P. 1
choroby_jamy_kotow

choroby_jamy_kotow

|Views: 843|Likes:
Wydawca: hagmate

More info:

Published by: hagmate on Nov 20, 2010
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/16/2012

pdf

text

original

Przewodnik dla lekarzy weterynarii

Autorzy:

JERZY GAWOR KATARZYNA JODKOWSKA GRZEGORZ KURSKI MICHAŁ CEREGRZYN

CHOROBY JAMY USTNEJ KOTÓW

Autorzy Jerzy Gawor Klinika weterynaryjna ARKA, Kraków Sekcja Stomatologiczna PSLWMZ Katarzyna Jodkowska Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW, Warszawa Sekcja Stomatologiczna PSLWMZ Grzegorz Kurski Klinika weterynaryjna ELWET, Warszawa Sekcja Stomatologiczna PSLWMZ Michał Ceregrzyn Instytut Fizjologii i Żywienia Zwierząt PAN, Jabłonna konsultant naukowy marek Pedigree i Whiskas

CHOROBY JAMY USTNEJ KOTÓW

Sekcja Stomatologiczna Polskiego Stowarzyszenia Lekarzy Weterynarii Małych Zwierząt od lat prowadzi działania mające na celu propagowanie „zdrowych zębów” u psów i kotów. gdyż właśnie ta akcja ma na celu uświadomienie. dr hab. Prezes Polskiego Stowarzyszenia Lekarzy Weterynarii Małych Zwierząt Prof.Szanowni Państwo. Nie przypadkiem staje się to podczas trwania akcji „Uśmiech Pupila”. a w szczególności zębów. jak ważna jest higiena jamy ustnej. przede wszystkim właścicielom zwierząt. jakiej w promocji zdrowia jamy ustnej udzielają nam specjaliści z zakresu żywienia zwierząt. i jaką rolę odgrywa w tym postępowaniu profilaktyka chorób zębów i przyzębia. Roman Lechowski  . Pomoc. Do Państwa rąk trafia kompendium chorób jamy ustnej kotów opracowane przez najlepszych w Polsce specjalistów z tego zakresu. oraz rzetelna wiedza Autorów niniejszego opracowania dają lekarzom weterynarii kolejne narzędzie do coraz lepszego zaspokajania potrzeb naszych pacjentów i ich właścicieli.

Wst¢p Koty są coraz częściej pacjentami lecznic weterynaryjnych. gardłem w kierunku doogonowym i dobrzusznie dnem jamy ustnej. a ich właściciele coraz lepiej rozumieją. a nawet przyczynić się do jego wyraźnego skrócenia. co może dolegać ich podopiecznym. które ma ona do wykonania. który zlokalizowany jest pomiędzy wargami i łukami zębów. które wcześniej były pomijane lub po prostu niezauważane. a następnie odpowiedniego ich leczenia. W stanie fizjologicznym czynności oddechowe wykonuje jedynie tylna część jamy ustnej (gardło). lekarz weterynarii powinien odpowiednio edukować opiekunów jego pacjentów. Grupa schorzeń. tnących zębów. to właśnie schorzenia jamy ustnej. dziąsło oraz wyspecjalizowana śluzówka pokrywająca język. problemy z ruchomością w obrębie stawów skroniowo­żuchwowych czy niedrożności górnych dróg oddechowych. Zęby i język to ważne narzędzia. 1) Z´by sta∏e u kota  . Aspekty kliniczne AnAtomii jAmy ustnej u kotóW Zadaniem jamy ustnej jest nie tylko przyjmowanie pokarmu i płynów. powoli stają się coraz większym wyzwaniem dla lekarzy zajmujących się medycyną małych zwierząt. Wszystkie tkanki miękkie jamy ustnej pokryte są błoną śluzową. które zostaną omówione w niniej­ szym przewodniku. Wszelkie zaburzenia dotyczące jamy ustnej. oraz jamę ustną właściwą. Kot ma możliwość szerokiego rozwarcia szczęki i żuchwy oraz stosunkowo mocną budowę kośćca trzewioczaszki. które szczególnie u kotów mogą w istotny sposób wpływać na jakość życia. bronić się i utrzymywać higienę. Uzębienie kotów wykazuje cechy charakterystyczne dla zwierząt mięsożernych: niskie ostroguzkowe korony przystosowane do chwytania i rozdrabniania oraz brak powierzchni żujących – wyjątek stanowią małe zęby trzonowe szczęki znajdujące się na końcu łuków zębowych (ryc. które często stanowią powód wizyty u lekarza. ograni- czoną od góry podniebieniem. Są to śluzówka przedsionka i śluzówka policzka. dzięki którym koty mogą zdobywać pokarm. siekacze k∏y przedtrzonowce trzonowce (ryc. jama ustna narażona jest na wystąpienie szeregu chorób i zaburzeń. Pamiętając o tym. Mimo doskonałego przystosowania do zadań. 1). W jamie ustnej kota wyróżniamy przedsionek jamy ustnej. które są zmuszone do oddychania przez jamę ustną. ponieważ parowanie wody z błon śluzowych jest podstawowym sposobem oddawania nadmiaru ciepła u tych zwierząt. Znajomość prawidłowej anatomii jest zatem punktem wyjścia i warunkiem prawidłowego rozpoznawania chorób jamy ustnej. inaczej jest u kotów z niedrożnością nosa. Jama ustna kotów jest przystosowana do ściśle mięsożernego sposobu odżywiania się tych zwierząt i jest zaopatrzona w zredukowaną ilość ostrych. Odgrywa ona także istotną rolę w termoregulacji organizmu kota. Z tego powodu problemy. takie jak bolesność. tak aby chronić ich przed chorobami i maksymalnie wcześnie rozpoznawać wszelkie zaburzenia i choroby jamy ustnej. w istotnym stopniu wpływają na zdrowie i jakość życia zwierzęcia.

2b) Prawid∏owe z´by sta∏e kota  lizowana pośrodkowo wyniosłość wielkości ziarna prosa. • kły (dentes canini. podczas gdy na uzębienie dorosłych kotów składa się 30 zębów stałych (dentes permanentes). . 2). 4). Jest on umiejscowiony po dojęzykowej (wewnętrznej) stronie trzonowców żuchwy (ryc. że nie wszystkie zęby stałe mają swojego „poprzednika”. 3). 3a) Glandula molaris lingualis (ryc. (tabela 2) Wzór z´bowy kota – z´by mleczne (2) Lewa P C I Szcz´ka ˚uchwa 3 1 3 2 1 3 Prawa I C P 3 1 3 3 1 2 (tabela 3) Wzór z´bowy kota – z´by sta∏e (30) Lewa M P C I Szcz´ka ˚uchwa 1 3 1 3 1 2 1 3 Prawa I C P M 3 1 3 1 3 1 2 1 Wyróżniamy cztery następujące grupy zębów podzielone w zależności od ich funkcji i budowy: • siekacze (dentes incisivi. skrót P). • przedtrzonowce (dentes premolares. Zęby stałe wyrastają całkowicie w wieku ok. 6 miesięcy (tabela 1). W ciągu pierwszych tygodni życia wyrzynają się im zęby mleczne. Bocznie od niej znajdują się ujścia przewodów siekaczowych (ryc. W wieku 6­8 tygodni młode kociaki posiadają pełen zestaw 26 zębów mlecznych (dentes decidui). (tabela 1) Czas wyrzynania si´ z´bów u kota Z´by mleczne Siekacze K∏y Przedtrzonowce Trzonowce 2-3 tygodni 3- tygodni 3- tygodni Brak Z´by sta∏e 3- miesi´cy - miesi´cy - miesi´cy - miesi´cy Dorosły kot posiada 16 zębów umiejscowionych w szczęce i 14 w żuchwie (ryc. Na świat koty przychodzą bezzębne. które biorą swoje nazwy od położenia. Gruczoł ten można zobaczyć podczas badania jamy ustnej. zloka- (ryc. 2a) Prawid∏owe z´by mleczne kota (ryc. śliniankę żuchwową i śliniankę przyuszną. skrót I). a kompletne uzębienie mleczne nie gwarantuje posiadania kompletnego uzębienia stałego.Koty zalicza się do grupy zwierząt difiodontycznych (o dwupokoleniowym uzębieniu). Warto zauważyć. parzyste gruczoły ślinowe: śliniankę podjęzykową. Brodawka siekaczowa jest położona na podniebieniu w okolicy siekaczy. • trzonowce (dentes molares. Wzory zębowe (mleczne i stałe) kota przedstawiono w tabelach 2 i 3. Jest to pojedyncza. Oprócz nich istnieje wiele skupień gruczołów ślinowych. skrót C). szczególne struktury anatomiczne w jamie ustnej kotów Koty posiadają trzy duże. Jednym z nich jest mała ślinianka językowo­trzonowcowa – glandula molaris lingualis. ponieważ wymieniają zęby mleczne na stałe. skrót M).

