P. 1
Egzamin Kwalifikacyjny Elektryka w Pytaniach i Odpowiedziach

Egzamin Kwalifikacyjny Elektryka w Pytaniach i Odpowiedziach

|Views: 2,567|Likes:
Wydawca: gazela17

More info:

Published by: gazela17 on Nov 23, 2010
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/13/2013

pdf

text

original

Recenzenci: dr inż. Krzysztof Siodła Rzeczoznawca SEP, Specjalista SEP inż. Aleksander Podbrez Rzeczoznawca SEP

Spis treści

Wstęp. 1. ZARYS WIADOMOŚCI Z PODSTAW ELEKTROTECHNIKI 1.1. Obwód elektryczny oraz podstawowe prawa
Ksi żka jest przeznaczona dla osób przygotowuj cych si do egza minu kwalifikacyjnego na uprawnienia w zakresie eksploatacji urz dzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych i zawiera wiadomości wymagane na egzaminie kwalifikacyjnym. Ksi żka ta może być przydatna również osobom na stanowiskach dozoru nad urz dzeniami, instalacjami i sieciami elektro energetycznymi. 1.1.1. Obwód elektryczny 1.1.2. Prąd i napięcie 1.1.3. Prawo Ohma 1.1.4. Rezystancja i rezystywność. Łączenie rezystorów 1.1.5. Źródła prądu elektrycznego 1.1.6. Prawa Kirchhoffa 1.1.7. Moc i energia. Prawo Joule'a lenza 1.1.8. Budowa i działanie akumulatorów

15 . 17 17
17 17 19 19 21 21 23 23

© Copyright by Wydawnictwo i Handel Ksi żkami „KaBe" s.c. Krosno 2001

1.2. Zjawiska magnetyczne i elektromagnetyczne
1.2.1. Pole magnetyczne 1.2.2. Zjawisko indukcji elektromagnetycznej 1.2.3. Zjawisko elektrodynamiczne 1.2.4. Zasada działania prądnicy i silnika elektrycznego prądu stałego

26
26 27 29 30

ISBN 83 913084 4 8

1.3. Prąd przemienny jednofazowy
1.3.1. Wielkości charakterystyczne prądu sinusoidalnego 1.3.2. Obwód elektryczny z rezystancją, reaktancją i impedancją 1.3.3. Kondensatory. Łączenie kondensatorów 1.3.4. Moc prądu przemiennego jednofazowego Wydawca: Wydawnictwo i Handel Ksi żkami „KaBe" s.c. Krosno, tel.(013)43 216 52 Wydanie drugie, poprawione i uzupełnione. Skład i łamanie: F.U.H. „Fold Kom" s.c. Krosno, tel. (013) 436 60 54 Druk i oprawa: SER1DRUK S.C. Łódź, tel./fax (042) 649 30 66

32
32 33 36 37

1.4. Prąd przemienny trójfazowy
1.4.1. Układy połączeń 1.4.2. Moc prądu trójfazowego

38
38 39

5

2. OCHRONA PRZED PORA ENIEM PRĄDEM ELEKTRYCZNYM W URZĄDZENIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH O NAPIĘCIU DO 1 k V — 4 0 2.1. Wiadomości ogólne
2.1.1. Oddziaływanie prądu elektrycznego na organizm ludzki 2.1.2. Warunki środowiskowe 2.1.3. Stopnie ochrony obudów urządzeń elektrycznych 2.1.4. Klasy ochronności urządzeń elektrycznych i elektronicznych 2.1.5. Napięcia i układy sieciowe 2.1.6. Oznaczenia przewodów i zacisków 2.1.7. Środki ochrony przed pora eniem prądem elektrycznym przy eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych

4. BUDOWA I EKSPLOATACJA URZĄDZEŃ ELEKTROENERGETYCZNYCH.......102 4.1. Ogólne zasady eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych
4.1.1. Wiadomości ogólne 4.1.2. Wymagania kwalifikacyjne dla osób zajmujących się eksploatacją urządzeń elektroenergetycznych 4.1.3. Dokumentacja techniczna 4.1.4. Przyjmowanie urządzeń do eksploatacji 4.1.5. Prowadzenie eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych 4.1.6. Kontrola eksploatacji

102
102 104 106 108 109 110

40
40 ..41 41 43 44 50 52

4.2. Elektryczne urządzenia napędowe
4.2.1. Rodzaje i budowa silników elektrycznych 4.2.1.1. Silniki indukcyjne 4.2.1.2. Silniki prądu stałego 4.2.1.3. Silniki komutatorowe prądu przemiennego jednofazowe 4.2.1.4. Dobór silników w zale ności od warunków środowiskowych 4.2.1.5. Zabezpieczenia silników elektrycznych 4.2.2. Eksploatacja elektrycznych urządzeń napędowych 4.2.2.1. Wiadomości ogólne 4.2.2.2. Oględziny i przeglądy 4.2.2.3. Zakres badań technicznych dla elektrycznych urządzeń napędowych 4.2.2.4. Podstawowe uszkodzenia silników indukcyjnych, ich objawy i sposoby usuwania 4.2.2.5. Podstawowe uszkodzenia silników prądu stałego, ich objawy i sposoby usuwania

111
111 112 123 129 .....130 131 135 135 138 142 144 153

2.2. Rodzaje ochron przeciwpora eniowych
2.2.1. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim (ochrona podstawowa) 2.2.2. Ochrona przed dotykiem pośrednim (ochrona dodatkowa) 2.2.2.1. Ochrona przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania 2.2.2.2. Ochrona przez zastosowanie urządzenia II klasy ochronności 2.2.2.3. Ochrona przez zastosowanie izolowania stanowiska 2.2.2.4. Ochrona przez zastosowanie separacji elektrycznej 2.2.2.5. Ochrona przez zastosowanie nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych 2.2.3. Równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim 2.2.4. Połączenia wyrównawcze 2.2.5. Przewody ochronne, ochronno neutralne i wyrównawcze 2.2,6 Uziomy i przewody uziemiające 2.2.7. Wymagania dodatkowe dotyczące ochrony przeciwpora eniowej w zale ności od warunków środowiskowych 2.2.7.1. Pomieszczenia wyposa one w wannę lub basen natryskowy (łazienki) 2.2.7.2. Place budowy i robót rozbiórkowych 2.2.7.3. Gospodarstwa rolne i ogrodnicze 2.2.7.4. Wymagania dodatkowe dotyczące ochrony przeciwpora eniowej w ograniczonych przestrzeniach przewodzących 2.2.8. Przyłączanie urządzeń elektrycznych

52
53 55 56 73 74 75 ...78 79 81 83 85 89 89 91 93 94 95

4.3. Transformatory energetyczne
4.3.1. Budowa i działanie transformatorów 4.3.2. Eksploatacja transformatorów 4.3.3. Typowe zakłócenia i uszkodzenia transformatorów 4.3.4. Zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych transformatorów o mocy do 1,6 MVA

155
155 166 171 174

4.4. Stacje elektroenergetyczne
4.4.1. Budowa stacji elektroenergetycznych 4.4.2. Eksploatacja stacji elektroenergetycznych 4.4.2.1. Wiadomości ogólne i czynności łączeniowe 4.4.2.2. Oględziny stacji elektroenergetycznych 4.4.2.3. Przeglądy stacji elektroenergetycznych

174
174 181 181 184 187

3. OCHRONA PRZECIWPORA ENIOWA W URZĄDZENIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH O NAPIĘCIU POWY EJ 1 kV

99

6

7

4.5. Elektroenergetyczne linie napowietrzne
4.5.1. Budowa linii napowietrznych 4.5.2. Ochrona od przepięć linii napowietrznych 4.5.2.1. Ochrona od przepięć elektroenergetycznych linii napowietrznych o napięciu wy szym ni 1 kV 4.5.2.2. Ochrona od przepięć elektroenergetycznych linii napowietrznych o napięciu do 1 W 4.5.3. Eksploatacja elektroenergetycznych linii napowietrznych 4.5.4. Zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych linii napowietrznych

190
190 208 208 209 210 213

4.8. Baterie kondensatorów do kompensacji mocy biernej
4.8.1. Budowa baterii kondensatorów 4.8.2. Rodzaje kompensacji mocy biernej za pomocą kondensatorów 4.8.3. Dobór mocy baterii do kompensacji mocy biernej 4.8.4. Eksploatacja baterii kondensatorów do kompensacji mocy biernej 4.8.4.1. Prowadzenie eksploatacji i programy pracy 4.8.4.2. Oględziny i przeglądy baterii kondensatorów 4.8.4.3. Pomiary eksploatacyjne

265
265 269 270 271 271 273 275

4.6. Elektroenergetyczne linie kablowe
4.6.1. Kable elektroenergetyczne i sygnalizacyjne 4.6.2. Osprzęt kablowy 4.6.3. Układanie kabli 4.6.3.1. Postanowienia ogólne 4.6.3.2. Układanie kabli w ziemi 4.6.3.3. Układanie kabli w kanałach, tunelach i budynkach 4.6.4. Oznaczenia linii kablowych 4.6.5. Przekazywanie linii kablowych do eksploatacji 4.6.6. Eksploatacja linii kablowych 4.6.6.1. Oględziny i przeglądy linii kablowych 4.6.6.2. Czynności związane z załączaniem i wyłączaniem linii kablowych 4.6.6.3. Postępowanie w razie awarii, po aru lub innych nienormalnych objawów pracy linii kablowych 4.6.7. Zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych linii kablowych

214
214 217 218 218 220 225 227 228 231 231 232 233 234

4.9. Spawarki i zgrzewarki
4.9.1. Rodzaje i budowa spawarek 4.9.2. Rodzaje i budowa zgrzewarek 4.9.3. Eksploatacja spawarek i zgrzewarek 4.9.3.1. Zagadnienia ogólne 4.9.3.2. Oględziny i przeglądy 4.9.4. Zakres badań technicznych dla urządzeń spawalniczych

276
276 280 281 281 283 286

4.10. Urządzenia oświetlenia elektrycznego
4.10.1. Zasady eksploatacji urządzeń oświetleniowych 4.10.2. Oględziny, przeglądy i remonty urządzeń oświetlenia elektrycznego 4.10.3. U ytkowanie urządzeń oświetlenia elektrycznego

288
288 290 292

4.11. Urządzenia prostownikowe i akumulatorowe
4.11.1. Urządzenia prostownikowe 4.11.2. Urządzenia akumulatorowe 4.11.2.1. Baterie akumulatorów 4.11.2.2. Ładowanie akumulatorów 4.11.3. Zasady eksploatacji urządzeń prostownikowych i akumulatorowych 4.11.4. Wymagania w zakresie wyników pomiarów urządzeń prostownikowych i akumulatorowych

293
293 296 296 297 302 306

4.7. Instalacje elektryczne
4.7.1. Wiadomości ogólne 4.7.3. Rodzaje pomieszczeń i ich wpływ na dobór instalacji 4.7.4. Przyłącza i złącza 4.7.5. Warunki techniczne jakim powinna odpowiadać instalacja elektryczna w obiekcie budowlanym 4.7.6. Ochrona przewodów przed prądem przetę eniowym 4.7.7. Ochrona przed przepięciami w instalacjach elektrycznych nn 4.7.8. Sprawdzenie odbiorcze instalacji elektrycznych 4.7.9. Eksploatacja instalacji elektrycznych 4.7.10. Zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych instalacji oraz terminy wykonania

238
238 247 250 252 254 256 260 262 263

4.12. Zespoły prądotwórcze
4.12.1. Rodzaje zespołów prądotwórczych 4.12.2. Eksploatacja zespołów prądotwórczych 4.12.2.1. Uruchomienie zespołu prądotwórczego i programy pracy 4.12.2.2. Obsługa zespołów prądotwórczych 4.12.2.3. Oględziny, konserwacja i remonty zespołów prądotwórczych

307
307 308 308 311 314

8

9

Badania urządzeń piorunochronnych 376 376 385 388 10 11 . BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY 6.1. Określenia 7.14.17.1.3.2. Urządzenia do elektrolizy 4.1.5. Urządzenia piorunochronne 4. Podstawowe czynności eksploatacyjno ruchowe 4.1. Zasady bezpiecznego wykonywania prac 7. Urządzenia elektrotermiczne 4. Naprawa elektrycznych urządzeń w strefach zagro onych wybuchem 348 348 350 355 359 361 361 365 368 371 372 4.16. Dobór urządzeń elektrycznych w strefach zagro onych wybuchem 4.17.5.2.1.5.347 4.2. ZASADY ORGANIZACJI I WYKONYWANIA PRAC PRZY URZĄDZENIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH 7.14.1. Rodzaje poleceń na pracę 7. Przygotowanie miejsca pracy.2.17.1. Rodzaje i budowa urządzeń elektrotermicznych 4. Zasady bezpieczeństwa wykonywania prac przy obsłudze urządzeń elektroenergetycznych 395 395 397 398 400 400 402 405 405 406 408 413 419 419 421 422 4.16.14.4.2. Eksploatacja urządzeń do elektrolizy 4.14. Podstawowe zosady eksploatacji urządzeń przeciwwybuchowych 4.13. Eksploatacja urządzeń elektrycznych w strefach zagro onych wybuchem 4.2. Zasada działania i budowa urządzeń do elektrolizy 4. Budowa urządzeń piorunochronnych 4.2.1.. Warunki przyjęcia do eksploatacji i program pracy urządzeń elektrotermicznych 4.2. Czynności konserwacyjne urządzeń elektrycznych czynnych i rezerwowych w strefach zagro onych wybuchem 4.12.14.1.16. Zasady wykonywania prac na polecenie 7.16.2.13.4.2. Straty energii 5. Instalowanie urządzeń elektrycznych w strefach zagro onych wybuchem 4. Zakres badań technicznych urządzeń do elektrolizy 332 332 336 336 338 340 4.16.13.5.1. Zasady oszczędzania energii w zakładach przemysłowych 5.5. Elektryczne urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym 4. zakończenie pracy 7. Sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego 341 4.1. Wiadomości ogólne 6.16. przeglądy i remonty urządzeń elektrotermicznych 4. Organizacja bezpiecznej pracy przy sieciach elektrycznego oświetlenia ulicznego .2. Polecenia na wykonanie prac oraz kwalifikacje i obowiązki pracowników w zakresie organizacji bezpiecznej pracy 7. Przeglądy urządzeń elektrycznych w strefach zagro onych wybuchem 4.2.5. Oględziny urządzeń elektrycznych w strefach zagro onych wybuchem 4.3.3..14.15.5.15. Urządzenia elektryczne przeciwwybuchowe Ex i strefy zagro enia 4.3.4. dopuszczenie do pracy.16. Eksploatacja sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego 344 4.2. Monta 341 4.3.5.2. przeglądy i remonty urządzeń do elektrolizy 4.1.15.15.2.16.16.5.16.13. Podstawowe warunki bezpiecznej pracy przy urządzeniach elektroenergetycznych 7.3.5.13.3.17.16.2. Kompensowanie mocy biernej 6. Oględziny. Zagro enia wybuchem 4. Oględziny. Wykonywanie stałych czynności eksploatacyjno konserwacyjnych przez wyznaczone osoby przy urządzeniach o napięciu do 1 kV 7.4.3. OGÓLNE ZASADY RACJONALNEJ GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ 5. Zakres badań technicznych urządzeń elektrotermicznych 316 316 325 325 327 330 5.3. Eksploatacja urządzeń elektrotermicznych 4..5. Ochrona wewnętrzna 4.

7. Udzielanie pomocy przedlekarskiej przy oparzeniach termicznych i chemicznych 12 424 436 436 437 442 443 Literatura Normy Przepisy prawne Katalogi „. Gaszenie urządzeń elektroenergetycznych 8. Środki i sprzęt gaśniczy 8.2.3. Sprzęt ochronny i narzędzia pracy 8. Wymagania w zakresie ochrony przeciwpo arowej dotyczące instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych w zale ności od wpływów zewnętrznych 9.5.5. Uwalnianie pora onego spod działania prądu elektrycznego o napięciu do 1 kV 9.1. Skutki przepływu prądu przez ciało ludzkie 9.6.2..7.6.4.1. ZASADY POSTĘPOWANIA PRZY RATOWANIU OSÓB PORA ONYCH PRĄDEM ELEKTRYCZNYM I POPARZONYCH 9. Uwalnianie pora onego spod działania prądu elektrycznego o napięciu powy ej 1 kV 9... Przywrócenie krą enia 9. Udzielanie pomocy przedlekarskiej osobom pora onym prądem elektrycznym 9. Niebezpieczeństwo po aru od urządzeń elektrycznych 8. 455 466 470 471 „ 444 448 448 449 454 456 458 460 463 13 .4.3. Postępowanie w razie po aru 8. Sztuczne oddychanie 9. OCHRONA PRZECIWPO AROWA 8.

3a). którego wartość i zwrot nie zmieniaj si w funkcji czasu (rys.Ponadto poprawiono zauważone bł dy i uwzgl dniono słuszne uwagi krytyczne. 1.1. ZARYS WIADOMOŚCI Z PODSTAW ELEKTROTECHNIKI 1. Jednostk pr du elektrycznego jest 1 Amper [A]. Schemat najprostszego obwodu elektrycznego nierozgał zionego.3b.2.1. Autor. Obwód elektryczny oraz podstawowe prawa 1. Rys. c).l.2. Krzysztofowi Siodle i Panu inż. Pr d nie spełniaj cy tego warunku nazywa si zmiennym (rys.l. Aleksandrowi Podbrezowi za bardzo wnikliwe. że to wydanie ksi żki b dzie również stanowić cenn pomoc w przygotowaniu si elektryków do egzaminu kwalifika cyjnego.1) lub rozgał ziony (rys. Obwód elektryczny Obwód elektryczny jest to zespół elementów tworz cych przy najmniej jedn zamkni t drog dla przepływu pr du elektrycznego. 1.1. Schemat obwodu rozgał zionego. 1. 1. 16 17 . 1. Podstawowymi elementami obwodu elektrycznego s : • źródła napi cia. • odbiorniki.1. Pr d stały jest to pr d. Chciałbym w tym miejscu serdecznie podzi kować recenzen tom Panu drowi inż. Rys. Mam nadziej .2). 1. • przewody ł cz ce.1. Obwód może być nierozgał ziony (rys. Prąd i napięcie Pr dem elektrycznym nazywamy stosunek ilości ładunku przepływaj cego przez przekrój przewodnika w małym przedziale czasu do tego czasu. konstruktywne i życzliwe uwagi oraz cenne wskazówki.

c) sinusoidalnie zmiennego. Jednostk napi cia U jest 1 Volt [V].4b). 1.4. Łączenie rezystorów Rezystancj jednorodnego przewodnika wyraża wzór: gdzie VA i VB potencjały punktów A i B. Napi cie mi dzy punktami A i B jest to różnica potencja łów mi dzy tymi punktami 1.1. Napi cie mierzy si woltomierzem. d) pulsuj cego jednokierunkowego.4. Rezystancja i rezystywność. Prawo Ohma W obwodach pr du stałego prawo Ohma ma postać: Pr d w obwodzie jest wprost proporcjonalny do przyłożonego napi cia.1. Pomiary: a) pr du I) amperomierzem. Pr d mierzy si amperomierzem.4a).3. gdzie: R / S G rezystancja w długość przewodnika w m przekrój poprzeczny przewodnika w mm 2 konduktancja w simensach — rezystywność w konduktywność w Rys. RB rezystancja bocznika.l . a odwrotnie proporcjonalny do rezystancji obwodu. c) d) Inne postacie: gdzie: R rezystancja. Przebiegi pr dów w czasie: a) stałego.1. b) zmiennego dwukierunko wego. który należy wł czyć szere gowo z odbiornikiem (rys. rezystancja wewn trzna amperomierza.3. 1. który należy wł czyć rów nolegle z odbiornikiem (rys. 1. rezystancja posobnika. 2) amperomierzem z boczni kiem. b) napi cia. R rezystancja odbiornika. Jednostk rezystancji R jest 1 Om Rys. 18 19 .

1. c) mieszane. 1. 1. Pierwsze prawo Kirchhoffa można zapisać w postaci: 20 21 . Rezystancj wypadkow szeregowo poł czonych n rezystorów (oporników) (rys.1. 1. ogniwa i akumulatory (pkt 1.1. 1. 1.5. Pr dy dopływaj ce do w zła oznaczamy jako dodatnie. Prawa Kirchhoffa Rys.6.1. Poł czenie rezystorów: a) szeregowe. 1. współczynnik temperaturowy rezystancji w Rys.7). Źródła prądu elektrycznego Źródłami pr du przemiennego s pr dnice maszynowe trójfa zowe (generatory) zainstalowane w elektrowniach zawodowych. b) równolegle.6) rezystancj wypadkow oblicza si ze wzoru: • Pierwsze prawo Kirchhoffa Suma pr dów dopływaj cych do każdego w zła jest równa sumie pr dów wypływaj cych z tego w zła. b) Źródłami pr du stałego mog być pr dnice maszynowe pr du stałego.5.Rezystancj przewodu w zależności od temperatury wyraża wzór: gdzie: a rezystancja przewodu w temperaturze t rezystancja przewodu w temperaturze 20°C. Ł czenie ogniw: a) szeregowe. 1.5b) oblicza si ze wzoru: 1. a pr dy wypływaj ce jako ujemne (rys. prze mysłowych lub prywatnych. b) równoległe.7. Układ równoległy dwóch oporników. W celu uzyskania wyższego napi cia ogniwa lub akumulatory ł czymy w tak zwane baterie (rys.6.8).8). Dla dwóch rezystorów poł czonych równolegle (rys.5a) oblicza si ze wzoru: Rezystancj wypadkow równolegle poł czonych n rezystorów (rys. a) Rys. 1.

P U / R Energia elektryczna W pobrana w czasie t przez odbiornik przy napi ciu U oraz pr dzie I wyraża si wzorem: Jednostk energii W jest 1 kilowatogodzina [kWh].8. do kwadratu pr du oraz do czasu przepływu t. 1. zwanym oczkiem (rys.po przekształceniu ogólnie 1. Budowa i działanie akumulatorów Akumulator przeznaczony jest do magazynowania energii elektrycznej. Rys. Zgodnie z II prawem Kirchhoffa w obwodzie przedstawionym na rys.9 jest spełnione równanie: lkWh = 3. Prawo Joule'a Lenza • Moc pr du stałego wyraża zależność gdzie: moc w W. • Drugie prawo Kirchhoffa W dowolnym zamkni tym obwodzie elektrycznym. • Prawo Joule'a Lenza Ilość ciepła Qc wydzielonego w przewodniku pod wpływem przepływu pr du elektrycznego jest proporcjonalna do rezystancji R przewodnika. Obwód elektryczny jednooczkowy.6 10 J 6 1. 1 J=l W s Rys. 1.7. Moc i energia. Proces formowania si akumulatora nazywamy procesem ładowania.9) suma algebraiczna napi ć źródłowych (Ek) jest rów na sumie algebraicznej napi ć odbiornikowych Ut (spadków napi ć) Jednostk ciepła Qc jest 1 dżul [J].1. W zeł obwodu elektrycznego. napi cie w V. a proces oddawania energii elektrycznej do obwodu proce sem wyładowania.8.1. 1. wi ksz jednostk jest 1 kW = 1000 W. 22 23 . 1. rezystancja w Jednostk mocy P jest 1 Wat [W]. pr d w A.9.

Rozróżniamy akumulatory kwasowe (ołowiowe) i zasadowe (żelazo niklowe i kadmowo niklowe). 1. 1.28 g/cm3). b) układ poł czeń przy ładowaniu akumulatora.14 g/cm3). Akumulator ołowiowy: a) układ poł czeń przy wyładowaniu aku mulatora. Napi cie akumulatora ołowiowego ma wartość 2V. Podczas wyładowania akumulator pracuje jako źródło energii elektrycznej i energia chemiczna z powrotem jest zamieniana na ener gi elektryczn . 1.11. C) Rys. 24 25 . elek trod dodatni jest dwutlenek ołowiu PbO2.10) Przebieg ładowania i rozładowania akumulatora ołowiowego przedstawiono na rys. Akumulator kwasowo olowiowy do baterii stacjonarnych firmy TLTNGSTONE BATTER1ES. która zamienia si na energi chemiczn i w tej postaci jest magazynowana. W stanie naładowanym elektrod ujemn jest ołów Pb. a elektrolitem wodny roztwór kwasu siarkowego (H2SO4 + H2O) Stan naładowania: PbO2 2H2SO4 Pb + Podczas wyładowania obie elektrody pokrywaj si siarczanem oło wiu. jaki można z niego otrzymać przy jednokrotnym wyładowaniu. Wyrażamy j w amperogodzinach.10.Podczas ładowania akumulator jest odbiornikiem energii elek trycznej. 1. Stan wyładowania: PbSO4 2H2O PbSO4 + Przy ładowaniu g stość elektrolitu zwi ksza si (1. Rys. Przez pojemność akumulatora rozumiemy ładunek Q. • Akumulatory ołowiowe (rys. Przy wyładowaniu g stość elektrolitu zmniejsza si (1. c) przebieg łado wania i wyładowania akumulatora U =f(t).11. • Sprawność pojemnościowa jest równa stosunkowi ła dunku Qwyt wydanego podczas wyładowania do ładunku pobrane go przez akumulator podczas ładowania przy tej samej stałej wartości pr du ładowania i pr du wyładowania.

Napi cie znamionowe jednego ogniwa akumulatora zasado wego wynosi 1.2.5 0. Do wad należy zaliczyć ich mniejsz w porównaniu z akumulatorami ołowiowymi sprawność pojemnościow = 0.12a).2 V.7 0. a jako elektrod dodatni wodorotlenek niklu Ni(OH)3.13. Siła elektro motoryczna.1.12b). 1. Zjawiska magnetyczne i elektromagnetyczne 1. Obrazy pól magnetycznych wytworzonych przez: a) magnes trwa ły. W akumulatorze żelazo niklowym jako elektrod ujemn stosuje si żelazo Fe. Do zalet nowoczesnych akumulatorów kadmowo niklowych należ : lekkość. pr dkości poruszania przewodnika v oraz indukcji magnetycznej B. 1. 1.2.• Sprawność energetyczna jest równa stosunkowi ener gii oddanej przez akumulator podczas wyładowania do energii pobra nej podczas ładowania Jest ona mniejsza od sprawności pojemnościowej.20 g/cm3. a jako elektrod dodatni wodorotlenek niklu. bo napi cie wyła dowania jest niższe od napi cia ładowania. Rys. 1.52 i sprawność energetyczn = 0. bardzo małe samowyładowanie.2. 1.19 1. Zjawisko indukcji elektromagnetycznej Zjawisko indukcji elektromagnetycznej polega na indukowaniu si napi cia nazywanego sił elektromotoryczn SEM w przewodzie poruszaj cym si w polu magnetycznym lub w zamkni tym obwodzie obejmuj cym zmienny w czasie strumień magnetyczny (rys. 1. Rys. niewrażliwość na wyładowanie dużym pr dem. • elektromagnes (rys. c) zmiana wartości pr du w jednej z cewek. odporność na wstrz sy.2. b) zbliżenie cewki do magnesu. W akumulatorze kadmowo niklowym jako elektrod ujemn stosuje si kadm. Pole magnetyczne Pole magnetyczne może być wytworzone przez: • magnes trwały (rys.13) a) b) 1. baterii szeregowej złożonej z n jednakowych akumulato rów jest równa: E = n • a pojemność jest równa pojemności jedne go akumulatora Q = • Akumulatory zasadowe W akumulatorze zasadowym elektrolitem jest roztwór wodny ługu potasowego KOH o g stości 1. 26 27 . Zespół elementów tworz cych drog zamkni t dla strumienia ma gnetycznego nazywamy obwodem magnetycznym. Zjawisko indukcji elektromagnetycznej: a) zbliżenie magnesu do cewki. Napi cie indukowane w przewodzie poruszaj cym si w polu magne tycznym jest wprost proporcjonalne do długości czynnej przewodu l.52 oraz wysok cen . b) elektromagnes. Akumulatory ł czy si w szereg tworz c baterie.12.

Indukcja B określa intensywność pola magnetycznego. 1. 1. Siła elektromotoryczna indukcji wzajemnej wyraża si wzorem wielkość M oznacza indukcyjność wzajemn np. Rys. Sił elektromotoryczn indukcji własnej nazywamy sił elek tromotoryczn samoindukcji eL. Wielkość siły zależy od indukcji magnetycznej B. E =B l v Kierunek indukowanej siły elektromotorycznej wyznaczamy za pomo c reguły prawej dłoni (rys. 1. Rys. cewki pierwszej z drug (rys. to na przewodnik działa siła F Kierunek ruchu Rys.16).15). 1. Kierunek działania siły określa si sto suj c reguł lewej dłoni (rys. Wielkość L oznacza indukcyjność własn cewki. Indukowanie siły elektromotorycznej: a) w cewce 2 przy zmianie pr du w cewce 1. ruchu Jednostk indukcyjności wzajemnej M jest 1 Henr [H].16. 1.14. 1. Jednostk indukcyjności L jest 1 Henr [H].15. Jednostk indukcji B jest 1 Tesla [T]. Zjawisko indukcji wzajemnej jest to indukowanie si siły elektromoto rycznej w cewce pod wpływem zmian pr du w drugiej cewce z ni sprz żon . [6] 28 29 . b) w cewce I przy zmianie pr du w cewce 2. Stosowanie reguły lewej dłoni. [6] Zjawisko indukcji własnej jest to indukowanie si siły elek tromotorycznej w cewce pod wpływem zmian pr du płyn cego w tej cewce. Stosowanie reguły prawej dłoni. Zjawisko elektrodynamiczne Jeżeli w polu magnetycznym znajduj si przewodniki z pr dem. 1.3. nat żenia pr du I i długości czynnej przewodu /.14).2.

[6] Na pr t działamy pewn sił F powoduj c ruch prostoliniowy pr ta w kierunku prostopadłym do linii pola magnetycznego z pr dkości v. Model wyjaśniaj cy zasad działania pr dnicy (a) i schemat za st pczy pr dnicy (b). Kierunek działania siły jest przeciwny do kierunku ruchu pr ta. którego cz ści jest pr t poruszany w polu magnetycznym. Jeżeli ta siła jest dostatecznie duża. Energia ta przemienia si w prac mechaniczn . Na tej zasadzie oparte jest działanie pr dnic. to pod wpływem SEM E popłynie pr d /. które dzielimy na: • pr dnice elektryczne wytwarzaj ce energi elektryczn kosztem dostarczonej im pracy mechanicznej. Do pr ta doprowadzamy pr d ze źródła o napi ciu U. Jednocześnie indukuje si w pr cie siła elektromotoryczna E = B I v. Doprowadzona do układu energia mechaniczna zo stała zamieniona w energi elektryczn . Jeżeli obwód pr ta b dzie zamkni ty.17.1. że nie ma żad nych strat mocy). Rozpatrywany pr t staje si odbiornikiem energii elektrycznej. Moc elektryczna wytworzona w pr cie jest teoretycznie równa mocy mechanicznej doprowadzonej do pr ta (przy założeniu. W rzeczywistości zachodz w silniku straty mocy. Kieru nek SEM i pr du można określić posługuj c si reguł prawej dłoni (rys.4. choćby z uwagi na rezystancj wewn trzn Rw uzwojeń silnika.14). jest przyczyn powstawania siły Elementarny model i schemat zast pczy silnika pokazano na rys. Teoretycznie wytwarzana moc mechaniczna Pm jest równa pobranej mocy elektrycznej. Na tej zasadzie oparte jest działanie silnika elektrycznego. 30 31 . Po nieważ pr t znajduje si w polu magnetycznym działa na niego siła F = B I /o zwrocie odpowiadaj cym regule lewej dłoni. • Zasada działania silnika pr du stałego Rys. W celu utrzymania pr ta w ruchu należy stale pokonywać sił Iloczyn siły Fe i pr dkości v jest moc mechaniczn Pm potrzebn do utrzymania pr ta w ruchu.18.2. Przemiany te odbywaj si w maszynach elektrycznych. Zasada działania prądnicy i silnika elektrycznego prądu stałego Zjawisko indukowania si siły elektromotorycznej w przewod niku w poruszaj cym si polu magnetycznym oraz oddziaływania pola magnetycznego na pr d elektryczny s podstaw przemiany pracy mechanicznej w energi elektryczn i odwrotnie.17. Iloczyn siły elektromotorycznej E oraz pr du I jest moc elektryczn wytworzon w pr cie Elementarny model i schemat zast pczy pr dnicy pokazano na rys. • Zasada działania pr dnicy elektrycznej elektrodynamicznej Fe = B I I przeciwdziałaj cej ruchowi pr ta. Pr d / w obwodzie zamkni tym. 1. pr t zaczyna si poruszać z pr dkości v pokonuj c sił hamuj c . W pr cie indukuje si siła elektromotoryczna E = B 1 v. 1. 1. 1. której zwrot jest przeciwny do kierun ku pr du. • silniki elektryczne wykonuj ce prac mechaniczn kosz tem pobieranej energii elektrycznej.

20) 1. Obwód elektryczny Z rezystancj R: a) układ poł czeń. 1.3.b) W praktyce posługujemy si wartościami skutecznymi napi ć pr dów.1.19) g d z i e : wartość maksymalna (amplituda). p.3. 1. Okres pr du sinusoidalnego Pulsacja Cz stotliwość . czas. 1. jest 1 rad/s. Model wyjaśniaj cy zasad działania silnika (a) i schemat zast p czy silnika (b). c) wykres wektorowy wartości skutecznych pr du i napi cia p war tość chwilowa mocy. [6] Obwód elektryczny z rezystancj R (rys. b) przebiegi u. i.18. 1. pulsacja (cz stotliwość k towa). Mierzymy je za pomoc mierników elektromagnetycznych i elektrodynamicznych. Obwód elektryczny z cewk o indukcyjności L (rys. 1. Wielkości charakterystyczne prądu sinusoidalnego Wartość chwilowa (rys. Napi cie na rezystancji jest w fazie z pr dem (k t przesuni cia fazowego mi dzy pr dem i napi ciem . 1. Wykres pr du sinusoidalnego.20.2.3. Prąd przemienny jednofazowy 1. Rys. Jednostk cz stotliwości jest 1 Herc [Hz]. Obwód elektryczny z rezystancją. reaktancją i impe dancją Rys. Jednostk okresu Tjest 1 s. Wartości skuteczne określa si dużymi literami bez wskaźników.21) gdzie reaktancj indukcyjna cewki Wartość skuteczna pr du sinusoidalnego / Rys. Jednostk pulsacji . 1. Jednostk reaktancji indukcyjnej XL jest 1 Om 33 32 .19.

L. C. b) ujemna czyli X< 0. a) c) Rys. c) wykres wektory przy przeważaj cej reaktancji pojemnościowej. k t fazowy jest dodatni.22) gdzie Xc reaktancja pojemnościowa C pojemność kondensatora w faradach [F] Reaktancja dwójnika szeregowego R.23. 34 35 .21. 1. susceptancja Jednostk susceptancji jest 1 Simens [S]. i. 1. • Obwód elektryczny z kondensatorem o pojemności C (rys. 1. p. i.Jednostk reaktancji pojemnościowej Xc jest 1 Om Napi cie na kondensatorze opóźnia si wzgl dem pr du o k t 90°. p. b) przebiegi u.23) Impedancja Z = Reaktancja X = a) b) c) Rys.22. b) wykres wektorowy przy przeważaj cej reaktancji indukcyjnej. 1. Rys. Obwód szeregowy R. c) wykres wektorowy wartości skutecznych pr du i napi cia. c) wykres wektorowy wartości skutecznych pr du i napi cia. może być: a) dodatnia czyli X> 0. 1. L. Prawo Ohma dla obwodu pr du przemiennego lub inne postacie U = I • Z. k t fazowy jest ujemny obwód ma charakter pojemnościowy. k t fazowy jest równy zeru. C w zależności od wartości L. c) równa zeru XL = Xc czyli X = 0. Obwód elektryczny z kondensatorem o pojemności C: a) układ poł czeń. Obwód elektryczny z cewk o indukcyjności L: a) układ poł czeń. lub pr d wyprzedza napi cie na kondensatorze o k t 90°. obwód ma charakter indukcyjny. a) b) c) • Obwód elektryczny z impedancj Z (rys. obwód ma charakter rezystancyjny. b) przebiegi u. C (z impedancj ): a) układ poł czeń.

Poł czenie szeregowe kondensatorów. 1.3. m d odst p mi dzy okładzinami w m. / wartość skuteczna pr du k t przesuni cia fazowego mi dzy pr dem i napi ciem. 1.25. mniejsze jednostki to: • Ł czenie kondensatorów Pojemność wypadkow (zast pcz ) szeregowo poł czonych kondensatorów (rys. 1. Kondensatory. powierzchnia okładziny w m2. Moc prądu przemiennego jednofazowego Moc pr du przemiennego jednofazowego wyrażaj nast puj ce zależności: Moc czynna P = Jednostk mocy czynnej P jest 1 Wat [W]. Poł czenie równoległe kondensatorów. przenikalność bezwzgl dna dielektryka —. Pojemność kondensatora płaskiego (rys. Pojemność kondensatora C jest ce ch charakterystyczn kondensatora określa j c jego zdolność do gromadzenia ładunku elektrycznego.4. gdzie: C S pojemność kondensatora w F.24. 1. Jednostk pojemność C jest jeden Farad [F].3.24) można obliczyć ze wzoru: Rys. Moc pozorna Jednostk mocy pozornej S jest 1 Woltamper [VA] gdzie: U wartość skuteczna napi cia.25) oblicza si ze wzoru: 36 37 . współczynnik mocy. 1. Pojemność wypadkow (zast pcz ) równolegle poł czonych kondensatorów (rys.1. Łączenie kondensatorów • Pojemność kondensatora Kondensatorem nazywamy urz dze nie składaj ce si z dwóch przewodników zwanych okładzinami rozdzielonych dielek trykiem. jeżeli to: Rys. 1. 1.3.26) oblicza si ze wzoru: Rys. Kondensa tor płaski (przekrój poprzeczny). Moc bierna Jednostk mocy biernej Q jest lVar [Var].26.

Poł czenie odbiorników trójfazowych w trójk t. Poł czenie odbiorników trójfazowych w gwiazd .1. 1. b) poł czenie w trójk t A (rys.27. gdzie: U I napi napi pr d pr d cie mi dzyprzewodowe (mi dzyfazowe). 1.27) 1. 38 39 . biern i pozorn przedstawia wzór: Tangens k ta przesuni cia fazowego mi dzy pr dem i napi ciem moż na obliczyć ze wzoru: Rys.2. Moc prądu trójfazowego Moc pr du trójfazowego oblicza si ze wzorów: moc czynna moc bierna moc pozorna P= Q= S= Zależność mi dzy moc czynn . Prąd przemienny trójfazowy 1.28.28) Rys.4. przewodowy.1. 1. 1. fazowy.4.4. Układy połączeń W układach trójfazowych symetrycznych zachodz nast puj ce zależności: a) poł czenie w gwiazd (rys. cie fazowe.

praca w zbiorni kach metalowych). osoby nieprzeszkolone. Czy w praktyce w ochronie przeciwpora eniowej operuje się pojęciem minimalnej niebez piecznej wartości prądu? W praktyce w ochronie przeciwporażeniowej nie operuje si poj ciem minimalnej niebezpiecznej wartości pr du lecz poj ciem naj wyższej dopuszczalnej wartości napi cia dotykowego. Wiadomości ogólne 2. Od czego zale ą skutki przepływu prądu przez ciało człowieka? Skutki przepływu pr du przez ciało człowieka zależ od: • rodzaju pr du (stały lub przemienny). w których maj pracować urz dzenia elektryczne lub instalacje elek tryczne. BB wielkość rezystancji ciała ludzkiego (zależy od wilgotności ciała ludzkiego. 3. Oddziaływanie prądu elektrycznego na organizm ludzki 1. Warunki środowiskowe 5. • ci gły kontakt osoby znajduj si stale na cz ściach przewodz cych obcych i posiadaj przy tym ograniczon możliwość przerwania tego kontaktu (np. czy jest zranione itp. praca na obrabiarce). czy ciało znajduje si w wodzie. • drogi przepływu pr du przez ciało.2.1. Stopnie ochrony obudów urządzeń elektrycznych 7. BC kontakt ludzi z potencjałem ziemi: • brak kontaktu osoby znajduj si na stanowiskach nie przewodz cych i nie maj kontaktu z cz ściami przewo dz cymi obcymi. OCHRONA PRZED PORA ENIEM PRĄDEM ELEKTRYCZNYM W URZĄDZENIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH O NAPIĘCIU DO 1 kV 2. Jak oznacza się stopnie ochrony obudów urządzeń elektrycznych? Stopnie ochrony obudów urz dzeń elektrycznych s oznaczone kodem IP w nast puj cy sposób: 40 41 .1. 2. osoby przeszkolone. osoby z kwalifikacjami. Napi cie to nazywamy napi ciem dotykowym bezpiecznym i oznacza my je UL 2. stanu psychicznego człowie ka. 6.1.3.2. • cz sty kontakt osoby maj cz sty kontakt z cz ściami przewodz cymi obcymi (np. • nat żenia pr du.). • 70 mA pr du stałego. Jakie warunki zewnętrzne decydują w praktyce o doborze środków ochrony przeciwpora eniowej? W praktyce na dobór środków ochrony przeciwporażeniowej maj wpływ nast puj ce warunki zewn trzne: BA kwalifikacje osób mog cych przebywać w danym środowisku np. temperatury otoczenia. dzieci. osoby niesprawne fizycznie i chore psychicznie. 2.1. Co to są warunki środowiskowe? Warunki środowiskowe s to lokalne warunki zewn trzne. 4. • czasu przepływu pr du. które może si długotrwale utrzymywać w określonych warunkach środowiskowych. Co nazywamy pora eniem prądem elektrycznym? Skutki chorobowe wywołane przepływem pr du przez ciało człowieka nazywane s porażeniem pr dem elektrycznym.1. Ile wynosi minimalna niebezpieczna dla człowieka wartość prądu płynącego przez jego ciało przez dłu szy czas? Minimalna niebezpieczna dla człowieka wartość pr du płyn cego przez jego ciało przez dłuższy czas wynosi: • 30 mA pr du przemiennego.

oznaczenia: A wierzchem dłoni. chroni urz dzenie wewn trz obudowy przed wchodze niem obcych ciał stałych o średnicy 12. (S) Jeżeli charakterystyczna cyfra nie jest określana zast puje si j liter X (XX gdy obie cyfry s opuszczone).5 mm i wi kszej. C. D) określa stopień ochrony przed dost pem do cz ści niebez piecznych Uzupełniaj ca litera (nieobowi zuj ca) (litery H. Stopnie ochrony zapew niane przez obudowy (Kod IP) podane s w normie [57].Przykłady oznaczenia: Układ kodu IP IP 2 Litery kodu (International Protection) Pierwsza charakterystyczna cyfra (cyfry 0 do 6 lub litera X) określa stopień ochrony przed dostaniem si obcych ciał stałych i dost pem do cz ści niebezpiecznych (cz ści b d cych pod napi ciem lub cz ści b d cych w ruchu) Druga charakterystyczna cyfra (cyfry 0 do 8 lub litera X) określa stopień ochrony przed wnikaniem wody i szkodliwymi jej skutkami Dodatkowa litera (nieobowi zuj ca) (litery A. IP2X.: IPX5. S. 1PXXB. III (Tablica 2. W warunków klimatycznych. chroni urz dzenie wewn trz obudowy przed szkodli wymi skutkami wody natryskowej na obudow . Dodatkowe litery i/lub uzupełniaj ce litery s opuszczane bez zastosowania. B palcem. Klasy ochronności urządzeń elektrycznych i elektro nicznych 8.5 mm i wi kszej i długości nie wi kszej niż 100 mm (narz dzie musi wejść do obudowy na cał długość). badania ochrony przed szkodliwymi skutkami przedo staj cej si wody przeprowadzono przy wszystkich cz ściach urz dzenia nieruchomych. S postoju w czasie prób wod . II. D drutem H urz dzeń nn. B. Jeżeli podany jest układ IPX5/IPX7 to przypisano dwa różne stopnie ochrony zapewniane przez obudow . W) oznacza dodatkowe uzupełniaj ce informacje (3) (C) 3 C H IP 23CS (2) Obudowa z takim oznaczeniem: chroni osoby przed dost pem palcem do cz ści niebez piecznych.4. Jaki jest podział urządzeń elektrycznych i elektronicznych ze względu na zastosowany środek ochrony przeciwpora eniowej przed dotykiem pośrednim (ochrony dodatkowej)? Urz dzenia elektryczne i elektroniczne ze wzgl du na zasto sowany środek ochrony przeciwporażeniowej przed dotykiem pośred nim dzieli si na cztery klasy ochronności 0. M ruchu w czasie prób wod .1) 43 . chroni przed dost pem do cz ści niebezpiecznych osoby operuj ce narz dziem o średnicy 2. 42 2.1. M.1. C narz dziem. np.

3.5. Jakie zakresy napięciowe stosuje się w sieciach elektrycznych? W sieciach elektrycznych stosuje si dwa zakresy napi ciowe określone w tablicy 2. 10.72.Tablica 2.2. 110 6.60. Czym charakteryzuje się obwód SELV? Obwód SELV jest obwodem napi cia bardzo niskiego nie przekraczaj cego napi cia zakresu 1 bez uziemienia roboczego.1. Napi cia znamionowe sieci oraz urz dzeń elektroenergetycznych podane s w tablicy 2. Zakresy napi ciowe pr du przemiennego i stałego wg [56] Tablica 2. Jakie obwody elektryczne stosuje się w sieciach I zakresu napięcia. Uwaga: W tablicy podano wartości preferowane. baterie akumulatorów). 12. 750 .36.2.PELV. 1000 dotyczy sieci trakcyjnej. 44 45 . FELV. 2. zasila ny ze źródła bezpiecznego (transformator ochronny. W sieciach pierwszego zakresu napi cia stosuje si obwody: SELV. przetwornica dwumaszynowa. 2. 1500 230/400.3. niezawodne oddzielenie elektryczne od innych obwodów (rys. zapewniaj cy.24.1).400/690.48.96. 440.48 niskie 220. 12.24. Napi cia znamionowe sieci oraz urz dzeń elektroenergetycz nych pr du stałego i przemiennego niskiego napi cia wg [55] Rodzaj pr du Pr d staty Pr d przemienny o cz stotliwości f = 50 Hz Napi cie znamionowe w V bardzo niskie 6. 1 1 . Napięcia i układy sieciowe 9.

