyczna stosować zasadę indukcji matematycznej w dowodze-
niu twierdzeń
Równania i nierówności z warto-
ścią bezwzględną i ich interpreta-
cja geometryczna.
a) rozwiązywać równania, nierówności i układy
równań liniowych z wartością bezwzględną
b) stosować definicję wartości bezwględnej
liczby rzeczywistej i jej własności
(np.: [ −x[ = [x[, [x[ ` 0, [xy[ = [x[ [y[)
w rozwiązywaniu zadań
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
Funkcje i ich własności
zdający zna: zdający potrafi:
Pojęcie funkcji. Wykres funkcji
liczbowej.
a) podawać przykłady funkcji
b) określać funkcję wzorem, tabelką, wykresem,
grafem opisem słownym
c) wyznaczać wartości funkcji dla danego argumentu
d) szkicować wykres funkcji określonej: grafem,
tabelką, wzorem, słownie
Wyznaczanie dziedziny funkcji, jej
miejsc zerowych, zbioru wartości,
wartości największej i najmniejszej
w danym przedziale, przedziałów
monotoniczności.
a) określać z wykresu:
- dziedzinę funkcji,
- zbiór wartości funkcji,
- wartość funkcji mając dany argument,
- argument mając daną wartość funkcji
- miejsca zerowe funkcji
- przedziały monotoniczności funkcji
- zbiór argumentów, dla których funkcja
przyjmuje wartości dodatnie (ujemne)
- najmniejszą i największą wartość funkcji
b) wyznaczać dziedzinę funkcji określonej wzorem
c) badać monotoniczność funkcji na podstawie
definicji
Zastosowania funkcji do opisu za-
leżności w przyrodzie, gospodarce
i życiu codziennym.
a) określać zależność funkcyjną między wielkościami
liczbowymi
b) opisywać za pomocą funkcji zależności
w przyrodzie, gospodarce i życiu codziennym
c) interpretować zależności funkcyjne na podstawie
danego wzoru
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
zdający zna: zdający potrafi:
Przesuwanie wykresu funkcji
wzdłuż osi x i osi y
a) przesuwać wykres funkcji wzdłuż osi x lub osi y
układu współrzędnych
b) przesuwać wykres funkcji o dany wektor
c) zapisywać wzór funkcji otrzymanej w wyniku
przesunięcia o dany wektor
Różnowartościowość funkcji
a) określać na podstawie wykresu
różnowartościowość funkcji
b) badać różnowartościowość funkcji
z wykorzystaniem definicji
Funkcje parzyste, nieparzyste,
okresowe.
a) określać na podstawie wykresu parzystość,
nieparzystość i okresowość funkcji
b) badać z wykorzystaniem definicji: parzystość,
nieparzystość, okresowość funkcji
Przekształcenie wykresu funkcji
przez zmianę skali i przez symetrię
względem osi
a) na podstawie danego wykresu funkcji y = f(x)
sporządzać wykres funkcji:
y = −f(x), y = f(−x), y = −f(−x),
y = f(x −a) +b, y = k f(x), y = f(k x)
y = f([x[), y = [f(x)[
b) zapisywać wzór funkcji otrzymanej w wyniku
danego przekształcenia
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
Wielomiany i funkcje wymierne
zdający zna: zdający potrafi:
Funkcja liniowa a) sporządzać wykres funkcji liniowej
b) podawać wzór funkcji liniowej o zadanych
własnościach
c) rozwiązywać równania i nierówności liniowe
z jedną niewiadomą
d) określać liczbę rozwiązań równania liniowego
z jedną niewiadomą
e) rozwiązywać zadania tekstowe prowadzące
do równań i nierówności liniowych z jedną
niewiadomą
f) rozwiązywać algebraicznie i graficznie układy
równań liniowych z dwiema niewiadomymi
g) rozwiązywać zadania tekstowe prowadzące
do układu równań liniowych z dwiema
niewiadomymi
h) rozwiązywać układy trzech równań liniowych
z trzema niewiadomymi
i) rozwiązywać układy dwóch równań liniowych
z parametrem (w tym określać liczbę
rozwiązań układu w zależności od parametru)
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
zdający zna: zdający potrafi:
Trójman kwadratowy i jego pier-
wiastki. Wykres funkcji kwadrato-
wej.