(ryc. a) Przyczep wargowy w´dzide∏ka bocznego wargi dolnej  . W niniejszym rozdziale przedstawimy główne zaburzenia wrodzone i zaburzenia rozwojowe (podsumowanie zob. Gorrel C.: Anatomia zwierząt. Warszawa 2004: 39-102. Wydawnictwo Naukowe PWN. Świeżyński K. mimo że w praktyce są ściśle kojarzone ze szczególnymi rasami czy liniami. Krysiak K. Philadelphia 1997: 55-140..B.. 5). to przekonania o związkach konkretnych jednostek chorobowych z rasą kotów są stale weryfikowane przez różnorodne badania naukowe.: Veterinary Dentistry: Principles and Practice. Edinburgh 2004: 29-35. 131-157. Lobprise H. 2. Wiggs R. oraz jedno słabo rozwinięte wędzidełko pośrodkowe wargi górnej. Swoje wędzidełko posiada również język. Tom 2. b) W´dzide∏ko boczne wargi dolnej i w´dzide∏ko j´zyka Piśmiennictwo: 1. 3b) Glandula molaris lingualis (ryc. Lippincott-Raven. Z drugiej strony wiele zaburzeń nie ma udokumentowanego dziedziczenia.B. predylekcje r AsoWe problemóW stomAtologicznych u kotóW Praca hodowlana pozwala na osiągnięcie pożądanych cech anatomicznych i behawioralnych kotów. tabela 4). 3. często zaopatrzone w rozbudowany przyczep wargowy (ryc. Jeżeli chodzi o predyspozycje rasowe do powstawania zaburzeń w jamie ustnej u kotów. Niestety. (ryc. ) Brodawka siekaczowa i ujÊcia przewodów siekaczowych U kota na układ wędzidełek jamy ustnej składają się dwa wędzidełka boczne wargi dolnej. (ryc. ścisła selekcja pewnych cech fenotypowych pociąga za sobą czasami ujawnienie się niekorzystnych dla zdrowia przypadłości dziedzicznych.: Veterinary Dentistry for the General Practitioner Saunders.

Rozpoznanie na podstawie badania klinicznego Zaburzenie w oddychaniu nasilajàce si´ w trakcie çwiczeƒ fizycznych. słaby wzrost.(tabela ) Zaburzenia rozwojowe w obr´bie jamy ustnej u kotów (na podstawie: Zoran D.: Diseases of the oral cavity and pharynx. Wszystkie zaburzenia u tych kotów powinny być szybko rozpoznawane.. prowadzące do duszności i przewlekłych zapaleń jamy nosowej. wiąże się to z szeregiem nieprawidłowości w obrębie jamy ustnej. Saunders.L. co może istotnie wpływać na jakość życia zwierzęcia. Cz´sto spotykane u ras brachycefalicznych konsekwencje brachycefalicznego typu czaszki Pożądaną cechą u kotów perskich i brytyjskich jest bardzo wyraźne skrócenie kości żuchwy i szczęki (ryc. mo˝e byç wynikiem uszkodzenia wewnàtrzmacicznego lub dziedziczna Wyst´puje jako wada w ˝yciu płodowym. ˝e nie daje ˝adnych objawów poza zmienionym rysunkiem twarzy. kichanie. Hitt M. przy wysokiej temperaturze otoczenia.J. a właściciel i hodowcy informowani o dziedziczności tych zaburzeń z sugestią wykluczenia takich zwierząt z dalszego rozmnażania. Najczęściej występującym zaburzeniem jest zwężenie nozdrzy. Zaburzenia funkcji gardła. Zdarza si´. Rozpoznanie na podstawie badania klinicznego Post´powanie Rekonstrukcja chirurgiczna. Rozpoznanie na podstawie badania klinicznego Chirurgiczne usuni´cie nadmiaru tkanki Zbyt długie podniebienie mi´kkie Wrodzone. Zastosowanie procedur korekcyjnych Tyło˝uchwie (brachygnathism) Wyst´puje wyraêne skrócenie ˝uchwy Brak odpowiedniego leczenia w stosunku do szcz´ki – w skrajnych przypadkach mo˝e powodowaç zaburzenie w prawidłowym pobieraniu pokarmu. mo˝e byç wynikiem uszkodzenia wewnàtrzmacicznego lub dziedziczna Genetyczne. rozszczep wargi Przyczyny Wyst´puje jako wada w ˝yciu płodowym. Rozpoznanie na podstawie badania klinicznego Problemy ze ssaniem. W: Morgan R. dławienie si´..): Handbook of Small Animal Practice. 6). DeBowes L.E. Koty z tà wadà powinny byç wykluczone z hodowli Rozszczep podniebienia wtórnego – rozszczep podniebienia twardego i mi´kkiego Przodo˝uchwie (prognathism) Rekonstrukcja chirurgiczna w wieku 3- miesi´cy poprzedzona odpowiednim post´powaniem ˝ywieniowym. W ten sposób osłabiany jest mechanizm obronny jamy ustnej. Koty z tà wadà powinny byç wykluczone z hodowli Wczesna ekstrakcja wstrzymanych w rozwoju z´bów i nieprawidłowo umieszczonych z´bów mlecznych. a czasami do oddychania jamą ustną. którego efektem jest wysuszanie błony śluzowej. wyciek mleka z nozdrzy. zapalenie nosa i zachłystowe zapalenie płuc (jako powikłania) mogà prowadziç do Êmierci. (red. U innych ras konsekwencjà jest nieprawidłowe wyrzynanie si´ z´bów (wady umieszczenia z´bów lub wstrzymanie wyrzynania) Genetyczne u zwierzàt dolichocefalicznych.V. Niestety. co może inicjować rozwój chorób przyzębia. Jest nieprawidłowe w ka˝dej rasie Objawy kliniczne Mo˝e wyst´powaç razem z rozszczepem podniebienia wtórnego lub jako osobna zmiana. charakterystyczne dla ras brachycefalicznych. a) Przyk∏ad kota brachycefalicznego . Przypadki duszności wywołane  (ryc. Rozpoznanie na podstawie badania klinicznego Długa ˝uchwa i krótka szcz´ka mogà predestynowaç do wyst´powania chorób przyz´bia. Philadelphia 199) Zaburzenie Rozszczep podniebienia pierwotnego.

które mają wpływ na ich zdrowie. Celem leczenia chirurgicznego jest przywrócenie dziąsłom ich prawidłowych rozmiarów. czasem duszność. W przypadkach skrajnych wymagane jest postępowanie chirurgiczne polegające na skróceniu podniebienia miękkiego. zwiększoną skłonność do zapaleń gardła i w efekcie oddychanie jamą ustną. polipowatoÊç jamy nosowej i gardła Choroba ta występuje u młodych kotów abisyńskich. diagnozowane jest u kotów perskich i abisyńskich. mukolipidoza typu ii – wada ukształtowania czaszki u kotów birmaƒskich Zaburzenie to uwarunkowane jest genem autosomalnym recesywnym. 7). który ma tendencję do wwijania się do jamy nosowej. co wymaga interwencji specjalistycznej. Zęby nadliczbowe należy usunąć możliwie niezwłocznie. Z drugiej strony występuje jako cecha pożądana np. Dalsze postępowanie opiera się na systematycznych zabiegach higienicznych i profilaktycznych. ) Nadliczbowe z´by sieczne . szczęki i żuchwy. czyli taką. zatykając drogi oddechowe. żeby umożliwić normalne funkcjonowanie pozostałego uzębienia. Łagodzenie objawów polega na usuwaniu przyczyn 9 (ryc. we wzorcu kota perskiego (ryc. przerostowe zapalenie dziàseł Zaburzenie pojawia się we wczesnym wieku. której nie leczy się w kierunku powrotu do zgryzu fizjologicznego. Przerośnięty wolny brzeg dziąseł powoduje powiększenie się głębokości rowka dziąsłowego i powstanie pseudokieszeni patologicznych. przodo˝uchwie U większości ras przodożuchwie jest cechą niepożądaną i jest traktowane jako wada dyskwalifikująca. powinny być traktowane jako wady wykluczające takie zwierzęta z hodowli. powoduje obrzęk i opadnięcie podniebienia miękkiego. Przodożuchwie jest wadą szkieletową. Objawami są znacznie powiększona mózgowioczaszka oraz widoczny niedorozwój trzewioczaszki. Rozwiązanie problemu stanowi przeprowadzenie zabiegu chirurgicznego. Takie stłoczenie sprzyja rozwojowi chorób przyzębia (ryc. c) Zw´˝enie nozdrzy u kota perskiego – konsekwencja brachycefalicznoÊci zwężeniem otworów nosowych wymagają interwencji chirurgicznej. które są czynnikiem ułatwiającym odkładanie się płytki bakteryjnej. Postępowanie skupia się na łagodzeniu różnorodnych konsekwencji wadliwie ukształtowanej głowy. jamy nosowej. Jeżeli obecność polipów nie doprowadza do przewlekłego nieżytu błony śluzowej jamy nosowej. Wszelkie wady kotów brachycefalicznych. czemu towarzyszą objawy duszności. Zmiany dotyczą głównie oczodołów. powodując chrapanie. (ryc. b) Zw´˝enie nozdrzy u kota perskiego – konsekwencja brachycefalicznoÊci (ryc. rokowanie jest raczej dobre. Kolejną konsekwencję skrócenia trzewioczaszki stanowi nadmierne wydłużenie żagielka podniebienia miękkiego.U ras brachycefalicznych często występują nadliczbowe zęby sieczne. Choroba ta – jak każda wada genetyczna – powinna powodować wykluczenie z hodowli. 8).