2.12. 2. Rodzaje obwodów zasilanych bardzo niskim napi ciem SELV. c) TN C S. 5 odbiorniki III klasy ochronności. autotransformator. a nie dla celów ochrony przeciwporażeniowej. Schematy układów sieciowych przedstawiono na rys. d) TT. Źródłem zasilania może być np.1. 2. 13. a napi cie niskie stosowane jest ze wzgl dów funkcjonalnych. 15. 3 transformator obniżaj cy. Czym charakteryzuje się obwód PELV? Obwód PELV jest obwodem napi cia bardzo niskiego nie przekraczaj cego napi cia zakresu I. nie za pewniaj cy niezawodnego oddzielenia elektrycznego od innych obwo dów. bateria akumulatorów) zapewniaj cy niezawodne od dzielenie elektryczne od innych obwodów (rys. 46 47 . z uziemieniem roboczym zasilany ze źródła bezpiecznego (transformator ochronny. b) TN S. przetwornica dwu maszynowa. Na jakie ukiady sieciowe dzielą się sieci II zakresu napięcia? Sieci II zakresu napi cia w zależności od sposobu uziemienia dziel si na nast puj ce układy: Układ sieciowy TN podukład Układ sieciowy TT Układ sieciowy IT Rys. PELV. transformator) powinien być uziemiony. N przewód neutralny.1). transformator obniżaj cy. e) IT. FELV Rys. 2. PEN przewód ochronno neutralny. PE przewód ochronny.1). Schematy układów sieciowych: a) TN C. Jakimi cechami charakteryzuje się układ sieciowy TN? Układ sieciowy TN charakteryzuje si nast puj cymi cechami: • punkt neutralny źródła napi cia (pr dnica. L2. 14.2. Czym charakteryzuje się obwód FELV? Obwód FELV jest obwodem napi cia bardzo niskiego. 2. prostownik (rys. L3 przewody fazowe. L1. FELV: 1.2 — transformatory ochronne. 4 — autotransformator. 2.

zaleca si przył czanie przewodów ochronnych i ochron no neutralnych do uziomów. Poł czenie oprawy oświetleniowej w układzie TN C. przy poł czeniu opraw oświetleniowych pr d lampy płynie cz ściowo przez przewód ochronno neutralny. 2. przez które przedostaje si napi cie na styki ochronne gniazd). Przy przerwie w przewodzie ochronno neutralnym lampa świeci nadal.3. niemożliwość stosowania wył czników różnicowopr do wych mi dzy innymi z tego powodu. każdy obiekt budowlany powinien mieć poł czenia wy równawcze główne. 48 49 . zaleca si uziemienie punktu. Rys. Przerwa w przewodzie ochronno neutralnym 17.• • • • • wszystkie cz ści przewodz ce dost pne. Jakie wady posiada układ sieciowy TN C? Układ sieciowy TN C posiada nast puj ce wady: • im wi ksza asymetria obci żeń. Jakimi cechami charakteryzuje się układ sieciowy TT? Układ sieciowy TT charakteryzuje si nast puj cymi cechami: • punkt neutralny źródła napi cia (pr dnica. Stan normalny Rys. • każdy obiekt budowlany powinien mieć poł czenia wy równawcze główne. tym wi ksze napi cie wzgl dem ziemi panuje w przewodzie ochronno neutralnym w miejscu zainstalowania odbiorników. 2. • wszystkie cz ści przewodz ce dost pne (które w normalnych warunkach nie s pod napi ciem) chronione przez to samo urz dzenie ochronne powinny być poł czone ze sob prze wodami ochronnymi i przył czone do tego samego uziomu. 2. Przerwa w przewodzie ochronno neutralnym PEN (kolorem czer wonym oznaczono przewody.4. w którym przewód ochron no neutralny PEN rozdziela si na przewód ochronny PE i przewód neutralny N (układ TN C S). 2. zaleca si uziemienie przewodów ochronnych w miejscu ich wprowadzenia do budynku. 16. na sty kach ochronnych gniazd wtykowych może pojawić si pełne napi cie sieciowe (rys. a całkowity pr d płynie przez zawieszenie (rys. że przewód ochron no neutralny PEN i cz ści przewodz ce dost pne przył czone do tego przewodu za wył cznikiem nie zapewniaj całkowitego odizolowania od ziemi co mogłoby powodo wać bł dne zadziałanie wył cznika i wył czenie instalacji w czasie normalnej pracy urz dzeń na skutek upływu do ziemi cz ści roboczego pr du obci żenia. transformator) powinien być uziemiony.3).4). a cz ścio wo przez zawieszenie do uziemionej konstrukcji. • w przypadku przerwy w przewodzie neutralnym. które w normalnych warunkach nie s pod napi ciem powinny być poł czone z uziemionym punktem neutralnym źródła za pomoc prze wodów ochronnych PE lub ochronno neutralnych PEN.

2.5c).6. • grupowo (rys.1. miejscach widocznych. Sposoby uziemień: a) indywidualne. Oznaczenia przewodów oraz zacisków odbiorników na zakończeniach widocznych Rys. 2. 1 — od biorniki. 50 51 .5b). Oznaczenia przewodów i zaci sków oraz barwy przewodów podane s w tablicy 2.5. 2. Oznaczenia przewodów i zacisków 19. b dź poł czony przez bezpiecznik iskiernikowy lub duż impedancj . ochronno neutralnych i neutralnych. Można stosować inne barwy zgodnie z norm [28] za wyj tkiem zastrzeżonych dla przewodów ochronnych.5a). • uzyskania łatwej identyfikacji. Jakimi cechami charakteryzuje się układ sieciowy IT? Układ sieciowy IT charakteryzuje si nast puj cymi cechami: a) punkt neutralny źródła zasilania powinien być odizolowany od ziemi. c) zbiorowe. e) grupowe. b) wszystkie cz ści przewodz ce dost pne powinny być uziemione: • indywidualnie (rys. W jakim celu stosuje się oznakowanie przewodów i zacisków urządzeń? Oznakowanie przewodów i zacisków urz dzeń stosuje si w celu: • zapewnienia bezpieczeństwa użytkowania. • zbiorowo (rys. • unikni cia pomyłek. 20. Tablica 2. c) każdy obiekt budowlany powinien mieć poł czenia wyrównawcze główne.4. Oznaczenia barw przewodów fazowych podano przykładowo. 2.18. 2.4. W jaki sposób oznacza się na schematach poszczególne przewody i zaciski urządzeń? Do oznaczenia przewodów oraz zacisków urz dzeń stosuje si symbole literowo cyfrowe oraz barwy.

• umieszczenie cz ści czynnych poza zasi giem r ki. pokostem i podobnymi produktami zastosowane samo dzielnie nie s uznane za odpowiedni izolacj chroni c przed pora żeniem pr dem elektrycznym podczas eksploatacji. 52 53 . sprz t ochronny.7. Co zaliczamy do środków organizacyjnych ochrony przed pora eniem? Do środków organizacyjnych zaliczamy: organizacj pracy (szkolenia. W przypad ku urz dzeń produkowanych fabrycznie. Pokrycia farb . 22. inne środki organizacyjne. 2. 23. temperatur . nie mog dać si usun ć bez użycia klucza lub narz dzia i musz być odporne na normalnie wyst puj ce w warunkach eksploatacji narażenia zewn trz ne: mechaniczne. Jeżeli izolacja podstawowa jest wykonywana w trakcie montażu instalacji. wymagania kwalifikacyjne. Zastosowanie bardzo niskich napi ć w obwodach SELV lub PELV. ochron przed dotykiem po średnim (ochron dodatkow ) oraz równoczesn ochron przed doty kiem bezpośrednim i pośrednim. • stosowanie obudów lub ogrodzeń. 26. jest to równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim. Ochrona przed dotykiem bezpośrednim (ochrona pod stawowa) 25.1. wilgotność. Jak zapewniamy ochronę przeciwpora eniową w urządzeniach o napięciu do 1 kV? W urz dzeniach o napi ciu do 1 kV ochron przeciwporaże niow zapewniamy przez: 1.2. Nazywamy je ochron przeciwpora żeniow . polecenia pisemne). Na czym polega ochrona przez izolowanie części czynnych? Ochrona przez izolowanie cz ści czynnych polega na wykona niu izolacji podstawowej w postaci trwałego i całkowitego pokrycia cz ści czynnych materiałem izolacyjnym stałym.2. 2. to jej jakość powinna być potwierdzona próbami analogicz nymi do tych. Zastosowanie ochrony przed dotykiem bezpośrednim oraz co najmniej jednego ze środków ochrony przed dotykiem pośred nim.1. że wszystkie cz ści czynne urz dzenia s umieszczone wewn trz obudów lub ogrodzeń i niemożliwe jest ich dotkni cie (stopień ochro ny co najmniej IP2X. 2.2. Obudowy i ogrodzenia powinny być trwale zamocowane. 27. Rodzaje ochron przeciwpora eniowych 24. Jakiego rodzaju środki ochrony stosuje się przy eksploatacji urządzeń elektroenerge tycznych? Przy eksploatacji urz dzeń elektroenergetycznych stosuje si techniczne i organizacyjne środki ochrony przed porażeniem. Środki ochrony przed pora eniem prądem elektrycznym przy eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych 2 1 . którym poddaje si izolacj podobnych urz dzeń produ kowanych fabrycznie. • stosowanie barier. Na czym polega ochrona przez stosowanie obudów lub ogrodzeń? Ochrona przez stosowanie obudów lub ogrodzeń polega na tym. instrukcje. izolacja powinna spełniać wymagania odpowiednich norm dotycz cych tych urz dzeń elektrycz nych. opady atmosferyczne. Co zaliczamy do środków technicznych ochrony przed pora eniem? Do środków technicznych zaliczamy ochron przed dotykiem bezpośrednim (ochron podstawow ). Izolacja nie może dać si usun ć z cz ści czynnej inaczej niż przez zniszczenie. Jak realizowana jest ochrona przed dotykiem bezpośrednim? Ochrona przed dotykiem bezpośrednim jest realizowana przez: • izolowanie cz ści czynnych (izolacja podstawowa). łatwo dost pne górne powierzchnie ogrodzeń i obudów co najmniej IP4X).

2. Może być stosowana tylko w przestrzeniach wył cznie dla osób posiadaj cych kwalifikacje (np. Bariery mog być usuwane bez użycia klucza lub narz dzi. lub w przypadku nieostrożności użytkowników. konstrukcje itp. J cz nie chroni przed dotykiem bezpośrednim spowodowanym rozmyślnym działa niem. Na czym polega ochrona przez stosowanie barier? Ochrona przez stosowanie barier ma na celu zabezpieczenie przed przypadkowym dotkni ciem cz ści czynnych. Jaki jest cel stosowania środków ochrony przed dotykiem pośrednim? Stosowanie środków ochrony przed dotykiem pośrednim ma na celu: • zabezpieczenie przed skutkami niebezpiecznego napi cia dotykowego w wypadku uszkodzenia izolacji podstawowej i pojawienia si napi cia na cz ściach przewodz cych do st pnych (obudowa. • zastosowanie separacji elektrycznej. Granice zasi gu r ku 54 55 . 34.2.2.). 2. Co to jest część przewodząca dostępna? Cz ść przewodz ca dost pna jest to cz ść. lecz może si znaleźć pod napi ciem z powodu uszko dzeń. 2.6). 30. Ochrona przed dotykiem pośrednim (ochrona dodat kowa) 32. Ochrona ta może być stosowana głównie w po mieszczeniach ruchu elektrycznego. która może być dotkni ta i która w warunkach normalnej pracy nie znajduje si pod napi ciem. Bariery powinny utrudniać: niezamierzone zbliżenie ciała do cz ści czynnych lub niezamierzone dotkni cie cz ści czynnych w trakcie obsługi urz dzeń. Na czym polega ochrona przez umieszczenie części czynnych poza zasięgiem ręki? Ochrona przez umieszczenie cz ści czynnych poza zasi giem r ki polega na umieszczeniu ich w taki sposób aby były niedost pne z danego stanowiska (rys. • zastosowanie nieuziemionych poł czeń wyrównawczych miejscowych. • zastosowanie izolowania stanowiska. lecz powinny być zabezpieczone przed niezamierzonym usu ni ciem. stanowi wysokoczułe urz dzenie różnicowopr dowe o pr dzie wy zwalaj cym < 30 mA. Rys. 3 1 . Co stanowi uzupełnienie ochrony przed dotykiem bezpośrednim? Uzupełnienie ochrony przed dotykiem bezpośrednim w przy padku nieskutecznego działania innych środków ochrony przed doty kiem bezpośrednim.6. 33.29. • zastosowanie urz dzeń II klasy ochronności. pomieszczenie ruchu elektrycznego). • niedopuszczenie do wyst powania niebezpiecznych napi ć dotykowych. Jak realizowana jest ochrona przed dotykiem pośrednim? Ochrona przed dotykiem pośrednim realizowana jest przez: • zastosowanie samoczynnego wył czenia zasilania.

2. Jak są zbudowane nadmiarowe wyłączniki instalacyjne? Wył czniki nadpr dowe typu S190 oraz ich schematy elek tryczne przedstawiono na rys. Rys.2. rys. Rys. Obwód z urz dzeniem ochronnym przet żeniowym: A urz dzenie ochronne przet żeniowe. 36. Id powstanie na rezystancji R napi cia o wartości wi kszej niż dopuszczalna w danych warunkach środowisko wych. Sposób poł czenia tych urz dzeń w instalacji pokazano na rys.9. 2.8.2. rys. 2. b) schematy elektryczne. S to wył czniki przeznaczone do zabezpieczeń przed skutka mi przeci żeń i zwarć instalacji oraz urz dzeń domowych i podobnych.2. Obwód z wył cznikiem różnicowo pr dowym: W wył cznik różni cowo pr dowy. 2. 2. wył czniki nadmiarowo pr dowe. B odbiornik. • urz dzenia różnicowopr dowe np. • urz dzenia ochronne nadnapi ciowe.10. B odbiornik.9.10. B odbiornik. wył czniki różnicowo pr dowe.1. R rezystancja pr d powoduj cy uziemienia. bez pieczniki. 2. Zast puj one bezpieczniki w obwodach 56 57 . 2. P przekaźnik nadnapi ciowy. Obwód z urz dzeniem ochronnym napi ciowym. C wy ł cznik.7. Rys. Wył czniki nadpr dowe S190 produkcji LEGRAND FAEL: a) wył czniki nadpr dowe. 2. Jakie urządzenia mogą powodować samoczynne wyłączenie zasilania? Urz dzeniami powoduj cymi samoczynne wył czenie zasila nia mog być: • urz dzenia przet żeniowe (nadmiarowo pr dowe) np. Wył czniki te mog być użytkowane przez osoby niewykwalifikowane i nie wymagaj konserwacji. Rys. Ochrona przez zastosowanie samoczynnego wyłączenia zasilania 35. różnica pr dów 1 powoduj ca zadzia łanie wył cznika W.8. I2 pr d zadziałania urz dzenia.7.

2 uzwojenie wtórne przekładnika Ferrantiego. Każdy wył cznik różnicowopr dowy składa si z nast puj cych czło nów funkcjonalnych: A — członu pomiarowego B członu wzmacniaj cego C członu wył czaj cego D członu kontrolnego. 2. Człon kontrolny (D) składa si z szeregowo poł czonych rezystora R i przycisku testuj cego T. Rys. 1 rdzeń przekładnika Ferrantiego. T przycisk testuj cy.12.11. 37. 2. Jaka jest zasada działania wyłącznika ró nicowoprądowego? Schemat blokowy wył cznika różnicowopr dowego pokazano na rys. 58 59 . A człon pomiarowy.12. Wykonywane s jako 1. C człon wył czaj cy.11). S wyposażone w wyzwalacze termobimetalowe i elektroma gnesowe o charakterystykach B lub C lub D (rys. 2. 1 2 x prąd znamionowy ln 30 40 60 80 100 • Rys. Stosowane s wzmacniacze elektromechaniczne (w postaci przekaźnika spolaryzowanego) lub elektroniczne. 3 i 4 torowe.odbiorczych instalacji domowych. R rezystor kontrolny. Człon wzmacniaj cy (B) zasilany jest sił elektromotoryczn SEM wyindukowan w uzwojeniu nawini tym na rdzeniu przekładnika Fer rantiego. Charakterystyki czasowo pr tlowe wył cviików nadpr dowych typu S190. Człon pomiarowy (A) wył cznika stanowi przekładnik pr dowy Fer rantiego. który mierzy geometryczn sum pr dów roboczych przył czonych do wyjścia wył cznika. 2. Człon wył czaj cy (C) stanowi układ stykowy z mechanizmem wy ł cznika. D człon kon trolny. Schemat blokowy wył cznika różnicowopr dowego. B człon wzmacniaj cy. 2. 3 zamek.

Przeznaczony do stosowania w sieciach z pr dem uszkodzenio wym: sinusoidalnie zmiennym i stałym pulsuj cym ze składow stał do 6 mA. Wył cznik o podwyższonej odporności na udary pr dowe (8/20ms) Wył cznik przeznaczony na cz stotliwość 120 Hz. co spowoduje powstanie strumienia magnetycznego w rdzeniu i SEM w uzwojeniu nawini tym na rdzeniu. lecz nie wi kszy niż 500 mA. Przeznaczony do pracy w temperaturze do minus 25°C. dla zapewnienia zdolności wył czania pr du zwarciowego podanego przez wytwórc . 63 A. oraz ze sterowaniem lub bez sterowania k ta fazowego niezależnie od biegunowości i doprowadzonym w sposób nagły lub wolno narastaj cy. których pr d nie przekracza 30 mA. W przypad ku uszkodzenia izolacji w stosunku do metalowej obudowy odbiornika cz ść pr du zwanego pr dem upływowym popłynie do źródła omijaj c przewody obj te rdzeniem i suma geometryczna pr dów nie b dzie równa zeru. W czasie nor malnej pracy suma geometryczna pr dów jest równa zeru. wyst puj cym w układach prostowniczych. stałym. • trójbiegunowym poł czeniu w gwiazd lub sześciobiegunowym układzie mostkowym. • średnioczułe. a to z kolei poprzez człon wzmacniaj cy spowoduje uwolnienie mechanizmu wy ł cznika. stałym pulsuj cym. 38. Selektywny. działaj cy z opóźnieniem. Jakie parametry charakteryzują wyłącznik ró nicowoprądowy? Wył cznik różnicowopr dowy charakteryzuj nast puj ce pa rametry: • napi cie znamionowe Un. tj. jak je oznaczamy i jakie jest ich przeznaczenie? Typy wył czników różnicowopr dowych. Jakie rozró niamy typy wyłączników ró nicowoprądowych. 40.Człon ten umożliwia sprawdzenie sprawności technicznej wył cznika zał czonego pod napi cie. Jak dzielimy wyłączniki ró nicowoprądowe ze względu na wartość prądu ró nicowego Ze wzgl du na wartość pr du wył czniki różnicowopr do we dziel si na: • wysokoczułe. A B S kV F 60 61 . • dwubiegunowym układzie mostkowym wł czonym na napi cie mi dzyfazowe. • pr d znamionowy obci żenia • znamionowy różnicowy pr d wyzwalaj cy 39. Wył cznik wymaga zabezpieczenia od strony zasilania bez piecznikiem o maksymalnym pr dzie nie przekraczaj cym np. przy: •jednofazowym poł czeniu z obci żeniem pojemnościowym wytwarzaj cym stały pr d wygładzony. Przeznaczony do stosowania w sieciach z pr dem uszkodzenio wym: sinusoidalnie zmiennym. Zasada działania wył cznika różnicowopr dowego polega na pomiarze sumy pr dów pobieranych przez odbiornik. których pr d jest wi kszy od 30 mA. stałym pulsuj cym. z pr dem stałym wygładzonym o wartości do 6 mA. i odł czenie odbiornika od sieci. ich oznaczenie i prze znaczenie przedstawiono w tablicy poniżej: Typ AC Oznaczenie Przeznaczenie Przeznaczony do stosowania w sieciach z pr dem uszkodzenio wym: sinusoidalnie zmiennym doprowadzonym w sposób ci gły lub wolno narastaj cy. których pr d jest wi kszy od 500 mA. oraz ze sterowaniem lub bez sterowania k ta fazowego niezależnie od biegunowości i doprowadzonym w sposób nagły lub wolno narastaj cy. Naciśni cie przycisku T powinno spowo dować bezzwłoczne zadziałanie wył cznika. • niskoczułe. przeznaczony do współ pracy przy poł czeniu szeregowym z wył cznikiem bezzwłocz nym.

Stosowanie wył cznika róinicowo pr dowego w układzie sieciowym IT. 2. 2. Dlatego też. Uziemienie ochronne RA musi spełniać warunek: gdzie: RA Rys. Jakie są zasady instalowania wyłączników ró nicowoprądowych? Wył czniki różnicowopr dowe reaguj na pr d uszkodzenio wy płyn cy do ziemi: przez izolacj do uziemionego przewodu PE lub przez ciało człowieka. nie wolno ich stosować w układzie TN C. UL napi cie bezpieczne w danych warunkach środowiskowych. 2.14. Jest to dopuszczalny sposób stosowania w jednej sieci równocześnie w cz ści sieci układu typu TN.14. 62 63 . suma rezystancji uziomu i przewodu ochronnego.16. Nie reaguj na pr dy zwarciowe lub przeci że niowe płyn ce w przewodach roboczych. Wył czniki różnicowopr dowe mog być instalowa ne we wszystkich układach sieci niskiego napi cia TN. TT.4 1 . 2. 42.Czy wolno stosować układ sieciowy TT z wyłącznikiem ró nicowoprądowym zasilanym z sieci TN C? W uzasadnionych wypadkach można stosować układ sieciowy TT z wył cznikiem różnicowopr dowym zasilanym z sieci TN C (rys.13. Rys. 2. Przykłady stosowania wył cznika w różnych układach siecio wych pokazano na rys. Rys. Stosowanie wył cznika róznico wopr dowego w układzie sieciowym TT.15. bezpieczników lub wy ł czników S190). znamionowy pr d wyzwalaj cy. 2. IT. Rys.16). Układ sieci TN C z wył cznikiem różnicowopr dowym chroni cym dwa odbior niki w układzie TT ze wspólnym uziemieniem ochronnym RA. a w cz ści układu TT.15. W układzie TN wył cznik różnicowopr dowy może być stoso wany pod warunkiem. 2. w każdym ob wodzie z wył cznikiem różnicowopr dowym konieczne jest stosowa nie również zabezpieczeń nadpr dowych (np. 2.13. Stosowanie wył cznika różnicowopr dowego w układzie sieciowym TN. że sieć odbiorcza za wył cznikiem b dzie zbu dowana w układzie TN S.

17b) • poł czenie przewodów neutralnych dwóch różnych obwo dów za wył cznikami różnicowopr dowymi (rys.17. <30mA 3.) W instalacjach elektrycznych budynków mieszkalnych należy d żyć do ochrony jak najwi kszej cz ści instalacji wysokoczułymi wył cznikami. Tablica 2. • obwód gniazd wtyczkowych w piwnicy. Bł dne poł czenia wył cznika różnicowopr dowego.43. Jakie mogą być przyczyny nieprawidłowego funkcjonowania wyłącznika ró nicowoprą dowego w prawidłowo wykonanej instalacji? Przyczynami nieprawidłowego działania. a w szczególności: • obwód gniazd wtyczkowych w łazience.17a). a) b) Obwody gniazd wtyczkowych w pomieszczeniach wyposażonych <30mA w wann i basen natryskowy Obwody gniazd wtyczkowych na placach budowy i robót rozbiórkowych 2. 2. Wymagane miejsca stosowania wył czników różnicowopr dowych Lp. 7.5. • odwrotne poł czenie przewodu neutralnego (rys. 1. 4. <30mA <30mA < 500 mA 8. wył cznika różnico wopr dowego w prawidłowo wykonanej instalacji mog być: 1) zbyt duża upływność obwodu. 64 65 .17c). 2. Obwody gniazd wtyczkowych zasilaj cych urz dzenia na wolnym < 30 mA powietrzu Instalacje elektryczne w gospodarstwach rolniczych i ogrodniczych: obwody zasilaj ce gniazda wtyczkowe całość instalacji Instalacje elektryczne w basenach pływackich krytych lub na wolnym powietrzu Instalacje elektryczne w pomieszczeniach sauny Instalacje elektryczne w kempingach i w pojazdach wypoczynkowych Instalacje w pomieszczeniach zagrożonych pożarem <30mA < 500 mA <30mA 5. Miejsce zainstalowania Wymaga ny pr d 44. 2. 2. 6. 2) bł dne poł czenie wył cznika np. Rys. • obwód gniazd wtyczkowych w garażu. • obwód gniazd wtyczkowych w kuchni.5. W jakich miejscach konieczne jest stosowanie wyłączników ró nicowoprądowych? Wył czniki różnicowopr dowe musz być stosowane w miej scach przedstawionych w tablicy (2.: • poł czenie przewodu ochronnego z neutralnym za odbior nikiem (rys.

uziom roboczy Rr. Jak działa ochrona przez samoczynne wyłączenie zasilania w układzie sieciowym TN? W razie zwarcia przewodu fazowego z cz ści metalow do st pn urz dzenia elektrycznego nast puje zamkni cie obwodu elek trycznego przez przewód ochronny (ochronno neutralny). rys. 2. 2.1.4 0. Czas zadziałania zabezpie czeń dłuższy od podanego w tablicy 2.18. punkt neu tralny transformatora oraz przewód fazowy.6. 46. Co jest warunkiem skuteczności ochrony przez samoczynne wyłączenie zasilania w ukła dzie TN? Warunkiem skuteczności ochrony jest zapewnienie samoczynne go zadziałania zabezpieczeń nadmiarowo pr dowych w czasie nie prze kraczaj cym wartości podanych w tablicy 2. uziom ochronny RA. Zasada samoczynnego wył czenia zasilania w układzie sieciowym TN.2. punkt neutralny transformatora i przewód fazowy. Ochrona przed dotykiem pośrednim przez samoczynne wyłączenie zasilania w układzie sieciowym TT Rys.18).6 ale nie przekraczaj cy 5 s do puszcza si w obwodach zasilaj cych odbiorniki stacjonarne i stałe oraz w sieciach rozdzielczych i wewn trznych liniach zasilaj cych.1.2 U L <: 25 V ~ U L < 60 V t(s) 0.13.1.2 0.2.05 2.6. 2. 47.8 0. pr d zwarciowy w A. 66 67 .35 0.19).2 0. 46] U[V]| UL<50V~ UL<120V t(s) 120 230 277 400 0. Płyn cy w tym obwodzie pr d zwarciowy I2 powi nien spowodować zadziałanie urz dzeń nadmiarowo pr dowych lub różnicowopr dowych i wył czenie urz dzenia spod napi cia lub obni żenie napi cia do wartości bezpiecznej (rys. Płyn cy w tym obwodzie pr d zwarciowy I2 powinien spowodować zadziałanie urz dzenia nad miarowo pr dowego lub różnicowopr dowego i wył czenie urz dze nia spod napi cia (rys. 2. szybkiego wy ł czenia zasilania uważa si za spełnione jeżeli: gdzie: — impedancja p tli zwarcia w napi cie znamionowe wzgl dem ziemi w V.2. Maksymalny czas wył czenia w układzie TN [32.4 0.2. Jak działa ochrona przed dotykiem pośrednim przez samoczynne wyłączenie zasilania w układzie TT? W razie zwarcia przewodu fazowego z uziemion cz ści me talow dost pn (obudow ) urz dzenia elektrycznego nast puje za mkni cie obwodu elektrycznego poprzez przewód uziemiaj cy E. Wymagania dotycz ce czasów samoczynnego.2.2. pr d powoduj cy samoczynne zadziałanie urz dzenia ochronnego w czasie zależnym od napi cia znamionowego i napi cia dotykowego bezpiecznego Tablica 2. Ochrona przed dotykiem pośrednim przez samoczynne wyłączenie zasilania w układzie sieciowym TN 45.

Ia = 5 dla wył czników o charakterystyce B.20).: Ia = 3 dla wył czników o charakterystyce A. 48. Rys. Ia = 10 dla wył czników o charakterystyce C. 68 69 .dla wkładek topikowych Ia jest pr dem zapewniaj cym przepalenie si wkładki w czasie do 5 s (rys. Rys. Co jest warunkiem skuteczności ochrony przez samoczynne wyłączenie zasilania w ukła dzie TT? Warunkiem skuteczności ochrony jest zapewnienie samoczyn nego zadziałania zabezpieczeń nadmiarowo pr dowych lub różnico wopr dowych w czasie nie dłuższym niż 5 s. 2. 2.20. typ S. Ia = 20 dla wył czników o charakterystyce D. Charakterystyka pasmowa t =f(I) wkładek topikowych WT 1F. Odczytywanie pr du wył czaj cego • dla wył czników nadmiarowo pr dowych pr d jest naj mniejszym pr dem zapewniaj cym natychmiastowe wył czenie np. Pr d la zależy od rodzaju zastosowanych urz dzeń wył czaj cych: • dla urz dzeń różnicowopr dowych zwykłych • dla urz dzeń różnicowopr dowych selektywnych Ia = 2IŁ (zwłocznych). pr d powoduj cy samoczynne zadziałanie urz dzenia ochronnego. Wymaganie to uważa si za spełnione jeżeli: gdzie: RA suma rezystancji uziomu i przewodu ochronnego cz ści przewodz cych dost pnych w napi cie bezpieczne w danych warunkach środowiskowych (50 V lub 25 V).19. 2. Zasada samoczynnego wył czenia zasilania w układzie sieciowym TT.

2. 2.22. napi cie bezpieczne dla danych warunków środowiskowych w V. grupowo lub zbiorowo. 2.3.22 powoduj c zadziałanie urz dzenia ochron nego i wył czenie zasilania. gdzie: RA Rys. co zmniejsza prawdopodobieństwo wyst powania podwójnych zwarć doziemnych. uziom ochronny i pojemność przewodów wzgl dem ziemi (rys.1. Jakie warunki muszą być spełnione aby ochrona była skuteczna? Aby ochrona była skuteczna musz być spełnione nast puj ce warunki: • wszystkie przewodz ce cz ści dost pne powinny być uziemione indywidualnie. 2. 51. lecz nie musi. • urz dzenia różnicowopr dowego. Jak jest realizowana ochrona przed dotykiem pośrednim przez samoczynne wyłączenie zasilania w układzie sieciowym IT? W sieciach typu IT ochrona przed dotykiem pośrednim może być realizowana przez zastosowanie nast puj cych środków zabezpie czaj cych: • urz dzenia do kontroli stanu izolacji. Jak działa ochrona przez samoczynne wyłączenie w układzie sieciowym IT? W razie zwarcia przewodu fazowego z uziemion cz ści me talow dost pn urz dzenia elektrycznego (obudow ) nast puje za mkni cie obwodu zwarciowego przez przewód uziemiaj cy. Zwarcie podwójne w układzie IT. Zwarcie pojedyncze w układzie IT.21.2. • sieci IT powinny być wyposażone w urz dzenia do kon troli stanu izolacji. 2.21). • urz dzenia nadnapi ciowego.3 1). 50. 2. urz dzenia te powinny sygnalizować lub powodować wył czenie sieci w przypadku wyst po wania pojedynczego zwarcia do uziemionych cz ści prze wodz cych lub zmniejszenia si rezystancji izolacji poni żej ustalonej wartości (rys.2. Rys. Zaleca si . • rezystancja uziemienia RA i najwi ksze wartości pr du po jedynczego zwarcia z ziemi powinny spełniać warunek: rezystancja uziemienia ochronnego w pr d pojedynczego zwarcia z ziemi w A. W za leżności od zastosowanego urz dzenia powoduj cego samoczynne wył czenie urz dzenie elektryczne może być wył czone spod napi cia. 70 71 . Przy podwójnym zwarciu doziemnym pr d zwarciowy zamyka si jak na rys. Ochrona przed dotykiem pośrednim przez samoczynne wyłączenie zasilania w układzie sieciowym IT? 49. aby pojedyncze zwarcie było usuwane możliwie szybko.

23b).02 5 0. 5 izolacja wzmocniona.23a).2 0.2 0.52. Maksymalny czas wył czenia w układzie IT przy podwójnym zwarciu [46. 4 — izolacja dodatko wa. 3 obudowa izolacyjna.23c). Co ma na celu ochrona przez zastosowanie urządzeń II klasy ochronności i jak jest reali zowana? Ochrona przez zastosowanie urz dzeń drugiej klasy ochronności ma na celu niedopuszczenie do pojawienia si niebezpiecznego napi cia dotykowego na cz ściach przewodz cych dost pnych urz dzeń elektrycz nych w przypadku uszkodzenia izolacji podstawowej i jest realizowana przez stosowanie izolacji ochronnej. 2. Jakie warunki muszą być spełnione przy podwójnym zwarciu doziemnym? Przy podwójnym zwarciu doziemnym urz dzenia ochronne powinny spowodować szybkie samoczynne wył czenie zasilania w czasie określonym w tablicy 2. 54. 2 izolacja podstawowa. 72 73 . napi cie znamionowe pr du przemiennego mi dzy faz i punktem neutralnym. • obudowa izolacyjna (rys.8 0.06 . Symbol • w sieciach z przewodem neutralnym gdzie: impedancja p tli zwarcia obejmuj ca przewód fazowy i przewód ochronny obwodu.2 1 0.2 0. 2. 1 cz ść czynna.2.4 0. Tablica 2. Jakim symbolem oznacza się urządzenia klasy ochronności? Urz dzenia II klasy ochronności oznacza si symbolem 56. Co mo e stanowić izolację ochronną? Izolacj ochronn może stanowić: • izolacja dodatkowa (rys.7. • izolacja wzmocniona (rys. 55. a) 0.5 0.2.08 Wymagania dotycz ce czasów samoczynnego szybkiego wył czenia uważa si za spełnione jeżeli: • w sieciach bez przewodu neutralnego Rys.7. obejmuj ca przewód neutralny i przewód ochronny obwodu. 32] Napi cie znamiono we instalacji Uo/U |V| 120/210 140/240 230/400 400/690 580/1000 Czas wył czenia w [s| Bez przewodu neutralnego Z przewodem neutralnym U = 25 V UL = 50 V UL = 50V U L = 25 V L 2.7.2. Czy wolno do części przewodzących dostępnych oraz do części przewodzących zamknię tych wewnątrz obudowy izolacyjnej przyłączać przewody ochronne? Do cz ści przewodz cych dost pnych (obudowy) oraz do cz ści przewodz cych zamkni tych wewn trz obudowy nie wolno przył czać przewodu ochronnego.23. pr d zapewniaj cy zadziałanie urz dzenia ochronnego w czasie podanym w tablicy 2. 0. impedancja p tli zwarcia.8 0.4 0. 2.4 0. Ochrona przez zastosowanie urządzenia II klasy ochronno ści 53. 2. Przykłady wykonania izolacji urz dzeń II klasy ochronności: a) z izola cj dodatkow b) z izolacj wzmocnion c) z obudow izolacyjn .1 0.

Ochrona przez zastosowanie izolowania stanowiska 60.2. które mog mieć różne potencjały w wyniku uszkodzenia izolacji podsta wowej cz ści czynnych.25 m jeżeli urz dzenia znajduj si poza stref zasi gu r ki. elektryczne i termiczne oraz zapewniać stopień ochrony co najmniej IP2X. albo • zostały umieszczone bariery mi dzy cz ściami przewo dz cymi dost pnymi. 61. 2. Gdzie nale y stosować izolację wzmocnioną? Izolacj wzmocnion b d c izolacj jednorodn należy sto sować w tych przypadkach. Jakie warunki powinno spełniać stanowisko izolowane? • • stanowisko powinno mieć podłogi i ściany izolowane. Co ma na celu ochrona przez zastosowanie izolowania stanowiska? Ochrona polegaj ca na izolowaniu stanowiskajna na celu za pobieżenie równoczesnemu dotkni ciu cz ści przewodz cych. W jakich pomieszczeniach wolno stosować izolowanie stanowiska jako środek ochrony dodatkowej? Izolowanie stanowiska jako środek ochrony dodatkowej można stosować w pomieszczeniach nie narażonych na działanie wilgoci. albo cz ści przewodz ce obce s izolowane lub odizolowane od ziemi sposób zapewniaj cy dostateczn wytrzymałość me chaniczn i elektryczn (2000 V) (rys. Ochrona przez zastosowanie separacji elektrycznej 64.3. cz ści przewodz ce dost pne powinny być oddalone od siebie i od cz ści przewodz cych obcych na odległość nie mniejsz niż 2 m.2.2. a cz ściami przewodz cymi ob cymi zwi kszaj cymi odległość mi dzy tymi cz ściami do 2 m. 58. na izolowanym stanowisku nie powinno umieszczać si przewodu ochronnego Bariera Rys. 100 jeżeli napi cie znamionowe przekracza 500 V. Jak powinna być wykonana obudowa izolacyjna? Obudowa izolacyjna powinna być odporna na obci żenia me chaniczne. odległość ta może wynosić 1. Powinna ona zapewnić stopień bezpieczeństwa taki jaki uzyskuje si przy izolacji podwójnej. Na czym polega izolacja podwójna? Izolacja podwójna polega na zastosowaniu izolacji podstawo wej i niezależnej od niej izolacji dodatkowej przedzielonych przegrod metalow . 2. podłoga 62. 2.2. 2 ściany izolowane. Ile powinna wynosić rezystancja podłóg i ścian? Rezystancja podłóg i ścian w każdym punkcie pomiarowym nie powinna być mniejsza niż: 50 jeżeli napi cie znamionowe instalacji nie przekracza 500 V. Ochrona przez zastosowanie izolowania stanowiska: 1 izolowana. w których trudno jest wykonać izolacj podwójn . Na czym polega ochrona przed pora eniem za pomocą separacji? Ochrona przed porażeniem za pomoc separacji polega na roz dzieleniu w sposób pewny obwodu zasilaj cego od obwodu odbiorcze go (separowanego) za pomoc transformatora separacyjnego lub 74 75 . 59.24).57. 63. 2.24.4.

66. cz ści czynne obwodu separowanego powinny być nieza wodnie oddzielone elektrycznie od innych obwodów i od ziemi. 2. Rys. • wszystkie gniazda wtyczkowe powinny mieć styki ochronne poł czone z systemem przewodów wyrównawczych. że ich napi cie znamionowe jest nie mniejsze niż najwyższe napi cie znamionowe po zostałych obwodów i że każdy obwód jest zabezpieczony przed pr dem przet żeniowym. Ochrona przeciwporażeniowa przez zastosowanie separacji elek trycznej wi cej niż jednego odbiornika zasilanych z obwodu separowanego. Urz dzenia wtykowe i końce przewodu ruchomego powinny mieć dost pne cz ści zewn trzne z materiału izolacyjnego.przetwornicy separacyjnej. • • ruchome przewody obwodu separowanego powinny być co najmniej typu oponowego przemysłowego (OP). pod warunkiem.25. 2. 65. Ochrona przeciwporażeniowa przez zastosowanie separacji elek trycznej: a) zasilanie jednego odbiornika I klasy ochronności.25b). 1 —podłoże izolowane. Jeżeli jest konieczne stosowanie ob wodów separowanych z innym obwodem niskonapi cio wym w tym samym oprzewodowaniu.26. kanałach lub listwach. b) zasilanie odbiornika I klasy ochronności w pomieszczeniu o przewodz cej podłodze i ścianach. Przy zasilaniu z obwodu separowanego tylko jednego odbiornika ochrona jest najskuteczniejsza. należy wówczas stosować przewody wielożyłowe bez osłony metalowej. o izo lacji wzmocnionej. ł czna długość oprzewodowania w separowanym obwo dzie nie może przekraczać 500 m oraz iloczyn napi cia znamionowego w woltach i ł cznej długości oprzewodo wania w metrach nie może przekraczać 100 000. • Rys. • w przypadku gdy z obwodu separowanego zasila si urz dzenie odbiorcze I klasy ochronności używane na stanowi sku metalowym. 76 77 . lub przewody izolowane w izolacyjnych furach.26) • wszystkie cz ści przewodz ce dost pne urz dzeń powinny być poł czone mi dzy sob przez nieuziemione izolowane przewody wyrównawcze. zaleca si stosowanie oddzielnego oprzewodowania obwo dów separowanych. 2. Jakie warunki muszą być spełnione przy zastosowaniu separacji? Przy zastosowaniu separacji musz być spełnione nast puj ce warunki: • • napi cie znamionowe obwodu separowanego nie może przekraczać 500 V. Jakie warunki muszą być spełnione przy zasilaniu z obwodu separowanego więcej ni jednego odbiornika? Przy zasilaniu z obwodu separowanego wi cej niż jednego od biornika powinny być spełnione nast puj ce warunki: (rys. CC — przewód wyrównawczy izolowany nieuziemiony. to zaleca si wykonanie poł czenia wy równawczego ł cz cego obudow metalow za stanowi skiem (rys. 2.

• baterie akumulatorów.5.2) SELV lub PELV (rys. Ochrona ta jest stosowana dla wyrównania potencjału cz ści jednocze śnie dost pnych na stanowiskach izolowanych (rys. 72. 2. si na napi cia UL < U < 500 V oraz moce S < 25 kVA jednofazowe i S < 40 kVA trójfazowe. 2. W jakiej klasie ochronności powinny być wykonane transformatory separacyjne? Transformatory separacyjne powinny być wykonane w U kla sie ochronności przez stosowanie izolacji podwójnej lub wzmocnionej. Równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim 7 1 . • urz dzenia elektroniczne.2.2.67. 2.2. Jakie źródła bardzo niskiego napięcia stosuje się w obwodach SELV i PELV? W obwodach SELV i PELV stosuje si nast puj ce źródła bardzo niskiego napi cia (rys. Rys. Na czym polega ochrona przez zastosowanie nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych? Ochrona przez zastosowanie nieuziemionych poł czeń wy równawczych miejscowych polega na poł czeniu ze sob wszystkich jednocześnie dost pnych cz ści przewodz cych obcych i cz ści prze wodz cych dost pnych nieuziemionym poł czeniem wyrównawczym. Ochrona przez zastosowanie nieuziemionych połączeń wy równawczych miejscowych 69.1).27.3. rezystancja poł czenia wyrównawczego w najwi ksze dopuszczalne napi cie dotykowe bezpieczne w danych warunkach środowiskowych w [V]. 2. W jakich obwodach mo e być dokonana równoczesna ochrona przed dotykiem bezpo średnim i pośrednim? Równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośred nim może być dokonana w obwodach bardzo niskich napi ć (nie prze kraczaj cych napi ć zakresu I tablica 2.27) 70. • pr dnice nap dzane silnikami spalinowymi. • przetwornice maszynowe. 78 79 . 68. Na jakie napięcia i moce buduje się transformatory separacyjne? Transformatory separacyjne buduje.28) • transformatory bezpieczeństwa. 1 podłoga i 2 ściany izolacyjne. Kiedy ochrona przez zastosowanie nieuziemionych połączeń wyrównawczych będzie skuteczna? Ochrona b dzie skuteczna jeżeli zostanie spełniony warunek: gdzie: Ia Rw pr d powoduj cy zadziałanie urz dzenia wył czaj cego zainstalowanego w obwodzie zasilania urz dzenia obj tego poł czeniem wyrównawczym. 2. 2. Ochrona przez zastosowanie nieuziemionych poł czeń wyrów nawczych miejscowych: CC przewód wyrównawczy miejscowy nieuziemio ny.

Połączenia wyrównawcze 77. Jaki jest cel stosowania połączeń wyrównawczych? Zastosowanie poł czeń wyrównawczych ma na celu ograni czenie napi ć wyst puj cych pomi dzy różnymi cz ściami przewodz cymi do wartości dopuszczalnych długotrwale w danych warunkach środowiskowych. 76. że posiadaj izolacj na napi cie nie niższe niż najwyższe napi cie pozostałych przewodów. Przewody SELV i PELV mog być prowadzone w wi zce z innymi przewodami pod warunkiem. 5 pr dnica nap dzana silnikami spalinowymi. 80 81 .29).29) • poł czenia wyrównawcze izolowane nieuziemione (rys. 2.2. 74. 2 przetwornica maszynowa. poł czenie główne w piwnicy.29. 2.28. Czy wtyczki i gniazda obwodów SELV mogą pasować do gniazd i wtyczek innych obwo dów? Wtyczki i gniazda obwodów SELV nie mog pasować do gniazd i wtyczek innych obwodów w tym do PELV. Wyróżnia si nast puj ce poł czenia wyrównawcze: • poł czenia wyrównawcze główne (rys. 3 urz dzenie elektroniczne. 4 bateria akumulatorów. Rys. zbrojenia budowlane lub metalowe konstrukcje uziom sztuczny w przypadku braku mo liwości wykorzystania uziomu naturalnego Rys. Źródła bardzo niskiego napi cia: 1 transformator bezpieczeń stwa.2. • poł czenia wyrównawcze dodatkowe (miejscowe) (rys. Czy wtyczki i gniazda obwodów PELV mogą pasować do gniazd i wtyczek innych obwo dów? Wtyczki i gniazda obwodów PELV nie mog pasować do gniazd i wtyczek innych obwodów w tym do SELV. Co to sq transformatory bezpieczeństwa i na jakie moce się je buduje? Transformatory bezpieczeństwa s to transformatory przezna czone do zasilania obwodów bardzo niskim napi ciem U < UL.27). Buduje si je na moce S < 10 kVA jednofazowe i S < 16 kVA trójfazowe. W jaki sposób powinny być prowadzone przewody obwodów SELV i PELV? Przewody obwodów SELV i PELV powinny być prowadzone oddzielnie od innych obwodów lub w dodatkowych osłonach izolacyj nych albo oddzielone od innych obwodów uziemionymi osłonami lub ekranami. 73. Poł czenia ochronne w budynku mieszkalnym: poł czenie miej scowe w łazience.4. 2. 2. 75. Doty czy to również przewodów wielożyłowych. 2.

jak np. • w miejscach. • metalowe osłony. Gdzie wykonuje się połączenia wyrównawcze dodatkowe (miejscowe)? Poł czenia wyrównawcze dodatkowe (miejscowe) wykonuje si w pomieszczeniach o zwi kszonym zagrożeniu porażeniem pr dem elektrycznym np. przył czone do wspólnej szyny (zacisku).2. klimatyzacji. metalowe powłoki ka bli energetycznych itp. 8 1 . Przewody należy ł czyć ze sob przez zaciski przystosowane do materiału. do której s przył czone: • przewody ochronne PE lub ochronno neutralne PEN. w tym również gniazd wtyczkowych i wypustów oświetleniowych. • ułożone na stałe przewody gołe lub izolowane. ścieków. wody gor cej. Przewody ochronne. • metalowe konstrukcje i zbrojenia budowlane. • cz ści przewodz ce obce. • w pralniach. • w gospodarstwach rolnych i ogrodniczych.78. chroni cy przed ko rozj .: • w pomieszczeniach wyposażonych w wann lub/i basen natryskowy. ochronno neutralne i wyrównaw cze 82. gazu. • w pomieszczeniach wymienników ciepła. • przewody ochronne wszystkich urz dzeń. trwały w czasie. Elementy przewodz ce doprowadzone z zewn trz budynku (rury. Przewody tego obwodu nie powinny być poł czone z przewodami ochronnymi lub cz ściami dost pnymi innych obwodów ani z cz ściami przewodz cymi obcymi. 82 83 . 2. Poł czenia wyrównawcze dodatkowe (miejscowe) powinny obejmować wszystkie cz ści przewodz ce jednocześnie dost pne. kable) powinny być poł czone do głównej szyny uziemiaj cej możliwie jak najbliżej miejsca ich wprowadzenia. 80. Cz ści dost pne obwodu separowanego powinny być poł czo ne mi dzy sob przez izolowane nieuziemione przewody wyrównaw cze. PEN. • w kotłowniach. ekrany i pancerze nie których rodzajów przewodów (kabli). Gdzie wykonuje się połączenia wyrównawcze izolowane nieuziemione? Poł czenia wyrównawcze izolowane nieuziemione stosowane s w obwodzie separowanym zasilaj cym wi cej niż jeden odbiornik. 79.5. W jaki sposób powinny być wykonane połączenia i przyłączenia przewodów biorących udział w ochronie przeciwpora eniowej? Wszystkie poł czenia i przył czenia przewodów bior cych udział w ochronie przeciwporażeniowej (PE. • przewody uziemiaj ce E. takie jak: • cz ści przewodz ce dost pne. CC. a także środo wiska. centralne go ogrzewania. w którym poł czenie to ma pracować. E) powinny być wykonane w sposób pewny. umieszczaj c w najniższej kondygnacji główn szyn uziemia j c (zacisk). • w pomieszczeniach hydroforni. Gdzie wykonuje się połączenia wyrównawcze główne? Poł czenia wyrównawcze główne wykonuje si w każdym bu dynku. w których nie ma możliwości zapewnienia skuteczności ochrony przez samoczynne wył czenie zasi lania. Co to są przewody ochronne? Przewody ochronne s to wszystkie przewody lub żyły w prze wodach wielożyłowych służ ce do ochrony przed porażeniem pr dem elektrycznym. przekroju oraz liczby ł czonych przewodów. Jako przewody ochronne mog być stosowane: • żyły w przewodach (kablach) wielożyłowych. • izolowane lub gołe przewody prowadzone we wspólnej osłonie z przewodami czynnymi. • metalowe rury oraz metalowe urz dzenia wewn trznych instalacji: wody zimnej. • metalowe elementy konstrukcyjne budynku takie jak zbrojenia itp. powłoki.