a) wyznaczać miejsca zerowe funkcji kwadratowej
b) przedstawiać funkcję kwadratową w różnych
postaciach: ogólnej, iloczynowej, kanonicznej
c) sporządzać wykres funkcji kwadratowych
d) odczytywać własności funkcji kwadratowej
z jej wykresu
e) określać przedziały monotoniczności funkcji
kwadratowej
f) wyznaczać największą i najmniejszą wartość
funkcji kwadratowej w przedziale
g) wykorzystywać własności funkcji kwadratowej
i jej wykresu do rozwiązywania zadań
optymalizacyjnych
Rozwiązywanie zadań prowadzą-
cych do rówań i nierówności stop-
nia drugiego
a) rozwiązywać równania i nierówności kwadratowe
z jedną niewiadomą
b) graficznie rozwiązywać równania i nierówności
kwadratowe z jedną niewiadomą
c) rozwiązywać zadania tekstowe prowadzące
do równań i nierówności kwadratowych
z jedną niewiadomą
c) stosować wzory Viete’a
e) rozwiązywać równania, nierówności i układy
równań stopnia drugiego z wartością
bezwzględną lub z parametrem
f) rozwiązywać algebraicznie i graficznie układy
równań z dwiema niewiadomymi, z których
przynajmniej jedno jest stopnia drugiego
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
zdający zna: zdający potrafi:
Wielomiany. Działania na wielo-
mianach.
a) rozpoznawać wielomian jednej zmiennej i określać
jego stopień
b) wykonywać działania (dodawanie, odejmowanie,
mnożenie) na wielomianach jednej zmiennej
c) rozpoznawać wielomiany równe
Dzielenie wielomianów z resztą.
Twierdzenie B´ezouta. Zastosowa-
nie do znajdowania pierwiastków
wielomianów metodą rozkładania
na czynniki.
a) wykonywać dzielenie wielomianu przez wielomian
b) sprawdzać, czy liczba jest pierwiastkiem
wielomianu
c) rozkładać wielomiany na czynniki między innymi
z wykorzystaniem twierdzenia B´ezouta oraz
twierdzenia o wymiernych pierwiastkach
wielomianu o współczynnikach całkowitych
d) rozwiązywać równania wielomianowe
e) określać krotność pierwiastka wielomianu
f) rozwiązywać równania, nierówności
wielomianowe z wartością bezwzględną lub
z parametrem
Działania na wyrażeniach wymier-
nych. Funkcja homograficzna.
a) określać dziedzinę wyrażenia wymiernego
b) wykonywać działania na wyrażeniach wymiernych
c) określać dziedzinę i zbiór wartości funkcji
homograficznej
d) szkicować wykresy funkcji homograficznych
e) wyznaczać miejsce zerowe funkcji homograficznej
f) wyznaczać przedziały monotoniczności funkcji
homograficznej
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
zdający zna: zdający potrafi:
Rozwiązywanie równań i nierówno-
ści z funkcją homograficzną.
rozwiązywać równania i nierówności związane z funk-
cją homograficzną
Definicja funkcji wymiernej. Roz-
wiązywanie równań i nierówności
wymiernych.
a) wyznaczać dziedzinę funkcji wymiernej
b) rozwiązywać równania i nierówności
wymierne
c) rozwiązywać równania, nierówności oraz
układy równań i nierówności wymiernych
z wartością bezwzględną lub z parametrem
Dwumian Newtona
a) obliczać współczynniki rozwinięcia dwumianu
Newtona
b) korzystać z dwumianu Newtona
w rozwiązywaniu zadań
Funkcje trygonometryczne
Funkcje trygonometryczne kąta
ostrego w trójkącie prostokątnym.
a) obliczać wartości funkcji trygonometrycznych kąta
ostrego oraz wyznaczać miarę kąta, gdy dana
jest wartość funkcji trygonometrycznej tego kąta
b) rozwiązywać zadania geometryczne z
wykorzystywaniem funkcji trygonometrycznych
kąta ostrego w trójkącie prostokątnym
Miara łukowa kąta. Definicja funk-
cji trygonometrycznych dowolnego
kąta
a) stosować miarę łukową i stopniową kąta
b) stosować definicje funkcji trygonometrycznych
dowolnego kąta oraz zmiennej rzeczywistej
Wykresy funkcji trygonometrycz-
nych.
szkicować wyresy funkcji trygnometrycznych i na
podstawie wykresu określać ich własności
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
zdający zna: zdający potrafi:
Najprostsze tożsamości trygono-
metryczne.