Koty z mniejszym rozszczepem można operować po osiągnięciu przez zwierzę wieku około 3­4 miesięcy. (ryc. Tuż po zakończeniu okresu wyrzynania się zębów dziąsła pozostają rozpulchnione. częściej niż w innych rasach rozpoznawane jest u kotów syjamskich (ryc. rozszczep podniebienia Rozszczep podniebienia to zaburzenie rozwojowe stosunkowo rzadko spotykane. kotów syjamskich.odontoklastyczne resorpcyjne nad˝erki u kotów – Forl (feline odontoclastic resorptive lesion) Skłonność do tej choroby stwierdzono u kotów syjamskich. . Dokładniejszy opis umieszczono w osobnym rozdziale (ryc. Zlekceważenie zapalenia grozi jego utrwaleniem i ewolucją w kierunku zapalenia przyzębia (ryc. przerośnięte. ) Przodo˝uchwie wzajemnego urażania się zębów lub tkanek miękkich i może obejmować szlifowanie zębów lub ich usuwanie. krwawią przy badaniu. Wada ta z reguły uniemożliwia prawidłowe ssanie i jest powodem eutanazji. 9). lub przeprowadzić zabieg gingiwektomii. 9) Rozszczep podniebienia 10 młodzieƒcze zapalenie dziàseł Jest to choroba spotykana u kotów rasy maine coon. 11). abisyńskich i birmańskich. 10b) FORL (ryc. (ryc. 10a) FORL (ryc. Można próbować leczyć chorobę zachowawczo. wykonując intensywne zabiegi higieniczne. Głębokość rowka dziąsłowego przekracza 2 mm. a także u krótkowłosego kota europejskiego. 10).

i wsp. Philadelphia 1997.E. Często objawia się krzywym zgryzem. który występuje w wyniku niesymetrycznego ułożenia stawów skroniowo­żuchwowych. ewentualnie ekstrakcje.. 6. Leczenie zmierza do usunięcia przyczyny urazów i może polegać na interwencji ortopedycznej (przesunięcie zęba).B. Hernandez M. Leczenie ma charakter paliatywny – usuwa się przyczyny urazu (na przykład wadliwie rozmieszczone zęby urażające się nawzajem lub okoliczne tkanki miękkie). Proceedings of 8th World Veterinary Dental Congress. W: Small Animal Dentistry.P. Asymetrię rozpoznaje się w oparciu o zdjęcie cefalometryczne..E. Wiggs R. Intern. Haskins M.H. St. endodontycznej (skrócenie korony zęba) lub zachowawczej (zmiana kształtu korony zębowej) (ryc. Mosby. 11a) M∏odzieƒcze zapalenie dziàse∏ (ryc. 4.W. 2. Harvey C. Nelson R. 5. Asymetria trzewioczaszki Zaburzenie to spotykane jest u kotów długowłosych.: Prevalence of mucopolysaccharidosis type VI mutations in Siamese cats. 12a) Asymetria trzewioczaszki (ryc. Lippincott-Raven.: Veterinary Dentistry: Principles and Practice. Kyoto. J. szczególnie brachycefalicznych. Med. Występuje częściej u kotów syjamskich.. Lobprise H.B. Muntz F.: Breed Predisposition to Oral Pathology. 12b) Asymetria trzewioczaszki Piśmiennictwo: 1. 12). Philadelphia 1998. 17: 495-498. 11-13 July 2003: 126-128. Crawley A. 11 .. Vet. Mosby. Warszawa 2006. (ryc. 3. Emily P.(ryc. Louis 1993: 42-89.: Small Animal Internal Medicine. SIMA WLW..G.: Predyspozycje rasowe do chorób u psów i kotów. 2003. Thomas A. 11b) M∏odzieƒcze zapalenie dziàse∏ mukopolisacharydoza Choroba ta może przebiegać w postaci deformującej trzewioczaszkę.: Oral lesions of soft tissue and bone: differential diagnosis. W zależności od nasilenia objawów wykonuje się zabiegi skracające lub zmieniające kształt koron zębowych.C.. Couto C. Gough A.

klasa III – przodożuchwie. które uwarunkowane są wadami anatomicznymi trzewioczaszki lub całej czaszki. Oprócz skłonności osobniczych tłem mogą być zaburzenia w wymianie uzębienia. III oraz IV należą do wad szkieletowych. 1b) Przemieszczenie doÊrodkowe k∏a klasa ii – tyło˝uchwie Istotą problemu jest relatywne skrócenie żuchwy w stosunku do szczęki (ryc. Stwierdzenie wad szkieletowych powinno powodować wyeliminowanie kota z hodowli. gdzie obserwuje się zmiany w linii zgryzu na boki. Przemieszczenie przyÊrodkowe kła Wada generująca uraz tkanek miękkich. 1a) Przemieszczenie doÊrodkowe k∏a (ryc. 1) Ty∏o˝uchwie . blokując prawidłowy kierunek jego wyrzynania. klasa i wad zgryzu Lance tooth – zàb lancowaty. Wada często powo- (ryc. a klasa IV – zgryz krzywy. Wyróżnia się cztery podstawowe klasy wad zgryzu. 14). W wyniku tej wady kieł żuchwy opiera się o kieł szczęki. które nie wynikają z wadliwej budowy czaszki. adekwatnego rokowania. Dokładny opis badania można odnaleźć w zalecanym piśmiennictwie. Możliwe rozwiązania: przemieszczenie. Rzadziej wiążą się z nieprawidłową lokalizacją poszczególnych zębów. Badanie ortopedyczne zgryzu oraz ocena jego prawidłowości są złożone i wymagają doświadczenia niezbędnego do prawidłowego oszacowania zaawansowania wady. 13). (ryc. a co za tym idzie dobrania odpowiedniego postępowania. Klasy II. donosowe przemieszczenie kła szcz´ki Często wynika z zaburzeń w procesie wyrzynania się zębów. Klasa II wad zgryzu to tyłożuchwie. Tym samym samo przemieszczanie zębów nie zmienia istoty problemu. czyli takich. 13) Lance tooth 12 (ryc. Najczęściej dotyczą kłów i mają związek z nieprawidłowym kierunkiem wyrzynania. Klasa I to zaburzenia w szyku i ustawieniu zębów. skrócenie lub usunięcie wadliwie ukierunkowanego kła (ryc.WAdy zgryzu Wady zgryzu u kotów nie występują w takim nasileniu jak u psów i w większym stopniu niż u psów mają charakter szkieletowy – wywołane są zaburzeniami w kształcie i rozmiarach czaszki. Możliwe leczenie ortopedyczne (przemieszczenie zęba) lub chirurgiczne (jego usunięcie) (ryc. 15).