9. Jaki minimalny przekrój powinien posiadać przewód ochronno neutralny PEN? W instalacjach ułożonych na stałe przewód ochronno neutralny PEN powinien mieć przekrój nie mniejszy niż 10 mm Cu i 16 mm" Al. Wymagany przekrój przewodów wyrównawczych głównych i miejscowych [40] 83. Przekroje przewodów ochronnych PE [40] Przekrój przewodów fazowych 2 S L (mm ) Przekrój przewodów ochronnych S P E (mm 2 ) 84. Jakie są najmniejsze dopuszczalne przekroje przewodów ochronnych PE? Najmniejsze dopuszczalne przekroje przewodów ochronnych PE podane s w tablicy 2. 85. Do czego słu ą uziomy i jakie sq ich rodzaje? Uziomy służ do poł czenia z ziemi urz dzeń podlegaj cych uziemieniu roboczemu lub ochronnemu i mog być naturalne lub sztuczne. Ile powinien wynosić minimalny przekrój przewodu ochronnego. 86. w normalnych warunkach pracy sieci niskiego napi cia. Tablica 2.8. Jaki jest wymagany przekrój przewodów wyrównawczych głównych i miejscowych CC? Wymagany przekrój przewodów wyrównawczych głównych i miejscowych podany jest w tablicy 2.5 mm2.6. Jakie funkcje spełniają uziemienia robocze? Uziemienia robocze spełniaj nast puj ce funkcje: • chroni ludzi od skutków pojawienia si w sieci niskiego napi cia wyższego napi cia sieci zasilaj cej. gdy nie jest chroniony przed uszkodzenia mi mechanicznymi. Tablica 2. odpowiednie cz ści przewodz ce lub obce.• • metalowe rury lub inne metalowe osłony przewodów. • zapewniaj . który nie jest yłą przewodu wielo yłowego lub nie jest prowadzony we wspólnej osłonie z przewodami robo czymi? Gdy przewód ochronny nie jest żył przewodu wielożyłowego lub nie jest prowadzony we wspólnej osłonie z przewodami roboczy mi.2. gdy przewód jest chroniony przed uszkodzeniami mechanicznymi lub 4 mm2.8. to minimalny przekrój przewodu ochronnego nie może być mniej^ szy niż 2. utrzymanie si potencjału ziemi na przewodach PEN (PE) i poł czonych z nimi cz ściach przewodz cych dost pnych. Uziomy i przewody uziemiające 87.9. 2. 84 85 . 88.

zapobiegaj długotrwałemu utrzymaniu si asymetrii na pi ć w sieci TN podczas zwarć doziemnych z pomini ciem przewodu PEN (PE). Tablica 2. aby odległość mi dzy uziemieniami nie była wi ksza niż 500 m. • zbrojenia betonu znajduj cego si w ziemi. na końcu każdego odgał zienia o długości wi kszej niż 200 m. 4. że uzyskano na to zgod jednostki eksploatuj cej te wodo ci gi. W sieciach kablowych o układzie TN w zł czach każdego budynku. Gdzie nale y wykonać uziemienia robocze? Uziemienia robocze należy wykonać w każdej stacji zasilaj cej uziemiaj c punkt neutralny transformatora. 2. 93. (Wymagania stawiane uziemieniom roboczym szczegółowo omówione s w literaturze [7]) 89. 94. Z jakich materiałów wykonuje się uziomy sztuczne. • ograniczaj napi cie pojawiaj ce si podczas zwarć do ziemnych na przerwanym przewodzie ochronnym i poł czonych z nim cz ściach przewodz cych. • ograniczaj napi cie na przewodach PEN (PE) wywołane zwarciami doziemnymi w sieci TN. 3. 90. 8. 9. Gdzie wykonujemy dodatkowe uziemienie robocze? Dodatkowe uziemienie robocze należy wykonać w sieciach na powietrznych o układzie TN uziemiaj c przewód ochronno neutralny: • na końcu każdej linii. • wzdłuż trasy linii tak. Przy wykonywaniu uziemień urz dzeń przemienno pr dowych jako uziomy naturalne można wykorzystywać: • systemy metalowych rur wodoci gowych pod warunkiem. gdy zwarcie dozfemne wyst pi na uszkodzonym przewodzie ochronnym za miejscem jego przerwania. 91. 7. • ołowiane płaszcze i inne metalowe osłony kabli. • elementy metalowe osadzone w fundamentach. Wyrób 1.10. Ile powinna wynosić rezystancja poszczególnych dodatkowych uziemień roboczych? Rezystancja poszczególnych dodatkowych uziemień robo czych nie powinna przekraczać 30 a w razie wykonywania ich w gruncie o rezystywności wi kszej niż 500 nie powinna przekra czać wartości obliczonej według wzoru: • 92. • na końcu każdego przył cza o długości wi kszej niż 100 m. • płyty metalowe w ziemi. • taśmy lub druty metalowe ułożone w ziemi. Co zaliczamy do uziomów sztucznych Do uziomów sztucznych zaliczamy: • pr ty lub rury metalowe wbite w ziemi . poziomy stal ocynkowana na gor co miedź goła miedź ocynkowana stal ocynkowana na gor co stal pomiedziowana 2 pionowy gdzie rezystywność gruntu w 86 87 . Co zalicza się do uziomów naturalnych? Do uziomów naturalnych zalicza si metalowe konstrukcje i elementy urz dzeń znajduj cych si w ziemi. 5. 6. • umożliwiaj wył czanie zasilania podczas zwarć doziem nych. Najmniejsze wymiary poprzeczne uziomów sztucznych zagł bionych bezpośrednio w gruncie Rodzaj uziomu Materiał wyrobu Najmniejsze dopuszczalne wymiary średnica mm taśma pr t okr gły taśma pr t okr gły taśma rura pr t okr gły profilowany pr t okr gły 25 20 100 15 3 10 — 50 35 50 2 przekrój 2 mm 100 grubość mm 3 Lp.

11. Pomieszczenia wyposa one w wannę lub basen natryskowy (łazienki) 98. Jakie są najmniejsze dopuszczalne przekroje przewodów uziemiających? Tablica 2.10.30. 95. Najmniejsze dopuszczalne wymiary poprzeczne uziomów sztucznych zagł bionych bezpośrednio w gruncie podano w tablicy 2. Jeżeli przewód uziemiaj cy nie jest żył przewodu (kabla) to jego przekrój nie powi nien być mniejszy niż: 1b) wanna rzut pionowy 88 .5 m pod powierzchni ziemi. • 2. 3.6 m w rowach lub bruzdach zasypanych gruntem z wykopu.1.2. natomiast najwyższa cz ść na gł bokości nie mniejszej niż 0. 97.5 mm2 przy stosowaniu zabezpieczenia przed mecha nicznym uszkodzeniem. Jakie strefy ochronne wyró nia się w pomieszczeniach łazienek? W pomieszczeniach łazienek wyróżnia si ochronne: 0. Wymagania dodatkowe dotyczące ochrony przeciwpora eniowej w zale ności od warunków środowiskowych 2. • 4 mm2 przy braku zabezpieczenia przed mechanicznym uszkodzeniem. 96.7. W środowisku o dużej korozyjnej agresywności gruntu można wykonywać ze stali miedziowanej lub miedzi. Uziomy sztuczne poziome powinny być ułożone na gł bokości nie mniejszej niż 0. Przekroje przewodów uziemiających uło onych w ziemi [40] Najmniejszy dopuszczalny przekrój przewodów uziemiaj cych SE Chronionych od uszko dzeń mechanicznych Przewody chronione przed korozj Przewody nie chro nione przed korozj 2 2.8).2. cztery strefy 1a) wanna rzut poziomy Nie chronionych od uszkodzeń mechanicznych S E 16 mm2 Cu SE 16 mm2 Fe (ocynkowana) 25 mm Cu 50 mm Fe (ocynkowana) Przekroje przewodów uziemiaj cych SF musz być wi ksze lub równe przekrojom ochronnym (Tablica 2. 2. Jak powinny być umieszczone uziomy w stosunku do powierzchni gruntu? Uziomy sztuczne pionowe powinny być zagł bione w gruncie w taki sposób aby ich dolna kraw dź znajdowała si na gł bokości wi kszej niż 2.Uziomy sztuczne wykonuje si ze stali ocynkowanej lub nie ocynkowanej. Przewody uziemiaj ce ułożone w ziemi musz spełniać wy magania podane w tablicy 2. Jak nale y wykonywać połączenia przewodów uziemiających z uziomem? Poł czenia przewodów uziemiaj cych z uziomem oraz poszcze gólnych układów uziomowych należy spawać. 2. Wszelkie poł czenia nale ży zabezpieczyć przed korozj i uszkodzeniami mechanicznymi. Wymiary stref pokazano na rys.7.11. 1.5 m.

Źródło tego napi cia powinno znajdować si poza stref 0. [37] 99. 2 Przewody musz być miedziane o przekroju do 10 mm .29). IPX1 w strefie 3 90 91 . lub zabezpieczone wył cznikami różnicowo pr dowymi o pr dzie 30 mA. 103. Jakie wymagania stawiane są przy instalowaniu przewodów? Przewody ułożone na wierzchu albo w ścianach na gł bokości nie przekraczaj cej 5 cm powinny mieć izolacj wzmocnion nie po winny mieć metalowych powłok i nie mog być układane w rurach lub osłonach metalowych.2a) — brodzik — rzut poziomy 101. 2b) — brodzik rzut pionowy Rys. W strefach 0.2. rozgał ź ników oraz sprz tu ł czeniowego. 1 i 2 nie wolno instalować puszek. • nie wolno stosować jako ochrony dodatkowej izolowania sta nowiska oraz nieuziemionych poł czeń wyrównawczych. W jakich strefach mogą być instalowane grzejniki elektryczne w podłodze? Grzejniki elektryczne w podłodze mog być instalowane we wszystkich strefach pod warunkiem pokrycia ich metalow siatk lub blach poł czon z przewodem wyrównawczym. W strefach 0. W strefie 1 można instalować jedynie podgrzewacze wody. Jakie układy sieciowe wolno stosować na placach budowy? Na placach budowy wolno stosować układy sieciowe TN S. Jakie urządzenia wolno instalować w strefie 0 . Jakie stopnie ochrony powinien mieć sprzęt i osprzęt stosowany w łazienkach? Sprz t i osprz t stosowany w łazienkach powinny mieć stopień ochrony nie mniejszy niż: IPX7 w strefie 0 IPXS w strefie 1 IPX4 w strefie 2 IPX5 w łazienkach publicznych. Place budowy i robót rozbiórkowych 104. 1 02. 2. 1 i 2 mog być zainstalowane jedynie przewody niezb dne do zasilania odbiorników znajduj cych si w tych strefach. Tory przewodów elektrycznych musz być prowadzone w liniach prostych równoległych do kraw dzi i stropów. Strefy ochronne w pomieszczeniach łazienek. W strefie 3 można instalować gniazda wtyczkowe jeżeli s one zasilane: indywidualnie z transformatora separacyjnego. 2. 2. W strefie 2 można instalować oprawy II klasy ochronności oraz pod grzewacze wody. • w strefie 0 można stosować jedynie napi cie bezpieczne o wartości nie wi kszej niż 12 V. 2. Jakie wymagania stawiane są ochronie przeciwpora eniowej w łazienkach? Ochronie przeciwporażeniowej w pomieszczeniach łazienek stawiane s nast puj ce wymagania: • w pomieszczeniu powinny być wykonane poł czenia wy równawcze miejscowe ł cz ce wszystkie cz ści przewo dz ce obce znajduj ce si w strefach 1.31). 1 .2. 3 ze sob oraz z przewodem ochronnym (rys. 2.7. napi ciem bezpiecznym. 3? W strefie 0 wolno instalować urz dzenia stałe zasilane napi ciem 12 V. 100. 'IT oraz IT z urz dzeniem do stałej kontroli stanu izolacji (rys.30. 2.

przechowalnie płodów rolnych oraz szklarnie. osłon i barier. jak to możli we lecz nie przekraczaj cym 30 m A.5/.32). Sypniewski na Góra: a) widok b) układ poł czeń.s. Jak powinny być prowadzone przewody i kable zasilające odbiorniki na placu budowy? Przewody i kable zasilaj ce urz dzenia rozdzielcze i poszcze gólne odbiorniki na placu budowy powinny być chronione od uszko dzeń mechanicznych.2. obory.3. kurniki. przegród. W zwi zku z tym powinny być układane na podporach. Jaki stopień ochrony powinien mieć sprzęt i osprzęt instalacyjny stosowany na placach budowy? Zastosowany sprz t i osprz t instalacyjny powinny mieć sto pień ochrony co najmniej IP44. Zielo 2. spichle rze. 108. Rys. Jakie pomieszczenia zaliczamy do pomieszczeń rolniczych i ogrodniczych? Do pomieszczeń rolniczych i ogrodniczych zaliczamy: stajnie. • stosowanie w miejscach szczególnie niebezpiecznych. 2. pomieszczenia przygotowania pasz. 106. • obwody odbiorcze zaleca si zabezpieczać wył cznikami różnicowo pr dowymi o pr dzie tak niskim. • umieszczenie poza zasi giem r ki.7. Gospodarstwa rolne i ogrodnicze 109.32. • zastosowanie urz dzeń II klasy ochronności. • zastosowanie transformatora separacyjnego zasilaj cego jeden odbiornik. 110. uchwytach. stodoły. Wskaźnik stanu izolacji WSI 2A POLMED Poznań. chlewnie. 2. 2. 105. 93 92 . Jak zapewnia się ochronę przed dotykiem pośrednim? Ochron przed dotykiem pośrednim zapewnia si przez: • stosowanie samoczynnego wył czenia za pomoc wył cz ników różnicowopr dowych o pr dzie 30 mA (rys. Rozdzielnica budowlana typu RBP 1 f my H. 107. wieszakach a w szczególnych przypadkach na przejściach i przejazdach osłoni te. Jakie wymagania dodatkowe stawia się instalacjom w gospodarstwach rolnych i ogrod niczych? Instalacjom stawia si nast puj ce dodatkowe wymagania: • obwody zasilaj ce gniazda wtyczkowe musz być zabez pieczone za pomoc wył czników różnicowopr dowych o pr dzie 30 mA. Jak zapewnia się ochronę przed dotykiem bezpośrednim? Ochron przed dotykiem bezpośrednim zapewnia si przez: • izolowanie cz ści czynnych.

Np. • Żyła przewodu powinna być pozbawiona izolacji tylko na długości niezb dnej do prawidłowego poł czenia z zaci skiem.4. że zasilany jest z obwodu zabezpieczonego wył cznikiem różnicowo pr dowym o pr dzie 30 mA. z którymi czło wiek może si stykać znaczn powierzchni ciała maj c ograniczon możliwość przerwania tej styczności. • Metalowe osłony przewodów powinny być usuni te i za kończone w takich miejscach i w taki sposób. Jaki stopień ochrony powinny mieć urządzenia elektryczne? Urz dzenia elektryczne powinny mieć stopień ochrony nie mniejszy niż IP 35. 2. kotła.2. Jaką ochronę przeciwpora eniową dodatkową nale y stosować w odniesieniu do urzą dzeń stałych? Jako ochron dodatkow należy stosować: • ochronne obniżenie napi cia w obwodzie SELV.2. • Koniec żyły wielodrutowej powinien być zabezpieczony przed możliwości oddzielenia si poszczególnych drutów przez oblutowanie. 112. które po przył czeniu b d niedost pne. 115.8. Wymagania dodatkowe dotyczące ochrony przeciwpora e niowej w ograniczonych przestrzeniach przewodzących 113. stajniach. 1 1 1 . • układ ochrony różnicowopr dowy o pr dzie 30 mA pod warunkiem zastosowania ochrony uzupełniaj cej w postaci miejscowych poł czeń wyrównawczych.5 m od zwierz t i materiałów łatwo palnych. ciasne wn trze metalowego zbiornika. 94 95 . aby nie mo gły zetkn ć si z zaciskami lub żyłami roboczymi. • odbiornik II klasy ochronności pod warunkiem. chlewniach powinny mieć poł czenia wyrównawcze z cz ściami przewodz cymi obcy mi i przewodem ochronnym instalacji elektrycznej.• cz ści przewodz ce dost pne urz dzeń elektrycznych zloka lizowanych w oborach. Co to jest ograniczona przestrzeń przewodząca? Za ograniczon przestrzeń przewodz c uważamy ciasne po mieszczenie w budynku albo ciasne wn trze innego obiektu technicz nego o ścianach i innych cz ściach przewodz cych. ruroci gu itp. Przyłączanie urządzeń elektrycznych 116.7. Jak powinny być zasilane lampy elektryczne ręczne u ywane w ograniczonych prze strzeniach przewodzących? Lampy elektryczne r czne powinny być zasilane z obwodu SELV napi ciem do 25 V pr du przemiennego lub 60 V pr du stałego. 114. Jako źró dła napi cia należy użyć transformatora bezpieczeństwa II klasy ochronności zainstalowanego na stałe. zastosowanie końcówek lub tulejek. • zasilanie pojedynczego urz dzenia z transformatora sepa racyjnego wykonanego w II klasie ochronności. W jaki sposób zapewnia się ochronę przeciwpo arową? Ochron przeciwpożarow zapewnia si przez zainstalowanie wył cznika różnicowopr dowego o pr dzie różnicowych 500 mA. 2. Jakie warunki muszą być przestrzegane przy przyłączaniu przewodów do urządzeń elektrycznych? Przy przył czaniu przewodów do urz dzeń elektrycznych mu sz być przestrzegane nast puj ce warunki: • Zewn trzne osłony ochronne przył czonych przewodów powinny być usuni te tylko z tych cz ści przewodu. Urz dzenia grzewcze promiennikowe powinny być zainstalo wane w odległości co najmniej 0. Transformator bezpieczeństwa wykonany w II klasie ochronności po winien znajdować si poza przestrzeni przewodz c .

w których istnieje przewód neutralny w gniazdach wtyczkowych jednofazowych bez styku ochronnego. 2.35. 2.36. 2. Przył czenie oprawy oświetleniowej. w których istnieje przewód neutralny oprawy oświetleniowe należy przył czać tak aby przewód neutralny był poł czony do trzonka żarówki lub lampy wyładowczej.34).34. W jaki sposób nale y przyłączać gniazda Rys. 2. Zasada instalowania wył czników z uwzgl dnieniem kierunku przepływu energii.33. Przył czanie gniazda wtyczkowego ze stykiem ochronnym do sieci o układzie TN C. 2. Przył czenie gniazda wtyczkowego bez styku ochronnego. a wył cza nie odbywało si przez przerw w przewodzie fazowym (rys. 2 odci żka. 96 97 . Gi tkie przewody wielożyłowe należy wprowadzać do od biornika w taki sposób aby nie mogły ulec skr ceniu i nie przenosiły naci gu na zaciski. Łącznik arówka Rys. które nie zostały wykorzystane. Rys.37. 2. L N Rys.36).2. Żyła ochronna przewodu zasilaj cego powinna mieć nad miar długości w stosunku do pozostałych żył roboczych przewodu (rys. 119.35. Sposób przył czenia do odbiorników przewodów zasilaj cych ruchomych: 1 odgi tka. patrz c od przodu przewód fazowy powinien być przył czony z lewej strony (rys.Końce żył przewodów wprowadzonych do odbiornika. a nast pnie poł czony z zaciskiem neutralnym odbiornika (rys. Gniazd wtyczkowych ze stykiem ochronnym nie wolno in stalować bez jednoczesnego poł czenia tego styku z uło żonym na stałe przewodem ochronnym.33). W układach sieciowych. W jaki sposób nale y przyłączać oprawy oświetleniowe? W układach sieciowych. WEJŚCIE (ZASILANIE) WYJŚCIE (ODBIORNIKI) Rys. 118. Jaka jest zasada instalowania wyłączników z uwzględnieniem kierunku przepływi energii? Zasad instalowania wył czników z uwzgl dnieniem kierunku przepływu energii przedstawiono na rys. 2.37). powinny być unierucho mione i zaizolowane. Przewód ochronno neutralny sieci TN C przył czony do odbiornika stałego (gniazda) powinien być doprowadzony do zacisku ochronnego odbiornika. 2. 117. Wtyczek i nasadek ze stykiem ochronnym nie wolno przył czać do przewodu nie zawieraj cego żyły ochronnej. 2.

W jaki sposób wykonuje się ochronę przeciwpora eniową dodatkową w urządzeniach o napięciu powy ej 1 kV? W urz dzeniach o napi ciu wyższym niż 1 kV. 2. Dla zmniejszenia zagrożenia porażeniowego ł cznie z uziemieniem ochronnym można stosować uzupełniaj ce środki ochrony w postaci: • izolacji stanowisk. • ogrodzeń. a styk ochronny powinien znajdować si u góry (doty czy to styku ochronnego gniazd stosowanych w Polsce) (rys. Rys. • cz ści znajduj ce si pod napi ciem zarówno gołe. 3. OCHRONA PRZECIWPORA ENIOWA W URZĄDZENIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH 0 NAPIĘCIU POWY EJ 1 kV 120. powinny być przez swoj budow i usytuowanie za bezpieczone przed dotykiem. Przył czenie gniazda wtyczkowego ze stykiem ochronnym. 122.38. jak i izo lowane. osłony. Jakie części urządzeń podlegają uziemieniu ochronnemu? Uziemieniu ochronnemu podlegaj nast puj ce cz ści urz dzeń: • obudowy. W jaki sposób wykonuje się ochronę przeciwpora eniowa podstawową w urządzeniach o napięciu powy ej 1 kV? Ochron podstawow w urz dzeniach o napi ciu powyżej 1 kV wykonuje si w sposób nast puj cy: • każde urz dzenie elektroenergetyczne jako całość i w swoich cz ściach powinno posiadać odpowiedni wytrzymałość elektryczn izolacji wynikaj c z napi cia znamionowego urz dzenia. patrz c od przodu przewód fazowy powinien być przył czony z lewej strony. 98 99 . • powłok elektroizolacyjnych. nie należ cych do obwodu elektrycznego. ł czników i innych urz dzeń.38).W gniazdach wtyczkowych pojedynczych ze stykiem ochron nym. kadłuby i podstawy maszyn elektrycz nych. 121. ochron prze ciwporażeniow dodatkow wykonuje si przez zastosowanie uzie mień ochronnych polegaj cych na uziemieniu cz ści przewodz cych. • wstawek izolacyjnych w elementach przewodz cych. transformatorów. 2.

ogrodzeń i osłon posiadaj cych co najmniej dwa przewodz ce umo cowania na uziemionych konstrukcjach. stanowiska obsługi. • metalowych obudów. pomosty montażowe i drabiny zamo cowane na stałe. 124. Za czas trwania rażenia t przyjmuje si czas trwania jednofazowego zwarcia doziemnego. ruroci gi. 125. bariery i osłony zainstalowane na stałe. podstawy izolatorów zamocowanych na nie uziemionych konstrukcjach. które powoduje przepływ pr du przez rozpatry wany uziom. jeżeli nie maj poł czeń z cz ściami uziemiaj cymi.: • dla t = 5 s Ur = 65 V w miejscach wydzielonych dla celów elektroenergetycznych obejmuj cych np. barier. w którym mog wyst pować napi cia rażeniowe doty kowe wyższe niż dopuszczalne wolno wchodzić tylko w obuwiu dielek trycznym i w r kawicach izolacyjnych oraz hełmach izolacyjnych. konstrukcje stacji elektroenergetycznych. Jaka jest największa dopuszczalna wartość napięcia ra eniowego dotykowego? Najwi ksza dopuszczalna wartość napi cia rażeniowego zale ży od miejsca wyst powania tego napi cia oraz od czasu jego wyst powania (czasu trwania rażenia t) np. głowice kablowe. konstrukcje i osłony rozdzielnic. drogi ruchu wewn trznego i przejścia. uzwojenia wtórne przekładników. 123. powłoki. „Nie bezpieczne napi cie krokowe". Co to jest napięcie krokowe? Napi cie krokowe jest to różnica potencjałów mi dzy dwoma punktami na powierzchni stanowiska odległymi o 1 m. Przy wejściach na ogrodzone tereny należy wywiesić tablice ostrzegawcze z napisem: „Niebezpieczne napi cie dotykowe". pancerze i żyły powrotne kabli oraz osłony przewodów. • dla t = 5 s Ur = 130 V w pomieszczeniach rozdzielni i nastawni. Co to jest napięcie ra eniowe krokowe? Napi cie rażeniowe krokowe jest to spadek napi cia spowo dowany przepływem pr du przez ciało człowieka pomi dzy stopami rozsuni tymi na odległość 1 m. Jaki czas trwania zwarcia doziemnego występuje w układach z samoczynnym wyłącze niem zwarć? W układach. Co to jest napięcie dotykowe? Napi cie dotykowe jest to napi cie. kanałów i konstrukcji wsporczych na których ułożone s kable z uziemionymi pancerzami lub powłokami.• • • • • • • • • • elementy nap dów i urz dzeń pomocniczych do obsługi urz dzeń rozdzielczych. 127. 128. 129. 130. Co to jest napięcie ra eniowe dotykowe? Napi cie rażeniowe dotykowe jest to spadek napi cia na ciele człowieka podczas przepływu pr du wywołanego napi ciem dotykowym. pomi dzy dwoma cz ściami jednocześnie dost pnymi. w których stosuje si samoczynne wył czenie zwarć. Jakich elementów urządzeń nie uziemia się? Nie uziemia si nast puj cych elementów metalowych: • ruchomych lub zdejmowanych drzwi. nie należ cymi do obwodu elektrycznego. 126. ogrodzenia. które wyst puje w warun kach normalnych lub może pojawić si w warunkach zakłóceniowych łOO 101 . pomieszczenia wilgotne. słupy linii napowietrznych ze stali lub betonu zbrojonego. Jakie środki bezpieczeństwa nale y stosować przy wchodzeniu na teren w którym mogą występować napięcia ra eniowe dotykowe wy sze ni dopuszczalne? Na teren. przyjmuje si czas trwania zwarcia doziemnego b d cy sum działania zabezpieczeń podstawowych i najdłuższego czasu wył cze nia ł czników działaj cych przy zwarciach.

2. Eksploatacji do których zalicza. urz dzenia pr dotwórcze przył czone do krajowej sieci elektro energetycznej bez wzgl du na wysokość napi cia znamionowego. Kto mo e zajmować się eksploatacją urządzeń elektroenergetycznych? Eksploatacj urz dzeń elektroenergetycznych mog zajmować si osoby. Wykaz taki powinien znajdować si w każ dym zakładzie pracy.1. • zatrzymanie urz dzenia w czasie normalnej pracy i w sta nie awaryjnym. • obsługa w czasie pracy. 2. . aparaty elek tryczne. Co nazywamy urządzeniami elektroenergetycznymi? Urz dzeniami elektroenergetycznymi nazywamy Wszystkie urz dzenia przeznaczone do wytwarzania. si stanowiska osób wykonuj cych prace w zakresie: • obsługi. BUDOWA I EKSPLOATACJA URZĄDZEŃ ELEKTROENERGETYCZNYCH 4. Kto ustala wykaz stanowisk pracy osób (i rodzaju urządzeń) na których wymagane są dodatkowe kwalifikacje w zakresie dozoru (D) i eksploatacji (E)? Wykaz stanowisk pracy osób.4. sieci. przesyłania. 136. które spełniaj wymagania kwalifikacyjne dla nast puj cych stanowisk pracy: 1. Dozoru do których zalicza si stanowiska pracowników tech nicznych i innych osób kieruj cych czynnościami osób wykonuj cych prace w zakresie: obsługi. 137. • konserwacji. transformatory. 134. • kontrolno pomiarpwym. aparatura zabezpieczaj ca. Jakie czynności związane są z prowadzeniem ruchu urządzeń elektroenergetycznych? Do czynności zwi zanych z prowadzeniem ruchu urz dzeń za liczamy: • uruchamianie urz dzenia. kontrolno pomiarowym i montażu. 133. Wiadomości ogólne 131. Urz dzeniami elektro energetycznymi s maszyny elektryczne. Ogólne zasady eksploatacji urządzeń elektro energetycznych 4. urz dzenia i instalacje o napi ciu do 1 kV (z wyj tkiem ob sługi urz dzeń w gospodarstwach domowych i rolnych oraz obsłu gi urz dzeń w zakładach eksploatuj cych urz dzenia elektryczne niskiego napi cia o określonej w umowie sprzedaży mocy maksy malnej do 20 kW). 135. przekształcania. 132. • montażu. • napraw. przegl dy oraz prace kon trolno pomiarowe umożliwiaj ce oceny stanu technicznego. odbiorniki. na których wymagane s dodat kowe kwalifikacje w zakresie dozoru i eksploatacji oraz wykaz urz dzeń ustala pracodawca.1.1. Co rozumie się pod pojęciem eksploatacja urządzeń elektroenergetycznych? Pod poj ciem eksploatacja urz dzeń rozumie si : • prowadzenie ruchu tych urz dzeń. Eksploatacja jakich urządzeń elektroenergetycznych wymaga dodatkowych kwalifikacji przez osoby dozoru i eksploatacji? Dodatkowych kwalifikacji wymaga si przy nadzorowaniu i eksploatowaniu nast puj cych urz dzeń: 1. Jakie prace związane są z utrzymaniem urządzeń w nale ytym stanie technicznym? Do prac zwi zanych z utrzymaniem urz dzeń w należytym stanie technicznym zaliczamy: ogl dziny. • prowadzenie zapisów ruchowych. 103 102 . rozdziału i wykorzystania energii elektrycznej. • utrzymanie urz dzeń w należytym stanie technicznym. konserwacji napraw. oraz stanowiska osób sprawuj cych nad zór nad eksploatacj urz dzeń elektroenergetycznych.

urz dzenia elektrotermiczne. aparatura kontrolno pomiarowa oraz urz dzenia i instalacje auto matycznej regulacji. Jakie są wymagania kwalifikacyjne na egzaminie dla osób zatrudnionych przy eksplo atacji? Na egzaminie kwalifikacyjnym dla osób zatrudnionych przy eksploatacji należy wykazać si znajomości dotycz c : • zasad budowy. 9. że eksplo atacja urz dzeń. instalacji i sieci. urz dzenia do elektrolizy.1. o które ubiega si wnioskuj cy. tytuł zawodowy. 5. urz dzenia i instalacje o napi ciu znamionowym wyższym od 1 kV. • zasad eksploatacji oraz instrukcji eksploatacji urz dzeń. 143. instalacji i sieci jest prowadzona niezgodnie z obo 104 105 . instalacji i sieci. sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego. 8. okresy odbytej praktyki z zakresu eksploatacji. Na czyj wniosek komisja przeprowadza egzamin kwalifikacyjny? Egzamin kwalifikacyjny komisja przeprowadza na wniosek osoby zainteresowanej lub na wniosek pracodawcy zatrudniaj cego osob prowa dz c eksploatacje sieci. Do wniosku należy doł czyć potwierdzenie dokonania opłaty za egzamin. urz dzenia techniki wojskowej lub uzbrojenia. 4. zespoły pr dotwórcze o mocy ł cznie od 20 kW wzwyż. • 4. • ogólnych zasad racjonalnej gospodarki energetycznej. elektryczna sieć trakcyjna. sterowania zabezpieczeń urz dzeń i instalacji wymienionych w punkcie 1 9. Szczegółow tematyk egzaminu ustala komisja kwalifikacyj na i podaje do wiadomości osobom ubiegaj cym si o potwierdzenie kwalifikacji na 14 dni przed wyznaczon dat egzaminu. • zasad i wymagań bezpieczeństwa pracy i bezpieczeństwa przeciwpożarowego oraz umiej tności udzielania pierw szej pomocy. 144. 141. Jaki jest termin wa ności świadectwa kwalifikacyjnego? Świadectwo jest ważne 5 lat od daty wystawienia. sieci. 11. 139. warunków wykonywania prac kontrolno pomiarowych i montażowych. W jaki sposób uzyskuje się świadectwo kwalifikacyjne uprawniające do zajmowania się eksploatacją urządzeń elektroenergetycznych? Świadectwo kwalifikacyjne uprawniaj ce do zajmowania si eksploatacj urz dzeń elektroenergetycznych uzyskuje si na podsta wie egzaminu przed komisj kwalifikacyjn powołan przez Prezesa Urz du Regulacji Energetyki lub właściwych ministrów (Prezes URE upoważnił do organizowania komisji egzaminacyjnych mi dzy innymi Stowarzyszenie Elektryków Polskich SEP).3. 12.2. W jakich wypadkach egzamin podlega powtórzeniu? Egzamin podlega powtórzeniu w razie stwierdzenia. działania oraz warunków technicznych ob sługi urz dzeń. urz dzeń i instalacji elektroenergetycznych. 10. 6. urz dzenia ratowniczo gaśnicze i ochrony granic. • wskazanie rodzaju kwalifikacji i urz dzeń. 142. pożaru lub innego zagrożenia obsługi lub otoczenia. 140. Wymagania kwalifikacyjne dla osób zajmujących się eksploatacją urządzeń elektroenergetycznych 138. Czy zmiana miejsca zatrudnienia powoduje utratę wa ności świadectwa kwalifikacyjnego? Zmiana miejsca zatrudnienia nie powoduje utraty ważności świadectwa kwalifikacyjnego. • instrukcji post powania w razie awarii. • nazw zakładu pracy. 7. elektryczne urz dzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym. Co powinien zawierać wniosek o sprawdzenie kwalifikacji? Wniosek o sprawdzenie kwalifikacji powinien zawierać: • dane personalne osoby ubiegaj cej si o potwierdzenie kwalifikacji. zajmowane stano wisko.

Dokumentacja techniczna 146. 149. Cz ść ogólna instrukcji powinna zawierać nast puj ce infor macje: • przedmiot instrukcji tu powinna być podana informacja jakiego urz dzenia dotyczy opracowana instrukcja. przegl dów. • klauzul zatwierdzaj c instrukcj do stosowania z poda niem imienia i nazwiska z podpisem osoby. podstawowe parametry (moc. • karty gwarancyjne. która instruk cj zatwierdziła i wprowadziła jako obowi zuj c do eks ploatacji. układ poł czeń z opisana aparatur i wielkościami za bezpieczeń. montażowe i zestawieniowe. przez wytwórc 147. • dokumentacj fabryczn dostarczan urz dzenia. • dokumentacj eksploatacyjn . Instrukcja eksploatacji jest dokumentem. • podstaw opracowania instrukcji — w tej cz ści należy po dać przepisy szczegółowe. Cz ść szczegółowa instrukcji powinna zawierać: • ogóln charakterystyk urz dzenia określaj c : przeznaczenie urz dzenia. do kumenty potwierdzaj ce przyj cie urz dzenia do eksplo atacji.1. Instrukcja eksploatacji urz dzenia powinna składać si z cz ści ogólnej i cz ści szczegółowej. Co zawiera dokumentacja fabryczna? Dokumentacja fabryczna zawiera: • rysunki konstrukcyjne. konserwacji. napi cie). 1 45. Co obejmuje dokumentacja eksploatacyjna? Dokumentacja eksploatacyjna obejmuje: • dokumenty przyj cia urz dzenia do eksploatacji. za której opracowanie odpowiada pracodawca. • ksi żki. dokumentacj fabryczn . Kto mo e wystąpić z wnioskiem o powtórzenie egzaminu.wi zuj cymi przepisami lub w razie negatywnego wyniku egzaminu (w tym przypadku osoba może ponownie przyst pić do egzaminu nie wcześniej niż po upływie trzech miesi cy od ogłoszenia wyniku tego egzaminu). • dokumenty dotycz ce rodzaju i zakresu uszkodzeń i na praw. • instrukcje eksploatacji urz dzeń. • fabryczne instrukcje obsługi. • Inspektor Pracy. • dokumenty dotycz ce ogl dzin. • protokoły zawieraj ce wyniki prób i pomiarów. 148. Z wnioskiem o powtórzenie egzaminu może wyst pić: • Pracodawca. którego treść winien znać każdy pracownik eksploatuj cy dane urz dzenie. Co zalicza się do dokumentacji technicznej? Do dokumentacji technicznej zalicza si : • projekt techniczny. • obsług urz dzenia z określeniem: czynności zwi zanych z uruchomieniem urz dzenia i zatrzymaniem urz dzenia przy pracy normalnej i awa ryjnej. • wykazy niezb dnych cz ści zamiennych i specjalnych na rz dzi. • Prezes Urz du Regulacji Energetyki. dla ja kiego personelu jest przeznaczona i o jakich kwalifika cjach. 4.3. Co powinna zawierać instrukcja eksploatacji urządzenia? Każde urz dzenie elektroenergetyczne powinno posiadać in strukcj eksploatacji. raporty lub karty pracy urz dzeń. napraw i remontów urz dzeń. 106 107 .

Na jakiej podstawie dokonuje się ocenę stanu technicznego eksploatowanych urządzeń? Ocen stanu technicznego eksploatowanych urz dzeń i ich zdolności do dalszej niezawodnej i bezpiecznej eksploatacji dokonuje si na podstawie wyników przeprowadzonych okresowo: ogl dzin przegl dów oraz prób i pomiarów. przegl dów. odczytów wskazań przyrz dów kontrolno pomiarowych z podaniem ich terminów. pożaru lub innych zakłóceń w pracy urz dzeń. • przeprowadzeniu prób i pomiarów w zakresie umożliwia j cym stwierdzenie czy urz dzenie odpowiada warunkom technicznym. pożarem i inne wymagania w zakresie bhp ta kie jak: bezpieczne wykonywanie prac planowych. 154. Kto dokonuje przyjęcia urządzeń do eksploatacji? Przyj cia do eksploatacji urz dzeń elektroenergetycznych no wych.4. wyst puje nadmierne drganie. sposobu prowadzenia zapisów czynności ruchowych. rodzaj stosowanego sprz tu ochronnego. Przyjmowanie urządzeń do eksploatacji 150.1. 151. pożaru lub awarii. zasady kwalifikowania urz dzenia do remontu. że urz dzenie jest uszkodzo ne np. • zakres wymagań dotycz cych ochrony przed porażeniem. sposób i rodzaj używanego sprz tu p. W jakich terminach przeprowadza się oględziny i przeglądy urządzeń? Ogl dziny i przegl dy urz dzeń przeprowadza si w terminach i zakresie ustalonym w szczegółowych zasadach eksploatacji poszcze gólnych urz dzeń lub w instrukcjach eksploatacji.poż w przypadku wyst pienia pożaru. atest i inne). • wymagania w zakresie konserwacji urz dzenia określaj ce: zakres i termin planowanych ogl dzin.zasady post powania w razie awarii. przewodów itp.1. • sprawdzeniu czy urz dzenie jest dopuszczone do ruchu lub obrotu zgodnie ż obowi zuj cymi przepisami (czy posiada znak bezpieczeństwa. • sprawdzeniu czy został przeprowadzony odbiór techniczny przez organ dozoru technicznego jeżeli takiemu odbiorowi podlega. Kiedy nale y wstrzymać ruch urządzenia? Ruch urz dzenia należy wstrzymać w razie stwierdzenia uszkodzeń lub zakłóceń uniemożliwiaj cych normaln eksploatacj . 4. 155. określaj cych zakres tych obowi zków i uprawnień. • sporz dzenie protokołu przyj cia do eksploatacji. 153. Kiedy mo e być przyjęte urządzenie do eksploatacji? Przyj cie urz dzenia do eksploatacji może nast pić po: • sprawdzeniu kompletności dokumentacji technicznej. sposób powiadamiania (kogo) w przypadku porażenia. 4. przebudowanych lub po remoncie dokonuje pracodawca z udzia łem osób zajmuj cych si eksploatacj . obowi zków osób obsługi. • sprawdzeniu czy stan urz dzenia i miejsca pracy odpowia daj warunkom technicznym oraz wymogom bhp i ochro ny przeciwpożarowej i przeciwporażeniowej. nadmierne nagrzewanie si obu dowy.5. prób i badań oraz prac kontrolno pomiarowych (w tym ochrony przeciwporażeniowej). Prowadzenie eksploatacji urządzeń elektroenergetycz nych 152. wybuchem. Kiedy zachodzi konieczność przeprowadzenia przeglądu poza terminem ustalonym w instrukcji? Przegl dy poza terminami ustalonymi w instrukcji wykonuje my wówczas jeżeli zachodzi podejrzenie. 108 109 .

161.2.6. Podział silników elektrycznych. 4. Podział przedstawiono na rys. 4.2. Jakie są uprawnienia inspektora przeprowadzającego kontrolę? Inspektor przeprowadza kontrol w obecności pracodawcy lub osoby przez niego wyznaczonej. • Urz d Dozoru Technicznego w zakresie urz dzeń podle gaj cych dozorowi. Z przeprowadzonej kontroli inspektor sporz dza protokół. Jakie organy są upowa nione do przeprowadzenia kontroli przestrzegania warunków i przepisów eksploatacji? Do przeprowadzenia kontroli przestrzegania warunków i prze pisów eksploatacji.1. 4.1. Kto podejmuje decyzję o przekazaniu urządzenia do remontu lub wycofaniu z eksplo atacji? Decyzj o przekazaniu urz dzenia do remontu lub wycofaniu z eksploatacji podejmuje pracodawca na wniosek osoby zajmuj cej si eksploatacj tego urz dzenia. Rodzaje i budowa silników elektrycznych 160. • Państwowa Inspekcja Pracy. w tym warunków z zakresu bezpieczeństwa i hi gieny pracy s : • Urz d Regulacji Energetyki (działaj cy poprzez Oddziały Terenowe URE). kich dokumentów niezb dnych do ustalenia danych zwi zanych z eks ploatacj urz dzeń i warunków bezpiecznej pracy. normach oraz w razie zwi kszenia energochłonności • uszkodzenie urz dzenia zagrażaj ce niezawodności ruchu lub bezpieczeństwu obsługi i otoczenia. Kiedy urządzenie elektroenergetyczne powinno być przekazane do remontu lub wyco fane z eksploatacji? Urz dzenie powinno być przekazane do remontu lub wycofane z eksploatacji jeżeli na podstawie wyników oceny stanu technicznego urz dzenia zostanie stwierdzone: • pogorszenie stanu technicznego poniżej wartości dopusz czalnych określonych w szczegółowych zasadach eksplo atacji. Silniki indukcyjne s tanie. Kontrola eksploatacji 158. 157. w którym podaje stwierdzone uchybienia z zakresu prawidłowej i bez piecznej eksploatacji. Dane te stanowi podstaw do wydania zaleceń pokontrolnych. Jakie silniki elektryczne stosowane są w napędach urządzeń? W nap dach urz dzeń stosowane s silniki pr du przemienne go i silniki pr du stałego. 4.156.1.1. Które z silników stanowią największą grupę? Najwi ksz grup stanowi silniki pr du przemiennego induk cyjne małej i średniej mocy. 159. proste w ob ili llO . Inspektor jest upoważniony do ż da nia od jednostki kontrolowanej informacji oraz przedstawienia wszel Rys. Elektryczne urządzenia napędowe 4.

Rys. 4.3). 112 113 . 4. Końce uzwojeń wirnika doprowadza si do pier ścieni osadzonych na wale wirnika odizolowanych od siebie i od wału (rys. Wad ich jest to. [6] 1 wal. w których ułożone jest uzwojenie poł czone w trój k t lub w gwiazd . 13 — przyrz d do zwierania pierścieni. 17 — tabliczka zaciskowa uzwo jenia stojana. 10 tarcza dociskowa wirnika. Silnik indukcyjny pierścieniowy. Uzwojenia stojanów wyko nuje si z drutu nawojowego izolowanego umieszczonego w izolowa nych żłobkach i dodatkowo impregnowanego. 11 uzwojenie wirnika. 4. b) w trójk t. 4.2. 4. przekrój uproszczony.2). 163.2. Wirnik silnika pierścieniowego. 9 rdzeń wirnika. 1 pier ścienie. 2 łożysko. 8 — kadłub. 4 ~ wentylator. 2 śruby zaciskowe. Jak zbudowany jest wirnik silnika pierścieniowego? Rdzeń wirnika wykonany jest z pakietu blach izolowanych mi dzy sob i umieszczonych na wale. 7 rdzeń stojana. 1 przewody fazowe sieci zasilaj cej. 16 — tabliczka zaciskowa uzwojenia wirnika.1. [6] Rys. 4. Uzwojenia wirników mog być wykonane podobnie jak w stojanie z drutu nawojowego (silniki pierścieniowe) lub z nieżelaznych pr tów wypełniaj cych cały żłobek poł czonych po obu stronach pierścieniami tworz c klatk (sil niki klatkowe lub zwarte).słudze i pracuj przy zasilaniu z powszechnie dost pnej sieci pr du przemiennego. Jak zbudowany jest silnik indukcyjny 3 fazowy? Silnik indukcyjny 3 fazowy zbudowany jest z cz ści stałej zwanej stojanem oraz cz ści ruchomej zwanej wirnikiem.3. 3 tarcza łożyska. 14 — pierścienie ślizgowe. Silniki indukcyjne 162. że wymagaj dostarczenia im mocy biernej indukcyjnej co powoduje zwi kszenie strat mocy w liniach przesyłowych i spadki napi cia. Drug liczn grup wśród silników pr du przemiennego sta nowi silniki komutatorowe jednofazowe małej mocy. W stojanie nawini te s trzy uzwojenia fazowe. 4 uzwojenie stojana. 5 uzwojenie stojana. Poł czenia uzwojeń stojana silnika indukcyjnego 3 fazowego: a) w gwiazd . 6 tarcza dociskowa rdzenia stojana. [6] Rys.4a. które stosuje si w nap dach urz dzeń powszechnego użytku. Na całym obwodzie wirnika wyci te s żłobki.1. które w czasie pracy mog być poł czone w gwiazd lub trójk t (rys. 12 obsada szczotkowa. 3 zwieracze metalowe.

4. 4 pierścienie. W jaki sposób uruchamiamy silniki klatkowe? Rys. 4. 4. układ sieci zasilaj cej i wyma gania nap dzanych urz dzeń na to pozwalaj ) lub za pomoc przeł cznika (rys. 3 szczotki. 4. Pr d kość ta zależy od cz stotliwości sieci f i liczby par biegunów p uzwo jenia.7).Do urz dzeń rozruchowych lub regulacyjnych Rys. Silnik indukcyjny pierścieniowy 2 — wirnik.4b. pr dkość obrotowa wirnika. gł bokożłobkowym.6 przedstawiony jest schemat poł czeń silnika klatkowego. 167. [6] Rys. dwuklatkowym. 4. f cz stotliwość sieci.2. 164. 4.5). 4. 166. W stojanie powstaje pole magnetyczne wiruj ce z pr dkości n.1. zwarte) (rys. Oddziaływanie pola wiruj cego stojana i pr du w przewodach wirnika powoduje wirowanie wirnika i dzi ki temu prac silnika.1. p liczba par biegunów. v Na rys. [6] schemat poł czeń. 114 115 .5. Pole wiruj ce przecina pr ty wirnika indukuj c w nim sił elektromotoryczn SEM pod wpływem której w zwartym uzwojeniu wirnika płynie pr d. Wirnik silnika klatkowego.1. 4. Jaka jest zasada działania silnika indukcyjnego trójfazowego? Do uzwojenia stojana doprowadzony jest pr d 3 fazowy. Zależnie od układu żłobków rozróżniamy silniki z wirnikiem jednoklatkowym. Jak zbudowany jest silnik indukcyjny pierścieniowy? Przekrój uproszczony silnika indukcyjnego pierścieniowego pokazano na rys. s n nw poślizg. 165.6. 2 wirnik.4a. 60f n = —— p n pr dkość w obr/min jest to pr dkość synchroniczna. Schemat poł czeń silnika klatkowego: 1 stojan.4b). 1 stojan. Co to jest poślizg? Poślizg jest to różnica pr dkości obrotowej pola n i wirnika nw wyrażona w procentach pr dkości obrotowej pola. Końce tych pr tów s z obydwu stron wirnika zwarte tworz c klatk st d nazwa silnika (klatkowe. Rozruch i regulacja prędkości obrotowej silników induk cyjnych 168. ma żłobki wypełnione pr tami miedzianymi lub aluminiowymi. 4. Jak zbudowany jest wirnik silnika klatkowego? Wirnik jest złożony z blach. pr dkość obrotowa pola. Schemat poł czeń (rys. Silniki klatkowe uruchamiamy przez bezpośrednie wł czenie sil nika do sieci (jeżeli warunki napi ciowe.

4. W jakim celu stosuje się przełączniki zero gwiazda trójkąt? Przeł czniki zero gwiazda trójk t stosuje si w celu zmniej szenia pr du rozruchu. • Rys.9).7. jeżeli na tabliczce znamiono wej silnika podano napi cie stojana 380/660 V to przy napi ciu sieci 380 V wolno zastosować przeł cznik zero gwiazda trójk t. Kiedy mo na zastosować przełącznik zero gwiazda trójkąt do rozruchu silnika? Przeł cznik zero gwiazda trójk t można zastosować tylko wówczas. Rozruch silnika pier ścieniowego za pomoc rozrusz nika. R —rozrusznik [6] 172. • po uzyskaniu pr dkości znamionowej zewrzeć pierścienie i podnieść szczotki (jeżeli istnieje możliwość). W celu przeprowadzenia rozruchu należy: • sprawdzić czy r czka rozrusznika znajduje si w położeniu „zero". F3 bezpieczniki. 117 . czyli czy odpowiada najwi kszej rezystancji roz rusznika. F2. 169. 4. Pr dy pobierane z sieci s 3 razy mniejsze niż przy rozruchu bezpośrednim. 170. Ujemn cech tego rozruchu jest trzy krotne zmniejszenie momentu rozruchowego silnika. b) obwód sterowania. 4. 116 Rys. W jaki sposób uzyskuje si zmian kierunku wirowania wirnika w silniku indukcyjnym? Zmian kierunku wirowania wirnika silnika indukcyjnego uzy skuje si przez zmian kolejności dwóch faz sieci zasilaj cej (rys. W jaki sposób uruchamiamy silniki pierścieniowe? Uruchomienie silnika pierścieniowego odbywa si za pomoc rozrusznika wł czonego w obwód wirnika (rys. gdy silnik 3 fazowy ma uzwojenia stojana zbudowane na napi cie mi dzyprzewodowe sieci. zaś moment rozruchowy jest duży.8). Np. Pr d pobierany przy rozruchu jest niewiele wi kszy od zna mionowego. Jest to zaleta silników pierścieniowych. Fl.8. 4. • zamkn ć wył cznik podaj c napi cie sieci do stojana.sprawdzić czy szczotki przylegaj do pierścieni i czy pier ścienie silnika nie s zwarte przez zwieracze. Schemat układu sterowania silnika klatkowego samoczynnym przeł cznikiemf gwiazda trójk t: a) obwód główny. W wył cznik. • stopniowo zmniejszać rezystancj rozrusznika. 171.