a) stosować związki między funkcjami
trygonometrycznymi tego samego kąta do
dowodzenia tożsamości trygonometrycznych:
sin
2
α + cos
2
α = 1, tg α =
sinα
cos α
,
tg α ctg α = 1
b) stosować wzory na funkcje trygonometryczne
sumy i różnicy kątów, wzory na sumy
i różnice funkcji trygonometrycznych, wzory
na funkcje trygonometryczne wielokrotności
kąta
Wzory redukcyjne stosować wzory redukcyjne do przekształcania wyra-
żeń trygonometrycznych
Proste równania trygonometryczne rozwiązywać równania trygonometryczne (również z
wykorzystaniem wzorów wymienionych w poprzed-
nich punktach
Ciągi liczbowe
Definicja i przykłady ciągów licz-
bowych.
a) określać ciąg wzorem ogólnym
b) wyznaczać wyrazy ciągu określonego wzorem
ogólnym
c) sporządzać wykres danego ciągu
d) podawać własności ciągu na podstawie jego
wykresu
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
zdający zna: zdający potrafi:
Ciąg arytmetyczny i geometryczny.
Wzór na n-ty wyraz. Wzór na
sumę n początkowych wyrazów
a) badać czy ciąg jest arytmetyczny (geometryczny)
b) wyznaczać ciąg arytmetyczny (geometryczny)
na podstawie wskazanych danych
c) obliczać sumę na n kolejnych wyrazów ciągu
arytmetycznego (geometrycznego)
d) stosować własności ciągu arytmetycznego
(geometrycznego) w zadaniach (także
tekstowych)
Procent składany. Oprocentowanie
lokat i kredytów.
stosować procent składany w zadaniach również do-
tyczących oprocentowania lokat i kredytów
Przykłady ciągów zdefiniowanych
rekurecyjnie.
a) określać ciąg wzorem rekurencyjnym
b) na podstawie określenia rekurencyjnego
ciągu podawać wzór ogólny na n-ty wyraz
tego ciągu
Pojęcie granicy ciągu. Obliczanie
granic niektórych ciągów. Suma
szeregu geometrycznego.
a) podawać przykłady ciągów: zbieżnego,
rozbieżnego
b) stosować twierdzenia o granicy sumy,
różnicy, iloczynu i ilorazu ciągów zbieżnych
do obliczania granic ciągów
c) badać warunek istnienia sumy szeregu
geometrycznego
d) obliczać sumę szeregu geometrycznego
e) zamieniać ułamek okresow na zwykły
f) stosować w zadaniach wzór na sumę szeregu
geometrycznego
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
Planimetria
zdający zna: zdający potrafi:
Własności czworokątów wy-
pukłych. Okrąg wpisany w czwo-
rokąt. Okrąg opisany na czworo-
kącie.
a) określać własności podstawowych figur płaskich
(odcinek, półprosta, prosta, kąt, wielokąt, okrąg
koło) i posługiwać się nimi
b) posługiwać się własnościami: symetralnej odcinka
dwusiecznej kąta, środkowych boków trójkąta
kątów środkowych i wpisanych w koło
c) korzystać z własności czworokątów wypukłych
opisanych na okręgu i wpisanych w okrąg
Wyznaczanie związków miarowych
w figurach płaskich z zastosowa-
niem trygonometrii
obliczać obwody i pola podstawowych figur płaskich,
między innymi z zastosowaniem funkcji trygonome-
trycznych.
Oś symetrii i środek symetrii fi-
gury.
a) rozpoznawać wielokąty foremne
b) podawać przykłady figur osiowosymetrycznych
oraz środkowosymetrycznych
c) wyznaczać oś symetrii i środek symetrii figury
Twierdzenie Talesa i jego związ-
kek z podobieństwiem. Cechy po-
dobieństwa trójkątów
a) stosować twierdzenie Talesa do rozwiązywania
problemów teoretycznych lub praktycznych
b) rozpoznawać trójkąty podobne na podstawie cech
podobieństwa trójkątów
c) stosować cechy podobieństwa trójkątów do
rozwiązywania problemów teoretycznych lub
praktycznych
Twierdzenie sinusów i twierdzenie
cosinusów.
stosować: twierdzenie cosinusów, twierdzenie sinu-
sów, związki miarowe w trójącie oraz funkcje trygono-
metryczne do rozwiązywania zadań matematycznych
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
zdający zna: zdający potrafi:
Przykłady przekształceń geome-
trycznych: symetria osiowa, prze-
sunięcie, obrót, symetria środ-
kowa.
a) stosować własności: izometrii (symetrii,
obrotu i przesunięcia) w rozwiązywaniu zadań
b) stosować własności figur przystających
w rozwiązywaniu zadań
Wekory. Dodawanie wektorów i
mnożenie wektora przez liczbę.