Harvey C. 1a) Zgryz krzywy . gdyż zostają obnażone zakończenia nerwowe w kanalikach 13 (ryc.duje urażanie podniebienia kłami żuchwy. jej skrócenie lub usunięcie zęba (ryc. w uzębieniu stałym – modelowanie korony zębowej.B. Podczas zgłębnikowania brzegi są twarde i chropowate. 17). Zgryz krzywy obserwuje się już u kociąt z uzębieniem mlecznym. Louis 1993: 266-296. 5 lat. Forl) Cierpi na nie od kilkunastu do prawie 70% populacji kotów domowych. Mosby. Wskutek odmiennych relacji w uzębieniu obserwuje się przy tej wadzie szybsze pojawianie się chorób przyzębia (ryc. klasa iii – przodo˝uchwie Wada ta występuje najczęściej u kotów krótkoczaszkowych.. asymetryczną budową czaszki. W: Veterinary Dentistry: Principles and Practice. Piśmiennictwo: 1. nierówne brzegi.B. w której nierówno rozmieszczone stawy skroniowo­żuchwowe powodują przemieszczenie się kłów żuchwy.. Konieczna interwencja w celu usunięcia urazu obejmuje: przemieszczenie kłów w miejsce. W uzębieniu mlecznym najczęściej stosuje się ekstrakcje. 16). Nadmiernie wysunięta żuchwa może powodować eksponowanie kłów i błony śluzowej na zewnątrz.: Occlusion. Najczęściej uwarunkowany jest wadliwą. w wieku ok. and orthodontic treatment. Pojawiające się zmiany mają półksiężycowaty kształt.E. częściowo są ukryte poddziąsłowo. gdzie nie będą powodować urazu. Lobprise H. Postępowa- odontoklAstyczne resorpcyjne nAd˚erki u kotóW (odontoklAstycznA resorpcjA uz¢bieniA kotóW – feline odontoclastic resorptive lesion. 1) Przodo˝uchwie klasa iV – zgryz krzywy W niektórych postaciach nazywany jest przez hodowców „twistem”. occlusive abnormalities. 1b) Zgryz krzywy nie powinno zmierzać do usunięcia urazu. (ryc. może też objawiać się po wymianie zębów u kilkumiesięcznych kotów. Najczęściej występuje u kotów krótkowłosych. Philadelphia 1997: 435-481.P. W: Small Animal Dentistry.: Basics of orthodontics. 2. poczynając od szyjki zęba. Wiggs R. Proces jest bolesny. Emily P. skrócenie ich koron lub całkowite usunięcie kłów. W rzeczywistości odontoklastyczna resorpcja uzębienia kotów może być jedną z najbardziej powszechnych schorzeń jamy ustnej tych zwierząt. co wysusza jamę ustną i naraża ją na choroby. etiologia i patogeneza Choroba polega na stopniowej resorpcji tkanek twardych zęba: szkliwa i zębiny. St. Predysponowane są koty ras orientalnych. (ryc. częściej u samców. głównie syjamskie i abisyńskie. LippincottRaven.

Proces resorpcyjny rozszerza się na całą koronę. doprowadzając do otwarcia komory zęba. zajmujące większą powierzchnię zęba. Wiele badań wskazuje na defekt (wrodzony lub nabyty) odpowiedzi immunologicznej jako istotny czynnik w patogenezie. Można próbować je stosować.zębinowych. wywołując silną reakcję bólową nawet u znieczulonego kota. zaniedbanie toalety okrywy włosowej. niekontrolowane drżenia żuchwy. ze względu na wysokie prawdopodobieństwo nawrotu. Ostateczne potwierdzenie choroby wymaga wykonania wewnątrzustnego zdjęcia RTG (ryc. 1a) FORL 1 leczenie Leczenie zachowawcze jest kontrowersyjne. Zgłębnik wchodzi do ubytków w koronach zębowych. śródbłonka i nacieku zapalnego. zapalenie warg. Choroba nie ma nic wspólnego z próchnicą. Etiologia choroby jest złożona i obecnie nie znamy bezpośredniej przyczyny resorpcji odontoklastycznej. 1b) FORL (ryc. częste wymioty (kwaśna treść z żołądka wraz z sierścią) oraz błędy żywieniowe mające wpływ na lokalne i ogólne zaburzenia w metabolizmie wapnia. które są aktywowane cytokinami wydzielanymi miejscowo przez komórki nabłonka. przy zachowanym prawidłowym łaknieniu. które otoczone są zmienionymi zapalnie dziąsłami. Jako możliwą przyczynę pojawiania się FORL najnowsze doniesienia analizują stosunkowo wysokie zawar­ tości witaminy D3 w gotowych karmach dla kotów (w stosunku do zapotrzebowania dziennego). 1c) FORL – zmiany kliniczne (ryc. ślinienie się. (ryc. 18). W tym stanie zaleca się podawanie niesteroidowych leków prze- . infekcje wirusowe (szczególnie te powodujące znaczną immunosupresję). zwłaszcza twardej karmy. objawy kliniczne Niechęć do jedzenia. Rozpoznanie opiera się na badaniu zgłębnikiem miejsc w uzębieniu. głośne miauczenie lub syczenie podczas jedzenia. ubytki powstają w wyniku działalności odontoklastów. gwałtowne wypluwanie kęsów. Za czynniki doprowadzające do powstania tego schorzenia uważa się przewlekłe choroby przyzębia. Najczęściej jednak pacjenci trafiający do lekarza mają już zaawansowane nadżerki odontoklastyczne. 1d) FORL – nad˝erki (ryc. przy dłużej trwającym procesie brak apetytu. Ubytki szkliwa i zębiny wypełniają się proliferującą i obrzękniętą tkanką łączną. jeżeli zmiany są niewielkie – polega na wypełnianiu ubytków cementem glassjonomerowym.

Często PZJUK towarzyszą odontoklastyczne resorpcyjne nadżerki i zaawansowane postaci chorób przyzębia. Vet. herpeswiroza typu 1. usunięcie chorych zębów oraz korzeni po zębach. 22: 1405-1416. birmańskich i perskich.E. nadmierne ślinienie – czasem ślina może być podbarwiona krwią lub. Mag. objawy Zmienny apetyt. Iowa State University Press. 2001. dlatego też podejrzewa się. 1992. 19). Hennet P. abisyńskich. 5. DeForge D. jak do tej pory jedynym sposobem. Dziąsła wokół zębów trzonowych i przedtrzonowych oraz błona śluzowa nasady języka i gardła objęte są procesem chorobowym w następnej kolejności. Przy dotyku miejsca te często krwawią. EVDS. W populacji chorych zwierząt przeważają kastrowane samce.: Odontoklastyczna resorpcyjna nadżerka u kotów. jest codzienna systematyczna higiena jamy ustnej. 4. choć nie stwierdzono jednoznacznych predyspozycji rasowych.: Osteoclastic resorptive lesions of cat teeth are associated with changes in the expression of genes that regulate osteoclast formation. iż plazmocytarne zapalenie jamy ustnej jest nadmierną reakcją immunologiczną miejscowego układu odpornościowego na bytujące w jamie ustnej bakterie i ich metabolity. Feline Pract. po uprzednim badaniu radiologicznym. Clin. 6. III: An Atlas of Veterinary Dental Radiology. Copenhagen 2000. 20: 7-11. szczególnie beztlenowe. Najmłodsze chore zwierzęta miały 8­9 miesięcy.: External osteoclastic resorptive lesions. przerostowe i obrzęknięte deformacje błony śluzowej. zakaźne zapalenie otrzewnej.H. Należy pamiętać.. Objawy PZJUK obserwuje się często przy infekcjach wirusowych.M. w skrajnych przypadkach.. Wet. Poland 2004. 1992. Obserwuje się nieco częstsze występowanie choroby u kotów somalijskich. Harvey C. Colmery B. ropą. zespół niedoboru immunologicznego kotów. 3.: Further evidence for a possible role of vitamin D in the aethiology of feline odontoclastic resorptive lesions (FORL). ból podczas jedzenia objawiający się wypluwaniem kęsów. że choroba często ma charakter przewlekły i nadżerki mogą pojawiać się w kolejnych zębach. Prevalence patterns. Krakow. 2. (12): 14-18. 19a. W: Proceedings of 13th European Congress of Veterinary Dentistry. EVDS. Postępowaniem z wyboru jest. Pract. Small Anim. Naciek komórek plazmatycznych spotykanych (ryc. Jodkowska K. podczas badania zwierzę broni się przed dotykiem i próbą otwarcia jamy ustnej ze względu na dużą bolesność wynikającą z procesu chorobowego (ryc. i wsp. których korony uległy złamaniu. plAzmocytArne zApAlenie jAmy ustnej kotóW (pzjuk) Schorzenie to zwane jest często limfocytarno­plazmocytarnym zapaleniem jamy ustnej u kotów i diagnozowane u 2­4% ich populacji. takich jak: kaliciwiroza. Ponieważ etiologia schorzenia pozostaje nieznana. b) PZJUK – plazmocytarne zapalenie jamy ustnej 1 . etiologia i patogeneza Zmiany lokalizują się na łukach gardłowych i podniebieniu miękkim jako przekrwione. DeFlandre C.ciwzapalnych (przy czym należy wybierać preparaty o jak najniższej toksyczności dla kotów).. van Wessum R. Holmström S. białaczka kotów. North Am.H. nieprzyjemny zapach z jamy ustnej. Reiter A. W: Proceedings of 9th European Congress of Veterinary Dentistry. który prawdopodobnie zmniejsza ryzyko pojawienia się FORL.. Ames 2000..: Feline dental resorptive lesions. Allen S. a swoją fakturą i kolorem przypominają owoce maliny. b) PZJUK – plazmocytarne zapalenie jamy ustnej (ryc. a z pewnością ułatwia jej wczesne rozpoznanie. Piśmiennictwo: 1. DeLaurier A. w wycinkach pobranych z łuków gardłowo­podniebiennych jest charakterystyczny dla procesów tła immunologicznego. 19a.