Rys. a) b) Rys.10. Jak mo na regulować prędkość obrotową silnika klatkowego? Pr dkość obrotow silnika klatkowego można regulować przez: a) zmian liczby par biegunów. 173. Na rys. d) schemat podł czenia uzwojeń do tabliczki zacisko wej. których uzwojenie stojana musi być przeł czalne na dwie liczby bie gunów. Opornik wł czony w obwód wirnika powinien być przystosowany do pracy ci głej. Ad. co umożliwia zwi k szenie stopni pr dkości.11). b) Regulacja pr dkości przez zmian cz stotliwości na pi cia zasilaj cego jest regulacj płynn w bardzo szerokim zakre sie (od 0 3000 obr/min dla silników 2p = 4 i 0 6000 obr/min dla silników 2p = 2) i obecnie dzi ki rozwojowi techniki przekształtni kowej jest powszechnie stosowana. Takie rozwi zanie nazywane jest nap dem kompaktowym (rys.2 kW. pr dkość obrotowa wirnika przy stałej wartości momentu hamuj cego maleje.Rys. Przekształtnik może stanowić oddzielny element lub może być wbudowany w silnik tworz c z nim integraln całość. 4.5 22 kW. Jak mo na regulować prędkość obrotową silnika indukcyjnego pierścieniowego? Pr dkość obrotow silnika pierścieniowego można regulować przez zmian rezystancji w obwodzie wirnika. Na rys. e) podł czenie silnika w po dwójn gwiazd .9 Zmiana kierunku wirowania silnika indukcyjnego. 174. Ad. b) Firmy VEM motors 5.10 pokazano sposób podł czenia do sieci silnika dwubiego wego pracuj cego przy dwóch pr dkościach znamionowych. c) podł czenie silnika w trójk t. b) schemat podł czenia uzwojeń w podwójn gwiazd . Nap dy kompaktowe: a) Firmy VEM motors 0. 4. Schemat podł czenia silnika dwubiegowego: a) schemat podł czenia uzwojeń w trójk t. W miar wzrostu rezystancji w obwodzie wirnika. 4.11. 4. 4.75 2. a) Regulacja pr dkości przez liczb par biegunów jest bar dzo ekonomiczna tam. gdzie wymagana liczba stopni pr dkości nie przekracza 2 4.12 pokazano zasad tej regulacji. 4. b) przez zmian cz stotliwości napi cia zasilaj cego. Wad tego sposobu regulacji pr dkości 118 19 . c) FUMOf my Framo Antriebstechnik. Mog też być dwa uzwojenia w stojanie. Do takiej regulacji stosuje si silniki wielobiegowe.

1. 4. które umożliwiaj zwrot energii poślizgu do sieci zasilaj cej (rys.obrotowej s znaczne straty energii elektrycznej wyst puj ce w opor niku regulacyjnym. Regulacja pr dkości obrotowej silnika indukcyjnego w układzie kaskadowym: P prostownik tyrystorowy.2. W obwód wirnika jest wł czony prostownik tyrystorowy P. R rozrusznik. Zespół złożony z dwóch przekształtników P i F poł czonych przez dławik L tworzy przemiennik cz stotliwości. 120 121 .2.13. pr d przewodowy. Rozrusznik R służy do rozruchu silnika. gdzie: moc na wale silnika w watach suma strat w watach. Jakimi wzorami określa się moc czynną silnika indukcyjnego? Moc czynna pobierana przez silnik z sieci w czasie pracy wy raża si wzorem: Moc użyteczna na wale silnika (podana na tabliczce znamionowej) gdzie: U / sprawność. który obniża napi cie falownika do na pi cia wirnika silnika. Falownik jest zasilany z sieci przez transformator Tr. 176. napi cie mi dzyprzewodowe. 4.1. Co nazywamy sprawnością silnika? Sprawność silnika jest stosunkiem mocy użytecznej do mocy pobieranej z sieci: Rys. a wi c pr dkość obrotow wirnika reguluje si przez zmian k ta opóźnienia falownika F. 4. Moc. Regulacja pr dkości obrotowej silnika pierścienio wego za pomoc zmian rezy stancji obwodu wirnika.13). 4. sprawność i współczynnik mocy silnika indukcyj nego trójfazowego Rys.12. Poślizg. współczynnik mocy silnika. do którego wyjścia jest przył czony falownik F. W nowoczesnych rozwi zaniach do regulacji pr dkości obro towej silników indukcyjnych pierścieniowych s stosowane układy kaskadowe. 175. F falownik. T transformator. Ener gia poślizgu silnika może być przekazywana za pomoc tego prze miennika do sieci zasilaj cej.

2. b) przekrój poprzeczny. Rys. Jak zmienia się sprawność. • biegunów głównych z nawini tym uzwojeniem wzbudza j cym.15. gdzie: pr d znamionowy silnika w A. i współczynnika mocy moc znamionowa silnika. • komutatora. 7 bieguny komutacyjne. 14 śruby mocuj ce tarcze łożyskowe do kadłuba.14.15. 1 jarzmo. 11 — wał. silni 178. 4. Rys. 17 — uzwojenie biegunów komutacyjnych. sprawności i współczynnika mocy w funkcji obci żenia pokazano na rys. Silniki prądu stałego 179. Przebiegi pr du 1. 13 sworznie na których umieszcza si obsady szczotkowe.177. 3 komutator. moc na wale w W. 12 jarzmo szczotkowe. W jaki sposób mo na obliczyć prąd przewodowy pobierany przez silnik z sieci? Pr d przewodowy pobierany z sieci można wyznaczyć ze wzoru: gdzie: U Pw napi cie w V. moc znamionowa silnika w kW. 10 poł czenie zezwojów z wycinkiem. 6 bieguny główne. 9 uzwojenia wirnika. 4. [6] 122 123 . 5 łożyska kulo we. 15 — łapy. 4 tarcza łożyskowa. Przybliżon wartość pr du znamionowego dla silników zasilanych z sieci o napi ciu 380 V można wyznaczyć mnoż c moc znamionow w kW przez dwa. 2 wirnik. 4. sprawności ka indukcyjnego w funkcji obci żenia. 4. prąd pobierany z sieci oraz współczynnik mocy zale ności od obcią ania silnika? w 4. 16 — uzwojenie wzbudzaj ce. sprawność w %. Z jakich podstawowych elementów składa się silnik prądu stałego? Silnik pr du stałego składa si z nast puj cych podstawowych elementów: • jarzma stojana. 1 pr d w A. Przekrój silnika pr du stałego pokazano na rys. Silnik pr du stałego: a) przekrój podłużny.14. 8 — wycinki komutatora. Przebiegi pr du.2. • wirnika z nawini tym uzwojeniem. • biegunów komutacyjnych z uzwojeniem komutacyjnym.1.

4. 4. 4. 4. 124 125 . Rys. • szeregowo bocznikowe (rys.18. 4.16. Rys.19. Schemat poł czeń silnika szeregowego. 4. 4.17.19). 2) samowzbudne • bocznikowe (rys.180. 4.18). • szeregowe (rys. Schemat poł czeń silnika szeregowo bocznikowego Rys. Schemat poł czeń silnika obcowzbudnego. Schemat poł czeń silnika bocznikowego. Jak dzielimy silniki prądu stałego ze względu na sposób zasilania uzwojenia wzbudza jącego? Ze wzgl du na sposób zasilania uzwojenia wzbudzaj cego sil niki pr du stałego dzielimy na: 1) obcowzbudne (rys.17).16) Rys.

1.22). • bardzo dogodna regulacja pr dkości obrotowej.4. Jakie właściwości posiada silnik bocznikowy? Silnik bocznikowy pr du stałego posiada nast puj ce właści wości: • rozwija mały moment rozruchowy (rys. 4.23) (nie obci żony rozbiega si i z urz dzeniem na p dzanym musi być poł czony na stałe). Jakimi literami oznaaamy zaciski na tabliczkach zaciskowych silników prądu stałego i co one oznaczają? Oznaczenia zacisków uzwojeń maszyn pr du stałego przed stawiono w tablicy 4. 4. Rys. Jakie właściwości posiada silnik szeregowy? Silnik szeregowy pr du stałego posiada nast puj ce właściwości: • rozwija bardzo duży moment rozruchowy (rys.22. Charakterystyka momentu silnika bocznikowego.4.23. • bardzo dogodna regulacja pr dkości obrotowej. Tablica 4. Charaktery styka mechaniczna silnika bocznikowego.21). • pr dkość obrotowa w dużym stopniu zależy od obci żenia (rys.20. Oznaczenia zacisków uzwojeń maszyn pr du stałego Rys. 126 127 . U=const Silniki małej mocy 182. Charakterystyka momentu silnika szeregowego.20). 4. 4.181. Charakterystyka me chaniczna silnika szeregowego.21.1. Rys. 1 przebieg przy pomini ciu oddziaływania tworni ka. 4. • pr dkość obrotowa w nieznacznym stopniu zależy od ob ci żenia (rys. 2 przebieg rzeczywisty. 4. Rys. 183.

184. Jakie właściwości posiada silnik bocznikowo szeregowy? Silnik bocznikowo szeregowy posiada nast puj ce właściwości: • rozwija moment rozruchowy wi kszy niż silnik boczniko wy i mniejszy niż silnik szeregowy, • zmienność pr dkości obrotowej zależy od stosunku prze pływu szeregowego i bocznikowego (rys. 4.24), • bardzo dogodna regulacja pr dkości obrotowej.

186. W jaki sposób mo na regulować prędkość obrotową w silnikach prądu stałego? W silnikach pr du stałego pr dkość obrotow można regulować: • przez zmian napi cia zasilania twornika U, • przez zmian rezystancj i w obwodzie twornika, • przez zmian pr du w uzwojeniu wzbudzenia. Najcz ściej stosowanymi sposobami jest: regulacja pr du wzbu dzenia przez wł czenie w obwód wzbudzenia rezystora zwanego regulato rem wzbudzenia oraz regulacja przez zmian napi cia twornika (przy stałym pr dzie wzbudzenia) stosuj c tyrystorowe regulatory napi cia. 4.2.1.3. Silniki komutatorowe prądu przemiennego jednofazowe 187. Jakie silniki komutatorowe są najbardziej rozpowszechnione? Najbardziej rozpowszechnione s silniki komutatorowe jedno fazowe szeregowe małej mocy. Znajduj one zastosowanie w sprz cie gospodarstwa domowego, elektronarz dziach r cznych, w obrabiar kach i układach sterowania. 188. Jak zbudowane są silniki szeregowe? Silniki te zbudowane s podobnie jak silniki pr du stałego z t różnic , że ich obwód magnetyczny wykonany jest całkowicie z blachy pr dnicowej. Jest to konieczne ze wzgl du na zasilanie tych silników pr dem przemiennym. Silnik może pracować również przy zasilaniu pr dem stałym, st d silniki te nosz nazw uniwersalnych, (rys. 4.26).

U const Rf=const

Rys. 4.24. Charakterystyki mechaniczne silnika szeregowo bocznikowego: a) przy dozwojeniu niezgodnym, b) przy dozwojeniu zgodnym

185. W jaki sposób mo na ograniczyć prąd rozru chowy silników prądu stałego? Pr d rozruchowy silników pr du stałego można ograniczyć przez zmniejszenie napi cia zasilaj cego lub wł czenie w obwód wirnika do datkowego opornika zwanego roz rusznikiem (rys. 4.25).

Rys. 4.25. Schemat poł czeń silnika bocznikowego z rozrusznikiem. [61

Rys. 4.26. Schemat poł czeń silnika komutato rowego szeregowego uniwersalnego. R rezy stor do regulacji pr dkości obrotowej.

L

128

129

189. W jaki sposób mo na regulować prędkość obrotową silnika jednofazowego szeregowego małej mocy? Pr dkość obrotow można regulować przez: • wł czenie szeregowe rezystancji, • zmian liczby zwojów uzwojenia wzbudzaj cego • zmian napi cia zasilaj cego (rys. 4.27).

191. Jakiego rodzaju obudowy stosuje się w silnikach elektrycznych? Stosowane rodzaje obudowy silników elektrycznych i odpo wiadaj ce im stopnie ochrony podane s w tablicy 4.2. Tablica 4.2. Rodzaje obudów i stopnie ochrony silników elektrycznych
Rodzaj obudowy Otwarta Chroniona Okapturzona Zamkni ta Wodoszczelna Gł binowa Oznaczenie literowe A B C Z W G Odpowiadaj ce stopnie ochrony

Rodzaj obudowy oraz stopień ochrony s zaliczane do danych znamionowych silnika i podane s na tabliczce znamionowej (rys. 4.28).

Rys. 4.28. Tabliczka zna mionowa silnika pr du przemiennego. [6] Rodzaj obudowy jest zwykle podany w formie symbolu lite rowego w katalogowym oznaczeniu maszyny. Rys. 4.27. Schemat układu tyrystorowego do regulacji pr dkości obrotowej silnika komutatorowego szeregowego pr du przemiennego małej mocy. 4.2.1.5. Zabezpieczenia silników elektrycznych 4.2.1.5.1. Zabezpieczenia silników o napięciu do 1 kV 4.2.1.4. Dobór silników w zale ności od warunków środowiskowych 190. W jaki sposób dobiera się silniki w zale ności od warunków środowiskowych? Silniki elektryczne dobiera si tak, by ich budowa (osłona) była dostosowana do warunków otoczenia w miejscu ich zainstalowania. 130 192. Jakie zabezpieczenia stosuje się w silnikach o napięciu do 1 kV? W silnikach o napi ciu do 1 kV stosuje si zabezpieczenia: • zwarciowe, • przeci żeniowe, • zanikowe (podnapi ciowe). 131

193. Jakie urządzenia stosuje się do zabezpieczenia silników od zwarć? Jako zabezpieczenia od zwarć stosuje si : • bezpieczniki, • wył czniki samoczynne. 194. Jakie urządzenia stosuje się do zabezpieczenia przed przecią eniem silnika? Jako zabezpieczenia od przeci żeń silników stosuje si : • wyzwalacze termobimetalowe, • czujniki temperatury umieszczone w silniku, • urz dzenia elektroniczne. 195. Jakie urządzenia stosuje się do zabezpieczania silników przed zanikiem napięcia? Jako zabezpieczenia zanikowe silników stosuje si : • wyzwalacze wybijakowe, • cewki steruj ce styczników, • specjalne urz dzenia elektroniczne. 196. Jak powinien być dobrany wyłącznik samoczynny. Wył cznik powinien być tak dobrany, aby jego pr d znamionowy był dostosowany do pr du obci żenia w normalnych warunkach pracy. Ponadto wyzwalacz elektromagne tyczny powinien mieć tak charakte rystyk czasowo pr dow , aby za pewniał zarówno wył czenie bez zwłoczne (poniżej 0,1 s) przy pr dach zwarciowych, jak i zadziałanie przy pr dach (6 10) In. Przykładem takiego wył cznika jest np. wył cz nik silnikowy serii 250 produkcji FAEL (rys. 4.29).

197. Na czym polega zabezpieczenie zwarciowe . Zabezpieczenie zwarciowe jest zabezpieczeniem od skutków zwarć w uzwojeniach silników i doprowadzeniach. Polega ono na sto sowaniu urz dzeń przet żeniowych. Najprostszym i najcz ściej stoso wanym urz dzeniem s bezpieczniki topikowe. 198. W jaki sposób dobiera się prąd znamionowy wkładki topikowej? Pr d wkładki topikowej oblicza si ze wzoru:

w którym:

pr d znamionowy wkładki topikowej bezpiecznika, pocz tkowy pr d rozruchu silnika, współczynnik uwzgl dniaj cy stopień trudności rozruchu. Wartość pocz tkowa pr du rozruchowego silnika podana jest w kata logach silników, można jednak przyjmować nast puj ce średnie warto ści pr du rozruchowego: • silnik klatkowy, rozruch bezpośredni

silnik klatkowy, rozruch za pomoc przeł cznika gwiazda trójk t

silnik pierścieniowy

gdzie

pr d znamionowy silnika

Rys. 4.29. Wył cznik silnikowy serii M250produkcji FAEL.

Współczynnik a zależy od rodzaju rozruchu, rodzaju wkładki to pikowej i ilości rozruchów na dob . Wartość współczynników podano w tablicy 4.3.

132

133

Tablica 4.3. Wartości współczynników rozruchu a
kilka rozruchów na dob Rodzaj rozruchu szybkim 2,5 2,0 1,6 wi cej niż kilka rozruchów na dob

Wkładka topikowa o działaniu opóźnionym 3,0 2,5 1,6 szybkim 2,0 1,8 1,5 opóźnionym 2,5 2,0 1,5

zabezpieczenie od skutków zwarć doziemnych wykonane za pomoc przekaźnika składowej zerowej pr du i prze kaźnika nadmiarowo pr dowego bezwłocznego, • zabezpieczenie przeci żeniowe wykonane za pomoc za bezpieczenia nadmiarowo pr dowego zwłocznego, • zabezpieczenie zanikowe wykonane za pomoc przekaźni ków podnapi ciowych.

4.2.2. Eksploatacja elektrycznych urządzeń napędowych 4.2.2.1. Wiadomości ogólne 202. Co to jest elektryczne urządzenie napędowe? Elektryczne urz dzenie nap dowe jest to silnik elektryczny pr du przemiennego lub stałego wraz z układami służ cymi do jego zasilania, regulacji, sterowania, sygnalizacji, zabezpieczeń i pomiarów. 203. Jak dzielimy urządzenia napędowe? Urz dzenia nap dowe dzielimy na nast puj ce grupy: I grupa urz dzenia o mocy wi kszej niż 250 kW oraz urz dzenia o napi ciu powyżej 1 kV bez wzgl du na wartość mocy. II grupa urz dzenia o mocy od 50 kW do 250 kW o napi ciu znamionowym 1 kV i niższym. III grupa IV grupa urz dzenia o mocy poniżej 50 kW, ale nie mniejszej niż 5,5 kW. urz dzenia o mocy poniżej 5,5 kW.

199. W jaki sposób zabezpiecza się silnik przed przecią eniem? Zabezpieczenia od skutków przeci żeń, tj. od skutków prze kroczenia dopuszczalnych temperatur polega na stosowaniu w każdej fazie wyzwalaczy termicznych nastawionych na pr d nie wi kszy niż 1,1 pr du znamionowego silnika

200. Kiedy nale y stosować zabezpieczenie zanikowe? Zabezpieczenie zanikowe jest to zabezpieczenie od skutków powrotu napi cia po jego zaniku. Należy je stosować w nast puj cych przypadkach: • gdy niedopuszczalny jest niepoż dany samorozruch silnika ze wzgl du na bezpieczeństwo obsługi (np. przy obrabiarce) • gdy niedopuszczalny jest rozruch silnika pierścieniowego, bez urz dzeń rozruchowych. 4.2.1.5.2. Zabezpieczenia silników o napięciu przekraczającym 1000 V 201. Jakie zabezpieczenia stosuje się w silnikach o napięciu powy ej 1 kV i jak się je wyko nuje? Silniki o napi ciu powyżej 1 kV powinny posiadać: • zabezpieczenie od skutków zwarć mi dzyfazowych wyko nane bezpiecznikami we wszystkich trzech fazach w poł czeniu z odł cznikami mocy,

204. Kiedy mo e nastąpić przyjęcie do eksploatacji urządzenia napędowego nowego, prze budowanego lub po remoncie? Przyj cie do eksploatacji urz dzenia nap dowego nowego, przebudowanego lub po remoncie może nast pić po stwierdzeniu, że: • dobór nap du jest właściwy pod wzgl dem parametrów elektrycznych i mechanicznych, • spełnione s wymagania prawidłowej pracy i warunki ra cjonalnego zużycia energii elektrycznej, 135

134

205. a szczególnie w przypadku: • trwałego przeci żenia lub nadmiernego nagrzewania si urz dzeń • pojawienia si dymu. 210. przewoźnych oraz przesuwanych urz dzeń należy sprawdzić: a) prawidłowość podł czenia do sieci i doboru zabezpieczeń. • zewn trznych uszkodzeń mechanicznych lub objawów świadcz cych o wewn trznych uszkodzeniach. • nadmiernego poziomu hałasu. b) spełnienie wymagań w zakresie ochrony przeciwpora żeniowej i przeciwpożarowej. 208. • protokół odbioru po remoncie potwierdza zgodność para metrów z tabliczk znamionow . • symbole zacisków ochronnych i wyprowadzeń końców uzwojeń oraz dane na tabliczkach znamionowych. 136 . 207. Urz dzenie wył czone powtórnie przez zabezpieczenie można uruchomić po usuni ciu przyczyn wył czenia. przeł czników i innych elementów sterowania oraz lampek sygnalizacyjnych.• uzyskano zadowalaj ce wyniki przeprowadzonych badań technicznych. ognia lub zapachu spalonej izolacji. Kiedy nale y wstrzymać ruch urządzeń napędowych? Ruch urz dzeń nap dowych należy wstrzymać w razie zagro żenia bezpieczeństwa obsługi lub otoczenia oraz w razie stwierdzenia uszkodzeń lub zakłóceń uniemożliwiaj cych normaln eksploatacj . że nie wyst puj objawy świadcz ce o uszkodzeniu. • napisy na podstawach gniazd bezpiecznikowych określaj ce wymagane pr dy wkładek. Jakie napisy i oznaczenia powinny być umieszczone na urządzeniach napędowych? Na urz dzeniach nap dowych powinny być umieszczone i utrzymane w stanie czytelnym nast puj ce napisy i oznaczenia: • na wszystkich elementach wchodz cych w skład urz dze nia nap dowego symbole zgodne z dokumentacj tech niczno ruchow . • stan poł czeń w instalacji elektrycznej jest prawidłowy i zgodny z warunkami technicznymi. Dla jakiej grupy urządzeń powinny być opracowane programy pracy urządzeń i co powinny uwzględniać? Programy pracy urz dzeń powinny być opracowane dla urz dzeń nap dowych I i II grupy i powinny uwzgl dniać: 137 • • 206. • nadmiernych drgań. Kiedy mo na ponownie uruchomić urządzenie napędowe wyłączone samoczynnie? Urz dzenie nap dowe wył czone samoczynnie przez zabez pieczenie można ponownie uruchomić po stwierdzeniu. Jakie dopuszcza się odchylenia napięcia zasilania urządzeń napędowych? Odchylenia napi cia zasilania nie mog : • przekraczać wartości ustalonej w dokumentacji fabrycznej dla urz dzeń grupy I. • napisy określaj ce funkcj przycisków sterowniczych. • być wi ksze niż ± 5% napi cia znamionowego dla pozo stałych grup. Jakie czynności nale y wykonać przed uruchomieniem elektrycznych urządzeń napę dowych? • przed każdym uruchomieniem urz dzeń nap dowych do konywanym bezpośrednio przez obsług należy sprawdzić czy ruch urz dzenia nie stworzy zagrożenia bezpieczeń stwa obsługi lub otoczenia albo nie spowoduje uszkodzeń urz dzenia. przed zał czeniem pod napi cie na nowym stanowisku pracy przenośnych. 209. • uszkodzenia urz dzenia nap dzanego. przed uruchomieniem urz dzeń I i II grupy po dłuższym postoju należy wykonać pomiary rezystancji izolacji uzwojeń silnika (czas postoju powinna określić instrukcja eksploatacyjna). • strzałki oznaczaj ce wymagany kierunek wirowania.

• ustalonych zaleceń wytwórcy. 213.2. urz dzeń energoelektronicznych. Oględziny i przeglądy 212. ze szczegól nym zwróceniem uwagi na obci żenia i wartość współ czynnika mocy. poł czeń elementów urz dzenia. 4. • działanie układów chłodzenia. ze szczególnym zwróceniem uwagi na stan: czystości urz dzenia. Dla urz dzeń III grupy wbudowanych na stałe w urz dzenia technologiczne (np. obrabiarki) w terminach przewidzianych dla prze gl dów i remontów urz dzeń technologicznych. • stan przewodów ochronnych i ich podł czenia. urz dzeń rozruchowych i regulacyjnych. układów sterowania i sygnalizacji oraz urz dzeń po miarowych.2. 211. lecz nie rzadziej niż co 3 lata. Jakie czynności wchodzą w zakres przeglądu urządzeń napędowych? W zakres przegl du urz dzeń nap dowych wchodz nast puj ce zasadnicze czynności: • ogl dziny w zakresie jak podczas postoju urz dzenia. układu zasilaj cego.2. • stopień nagrzewania si obudowy i łożysk.2.2. pierścieni ślizgowych i komutatorów. 214. Na podstawie czego powinien być oceniany i kontrolowany stan techniczny urządzenia napędowego? Stan techniczny urz dzenia powinien być oceniany i kontrolo wany na podstawie wyników przeprowadzanych okresowo ogl dzin i przegl dów. • ustawienie zabezpieczeń. • sprawdzenie styków w ł cznikach. 2) podczas postoju urz dzenia: • należy usun ć nieprawidłowości stwierdzone w czasie ru chu oraz wykonać odpowiednie czynności konserwacyjne. • stan osłon cz ści wiruj cych.• • • racjonalne użytkowanie energii elektrycznej. 215. Jakie czynności wchodzą w zakres oględzin urządzeń napędowych? W zakres ogl dzin urz dzeń nap dowych wchodz nast puj ce czynności: 1) w czasie ruchu urz dzenia należy sprawdzić: • warunki chłodzenia urz dzeń energoelektronicznych. W jakich terminach przeprowadza się oględziny? Terminy ogl dzin urz dzeń s ustalone w instrukcji i zależ od: • warunków w jakich urz dzenia pracuj . Dla urz dzeń IV grupy w terminach przewidzianych dla przegl dów i remontów urz dzeń technologicznych. optymalne wykorzystanie możliwości regulacji pr dkości obrotowej. • poziom drgań.3. czas pracy urz dzeń. lecz nie rzadziej niż co 2 lata. • wskazania aparatury kontrolno pomiarowej. W jakich terminach przeprowadza się przeglądy urządzeń napędowych? Przegl dy urz dzeń nap dowych przeprowadza si w czasie planowanego postoju w terminach ustalonych w dokumentacji fa brycznej oraz w przepisach dozoru technicznego dla urz dzeń dźwi gnicowych. • badania stanu technicznego w zakresie podanym w pkt. • prac szczotek. • wyniki ogl dzin w czasie postoju urz dzeń I i II grupy na leży odnotować w dokumentacji eksploatacyjnej. 138 139 . szczotek i szczotkotrzymaczy. 4. urz dzeń zabezpieczaj cych.

II. Dwubiegunowy wskaźnik napi cia ifazy DWNiF.30). • sprawdzenie stanu łożysk. • wywiesić tablice ostrzegawcze „NIE ZAŁ CZAĆ PRA CUJ LUDZIE". (Przy badaniach technicznych odbiorczych rezystancja nie powinna być mniejsza niż 5 140 rezystancja izolacji innych elementów urz dzeń jest zgodna z danymi wytwórcy. • Rys. • dla silników I grupy: rezystancja izolacji uzwojenia przy temperaturze 20°C i wyższej zmierzona po 60 sekundach od chwili rozpocz cia pomiaru.sprawdzenie prawidłowości działania aparatury kontrolno pomiarowej. • zablokować nap d ł cznika. Wyniki przegl dów urz dzeń I. 217. III grupy należy odnotować w do kumentacji eksploatacyjnej. W jakich terminach i w jakim zakresie przeprowadza się remonty urządzeń napędo wych? Remonty urz dzeń nap dowych należy przeprowadzać na pod stawie instrukcji eksploatacyjnej w zakresie wynikaj cym z wyników przegl du oraz w terminach skoordynowanych z terminami remontu urz dzeń technologicznych. 4. sprawdzenie stanu urz dzeń energoelektronicznych. Jakie czynności nale y wykonać przed przystąpieniem do wymontowania silnika o napięciu do 1 kV ze stanowiska pracy? Przed wymontowaniem silnika ze stanowiska pracy należy: • wył czyć napi cie w obwodzie zasilaj cym silnik przez wył czenie ł cznika lub wykr cenie (wyj cie) wkładek to pikowych. • ochrona przeciwporażeniowa spełnia wymogi zastosowa nego środka ochrony. do rezystancji zmie rzonej po 15 sekundach (R 15 ) jest nie mniejszy od 1. Kiedy wyniki pomiarów wykonywanych w czasie eksploatacji urządzeń nale y uznać za zadowalające? Wyniki pomiarów wykonywanych w czasie eksploatacji nale ży uznać za zadowalaj ce. jeżeli: • wartość rezystancji uzwojeń silników s zgodne z danymi wytwórcy lub wynikami poprzednich pomiarów eksploata cyjnych. III. kontrol prawidłowości nastawień zabezpieczeń i działania urz dzeń pomocniczych. jest nie mniejsza niż: 1 kV napi cia znamionowego uzwojenia.3 niezależnie od temperatury uzwojenia. 141 . • założyć uziemiacz do gniazd bezpiecznikowych gwinto wych lub podstaw bezpiecznikowych (uziemienie może być stosowane jako środek dodatkowy). 4. (wkładki topikowe należy zabrać ze sob ). IV grupy mie rzona przy temperaturze uzwojeń 20°C i wyższej. rezystancja izolacji uzwojenia wirnika silnika pier ścieniowego przy temperaturze 20°C jest nie mniejsza niż 0. [97] 218. • czynności konserwacyjne zgodne z dokumentacj fabryczn .30. • sprawdzić brak napi cia w obwodzie przenośnym wskaź nikiem napi cia (rys. jest nie mniejsza od 1 V napi cia znamionowego uzwojenia.5 • rezystancja izolacji uzwojeń silników II. 216. a przy ich braku nie mniejsza o napi cia znamionowego. • wymiana zużytych cz ści i usuni cie zauważonych uszko dzeń. stosunek rezystancji izolacji uzwojenia silników po wyżej 1 kV zmierzonej po 60 s.

Rozruch i ruch próbny. Na placach budowy Ochrona przeciwporażeniowa powinna należy stosować wyma spełniać wymagania zastosowanego gania określone w nor środka ochrony przeciwporażeniowej. Rezystancja izolacji powinna być zgodna z danymi wytwórcy.odkr cić osłon tabliczki zaciskowej silnika. Rezystancja izolacji silników I grupy przy temp. zmierzonej po 60 sek. Pomiar rezystancji Wartości rezystancji uzwojeń powinny być zgodne z danymi wytwórcy uzwojeń stojana w granicach dokładności pomiaru. 2) ruchu nieobci żonego urz dzenia w czasie nie krótszym niż 1 godz. mie [51] Brak niewłaściwych objawów podczas: 1) rozruchu urz dzenia. 4) ruchu urz dzenia III grupy w czasie nie krótszym niż 2 godz. niż 1 Sprawdzenie stanu ochrony przeciwporaże niowej. niż 1 kV.2. odł czyć przewody zasilaj ce od tabliczki zaciskowej i prze wód ochronny od zacisku ochronnego. do izolacji uzwojeń. 4. • • • Rodzaj pomiaru Wymagania techniczne Wynik 1 minutowej próby napi ciowej uzwojeń silników I i II grupy przepro wadzonej napi ciem przemiennym wartości równej 75% wartości napi cia podczas próby wykonanej w zakładzie wytwórczym lub remontowym powi nien być pozytywny. Rodzaj pomiaru Wymaganiu techniczne Uwagi Pomiar nie jest wymaga ny dla urz dzeń nap dowych II. silnika. 20°C i wyższej nie powinna być mniejsza niż 5 Pomiar rezystancji nale ży przeprowadzać me gaomomierzem o napi ciu 500 V w przypadku uzwojeń o napi ciu 500 V i niższym.3 niezależnie od temperatury uzwo jenia rezystancja izolacji uzwojeń silników II. 142 143 . III i IV gru py. megaomomie rzem o napi ciu 2500 V w przypadku uzwojeń o napi ciu wyższym niż 1000V. mega omomierzem o napi ciu 1000V przypadku uzwojeń o napi ciu wyższym niż 500 V do 1000 V. Zakres badań technicznych dla elektrycznych urządzeń napędowych [16] Pomiar rezystancji izolacji innych elementów urz dzeń. III i IV grupy przy temp.2. od chwili rozpocz cia pomiaru. II grupy w czasie przewidzianym dla urz dzenia technologicznego przy ob ci żeniu zbliżonym do znamio nowego. rezystancji zmierzonej po 15 sekun dach nie powinien być mniejszy niż 1. sprawdzić brak napi cia na zaciskach tabliczki zaciskowej. Uwagi Próba napi ciowa uzwojeń. Rezystancja izolacji łożysk (dla silni Pomiar rezystancji ków z izolowanymi stojakami łoży skowymi) powinna być nie mniejsza izolacji łożysk.75°C uzwojeń zmierzona po 60 sekundach od chwili rozpocz cia pomiaru powinna być nie mniejsza niż 1 na 1 kV napi cia znamionowe go uzwojenia stosunek rezystancji uzwojenia silników o napi ciu wyż Pomiar rezystancji szym.. a w razie ich braku nie mniejsza niż 1 na 1 V napi cia znamionowego. Uwaga: Jeżeli nie b dziemy montować nowego silnika należy końce wszystkich przewodów zasilaj cych ł cznie z ochronnym zewrzeć i za izolować oraz zabezpieczyć przed uszkodzeniem. przy obci żeniu wi kszym niż 50% pr du znamionowego.3. Wartość rezy stancji izolacji zmierzonej bezpośred nio po próbie nie powinna być mniej sza niż 80% wartości otrzymanej przed prób . 3) ruchu urz dzenia I.

j. dowego. Oczyścić powierzchni styków zacisków przy bezpiecznikach.Rod/aj pomiaru Wymagania techniczne Amplituda drgań łożysk nie powinna przekraczać wartości dopuszczalnych przez wytwórc . Usun ć przerw w rozruszniku. Zlutować poł czenie mi dzy lub wirnika pierścieniowego. Sprawdzenie układów zabez pieczeń. Sprawdzić schemat poł czeń oraz jakość styków przeł cznika. wirnika i rozrusznika (dla silnika pierścieniowego). Dobór i nastawienie zabezpieczeń działania sygnalizacji i pomiarów powinny być zgodne z dokumentacj techniczn i obowi zuj cymi przepi sami. 144 145 . Po wł czeniu silnik nie rusza. tromagnesem do wykrywania zwarć. gdy przerwa jest wewn trz zezwoju. Oczyścić pierścienie.w. Sprawdzić ł czenie wewn trz uzwojenia na podstawie schematu uzwojenia. Sprawdzić woltomie rzem lub wskaźnikiem kontrolnym napi cie w sieci i w linii zasilaj cej za bezpiecznikami. Sprawdzenie układu regulacji Sprawność działania powinna być energoelektro zgodna z warunkami technicznymi lub nicznego zasilania wymaganiami uzgodnionymi mi dzy urz dzenia nap dostawc a użytkownikiem.4. Wadliwe poł czenie uzwo]ema: na tabliczce zaciskowej. czy nie jest spalony bezpiecznik.2. Sprawdzić uzwojenia fazowe za pomoc pomiaru ich rezystacji lub Zwarcie w uzwojeniu stojana sprawdzić cały stojan i wirnik elek lub wirnika pierścieniowego. Uwagi Objawy uszkodzenia Możliwe przyczyny Przerwa w rozruszniku lub zły styk mi dzy szczotk a pierścieniem (w silniku pierścieniowym).2. sygnali zacji i pomiarów. Podstawowe uszkodzenia silników indukcyjnych. Sprawdzić induktorem obwody poszczególnych faz stojana i wirni Przerwa w uzwojeniu stojana ka. przy wył czniku. Zbyt niskie napi cie na zaciskach. Pomiar drgań łożysk. Sposoby wykrycia i przyczyny Sprawdzić obwody induktorem lub lampk kontroln . Zmierzyć napi cie zasilania i po równać z napi ciem na tabliczce znamionowej. Zaizolować miejsce zwarcia lub przezwoić wirnik lub stojan. ich obja wy i sposoby usuwania [6] Objawy uszkodzenia Możliwe przyczyny Sposoby wykrycia i przyczyny Sprawdzić. Sprawdzić za pomoc woltomierza prawidłowość oznaczeń pocz tków i końców po szczególnych faz. na tabliczce zaciskowej stojana. Sprawdzić prawidłowość poł czenia faz w gwiazd lub trójk t odpowied nio do danych tabliczki znamiono wej i napi cia sieci. Brak styku w zaciskach. 4. za wył cznikiem i na zaciskach silnika. Uszkodzona linia zasilaj ca Spalony bezpiecznik. zezwojami lub przezwoić silnik w przypadku. przy przeł czniku gwiazda trójk t wewn trz uzwojenia.

Usun ć przerw w fazie. Zaizolować uzwojenie w miejscu zwarcia lub przezwoić silnik. j. czy silnik przy rozruchu otrzymuje na jedn faz właściwe napi cie. Na przykład silnik przeznaczony do rozruchu za pomoc przeł cznika gwiazda trójk t o napi ciu 220/380 V zasilany z sieci 3x380 V. Wyj ć bezpieczniki. Zbyt mała pr d kość obrotowa silnika przy obci żeniu. Zmierzyć napi cie na zaciskach podczas pracy silnika oraz spraw dzić sposób poł czenia faz i porów nać z danymi tabliczki znamiono wej. Usun ć przerw . Sposoby wykrycia i przyczyny mniejszyć obci żenie. przerwa w uzwojeniu lub na zaciskach wirnika. 146 147 .w. Zbyt duża rezystancja zwojenia wirnika: w silnikach klatkowych wylutowanie si pr ta wirni a. Nieodpowiedni rozrusznik. Zbadać napi cia w linii zasilaj cej oraz sprawdzić induktorem uzwojenia faz silnika. Sprawdzić lekkość obracania si wirnika w stojanie. Bł d w poł czeniu uzwojeń Nieodpowiednie zabezpie czenie (zbyt słabe) silnika. Zwarcie w linii zasilaj cej (mi dzy zabezpieczeniem a silnikiem) lub na tabliczce zaciskowej.Objawy uszkodzenia Możliwe przyczyny Zbyt duże obci żenie na wale lub zahamowanie ma szyny nap dzanej. Dopasować rozrusznik. Sposoby wykrycia i przyczyny Zbadać maszyn nap dzan . Wymienić łożyska. Odszukać zwarcie. Sprawdzić napi cie sieci. Nadmierny pr c przy rozruchu. Zacieranie wirnika o stojan lub zatarcie w łożyskach. wady odlewu w postaci ziur i p cherzy w pr tach odlewanych z aluminium lub j kni cia pr tów lub pier cieni. Przerwa w jednej fazie. zwartych pierścieniach (pod niesionych szczotkach). Zmienić bezpieczniki lub nastawie nie wył cznika samoczynnego. Po wł czeniu bezpieczniki przepalaj si lub nast puje zadziałanie wył cznika samoczynnego. w silnikach pierścienio wych zły styk na pierście niach lub w przyrz dzie zwieraj cym. Sprawdzić poł czenia oraz zbadać lampk kontroln obwód wirnika. Objawy uszkodzenia Możliwe przyczyny rzeci żenie silnika. Cz ściowe zwarcie w wirni ku. j. Sprawdzić lini induktorem i usun ć zwarcie. Cz ściowe zwarcie w stojanie.w. Pomyłkowe zał czanie silni ka pierścieniowego przy Zmienić położenie rozrusznika. Niewłaściwe poł czenie przy rozruchu. Po zatrzymaniu silnik nie rusza. Sprawdzić induktorem. Sprawdzić układ poł czeń uzwojeń. zwartym rozruszniku lub Opuścić szczotki na pierścienie. Zwarcie dwóch faz z kadłu bem lub zwarcie w uzwoje niu stojana lub wirnika pier ścieniowego. Sprawdzić bezpieczniki. Sprawdzić. Napi cie znamionowe silni ka nie dostosowane do na pi cia sieci. Zbyt wysokie napi cie. Zbyt niskie napi cie lub nieodpowiednie poł czenie faz (w gwiazd zamiast w trójk t). czy nie ma miejsc gor cych. Zmniejszyć obci żenie. prawdzie klatk wirnika za pomoc gl dzin oraz usun ć uszkodzenie ub wykonać now klatk wirnika. Sprawdzić. Napi cie silnika powinno być 660/380 V.

utrudnione chłodzenie. Podwyższyć napi cie zasi ania. Zwarcie wewn trz uzwojenia Zbadać uzwojenie wirnika elektro wirnika silnika pierścienio magnesem do wykrywania zwarć. Silnik nie rusza i brz czy. asymetria napi ć lub podczas pracy silnika. zbyt duża temperatura otoczenia. Podczas pracy silnika nast piła przerwa w jednej fazie. Zdemontować silnik. Skrzyżować końce dwóch faz na tabliczce zaciskowej lub na tablicy rozdzielczej sieci. Zmniejszyć obci żenie ub zastosować silnik o wi kszej mocy. Uzwojenie nagrzewa si nierównomiernie. Pomierzyć pr dy w poszczególnych fazach. Silnik pracuje hałaśliwie. Nieodpowiedni kierunek wiro wania. Bł dne poł czenie grup zezwojów w jednym z uzwojeń fazowych. Sprawdzić wirnik elektromagnesem do wykrywania zwarć. Zmierzyć napi cie na zaciskach stojana. Sprawdzić i oczy ścić szczotki oraz pierścienie śli zgowe. zbyt niskie napi cie sieci Sposoby wykrycia i przyczyny Zmierzyć pr d pobierany przez ilnik przy obci żeniu i porównać go wartości pr du wg tabliczki zna mionowej. wego. Ruszanie silnika pierścieniowego przy otwartym rozruszniku. Sprawdzić rozrusznik oraz przyrz d do unoszenia szczotek. Sposoby wykrycia i przyczyny Objawy uszkodzenia Możliwe przyczyny Nieodpowiednie warunki pracy: przeci żenie. Pogorszenie wentylacji. Oczyścić i dokr cić zaciski. doprowadzić chłodniejsze powietrze do chłodzenia silnika lub zmniejszyć obci żenie. Zmierzyć pr dy w trzech fazach. Zmieniona kolejność poł czenia faz. zbadać wen tylatory i osłony. Zwarcie wewn trz uzwojenia Sprawdzić uzwojenie na zwarcie stojana lub zwarcie z kadłu oraz na przebicie do masy. Prze bem.Objawy uszkodzenia Możliwe przyczyny Niewłaściwe warunki pracy: przeci żenie. Sprawdzić ł czenie grup. Wył czyć silnik i spróbować po nownie uruchomić. Zmierzyć pr d w stojanie. Zwarcie w uzwojeniu wirni ka. Nadmierne nagrzewanie si wirnika. Nadmierne grzanie si silnika podczas pracy (z silnika wylatuje dym). Oczyścić i prze dmuchać spr żonym powietrzem uzwojenie oraz kanały wentylacyjne. Sprawdzić obwód wirnika indukto rem lub lampk kontroln . Zastosować prawidłowy schemat poł czeń. Zmniejszyć obci żenie. Usun ć wad . zbyt niskie napi cie zasila Sprawdzić napi cie na zaciskach ce. Jednofazowa praca wirnika silnika pierścieniowego wskutek przerwy lub złego styku w obwodzie jednej fazy. 148 149 . Zwarcie w rozruszniku lub uszkodzenie przyrz du do unoszenia szczotek i zwiera nia uzwojeń wirnika. Sprawdzić wentylator i oczyścić uzwojenia i kanały wentylacyjne w wirniku. Przezwoić wirnik lub usun ć zwarcie. zwoić silnik cz ściowo lub całkowi cie. praca jednofazowa.

Zatrzymać silnik. Poprawić bł dy montażu oraz sprz gni cia. Praca silnika na dwóch fazach (przerwa w trzeciej fazie). Znaleźć i usun ć przerw w linii zasilaj cej lub w uzwojeniu. Znaczna asymetria napi cia zasilania. Nieodpowiedni gatunek szczotek. Nierówna szczelina po wietrzna.Objawy uszkodzenia Możliwe przyczyny Zbyt duży pr d w wirniku wskutek przeci żenia silnika lub zbyt niskiego napi cia sieci. Zużyte detale wymienić. Sprawdzić lekkość obracania si wału oraz prawidłowość montażu. Sprawdzić. Łożyska zużyte wymienić. Wyprostować skrzywiony wentylator lub osłon . Nieodpowiedni smar usun ć. Zużycie styków mechanizmu zwieraj cego. w razie potrzeby wymienić łożyska. Smar zanieczyszczony. Nadmierne iskrzenie szczotek na pierścieniach. Sprawdzić i zmniejszyć ilość smaru (maks. Zanieczyszczo ny smar usun ć. Grubsze zanieczyszczenia rozpo znaje si rozcieraj c smar mi dzy palcami. czy jest smar w łoży skach. Brak smaru w łożyskach. Prze zwoić. 150 151 . przemyć łożysko i napełnić nowym smarem. czy wyst puje lokalne przegrzanie si na poł czeniach czołowych. Oczyścić styki. Zbyt dużo smaru w łoży skach. Nadmierne nagrzewanie si łożysk tocz nych. Sposoby wykrycia i przyczyny Objawy uszkodzenia Możliwe przyczyny Drgania wskutek niewłaści wego sprz gni cia lub nic wyważenia wirnika. sprawdzić :ożyska. prze myć łożysko i napełnić właściwym smarem. Zmierzyć pr d w stojanie przy ob ci żeniu. Usun ć przyczyn asymetrii w sieci. Sprawdzić gatunek szczotek wg instrukcji i wymienić szczotki na odpowiednie. Zmierzyć napi cia i pr dy w po szczególnych fazach. Zdemontować silnik. Hałasy łożysk tocznych. drobne zaś za pomoc analizy chemicznej. Zbyt słaby (powoduj cy skrzenie) lub zbyt silny nadmierne tarcie) nacisk szczotek na pierścienie. Wycentrować wirnik w stojanie. nast pnie spróbo wać uruchomić. Przetoczyć pierścienie. dobranym według katalogu łożysk tocznych. Ocieranie wentylatora o osłon wentylacyjn . Zluzowanie śrub montażo wych śrub mocuj cych silnik do fundamentu. Sposoby wykrycia i przyczyny Patrz uszkodzenia mechaniczne. Sprawdzić elektroma gnesem. Przemyć łożysko w benzynie i na pełnić smarem. Zmierzyć i wyregulować docisk szczotek j.w. Łożysko uszkodzone (p k ni ty pierścień lub koszy czek). Zwarcie zwojowe w jednej fazie stojana podczas pracy. 2/3 obj tości komory). Sprawdzić. Sprawdzić styki. Sprawdzić centryczność komór ożyskowych w tarczach. Zły stan powierzchni pier ścieni. Smar nieodpowiedni Nadmierne hałasy silnika. czy nie ma zwarć. Silnik nie powinien ruszyć. Dokr cić śruby. Ocieranie wirnika o stojan.

Podstawowe uszkodzenia silników prądu stałego. Ujednolicić nacisk szczotek j. Wy mienić tulejki łożyskowe lub wylać na nowo panewki stopem łożysko wym. . Skrzywienie wału.11. W przypadku stwierdzenia hałaśliwej pracy wy montować łożysko i poddać ogl dzinom. Nadmierny luz w łożyskach ślizgowych. Sprawdzić luzy w panewkach.2.8.5.13.5.W. nieodpowiedni gatunek szczotek 1. nieprawidłowo ustawio ne szczotki . niedostateczny styk lub brak poł czeń wyrównaw czych 1. Nadmierna wibracja ma szyny podczas biegu. wystaj ca izolacja mi dzy wycinkowa 152 153 . zbyt silny naci g pasa. Złe wyważenie wirnika. luzy szczotkotrzymacza. Wyprostować lub wymienić wał.2. sprawdzić szczelin Asymetria magnetyczna wskutek nierównomierności szczeliny lub zwarcia uzwo jenia. przerwa w poł czeniu uzwojenia z wycinkiem 1. Spraw dzić stan gładkości komutato ra. szczotki w złym stanie i nieprawidłowo umieszczone . Wyważyć wirnik. oczyścić izolacj mi dzywycinkow . czy nie ma zwarć w uzwojeniu. zanieczyszczony komu tator. Iskrzenie przy wirowaniu w jedn stron jest intensywniejsze niż przy obracaniu si w stron przeciwn . zwarcia mi dzy chor giewkami komutatora 1. za mały lub zbyt duży docisk szczotek . Po stwierdzeniu uszkodze nia wymienić łożysko na nowe. Sprawdzić wał czujnikiem obracaj c powoli wirnik. gła. zwarcie w obwodzie zewn trznym 1.12. szczotki ustawione poza stref neutraln Silnik trudno rusza lub pracuje z nienormaln pr dkości . Sprawdzić szczelinomierzem rów nomierność szczeliny na obwodzie.2. Ustawić dokładnie współosiowo Wadliwe sprz gni cie ma wały obu maszyn.7.9. pr dkość wirowania silnika przy obu kierunkach jest niejednakowa 1:14. ich wy miary w stosunku do szczotkotrzy macza. nieodpowiednie ustawienie przekładni z batej.10. Sprawdzić. szczotkotrzymacze s ustawione nieprawidłowo ub zbyt słabo umocowane .Objawy uszkodzenia Możliwe przyczyny Wadliwe sprz gni cie ma szyny nap dzaj cej z maszy n nap dzan : silne drgania podczas biegu nacisk poosiowy na łoży sko. nierównomierna szcze lina powietrzna 1. cierunek wirowania (jeżeli szczotki ustawione s pod k tem). Zdemontować maszyn . Sprawdzić luzy łożysko we. zwarcia mi dzyzwojowe w cewce lub cewkach wirni ka 1. 1. lutowania cewek do wycinków ewentualnie uszkodzenia naprawić. Po przykr ceniu szyny nap dzanej z silnikiem do podstawy ponownie sprawdzić współosiowość na połówkach sprz nap dzaj cym. czy nie wydaje hałasów. Gatunek zczotek porównać z zalecanym przez wytwórc . Obtoczyć komutator.3. Zaczerwienieniu ulegaj niektóre wycinki komutatora. ich ob jawy i sposoby usuwania [6] Objawy uszkodzenia Możliwe przyczyny Niektóre sposoby wykrywania i usuwania Sprawdzić: stan szczotek. Sposoby wykrycia i przyczyny 4. Sprawdzić wirnik zwracaj c uwag na zamo cowanie poł czeń czołowych uzwo jeń.6. Iskrzenie szczotek.4. 1. Sprawdzić prac łożyska. brak izolacji mi dzy wycinkami komutatora 1. sprawdzić ł czenia i przerwy.