Jednokładność.
a) wykonywać działania na wektorach
(dodawanie, odejmowanie, mnożenie przez
liczbę) – w ujęciu analitycznym i syntetycznym
b) znajdować obraz figury jednokładnej do danej
c) stosować własności jednokładności
i podobieństwa w rozwiązywaniu zadań
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
Geometria analityczna
zdający zna: zdający potrafi:
Równanie prostej na płaszczyźnie.
Półpłaszczyzna – opis za pomocą
nierówności.
a) rozpoznawać równanie prostej w postaci ogółnej
i kierunkowej
b) interpretować współczynnniki w równaniu
kierunkowym prostej
c) wyznaczać równanie prostej określonej przez dwa
punkty o danych współrzędnych
d) wyznaczać równanie prostej równoległej
(prostopadłej) do danej
e) badać wzajemne położenie prostej w ujęciu
syntetycznym i analitycznym
f) graficznie przedstawiać równania i nierówności
liniowe z dwiema niewiadomymi
g) zaznaczać w układzie współrzędnych zbiór
punktów określony przez układ nierówności
liniowych
h) opisywać za pomocą układu nierówności zbiory
punktów
Odległość na płaszczyźnie karte-
zjańskiej.
wyznaczać odległość: dwóch punktów, punktu od
prostej, dwóch prostych równoległych
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
zdający zna: zdający potrafi:
Okrąg i koło we współrzędnych
a) przedstawiać okrąg za pomocą równania z
dwiema niewiadomymi
b) przedstawiać koło za pomocą nierówności
z dwiema niewiadomymi
c) graficznie przedstawiać równania
(nierówności) drugiego stopnia z dwiema
niewiadomymi – okrąg (koło), sumę
mnogościową dwóch prostych (kątów)
Punkty przecięcia prostej z okrę-
giem i pary okręgów
a) określać wzajemne położenie prostej i okręgu
oraz dwóch okręgów – w ujęciu
syntetycznym i analitycznym
b) obliczać współrzędne wspólnych punktów
prostej i okręgu oraz dwóch okręgów
c) posługiwać się równaniem okręgu i prostej
w rozwiązywaniu zadań
Stereometria
Graniastosłupy i ostrosłupy. Wa-
lec, stożek, kula.
a) określać własności podstawowych figur
przestrzennych: graniastosłupów i ostrosłupów
(prostych, prawidłowych)
b) określać własności brył obrotowych (kuli, walca,
stożka)
c) rysować siatki wielościanów
d) stosować i przekształacać wzory związane z polem
powierzchni i objętością wielościanów i brył
obrotowych
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
zdający zna: zdający potrafi:
Wzajemne położenie krawędzi i
ścian brył: kąt nachylenia prostej
do płaszczyzny i kąt dwuścienny.
a) badać wzajemne położenia prostych i płaszczyzn
w przestrzeni
b) stosować pojęcia: kąta dwuściennego, kąta między
prostą i płaszczyzną w rozwiązywaniu zadań
Wyznaczanie związków miarowych
w bryłach z zastosowaniem trygo-
nometrii.