dotknięte resorpcją oraz za­ awansowanymi chorobami przyzębia. Inicjatorem większości chorób przyzębia są mikroorganizmy zasiedlające płytkę nazębną.E. Jeżeli procesem zapalnym objęte są również zęby sieczne i kły. 1992. FeLV są negatywne. tworząc kamień nazębny. 2. Leczenie: usunięcie płytki i kamienia nazębnego. Nieusuwana płytka z czasem ulega inkrustacji solami wapnia i magnezu pochodzącymi ze śliny i pokarmu. 3.. Clin. Gawor J. 4. 1. 4. więzadeł przyzębia i wyrostka zębodołowego. Należy bardzo dokładnie usunąć wszystkie osady nazębne i poddać ekstrakcji zęby złamane. Piśmiennictwo: 1. czyli struktury utrzymującej ząb w zębodole.: Acquired feline oral cavity disease. obrzękiem części wolnej dziąsła i utratą punktowania jego powierzchni (ryc. 20). Pedersen N. Charakteryzuje się obecnością płytki i nieznaczną ilością kamienia nazębnego. Wet. stadia chorób przyz´bia Zapalenie dziàseł – gingivitis Jest to odpowiedź zapalna dziąsła bez destrukcji tkanek przyzębia. A feline calicivirus-induced disease. glikokortykosteroidy – 1­2 mg/kg/dzień w dawkach zstępujących aż do uzyskania najmniejszej dawki działającej). zaś właściciela motywować do szczególnej opieki nad jamą ustną (przemywanie błony śluzowej roztworami dezynfekującymi i szczotkowanie zębów). Konsekwencją nieleczonych periodontopatii jest utrata zębów. Vet.C. 2. Johnston N. Jodkowska K.. Przy słabych rezultatach takiego postępowania lub w razie kłopotów z czynnościami manualnymi w jamie ustnej pacjenta można rozpocząć terapię lekami immunosupresyjnymi (np. In Practice 1998. Wet. Hoffmann D. należy wdrożyć antybiotykoterapię. choroby przyz¢biA problem Periodontopatie to najczęstsze choroby jamy ustnej kotów domowych – dotyczą ponad 80% polskich kotów powyżej 2. mylnie okrzyknięty główną przyczyną periodontopatii. takich jak wątroba. zębny towarzyszący większości chorób przyzębia. Reubel G.: Zmiany patologiczne w jamie ustnej kotów – przegląd 1640 zwierząt. 22: 1347-1360. Po sanacji ważnym etapem jest realizowanie profilaktyki jamy ustnej kota przez jego opiekuna. W przypadku niepowodzenia leczenia zachowawczego wskazana jest radykalna ekstrakcja wszystkich zębów przedtrzonowych i trzonowych zarówno w szczęce. Kamień na1 (ryc. Jeśli wyniki testów FIV. 2000. zaczerwienieniem brzegu dziąsła. Choroby przyzębia są konsekwencją reakcji zapalnej w wyniku odkładania się płytki bakteryjnej i działalności bakterii jamy ustnej i są ograniczone do tkanek przyzębia. (12): 18-20. 3. roku życia. nerki czy serce. Ponadto toczące się procesy zapalne w jamie ustnej i penetracja tkanek okołozębowych przez bakterie stanowią realne zagrożenie dla całego organizmu na skutek tworzenia wrót infekcji. 20: 171-179.H. który ma potencjalny wpływ na cały organizm.: Plazmocytarne zapalenie jamy ustnej u kotów. które rozprzestrzeniają się na cały organizm i mogą upośledzać funkcje ważnych narządów wewnętrznych. Small Anim.leczenie Ze względu na dużą liczbę potencjalnych czynników etiologicznych leczenie PZJUK powinno być wielokierunkowe. Mag. Mag. North Am. jak i żuchwie. kota czeka totalna ekstrakcja uzębienia. 20) Zapalenie dziàse∏ – gingivitis . suplement – koty. wypolerowanie koron i wdrożenie właściwej i sumiennej profilaktyki domowej. Pract. Jednak ze względu na ograniczoną wiedzę o rzeczywistych przyczynach choroby leczenie plazmocytarnego zapalenia jamy ustnej jest w dużej mierze objawowe.: Acute and chronic faucitis of domestic cats. jest tylko jedną z wielu konsekwencji złożonego procesu i samo pozbycie się kamienia nie rozwiązuje problemów periodontologicznych. Metabolity wytwarzane przez bakterie płytki oraz odpowiedź zapalna gospodarza prowadzą do uszkodzenia tkanek dziąsła. Problem postrzegany przez właścicieli jako wyłącznie estetyczny – nieprzyjemny zapach z jamy ustnej (halitosis) – okazuje się poważnym problemem zdrowotnym. Dbanie o higienę jamy ustnej powinno stać się zatem bardzo istotną częścią ogólnej profilaktyki zdrowotnej kotów. Sanacja jamy ustnej. 2002. przeprowadzić sanację jamy ustnej kota.

z kieszonek wydobywa się ropa. Leczenie: niezwłoczne usunięcie płytki i kamienia nazębnego. Bez profilaktyki domowej objawy szybko nawrócą i przejdą do najbardziej zaawansowanego stadium. tak zwany kiretaż. kiretaż poddziąsłowy. (ryc. polegająca na codziennym szczotkowaniu. dziąsła mogą krwawić przy zgłębnikowaniu. Leczenie: sanacja jamy ustnej. 22c) Przewlek∏e zapalenie przyz´bia – z recesjà wyrostka z´bodo∏owego konieczne bywa wycięcie patologicznych kieszonek z przyczyn podobnych jak przy gingiwektomii. (ryc. W stadium tym nie ma możliwości odtworzenia prawidłowego przyzębia (ryc. 1 . czyli wycięcie przerośniętego zapalnie brzegu wolnego dziąsła w celu zlikwidowania obszarów bytowania bakterii beztlenowych. 21a) Zapalenie przyz´bia – patologiczna kieszonka dziàs∏owa (ryc. 22). opróżnienie kieszonek dziąsłowych ze złogów poddziąsłowych. Bezwzględnie konieczna jest profilaktyka domowa. 21). gingiwektomia.Wczesne zapalenie przyz´bia – gingivitis-periodontitis W tej fazie dochodzi do gromadzenia się płytki i kamienia poddziąsłowego. Dochodzi do recesji dziąseł z odsłonięciem powierzchni korzeni i furkacji. Jest to stadium graniczne dla zmian odwracalnych i nieodwracalnych (ryc. dziąsła krwawią przy dotyku. Obserwowane są początki utraty wyrostka zębodołowego. zaczyna formować się patologiczna kieszonka dziąsłowa (głębokość powyżej 1 mm) w konsekwencji obniżenia się przyczepu dziąsłowego. 22b) Przewlek∏e zapalenie przyz´bia – zapalenie koÊci z´bodo∏u (ryc. 21b) Zapalenie przyz´bia Przewlekłe zapalenie przyz´bia – periodontitis Zmiany w tej fazie choroby charakteryzują się głębokimi kieszonkami patologicznymi ze znaczną ilością złogów poddziąsłowych. W celu pokrycia odsłoniętego cementu zalecana jest plastyka dziąseł. 22a) Przewlek∏e zapalenie przyz´bia – periodontitis (ryc.