Objawy uszkodzenia 5. Transformatory energetyczne 4. 5.5. zwarcia mi dzyzwojowe Wyst puje intensywniejsze iskrzenie szczotek jednego bieguna jak 1. jak 4. zwarcia mi dzy wycin kowe.3. 2. przepalenie si bez pieczników.1. 4. 4. Budowa i działanie transformatorów 219. 4. 4. przerwa w oporniku rozruchowym lub w przewo dach. Możliwe przyczyny Niektóre sposoby wykrywania i usuwania Dodatkowo wyst puje drżenie szczotek.4. zwarcie uzwojenia bocznikowego z kadłubem lub z innymi uzwojeniami. nadmierne obci żenie. 2. 5.2. Pr dkość obrotowa silnika odbiega od wartości zna mionowej.7.3. 154 155 . nadmierne obci żenie. Przy przetwarzaniu uzyskuje si zmian napi cia i pr du przy stałej wartości cz stotliwości. szczotki innych biegunów.13. za duża siła dociskaj ca 2. lub zwarcia w cewkach uzwojenia twornika.2. nierównomierna szczeli na powietrzna. 4.4. Silnik może si rozbiegać. 4. Szczotki szybko si zużywaj . Silnik nie rusza. jak 1.6. Sprawdzić wskazania przyrz dów zmienić warunki pracy. zwarcia w cewkach biegunów głównych. Nadmierny przyrost tempe ratury.2.1.2. Niektóre sposoby wykrywania i usuwania Zastosowano zbyt mi kkie szczotki.1. przyrz dy nie wskazuj przepływu pr du.7. nieprawidłowa kolejność Złe poł czenie jednej lub kilku biegunów.6. Jakie są podstawowe elementy transformatora? Podstawowymi elementami transformatora s : rdzeń oraz uzwojenia pierwotne i wtórne.jak 1. 5.1. cewek powoduje niesymetri .4.1.5. Szczotki jednego bieguna iskrz silniej niż.Objawy uszkodzenia 2. 3. 5. nagrzewanie wyst puje przy braku obci żenia. bł dne ł czenie uzwoje nia bocznikowego z zasila niem.3. za pomoc pola elektromagnetycznego bez udziału ruchu. 5. przerwa w uzwojeniu twornika. silnik przystosowany do pracy krótkotrwałej lub dorywczej pracuje za długo. 3.14. szczotki wykruszaj si na brzegach. 5.7. 220. 4. Co to jest transformator? Transformator jest to urz dzenie elektroenergetyczne przetwa rzaj ce energi elektryczn o danych parametrach na energi elek tryczn o innych parametrach. pogorszyły si warunki przewietrzania. 4. 5. 4. 2.3. nieodpowiedni gatunek szczotek. Sprawdzić rezystancje mi dzy uzwojeniowe i izolacj . bicie komutatora lub ego nierównomierna po wierzchnia.3.5. Nadmierny przyrost tempe ratury uzwoje nia twornika. 3.

w którym uzwojenie gór ne i dolne jest wykonane w postaci koncentrycznych cylindrów. Rys. emalii. 10 odwilżacz (eksport).9 gniazdo termometru. Najcz ściej spotykanym uzwojeniem jest uzwojenie cylindryczne. 8 iskiernik na przepustach dla napi cia 15 kV. 16 izolator DN. 4.31. 223. 2 wlew oleju w konserwatorze.31. a pionowe kolumnami. 14 kadź falista. Cylinder dolnego napi cia jest osadzony na kolumnie.221. a dla du żych transformatorów papieru kablowego. 222. a na nim cylinder górnego napi cia. Jak jest wykonany rdzeń transformatora? Rdzeń transformatora składa si z blach elektrotechnicznych odizolowanych od siebie lakierem. 12 termometr max. 3 wlew oleju na pokrywie.[ 108] 156 157 . 15 podwozie. 5 uszy na pokrywie do podnoszenia cz ści wyjmował neJ. 7 zacisk uziomowy. 4 zawór spustowy. Poziome elementy rdzenia nazywamy jarzmem. Wyposażenia transformatora rozdzielczego serii TNOSCT o mocy od 1000 do 2000 kVA z konserwatorem oleju: 1 magnetyczny wskaźnik poziomu oleju. 17 izolator GN. Do izolacji uzwojeń używa si papieru. 6 głowica przeł cznika zaczepów. Przykład wyposaże nia transformatorów rozdzielczych o mocy znamionowej od 1000 do 2000 kVA pokazano na rys. Jak są wykonane uzwojenia transformatorów Uzwojenia transformatorów najcz ściej wykonane s z drutu miedzianego izolowanego o przekroju okr głym lub prosto k tnym. Jakie wyposa enie powinien zawierać transformator rozdzielczy? Wyposażenie transformatora rozdzielczego zależy od jego mocy znamionowej i napi cia znamionowego. 11 przekaźnik Buchholza. Rdzeń służy do przewodzenia strumienia magnetycznego. warstw tlenków lub specjaln izolacj . 4. 13 konserwator.

Transformatory te najcz ściej chłodzone s w obiegu otwartym. Co to jest przekładnia zwojowa transformatora? Przekładnia zwojowa transformatora jest to stosunek liczby zwojów uzwojenia górnego do liczby zwojów uzwojenia dolnego.224. to znaczy takim w którym powietrze chłodz ce pobierane jest bezpośrednio z otoczenia trans formatora. W transformatorze jednofazowym przekładnia zwojowa jest równa stosunkowi indukowanego napi cia górnego do dolnego w stanie jało wym (nieobci żonym) Rys. 4. Jeśli lokal nie temperatura oleju wzrośnie ponad dopuszczaln wartość. Transformatory olejowe s umieszczone w kadzi wypełnionej olejem (rys. Jak dzielimy transformatory ze względu na rodzaj czynnika chłodzącego? Ze wzgl du na rodzaj czynnika chłodz cego transformatory dzielimy na dwie grupy: • transformatory powietrzne tak zwane suche chłodzone powietrzem. Przy dalszym wzroście ciśnienia s zwierane drugie styki przekaźnika co powoduje odł czenie transformatora od napi cia (stopień II). Zadaniem tego zbiornika jest przyjmowa nie oleju z kadzi przy wzroście obj tości oleju nagrzanego i oddawanie oleju do kadzi przy zmniejszaniu si obj tości oleju chłodnego. a strona dolna to strona niższego napi cia. [108] 225.32). wzrost ciśnienia w kadzi i niebezpieczeństwo wybuchu. 227. Strona wtórna jest to uzwojenie od którego energia odprowadzana jest do odbiornika. Jeżeli do uzwojenia pierwotnego doprowa dzamy napi cie przemienne o wartości to w uzwojeniu tym popły nie pr d wywołuj c przemienny strumień magnetyczny. Transformator typu TNOSCT1000/15PN. Co to jest przekaźnik Buchholza? Przekaźnik Buchholza jest to przekaźnik gazowo przepły wowy umieszczony w rurze ł cz cej konserwator z kadzi . 226. 228. 229. Co to jest konserwator oleju? Konserwator oleju jest to cylindryczny zbiornik umieszczony nad kadzi poł czony rur z kadzi . Wzrost tego ciśnienia powoduje zwarcie styków i uruchomienie ostrzegawczego sygnału dźwi kowego (stopień I). Towarzyszy temu wydzielanie si gazów. izoluj cym i impregnuj cym izolacj stał . 230. Co to jest strona górna i dolna transformatora? Strona górna transformatora jest to strona wyższego napi cia. 231.32. który za mykaj c si przez rdzeń transformatora indukuje w uzwojeniu wtór nym napi cie U2 proporcjonalne do liczby zwojów tego uzwojenia. Jaką rolę pełni olej w transformatorze? Olej w transformatorze spełnia trzy zadania: jest czynnikiem chłodz cym. 4. • transformatory olejowe chłodzone olejem. to olej ulega rozkładowi. Na jakim zjawisku oparta jest zasada działania transformatora? Zasada działania transformatora oparta jest na zjawisku induk cji elektromagnetycznej. 158 159 . Co to jest strona pierwotna i wtórna transformatora? Strona pierwotna transformatora jest to uzwojenie do którego jest doprowadzone napi cie zasilaj ce.

34. Schemat poł czeń Symbol gra ficzny Oznaczenie literowe uzwojenie górne uzwojenie dolne Dy 5 a) D d Yd 5 b) Y y c) z Rys. 4. Yy 0 0 Układ poł czeń uzwojeń Wykresy wskazowe napiv*ć górne dolne górne dolne Lp. Poł czenia uzwojeń transformatora: a) w trójk t. Grupy poł czeń transformatorów trójfazowych wg PN 83/E 06040. 160 161 . Co to jest przekładnia napięciowa transformatora trójfazowego? Przekładnia napi ciowa transformatora trójfazowego jest to stosunek wartości napi ć mi dzyprzewodowych strony wyższego na pi cia do strony niższego napi cia.232. c) w zygzak. 4.34. Rys.33. b) w gwiazd . Zależności mi dzy przekładni napi ciow i zwojow dla poszczególnych grup poł czeń przedstawio no na rys. 4.

regulacje w stanie pod obci żeniem (rys. Jakie dane powinna zawierać tabliczka znamionowa transformatora? Tabliczka znamionowa transformatora (rys. • nr fabryczny. klas izolacji. i Z2 impe dancje. napi cia znamionowe. S. Zasada regulacji napi cia trans formatora pod obci żeniem: Z. wyrażone w godzinach. w gwiazd . stopień ochrony.37).37) powinna za wierać nast puj ce dane: • nazw lub znak wytwórcy. 4.35 Zasada regulacji na pi cia transformatora w stanie beznapi ciowym. 4. 6.233. 4.33) w trójk t. i S2 ślizgacze [6] 237. do wektora napi cia górnego. [6] 2A2 162 163 . moc znamionow pozorn . cz stotliwość. straty w miedzi (przy obci żeniu znamionowym). 234. Jakie są metody regulacji napięcia transformatora? Regulacj napi cia transformatora dokonuje si przez zmian liczby zwojów uzwojenia górnego napi cia. 4. 11. 4. grup poł czeń. 5. 2A1 Rys. czyli przez zmian prze kładni.34 236. straty w żelazie (jałowe).35). 4. 235. • • • • • • • • • • numer normy wg której został wykonany. Jak określa się grupę połączeń transformatora? Grup poł czeń transformatora określa si jako przesuni cie wektora napi cia dolnego. Zalecane grupy poł czeń transformatorów 3 fazowych przedstawiono na rys. Rys. w zygzak. 4. Jednostkowy k t godzinowy zawiera 30° geometrycz nych radianów O przesuni ciu fazowym wyst puj cym mi dzy 1A2 napi ciem górnym i dolnym decyduje kierunek nawini cia uzwojeń i sposób poł czenia z zaciskami oraz sposób poł czenia poszczegól nych faz.36. pr dy znamionowe. • typ transformatora. Rozróżnia si dwie zasadnicze metody regulacji napi cia trans formatora: • • regulacj w stanie beznapi ciowym (rys. Jakie rodzaje połączeń uzwojeń rozró nia się w transformatorach trójfazowych? W transformatorach trójfazowych rozróżnia si trzy rodzaje poł czeń uzwojeń (rys. • rok produkcji. Jakie grupy połączeń transformatorów stosuje się w praktyce? W praktyce najcz ściej spotykane s cztery grupy poł czeń o przesuni ciach godzinowych 0.

164 165 . Tabliczka znamio nowa transformatora. 239. Straty w żelazie (jałowe). • zabezpieczenia gazowo przepływowe od obniżenia si po ziomu oleju i uszkodzeń wewn trz kadzi dla transformato rów o mocy 1000 kV A i wyższej. 4. [61 238.37. 241. 242. • od zwarć mi dzy fazowych w uzwojeniach i na ich wypro wadzeniach. pr d znamionowy. 240. • od przet żeń ruchowych. napi cie zwarcia. Co to jest napięcie zwarcia transformatora? Napi cie zwarcia jest to takie napi cie doprowadzone do pier wotnych zacisków transformatora przy zwartym uzwojeniu wtórnym. Rys. Zależność sprawności transformatora od obci żenia przedsta wiono na rys.38. Co ło jest prąd jałowy transformatora? Pr d jałowy transformatora jest to pr d płyn cy w uzwojeniu pierwotnym przy otwartym uzwojeniu wtórnym. pod wpływem którego w uzwojeniach transformatora płyn pr dy znamionowe. 4. straty w miedzi (obci żeniowe). Rys. 4.38.• • • mas całkowit . Co nazywamy sprawnością transformatora? Sprawności transformatora nazywamy stosunek mocy czyn nej oddanej do mocy czynnej pobranej. straty mocy czynnej w transformatorze. • termometryczne. W jakie zabezpieczenia powinny być wyposa one transformatory mocy o napięciu GN powy ej 1 kV? Transformatory powinny być wyposażone w nast puj ce za bezpieczenia: • od przet żeń wywołanych zwarciami zewn trznymi. g d z i e : moc czynna oddana. Charakterystyki zewn trzne transformatora. Napi cie to jest zwykle wyrażone w procentach napi cia znamionowego. Jaką zale nością określa się moc znamionową transformatora? Moc znamionow transformatora określa si zależności: g d z i e : napi cie znamionowe mi dzyprzewodowe. rodzaj chłodzenia.

technicznych budowy. • raz w roku. Do manipidacji ł czeniowej zwi za nej z zał czaniem lub wył czaniem pr du znamionowego służ wył czniki i rozł czniki. Transformatory wyposażone w wył czniki po stronie zasilania jak i odbioru powinny być zał czane i wył czane wg nast puj cej kolejności: ZAŁ CZANIE: • zał czyć odł cznik. Kiedy transformatory mogą pracować równolegle? Transformatory mog pracować równolegle jeżeli spełnione s nast puj ce warunki: • równość przekładni z dokładności do 0. WYŁ CZANIE: • wył czyć wył cznik b dź rozł cznik. Transformatory pojedyncze z wył cznikiem (rozł cznikiem) tylko po stronie zasilania: ZAŁ CZANIE: • zamkn ć odł cznik po stronie odbioru. • zamkn ć odł cznik potem wył cznik b dź rozł cznik po stro nie zasilania. Kiedy mo e nastąpić przyjęcie do eksploatacji transformatora nowego lub po remoncie? Przyj cie do eksploatacji transformatora nowego lub po re moncie może nast pić po przeprowadzeniu prób oraz po stwierdzeniu. a nast pnie odł cznik po stronie zasilania. warunkach 166 167 . a potem wył cznik po stronie odbioru.2. • zał czyć odł cznik. 1. • wył czyć wył cznik. • przepisy w sprawie ogólnych zasad eksploatacji urz dzeń elektroenergetycznych. • zakładowa szczegółowa instrukcja eksploatacji. • co 5 lat w innych punktach sieci. a potem wył cznik b dź rozł cznik po stronie zasilania. 248. 246. Co stanowią zabezpieczenia zwarciowe? Zabezpieczenia zwarciowe stanowi : • bezpieczniki topikowe instalowane we wszystkich fazach po stronie wyższego napi cia transformatorów obniżaj cych o mocy do 1000 kVA. że zostały spełnione wymagania określone w normach. wykonania i odbioru robót oraz w dokumentacji projektowej i fabrycznej.3. • warunki techniczne podane przez wytwórc . WYŁ CZANIE: • wył czyć wył cznik b dź rozł cznik. Jaka jest kolejność przy załączaniu i wyłączaniu transformatora? Zał czanie i wył czanie transformatorów w stanie jałowym i ob ci żonych należy wykonywać za pomoc wył czników b dź rozł czników. • równość napi ć zwarcia z dokładności do 10%. • wył czniki zwarciowe z wyzwalaczami pierwotnymi lub przekaźnikami. że odł czniki służ wył cznie do ma nipulacji bezpr dowej (bez obci żenia). • stosunek mocy znamionowych nie wi kszy niż 1:3. 2. • przynależność transformatorów do tych samych grup poł czeń o tym samym przesuni ciu godzinowym. W jakich terminach powinny być przeprowadzone pomiary ruchowe transformatorów? Pomiary ruchowe powinny być przeprowadzane: • raz w czasie zmiany w stacjach ze stał obsług . Jakie przepisy określają zasady eksploatacji transformatorów? Zasady eksploatacji transformatorów określaj : • przepisy w sprawie szczegółowych zasad eksploatacji sieci elektroenergetycznych.5% (przy jedna kowych napi ciach znamionowych).243. UWAGA: Należy przestrzegać zasady. 247. 4. a potem odł cznik po stro nie zasilania. w miar możliwości w dniach i godzinach najwi kszego obci żenia w stacjach bez stałej obsługi. a potem odł cznik po stronie odbioru. Eksploatacja transformatorów 245. 244. • przekaźniki Buchholza od zwarć wewn trz kadzi trans formatora. • wył czyć odł cznik po stronie odbioru.

• gotowość ruchow transformatorów rezerwowych. ogrodzeń i zamkni ć. • sprawdzenie działania rezerwy ruchowej. Górne napi cie transformatorów kV 3 6 10 15 20 30 40 110 Transformatory w stanie jałowym o mocy w kVA 125 i mniejszej 200 i mniejszej 315 i mniejszej 400 i mniejszej 500 i mniejszej 1000 i mniejszej 1250 i mniejszej 16000 i mniejszej Transformatory obci żone o mocy w kVA — 20 20 30 i mniejszej 30 i mniejszej 50 i mniejszej 251. 3. 8.3. • przed pobraniem próbki starannie oczyścić wylot przewo du olejowego. Przy tych czynnościach należy pami tać by: • naczynie do pobierania próbek było czyste. 252. • sprawdzenie ci głości i stanu głównych torów pr dowych.1 do 1.1 do 1. • sprawdzenie stanu osłon. • nie rzadziej niż raz w roku w stacjach bez stałej obsługi o napi ciu górnym niższym niż 110 kV i powinny głównie obejmować: • stan napisów i oznaczeń informacyjno ostrzegawczych. W jaki sposób powinno odbywać się pobieranie próbek oleju? Pobieranie próbek oleju powinno odbywać si przy możliwym małym zawilgoceniu i zanieczyszczeniu atmosfery. blokad urz dzeń ostrzegawczych i innych zapewniaj cych bezpieczeństwo pracy. • przed pobraniem spuścić pewn ilość zabrudzonego szla mem oleju. Przegl d transformatorów powinien obejmować w szczególności: • ogl dziny w zakresie podanym wyżej. • raz w miesi cu w stacjach bez stałej obsługi o górnym na pi ciu 110 kV i wyższym. 6. napi cia przebicia. Zał czanie i odł czanie transformatorów trójfazowych odł cznikiem trójbiegunowym Lp.6 MV A? Podczas przegl du transformatora wykonuje si nast puj ce pomiary i próby: • pomiar rezystancji izolacji oraz wskaźników • badanie oleju w zakresie: zawartość wody i ciał stałych. 5. W jakich terminach przeprowadza się oględziny transformatorów i co powinny obejmo wać? Ogl dziny transformatorów powinny być wykonywane w ter minach określonych w instrukcji eksploatacji. • działanie oświetlenia elektrycznego komór. 253. • poziom oleju i ewentualne wycieki. Czy wolno załączać i wyłączać transformatory za pomocą odłączników? Dopuszcza si zał czanie i wył czanie odł cznikiem trójbie gunowym transformatorów trójfazowych podanych w tablicy 4. 169 250. jednak nie rzadziej niż co 10 lat dla transformatorów o mocy od 0.4. suche i szczel nie zamykane. • stan transformatorów i aparatury pomocniczej. przejść. rezystywności.6 MVA hermetyzowanych.). 1.4. • konserwacje i naprawy. 7. • stan dróg. • stan urz dzeń grzewczych i wentylacyjnych.4. jednak nie rzadziej niż: • raz w czasie zmiany w stacjach ze stał obsług . • działanie przyrz dów kontrolno pomiarowych i rejestruj cych. • pomiary i próby eksploatacyjne (pkt 4. W jakich terminach przeprowadza się przeglądy transformatorów i jaki powinien być ich zakres? Terminy i zakres przegl dów transformatorów powinny wyni kać z przeprowadzonych ogl dzin oraz oceny stanu technicznego transformatorów. 4. • sprawdzenie stanu technicznego transformatorów. • stan izolatorów.249. Tablica. 2. 168 . 4. Jakie pomiary i próby eksploatacyjne wykonuje się podczas przeglądów transformato rów olejowych o moc y 0.

Wyjaśnienie przyczyn polega na: • ogl dzinach zewn trznych. Objawy Nadmierny wzrost tempe ratury oleju. • wymagania dotycz ce kwalifikacji osób zajmuj cych si eksploatacj . sygnalizacji przekaźnika gazowo przepływowego. Przeci żenie wi ksze od dopuszczalnego określone go norm PN 71/E 81000 lub szczegółow instrukcj fabryczn . 5. 3. • sprawdzeniu działania zaczepów regulacyjnych Wyraźna zmiana dźwi ku transformatora. • • • badaniu oleju. • zasady ruchu transformatorów rezerwy ruchowej w okre sach wyst powania długotrwałych niskich temperatur oto czenia. Wył czyć transformator. jeżeli temperatura oleju przewyższy temperatur dopuszczaln wi cej niż o 10°C lub temperatura rośnie szybko. Podj ć decyzj odstawienia transformatora w celu dolania oleju. 1. • sprawdzeniu zabezpieczenia gazowo przepływowego. wody lub szlamu w ole jowskazie. Co powinna określać instrukcja eksploatacji transformatorów? Instrukcja eksploatacji powinna określać: • kolejność czynności przy zał czaniu i wył czaniu trans formatora. Próbk możliwie szybko należy przekazać do badania nie póź niej jednak niż 14 dni od daty pobrania. 4. trzask lub równocześnie stwierdzi si wzrastanie temperatury oleju. 2.3. Ponadto instrukcja powinna zawierać: • ogóln techniczn charakterystyk transformatora. • stwierdzeniu braku przerw w uzwojeniach. jeżeli poziom oleju spada tak szybko. terminy przeprowadzenia ogl dzin. • zakres czynności i rodzaje badań w razie wył czenia trans formatora przez urz dzenia zabezpieczaj ce. Wyciek oleju z transfor matora 4. • wymagania dotycz ce ochrony od porażeń i wybuchów. Typowe zakłócenia i uszkodzenia transformatorów [10] Zestawienie typowych zakłóceń i uszkodzeń Lp. usuni cia wody i szlamu oraz stwierdzenie obecności oczyszczenia olejowskazu. Niewłaściwy poziom oleju. Wył czyć transformator. • najwyższe dopuszczalne temperatury oleju oraz szczegó łowe zasady post powania osób obsługuj cych transfor mator w razie wyst powania nadmiernych wzrostów tem peratury transformatora. jeżeli wewn trz kadzi słychać bulgotanie. 170 171 . przegl dów. Zmniejszyć obci żenie przez zał czenie transfor matora rezerwowego. • zasady zał czania transformatorów do pracy równoległej. pomiarze reaktancji rozproszeniowych. że można przewidywać w krótkim czasie jego niebezpieczne obniżenie si . odci żyć transformator przez zmian układu zasilania lub odł czyć cz ść odbiorców. Sposób doraźnego post powania Transformator wył czyć. prób i pomiarów. • pomiarach rezystancji izolacji. nietypowo ub oprócz wzrostu temperatury wyst puj inne groźne objawy (zmiany dźwi ku. 254.). niezwykłe drgania wskazówki amperomierza itp. niety powe drgania wskazówki amperomierza lub inne podejrzane objawy.3.pobierać olej woln strug przy najmniejszym kontakcie z atmosfer . Jak nale y postąpić w przypadku podejrzenia uszkodzenia transformatora? W przypadku podejrzenia uszkodzenia transformatora należy wyjaśnić przyczyny i usun ć objawy. • zakres i terminy wykonywania zapisów ruchowych. 255.

11. Post pować zgodnie z instrukcj fabryczn . zerwanie membrany lub pokrywy przeł cznika mocy w czasie przeł czania. Świetlenie izolatorów w nocy. 9. Asymetria napi ć w czasie przeł czenia podobci że niowego przeł cznika zaczepów.Lp. UWAGA: podczas zakłóceń w ruchu transformatora nie należy dotykać jego kadzi. 15. Objawy Jszkodzenie wentylatorów ub pompy wodnej do chłodzenia oleju. Jszkodzenie pompy obie gowej oleju. 20. Sposób doraźnego post powania Przestawić zaczep przeł cznika na odpowiedni stopień. 13. 17. Samoczynne wył czenie przez przekaźnik gazowo przepływowy. Wył czyć transformator (jeżeli nie został wył czony samoczynnie).8. jeżeli silne świetlenie wyst puje tylko na jednym izolatorze lub jeżeli widać ślady p kni ć lub przebić. Transformator może być zał czony ponownie. bez wył czenia transformatora. 8. przekładniki. 12. jeżeli nie nale ży ustalić sposób przestawienia. na którym nie wyst puje asymetria. gasić gaśnicami śniegowymi. 16. 19. Odstawić transformator z ruchu i dokonać prze gl du poł czenia skrzynki nap dowej z klatk wybierakow . Sprawdzić przyczyn zadziałania. Działa zabezpieczenie od zwarć z kadzi . 172 173 . jeżeli wył czenie nast piło na skutek zwarć w sieci poza transformatorem. Napi cie bez zmian przy przeł czeniu podobci że niowego przeł cznika zaczepów. Działa sygnał maksymalny manometru ciśnieniowego lub sygnał kontaktu mini malnego manometru w obiegu chłodzenia. Przeł czyć transformator na inny zaczep. zwarć transforma tora w obwodach wtórnych sterowania przekaźni ka. 6. o ile jest moż iwe. Wył czyć transformator. obwody wtórne). Transformatora nie zał czać przed wyszukaniem i usuni ciem przyczyny zadziałania zabezpieczenia. a jeżeli nie m a wył czyć transformator i usun ć przyczyn w obwodzie tłoczenia lub po stronie ssania (post pować według instrukcji fabrycznej). Sposób doraźnego post powania Zmniejszyć obci żenie tak. Samoczynne wył czenia przez przekaźnik gazowo przeplywowy. powietrza). Sygnał ostrzegawczy przekainika gazowo przeplywowego transfor matora. Odstawić z ruchu i wykonać pomiary kontrolne. 14. a jeżeli nie wył czyć transformator. wykonać badania (do raźne awaryjne). wezwać straż pożarn . Wył czyć transformator z sieci całkowicie i uru chomić instalacj przeciwpożarow . Transformator może być zał czony ponownie. Zadziałanie zaworu bez pieczeństwa. Lp. Samoczynne wył czenie przez zabezpieczenia różnicowe. Stopienie si jednego lub wi cej bezpieczników górnego napi cia. uszkodzenie samego przekaźnika (np. odgromniki. Objawy Zbyt wysokie lub niskie napi cie. dostanie si oleju do dolnego pływaka. jeżeli transformator wyposażony jest w podobci żeniowy przeł cznik. Transformatora nie zał czać przed wyszukaniem i usuni ciem przyczyny wył czenia (sprawdzić transformator. Pozo stawić transformator na zaczepie. 10. Wył czyć transformator. poł cze nia szynowe lub kablowe. żeby temperatura oleju lie przewyższała dopuszczalnej. 18. 7. W innym przypadku nie zał czać i dokonać przegl du przeł cznika mocy. Pożar. Zał czyć obieg rezerwowy. jeżeli wył czenie było z powodu przyczyn wy mienionych w lp.

Pomiar rezystancji izolacji Odpowiadaj ce wymaganiom przy przyjmowaniu transformatora do eksploatacji Rezystancja izolacji nie mniejsza niż 35 przy temperaturze 30°C. albo przetwarzania i rozdzie lania energii elektrycznej. 4.4. Zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych transformato rów o mocy do 1. Wskaźnik nie mniejszy niż 1. 4. Nie niższe niż 30 kV przy temp. znajduj cych si we wspólnym pomieszcze [74 175 . Rodzaj pomiarów Wymagania techniczne Terminy wykonania Nie rzadziej niż co 5 lat niu lub ogrodzeniu. przystosowanych do tego samego napi cia (rys.3. 257.39. Budowa stacji elektroenergetycznych 256.40).6 MVA oraz dławiki do kompen sacji ziemno zwarcio wej.1. Stacje elektroenergetyczne 4.4. Co nazywamy rozdzielnią elektroenergetyczną? Rozdzielni nazywamy stacj elektroenergetyczn lub wy dzielon cz ść stacji stanowi c zespół urz dzeń służ cych do roz dzielania energii elektrycznej. rys.4. Nie mniejsza niż przy temperaturze 50°C 3) napi cia.39. stałych ciał obcych 2) rezystywności. 20°C.1 do 1.41) 4. Plan stacji wn trzowej 6/0.4. 4. Badanie oleju w zakresie: 1) zawartości wody Brak wody wydzielonej i zawartości i ciał stałych. [14] Transfor matory hermetyzo wane nie rzadziej niż co 10 lat. Pomiar rezystancji izolacji oraz wskaźników Rys. Co nazywamy stacją elektroenergetyczną? Stacj elektroenergetyczn nazywamy zespół urz dzeń służ cych do przetwarzania lub rozdzielania. 4.15. albo umieszczonych na wspólnych konstrukcjach wsporczych wraz z urz dzeniami pomocniczymi (rys.6 MVA [16] Zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych transformatorów oraz terminy ich wykonania Nazwa urz dzeń Transfor matory suche Transfor matory olejowe o mocy 0.4 kV.

47. 5 — ogrodzenie stacji.40. 2 uziom wyrównawczy'. 4. LI. 7 TEN. 4. [85] 176 177 . 4 — wiata na sprz t przeciwpożarowy. T2 pola transformatorowe 110 kV. Plan stacji napowietrznej 110/15 kV. L2 pola liniowe 110 kV. Tr. 8 nastawnia. transformator potrzeb własnych. 9 WC. Tr2 transformatory 110/15 kV. Przykładowy schemat i elewacja rozdzielnicy RS 241m. S pole ł cznika 110 kV. [14] . Tl.Rys. Trl. 6 akumulatornia. uz. 3 ~ uziom otokowy. 1 prze wód odgromowy.v.

265. tj.258. przekładniki pr dowe i napi ciowe. dławiki przeciwzwarciowe. • instalacje pr du stałego i przemiennego potrzeb własnych. pomocniczych urz dzeń stacyjnych zaliczamy: urz dzenia spr żarkowe. Co zaliczamy do pomocniczych urządzeń stacyjnych? 261. zamontowane w pomieszczeniach krytych oraz jako napowietrzne. Co to jest pole stacji i jaki jest ich podział? Pole stacji jest to elementarna cz ść rozdzielni. 262. rozdzielnie potrzeb własnych. rozł czniki. odł czniki. • pole liniowe zasilaj ce transformator lub inn stacj . nastawnie. • układy automatyki (SPZ samoczynne ponowne zał cze nie. s to: • instalacje oświetlenia i ogrzewania. 266. tj. 178 179 . Ze wzgl du na funkcj spełnian w układzie stacji wyróżnia si nast pu j cy podział: • pole zasilania podstawowego lub rezerwowego. 259. • instalacje wodne i kanalizacyjne. • izolatory i szyny zbiorcze. • pole sprz głowe. w której zain stalowana jest wi kszość elementów wchodz cych w skład stacji. transformatory potrzeb własnych. rozdzielnie. Jakie elementy wchodzą w skład obwodów pierwotnych? W • • • • • • • skład obwodów pierwotnych wchodz : wył czniki. • pole pomiarowe. 263. • telemechanika i telemetria. dławiki przeciwzwarciowe. Jak sq budowane stacje elektroenergetyczne? Stacje elektroenergetyczune budowane s jako wn trzowe. • instalacje ochrony przeciwporażeniowej. 3) obwodów pomocniczych. • instalacje odgromowe. SZR samoczynne zał czenie rezerwy. 264. bezpieczniki. Co obejmują obwody pomocnicze? Obwody pomocnicze obejmuj dodatkowe urz dzenia zapew niaj ce prawidłow prac stacji. s to: • układy pomiarowe. Jakie elementy wchodzą w skład obwodów wtórnych? W skład obwodów wtórnych wchodz elementy przył czone do uzwojeń wtórnych przekładników pr dowych i napi ciowych. • układy zabezpieczeń. 2) obwodów wtórnych. SCO samo czynne cz stotliwościowe odł czenie). kompensatory mocy biernej. Co zaliczamy do głównych urządzeń stacyjnych? Do • • • Do • • • • • • • głównych urz dzeń stacyjnych zaliczamy: transformatory. 260. • pole odgromnikowe. Z jakich obwodów składa się stacja? Stacja składa si z nast puj cych obwodów: 1) obwodów pierwotnych (tory główne). montowane pod gołym niebem. Co stanowi podstawowe wyposa enie stacji? Podstawowe wyposażenie stacji stanowi aparatura ł czeniowo manipulacyjna. odgromniki. urz dzenia przekształtnikowe. urz dzenia ł czności.

• mieć duż wytrzymałość mechaniczn . Do czego słu y wyłącznik? Wył cznik służy do zał czania i wył czania pr dów roboczych. Eksploatacja stacji elektroenergetycznych 4. Do czego słu ą przekładniki? Przekładniki służ do oddzielenia obwodów pomiarowych i zabezpieczaj cych od sieci wysokiego napi cia. przeci żeniowych i zwarciowych przy pełnym napi ciu roboczym. Do czego słu y rozłącznik? Rozł cznik służy do zał czania i wył czania pr dów roboczych. zasilaj cy obwody niskiego napi cia. Do czego słu ą odgromniki? Odgromniki służ do ochrony urz dzeń rozdzielczych od prze pi ć powstaj cych głównie przy uderzeniu pioruna w linie napowietrz ne zasilaj ce lub wychodz ce ze stacji. Izolatory napowietrzne dziel si na: a) stoj ce przelotowe i odci gowe. 270. przetwarzaj ce napi cie wysokie obwodów pierwotnych na niskie (najcz ściej 100V). Wiadomości ogólne i czynności łączeniowe 276. Do czego słu y bezpiecznik Bezpiecznik służy do wył czenia zasilania w warunkach zakłó ceniowych (przerwania pr du zwarciowego płyn cego w obwodzie). 273. Przekładniki pr dowe s to transformatory jednofazowe prze twarzaj ce pr d pierwotny o dużej wartości na pr d o małej wartości najcz ściej 5A. b dź od sieci dużego pr du przy niskim napi ciu. zasilaj ce obwody wtórne pomiarowe i zabezpie czeniowe. • instrukcja eksploatacji stacji zatwierdzona przez praco dawc . Jakiego rodzaju izolatory stosuje się w stacjach elektroenergetycznych? W stacjach elektroenergetycznych stosuje si izolatory w wyko naniu wn trzowym i napowietrznym. Do czego słu ą dławiki przeciwzwarciowe? Dławiki przeciwzwarciowe przeznaczone s do ograniczania wartości pr dów zwarcia w urz dzeniach energetycznych. 272. 277. Odł cznik w stanie zamkni tym przewodzi pr dy robocze i zwarciowe. • przepisy w sprawie szczegółowych zasad eksploatacji sieci elektroenergetycznych. Przekładniki napi ciowe s to: transformatory jednofazowe.4. 180 181 .2. Jakie przepisy określają zasady prowadzenia eksploatacji stacji elektroenergetycznych? Zasady eksploatacji stacji elektroenergetycznych określaj : • przepisy ogólne dotycz ce zasad eksploatacji urz dzeń i instalacji energetycznych. 275. 271.2. S to urz dzenia zawieraj ce szereg cewek o dużej liczbie zwojów. do których przy ł czone s przyrz dy pomiarowe i zabezpieczaj ce. 269. c) wisz ce kołpakowe i odci gowe. • być odporne na działanie łuku elektrycznego. a w stanie otwartym stwarza widoczn przerw izolacyjn . b) wisz ce długopniowe przelotowe i odci gowe. Do czego słu y odłącznik? Odł cznik służy do zamykania i otwierania obwodów elek trycznych. Izolatory wn trzowe budowane s jako stoj ce lub przepustowe.1. 274. Co powinna zawierać instrukcja eksploatacji stacji? Instrukcja eksploatacji stacji powinna zawierać: • ogóln charakterystyk stacji. 4. w których nie płynie pr d.4. Jakie właściwości powinny posiadać izolatory? Izolatory musz : • wykazywać duż wytrzymałość na przebicie. Pr d roboczy obejmuje umownie pr dy nie przekraczaj ce 10 krotnej wartości pr du znamionowego ci głego.267. 268.

• wykonywanie czynności ł czeniowych. b dź gdy trzeba wejść do celek b d cych pod napi ciem. transformatorów w zakresie określonym w szczegółowych zasadach eksploatacji transformatorów (tablica 4. Jaka jest częstotliwość wykonywania zapisów wskazań aparatury kontrolno pomiarowej? Wskazania aparatury kontrolno pomiarowej powinny być za pisywane: • w stacjach ze stał obsług nie rzadziej niż raz w czasie zmiany w godzinach najwi kszego i najmniejszego obci żenia stacji. 278. Przez kogo powinny być wykonywane czynności łączeniowe? Czynności ł czeniowe powinny być wykonywane przez upo ważnione osoby w ramach czynności określonych w instrukcjach. • w obwodach o napi ciu do 1 kV pr dy obci żenia należy wł czać i wył czać za pomoc ł czników zwarciowych b dź roboczych.• • zasady wykonywania czynności ł czeniowych. przestrzeganie zasad bezpiecznego wykonywania prac.4). Jakie zasady muszą być przestrzegane w czasie wykonywania czynności łączeniowych? W czasie wykonywania czynności ł czeniowych należy prze strzegać nast puj cych zasad: • pr dy obci żenia roboczego w obwodach o napi ciu zna mionowym powyżej 1 kV należy wł czać i wył czać za pomoc wył czników lub rozł czników. ładowania szyn zbiorczych oraz innych urz dzeń trwale podł czonych do szyn. 182 183 . 281. ładowania linii napowietrznych kablowych tylko w zakre sie określonym w dokumentacji fabrycznej odł cznika. Czy w czasie wykonywania czynności łączeniowych mogą w pobli u przebywać osoby nie upowa nione do tych czynności? W czasie wykonywania czynności ł czeniowych zabrania si przebywania w pobliżu miejsca wykonywanych ł czeń osobom nie upoważnionym do tych czynności. 282. Do • • • • podstawowych czynności osób eksploatacji należy: wykonywanie prac zgodnie z instrukcjami. • ł czniki sprz gieł mog być zamkni te po sprawdzeniu. • w razie braku wył czników lub rozł czników można za pomoc odł czników zał czać i wył czać pr dy: obci żenia przekładników napi ciowych. prowadzenie ksi żki ruchowej i dokonywanie w niej od powiednich zapisów. a w przypadku ich braku za pomoc odł czników w zakresie dopuszczonym przez wytwórc . 283. wykonywanie ogl dzin. że nie spowoduje to poł czenia do pracy równoległej obwo dów nie spełniaj cych wymagań. pró by. • ł czenia różnych obwodów do pracy równoległej można wykonać po sprawdzeniu zgodności faz. ogl dziny. • w stacjach bez stałej obsługi o napi ciu 110 kV i wyższym nie rzadziej niż raz w roku w czasie najwi kszego obci żenia. remonty). 279. • zasady bezpiecznej organizacji pracy. Kiedy czynności łączeniowe muszą być wykonywane przez dwie osoby? Czynności ł czeniowe wykonuje si dwuosobowo wtedy. przegl dów i remontów. • w pozostałych stacjach co 5 lat. wymagania w zakresie eksploatacji (zapisy ruchowe. Co nale y do podstawowych czynności osób eksploatacji? 280. gdy trzeba zbliżyć si na niebezpieczn odległość do nieosłoni tych urz dzeń wiod cych pr d.

przetworników oraz baterii akumulatorów. ich pełne zamkni cie lub otwarcie. Na co nale y zwracać uwagę przy oględzinach roztączników? Podczas ogl dzin rozł czników należy zwracać uwag na: • stan izolatorów uszkodzenia. Oględziny stacji elektroenergetycznych Uwaga: Przy prowadzeniu ogl dzin nie wymaga si wył czenia napi cia. • wysokość ciśnienia spr żonego powietrza na manometrach umieszczonych na wył cznikach lub w polu wył cznika. • stan komór gasz cych. dróg. kanałów kablowych. • stan zabrudzenia. • stan przekładników. Na co nale y zwracać uwagę przy oględzinach wyłączników? W czasie ogl dzin wył czników należy zwracać uwag na: • poziom oleju w wył cznikach małoolejowych oraz na ewentualne wycieki oleju. • stan napisów i oznaczeń informacyjno ostrzegawczych. W jakich terminach nale y przeprowadzać oględziny stacji? Ogl dziny stacji należy przeprowadzać nie rzadziej niż: • w stacjach ze stał obsług raz na zmian w zakresie określonym w instrukcji. • stan powierzchni ci gieł izolacyjnych. • stan ogrodzeń. • zmian barwy. • stan sprz tu ochronnego i przeciwpożarowego. i zabezpieczeń z aktu alnym układem poł czeń. 284. 286. • działanie zespołów awaryjnego zasilania urz dzeń tele technicznych. • stan urz dzeń spr żonego powietrza.2. • gotowość ruchow przyrz dów pomiarowych rejestruj cych zakłócenia oraz stan układów sygnalizacji automatyki i zabezpieczeń.2. • w stacjach bez stałej obsługi o napi ciu 110 kV i wyższym raz na miesi c. • stan styków głównych i położenia noży. • stan ł czników układów i automatyki. ochrony odgromowej i przeciwporażeniowej. 287. • stan styków głównych. 285. • zaciski przył cza zmiana barwy. dławików i odgromników. raz na miesi c ogl dziny pełne. • działanie przyrz dów kontrolno pomiarowych. Co nale y sprawdzić podczas oględzin stacji? Podczas prowadzenia ogl dzin należy sprawdzić: • zgodność układu stacji z ustalonym programem pracy. 288. konstrukcji wsporczych.4. przejść. • bezpieczniki stan styków oraz położenie wskaźników za działania. 184 185 . • poprawn prac urz dzeń wentylacyjnych wył czników pneumatycznych. • stan fundamentów. • wyzwalacze pierwotne położenie cz ści ruchomych oraz stan popychaczy izolacyjnych. wzgl dnie akustycz nych urz dzeń sygnalizacji. zabrudzenia. • prawidłowość wskazań optycznych.4. iskrzenia. • w pozostałych stacjach raz w roku. Na co nale y zwracać uwagę przy oględzinach odłączników? Podczas ogl dzin odł czników należy zwrócić uwag na: • stan izolatorów wsporczych i ci gieł. • stan widocznych styków. • stan nap du ł czników. wzgl dnie stan wskaźników termokoloro wych na torach pr dowych. zamkni ć przy wejściach do pomieszczeń ruchu elektrycznego i na terenie stacji. izolatorów i głowic kablowych. • ślady łuku na izolatorach. • działanie ł czy teletechnicznych. • działanie oświetlenia stacji. • stan i gotowość urz dzeń potrzeb własnych pr du prze miennego.

• kontrol stanu styków i spr żyn dociskowych. • pomiar rezystancji izolacji obwodów sterowania wył czni ków i styczników. 295. • pomiar czasu otwierania noży. • sprawdzenie działania wyzwalaczy pierwotnych dla roz ł czników z nadbudowanymi wyzwalaczami. sprawdzenie poziomu oleju w nap dach hydraulicznych. • regulacj . sprawdzenie prawidłowości działania nap du przez trzy krotne zamykanie i otwieranie. ł czników nożowych. • kontrol działania przeł cznika sygnałowego oraz stanu izolacji obwodów niskonapi ciowych nap du. • sprawdzenie bezpieczników. Kiedy powinny być wykonywane przeglądy wewnętrzne wyłączników? Przegl dy wewn trzne wył czników powinny być wykonywa ne w zakresie i w terminach określonych przez instrukcj eksploatacji i dokumentacj techniczno ruchow . nieceramicznych. • sprawdzenie stanu noży uziemiaj cych. 299 Jakie czynności nale y wykonać w czasie przeglądu urządzeń rozdzielni o napięciu do 1 kV? Uwaga: Przegl d powinien być wykonany po wył czeniu rozdzielni lub jej cz ści spod napi cia. • sprawdzenie działania i regulacji mechanizmu nap du. również przy obniżonym napi ciu sterowania do 0.• • • • • • • • sprawdzenie uszczelnień wył czników powietrznych oraz zł cz przewodów spr żonego powietrza. • sprawdzenie jednoczesności z ewentualn regulacj zamy kania styków. • kontrol cylindrów i tłoków komór spr żania (dla rozł cz ników z powietrznym gaszeniem łuku) lub kontrol stanu komór gasz cych. Co powinien obejmować przegląd odłączników? Przegl d odł czników powinien obejmować: • czyszczenie izolatorów wsporczych i ci gieł izolacyjnych.85 Un. • kontrol łożysk i przegubów. • kontrol izolatorów. • kontrol prawidłowości zamykania i otwierania styków. W czasie przegl du należy wykonywać nast puj ce czynności: • ogl dziny rozdzielni zgodnie z wytycznymi. • stan zacisków przył czowych i uziomowych. • sprawdzenie ci głości przewodów uziemiaj cych. badanie gazów wył czników z gazem SF6. • sprawdzenie działania nap d u odł cznika. • pomiar rezystancji izolacji przewodów i kabli. • zużycie i docisk styków. • sprawdzenie stanu zacisków przył czowych. 296. 298. 188 189 . z tym że dla wył czników o na pi ciu 110 kV i wyższym nie rzadziej niż co 5 lat. Co powinien obejmować przegląd rozłączników? Przegl d rozł czników powinien obejmować: • czyszczenie izolatorów i konstrukcji. sprawdzenie stanu fundamentów i konstrukcji wsporczych. pomiary czasów własnych i jednoczesności ł czenia wy ł cznika. • sprawdzenie stanu styków roboczych wył czników. pomiary rezystancji torów głównych i pomiary rezystancji elementów izolacyjnych. 297. • pomiar rezystancji izolacji aparatury w układzie SZR. pobieranie próbek oleju i badanie tego oleju w wył czni kach na napi cie 110 kV i wyższe. Co powinny obejmować przeglądy bezpieczników? Przegl dy zewn trzne bezpieczników powinny obejmować: • stan powierzchni izolatorów. • kontrol i napraw styków głównych i opalanych. w układzie blokad i innych obwodach pomocniczych.