wyznaczać pola powierzchni i objętości wielościanów
i brył obrotowych z zastosowaniem trygonometrii
Przekroje płaskie graniastosłupów
i ostrosłupów
wyznaczać przekroje płaskie wielościanów
Wielościany foremne
a) rozróżniać wielościany foremne
b) określać własności wielościanów foremnych
c) stosować własności wielościanów foremnych
w rozwiązywaniu zadań
Rachunek prawdopodobieństwa
Proste zadania kombinatoryczne a) obliczać wartości n! oraz

n
k

b) stosować wzory na liczbę: permutacji, kombinacji
oraz wariacji z powtórzeniami i bez powtórzeń
c) rozwiązywać zadania tekstowe z zastosowaniem
wzorów kombinatorycznych
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
zdający zna: zdający potrafi:
Pojęcie prawdopodobieństwa i jego
własności
a) określać zbiór (skończony) zdarzeń elementarnych
doświadczenia losowego
b) wyznaczać liczbę wszystkich zdarzeń
elementarnych oraz liczbę zdarzeń elementarnych
sprzyjających danemu zdarzeniu losowemu
c) stosować własności prawdopodobieństwa
do rozwiązywania zadań
Obliczanie prawdopodobieństwa
zdarzeń w skończonych przestrze-
niach probabilistycznych
a) obliczać prawdopodobieństwa zdarzeń losowych
na podstawowie definicji klasycznej
lub za pomocą drzewa
b) obliczać prawdopodobieństwa zdarzeń losowych
na podstawowie własności prawdopodobieństwa
Elementy statystyki opisowej: śred-
nia arytmetyczna, średnia ważona,
mediana, wariancja i odchylenie
standardowe (liczone z próby)
a) odczytywać dane z tabeli, diagramów i wykresów
b) przedstawiać dane empiryczne w postaci tabel
diagramów i wykresów
c) przeprowadzać analizę ilościową przedstawionych
danych
d) obliczać średnią arytmetyczną, średnią ważoną
medianę zbiorów danych
e) obliczać wariancję i odchylenie standardowe danej
próby
f) przetwarzać informacje
g) przeprowadzać analizę jakościową
przedstawionych danych
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
zdający zna: zdający potrafi:
Prawdopodobieństwo warunkowe.
Wzór na prawdopodobieństwo cał-
kowite
obliczać prawdopodobieństwo warunkowe i całkowite
w skończonym zbiorze zdarzeń elementarnych
Niezależność zdarzeń
badać niezależność zdarzeń w skończonym zbiorze
zdarzeń elementarnych
Schemat Bernoulliego
stosować schemat Bernoulliego do obliczania praw-
dopodobieństwa
Funkcje wykładnicze i logarytmiczne
Potęga o wykładniku rzeczywistym
a) porównywać potęgi o wykładnikach
rzeczywistych
b) stosować własności potęg do przekształcania
wyrażeń zawierających potęgi
o wykładnikach rzeczywistych
Definicja i wykresu funkcji wykład-
niczych i logarytmicznych
a) posługiwać się własnościami funkcji
wykładniczych i logarytmicznych
b) szkicować wykresy funkcji wykładniczych
i logarytmicznych
Proste równania i nierówności wy-
kładnicze i logarytmiczne
a) rozwiązywać równania i nierówności
wykładnicze i logarytmiczne
b) rozwiązywać układy równań i nierówności
wykładniczych i logarytmicznych
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
zdający zna: zdający potrafi:
Ciągłość i pochodna funkcji
Pojęcie funkcji ciągłej
a) badać ciągłość funkcji
b) korzystać z ciągłości funkcji przy badaniu
własności funkcji oraz rozwiązaniu równań
Pojęcie pochodnej. Interpretacja
geometryczna i fizyczna pochod-
nej
a) obliczać pochodną funkcji w punkcie
na podstawie definicji
b) korzystać z geometrycznej interpretacji
pochodnej funkcji w punkcie (np. wyznaczać
równanie stycznej do wykresu funkcji
w danym punkcie)
Obliczanie pochodnej wielomia-
nów i funkcji wymiernych
obliczać pochodne wielomianów i funkcji wymiernych
Związek pochodnej z istnieniem
ekstremów i z monotonicznością
funkcji
a) wyznaczać przedziały monotoniczności
funkcji
b) wyznaczać ekstrema funkcji
c) wyznaczać najmniejszą i największą wartość
funkcji w przedziale domkniętym
Zastosowanie pochodnej do
rozwiązania prostych problemów
praktycznych
stosować pochodną do rozwiązywania zadań optyma-
lizacyjnych
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
wymagania maturalne
• • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Oryginał wymagań maturalnych dostępny jest w informatorze maturalnym z matematyki
dostępnym na stronach cke.
• liczby i ich zbiory
• funkcje i ich własności
• wielomiany i funkcje wymierne
• funkcje trygonometryczne
• ciągi liczbowe
• planimetria
• geometria analityczna
• stereometria
• rachunek prawdopodobieństwa
• funkcje wykładnicze i logarytmiczne
• ciągłość i pochodna funkcji
poziom podstawowy na czarno poziom rozszerzony na zielono
spis treści
więcej w MatTV
symbole
dodaj do drukowania
zgłoś błąd
szukasz i nie ma?
20 luty 2007
pobierz nowszy
k s i ą ż k i
jakub@matematyka.pisz.pl
www.matematyka.pisz.pl
zbiory
zbiory na ogół oznaczamy dużymi literami: A, B, C,. . . , a elementy małymi literami a, b,
c,. . .