jak i odsłonięte korzenie. który pokrywa zarówno koronę. 2a) Kot w trakcie tlenoterapii (ryc. dlatego pierwszoplanowo należy skoncentrować się na ustabilizowaniu stanu ogólnego według zasad udzielania pierwszej pomocy. zapewniając stabilizację krążenia i oddychania. AAHA Press. Saunders. 23) Ostre zapalenie przyz´bia z nasileniem resorpcji koÊci z´bodo∏u – periodontitis pierWszA pomoc W nAgłych przypAdk Ach W dziale tym zostaną omówione procedury postępowania z pacjentami z nagłymi problemami w obrębie jamy ustnej. Zapobieganie chorobom przyzębia polega na systematycznej higienie jamy ustnej i prawidłowym żywieniu. Koty źle tolerują utrudnione oddychanie przez nos. Leczenie: usunięcie zębów rozchwianych i z obnażonymi korzeniami. obecne są liczne ropnie przyzębia. (ryc. Lobprise H. Gorrel C. odwierzchołkowe zapalenia miazgi zęba czy patologiczne złamania żuchwy. Zanik dziąseł i wyrostka zębodołowego powoduje rozchwianie zębów na granicy wypadania. Lakewood 2000.B. Rozwiązaniem jest ustalenie źródła krwotoku i jego zaopatrzenie. 3.Ostre zapalenie przyz´bia z nasileniem resorpcji koÊci z´bodołu – periodontitis Po osiągnięciu tego stanu obserwuje się dużą ilość kamienia nazębnego.: Veterinary Dentistry: Principles and Practice.. zwykle złamanie żuchwy w okolicy spojenia oraz pęknięcie podniebienia. Efektem są często urazy w obrębie jamy ustnej. 131-157.B. 2. Edinburgh 2004: 29-35. Bardzo często są to pacjenci po przebytych urazach. Bez profilaktyki domowej i uświadomienia opiekuna pacjenta nie ma skutecznej możliwości leczenia periodontopatii. W przypadkach zaistniałych chorób przyzębia nigdy nie dochodzi do samowyleczenia. 23). toteż czynnikiem pogarszającym stan pacjenta i komplikującym działanie lekarskie może być jego ekscytacja wynikająca z niedrożności dróg oddechowych i niedotlenienia. zazwyczaj spowodowany przez wypadnięcie z okna. stanowią one poważne zagrożenie dla zdrowia całego organizmu.. Philadelphia 1997: 55-140. 2b) Kot po urazie trzewioczaszki z wykonanà tracheostomià . Leczenie powikłań – ropni.B. etamsylat (np. przewlekłych zapaleń gardła itp. 24). 1 (ryc.B. przetok. konsekwencje nieleczonych chorób przyz´bia Nieleczone i zaniedbane choroby przyzębia są przyczyną takich komplikacji. witaminę K. jak powstanie przetoki ustno­nosowej w wyniku uszkodzenia i zaniku blaszki kostnej wyrostka zębodołowego kości szczęki oddzielającego zębodół kła od jamy nosowej. Do typowo kocich urazów należy upadek ze znacznej wysokości.: Veterinary Dentistry for the General Practitioner. Wiggs R. Korzenie zębów tkwią w ziarninie zapalnej (ryc. Cyclonamine). Właściwym postępowaniem jest umieszczenie pacjenta w klatce tlenowej. Wiggs R. W przypadku niedrożności dróg oddechowych zagrażającej życiu należy wykonać tracheostomię (ryc. Wykonuje się zimne okłady i podaje leki hemostatyczne. Piśmiennictwo: 1.: The Veterinarian’s Companion for Common Dental Procedures. ropnie przyzębia. Lobprise H. u pacjenta stomatologicznego często występuje upośledzenie czynności oddechowej na skutek gromadzenia się skrzepów w jamie ustnej i/lub jamie nosowej. Jednym z problemów związanych z urazami trzewioczaszki są masywne krwotoki. Lippincott-Raven.

Najczęściej mamy do czynienia ze złamaniami otwartymi. Wczesne osadzenie zęba w zębodole (kilka godzin do kilku dni) i ustabilizowanie. rotacje czy uwolnienie płata podniebienno­śluzówkowego. szycie rany zwichni´cie z´ba – uraz tkanek przyzębia przebiegający z częściowym lub całkowitym wysunięciem się zęba z zębodołu. często także rozerwanie śluzówki i dość skąpe krwawienie. któremu prawie zawsze towarzyszy rozerwanie szwu podniebiennego. a niekiedy przeprowadzenia pełnego leczenia kanałowego. złamania ˝uchwy – obrzęk i krepitacja mogą być słabo wyrażone. złamanie i/lub zwichni´cie z´ba są skutkiem urazów mechanicznych. czyli reimplantacja zęba. Alternatywą jest ekstrakcja zęba. Szwy w żadnym wypadku nie mogą naprężać zbliżanych tkanek. np. jak to możliwe. Repozycja żuchwy powinna odbyć się tak szybko. walki czy pogryzienia. Złamanie dotyczy tkanek twardych zęba i często przebiega z obnażeniem miazgi. gwoździ i płytek. 2) Złamany kieł szcz´ki (ryc. (ryc. Dane z wywiadu i badania klinicznego wskazują na wyraźne i nagłe zaburzenie linii zgryzu. niezbędne będzie zszycie rany (ryc. jedno­ bądź obustronny. Zwykle złamanie dotyczy trzonu i ma przebieg skośny. Często towarzyszy mu złamanie ściany zębodołu. Większość urazów w okolicy głowy stanowią urazy żuchwy. drutu. Prawie zawsze wymaga konsultacji i skierowania na leczenie specjalistyczne w celu założenia wypełnienia. Kolejną grupą pacjentów są ofiary wypadków komunikacyjnych. asymetrie w budowie czaszki. Jeżeli mamy do czynienia ze znaczną niestabilnością brzegów rany. a w szczególności złamania i zwichnięcia. Przy znacznych rozmiarach uszkodzenia uraz może przebiegać z masywnym krwotokiem. 19 . szparą o szerokości >2­3 mm i/lub krwotokiem. gdyż istnieje ryzyko wypełnienia przestrzeni stawowej przez organizujący się skrzep. które należy jak najszybciej zaopatrzyć. stwarzają duże szanse wyleczenia – zależnie od zaopatrzenia naczyniowego uszkodzonych tkanek zęba. zwichni´cie ˝uchwy to uraz stawu skroniowo­ ­żuchwowego. a także trudne do zbadania z uwagi na ból i reakcje obronne. „niedopasowanie” łuków szczęki i żuchwy. Nieleczony uraz miazgi zębowej powoduje ból i prowadzi do zapalenia miazgi i/lub zgorzeli. W sytuacji. dodatkowo oprócz szycia należy wykonać plastykę podniebienia poprzez cięcia odprężające. Często zmianie towarzyszą ślinienie oraz bolesność przy pobieraniu pokarmu. 25). 2a) Urazowe p´kni´cie podniebienia (ryc. Przed przystąpieniem do stabilizacji trzeba usunąć odłamy zębów z linii przełomu. Złamanie powinno być zaopatrzone chirurgicznie jak najszybciej po ustabilizowaniu stanu pacjenta. 2b) Urazowe p´kni´cie podniebienia. Stosujemy różne techniki unieruchomienia odłamów z użyciem stabilizatorów z żywic polimeryzujących na zimno. Zabieg zespolenia złamanych odłamów wykonuje się za pomocą pętli (cerklarza) z drutu.złamaniu w okolicy spojenia ˝uchwy towarzyszą wyraźna bolesność i nadmierna ruchomość okolicy spojenia. gdy rana nie spełnia tych warunków. p´kni´cie podniebienia to rozerwanie śluzówki podniebienia.

2a) Periodontitis – wskazanie do ekstrakcji (ryc. . nożyczki tkankowe. (ryc. powodując jego uraz. dźwignia „supercienka” (superslim). separator do cięcia koron oraz frez diamentowy do wygładzenia ostrych brzegów kostnych. 30). Dokładna procedura ekstrakcji zęba u kota: ­ kwalifikacja pacjenta do znieczulenia i zabiegu chirurgicznego. FORL i chorób przyzębia. ­ znieczulenie i zabezpieczenie znieczulonego pacjenta (monitoring. 28). Zestaw do ekstrakcji zębów kocich składa się z podobnych instrumentów jak do zabiegu na uzębieniu psim – w skład zestawu wchodzą: kleszcze ekstrakcyjne. 27). ustalenie płynów infuzyjnych etc. usuwając zęby. Poparzenie substancjami żrącymi i silnie drażniącymi powoduje ślinienie. 2b) Periodontitis – wskazanie do ekstrakcji 20 usuWAnie z¢bóW u kotóW Problemy stomatologiczne u kotów najczęściej roz­ wiązuje się. ­ odpreparowanie płata śluzówkowo­dziąsłowego (ryc. oraz wywoływać objawy ze strony przewodu pokarmowego. głównie w postaci wymiotów lub niedrożności jelit. ­ znieczulenie okołonerwowe operowanej okolicy (ryc. obsadka oraz zestaw raspatorów (ryc. ­ dokładne badania kliniczne i obrazowe. Ciała obce – żyłki. Liczne ekstrakcje u kotów zwykle wykonywane są z trzech powodów: plazmocytarnego zapalenia jamy ustnej. igłotrzymacz. pioktaninę. utrzymanie temperatury ciała. Ponadto narzędziami tnącymi maszynowymi niezbędnymi do opracowania twardych tkanek są wiertła typu różyczka do wycięcia blaszki kostnej. środki do odkażania ran: jodoform. ­ usunięcie bocznej blaszki kostnej wyrostka zębodołowego.).(ryc. anielskie włosie – mogą owijać się dookoła języka. ­ odcięcie przyczepu nabłonkowego oraz nacięcie błony śluzowej określające rozmiar płata śluzówkowo­dziąsłowego. bolesność w trakcie przyjmowania pokarmu oraz owrzodzenia na śluzówce (ryc. Zmiany w postaci liniowych poparzeń mogą być widoczne na wargach i śluzówkach. 2) Podra˝nienie Êluzówki jamy ustnej po pioktaninie (ryc. 2d) Zestaw narz´dzi (ryc. np. Przy podejrzeniu porażenia prądem. pęseta operacyjna. konieczna jest inspekcja jamy ustnej. 2c) Zestaw narz´dzi inne urazy Szczególną uwagę należy zwrócić na substancje potencjalnie zlizywane przez zwierzę. 29). nożyczki do szwów. co sugeruje nagły zły stan ogólny i/lub odnalezienie uszkodzonych przewodów elektrycznych.