302. 300.5. 4. • słup bramowy. sprawdzenie działania aparatury kontrolno pomiarowej. • przewodów. p kni te podstawy bezpiecznikowe itp. Na rys. odporowy lub krańcowy. Pr d obci żenia należy wył czyć za pomoc innego wył cz nika usytuowanego bliżej źródła zasilania. powstały przez skr cenie śrubami dwóch pojedynczych żerdzi. styczników i wył cz ników. • słup rozkraczny z podpor jest stosowany jako odporowo narożny (ON) lub rozgał źny (np. a także jako przelotowo rozgał źny (PR). aby zwi zane z tym ograniczenia dostawy mocy do odbiorców zasilanych z tej stacji były minimalne. 13. • żerdzie żelbetowe typu ŻW długości 14. sprawdzenie wkładek bezpieczników. Jak nale y postępować w przypadku awarii urządzenia? W przypadku stwierdzenia uszkodzenia jakiegoś urz dzenia zainstalowanego w stacji należy w pierwszej kolejności wyeliminować to urz dzenie z pracy w taki sposób. sprawdzenie i dokr cenie poł czeń śrubowych w szynach oraz przy zaciskach aparatów. I 190 191 . narożny.• • • • • • • sprawdzenie działania odł czników. • słup pojedynczy z podpor jest stosowany jako narożny (N) przy małych k tach załamania. wymian uszkodzonych elementów (osłony komór gasz cych. • osprz tu.5. 15 m.42 pokazano typowe słupy żelbetowe linii niskiego i średnie go napi cia. RNK rozgał źny na rożno krańcowy).). • słup rozkraczny powstały z dwóch żerdzi jest stosowany jako narożny (N).5. Jak dzieli się linie elektroenergetyczne ze względu na napięcie znamionowe linii? Ze względu na napięcie linie dzieli się na: • linie niskiego napi cia nn do 1 kV. sprawdzenie działania blokad. 4. Jakie erdzie stosuje się w liniach do 30 kV? Obecnie najwi ksze zastosowanie maj : • żerdzie żelbetowe typu długości 10 i 12 m. Elektroenergetyczne linie napowietrzne 4. pomiar skuteczności ochrony przeciwporażeniowej. Z jakich podstawowych elementów składa się linia napowietrzna? Linia napowietrzna składa si z nast puj cych podstawowych elementów: • konstrukcji wsporczych. • linie najwyższych napi ć NN 220 W i powyżej. powstały z dwóch równolegle ustawionych żerdzi z poprzeczk . jest stosowany jako przelotowy (P) lub skrzyżowaniowy (PS). • żerdzie strunobetonowe typu BSW długości 12 i 14 m oraz typu E (wirowane) długości 10.1. • izolatorów. krańcowy (K). • linie średniego napi cia SN powyżej 1 kV do 30 kV (oraz nietypowe 40 i 60 kV). W razie stwierdzenia uszkodzenia lub podejrzenia uszkodzenia wy ł cznika nie należy za pomoc tego wył cznika przerywać pr du ob ci żenia.5 m. • linie wysokiego napi cia WN 110 kV. 12. może być stosowany jako przelotowy. 304. odporowy (O). Budowa linii napowietrznych 301. jest stosowany jako przelotowy (P). • słup bliźniaczy. Jakie rodzaje słupów stosuje się w liniach o napięciu do 30 kV? W liniach o napi ciu do 30 kV stosuje si nast puj ce rodzaj słupów: • słup pojedynczy. 303.5.

a) b) niż 50 mm" stosuje si izolatory N 95 lub N 95/2 do zawieszenia przelotowego.43. 4. Izolatory liniowe niskiego napi cia: a) izolator jednorowkowy.liniach powy ej 1 kV do 30 kV? W liniach o napi ciu powyżej 1 kV do 30 kV stosuje si izo latory pniowe stoj ce LWP lub izolatory wisz ce LP (rys.43). d) odporowy linii średniego napi cia. 4. Jakie izolatory stosuje się w liniach napowietrznych o napięciu do 1 kV? W liniach napowietrznych o napi ciu do 1 kV stosuje si izo latory N80 lub N80/2 do zawieszania przelotowego. 4. [8] 305. d) izolatory szpulowe. [12] d) e) 306. [12] 192 193 . c. 2 trzon. W liniach o przekroju przewodów wi kszych Rys. b) odporowy linii n/n.44. a izolatory typu S80/2 do zawieszenia odci gowego przewodów aluminiowych o przekroju do 50 mm2.42. Słupy żelbetowe: a) przelotowy linii n/n. Jakie izolatory stosuje się w . Izolatory liniowe stoj ce na napi cie powyżej 1 kV do 30 kV. e) odporowy narożny linii średniego napi cia. 1 — cz ść izolacyjna. Rys. b) izolator dwurowkowy. a typu S 115/2 do zawieszenia odci gowego (rys. 4.44). Rys. c) przelotowy linii średniego napi cia. 4.

195 194 .5 Tablica 4.6.35 dopuszcza si przekrój 16 mm2. 5. 6. Jakie konstrukcje stosuje się w liniach napowietrznych? W liniach napowietrznych stosuje si mi dzy innymi nast pu j ce konstrukcje: • trzony hakowe THS/N 80. sto sowane prawie wył cznie w liniach niskiego napi cia nn.5. najmniejszy 310. TKL. TH/N 80 stoso wane do osadzania izolatorów. 309. stosowane w liniach średniego napi cia. • trzony kabł kowe TKL 2.307. Jakie najmniejsze dopuszczalne ze względu na wytrzymałość mechaniczną. przekroje przewodów stosuje się w liniach napowietrznych? Najmniejsze dopuszczalne ze wzgl du na wytrzymałość me chaniczn przekroje przewodów podano w tablicy nr 4. • przewody izolowane AFlwsXS i AFlwsXSn o przekrojach od 35 do 185 mm . • kliny wierzchołkowe KS 15 stosowane do ł czenia żerdzi. Najmniejsze dopuszczalne przekroje przewodów ze wzgl du na wytrzymałość mechaniczn [60] i Przekrój przewodu zawieszonego w prz śle bez obostrzeń z obostrzeniem 1 stopnia napi cie znamionowe linii z obostrze niem 2 lub 3 stopnia Lp Rodzaj przewodu rozpi tość prz sła a wyższe niż 1 kV rozpi tość prz sła a wyższe niż 1 kV mm2 miedziany wg PN E 90081:1974 aluminiowy wg PN IEC 1089:1994 mm2 mm2 mm2 mm2 mm2 mm2 10 10 10 10 10 10 16 16 25 25 16 25 25 35 aluminiowo stalowy wg PN 1EC 1089:1994 16 16 16 16 16 Dla przewodów o stosunku stali do aluminium 0. • linki stalowe Fl stosowane jako przewody odgromowe • przewody izolowane samonośne AsXS i AsXSn o prze krojach od 25 do 120 mm . THK/N 80. • linki stalowo aluminiowe AF1 o przekroju od 25 do 120 2 mm . stosowane głównie w liniach średnich napi ć SN. 308. • poprzeczniki stalowe. Jakie przewody stosowane są w elektroenergetycznych liniach napowietrznych? W elektroenergetycznych liniach napowietrznych stosowane s nast puj ce przewody: • linki aluminiowe Al o przekrojach od 16 do 120 mm2. Przewody mog być prowadzone w wi zce. do których mocuje si izolatory w liniach o płaskim układzie przewodów. stosowane w liniach niskiego napi cia. Jakie są najmniejsze dopuszczalne naciągi zrywające przewodów elektroenergetycz nych oraz przewodów telekomunikacyjnych? Najmniejsze dopuszczalne naci gi zrywaj ce przewodów elektroenergetycznych oraz przewodów telekomunikacyjnych podano w tablicy 4. 4. TK mocowane do po przeczników stalowych w liniach o płaskim układzie przewodów b dź mocowane do konstrukcji stalowych. Ilość przewodów w wi zce może wynosić 2.

196 197 . Wytrzymałość na rozci ganie odpowiada sile zrywaj cej przewód. wymagania zawarte w tablicy dotycz drutów z aluminium o najmniejszej wytrzyma łości. Gdy wy twórca przewodu zaleci wielkość mniejsz niż jest w normie przewodu.7. nośnymi. Najmniejsze dopuszczalne naci gi zrywaj ce przewodów elektroenergetycznych oraz przewodów telekomunikacyjnych [60] Najmniejsze dopuszczalne naci gi zrywaj ce przewodów zawieszonych w prz śle bez obostrzeń Rodzaj przewodu do 1 kV rozpi tość prz sła a wyższe niż 1 kV z obostrzeniem 1 stopnia napi cie znamionowe linii do 1 kV rozpi tość prz sła a wyższe ni/ Tablica 4. zasilaj cymi) linki w cz ści alumi niowej doty czy doty czy Inne przewody elektro energetyczne w tym także przewody odgro mowe oraz telekomuni kacyjne druty nie dotyczy nie dotyczy nie dotyczy zawieszone na słupach linii na napi cia znamiono we wyższe niż 1 kV linki me doty czy nie doty czy 3800 nie doty czy nie doty czy 3800 6000 28% wytrzy małości na rozci ganie 80% wytrzy małości na rozci ganie 56% wytrzy małości na rozci ganie W przypadku przewodu skr conego z drutów kilku rodzajów aluminium (stopy). Najwi ksze dopuszczalne napr żenia przewodów [60] Najwi ksze dopuszczalne napr żenie katastrofalne dla przewodu zawieszonego z napr żeniem normal nym nie wi cej niż N/mm Miedziany wg PN E90081:1974 (PN 74/E 90081) Aluminiowy. 2) 311. która jest poda wana w odpowiednich normach. aluminiowo stalowy i aluminiowo stopowy wgPN IEC 1089:1994 druty linki D L 118 186 40% wytrzy małości na rozci ganie 30% wytrzy małości na rozci ganie 40% wytrzy małości na rozci ganie nie dotyczy 140 28% wytrzy małości na rozci ganie nie dotyczy 314 80% wytrzy małości na rozci ganie 2 z obostrze niem 2 lub 3 stopnia Kodzaj przewód i normalne zmniej szone zmniej szonym 1 kV N nie dotyczy 235 56% wytrzy małości na rozci ganie Przewody elektroenergetyczne 2300 3800 3800 3800 3800 3800 6000 Prze wody teleko muni kacyj ne zawieszone na słupach linii na napi cia znamiono we do 1 kV 1250 2300 doty czy 2300 5000 zawie szone nad przewodami trakcji elek trycznej (jezd nymi.6. do projekto wania należy przyj ć t podan przez wytwórc .Tablica 4.7. Jakie są dopuszczalne naprę enia przewodów w liniach napowietrznych? Dopuszczalne napr żenia przewodów w liniach napowietrznych poda no w tablicy 4. lub określana przez wytwórc przewodu.

5 4.312. izolatorów. Stopień obostrzenia zależy od ważności obiektu. zawieszenia przewodów i ich uchwycenia oraz napr żenia. Maszyny takie nie mog mieć anten czy innych elementów wysuni tych ponad określony powyżej obrys.8 m nad ziemi nie przekraczało 10 kV/m 198 199 .8.5 5 4 napi cie znamionowe linii w kilowoitach. uniemożliwiaj c wysuni cie si człowieka poza jej obrys. W warunkach normalnych pod przewodami linii mog przemieszczać si maszyny rolnicze i budowlane o wysokości do 4. 314. Jakie są dopuszczalne najmniejsze odległości między częściami linii napowietrznej? Najmniejsze dopuszczalne odległości mi dzy cz ściami linii napowietrznej powinny spełniać wymagania podane w tablicy 4. W liniach o napi ciu do 1 kV stosuje si tylko jeden stopień obostrzenia. 2) W przypadku linii 400 kV. Jakie są najmniejsze dopuszczalne odległości przewodów elekłroenergetyanych linii napowietrznych od poziomu ziemi? Najmniejsze dopuszczalne odległości pionowe przewodów elektroenergetycznych linii napowietrznych od poziomu ziemi podano w tablicy 4. Jakie obostrzenia stosuje się w liniach napowietrznych? W liniach napowietrznych o napi ciu powyżej 1 kV stosowane s trzy stopnie obostrzeń (1°.9.2 m z osłon dla obsługi. 3°). • budynków. odległość przewodów od ziemi należy ponadto tak ustalić aby przy najwi kszym zwisie normalnym nat żenie pola elektrycznego pod przewo dami na wysokości 1. • linii kolejowych. 315. • wód spławnych (rzeki. nieprzewodz cy U 5 4.5 5 5 4 +U/150 nie określa si nie określa si 4. • linii elektroenergetycznych i telefonicznych. 2°. W jakich przypadkach linie wymagają obostrzeń? Linie napowietrzne wymagaj obostrzeń w przypadku skrzy żowań lub zbliżeń przykładowo do nast puj cych obiektów: • ulic i dróg publicznych. Najmniejsze dopuszczalne odległości pionowe przewodów elektroenergetycznych linii napowietrznych od poziomu ziemi [60] Najmniejsze odległości pionowe od powierzchni ziemi przewodu linii o napi ciu powyżej 1 kV Rodzaj przewodu do 1 kV przy najwi kszym zwisie normalnym przy najwi kszym zwisie katastrofal nym 313.8 Tablica 4. co najmniej m Elektroenergetyczny nieuziemiony Elektroenergetyczny uziemiony Telekomunikacyjny Telekomunikacyjny kabel światłowodowy. słu pów. z którym elektroenergetyczna linia napowietrzna si krzyżuje lub do którego si zbliża. • ruroci gów naziemnych. samonośny. stawy). Wykonanie obostrzeń dotyczy przewodów.

Ponadto zaleca si aby prz sło nad budynkiem było jak najkrótsze i nie przechodziło nad kominem i dachem łatwopalnym. betonu lub drewnian z uziemionymi metalowymi elementami Mi dzy cz ściami pod napi ciem a konstruk cj wsporcz drewnian nieuziemion Mi dzy przewodami uziemionymi przezna czonymi do przesyłania energii elektrycznej Mi dzy przewodami uziemionymi a kon strukcj wsporcz 0. 400 kV 3. 200 201 .9. 317.5 m w kierunku pionowym w dół i poziomym od każdej łatwo dost pnej cz ści budynku (np. przy bezwietrznej pogodzie.10. okna. parapetu. przy roz pi tości prz sła do 20 m. Jakie są dopuszczalne odległości przewodu nieuziemionego linii o napięciu do 1 kV przy zbli eniu do budynku? Odległość przewodu nieuziemionego linii o napi ciu do 1 kV przy najwi kszym zwisie normalnym albo w temperaturze 25°C i przy bezwietrznej pogodzie powinna wynosić co najmniej: • 1 m o d każdej trudno dost pnej cz ści budynku. Jakie są dopuszczalne odległości pionowe przewodów linii elektroenergetycznych od budynków? Najmniejsze dopuszczalne odległości pionowe przewodów li nii elektrycznych powinny spełniać wymagania podane w tablicy 4. 1.035 nie dotyczy nie normalizuje si 2) U — napi cie znamionowe linii napowietrznej.05 2) Przewody należy zabezpieczyć przed uderzeniem lub tarciem o konstrukcj . '' W przypadku linii o napi ciu znamionowym 110 kV i wyższym. umieszczonymi na konstrukcji wsporczej Mi dzy cz ściami pod napi ciem a konstruk cj wsporcz ze stali. • 0. • 2. k współczynnik przyjmowany dla linii: 110 k V 1.90m.5 m od łatwo dost pnej cz ści budynku w kierunku pionowym w gór . jeżeli prze wód jest zawieszony na wspornikach ściennych. przy bezwietrznej pogodzie pomi dzy cz ściami pod napi ciem a konstrukcj uziemion powinny być zachowane odst py określone wzorem w którym: odst p wymagany mi dzy cz ści pod napi ciem a uziemion konstrukcj .80 m.Tablica 4. 220 kV 1. Odległości mi dzy cz ściami linii napowietrznej [60] Odległość mi dzy cz ściami linii C z ś ć linii Napi cie znamionowe linii do 1 kV wyższe niż 1 kV 316. • 1. co najmniej m Mi dzy cz ściami pod napi ciem różnych faz. nie dotyczy dachu nie służ cego za taras). odst p na łańcuchu izolowanym przyjmowany dla linii: 110kV 0.05 40 kV 1.1 220 k V 1. podłogi balkonu.2 m od trudno dost pnej cz ści budynku.10 m. w metrach. kon strukcji i kraw dzi dachu. w kilowoltach.

203 202 \ i .5 2. Łatwo zapalna cz ść budynku. balkonu.5 2. Najmniejsze dopuszczalne odległości przewodów linii o na pi ciu do 1 kV od trud no dost pnego dachu budynku. Przewód telekomunikacyjny metalowy lub kabel światłowodowy samonośny. 2. 5. galeryjki itp. z wyj tkiem dachu nie służ cego za ta ras. Strefa przewodu uziemionego Strefa przewodu nieuziemionego nieuziemiony co najmniej. Najmniejsze dopuszczalne odległości przewodów linii o napi ciu do / kV: a) od okna budynku. • 2.75 nie określa si nie określa si 1.46. 4. Jaka jest dopuszczalna odległość przewodu uziemionego linii elektroenergetycznej o napięciu do 1 kV od budynku? Odległość przewodu uziemionego linii elektroenergetycznej o napi ciu do 1 kV do budynku przy najwi kszym zwisie normalnym albo w temperaturze 25°C i przy bezwietrznej pogodzie powinna wynosić co najmniej: • 0.45. 4.75 m od każdej trudno dost pnej cz ści budynku. Łatwo dost pna cz ść budynku (z wyj tkiem wymienionych w p. b) od podłogi balkonowej. • 1.3. Trudna dost pna cz ść budynku. nie przewodz cy. przeznaczo nych na pobyt ludzi.25 m od łatwo dost pnej cz ści budynku w kierunku pionowym w gór .1 normy [60] dotycz cej oddziaływania pola elektrycznego.5 Strefa przewodu uziemionego 5trefa przewodu nieuziemionego 1. podłogi balkonu). w kilowoltach.10.5 2.5 2. 3. 318.5 2.2). 4.5 Rys. 2. ni 1.25.2 m od trudno dost pnej cz ści budynku jeżeli przewód jest zawieszony na wspornikach ściennych przy rozpi to ści prz sła do 20 m.2). Podłoga tarasu.5 nie określa si nie określa si 1. m w kierunku pionowym w dół i poziomym od każ dej łatwo dost pnej cz ści budynku (np.0 nie określa si nie określa si 0. Odległości pionowe przewodów linii elektroenergetycznych od budynków przy najwi kszym zwisie normalnym [60] Odległość pionowa przy najwi kszym zwisie normal nym przewód linii o napi ciu do 1 kV Cz ści budynku nieu/ie miony tele koinu n i ka biny wyższym niż 1 kV tele komu nika cyjny przewód uzie miomy Rys. 2) Dodatkowo należy uwzgl dnić wymagania punktu 12.Tablica 4. 1.0 nie określa si nie określa si U napi cie znamionowe linii napowietrznej. • 0. parapetu okna. Trudno zapalna cz ść budynku (z wyj tkiem wymienionych w p.0 1.

5 4. • w przypadku stosowania przewodów gołych.0 4. gdy odległość po zioma jest mniejsza niż 1m nieuziemiony uziemiony 319. Przy wprowadzeniu do budynku przewodów linii napowietrz nej o napi ciu do 1 kV zaleca si : • w przył czach stosować przewody w izolacji.12. a jeżeli wysokość budynku na to nie po zwala na stojaku dachowym. odległość w |m| co najmniej w dowolnym kierunku 0. przewód tele komunikacyjny 6.75 0. m Przewód nieuzie miony linii o napi ciu do 1 kV Przewód uziemio ny.• 0. zakładowej po której nie przewiduje si ruchu pojazdów. jeżeli na odcinku zbliżenia przewód znajduje si na poziomie wyższym niż ta kraw dź. aby ten k t nie był mniejszy niż 20°. Ile powinna wynosić odległość przewodów linii elektroenergetycznej o napięciu do 1 kV od powierzchni drogi? Odległość pionowa przewodów linii elektroenergetycznej o napi ciu do 1 kV od powierzchni drogi powinna spełniać wymogi podane w tablicy nr 4.11. lokalnej miejskiej. Stojak ponaddachowy należy tak ustawić. Tablica 4. galeryjka.0 5.5 204 205 . Odległość od budynku przewodów przył cza zawieszonych na stojaku ponaddachowym lub wsporniku ściennym Przewód przył cza Element budynku Otwór okienny lub drzwiowy. Jakie są dopuszczalne odległości od budynku przewodów przyłącza zawieszonych na stojaku ponaddachowym lub wsporniku ściennym? Odległości od budynków przewodów przył cza zawieszonych na stojaku ponaddachowym lub wsporniku ściennym powinny spełniać wymagania podane w tablicy 4.5 w kierunku pionowym 2. Tablica 4.11. Jakie są postanowienia ogólne dotyczące wprowadzenia do budynku przewodów linii elektroenergetycznej o napięciu do 1 kV. taras. aby odcinek prze wodów zawieszonych nad budynkiem był jak najkrótszy.5 321.0 5. 320. aby k t mi dzy przewodami przył cza prowadzonymi do słupa linii elektroenergetycz nej do budynku a licem budynku był nie mniejszy niż 30°. • przył czowe przewody gołe zawieszać na izolatorach osa dzonych na wsporniku ściennym. np.75 m od kraw dzi dachu nie służ cego za taras.5 3. tarasu itp. przewody przył cza w izolacji zawieszać tak.12.5 w dowolnym kierunku 2. w przypadku. aleja dla pieszych wewn trznej co najmniej. kraw dź dachu Komin Podłoga balkonu. zawieszać przewody przył cza tak.5 w kierunku poziomym 1. woje wódzkiej gminnej. Zabrania si zawieszać przewody przył cza nad kominem. balkon. przył czowe przewody w izolacji zawieszać na haku lub wspor niku ściennym. Odległość pionowa przewodów linii elektroenergetycznej o napi ciu do 1 kV od powierzchni drogi [60] Odległość pionowa przewodów linii elektroenergetycznej o napi ciu do 1 kV przy najwi kszym zwisie normalnym od drogi: Rodzaj przewodu krajowej. a jeżeli wysokość bu dynku na to nie pozwala na stojaku dachowym.

13. takich jak urz dzenia dźwigowo transportowe.0 Wyższe niż 1. takich jak urz dzenia dźwigowo transportowe. maszyny i urz dzenia do robót ziemnych itp. do 110 Wyższe niż 110. Odległości poziome i pionowe przewodów linii elektroener getycznych od ustalonych stref działania dźwignic i urz dzeń przeładun kowych. maszyny i urz dzenia do robót ziemnych itp.322. Tablica 4. Tablica 4.5 5. Ile powinna wynosić odległość pozioma i pionowa przewodów linii elektroenergetycz nych od ustalonych stref działania dźwignic i urządzeń przeładunkowych? Odległości poziome i pionowe przewodów linii elektroener getycznych od ustalonych stref działania dźwignic i urz dzeń przeła dunkowych. kabel świa nicuziemiony uziemiony tłowodowy samonośny nieprzewo dz cy przy przy przy najwi k zerwaniu najwi k przy zwisie przy zwisie szym przewodu szym katastro katastrofal zwisie w s sied zwisie falnym nym nim prz normal normal nym śle nym nie dotyczy 323.do30 Wyższe niż 30. [60] Odległość przewodów od ustalonych stref działania Odległość pozioma przewodu skraj nego nieuziemio nego linii od usta lonej strefy dzia łania dźwignic lub urz dzeń przeła dunkowych Odległość pionowa przewodów linii napowietrznej od ustalonej strefy działania dźwignic lub urz dzeń przeładunkowych posiadaj cych przekładnie linowe co najmniej. Odległość pionowa przewodów linii o napi ciu wyższym niż 1 kV od powierzchni drogi [60] Odległość pionowa przy najwi kszym zwisie od powierzchni drogi Przewód linii o napi ciu wyższym niż 1 kV przewód telekomuni kacyjny. in Do 1 3 krzyżowanie zabronione krzyżowanie zabronione nie posiadaj ce przekładni linowych Rodzaj drogi kołowej Napi cie znamionowe linii elektroenergetycz nej kV Dworzec auto busowy. ozna czony parking Droga krajowa Droga wojewódzka Droga gminna.14. w kilowoltach.14. do 400 5 nie dotyczy 4. droga wewn trzna Droga polna U 5. Ile powinna wynosić odległość pionowa przewodów linii o napięciu wy szym ni 1 kV od powierzchni drogi? Odległość pionowa przewodu linii o napi ciu wyższym niż 1 kV od powierzchni drogi powinna spełniać wymogi podane w tablicy 4.5 4.0 10 20 napi cie znamionowe linii. droga lokalna miejska Droga zakłado wa. 206 207 .13. w kilowoltach U — napi cie znamionowe linii elektroenergetycznej. powinny spełniać wymogi podane w tablicy 4.

Jak nale y chronić od przepięć elektroenergetyczne linie napowietrzne o napięciu wy szym ni 1 kV. stosuj c ograniczniki przepi ć lub iskierniki. Ochrona od przepięć linii napowietrznych 4 . 5 . • przy poł czeniach linii napowietrznej z lini kablow . 325. pod warunkiem zapewnienia nie mniej szej skuteczności ochrony odgromowej linii elektroenergetycznych (np. W sieci 230/400 V napi cie ograniczni ków powinno być nie niższe niż 500 V.15.5. W liniach o napi ciu znamionowym niższym niż 110 kV nie zaleca si stosowania przewodów odgromowych do ochrony linii na całej długości. a ni szym ni 110 kV? Elektroenergetyczne linie napowietrzne o napi ciu wyższym niż 1 kV. Jak nale y chronić od przepięć elektroenergetyczne linie o napięciu 110 kV i wy szym? Elektroenergetyczne linie o napi ciu 110 kV i wyższym. a niższym niż 110 kV należy chronić przed przepi ciami. 1 . aby na każde 500 m długości linii przypadał przy najmniej jeden komplet ograniczników. nale ży chronić przewodami odgromowymi na całej długości. 329. Najwi ksze dopuszczalne wartości rezystancji uziemienia słupa linii.15. 208 209 . 2 . 326. 4. przez odpo wiednie zwi kszanie poziomu izolacji). znajduj cych si na słupach linii napowietrznych. Ochrona od przepięć elektroenergetycznych linii napo wietrznych o napięciu do 1 kV 328.4 . dopusz cza si wi ksze wartości rezystancji uziemień. Jakie są największe dopuszczalne wartości rezystancji uziemienia ograniczników prze pięć i iskierników zainstalowanych na słupach linii? Rezystancja uziemienia ograniczników przepi ć i iskierników nie powinna przekraczać wartości podanych w tablicy 4. Ochrona od przepięć elektroenergetycznych linii napo wietrznych o napięciu wy szym ni 1 kV 324. Tablica 4. Przewody odgromowe należy uziemić na każdym słupie linii. Najwi ksza rezystancja uziemienia Napi cie znamionowe linii kV 110kV i niższe 220 kV i 400 kV 10 15 15 20 Rezystywność gruntu Rezystywność gruntu '' Jeżeli uzyskane wartości rezystancji (oporów czynnych) uziemień podanych w tablicy jest trudne do osi gni cia ze wzgl dów ekonomiczno technicznych. 327. • na krańcach linii kablowych w miejscach przył czenia do napowietrznych linii elektroenergetycznych. 2 . Gdzie nale y instalować ograniczniki przepięć? Ograniczniki przepi ć należy instalować: • w liniach napowietrznych na krańcach linii oraz w taki sposób. 5 .2.15. W jakich miejscach powinno się stosować ograniczniki przepięć lub iskierniki? Zastosowanie ograniczników przepi ć lub iskierników powin no nast pować w miejscach określonych poniżej: • przy poł czeniu linii maj cej słupy lub poprzeczniki z materiałów nieprzewodz cych z lini na słupach stalo wych lub żelbetowych. Rezystancja uziemienia każdego ze słupów nie powinna przekraczać wartości podanych w tablicy 4.2. Jak nale y chronić od przepięć napowietrzne linie elektroenergetyczne o napięciu do 1 kV? Napowietrzne linie elektroenergetyczne o napi ciu do I kV powinny być chronione od przepi ć atmosferycznych ogranicznikami przepi ć (odgromnikami) o napi ciu znamionowym dobranym do na pi cia znamionowego sieci. • w miejscach pomiaru energii elektrycznej. Na wejściu do stacji przewody odgromowe powinny być poł czone z konstruk cjami wsporczymi i uziomem stacji.

• stan napisów informacyjnych. aby zapewnić: • niezawodność zasilania energi elektryczn . protokoły ewentualnych odbiorów cz ściowych. schematy uziemień itd.. na zewn trz bu dynku. oznaczeń identyfikacyjnych i tablic ostrzegawczych. • warunków bezpieczeństwa pracy. • protokół przyj cia do eksploatacji. W przypadku innego wykonania przył cza dla tych budynków. 335. Podczas przeprowadzania ogl dzin linii napowietrznych nale ży sprawdzić w szczególności: • stan konstrukcji wsporczych. Jak powinno być wykonane uziemienia ograniczników przepięć? Uziemienie ograniczników przepi ć powinno być wykonane jako wspólne. 330. Co powinna zawierać dokumentacja eksploatacyjna linii? Dokumentacja eksploatacyjna linii powinna zawierać: • zaktualizowan dokumentacj techniczn wraz z potwierdze niem jej podpisami przez inspektora nadzoru i wykonawc . Kiedy linia mo e być przyjęta do eksploatacji po monta u lub po remoncie? Linia może być przyj ta do eksploatacji po zakończeniu mon tażu lub remontu i po dokonaniu odbioru. Na podstawie czego dokonuje się oceny stanu technicznego linii? Oceny stanu technicznego linii dokonuje si na podstawie: • wyników ogl dzin. • wykonywanych ważniejszych pracach eksploatacyjnych. • stan techniczny przewodów i osprz tu. w zależności od lokalnych warunków. Jakie czynności wchodzą w zakres oględzin linii napowietrznych? Ogl dziny linii napowietrznych o napi ciu znamionowym 110 kV i wyższym należy przeprowadzać nie rzadziej niż raz w roku. 210 211 .5. a o napi ciu do 110 kV nie rzadziej niż co 5 lat. • zachowanie prawidłowej odległości od ziemi. • instalacji piorunochronnej. ograniczniki przepi ć należy zainstalować na najbliższym słupie linii elektroenergetycznej. W przypadku wykonania dla bu dynków przył cza napowietrznego z zastosowaniem izo latorów dościennych. przegl dów. 333. zasilaj cych instalacje od biorcze w budynkach. • zaleceń i remontów. W jaki sposób nale y prowadzić eksploatację linii? Eksploatacj linii należy prowadzić w taki sposób. ograniczniki przepi ć powinny być umieszczone w pobliżu tych izolatorów. • stan izolacji linii i ł czników. gał zi drzew i od obiektów znajduj cych si w pobliżu linii. • stan odcinków kablowych sprawdzanej linii napowietrznej. • oświadczenie pisemne wykonawcy. Rezystancja uziemienia ograniczników przepi ć nie powinna przekraczać 10 4. Eksploatacja elektroenergetycznych linii napowietrznych 331. • stan ochrony przepi ciowej i przeciwporażeniowej. prób i pomiarów. atesty. • stańinstalacji oświetleniowej i jej elementów. fundamentów i izbic. • metalowej powłoki i pancerza kabla. z uziemieniem: • przewodu ochronno nautralnego.3. • komplet protokołów prób montażowych. • lokalnych warunków eksploatacyjnych. potwierdzaj ce wyko nanie robót zgodnie z przepisami i dokumentacj oraz możliwość zał czenia linii pod napi cie. • danych o awaryjności i zakłóceniach w pracy linii. 332.• w liniach o napi ciu do 1 kV. • bezpieczeństwo obsługi i otoczenia. • dokumentacji technicznej. • zbiór aktualnych dokumentów prawnych. Wyniki oceny stanu technicznego s podstaw do ustalenia/za kresu i terminów wykonania przegl dów i remontów. 334. • ekonomiczne przesyłanie energii elektrycznej. świadectwa jako ści.

Ogl dziny można wykonać jednoosobowo. np. Obci żenie pr dowe badanych poł czeń nie Badanie stanu poł czeń powinno być mniejsze pr dowych metod niż 30% obci żenia termowizyjn lub Nie rzadziej znamionowego. wpływ na konstrukcj gruntu. należy uwzgl dnić długość narz dzi ogrodniczych np. w przypadku linii o napi ciu wyższym niż 1 kV Linie napowietrz ne o napi ciu znamionowym wyższym niż 1 kV Pomiar rezystancji urz dzeń przewodów odgromowych oraz odgromników i iskier ników. Jakie czynności wchodzą w zakres przeglądów linii napowietrznych? Terminy i zakresy przegl dów linii napowietrznych powinny wynikać z przeprowadzonych ogl dzin oraz stanu technicznego linii.4. gał zi i drzew znajduj cych si w nieprzepisowej odległości od przewodów. w przypadku zbliżenia przewodów do drzew owocowych lub ozdobnych podlegaj cych przycinaniu. właściwego dla gatunku i siedliska drzewa w metrach.5. napi cie znamionowe linii w kV. które wykonuje si z re guły po wył czeniu napi cia.: • • systematyczne zabezpieczanie słupów i konstrukcji stalo wych przed korozj . konserwacje i naprawy.. oczyszczanie trasy linii z zarośli. Przegl d linii napowietrznej powinien obejmować w szczególności: • ogl dziny. Jakie prace w trakcie eksploatacji linii nale y wykonywać na bie ąco? Na bież co wykonuje si prace obejmuj ce likwidacj zagro żeń i usterek oraz zabiegi poprawiaj ce stan techniczny linii w okre sach mi dzy kolejnymi przegl dami.5. Jaka powinna być zachowana odległość gałęzi drzew od przewodów elektroenergetycz nej linii napowietrznej? Odległość przewodu nieuziemionego elektroenergetycznej linii napowietrznej od każdego punktu korony drzewa powinna wynosić co najmniej: 1 m w linii o napi ciu do 1 kV. Odpowiadaj ce wyma ganiom przy przyjmo waniu linii do eksplo atacji. 339. wielkość przyrostu pi cioletniego. Odległości te należy powi kszyć co najmniej o 1 m w uzasad nionych okolicznościach. np. Po wykonaniu naprawy uzie mień. W jaki sposób wykonuje się oględziny? Ogl dziny wykonuje si w formie obchodów bez wył czenia napi cia. linii działania wód lub osiadania gdzie 336. Zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych linii napo wietrznych [14] Nazwa urz dzenia Rodzaj pomiarów i prób eksploatacyjnych Wymagania techniczne Termin wykonania 338. dla linii średnich napi ć odległość powinna wynosić co najmniej 3 m. strzyże niu itp. 337. U s 4. • • pomiary i próby eksploatacyjne podane w punkcie 4. z wyj tkiem ogl dzin awaryjnych.4. Pomiar rezystancji uziemień ochronnych słupów lub napi ć rażenia. 212 213 .• • zachowanie odpowiedniej odległości od składowisk mate riałów łatwozapalnych. Tem równorz dn dla linii o peratura badanego niż co 10 lat napi ciu znamiono poł czenia nie powinna wym 220 kV i wyż być wyższa od tempe szym ratury określonej w instrukcji eksploatacji Odpowiadaj ce wyma ganiom przy przyjmo waniu linii do eksplo atacji.

• osłona powłoki. Pomiar napi ć i obci żeń. a przed K oznacza powłok polwinitow zewn trzn (w przypadku kabli nieopancerzonych) lub wewn trzn (w przypadku kabli opan cerzonych). Zgodnie z przepisami w sprawie obci żeń pr dem przewodów i kabli. trój i czterożyłowe (z miedzi lub aluminium). 10 mm2. A umieszczone przed K oznacza kabel o żyłach aluminiowych. X zewn trzna (w przypadku kabli nieopancerzonych) lub we wn trzna (w przypadku kabli opancerzonych) powłoka z poli etylenu. Żyły kabli elektroenergetycznych maj przekrój kołowy owal ny lub sektorowy. Pomi dzy liczb oznaczaj c pole powierzchni przekroju żyły roboczej. Zgodnie z przepisami w sprawie ochrony przeciwporażeniowej. a literami mm2 podane jest ozna czenie żyły roboczej. na izolacji żył). 214 215 . 342. Kable elektroenergetyczne s zasadniczo wykonywane jako jedno . Sprawdzenie skutecz ności działania środ ków ochrony przeciw porażeniowej. Jak zbudowane są kable? Kable składaj si z kilku warstw.Nazwa urz dzenia Rodzaj pomiarów i prób eksploatacyjnych Wymagania techniczne Termin wykonania Nie rzadziej niż co 5 lat w miar moż liwości w czasie naj wi kszego obci żenia. Nie rzadziej niż co 10 lat. • żyły probiercze. Kable elektroenergetyczne i sygnalizacyjne 340.2). a nast pnie liczb żył i pole po wierzchni przekroju żyły roboczej. mi dzy przewodowe) kabla.6. • pancerz. 1. 341. 1. Do czego słu ą kable elektroenergetyczne i sygnalizacyjne? Kable elektroenergetyczne służ do przesyłania energii elek trycznej. • izolacja ośrodka. Elektroenergetyczne linie kablowe 4. Y umieszczone po K oznacza izolacj polwinitow . do których należ : • żyły robocze. Przekroje s znormalizowane od 1. Linie napowietrz ne o napi ciu znamionowym do 1 kV. kontrolnych i zabez pieczeń urz dzeń elektrycznych. 4. • izolacja żył. Na końcu oznaczenia powinien znaleźć si nu mer Polskiej Normy według której wykonano kabel. • osłona zewn trzna. 2. 4.5.64.7. • żyły powrotne. o powłoce ołowianej bez osłon ochronnych. • szczelna powłoka. Ponadto w kablach mog wyst pować: • żyły ochronne. sterowniczych. 4. pomiarowych. Kable sygnalizacyjne wykonuje si jako wielo żyłowe od 2 do 75 żył w kablu. natomiast kable sygnalizacyjne wykorzystuje si w obwodach sygnalizacyjnych. Po sym bolu literowym umieszcza si symbol cyfrowy oznaczaj cy napi cia (fazowe. • Oznaczenia literowe używane w symbolach kabli elektroenerge tycznych i sygnalizacyjnych: K kabel o żyłach miedzianych w izolacji papierowej.6.1. • wypełnienie. • ekran (na żyle. 6. Jakimi symbolami oznacza się kable? Każdy typ kabla oznacza si symbolem literowym określaj cym w skrócie materiały użyte do jego budowy i konstrukcj . umieszczone na końcu oznacza zewn trzn osłon włóknist .5.5 mm do 1000 mm2 (pkt. Żyły wykonuje si z miedzi o prze kroju 0.

344. uzyskanie optymalnego rozkładu nat żenia pola elektrycznego w obr bie zakończenia kabla i unikni cie wyładowań ślizgowych po powierzchni izolacji pomi dzy żył robocz a żył powrotn . opancerzony drutami stalowymi okr głymi (Fo) z wytłoczon na pancerz osłon ochronn polwinitow (y). • Przykłady oznaczenia kabla: 2 YAKYFoy 0.6/1 kV.5 mm2 każda. ochrona przed wnikaniem wilgoci i utrat syciwa w kablach papierowych. opancerzony drutami stalowymi okr głymi (Fo) z osło n ochronn polwinitow (y) na napi cie 0. Osprzęt kablowy 343. H umieszczone na pocz tku oznacza kabel z żyłami ekranowa nymi o polu promieniowym. c umieszczone po X oznacza izolacj z polietylenu ciepłoodpor nego. x osłona ochronna z polietylenu xn osłona ochronna z polietylenu nierozprzestrzeniaj cego pło mienia. Fo umieszczony po K oznacza kabel opancerzony drutami sta lowymi okr głymi. HKnFpy 18/30 kV 3x120 RM mm2 PN 76/E 90251 kabel (HK) elektroenergetyczny o polu elektrycznym promieniowym z żyłami miedzianymi. Do czego przeznaczony jest osprzęt kablowy? Osprz t kablowy przeznaczony jest do wykonywania i ochrony poł czeń odcinków kabli oraz zakończeń kabli. Oznaczenie żyły roboczej: RE żyła okr gła jednodrutowa.2. YKSYFoy 0. o izolacji papierowej przesyconej syciwem nieściekaj cym (n) i powłoce ołowianej. SM żyła sektorowa wielodrutowa. wykonany wg PN 76/E 90251. RM żyła okr gła wielodrutowa. żo umieszczone na końcu symbolu oznacza żył ochronn . n umieszczone po X oznacza polietylen o zwi kszonej odporności na rozprzestrzenianie si płomienia. Ao kabel opancerzony drutami okr głymi aluminiowymi. wykonany wg PN 93/E 90401.5 RE PN 93/E 90403 kabel sygnalizacyjny (KS) o izolacji polwinitowej (Y) w powłoce pol winitowej (Y).S umieszczone po X oznacza izolacje z polietylenu usieciowa nego. Ftl umieszczone po K oznacza kabel opancerzony taśm stalow lakierowan . o izolacji polwinitowej (Y). n umieszczone po K oznacza kabel w izolacji papierowej z sy ciwem nieściekaj cym.6/1 kV 25x1. z 3 żyłami roboczymi okr głymi wielodrutowymi o prze 2 kroju 120 mm każda. żp umieszczone na końcu symbolu oznacza żył powrotn . a po Y oznacza izolacj z polwinitu ciepłoodpornego.6/1 kV z 25 żyłami robo czymi okr głymi jednodrutowymi o przekroju 1. a po Y polwinit o zwi kszo nej odporności na rozprzestrzenianie si płomienia. opancerzony drutami stalo wymi płaskimi (Fp) z osłon ochronn polwinitow (y). T na końcu symbolu oznacza kabel przeznaczony do pracy w wa runkach tropikalnych. RMC żyła okr gła wielodrutowa zag szczona. y umieszczone przed K oznacza powłok wypełniaj c z polwinitu. G umieszczone po K oznacza izolacj gumow . na napi cie 0. na napi cie 18/30 kV. SE żyła sektorowa jednodrutowa. w powłoce polwinitowej (Y). • 216 217 . Co zaliczamy do głównego osprzętu kablowego? Do głównego osprz tu kablowego zaliczamy: • głowice kablowe rol głowic kablowych jest: zakończe nie linii kablowej. 4. wyko nany wg PN 93/E 90403. z czterema żyłami roboczymi sektorowymi jednodrutowymi o przekroju 50 mm2 każda. S umieszczone po K oznacza kabel sygnalizacyjny. a na końcu symbolu oznacza osłon ochronn z polwinitu. Ft umieszczone po K oznacza kabel opancerzony taśm stalow .6.6/lkV 4x50 SE mm PN 93/E 90401 kabel (K) elektroenergetyczny aluminiowy (A). Fp — umieszczone po K oznacza kabel opancerzony drutami sta lowymi płaskimi.

nie mniejszy od najmniejszych dopuszczalnych promieni zginania kabli podanych przez producenta. jak i zabezpieczenie kabli przed wnikaniem do ich wn trza wody i skroplili. Jaka powinna być temperatura kabla przy układaniu? Temperatura kabla przy układaniu nie powinna być niższa od wielkości podanych przez producenta. np. rozci ganie itp. Postanowienia ogólne 347. 349. Je żeli kable maj niższ temperatur to należy je uprzednio odpowiednio podgrzać. • na estakadach kablowych i mostach na drabinach. 15d dla kabli HKny 8. • Fabryka Kabli Ożarów podaje (0°C) lub ( 5°C) jako mini maln temperatur kabli przy ich układaniu bez podgrze wania w zależności od typu. 346.3. W jakich przypadkach dopuszcza się bezgłowicowe zakończenie kabli? W kablach o izolacji z tworzyw sztucznych na napi cie zna mionowe 0. 25d dla kabli YRUH(A)KXS.6/6 kV. 4.6/6 kV w pomieszczeniach i warunkach napowietrznych pod zadaszeniem dopuszcza si niesto sowanie głowic. przy czym promień zginania kabla powinien być możli wie duży.1.: Bydgoska Fabryka Kabli dopuszcza temperatur ( 5°C) dla kabli z powłokami polwinitowymi i ( 20°C) dla kabli z powłokami polietylenowymi. Gdzie mo na układać kable? Zgodnie z postanowieniem normy [61] kable można układać: • bezpośrednio w ziemi. Dopuszczalne wartości sił naci gu przy układaniu kabli powinny odpo wiadać wartościom podanym w katalogach producentów kabli. Zaleca si sto sowanie rolek w przypadku układania kabli o masie wi kszej niż 4 kg/m.3. 350. • w kanałach i tunelach. np. wg instrukcji opracowanych przez zakłady energetyczne. • zł czki kablowe służ do zakończenia i ł czenia żył ka blowych. Podane temperatury dotycz samych kabli a nie otoczenia. gdzie d średnica zewn trzna kabla. w mufie) z kablami o izolacji papierowej. skr canie.7/15 kV do 23/40 kV jednoży łowych. W jaki sposób wykonuje się monta osprzętu? Montaż osprz tu wykonuje si zgodnie z instrukcjami montażu wydanych przez różne przedsi biorstwa i zakłady energetyczne.7/15 kV do 23/40 kV wieloży łowych. 348. Warunkiem koniecznym bezgłowicowego zakończenia kabli o izolacji z tworzyw sztucznych jest zarówno nieł czenie tych kabli (np.6. mog być przelotowe i odgał zione. • w budynkach. Układanie kabli 4. • Krakowska Fabryka Kabli dopuszcza (+5°C) dla kabli z izolacja papierow .6. Jak powinno być wykonane układanie kabli? Układanie kabli powinno być wykonane w sposób wykluczaj cy ich uszkodzenie przez zginanie. • w rurach i blokach umieszczonych w ziemi. Jaki mo e być promień zagięcia kabli przy układaniu? Przy układaniu kabli można zginać kabel lekko w przypadkach koniecznych. 345. Mon taż kabli: typu YKY i YAKY wykonuje si za pomoc taśm izolacyj nych.• mufy kablowe służ do ł czenia odcinków kabli. • 218 219 . 25d dla kabli HKny 8. pół kach lub w korytkach. • Bydgoska Fabryka Kabli podaje: 15d dla kabli YHAKXS.: • Krakowska Fabryka Kabli podaje: lOd dla kabli YKYy 3.6 /1 kV w pomieszczeniach i w warunkach napowietrznych oraz w kablach na napi cie znamionowe 3.

Jeżeli gł bokości te nie mog być zachowane. • 3 m w przypadku kabli o napi ciu od 1 do 10 kV. 400 80 cm w przypadku kabli o napi ciu znamionowym wyższym niż 1 kV. • Rys. • 70 cm w przypadku pozostałych linii kablowych o na pi ciu znamionowym do 1 kV. 220 221 . Ułożone kable należy zasypać war stw piasku o grubości co najmniej 10 cm. a nast pnie przykryć foli z tworzywa sztucznego w kolorze niebieskim w przypadku kabli o napi ciu znamiono wym do 1 kV. • 1 m w przypadku kabli do 1 kV. przy wpro wadzeniu kabla do budynku. Przy wprowadzeniu kabli do głowic. w kolorze czerwonym w przypadku kabli o napi ciu wyż szym niż 1 kV. nast pnie warstw rodzimego gruntu o grubości co najmniej 15 cm. • 90 cm na użytkach rolnych. przezna czonej do oświetlenia ulicznego. ł cznie nie mniej niż: • 4 m w przypadku kabli o napi ciu ( 1 5 40) kV. z wyj tkiem kabli ułożonych w ziemi na użytkach rolnych. Sposób układaniu kabli w ziemi: d zewn trzna średnica kabla. Przy mufach zaleca si pozostawić zapas kabli po obu stronach mufy. Pionowa odległość mi dzy warstwami nie może być mniejsza niż 15 cm. Gł bokość ułożenia górnej warstwy kabli po winna odpowiadać wymaganiom podanym w pytaniu 352. Sposób układania kabli pokazano na rys. 353. dopuszczalne jest ułożenie kabla na mniejszej gł bokości. z wyj tkiem linii ułożo nych w ziemi na użytkach rolnych.47. 354. Układanie kabli w ziemi 351. Ile powinny wynosić zapasy kabla w wykopie? Kable powinny być ułożone w wykopie lini falist z zapasem (1 3)% wystarczaj cym do skompensowania możliwych przesuni ć gruntu.3. itp. Jak nale y układać kable wzdłu ulic i dróg? Kable należy układać poza cz ściami dróg i ulic przeznaczo nymi do ruchu kołowego w odległości co najmniej 50 cm od jezdni i od fundamentów budynków. w pozostałych przypadkach kable należy układać na warstwie piasku o grubości co najmniej 10 cm. jeżeli grunt jest piaszczysty. Czy wolno układać kable warstwami? Dopuszcza si układanie kabli bezpośrednio w ziemi w dwóch lub wi cej warstwach. projektowanego zadrzewienia uzgodnić z kompetentnymi wła dzami terenowymi. tuneli i kanałów zapas kabla po winien wynosić połow wartości podanych wyżej z dodaniem 2 m. drog rowerow . 352. Odległości kabli od pni istniej cych drzew.. W jaki sposób nale y układać kable bezpośrednio w ziemi? Kable w ziemi należy układać na dnie wykopu. 4. 355.6. Odległość folii od kabla powinna wynosić co najmniej 25 cm. jednak na tym odcinku kabel należy chronić odpowiedni osłon otaczaj c .2.47. do oświetlenia znaków dro gowych i sygnalizacji ruchu ulicznego oraz reklam.4. np. Ile powinna wynosić głębokość uło enia kabli w ziemi? Gł bokość ułożenia kabli w ziemi mierzona prostopadle od powierzchni ziemi do górnej powierzchni kabla powinna wynosić co najmniej: • 50 cm w przypadku linii kablowej o napi ciu znamionowym do 1 kV ułożonej pod chodnikiem. Dopuszcza si układanie kabli w cz ściach ulic i dróg przeznaczonych do ruchu kołowego na gł bokości co najmniej 80 cm w osłonach ota czaj cych. przy skrzyżowaniu lub obejściu pod ziemnym urz dzeń. 4.

222 223 . Ruroci gi z gazami i cieczami palnymi. 6. Kabli elektroenergetycznych na napi cie znamionowe wyższe niż 1 kV z kablami tego samego rodzaju. Ruroci gi wodoci gowe. 5. 1 nie może si krzyżować uzgodnić z właścicie lem ruroci gu. 15 25 Linia wyższego napi cia powinna być zakopana gł biej niż li nia niższego napi cia. Ściany budynków i inne bu dowle. 3. Skrajna szyna trakcji.17. Ile wynoszą najmniejsze dopuszczalne odległości między kablami nie nale ącymi do tej samej linii kablowej oraz między kablami i innymi urządzeniami uło onymi w ziemi przy skrzy owaniach i zbli eniach? Najmniejsze dopuszczalne odległości przy skrzyżowaniach i zbli żeniach kabli ułożonych bezpośrednio w ziemi z innymi kablami i urz dzeniami podano w tablicy 4. od ci żka). wg przedmiotowej normy 15 10 * Dopuszcza si zmniejszenie odległości podanych w tabeli nr 2 pod warunkiem zasto sowania osłon otaczaj cych i uzgodnienia odst pstwa u użytkownika obiektu. Odległości mi dzy kablami nie należ cymi do tej samej linii kablowej ułożonych bezpośrednio w ziemi [61] Najmniejsza dopuszczalna odległość |cm| Odległość pionowa przy skrzyżowaniu Kabli elektroenergetycznych na napi cie znamionowe do 1 kV z kablami tego samego rodzaju lub sygnalizacyjnymi. pozioma Tablica 4. gazowe z gazami niepalnymi.aj urz dzenia podziemnego pionowa przy skrzyżowaniu pozioma przy zbliżeniu 1. cieplne.356. Odległości kabli ułożonych bezpośrednio w ziemi do innych urz dzeń podziemnych [61] Najmniejsza dopuszczalna odległość [cm] Rodz. 25 + średnica ruroci gu 25 + średnica ruroci gu 2. podpora. ście kowe. Kabli elektroenergetycznych na napi cie znamionowe do 1 kV z kablami elektro energetycznymi na napi cie znamionowe wyższe niż 1 kV.16. 5 mog si stykać 50* 15 25 100 mi dzy osłon kabla i stop szyny 250* 7. ale nie mniej niż w poz. 1 200 15 5 25 Kabli sygnalizacyjnych i kabli przezna czonych do zasilania urz dzeń oświetle niowych z kablami tego samego rodzaju. 4. Tablica 4.17. a linia elektroenergetyczna lub sygnalizacyjna gł biej niż telekomunikacyjna. kanały z wyj t kiem urz dzeń wyszczególnio nych w pkt 1 =4. uzgodnić z właścicie lem ruroci gu. ale nie mniej niż w poz. Zbiorniki z gazami i cieczami palnymi. tunele. Cz ści podziemne linii napo wietrznych (ustój. 357. np. W jaki sposób wykonuje się skrzy owania kabli i zbli enia między sobą? Kabli różnych użytkowników. Urz dzenia ochrony budowli od wyładowań atmosferycznych.16 i 4.

stropach. posadzkach w osłonach lub bez osłon w sposób umożliwiaj cy demontaż kabli. Dopuszcza si zasypywanie kana łów piaskiem. Odległość kabli od ściany winna wynosić minimum 1 cm.3.16 mi dzy kablami należy zachować prze grody przykrycia lub osłony otaczaj ce (rury betonowe. torami kolejowymi. Rodzaj ochrony przed uszkodzeniami oraz długość ochrony kabla przy skrzyżowaniu z ruroci gami. szczególnie w przypadkach zagrożenia wybuchem lub pożarem. Osłona w postaci rury powinna mieć wewn trzn średnic równ co najmniej 1. bloki itp. Nie należy układać kabli na dnie kanałów. rzekami i innymi wodami [61] Rodzaj obiektu krzyżowanego ruroci g z kraw ż nikami droga kołowa z rowami odwadnia j cymi na nasypie Rodzaj zabezpie czenia kabla podwójne przykrycie kabla Długość ochrony kabla na skrzyżowaniu długość kabla na skrzyżowaniu z rur z doda niem co najmniej po 50 cm z każdej strony długość kabla na skrzyżowaniu (z drog wraz z kraw żnikami) z dodaniem co najmniej po 50 cm z każdej strony długość kabla na skrzyżowaniu z drog wraz z rowami do zewn trznej skarpy rowu z doda niem co najmniej po 100 cm z każdej strony długość kabla na skrzyżowaniu z nasypem drogi z dodaniem co najmniej po 100 cm z każdej strony długość kabla na skrzyżowaniu z torem wraz z rowami do zewn trznej skarpy rowu z doda niem co najmniej po 100 cm z każdej strony długość kabla na skrzyżowaniu z nasypem z dodaniem co najmniej po 100 cm z każdej strony osłona otaczaj ca w miejscu wyjścia kabla spod wody. torami kole jowymi. Układanie kabli w kanałach. kamionkowe. Po wci gni ciu kabla oba końce rury należy uszczelnić. 362. kamionkowej lub stalowej. na ścianach albo na konstrukcjach wsporczych. Tablica 4. W jaki sposób wprowadza się kabel do budynku? Kabel przy wprowadzeniu do budynku powinien być zabez pieczony przed uszkodzeniami osłon otaczaj c w postaci rury beto nowej.5 krotnej średnicy zewn trznej kabla i powinna być ułożona ze spadkiem na zewn trz budynku. Jak mo na układać kable w budynkach? W budynkach kable można układać: • bezpośrednio przy ścianach i pod sufitami na odpowiednio przygotowanych konstrukcjach nośnych. Jak nale y układać kable w kanałach i tunelach? W kanałach lub tunelach kable należy układać na dnie. 360.W przypadku gdy nie mog być zachowane minimalne odle głości podane w tablicy 4. tunelach i budynkach 359. Jakie ochrony stosuje się przy skrzy owaniu kabli z innymi obiektami podziemnymi? Rodzaj ochrony przed uszkodzeniami oraz długość ochrony kabla przy skrzyżowaniu z ruroci gami. . • w kanałach kablowych. 358. mechanicznie wytrzymałe rury. Przejścia kabli przez przegrody w tunelach powinny być uszczel nione materiałem ognioodpornym.).6. w przejściach przeznaczonych do poruszania si obsłu gi.18. Kable układane na ścia nach nie powinny do nich bezpośrednio przylegać. bloki betonowe lub kanały z rowami tor kolei na nasypie rzeka lub inne wody 224 225 .18. rzekami i innymi wodami podano w tablicy nr 4. 361. • w ścianie.19. drogami kołowymi. z dodaniem co najmniej po 50 cm z każdej strony 4. na długo ści od najniższego do najwyższego powo dziowego poziomu wody. drogami kołowymi. Ile wynoszą najmniejsze odległości kabli od rurociągów w budynkach? Odległości kabli od ruroci gów w budynkach podano w ta blicy 4.3.

Kable ułożone w powie trzu powinny być zaopatrzone w trwałe oznaczniki przy głowicach lub skrzynkach oraz w takich miejscach i w takich odst pach aby odróż nienie nie nastr czało trudności. niebezpieczne pod wzgl dem wybuchowym lub w których istniej pary i gazy żr ce. W przy padku przejścia kabli przez ściany lub stropy oddzielaj ce pomiesz 226 . • czerwonym w przypadku kabli elektroenergetycznych o napi ciu powyżej 1 kV. • znak użytkownika kabla.Tablica 4. 366. gazów palnych o ciśnieniu do 0. rozmieszczone w odst pach nie wi kszych niż 10 m oraz przy mufach i w miejscach charakterystycznych np. Oznaczniki kabli ułożonych w kanałach i tunelach należy umieszczać w odległości nie wi kszej niż 20 m.4. Odległości kabli od ruroci gów w budynkach [61] Najmniejsza dopuszczalna odległość od ruroci gów. korytka dla kabli ognioodpornych powinny mieć dodatkowe zamocowania do stropu lub innej stabilnej konstrukcji. W jaki sposób powinny być oznaczone kable? Kable ułożone w ziemi powinny być zaopatrzone na całej dłu gości w trwałe oznaczniki. wodoci gowe. Na drabinkach i w korytkach kable mog leżeć swobodnie natomiast w przypadku mocowania w uchwytach. Jak nale y wykonywać przejścia kabli przez ściany i stropy? Przejścia kabli przez ściany wewn trzne i stropy budynków należy uszczelnić materiałem niepalnym o odporności ogniowej nie mniejszej niż pomieszczenie. Oznacznik z napisem pokazano na rys.19. Jakie napisy powinny być umieszczone na oznacznikach? Na oznacznikach należy umieścić trwałe napisy zawieraj ce co najmniej: • symbol i numer ewidencyjny linii. W pomieszcze niach zagrożonych wybuchem lub pożarem należy wykonać przepusty oddzielne dla każdego kabla. zasuwami ilp. Jak nale y układać kable ognioodporne o trwałości 30 minut i 9 minut? Kable ognioodporne o trwałości 30 minut i 90 minut należy układać na konstrukcjach i uchwytach spełniaj cych warunki zwi k szonej wytrzymałości ogniowej nie mniejszej jednak niż trwałość ka bla. cm Rodzaj ruroci gu nie wymagaj cych okresowej konserwacji 20 wymagaj cych okresowej 1 konserwacji ' 100 czenia wilgotne. wentylacyj ne. Ruroci gi powietrza spr żonego. • znak fazy (tylko przy kablach jednożyłowych). 367.4 MPa Ruroci gi cieplne izolowane wodne i parowe Ruroci gi cieplne nieizolowane wodne i parowe Ruroci gi z cieczami palnymi Inne urz dzenia technologiczne 4. odległość mocowania nie po winny przekraczać 50 cm. 363.6. wejściach do kanałów i rur. armatur należy uważać za wyma gaj ce okresowej konserwacji. przy skrzyżowaniach. • oznaczenie kabli wg odpowiedniej normy.48. 364. Oznaczenia linii kablowych 365. otwory przepustowe należy sku tecznie wypełnić materiałem odpornym na te czynniki. 4. Jak oznacza się trasę kabli? Trasa kabli ułożonych w ziemi powinna być na całej długości i szerokości oznaczona foli z tworzywa sztucznego o trwałym kolorze: • niebieskim w przypadku kabli elektroenergetycznych o napi ciu do 1 kV. Konstrukcje kablowe na których układa si drabinki. 227 50 120 100 100 100 120 150 150 '' Odcinki ruroci gów z zaworami. • rok ułożenia kabla. w którym zostało zastosowane.

4 sym bol i numer ewidencyjny linii kablowej. Dla kabli o napi ciu znamionowym wi kszym od 1 kV zaleca si stosowanie miernika rezystancji o napi ciu co najmniej 2. 6 znak użytkownika kabla. jeżeli żyły nie maj przerw oraz jeżeli po szczególne fazy na obu końcach s oznaczone identycznie.6. ponadto należy je umieszczać w miejscach zmiany kierunku kabla i w miejscach skrzyżowań lub zbliżeń. • odległości mi dzy kablami i mufami. 20 dla kabla o izolacji polwinitowej. 4.48.Ponadto trasa kabli ułożonych w ziemi na terenach niezabu dowanych powinna być oznaczona widocznymi trwałymi oznacznika mi trasy np. 20 dla kabla o izolacji papierowej. Przekazywanie linii kablowych do eksploatacji 368. 228 229 . wykonać pomiar rezystancji izolacji kabli. 3 „j zyczek". • uszczelnienie rur i innych przepustów. albo umieszczonych na budynkach w terenach zabudowanych. Rezystancj izolacji należy zmierzyć mi dzy każd żył robocz a pozo stałymi żyłami zwartymi i uziemionymi. • • • • Po czynności: • • • • • oznaczenie kabli (liczba opasek i napisów na nich). Miejsca ułożenia muf należy oznaczyć oznacznikami z symbolem M wkopanymi w ziemi . 7 rok ułożenia kabla. umożliwiaj c dokładne zwymiarowanie kabla na planach sytuacyjnych. • promienie łuków kabla na załamaniach trasy.5 kV. Można nie oznaczać tras kabli układanych wzdłuż ulic z istniej c trwał zabudow . zasypaniu rowu kablowego należy wykonać nast puj ce sprawdzić czy roboty ziemne zostały prawidłowo zakończone. Co nale y sprawdzić po uło eniu kabli i zamontowaniu osprzętu przed zasypaniem kabla? Przed zasypaniem kabla należy sprawdzić: • czy ułożony kabel jest zgodny z dokumentacj techniczn . wkopanymi w ziemi . W jaki sposób mierzymy rezystancję izolacji? Pomiar rezystancji izolacji należy wykonać miernikiem izolacji o napi ciu 2. 371. 100 dla kabla o izolacji polietylenowej. Na oznacz nikach należy umieścić trwały napis w postaci symbolu kabla K. słupkami betonowymi. • czy zamontowany osprz t jest zgodny z dokumentacj techniczn . wykonać pomiar rezystancji izolacji. 4. 5 oznakowanie kabla wg odpowiedniej normy. wykonać prób napi ciow izolacji. Wynik nale ży uznać za pozytywny. • w linii kablowej o napi ciu znamionowym powyżej 1 kV: 50 dla kabla o izolacji papierowej. 40 dla kabla o izolacji poliwinitowej. gdy wartość re zystancji izolacji przeliczona na temperatur 20°C wynosi co najmniej: • w linii kablowej o napi ciu znamionowym do 1 kV: 75 dla kabla o izolacji gumowej. Rys. sprawdzić ci głość żył i powłok metalowych kabli.5 kV. sprawdzić prawidłowość oznakowania trasy linii. W jaki sposób sprawdzamy ciągłość ył i zgodność faz? Sprawdzenie ci głości żył oraz zgodności oznaczenia faz wy konuje si przyrz dem o napi ciu nie wyższym niż 24 V. sprawdzić ci głość żył i zgodność faz. • czy na prostych odcinkach kabel jest ułożony lini falist .5. 1 folia PCV. sprawdzić zgodność faz na obu końcach linii. Wynik pomiaru należy uznać za dodatni wtedy. Oznacznik kabla. 369 Jakie czynności nale y wykonać po zasypaniu rowu kablowego? 370. Na prostej trasie kabla oznaczniki powinny być umieszczone w odst pach co 100 m. 2 „uszko".

7 i obejmować w szczególności: • ogl dziny.6. Rezystancja izolacji przeliczona na 1 km nie powinna być mniejsza od rezystancji podanych wyżej. 374. Jakie czynności wchodzą w zakres oględzin linii kablowych? Ogl dziny linii kablowych o napi ciu znamionowym 110 kV i wyższym należy przeprowadzać nie rzadziej niż raz w roku. któ rzy posiadaj świadectwo kwalifikacyjne serii E z upoważnieniem do wykonywania pomiarów.6. 377. 373. 376. 3. rezystancja izolacji przeliczona na 1 km. • stan wejść do tuneli. Jakie czynności wchodzą w zakres przeglądów linii kablowych? Przegl d linii kablowej powinien być wykonywany w terminach i zakresach określonych w punkcie 4. • stan głowic kablowych.6. • stan osłon przeciwkorozyjnych kabli. • stan poł czeń przewodów uziemiaj cych i zacisków. Kiedy linia kablowa mo e być przekazana do eksploatacji? Przekazanie do eksploatacji linii kablowej może nast pić wówczas. • stan dodatkowego wyposażenia linii.5 kV. które zostały naniesione podczas wykonywania robót. Dokumentacj powykonawcz . 2. 4. Oględziny i przeglądy linii kablowych 375. kanałów i studzienek kablowych. Podane wartości obowi zuj dla linii o długości 1 km. • stan instalacji urz dzeń przeciwporażeniowych oraz sprz tu pożarniczego. Wyniki ogl dzin powinny być rejestro wane w ksi żce obchodów. Przebieg próby należy zapisać przy pomocy przyrz du rejestruj cego. 1000 dla kabli olejowych oraz kabli o izolacji polietylenowej o napi ciu powyżej 30 kV. Ile osób musi uczestniczyć w oględzinach? Ogl dziny wykonuje si w formie obchodów tras linii kablo wych bez wył czenia linii spod napi cia.1. ogl dziny w kanałach i tunelach dwuosobowo. oraz czy nie ma usuni ć ziemi po powodziach. konstrukcji wspor czych i osłon. Gdy ba dana linia ma inn długość należy otrzymany wynik z pomiaru przeli czyć na 1 km wg wzoru: g d z i e : rezystancja izolacji zmierzona. W jakich liniach wykonujemy próby napięciowe izolacji? Próby napi ciowe izolacji wykonujemy dla wszystkich rodza jów kabli. Dokumentacj techniczn z poprawkami. t pni ciach itp. Dopuszcza si nie wykonywanie próby napi ciowej izolacji linii kablowej do 1 kV pod warunkiem wykonania pomiaru rezystancji izolacji miernikiem o napi ciu znamionowym 2. 230 231 . W czasie ogl dzin tras linii kablowych należy sprawdzić: czy w pobliżu nie prowadzi si wykopów oraz czy na trasie nie s składo wane duże i ci żkie przedmioty. długość kabla w km. a o na pi ciu znamionowym niższym niż 110 kV nie rzadziej niż co 5 lat. gdy odbieraj cy roboty otrzyma nast puj ce dokumenty: 1. Eksploatacja linii kablowych 4. Podczas przeprowadzania ogl dzin linii kablowych należy sprawdzić w szczególności: • stan oznaczników linii kablowych i tablic ostrzegawczych. Inne dokumenty ż dane przez odbieraj cego.100 dla kabla o izolacji polietylenowej (o na pi ciu do 30 kV).6. 4. Kto mo e wykonywać próby i pomiary przy liniach kablowych? Próby i pomiary mog wykonywać wył cznie pracownicy. Protokoły badań i pomiarów. Prób napi ciow izolacji żył kabla należy wykonać na wszystkich żyłach linii kablowej. Ogl dziny widocznych cz ści kabla bez wchodzenia na słupy i do stacji można wykonać jednooso bowo.6. • stan ł czników i urz dzeń. 372.

• • pomiary i próby eksploatacyjne podane w pkt. Przy wykonywaniu wymienionych prac osoby niezatrudnione powinny być odsuni te na bezpieczn odległość. zgodności faz.6. Postępowanie w razie awarii. • okulary ochronne. Decyzj o podj ciu remontu podejmuje pracodawca na wniosek osób dozoru. 382.7. powinna mieć uchwyt izolowany i być uziemiona. Piłka. rezystancji izolacji.6. Jakie środki bezpieczeństwa nale y zachować przy przecinaniu kabla lub otwieraniu mufy kablowej? Przy przecinaniu kabla (po wył czeniu linii kablowej spod na pi cia) oraz przy otwieraniu mufy kablowej należy stosować nast pu j cy sprz t ochronny: • r kawice i buty dielektryczne. Dopuszczalne jest jednorazowe zał czenie linii bez wykony wania pomiarów. Kiedy mo na załączyć linię kablową pod napięcie je eli wyłączona była z ruchu przez ponad 30 dni? Zał czenie linii pod napi cie przy przerwie w ruchu trwaj cej ponad 30 dni może nast pić po sprawdzeniu' rezystancji izolacji linii i uzyskaniu zadowalaj cych wyników. Czy załączenie linii wyłączonej ze względów ruchowych na okres nie przekraczający 30 dni wymaga uprzedniego wykonania jakichkolwiek badań? Zał czenie linii wył czonej ze wzgl dów ruchowych na okres do 30 dni nie wymaga wykonania jakichkolwiek badań. 384. 380. 4. jeżeli wył czenie nie nast piło bezpośrednio po zał czeniu linii pod napi cie po zakończeniu na niej prac. Kiedy mo na załączyć linię kablową pod napięcie wyłączonej trwale przez zabezpie czenie? Zał czenie linii wył czonej trwale przez zabezpieczenie wy maga uprzednio sprawdzenia ci głości żył oraz rezystancji izolacji i uzyskania zadowalaj cych wyników. po wył czeniu napi cia. sprawdzenie stanu instalacji sygnalizacyjnej linii. 381. 6 . 4. Czym mo na gasić palące się kable? Pal ce si kable należy gasić piaskiem lub za pomoc gaśnicy proszkowej b dź śniegowej. Jakie próby nale y wykonać przed załączeniem linii je eli wykonywano na niej napra wy lub usuwano uszkodzenia? Zał czenie linii po usuni ciu uszkodzeń może być dokonane po sprawdzeniu ci głości żył.2. Przegl dy przeprowadza si po wył czeniu linii spod napi cia. Czy elementy linii stwarzające zagro enie dla bezpieczeństwa publicznego i po arowe go lub ciągłości ruchu urządzeń mogą pracować? Elementy linii stwarzaj ce niebezpieczeństwo należy zbadać i wył czyć z ruchu lub dopuścić do dalszej pracy z zastosowaniem środków ograniczaj cych skutki zagrożenia. 6 . Kiedy przeprowadza się remont linii? Termin remontu i jego zakres zależy od wyników przegl du. jeżeli przy samej linii lub w pobliżu jej trasy nie wykonywano żadnych prac. • dywanik lub podest izolacyjny. • konserwacje i naprawy. 232 233 . 4 .6. 378. Czynności związane z załączaniem i wyłączaniem linii ka blowych 379. po aru lub innych nienor malnych objawów pracy linii kablowych 383. wy konaniu próby napi ciowej linii z wynikami pozytywnymi. 385. któr przecina si kabel. w której zainstalowano kable olejowe. 3 .

Próba napi cio wa powłoki polwinitowej. Powłoka powinna wytrzy mać w czasie 2 min napi cie wyprostowane o wartości 5kV. Linie kablowe o napi ciu znamionowym 110 kV o izolacji polietylenowej Rezystancja izolacji przeli czona na 1 km linii nie mniejsza niż 1000 po wykonaniu naprawy Próba napi cio wa izolacji.386.w.5 krotnemu napi ciu znamionowemu fazowe mu dla 64/110 kV oraz 4 krotnemu napi ciu zna mionowemu fazowemu dla kabli 127/220 kV. Jak się zabezpiecza od wpływów atmosferycznych miejsce pracy przy kablu w prze strzeni otwartej? Miejsce pracy przy kablu w przestrzeni otwartej zabezpiecza si od wpływów atmosferycznych przez namiot ustawiony nad wykopem. Wymagania techniczne Odpowiadaj ce wymaga niom przy przyjmowaniu linii do eksploatacji. 3 zolacja powinna wytrzymać w czasie 15 min.7. nie rzadziej niż co 2 lata Odpowiadaj ce wymaga niom przy przyjmowaniu linii do eksploatacji. 4. Naczynie z płynn zalew nie powinno być podawane z r k do r k. nie rzadziej niż co 5 lat oraz po wykonaniu naprawy 234 235 . j. Pomiar rezystan cji żył (robo czych i powrot nych). 389. 387. Jak nale y postępować w razie odsłonięcia linii kablowej np. Rezystancja izolacji przeli czona na 1 km linii wi ksza niż 1000 Termin wykonania Pomiar rezystan cji izolacji. j. Jakie ochrony osobiste i środki ostro ności nale y zachować przy pracach i zalewą kablową? Przy pracach z nagrzan zalew kablow należy Stosować r kawice ochronne oraz okulary. Rodzaj pomiaru i prób Pomiar rezystan cji żyt.6. po wykonaniu naprawy Pomiar rezystan cji izolacji. Zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych linii kablo wych [16] Zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych linii kablowych Nazwa linii Linie kablowe o napi ciu zna mionowym 110kV i wyż szym o izolacji papierowo olejowej. przy robotach ziemnych? W razie odsłoni cia linii kablowej. przy robotach ziem nych. Sprawność działania. Izolacja powinna wytrzymać w czasie 15 min napi cie wyprostowane o wartości gdzie napi cie pomi dzy żył a ziemi . Sprawdzenie układu kontroli ciśnienia oleju.w. N a z w a linii Rodzaj pomiaru i prób Wymagania techniczne Termin wykonania róba napi cio wa izolacji. np. należy do czasu zabezpieczenia odsłoni tych cz ści linii zasto sować środki chroni ce lini przed uszkodzeniami. Czy kable elektroenergetyczne będące pod napięciem mo na przekładać lub przesu wać? Przekładanie lub przesuwanie kabli b d cych pod napi ciem jest niedozwolone i powinno być dokonywane po wył czeniu napi cia oraz rozładowaniu i uziemieniu kabla. 388. napi cie wyprostowane o wartości równej 4.

Brak przerwy w żyłach. Izolacja powinna wytrzymać w czasie 10 min 0. Pomiar rezystan cji izolacji.75 warto ści napi cia wyprostowanego wymaganej przy próbie fabrycznej. Wymagania techniczne Termin wykonania Nazwa linii Rodzaj pomiaru i prób Sprawdzenie ci głości żył. przekrój żyły kabla po wykonaniu naprawy Izolacja powinna wytrzymać w czasie 10 min 0. po wykonaniu naprawy Próba napi cio wa izolacji. Rezystancja izolacji przeli czona na 1 km linii przy temperaturze 20°C wi ksza niż 50 M Brak przerwy w żyłach. Pomiar rezystan cji izolacji. 2)20 w kablu o izolacji papierowej. Powłoka powinna wytrzy mać w czasie 1 min napi cie wyprostowane o wartości 5kV. Wymagania techniczne Termin wykonania Brak przerwy w żyłach. wymaganej przy próbie fabrycznej. 4) w kablu Sprawdzenie ci głości żył. po wykonaniu naprawy Linie kablowe o napi ciu zna mionowym niż szym niż 6 kV. o napi ciu znamionowym 10 do 20 kV. Próba napi cio wa powłoki polwinitowej. o izolacji polwinitowej.75 warto ści napi cia wyprostowane go. Pomiar rezystan cji izolacji. gdzie: S przekrój żyły kabla 2 w mm . Pomiar rezystan cji izolacji. Rezystancja izolacji przeli czona na 1 km linii przy temperaturze 20°C nie mniejsza niż: 1) 75 w kablu o izolacji gumowej. gdzie: S 2 w mm . 3)100 w kablu o izola cji polietylenowej. 236 237 . Rezystancja izolacji przeli czona na 1 km linii przy temperaturze 20°C wi ksza niż 100M Próba napi cio wa izolacji.75 warto ści napi cia wyprostowane go. Izolacja powinna wytrzymać w czasie 10 min 0.Nazwa linii Rodzaj pomiaru i prób Sprawdzenie ci głości żył. Rezystancja izolacji przeli czona na 1 km linii przy temperaturze 20°C wi ksza Linie kablowe o izolacji papie rowej. Linie kablowe o izolacji poliety lenowej. wymaganej przy próbie fabrycznej. Linie kablowe o izolacji polwi nitowej o napi ciu znamionowym 6kV. Sprawdzenie ci głości żył. o napi ciu znamionowym 6 do 60 kV. po wykonaniu naprawy Próba napi cio wa powłoki polwinitowej. Brak przerwy w żyłach. Powlok powinna wytrzy mać w czasie 1 min napi cie wyprostowane o wartości 5kV. Próba napi cio wa izolacji.

G) 238 239 . Ze wzgl du na miejsce zamontowania przewodów i osprz tu w ścianie rozróżnia si instalacje: • podtynkowe. Ze wzgl du na miejsce wyst powania rozróżnia si instalapje: • mieszkaniowe. Wiadomości ogólne 400. • sygnalizacyjne itp. Można nie stosować tego zabezpieczenia. W zł czu zwykle znajduje si główne zabezpieczenie in stalacji. wewn trzna linia zasilaj ca (wlz) jest to cz ść instala cji ł cz ca układ pomiarowy ze zł czem bezpośrednio lub przez główn rozdzielnic . W skład instalacji elektrycznej wchodz nast puj ce cz ści funkcjonalne: • zł cze jest to urz dzenie elektryczne służ ce do poł cze nia sieci elektroenergetycznej z instalacj elektryczn . • biurowe. D. C. Jakie rozró niamy sposoby wykonania instalacji w celu określenia obcią alności prądo wej długotrwałej przewodów? Ze wzgl du na określenie obci żalności pr dowej długotrwałej przewodów rozróżnia si dziewi ć (Al. • natynkowe. instalacja odbiorcza j e s t to ta cz ść instalacji. 6 obwody odbiorcze. Bl. aparatów i osprz tu elektrotechnicznego niskiego na pi cia. • wtynkowe. Instalacje elektryczne 4. 402. • sterownicze. Jeżeli zł cze zasila wi cej niż jedn wewn trzn lini zasilaj c . 5 roz dzielnica pi trowa. F. która znajduje si za układem pomiarowym i doprowadza ener gi elektryczn do odbiorników. • siłowe. których celem jest doprowadzenie energii elektrycznej z sieci rozdzielczej niskiego napi cia do odbiorników elektrycznych. to za zł czem po winna być zainstalowana główna rozdzielnica z zabezpie czeniami poszczególnych linii.7. jeżeli najbliższe zabezpieczenie chroni również wewn trzne linie zasilaj ce odchodz ce od zł cza. Cz ści funkcjonalne instalacji elektrycznej: I sieć rozdzielcza nn 2 zł cze. INSTALACJA ODBIORCZA Rys. Jakie części funkcjonalne wchodzą w skład instalacji elektrycznej? Instalacje elektryczne stanowi zespół współpracuj cych ze sob urz dzeń. 4 wewn trzna linia zasilaj ca. A2.4. miejsce występowania i miejsce zamontowania? Ze wzgl du na przeznaczenie rozróżnia si instalacje: • oświetleniowe. • rolnicze itp. • • 4 0 1 . 3 — rozdzielnica główna.49.7. E.1. • przemysłowe. Jak dzielimy instalację elektryczną ze względu na przeznaczenie. 4. B2.

izolacji żyły. 7 .3 średnicy przewodu a jej wytrzymałość na rozci ganie w stanie wyżarzonym wynosi od 20 do 29 kG/mm . Z jakich materiałów najczęściej wykonywane są yły przewodów? Żyły przewodów s najcz ściej wykonywane z miedzi (Cu) i aluminium (Al). Wykaz sposobów podstawowych wykonania instalacji wg [54] Sposób podstawowy wykonania instalacji pomiesz czenie Przewody jednożyłowe w rurze instalacyjnej w izolowanej cieplnie ścianie Przewody wielożyłowe w rurze instalacyjnej w izolowanej cieplnie ścianie Przewody jednożyłowe w rurze instalacyjnej na ścianie drewnianej Sposób podstawowy wykonania instalacji Przewody jednożyłowe w powietrzu stykaj ce si F Al Prześw t od ściany nie mniejszy niż jedtla średnica przewodu De pomiesz czenie A2 Przewody jednożyłowe w powietrzu oddalone od siebie G Bl Przewód wielożyłowe w rurze in stalacyjnej na ścianie drewnianej B2 4 . Wykaz sposobów podstawowych wykonania instalacji przed stawiono w tablicy 4. dla których za pomoc badania lub obliczeń została określona obci żalność pr dowa długotrwała. 2 . Z jakich zasadniczych elementów składa się przewód? Przewód jednożyłowy lub wieloży łowy na ścianie drewnianej Przewód składa si z trzech zasadniczych elementów: C • • • żyły metalowej. Przewody elektroenergetyczne 403. Aluminium ma gorsz wynosi 9. Zalet 2 2 a wytrzymałość na rozci ganie aluminium półtwardego aluminium jest przeszło trzy razy mniejszy ci żar niż miedzi. powłoki.20.sposobów podstawowych. Kabel wielożyłowy w osłonie w ziemi D 404. Miedź ma bardzo dobr przewodność elektryczn przewodność Przewód wielożyłowy w powietrzu E Prześwit od ściany nie mniejszy niż 0. Zarówno miedź jak i aluminium stosowane s w dwóch 240 241 . Tablica 4.5 kG/mm .20.

Powłoki ochronne s wykonywane z tworzyw sztucznych.: YDYp 300 4 x 4. o izolacji i w osłonie z polwinitu. linka). 1. 16. 25. • materiał żyły i sposób jej wykonania (drut. 625. oznacza liczb i przekroje żył. twardy o gorszej przewodności.35.rodzajach: do przewodów i kabli tzw.5. Z jakich materiałów wykonuje się izolację ył i powłok? Izolacja żył jest wykonywana.5.75. • materiał izolacji żyły.21. 0. 185. Człon literowy określa: • przeznaczenie przewodu. gu my i jej odmian. Oznaczenia przewodów elektroenergetycznych Oznaczenie D L Rodzaj budowy lub przeznaczenia Konstrukcja żyły przewodu drut linka Materiał żyły (przed symbolem konstrukcji żyły) miedź aluminium Materiał izolacji żyły (po symbolu konstrukcji żyły) ! polwinit guma polietylen polietylen usieciowany. 2. z tworzyw sztucznych (głównie polwinitu). 50.5.500. • rodzaj i materiał powłoki. 406. 70. Materiał powłoki (przed symbolem materiału żyły) polwinit polwinit ciepłoodporny .300. A Y G X XS Y Yc Yn X XS t d u Ft a o p n żo K S O M W P 242 243 . 10. Ważniejsze symbole używane do oznaczania przewodów przedstawio no w tablicy 4. 6. Jakie przekroje znamionowe ył obowiązują w Polsce? W Polsce obowi zuj nast puj ce znormalizowane przekroje żył w mm2: 0. gumy i jej odmian. cztero żyłowy miedziany. oplotów metalowych. • druga. 1.21. Tablica 4. Człon cyfrowy składa si z dwóch cz ści: • pierwsza. lakierów izolacyjnych. płaski na napi cie 300 V. • przewód kabelkowy. 95. 0. polwinit o zwi kszonej odporności na rozprzestrzenianie si ognia polietylen polietylen usieciowany Dodatkowe oznaczenia przeznaczenia lub budowy wtynkowy o wzmocnionej izolacji polwinitowej powłoka uzbrojona drutami metalowymi opancerzony taśm stalow odporny na wpływy atmosferyczne przewód kabelkowy okr gły przewód kabelkowy płaski przewód z elementem nośnym żyła przewodu ochronnego o izolacji zielono żółtej Oznaczenie przewodów specjalnych przewód kabelkowy o powłoce ołowianej sznur poł czeniowy do odbiorników ruchomych przewód oponowy przewód mieszkaniowy przewód warsztatowy przewód przemysłowy 405. 800 i 1000. mi kki o wi kszej przewodności właściwej i do linii napowietrznych tzw. np. oznacza dopuszczalne napi cie na jakie przewód jest przeznaczony. Jak oznaczamy przewody? Oznaczenie przewodu składa si z członu literowego i cyfro wego. 240. 407.150. 35. 4.400. 120. prz dz włóknistych.

trzy żyły obci żone.5 18 24 31 42 56 73 89 108 136 164 188 216 245 286 328 13 17. Obci żalność pr dowa długotrwała przewodu zależy od ro dzaju materiału żyły.22. Co to jest obcią alność prądowa długotrwała przewodu? Obci żalność pr dowa długotrwała przewodu Iz jest to mak symalna wartość pr du.5 24 32 41 57 76 96 119 144 184 223 259 299 341 403 454 18 24 31 39 52 67 86 103 122 151 179 203 230 258 297 336 Uwaga: w kolumnach 3. Wartości dla wi kszych przekrojów odnosz si do żył sektorowych i mog być bezpiecznie stosowane do żyl okr głych. Temperatura żyły: 70°C.20.5 24 30 40 52 66 80 94 117 138 157 178 200 230 260 13.5 4 6 10 16 25 35 50 70 95 120 150 185 240 300 Instalacja wykonana sposobami podanymi w tablicy 4. który może płyn ć długotrwale w określonych warunkach bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury przewodu.5 4 6 10 16 25 35 50 70 95 120 150 185 240 300 Instalacja wykonana sposobami podanymi w tablicy 4. 20°C w ziemi [54] Przekrój żyły 2 w mm 1 Miedź 1.5 24 32 43 57 70 84 107 129 149 170 194 227 261 13. • obci żalność pr dow długotrwał przewodu. • najmniejszy przekrój żył ze wzgl du na wytrzymałość me chaniczn . Tablica 4. 408. Temperatura otoczenia: 30°C w powietrzu. sposobu i miejsca ułożenia (ta blica 4. A1 2 A2 3 Bl 4 B2 5 C 6 D 7 Przekrój żyły w mm2 1 Aluminium 2. 244 245 . Obci żalności pr dowe długotrwałe w amperach.20.5 25 32 44 59 73 90 110 140 170 197 227 259 305 351 18.5 21 27 36 48 62 77 92 116 139 160 18. dla spo sobów wykonania instalacji podanych w tablicy 4. Jakie kryteria nale y uwzględnić przy doborze przewodów w instalacjach elektrycz nych? Przy doborze przewodów w instalacjach elektrycznych należy uwzgl dnić nast puj ce kryteria: • napi cie izolacji. Izolacja PVC.20.5 21 28 36 50 68 89 110 134 171 207 239 15 20 27 34 46 62 80 99 118 149 179 206 17.5 2. rodzaju izolacji.5 22 28 39 53 70 86 104 133 161 186 15.5 23 29 39 52 68 83 99 125 150 172 196 223 261 298 15.5 23 31 41 53 65 78 98 118 135 155 176 207 237 16.6 i 7 przyj to.5 17. miedź lub aluminium.5. Al 2 A2 3 Bl 4 B2 5 C 6 D 7 14 18. • odporność izolacji na szkodliwe oddziaływanie środowiska. że żyły o przekrojach do 16mm2 wł cznie s okr głe.22). • spadek napi cia.408.

7.22) odczytujemy dla przewodu miedzianego o przekroju 6 mm2 w rubryce 5 (B2) obci żalność pr dow długotrwał przewodu Iz = 34 A. Z tablicy 52 C3 w.23. 246 247 . Jakie są dopuszczalne najmniejsze przekroje przewodów w instalacjach elektrycznych? Najmniejsze dopuszczalne przekroje przewodów w instala cjach elektrycznych podano w tablicy 4. Przewody wielożyłowe w listwie instalacyjnej z przegrodami. przekrój żyły Cu Al mm 2 mm 2 2.25) ustalamy w oparciu o norm [54] sposób podstawowy wykonania instalacji (tablica 4. 4. Najmniejsze dopuszczalne przekroje przewodów w instala cjach elektrycznych Przeznacze nie Rodzaj i sposób ułożenia przewodów 1 lub 2 szt.w. sposób podstawowy jest B2.5 Rys. Rodzaje pomieszczeń i ich wpływ na dobór instalacji 414. Wg normy [54] tablica 52 B2 dla tego sposobu wykonania instalacji. Jak dzielimy pomieszczenia z punktu widzenia warunków wpływających na pracę urządzeń elektroenergetycznych? Rodzaje pomieszczeń ze wzgl du na warunki pracy urz dzeń elektroenergetycznych i ich charakterystyk przedstawiono w ta blicy 4. Przy poł wiz i instala cje odbiorcze Przewody ułożone na stałe w układach sieci TN C 4.5 10 16 411. lutowanie i przy pomocy osprz tu do tego celu przeznaczonego.50. 4 10 Przewody izolowane w rurach.23. 1.410. ści skanie.50).3. z tym że końce żył wielodrutowych (linek) powinny być oblutowane. 413. Sposób podstawowy wykonania instala cji B2.24. wielożyłowe i kable zasilaj ce instalacje odbiorcze > 2 szt.5 10 Wewn trzne linie zasilaj ce wiz Przewody izolowane 1 żyłowe o napi ciu 750 V w rurach. 4. Przykład: Określić obci żalność pr dow długotrwał przewodu YDY 3x6 mm2 ułożonego w listwie z przegrodami (rys. Tablica 4. wtynkowe i kabelkowe Instalacje odbiorcze i odbiorniki Przewody izolowane do wewn trznych poł czeń w oprawach oświetleniowych wewn trz budynków poza budynkami 1 10 0. Końce żył przewodów miedzianych 2 o przekroju 10 mm powinny być zaopatrzone w końcówki. 412. Nast pnie z innej tablicy tej normy odczytu jemy dla ustalonego sposobu podstawowego i odpowiedniego rodzaju przewodu wartość pr du dopuszczalnego długotrwale. czeniu przewodów aluminiowych należy stosować spr żynuj ce zł cza śrubowe. W jaki sposób łączymy przewody do aparatów i urządzeń? Przewody miedziane z żyłami jednodrutowymi o przekroju do 10 mm2 oraz z żyłami wielodrutowymi o przekroju do 6 mm" wolno ł czyć do aparatów bez końcówek. normy (patrz tablica 4.20). W jaki sposób mo na łączyć yły przewodów ze sobą? Żyły przewodów można ł czyć ze sob poprzez: spawanie. W jaki sposób określamy obcią alność prądową długotrwałą przewodów instalacji elek trycznej? Obci żalność pr dow długotrwał przewodów instalacji elektrycznej określamy w nast puj cy sposób: W zależności od rodzaju instalacji i sposobu montażu (tablica 4.

Przejściowo wilgotne. Łaźnie.25. obory. Pomieszczenia suche mieszkalne. Piwnice źle przewietrzane. klatki schodowe. Charakterystyka pomieszczenia Temperatura od +5°C do +35°C wilgotność wzgl dna do 75%. Przewodami szynowymi.Tablica 4. składy materiałów chemicznych. niektóre pomieszczenia produkcyjne. miedziany mi. W rurach stalowych i prefabrykowanych kanałach podłogowych. Temperatura do +35°C wilgot ność wzgl dna 75% do 100%. Podtynkowa przewodami 1 żyłowymi w rurach stalowych. Temperatura do +35°C wilgot ność wzgl dna stale 100%. rolkach i izolatorach przewodami gołymi. biura. lakiernie. Podtynkowa przewodami 1 żyłowymi w rurach winidurowych. Podtynkowa przewodami 1 żyłowymi w rurach winidurowych lub stalowych. akumulatornie. Z wyziewami żr cymi. Przewodami kabelkowymi na uchwytach dystansowych. W rurach stalowych i prefabrykowanych kanałach podłogowych. włókna i płyty. Przewodami kabelkowymi na uchwytach dystansowych. pożarowym.25. fabryki materiałów wybuchowych. Łazienki. piwnice. Gor ce. Na drabinkach kablowych. 248 249 . Tablica 4. Przewodami 1 żyłowymi w rurach stalowych na uchwytach. kuchnie. W rurach stalowych i prefabrykowanych kanałach podłogowych. Na gałkach. W korytkach instalacyjnych. szkoły. Rafinerie. które tworz z powietrzem mieszanin wybu chow . Przewodami o wzmocnionej izolacji cieplnej na uchwytach dystan sowych. Pomieszczenia suche produkcyjne. Bardzo wil gotne. Gor ce. 415. młyny. Przewodami 1 żyłowymi w rurach stalowych na uchwytach. su szarnie. Przewodami kabelkowymi na klamerkach metalowych. pary lub osady niszcz ce urz dzenia elektryczne.24. Niebezpieczne pod wzgl dem pożarowym. Temperatura od 5°C do +35°C wilgotność do 75%. Niebezpieczne Produkuje si lub magazynuje pod wzgl dem materiały łatwopalne. fabryki włókiennicze. kuchnie zbiorowego żywienia Łaźnie. Przewodami kabelkowymi na uchwytach dystansowych. Wilgotne. W korytkach instalacyjnych. Podtynkowa przewodami 1 żyłowymi w rurach winidurowych. tartaki. Jakie rodzaje instalacji mo na stosować w poszczególnych rodzajach pomieszczeń? Zasady doboru rodzaju instalacji i sposobu jej montażu dla różnych pomieszczeń przedstawiono w tablicy 4. Na linkach nośnych przewodami kabelkowymi w wi zkach. Przewodami kabelkowymi na uchwytach. Zasady doboru rodzaju instalacji i sposobu jej montażu dla różnych pomieszczeń Rodzaj pomieszczenia Rodzaj instalacji i sposoby montażu Podtynkowa przewodami 1 żyłowymi w rurach winidurowych. szpitale. Przykłady pomieszczeń Vlieszkania (oprócz łazienek). składy benzyny. Na drabinkach kablowych. Niebezpieczne pod wzgl dem wybucho wym. Zawieraj gazy lub pary palne. Wtynkowa przewodami wtynkowymi. Rodzaje pomieszczeń ze wzgl du na warunki pracy urz dzeń elektroenergetycznych Rodzaj po mieszczenia Suche. Przewodami szynowymi. Temperatura ponad +35°C. W listwach elektroinstalacyjnych. Zawieraj gazy. Przejściowo wilgotne i wilgotne. chlewy. stajnie. W osłonach z rur winidurowych przewodami kabelkowymi w wi z kach. Stolarnie. palmiarnie.

aby umożliwiała dogodne wykonywanie w nim prac. Drzwiczki zł cza powinny być przystosowane do zamykania na klucz i plombowania. 4.7. puszki. rolkach i izolatorach przewodami gołymi i izolowany mi. Jakie typy przyłączy stosuje się w sieciach nn? Przył cze jest to linia elektroenergetyczna ł cz ca zł cze z sie ci zasilaj c . listwy instalacyjne. 416. listwy zaciskowe itp. Przewodami kabelkowymi na uchwytach i klamerkach w korytkach instalacyjnych. Przestrzenie zewn trzne. odpornego na nara żenia środowiskowe. Jak instalowane są złącza? Zł cza instalowane s w skrzynkach lub szafkach wn kowych wykonanych najcz ściej z materiału izolacyjnego. • przewodem samonośnym. Na gałkach. Przył cze kablowe wykonuje si przy zasilaniu z linii kablowej lub z linii napowietrznej. Podtynkowa przewodami 1 żyłowymi w rurach stalowych.51. S one umieszczone na zewn trz budynków w miejscu dost pnym dla służb energetycznych. Co zaliczamy do sprzętu instalacyjnego? Do sprz tu instalacyjnego zaliczamy: rury instalacyjne. od obci żenia i zwi zanych z tym przekrojów przewodów oraz od funkcji jak dane urz dzenie ma spełniać. W zależności od rodzaju zasilanego obiektu i rodzaju sieci zasilaj cej stosuje si przył cza: napowietrzne i kablowe. 4. Przyłącza i złącza 418. Na drabinkach kablowych. Od czego zale y wybór odpowiedniego sprzętu instalacyjnego? Wybór odpowiedniego rodzaju sprz tu zależy od rodzaju in stalacji.4. gniazda. w muro wanym elemencie ogrodzenia przy ulicy. 417. zł czki przewodowe. • kabelkowe. W osłonach z rur winidurowych przewodami kabelkowymi w wi z kach. [104] 250 251 . Przył cza napowietrzne wykonywane s najcz ściej jako: • ścienne. uchwyty izolacyjne. Na linkach nośnych przewodami kabelkowymi w wi zkach. Wysokość zamontowania zł cza powinna być taka. Zł cze budynków jednorodzinnych jest cz sto lokalizowane na granicy posesji. Rodzaj instalacji i sposoby montażu Przewodami 1 żyłowymi w rurach stalowych na uchwytach. Dolna kraw dź zł cza powinna si znajdować co najmniej 15 cm ponad poziom terenu. Na rys. Zł cze kablowe ZK—1a/120 z szyn ochronno neutraln rozdzie lon PE+N. 4. ł czniki. Rys.Rodzaj pomieszczenia Niebezpieczne pod wzgl dem wybuchowym. 419. Przewodami kabelkowymi opancerzonymi na uchwytach.51 przedstawiono zł cze kablowe ZK la. Zasady i warunki wykonania przył czy określa Zakład Ener getyczny w warunkach technicznych zasilania obiektu. Przewodami 1 żyłowymi w rurach instalacyjnych na uchwytach.

pod warunkiem uzyskania zgody jednostki eksploatuj cej sieć wodoci gow . obwody odbiorników zainstalowanych na stałe.4. wykonane wył cznie z miedzi. gdy g stość gazu jest mniejsza od g stości powietrza (np. ł cz ce przewody ochronne PE z cz ściami przewodz cymi in nych instalacji i konstrukcji budynku. w instalacji elektrycznej w mieszkaniu należy stosować wyodr bnione obwody: oświetlenia górnego (sufitowego).) w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz PN [29] wymaga si aby w instalacjach elektrycznych stosować: • zł cza instalacji elektrycznej budynku. • urz dzenia do pomiaru zużycia energii elektrycznej. • jako uziomy należy wykorzystywać metalowe konstrukcje budynków. w budynkach wielorodzinnych. • oddzielny przewód ochronny PE i neutralny N. gniazda wtyczkowego do pralki. Nr 15. (Dz. lub powyżej jeżeli g stość gazu jest wi ksza od g stości powietrza (np. inne metalowe elementy umieszczone w fun damentach stanowi ce sztuczny uziom fundamentowy. metan). Dopuszcza si prowadzenie przewodów elektrycznych wtynkowych. usy tuowane w miejscu łatwo dost pnym i zabezpieczone przed uszkodzeniami i ingerencj osób niepowołanych. Instalacja oświetleniowa w po kojach powinna umożliwiać zał czanie za pomoc wy ł czników wieloobwodowych. propan butan). Oświetlenie i odbiorniki w pomieszczeniach komunikacji ogólnej oraz technicznych i gospodarczych powinny być zasilane z tablic administracyjnych. równoległych do kraw dzi ścian i stropów.U. zbrojenia fundamentów i ścian oraz przewodz ce pr d in stalacje wodoci gowe. przewody i kable elektryczne. • żyły przewodów elektrycznych o przekrojach do 10 mm . • poł czenia wyrównawcze główne i miejscowe CC. wpływami atmosferycznymi. Poziome odcinki przewodów elek trycznych i urz dzeń iskrz cych powinny być usytuowane w odległości co najmniej 0. pomieszczenia w mieszkaniu należy wyposażyć w wypu sty oświetleniowe górne (sufitowe) oraz w niezb dn licz b gniazd wtyczkowych. Jakim warunkom powinna odpowiadać instalacja elektryczna w obiekcie budowlanym? Zgodnie z rozporz dzeniem Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. Warunki techniczne jakim powinna odpowiadać Insta lacja elektryczna w obiekcie budowlanym 420. a także inge rencj osób niepowołanych.7. w wydzielonych kanałach lub szybach instalacyjnych odpowiadaj cych wymogom Pol skich Norm. • zasad prowadzenia tras przewodów elektrycznych w li niach prostych. Przy krzyżowaniu przewody powinny być oddzie lone co najmniej o 20 mm.5. • wył czniki nadmiarowe w obwodach odbiorczych. poz. należy prowadzić w sposób umożliwiaj cy ich wymian bez potrzeby naruszania kon strukcji budynku. pionowe ci gi instalacji elektrycznej należy prowadzić poza mieszkaniami i po mieszczeniami użytkowymi. zra. • wył czniki przeciwporażeniowe różnicowopr dowe. umożliwiaj ce odł czenie od sieci zasilaj cej i usytuowane w miejscu do st pnym dla dozoru i obsługi oraz zabezpieczone przed uszkodzeniami. pod warunkiem pokrycia ich warstw tynku o grubości co najmniej 5 mm. 140 z późn. • urz dzenia ochrony przeciwpożarowej. 252 253 . gniazd wtyczkowych do urz dzeń odbiorczych w kuchni. gniazd wtyczkowych ogólnego przeznaczenia. z 1999 r. zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej główne. prowadzenie instalacji i rozmieszczenie urz dzeń elek trycznych w budynku powinno zapewniać bezkolizyjność z innymi instalacjami w zakresie odległości i ich wzajem nego usytuowania.1 m poniżej poziomych odcin ków instalacji gazowych.