29c) Znieczulenie oko∏onerwowe w otworze ˝uchwowym ­ separowanie wielokorzeniowych zębów na części jednokorzeniowe. 33a) Zamkni´cie rany w ˝uchwie p∏atem Êluzówkowym 21 . 29a) Znieczulenie oko∏onerwowe w otworze podoczodo∏owym (ryc.(ryc. 31) Wyj´cie rozchwianego korzenia z ˝uchwy ­ wyrównanie krawędzi wyrostka zębodołowego (ryc. 29b) Znieczulenie oko∏onerwowe w otworze oko∏obródkowym (ryc. 30b) Odpreparowany p∏at dziàs∏owy w ˝uchwie (ryc. ­ wyjęcie rozchwianego korzenia (ryc. (ryc. ­ zrywanie aparatu więzadłowego korzenia przy uży­ ciu dźwigni. 31). 32). 30a) Odpreparowanie p∏ata dziàs∏owego w ˝uchwie (ryc. (ryc. 32) Wyrównanie kraw´dzi wyrostka z´bodo∏owego w ˝uchwie (ryc.

R. czerniak złoÊliwy Występuje w postaciach zawierających więcej lub mniej melaniny i stanowi około 10% rozpoznań w jamie ustnej. 22 uszkadza otoczenie kostne. zapalenie okostnej.J. bez pośpiechu. po osiągnięciu większych rozmiarów jest cho­ robą śmiertelną. 2005. 3. Lista powikłań. W tym przypadku leczenie ma charakter paliatywny. 2.8% populacji psów cierpi z powodu chorób nowotworowych. De Bowes L. Najlepszym sposobem na uniknięcie powikłań jest wykonanie zabiegu zgodnie ze standardami.rak płaskonabłonkowy Statystyki występowania guzów w jamie ustnej kotów dają absolutne pierwszeństwo rakowi płaskonabłonkowemu. 2006: 131-173. 33b) Zamkni´cie rany w ˝uchwie p∏atem Êluzówkowym ­ wyrównanie brzegów i ustalenie ostatecznego rozmiaru płata śluzówkowo­dziąsłowego. Lewis J. obejmuje: krwotok. Vet. ale w odróżnieniu od psów większość z nich stanowią guzy złośliwe: według statystyk zaledwie u 1. ­ kontrolne zdjęcie RTG. 4. wyposażenia i oświetlenia. Vet. pozostawienie części zęba. przetokę ustno­nosową. ­ zamknięcie rany płatem śluzówkowo­dziąsłowym (ryc. 35: 963-985. 23: 200-205. Pomimo że nie obserwuje się przerzutów.: Ekstrakcja zębów policzkowych u kota. J. Small Anim. jednak aż 80% z nich ma charakter złośliwy (dla porównania: około 3. Dent. Jest bardzo złośliwym guzem i w zasadzie uchodzi za chorobę nieuleczalną – wynika to z tego. 34).M. 2007. wtłoczenie fragmentu korzenia do kanału żuchwy lub do jamy nosowej. W: Small Animal Dentistry. 3rd. z czego 1/3 z nich – na nowotwory złośliwe). które mogą wystąpić po zabiegu usuwania zębów u kota.5% populacji kotów wykazuje się zmiany neoplazmatyczne.: Single and surgical exodontia. zapalenie kości. urażanie tkanek miękkich pozostającymi zębami. 2006. Jama ustna jest miejscem występowania około 7% przypadków choroby nowotworowej w organizmie i jest czwartą z kolei najczęstszą lokalizacją guzów. Tutt C. Clin. Rak płaskonabłonkowy bardzo szybko (ryc. 3b) Rak p∏askonab∏onkowy – RTG guzy jAmy ustnej kotóW i zespół ziArniniAk A kWAsochłonnego Choroby nowotworowe występują rzadziej u kotów niż u psów. przy dobrej asyście i z wykorzystaniem właściwych instrumentów.: Mucoperiosteal flap for extraction of multiple teeth in the maxillary quadrant of the cat. że z reguły rozpoznawany jest w stadium rozwoju uniemożliwiającym radykalne wycięcie. Technika operacyjna i uwarunkowania anatomiczne. Blazejewski S. Guz ten we wczesnych stadiach rozrostu można skutecznie leczyć radykalnymi zabiegami chirurgicz­ nymi. Reiter A. 3a) Rak p∏askonab∏onkowy (ryc. Piśmiennictwo: 1. (ryc. złamanie kości. Życie Wet. ma naciekowy charakter rozrostu. Gawor J. który stanowi ponad 65% diagnozowanych nowotworów jamy ustnej tych zwierząt (ryc.: Exodontics. Blackwell Publishing.. . 33). dość szybko osiąga stadium rozrostu nieoperacyjne. uszkodzenie tkanek miękkich otaczających jamę ustną.

35). podobnie jak wszystkie pozostałe wymagają szybkiej interwencji (ryc. 37). 3b) Guz z´bopochodny – RTG 23 . leki immunostymulujące (ryc. Istnieją doniesienia na temat wrażliwości włókniakomięsaka na radioterapię. 3a) Guz z´bopochodny (ryc. (ryc. która szybko i spektakularnie uszkadza i deformuje okoliczne tkanki. 36). chemioterapię. Według statystyk może stanowić około 6% rozpoznań (ryc. 3c) Czerniak amelanotyczny – RTG (ryc. 3b) Rak p∏askonab∏onkowy (ryc. 3) W∏ókniakomi´sak (ryc. Są rzadko spotykane (1%). 3a) Czerniak z∏oÊliwy guzy z´bopochodne Nowotwory te wykazują miejscową złośliwość.W przypadkach wczesnej diagnozy leczenie powinno obejmować zabieg chirurgiczny. (ryc. Włókniakomi´sak (fibrosarcoma) Nowotwór ten ma podobną dynamikę wzrostu do raka płaskonabłonkowego i podobnie do niego wymaga wczesnych interwencji.

Stanowi 5­10% zmian rozrostowych w jamie ustnej spotykanych w klinice kotów. jej przebieg jest zbliżony do przebiegu nadziąślaków psich. 0c) Zespó∏ eozynofilowy . że rokowanie jest ostrożne (ryc. 39). będącym prawdopodobnie wynikiem alergizacji. 3) Kostniakomi´sak nadziàÊlaki (epulides) Występujące w formie nadziąślaków włóknistych stanowią rzadką chorobę proliferacyjną u kotów. (ryc. Duże ryzyko wznowy powoduje. jeżeli nie usunie się całego wyrostka zębodołowego (ryc. 0b) Zespó∏ eozynofilowy (ryc. 38). a leczenie obejmuje podawanie glikokortykosteroidów miejscowo i ogólnie. 39b) NadziàÊlak 2 (ryc. ma za to silny. płytki lub właśnie ziarniniaka. (ryc. Rozrost jest mało dynamiczny i w porównaniu z innymi guzami kostniakomięsak nie powoduje demineralizacji kości. Jest zmianą rozrostową o podłożu zapalnym. który może mieć postać wrzodu eozynofilowego.kostniakomi´sak (osteosarcoma) Guz wymagający usunięcia radykalnego. 40). Rozpoznanie ustala się na podstawie wyniku badania histopatologicznego. wyraźny cień wskazujący na dużą gęstość swych tkanek (ryc. 39a) NadziàÊlaki (epulides) (ryc. ziarniniak kwasochłonny Zaburzenie jest formą zespołu eozynofilowego. Ziarniniak lub płytka eozynofilowa przybiera postać wyniesionych zmian na podniebieniu i przestrzeni podjęzykowej lub na grzbiecie języka. Forma wrzodu eozynofilowego występuje najczęściej na górnych wargach i przebiega bez świądu. 0a) Zespó∏ eozynofilowy (ryc. Podobnie jak u psów ryzyko nawrotu jest bardzo duże.

St. 2b) Katar koci (ryc. w tym badanie laboratoryjne. BSAVA. Mosby. Wet. obok nawracających spadków apetytu.A. W przypadku FeLV obserwuje się owrzodzenia języka i warg (ryc. Zmiany są bolesne. przy długotrwałej antybiotykoterapii).. 2. Penman S. których objawy kliniczne mogą być rozpoznane podczas badania jamy ustnej. 1995. W: Small Animal Dentistry. 5. Harvey C.: Oral neoplasms. anemii. W: Crossley D. Gawor J. 2005. Louis 1993: 297-312.: Feline oral pathology. katar koci (FHV + FCV) W przebiegu tej polietiologicznej choroby stwierdza się owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej. Emily P. 4. przeprowadzić badanie ogólne i badania dodatkowe. (red. 2002. (4): 22. (ryc. FIP – zakaêne zapalenie otrzewnej Objawy tych infekcji wirusowych są nieswoiste. Leczenie musi obejmować postępowanie przywracające prawidłową florę bakteryjną (probiotyki) oraz leczenie przeciwgrzybiczne miejscowe. choroby zakaêne FeLV – białaczka kotów. 1) Zmiany w jamie ustnej w przebiegu bia∏aczki kotów kandydoza Infekcja drożdżakami Candida spp. zmiAny W jAmie ustnej toWArzyszÑce chorobom ukłAdoW ym Jama ustna jest miejscem manifestowania się wielu objawów chorobowych.: Czerniak złośliwy w jamie ustnej. Mag.Piśmiennictwo: 1.E. 2a) Katar koci (ryc. czy zmiany obserwowane w jamie ustnej mają charakter pierwotny czy wtórny – w tym celu należy zebrać wywiad. Na śluzówkach pojawiają się białe. Dla przebiegu leczenia podstawową kwestią jest ustalenie. Harvey C.P. Wet. 41). a szczególnie języka (ryc.: Nadziąślaki – aktualne informacje na temat rozpoznawania i leczenia u psów i kotów. 2 .): Manual of Small Animal Dentistry. FIV – zaka˝enie wirusem niedoboru immunologicznego. tzw. Mag. barwy od różowej do żywoczerwonej. najczęściej towarzyszy chorobom przebiegającym z defektem immunologicznym. diagnosis and management. Wet. wyraźnie odgraniczone. 2001. Mag.: Postępowanie po stwierdzeniu guza w jamie ustnej psa lub kota. 42).. Wirusowe infekcje górnych dróg oddechowych. Czynnikami sprawczymi są FHV i FCV – herpeswirus kotów i kaliciwirus kotów. jako ostatnie wykonuje się badanie stomatologiczne pacjenta w znieczuleniu. (4): 5. Poniżej przedstawiono jednostki chorobowe o charakterze systemowym. Gawor J. wyniszczeniem organizmu lub leczeniu niszczącym florę saprofityczną (np.E. (5): 12. gorączki występują zapalenie przyzębia i powiększenie węzłów chłonnych. serowate naloty. a w przypadkach opornych systemowe. Gawor J. 3. Przegląd literatury oraz doświadczenia własne.

toczeń rumieniowaty układowy. Zapach amoniaku jest często główną przyczyną wizyty u lekarza (ryc. Obserwujemy brunatne przebarwienie języka. pojawiają się też zaburzenia naczyniowe. Jest on odpowiedzialny za uszkodzenia śluzówki. przyspieszają degradację przyzębia (ryc. 44). ) Zmiany w jamie ustnej w przebiegu mocznicy u kota NadczynnoÊç przytarczyc (hiperparatyroidyzm) Nadczynność przytarczyc występuje w powiązaniu z niewydolnością nerek (częściej) lub jako wtórna żywieniowa nadczynność przytarczyc związana z hi­ perwitaminozą A. Objaw jest potencjalizowany współistniejącym stanem zapalnym przyzębia. Zmiany te nie dają specyficznego obrazu. W zależności od zaawansowania choroby zmiany mogą mieć postać lekkich podrażnień bądź ciężkich owrzodzeń. wydalaniem mocznika na powierzchnie błon śluzowych jamy ustnej. Prowadzi to do upośledzenia mechanizmów obronnych dziąsła i zwiększonej akumulacji płytki nazębnej. szczególnie przy braku higieny. a przy głębokiej koagulopatii prowadzą do krwotoku. depigmentacją skóry warg i owrzodzeniami. dikumarolem i warfaryną – występują różnego nasilenia krwawienia z dziąseł. Leczenie prowadzi się po ustaleniu pierwotnej przyczyny choroby. 3) Zmiany w jamie ustnej w przebiegu cukrzycy u kota (ryc. objaw gumowej żuchwy. tzw. niekiedy przyjmujące postać masywnego krwotoku. Postępowaniem z wyboru jest podanie świeżej krwi i preparatów witaminy K. W obrazie RTG hiperparatyroidyzm widoczny jest jako rozrzedzenie substancji mineralnej kości. toczeń skórny krążkowy czy wypryski polekowe mogą powodować powstanie zmian przebiegają­ cych z depigmentacją błony śluzowej. zatrucia mocznica – objawia się m. prowadząc do osteomalacji. Ze strony jamy ustnej pojawiają się objawy zmniejszonej mineralizacji kośćca szczęk i żuchwy. choroby nowotworowe poza jamà ustnà Zaawansowane zmiany nowotworowe rzutują na funkcjonowanie całego organizmu. wywołują punkcikowate wynaczynienia. szczególnie przebiegające z obrazem trombocytopenii. np. 43). Na wargach może dochodzić do utraty włosa. 2 Zatrucia rodentycydami antykoagulacyjnymi. Uszkodzenia narządów wewnętrznych na skutek choroby nowotworowej. Nadprodukcja parathormonu wywołuje zaburzenia gospodarki wapniem. W skrajnych przypadkach obserwujemy nadmierną elastyczność kośćca. Krwawienia są trudne do opanowania. Bakterie ureazododatnie przekształcają go w wolny amoniak. choroby immunologiczne Alergia kontaktowa.in. (ryc.choroby endokrynogenne Cukrzyca W przebiegu cukrzycy zachwianiu ulega miejscowa odpowiedź immunologiczna. .

Manson Publishing. Wtórnie mogą powstawać owrzodzenia na śluzówce dziąseł i języka. 4. London 2003: 251-270. biegunki. Piśmiennictwo: 1.C. Obie choroby prowadzą do utraty białka oraz immunosupresji. nefropatia białkogubna Pomimo różnej etiologii głównymi objawami ogólnymi tych schorzeń są podobnie wodobrzusze. Wyd.: Textbook of Veterinary Internal Medicine. 3. Feldman E.F.P.. Frymus T.A. Kurski G. Louis 2005: 1290-1297. 6-7. Baltimore 2003: 243-247. Ettinger S. Terapia opiera się na leczeniu choroby podstawowej. St.inne ˚ółtaczka Przy podwyższonym poziomie bilirubiny w przebiegu żółtaczki zmiana zabarwienia śluzówek jamy ustnej jest jednym z pierwszych symptomów choroby (ryc. (ryc. 6.. enteropatia białkogubna. SIMA WLW. wielomocz.D. Elsevier Saunders.: Choroby zakaźne kotów.: The Feline Patient: Essentials of Diagnosis and Treatment. Norsworthy G.J. 45). listopad 2003. 2. Warszawa 2000: 9-134... ) Objawy ˝ó∏taczki w jamie ustnej u kota 2 . Tilley L. Lippincott Williams & Wilkins. Grace S.: Kryteria oceny zdrowotności przyzębia. 5. wydanie specjalne. Schaer M. Weterynaria po Dyplomie.: Clinical Medicine of the Dog & Cat. Crystal M.

KLUCZ DO ANKIETY PSY Osad nazębny czyste korony płytka bakteryjna kamień nazębny na niektórych zębach obfity kamień nazębny Stan przyzębia bez zmian zapalenie dziąseł zapalenie przyzębia 2 .

KLUCZ DO ANKIETY KOTY Osad nazębny czyste korony płytka bakteryjna kamień nazębny na niektórych zębach obfity kamień nazębny Stan przyzębia zapalenie dziąseł zapalenie przyzębia 29 .

.................................................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................... ......................................................................................................................... .... ..................................................................................................................................................................................................................................................................... 30 ................................ ................................................................................................................................................................................... ........................................... .................................................................................................................................................................. ............... ..................................................................................................................................................................................................................................................................... ...................................................................................... ....................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................ ..................... ................................................................................. ........................................ .................. .................................................................. .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... .......... ..................................................................................................................... ........................................................... ............................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. ................................................... ................................................. ..................................................................................................................................................................................................................................................................... . ....................................................................................... .......................................................... ...................................................................... .. ..........................................................................................................................................................................Notatki: ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ ...................... ...................................................................................................................................................... ...............................

.

www.com.pl .usmiechpupila.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->