Zabezpieczenie zwarciowe powinno mieć zdolność do przerywania pr du zwarciowego o wartości wi kszej od przewidywanego pr du zwarciowego w takim czasie. Ochrona przewodów przed prądem przetę eniowym 421.6. 428.4. polietylenu umocowanego lub z etylenu propylenu. 427. 426. k = 135 dla przewodów z żyłami miedzianymi i izolacj z gumy lub polietylenu usieciowanego.254 255 . 425. można przyj ć. Jakie wartości prądu zadziałania b urządzeń wyłączających przyjmuje się praktycznie? W zależności od rodzaju zastosowanych urz dzeń wartość pr du zadziałania I2 może być przyjmowana nast puj co: .2 1. pr d znamionowy lub nastawiony urz dzenia zabezpieczaj cego. W jakim celu stosuje się zabezpieczenia przewodów? Zabezpieczenia przewodów stosuje si w celu ich ochrony przed skutkami przeci żeń i zwarć oraz w celu ochrony otoczenia przed działa niem ciepła wydzielaj cego si z nadmiernie nagrzanego przewodu. 422.45 pr du nastawienia. 423. Jak powinny być dobrane zabezpieczenia zwarciowe? Zabezpieczenia zwarciowe powinny być tak dobrane. 424. obci żalność pr dowa długotrwała przewodu. • dla bezpieczników pr d najwi kszy odczytany z charak terystyki pasmowej dla czasu t = lh. W jaki sposób nale y sprawdzić prawidłowość doboru zabezpieczenia? Prawidłowość doboru zabezpieczenia należy sprawdzić obli czaj c przekrój przewodu ze wzoru: gdzie: IB I2 pr d obliczeniowy w obwodzie elektrycznym (pr d obci żenia przewodów).7. t czas zwarcia w s (do 5s). że pr d spełnia wymagania zabezpieczenia przeci żeniowego. k = 74 dla przewodów z żyłami aluminiowymi i izolacj z polwinitu. • przewody uziemień ochronnych i roboczych • przewody instalacji odgromowych. Jakich przewodów nie wolno zabezpieczać? Zabrania si zabezpieczać: • przewody ochronne PE i ochronno neutralne PEN. k współczynnik zależny od rodzaju przewodu. Jak powinny być dokonane zabezpieczenia przecią eniowe? Zabezpieczenia przeci żeniowe powinny być tak dobrane aby wył czenie zasilania nast piło zanim nast pi uszkodzenie izolacji. aby wy ł czenie zasilania (przerwanie pr du zwarciowego) nast piło zanim wyst pi niebezpieczeństwo uszkodzeń cieplnych i mechanicznych w przewodach i urz dzeniach. / — wartość skuteczna pr du zwarciowego w A. pr d zadziałania urz dzenia wył czaj cego. k = 115 dla przewodów z żyłami miedzianymi i izolacj z polwinitu. Jakie warunki powinny spełniać charakterystyki czasowo prądowe zabezpieczeń prze cią eniowych przewodów? Charakterystyki czasowo pr dowe zabezpieczeń przeci że niowych przewodów powinny spełniać dwa warunki: • dla wył czników z wyzwalaczami przeci żeniowymi pr d = 1. aby tempera tura przewodów nie przekroczyła temperatury granicznej przy zwarciu. gdzie: S przekrój przewodu w mm2. k = 87 dla przewodów z żyłami aluminiowymi z izolacj z gumy. poł czeń zacisków lub otoczenia na skutek nadmiernego wzrostu temperatury. Ile powinien wynosić prąd znamionowy urządzeń zabezpieczających przed zwarciem? Znamionowy pr d urz dzeń zabezpieczaj cych przed zwar ciem powinien być mniejszy od obci żalności pr dowej długotrwałej przewodów.

430. • zmiana rodzaju przewodu na przewody o mniejszej obci żalności pr dowej. a także ustalono wymagania dotycz ce wytrzymałości udarowej izolacji tych odcinków instalacji i zainsta lowanych tam urz dzeń: • kategoria IV dotyczy instalacji i urz dzeń na pocz tku instala cji (podejściu do obiektu). Gdzie powinny być usytuowane zabezpieczenia zwarciowe i przecią eniowe? Zabezpieczenia zwarciowe i przeci żeniowe powinny być za instalowane przed punktem w którym nast puje: • zmiana przekroju przewodu na mniejszy. Mog również pracować oddzielnie. • • 256 257 .7. 432.429. • urz dzenia elektroniczne.5 kV). projektowanych z uwzgl dnieniem zarówno przepi ć atmosferycznych jak i przepi ć ł czenio wych. 433. Jakie urządzenia stosuje się do ochrony przed przepięciami w instalacjach elektrycz nych? Do ochrony przed przepi ciami w instalacjach elektrycznych stosuje si ograniczniki przepi ć. W tej kategorii przepi cia wyst puj ce w sieci 220/380 V powinny być ograniczone do 6 kV. kategoria III dotyczy instalacji stałych i urz dzeń w insta lacjach lub w cz ściach instalacji nie narażonych bezpo średnio na przepi cia atmosferyczne zredukowane oraz przepi cia ł czeniowe (w sieci 220/380 V przepi cia po winny być ograniczone do 4 kV). • wył czniki wyposażone w wyzwalacze przeci żeniowe i dobezpieczeniowe wkładki topikowe typu g II. • nie dalej jak 3 m od punktu rozgał zienia. • wył czniki współpracuj ce z bezpiecznikami topikowymi. w zestawach lub wewn trz urz dzeń. Czym mogą być spowodowane przepięcia w instalacjach elektrycznych nn? Przepi cia w instalacjach elektrycznych nn mog być spowo dowane wyładowaniami atmosferycznymi (przepi cia zewn trzne) lub czynnościami ł czeniowymi (przepi cia wewn trzne). Ochrona przed przepięciami w instalacjach elektrycz nych nn 431.7. w których poziom przepi ć jest kontrolowany np. Oba elementy mog być poł czone szeregowo lub równolegle. przez ochronniki (w sieci 220/380 V przepi cia nie powinny przekroczyć 1. • 4. Może to być przyczyn uszkodzenia lub zniszczenia urz dzeń i stanowić zagrożenie dla ludzi. kategoria II dotyczy urz dzeń stosowanych w cz ściach in stalacji nie narażonych bezpośrednio na przepi cia atmosfe ryczne ale narażone na przepi cia ł czeniowe (w sieci 220/380 V przepi cia nie powinny przekraczać 2. Jakie urządzenia stosuje się do zabezpieczenia przewodu przed przecią eniem i zwar ciem? Do zabezpieczenia przewodu przed przeci żeniem i zwarciem można stosować: • wył czniki wyposażone w wyzwalacze przeci żeniowe i zwarciowe.5 kV). • zmiana sposobu ułożenia lub budowy instalacji pogarsza j ce warunki chłodzenia. Szczytowe wartości przepi ć mog osi gać wartości przekraczaj ce wytrzymałość elektryczn izolacji urz dzeń w dowolnym punkcie instalacji elek trycznej. kategoria I dotyczy urz dzeń i elementów stosowanych tylko w cz ściach instalacji. w której mogą występować przepięcia? W Polskiej Normie [44] poszczególne fragmenty instalacji po dzielono na kategorie od IV do I. Na jakie kategorie przepięć dzieli się fragmenty instalacji elektrycznej. • wkładki topikowe g I (wkładki ogólnego przeznaczenia). Urz dzenia te najcz ściej zbudowane s na bazie warystorów (rezystancji zależnych od napi cia) lub iskier ników.

Od czego zale y liczba stopni ochronnych oraz ich rozmieszczenie w instalacji elek trycznej obiektu? Liczba stopni ochronnych oraz ich rozmieszczenie zależy od: • sposobu ochrony odgromowej obiektu (obiekt posiada lub jest pozbawiony urz dzenia piorunochronnego). jeżeli przewód N nie jest na po cz tku instalacji uziemiony. W przypadku niemożności spełnie nia tych wymogów z powodu parametrów instalacji należy zast pczo wł czyć cewki odsprz gaj ce mi dzy stopnie ochrony. • odporności udarowej chronionych urz dzeń. L2. N) i szyn uziemiaj c lub przewód ochronny. Zł cze.52 C (II)* ochronnik prze ciwprzepi ciowy ochrona przed przepi ciami atmosferycznymi indukowany mi. • rozmieszczenia urz dzeń w obiekcie. przepi ciami „przepuszczonymi" przez odgromniki D (III)* ochronnik prze ciwprzepi ciowy ochrona przed przepi ciami atmosferycznymi indukowanymi i ł czeniowymi Uwaga: * oznaczenie zgodnie z CEI IEC 61643 1 (1998. przepi ciami ł czeniowymi. • układ wielostopniowy jest to typowy układ ochronny sto sowany w obiektach posiadaj cych instalacj pioruno chronn .26. 4. podrozdziel nica rozgał zienia instalacji elektrycznej w obiek cie budowlanym.434. Mi dzy ochronnikami klasy C i klasy D odle głość powinna wynosić około 5 m. rozdzielnica główna. Podział ograniczników przepifć stosowanych w sieci elek troenergetycznej niskiego napi cia (do 1 kV) [19] Klasa Nazwa ogranicznika odgromnik do zastosowania w liniach napowietrznych Przeznaczenie Miejsce montażu A linie elektroenerge ochrona przed przepi ciami tyczne niskiego atmosferycznymi i ł czeniowymi napi cia miejsce wprowadzenia instalacji do obiektu posiadaj cego instala cj odgromow . w obiektach posiadaj cych instalacj piorunochronn do ochrony urz dzeń o odporności udarowej na poziomie 6 kV stosujemy układ ograniczników klasy B (I).26. nazw oraz miejsce ich montażu przedstawiono w tablicy 4. Tablica 4. rozdzielnica główna. Ma rys. które podawane s przez producen tów ograniczników. W praktyce stosuje si układ jednostopniowy i wielostopniowy: • układ jednostopniowy należy stosować: w niewielkich obiektach bez instalacji piorunochron nej stosujemy tylko ograniczniki klasy C (II). 436. Jeżeli stosujemy układ wielostopniowy to ochronniki przeciw przepi ciowe powinny być wł czone mi dzy każdy przewód czynny (LI. W przypadku ograniczników firmy DEHN odległość mi dzy odgromnikiem B i ochronnikiem przepi ć klasy C powinna być wi ksza lub równa 15 m. L3. przepi ciami atmosferycznymi oraz ł czeniowymi 435. Odgromniki powinny być wł czone mi dzy każdy przewód fazowy i uziom oraz mi dzy przewód neutralny i uziom. Mi dzy ogranicznikami różnych stopni należy utrzymać minimalne odległości liczone po przewodach. Przeznaczenie ograniczników przepi ć w poszczególnych kla sach. W jaki sposób nale y instalować odgromniki tworzące pierwszy stopień ochrony i ochronniki tworzące drugi i trzeci stopień ochrony? Odgromniki tworz ce pierwszy stopień ochrony należy insta lować bezpośrednio w zł czu lub rozdzielnicy głównej. rozdzielnica oddziało wa.02) 258 259 . tablica rozdzielcza gniazda wtykowe lub puszki w instalacji oraz bezpośrednio w urz dzeniach B (I)* odgromnik ochrona przed bezpośrednim oddziaływaniem pr du pioruno wego (wyrównywanie potencja łów w obiektach budowlanych). Jaki jest podział ograniczników przepięć stosowanych w sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia (do 1 kV)? Ograniczniki przepi ć przeznaczone do montażu w instalacji elektrycznej niskiego napi cia (do 1 kV) można podzielić na cztery klasy.

• obecność przegród ogniowych i innych środków zapobie gaj cych rozprzestrzenianiu si pożaru i ochrony przed skutkami cieplnymi. ł czników. Uziom fundamentowy Rys. Wielostopniowy układ poł czeń ograniczników przepi ć klasy B.7. • obecność prawidłowo umieszczonych odpowiednich urz dzeń odł czaj cych i ł cz cych.C. a przed przekazaniem do eks ploatacji powinna być poddana ogl dzinom i próbom celem sprawdzenia czy zostały spełnione wymagania normy [42] „Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych Sprawdzanie odbiorcze". 261 260 . zaci sków itp.przedstawiono wielostopniowy układ poł czeń ograniczników przepi ć w systemie sieciowym TN C S. Urządzenie pioruno chron ne 438. to oprócz uprawnień budowlanych wymagane s świadectwa kwalifikacyjne serii „D" dozoru. Jakie wymagania muszą być spełnione aby instalacja mogła być przyjęła do i cji? Każda instalacja po jej wykonaniu.8. • ochrony przez oddzielenie od siebie obwodów (przez po miar rezystancji). umożliwiaj cych wygodn ich obsłu g i konserwacj . Jakie próby nale y przeprowadzić podczas sprawdzenia instalacji? W zależności od potrzeb należy przeprowadzić niżej wymie nione próby. [103] 4. bezpieczników.52. Jeżeli instalacje elektroenergetyczne maj być jednocześnie przyj te do eksploatacji. 440. • wybór i nastawienie urz dzeń ochronnych i sygnalizacyjnych. Co mają na celu oględziny? Ogl dziny maj na celu potwierdzenie. rozdzielnica na kondygnacji. Ogl dziny należy wykonywać przed przyst pieniem do prób i po odł czeniu zasilania instalacji. • oznaczenia przewodów neutralnych i ochronnych. w tym głównych i do datkowych poł czeń wyrównawczych. • umieszczenie schematów i tablic ostrzegawczych. • dobór przewodów do obci żalności pr dowej. • oznaczenia obwodów. Złącze lub rozdzielnica główna Rozdzielnica główna. Osoby dokonuj ce odbioru powinny mieć odpowiednie kwalifikacje zawodowe (uprawnienia bu dowlane). • rezystancji izolacji instalacji elektrycznej. że zainstalowane urz dzenia elektryczne spełniaj wymagania bezpieczeństwa podane w odpo wiednich normach przedmiotowych. • dobór urz dzeń i środków ochrony w zależności od wpły wów zewn trznych. 4. w miar możliwości w nast puj cej kolejności: • ci głość przewodów ochronnych. • poprawność poł czeń przewodów • dost p do urz dzeń..D w systemie sieciowym TN C S. rozdzielnica oddziałowa. Co nale y sprawdzić w czasie oględzin? W zależności od potrzeb w czasie ogl dzin należy sprawdzić: • sposób ochrony przed porażeniem pr dem elektrycznym (dotyczy ochrony podstawowej i dodatkowej). Do odbioru powin na być przedłożona dokumentacja techniczna. Sprawdzenie odbiorcze instalacji elektrycznych 437. tablica rozdzielcza Urządzenie (odbiornik) 439.

). • remonty instalacji.27. W zakres ogl dzin instalacji elektrycznej wchodzi sprawdzenie stanu: • widocznych cz ści przewodów. • urz dzeń steruj cych. Co nale y do obowiązków osób eksploatujących instalacje? Do obowi zków osób prowadz cych eksploatacj instalacji należy: • pełnienie dyżurów zmianowych i wykonywanie czynności ł czeniowych. izolatorów i ich zamocowania • dławików uszczelniaj cych w miejscu wprowadzenia prze wodów do odbiorników. • osłon przed uszkodzeniami mechanicznymi przewodów.• • • rezystancji podłogi i ściany. • pomiary i próby określone w pkt. 262 263 . ł czników itp. Tablica 4. 3 4 Zgodnie z przepi Nie rzadziej niż co 5 lat. Eksploatacja instalacji elektrycznych 442. w miar sami w sprawie możliwości w okresie najwi k obci żeń pr dem przewodów i kabli. 4. 444. Jakie czynności wchodzą w zakres przeglądów instalacja elektrycznych? Terminy i zakres wykonywania przegl dów instalacji powinien wynikać z przeprowadzonych ogl dzin.7.7. • mi dzy każdym przewodem roboczym a ziemi . tablic ostrzegawczych. zabezpieczaj cych i automatyki. • okresowe ogl dziny i przegl dy instalacji. Ile powinny wynosić minimalne wartości rezystancji izolacji? Rezystancj izolacji należy zmierzyć: • mi dzy przewodami roboczymi branymi kolejno po dwa.10. prób biegunowości (sprawdzić czy wszystkie ł czniki s wł czone jedynie w przewody fazowe). • usuwanie zakłóceń (np. Minimalne wartości rezystancji izolacji wg [42] Napi cie nominalne obwodu V SELV i FELV w zależności od warunków środowiskowych Napi cie probiercze pr ciu stałego V 250 500 1000 Rezystancja izolacji 443. • pomiary napi ć i obci żeń. 4. wymiana wkładek topikowych. • stan napisów i oznaczeń. • sprawdzenie ci głości przewodów ochrony przeciwpora żeniowej. 4. Przegl dy instalacji powinny obejmować w szczególności: • szczegółowe ogl dziny. Jakie czynności wchodzą w zakres oględzin instalacji elektrycznych? Ogl dziny instalacji należy przeprowadzać nie rzadziej niż co 5 lat. skrzynek przył czeniowych i sprz tu. 441.7. szego obci żenia. samoczynnego wył czenia zasilania. Uwaga: W praktyce pomiar ten można wykonać tylko w trakcie monta żu instalacji przed przył czeniem odbiorników. Minimalne wartości rezystancji izolacji podane s w tablicy 4. • czynności konserwacyjne i naprawy zapewniaj ce po prawn prac instalacji.10. Zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych instalacji oraz terminy wykonania [16] Zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych instalacji oraz terminy wyko nania 1 Instalacje o napi ciu znamiono wym do 1 kV 2 Pomiar napi ć i obci żeń.9.27. • ochrony przeciwporażeniowej.

448. Budowa baterii kondensatorów 445.II i III niebezpieczeństwa pożarowego lub kat.w. 100% o temp. 1. o temp.1. I. W bateriach o mocy znamionowej do kilkudziesi ciu kilowarów stosuje si kondensatory o mocy zna mionowej do 12. Jakie urządzenia zalicza się do urządzeń pomocniczych baterii kondensatorów? Do urz dzeń pomocniczych zwi zanych z ruchem baterii kon densatorów zalicza si oporniki rozładowcze. Instalacje w pomieszczeniach o wilgotności wzgl dnej wyższej niż 75% do 100% zapylonych oraz zaliczonych do kat. Instalacja na otwartym po wietrzu albo w pomieszczeniach o wilgotności wzgl dnej ok.53. Instalacje w pomieszczeniach o wyziewach żr cych lub zali czonych do kat. Jakie łączniki nale y stosować do włączania i wyłączania baterii kondensatorów spod napięcia i ich członów o napięciu do 1 kV? Do wł czania i wył czania spod napi cia baterii kondensato rów i ich członów o napi ciu do 1 kV należy w zależności od wartości pr dów i cz stotliwości ł czeń stosować styczniki. Sprawdzenie ci głości prze wodów ochro ny przeciwpo rażeniowej.8. 449. otrzymuj c potrzebn moc baterii. j. Instalacja na otwartym po wietrzu albo w pomieszczeniach o wilgotności wzgl dnej wyższej niż 75% do 100%. Co nazywamy członem baterii kondensatorów? Członem baterii kondensatorów nazywamy elektrycznie wy dzielon cz ść baterii kondensatorów. niezależ nie od innych cz ści baterii. Pomiar rezy stancji uzie mień robo czych i ochronnych. Zgodnie z przepi sami w sprawie ochrony przeciw porażeniowej. I. powietrza wyższej niż +35°C lub o wyziewach żr cych nie rzadziej niż raz w roku.1 2 Sprawdzenie skuteczności działania środ ców ochrony jrzeciw pora żeniowej. 3.5 kVAr.8. II i III zagrożenia ludzi nie rzadziej niż co 5 lat. 4. 446. W bateriach o wi kszej mocy znamionowej s stosowane kondensatory od 20 kVAr do 50 kVAr. I. po wietrza wyższej niż +35°C lub zapylonych nie rzadziej niż co 5 lat. 4. Odpowiadaj ce wymaganiom przy przyjmowaniu do eksploatacji. urz dzenia ochrony przeciwporażeniowej. Pomiar rezy stancji izolacji przewodów roboczych instalacji. 2. I. Budow kondensatora nowoczesnej konstrukcji przedstawiono na rys. Instalacje w pozostałych pomieszczeniach nie rzadziej niż co 5 lat. 3 4 1. II i III zagrożenie ludzi nie rzadziej niż raz w roku. 3. 2. Co nazywamy baterią kondensatorów? Bateri kondensatorów nazywamy zestaw złożony z poł czo nych elektrycznie jednostek kondensatorowych oraz pomocniczych urz dzeń zwi zanych z ich ruchem elektrycznym. układy zabezpieczeń i sterowania. 264 265 . Baterie kondensatorów do kompensacji mocy biernej 4. wył czniki lub rozł czniki. Instalacje w pozostałych pomieszczeniach nie rzadziej niż co 5 lat. wyposażon w aparat ł czenio wy umożliwiaj cy jej wł czenie i wył czenie spod napi cia. Ł czy si je równolegle. Jakie kondensatory stosowane są w bateriach o napięciu do 1 kV? W bateriach o napi ciu do 1 kV s stosowane kondensatory trójfazowe poł czone w trójk t. 447. II i III niebez pieczeństwa pożarowego lub kat.

453. W jakim czasie następuje rozładowanie kondensatorów energetycznych przez oporniki rozładowcze? Oporniki rozładowcze kondensatorów energetycznych niskie go napi cia s tak dobrane przez wytwórc . a w razie podziału baterii na człony każdy jej człon należy wyposażyć w urz dzenia rozładowcze przył czone na stałe oraz w odpowiednio rozmieszczone zaciski uziemiaj ce. Kondensatory energetyczne wysokiego napi cia. przystosowa ne do pracy w przestrzeni otwartej (na wolnym powietrzu) mog pra cować przy temperaturze otoczenia w granicach od 40°C do +45°C. zgodnie z chwilo wym zapotrzebowaniem sieci tak. 4. Do czego słu ą regulatory mocy biernej? Regulatory mocy biernej przeznaczone s do automatycznej regulacji mocy zał czonych kondensatorów w baterii. Konstrukcja baterii umożliwia jej ustawienie w pomieszczeniach ogólnie dost pnych. transformatorów lub przekładników napi ciowych. aby istniała możliwość dogodnego wykonania dodatkowego rozłado wania całej baterii i poszczególnych jej członów oraz uziemienia faz i punktu zerowego baterii. Jak powinny być przyłączone i rozmieszczone urządzenia rozładowcze i zaciski uzie miające w baterii kondensatorów? Baterie kondensatorów. aby współczynnik mocy osi gn ł wartość blisk jedności.53. Człon kondensatorowy zazwyczaj zał czany jest stycznikiem. mog pracować przy temperaturze otoczenia w granicach od 10°C do +45°C. [91] 450. Budowa kondensatorów nowoczesnej konstrukcji. 454. 455. Obecnie na rynku znajduj si różnego 267 Rys. Przykładowy typ takiej baterii kondensatorów pokazano na rys.54. 452. Z jakich podstawowych członów składa się bateria kondensatorów? Bateria kondensatorów składa si z członu zasilaj co sterowniczego oraz odpowiedniej liczby członów kondensatorowych. że po odł czeniu konden satora od sieci napi cie na kondensatorze zostaje obniżone do 50 V w czasie 60 sekund. Rys. Do roz ładowania baterii służ rezystory rozładowcze. 266 .54. Przy jakiej temperaturze otoczenia mogą pracować kondensatory energetyczne? Kondensatory energetyczne niskiego i wysokiego napi cia. zamontowane mi dzy izolatorami przepustowymi każdego kondensatora. 4. Czas rozładowania kondensatorów wysokiego napi cia wynosi 300 sekund. Bateria kondensatorów slatycviych.4 5 1 . 4. Jakie baterie kondensatorów nie muszą posiadać urządzenia rozładowczego? Urz dzenia rozładowczego mog nie posiadać baterie kondensa torów przył czone bezpośrednio (bez ł czników) do zacisków uzwojeń silników. przystosowane do eksploatacji w pomieszczeniach zamkni tych. Zaciski uziemiaj ce należy tak rozmieścić w baterii kondensatorów.

4. biernej.2. 4. Jakie istnieją sposoby kompensacji mocy biernej? Istniej cztery sposoby kompensacji mocy biernej. 2) Kompensacja grupowa polegaj ca na przył czaniu poszczegól nych baterii do szyn rozdzielni niskiego napi cia w stacjach od działowych lub punktach zgrupowania odbiorników pobieraj cych energi biern .rodzaju regulatory mocy biernej produkcji krajowej i zagranicznej.1 • zabezpieczenie przed nadmiern temperatur otoczenia. Rys. S to: 1) Kompensacja centralna polegaj ca na zainstalowaniu baterii kondensatorów w stacji zasilaj cej po stronie wysokiego lub ni skiego napi cia. 4. • sygnalizacja uszkodzenia baterii. Posiadaj one różn ilość wyjść np. napi cia fazowego i nat że nia pr du oraz zawartości wyższych harmonicznych. 268 269 . 4. 457. 4) Kompensacja mieszana polega na stosowaniu wszystkich sposo bów rozmieszczenia kondensatorów. • zabezpieczenie baterii przed nadmiernych wzrostem na pi cia zasilaj cego (odł czenie kondensatorów przy prze kroczeniu 1. 5. Rodzaje kompensacji mocy biernej za pomoc konden satorów 456. Wygl d elektronicznego regulatora mocy biernej przedstawiono na rys. przerwy w obwodzie: bateria konden satorów uzwojenie silnika (rys. Elektroniczny regulator mocy biernej RC9 M: a) płyta czołowa regulatora. Regulatory posiadaj wiele funkcji i zabezpieczeń jak: • prawidłowość poł czenia regulatora. •analogowe lub cyfrowe mierniki pozwalaj ce na pomiar i mocy czynnej. 4. W jaki sposób powinny być przyłączone baterie kondensatorów do kompensacji mocy biernej silników wyposa onych w przełącznik gwiazda trójkąt? Przy stosowaniu indywidualnej kompensacji mocy biernej sil ników wyposażonych w przeł czniki gwiazda trójk t baterie konden satorów powinny być przył czone w sposób uniemożliwiaj cy po wstanie. b) układ pomocniczy.55. 3) Kompensacja indywidualna polega na przył czeniu kondensato rów wprost do zacisków odbiornika.8. Rys. w czasie przeł czania.55. 12 steruj cych stycznikami baterii kondensatorów przy dowolnym szeregu regulacyjnym od 1:1:1:1 do geometrycznego 1:2:4:8:16.56.56). Schemat poł czeń kondensatora trójfazowego do kompensacji mocy biernej silnika zał czanego przeł czni kiem gwiazda trójk t. • wyjście do współpracy z komputerem. 6. • r czna regulacja prac baterii.

Po usuni ciu ewentu alnych usterek można bateri przekazać do eksploatacji. dokonuje si ogl dzin baterii. Moc biern znamionow odbiornika obliczamy ze wzoru: (1) przy czym: obliczamy z cos odbiornika. 7. Kiedy mo e nastąpić przyjęcie do eksploatacji baterii kondensatorów? Przyj cie do eksploatacji baterii nowych lub po remoncie może nast pić po przeprowadzeniu badań odbiorczych z wynikiem pozy tywnym odpowiadaj cym właściwej normie oraz po przeprowadzeniu prób pracy baterii. przeznaczonych do kompensacji mocy biernej silników elektrycznych lub transformato rów. wycieki syci wa. (3) 4 . 463. iskrzenie na rezy storach rozładowczych.4).1. moce bierne znamionowe odbiorników w kVAr. Po około dwunastu godzinach temperatura powin na si ustalić. Nα czym polega próba pracy baterii? Próba pracy baterii polega na sprawdzeniu pracy regulatora. ustalonej Z katalogu firm produkuj cych baterie wybieramy baterie o mocy zbli żonej do wyliczonej ze wzoru 3. Ile powinny wynosić moce znamionowe baterii kondensatorów przeznaczonych do kompensacji mocy biernej silników elektrycznych lub transformatorów? Moce znamionowe baterii kondensatorów. wartość tangensa któr chcemy uzyskać (np. Po upływie 24 godzin bateri wył cza si . Podczas próbnej pracy obserwuje si kon densatory. Temperatura wewn trz baterii powinna wynosić 45°C. trzaski.8. Prowadzenie eksploatacji i programy pracy 460. Po rozładowaniu kon densatorów przez rezystory rozładowawcze oraz po obowi zkowym dodatkowym rozładowaniu każdego kondensatora dr żkiem do rozła dowania (rys. znaczne wybrzuszenie ścianek.4. 4 . W jaki sposób dobieramy moc baterii kondensatorów do kompensacji grupowej? Moc baterii kondensatorów do kompensacji grupowej dobie ramy na podstawie danych znamionowych odbiorników w nast puj cy sposób: należy ustalić nast puj ce wielkości: moce czynne znamionowe odbiorników w kW. 462. z umowy z zakładem energetycznym). 270 271 . wartość tangensa odbiorników obliczona ze wzoru: (2) (suma mocy czynnych odbiorników).4. Podczas próbnej pracy należy co godzin mierzyć temperatur wewn trz baterii i w pomieszczeniu.8.3. 4 6 1 . Dobór mocy baterii do kompensacji mocy biernej 458. a w pomieszczeniu 35°C. Co powinien uwzględniać program pracy? Program pracy powinien uwzgl dniać w szczególności: • utrzymanie wymaganego stopnia skompensowania mocy biernej we wspólnej sieci elektroenergetycznej. Eksploatacja baterii kondensatorów do kompensacji mocy biernej 4. W jaki sposób powinna być prowadzona eksploatacja baterii kondensatorów? Eksploatacja baterii kondensatorów powinna być prowadzona zgodnie z instrukcj eksploatacji na podstawie programów pracy (nie dotyczy baterii przył czonych bezpośrednio do urz dzeń). Moc potrzebnej baterii obliczamy z zależności. 8 . 459. Nie powinny wyst pować szumy. nie powinny być wi ksze od ich mocy biernych stanu jałowego. a nast pnie na zał czeniu baterii do sieci na okres 24 godzin.

• wyraźnego wycieku syciwa z kondensatora. 465. Jakie czynności wchodzą w zakres oględzin baterii kondensatorów? W zakres ogl dzin kondensatorów wchodzi sprawdzenie: • stanu kondensatorów (wybrzuszenia wycieki).8. • wyraźnego wybrzuszenia kadzi kondensatora. • przegrzanie kondensatora (zmiany barwy znacznika ter mokolorowego). Dopuszcza si jednorazowe zał czenie bez usuni cia przyczyn wył czania baterii. 467. regulatorów. zmierzaj ce do poprawy warunków pracy urz dzeń wspólnej sieci.na podstawie przebiegów dobowych i sezonowych obci żeń i poziomu napi ć. • stan urz dzeń rozładowczych.4. wyst pienia różnych pr dów fazowych w stosun ku do pr du fazy o najwi kszym obci żeniu przekraczaj cym 5% dla baterii ł czonych w gwiazd i 10% dla ł czo nych w trójk t. Programy pracy baterii kondensatorów powinny być opraco wywane nie rzadziej niż co 5 lat. niezależnie od rozładowania samoczynnego. • wnioski i polecenia jednostek upoważnionych do dyspo nowania moc . W jakich terminach powinna być dokonywana ocena stanu technicznego baterii konden satorów? Ocena stanu technicznego baterii kondensatorów powinna być przeprowadzona nie rzadziej niż raz na 5 lat. jeżeli ka dzie kondensatorów oznakowano termokolorami. 4. • utrzymanie wymaganego współczynnika mocy. • stan aparatury ł czeniowej. niezale nie od wyłączeń programowych? Bateri kondensatorów należy wył czyć spod napi cia. nieza leżnie od wył czeń programowych w razie: • wzrostu napi cia na zaciskach baterii powyżej wartości. • wyeliminowanie lub ograniczenie przekompensowania. zabezpieczeń. Przerwanie obwodu rozładowania może nast pić po całkowitym rozładowaniu baterii. • stan izolatorów. ustalonego przez jednostk zarz dzaj c wspóln sieci .2. • wyst pienie temperatury otoczenia przekraczaj cej do puszczaln wartość określon w instrukcji fabrycznej. Oględziny i przeglądy baterii kondensatorów 468. Kiedy baterię nale y wyłączyć spod napięcia. jeżeli zał czenie to ułatwi umiejscowienie uszkodzeń. • stan nagrzania poszczególnych kondensatorów. • śladów przegrzania zacisków kondensatorów lub poł czeń przewodów. przeprowadzić rozłado wanie poszczególnych grup i całej baterii za pomoc uziemionego dr żka (rys.4). • wzrostu ustalonego pr du powyżej 130% pr du znamio nowego. konstrukcji nośnej i przewodów robo czych. • stan poł czeń i przewodów roboczych. • stwierdzenia innych zakłóceń i uszkodzeń. a dla baterii wyposażonych w regula cj r czn nie rzadziej niż raz w roku. • stan poł czeń i przewodów ochrony przeciwporażeniowej. 466. Jakie środki bezpieczeństwa nale y zachować przed dotknięciem lub zbli eniem się do baterii wyłączonej spod napięcia? Przed dotkni ciem si lub zbliżeniem do cz ści wiod cych pr d oraz do nieuziemionej cz ści obudowy kondensatorów należy. przy której na zaciskach poszczególnych kondensatorów utrzymywałoby si w sposób trwały napi cie wyższe niż 110% napi cia znamionowego. 272 273 . 7. • stan wskazań aparatury pomiarowej. 464. Kiedy wolno załączyć ponownie pod napięcie baterię kondensatorów wyłączoną samo czynnie przez zabezpieczenie? Baterie wył czone samoczynnie przez zabezpieczenie można zał czyć ponownie po usuni ciu przyczyn wył czenia.

w odniesieniu do fazy o najwi kszej pojemności. 472.4. Jakie czynności wchodzą w zakres przeglądu baterii kondensatorów? W zakres przegl du baterii kondensatorów wchodz nast puj ce czynności: • ogl dziny. • sprawdzenie ci głości obwodu rozładowania. Kiedy wyniki pomiarów nale y uznać za pozytywne? Wyniki pomiarów należy uznać za pozytywne jeżeli: 1) różnica pojemności kondensatora w stosunku do wartości po jemności pomierzonej przy przyjmowaniu do eksploatacji nie przekracza: • 3% dla kondensatorów o napi ciu wyższym niż 1 kV. • czynności konserwacyjne. • po wykryciu na kondensatorach śladów pr du zwarcia do ziemnego lub śladów przegrzania. Ogl dziny baterii kondensatorów przył czonych bezpośrednio (bez ł czników) do urz dzeń elektroenergetycznych należy przepro wadzić podczas ogl dzin tych urz dzeń. • sprawdzenie ochrony przeciwporażeniowej. • • sprawdzenie stopnia nagrzania poszczególnych kondensa torów. 4. oraz: • po stwierdzeniu nieprawidłowości pracy baterii. • pomiar napi cia zasilania. W jakich terminach przeprowadza się oględziny baterii kondensatorów? Ogl dziny baterii kondensatorów należy przeprowadzać nie rzadziej niż raz w roku. jeżeli w okresie postoju baterii mogły powstać okoliczności mog ce w czasie zał czania stanowić zagrożenie dla ludzi lub otoczenia. • sprawdzenie poprawności nastawienia zabezpieczeń.469. • 15 % dla kondensatorów o napi ciu do 1 kV. • bezpośrednio przed zał czeniem pod napi cie baterii kon densatorów przez obsług . 3) różnica pojemności dla grup ł czonych szeregowo w fazie baterii nie przekracza 4% w odniesieniu do grupy o najwi kszej pojemności. • pomiar obci żenia pr dowego poszczególnych faz baterii. • próby funkcjonowania ł czników i zabezpieczeń. 470.8. 2) różnica pojemności poszczególnych faz baterii.3. nie przekracza: • 5% dla baterii ł czonych w gwiazd . Terminy i zakresy przegl dów baterii kondensatorów powinny wynikać z przeprowadzonych ogl dzin oraz oceny stanu technicznego baterii. Pomiary eksploatacyjne 471. • po wyst pieniu nierównomiernego obci żenia poszczegól nych faz baterii. 274 275 . • po wyst pieniu znacznych asymetrii napi ć w sieci elek troenergetycznej spowodowanych prac baterii kondensa torów. • 15% dla baterii ł czonych w trójk t. • kontrola równomierności obci żenia poszczególnych faz baterii. stwierdzenie w drodze pomiaru braku zwarcia pomi dzy za ciskami a obudow kondensatora z izolowanymi wszystkimi biegunami. Kiedy dokonuje się pomiarów pojemności kondensatorów? Pomiarów pojemności kondensatorów oraz kontrol równo miernego rozkładu pojemności na poszczególne fazy i grupy baterii dokonuje si : • po wymianie kondensatora lub powi kszenia mocy.

57). • symetryczne obci żenie sieci elektrycznej. • dobre własności spawalnicze. 478. przy użyciu elektrod lub drutu spawalniczego. 4. 4. Silnikiem na p dowym jest zazwyczaj trójfazowy silnik indukcyjny (rzadziej spali nowy lub pr du stałego). 276 211 . • duże nat żenie hałasu.9. Nα czym polega spawanie elektryczne? Spawanie elektryczne polega na ł czeniu metali przez topienie brzegów cz ści ł czonych za pomoc łuku elektrycznego. Jakie właściwości muszą mieć spawarki? Spawarki musz mieć właściwości umożliwiaj ce zapalenie i utrzymanie si łuku elektrycznego przez dłuższy czas. Jak zbudowane są transformatory spawalnicze? Transformatory spawalnicze budowane s najcz ściej jako: a) transformatory spawalnicze z dławikiem na wspólnym rdzeniu (rys. Napi cie przy którym łuk si pali wy nosi około 25 V. Najcz ściej stosowan pr dnic spawalnicz jest pr dnica z polem poprzecznym (Rosenberga) lub pr dnica obcow zbudna z uzwojeniem rozmagnesowuj cym. 477. 3 uzwojenie dławika. Napi cie za płonowe (biegu jałowego) potrzebne do zapalenia si łuku elektrycz nego wynosi od 55 V do 100 V. 2 dławik.58). 476. Rys. 4. Jak zbudowane spawarki wirujące? Spawarki wiruj ce s zespołami dwumaszynowymi składaj cymi si z silnika nap dowego i pr dnicy spawalniczej. spawarki prostownikowe (prostowniki spawalnicze).1. Spawarki i zgrzewarki 4. 4. b) transformator spawalniczy z oddzielnym dławikiem (rys. 475. • • spawarki transformatorowe (transformatory spawalnicze). Transformator spawalniczy z oddzielnym dławikiem: 1 — transforma tor. Rodzaje i budowa spawarek 473.9. 4 ruchoma cz ść rdzenia. 2 — uzwojenie wtórne. Rys.57. 474. Transforma tor spawalniczy z dławi kiem na wspólnym rdzeniu: 1 — uzwojenie pierwotne. Do wad zalicza si : • mał sprawność. 3 ruchoma cz ść rdzenia dławika. że wycofane s z produkcji.58. Jakiego rodzaju spawarki stosuje się do spawania elektrycznego metali? Do spawania elektrycznego metali stosuje si nast puj ce ro dzaje spawarek: • spawarki wiruj ce. • wysok cen .4. Wady te powoduj . • wysoki współczynnik mocy. Jakie zalety i wady mają spawarki wirujące? Spawarki wiruj ce maj nast puj ce zalety: • brak wpływu wahań napi cia sieci na proces spawania. a stosowanie ich jest ograniczone do niezb dnych przypadków.

V7 dioda zerowa. a) schemat ideowy: T transformator zasilaj cy. L dławik. 3 — zespól prostowniczy. c) prostownik spawalniczy z regulacj za pomoc zaczepów trans formatora. RO — rezystor. regulacja pr du spawania.c) transformator spawalniczy z bocznikiem magnetycznym (rys. b) prostownik spawalniczy z układem sterowania tyrystorów (rys. 479. Rys. Sl prostownik. Jak zbudowane są prostowniki spawalnicze? Prostownik spawalniczy składa si z transformatora zasilaj ce go oraz zespołu prostowniczego. T transformator. Tl trans formator zasilaj cy. S 2 prostownik.59.61. 3 b) Rys. Ze wzgl du na sposób regulacji pr du spawania rozróżniamy nast puj ce prostowniki spawalnicze: a) prostownik spawalniczy ze sterowaniem transduktorowym (rys. R„.61).60). VI—V2 prostownik tyry stor owo diodowy. Prostownik spawalniczy z układem sterowania tyrystorów. Regulacj pr du spawania uzyskuje si przez zmian reaktancji induk cyjnej w obwodzie za pomoc dławika lub bocznika magnetycznego. 4. Sprawność prostowników spawalniczych wynosi (65 72)% 278 279 . TD transduktor. Rl — bocznik pomiarowy. 4. Prostownik spawalniczy ze sterowaniem transduktorowym: a) schemat ideowy: 1 transformator zasilaj cy. 4. R„. 4. 4.59). US układ steruj cy. 4. R bocznik pomiarowy. US elektroniczny układ stero wania tyrystorów. regulacja pr du spawania. a) Rys. b) schemat blokowy: Pl — ł cznik sieciowy. P2 przeł cznik zakresów. Dl dławik. Spawarki transformatorowe posiadaj duż sprawność. 2 iransduktor. 2 bocznik magnetyczny. S] — prostownik regulowany. b) schemat blokowy: Pl ł cznik sieciowy.60. Transformator spawal niczy z bocznikiem magnetycznym: 1 rdzeń transformatora.

4. w szczególności metalowym lub wilgotnym. 482. • elektronicznego urz dzenia steruj cego. W jaki sposób powinny być łączone przewody spawalnicze powrotne? Przewody spawalnicze powrotne powinny być ł czone bezpo średnio z przedmiotem spawanym. hydraulicz nych spełniaj ce różne funkcje mi dzy innymi służ ce do uchwycenia elektrod oraz ich dociśni cie w odpowiednim momencie. Z jakich zespołów składa się zgrzewarka? Zgrzewarka składa si z nast puj cych zespołów: • transformatora dostarczaj cego pr d o dużym nat żeniu i niskim napi ciu (2. Rys. Zagadnienia ogólne 483. W jaki sposób nale y zabezpieczać przewody zasilające urządzenia oraz przewody spawalnicze przed uszkodzeniem mechanicznym? Przewody zasilaj ce oraz spawalnicze powinny być zabezpie czone przed uszkodzeniami mechanicznymi w nast puj cy sposób: • prowadzić je tras wykluczaj c możliwość uszkodzeń przez ruch urz dzeń transportowych.4. Uproszczony schemat obwodu zgrzewarki przedstawiono na rys. Wskutek oporu elektrycznego w miejscu styczności materiały nagrzewaj si (ciepło Joule'a) do odpowiedniej temperatury zależnej od rodzaju ł czonych materiałów.2. Kiedy urządzenie spawalnicze (spawarka lub zgrzewarka) mo e być przyjęte do eks ploatacji? Urz dzenie spawalnicze nowe lub po remoncie może być przyj te do eksploatacji po stwierdzeniu pozytywnych badań przepro wadzonych w zakresie ustalonym w pkt. • urz dzeń mechanicznych.9. Jaki jest podział zgrzewarek według rodzaju wykonywanych złączy? Zgrzewarki dzielimy według rodzaju wykonywanych zł czy na: • doczołowe. 4. 3 .62. pneumatycznych. • zabezpieczyć odpowiednimi osłonami.62. 280 281 . Wywieraj c nacisk na tak rozgrzane materiały uzyskuje si poł czenie (bez użycia dodatkowego spoiwa).9. 4 . • punktowe. 481. Gdzie nie wolno u ywać spawarek transformatorowych? Spawarek transformatorowych nie wolno używać do spawania r cznego w pomieszczeniach ciasnych oraz na podłożu przewodz cym pr d. 9 . 4. Uproszczony schemat obwodu zgrzewarki. Rodzaje i budowa zgrzewarek 480. • zawiesić je na odpowiednich stojakach przenośnych. 4. 1 . 486. • liniowe. 3 . 484. Na czym polega zgrzewanie elektryczne oporowe? Zgrzewanie elektryczne oporowe polega na ł czeniu metali w wyniku przepływu pr du elektrycznego o dużej g stości i działania siły na zgrzewane elementy w miejscu przepływu pr du.5 5 15) V. Eksploatacja spawarek i zgrzewarek 4 . 485. 9 .

uruchomienie może nast pić po usuni ciu przyczyn wył czenia. Na podstawie czego oceniamy stan techniczny urządzeń spawalniczych i ich zdolność do pracy? Stan techniczny urz dzeń spawalniczych i ich zdolność do pra cy określamy na podstawie ogl dzin i przegl dów przeprowadzanych okresowo. 490. jednak nie rzadziej niż raz na kwartał. • uszkodzenia układów sterowania i automatycznej regulacji napi cia i pr du. • uszkodzenia instalacji wodnej lub pneumatycznej. ognia lub zapachu spalonej izolacji. 489. Kiedy urządzenia spawalnicze nale y wyłączyć spod napięcia? Urz dzenia spawalnicze należy wył czyć spod napi cia na okres każdej przerwy w pracy trwaj cej ponad: • 5 minut w czasie r cznego spawania. • napisy o stosowanych zabezpieczeniach i wielkość ich na stawienia. W razie po wtórnego wył czenia urz dzenia przez zabezpieczenie. a w szczególności: • nadmiernego nagrzewania si poszczególnych cz ści urz dzenia.3. 4. 493. • nadmiernych drgań i nadmiernego poziomu hałasu. Oględziny i przeglądy 495. Jakie powinny być długości i przekroje przewodów spawalniczych? Długości i przekroje przewodów spawalniczych powinny być dostosowane do znamionowych pr dów spawania i zapewniać możli wie jak najniższe straty energii. 282 283 . • napisy określaj ce funkcje przycisków sterowniczych. Ile powinno wynosić napięcie urządzeń spawalniczych w stanie jałowym? Napi cie w stanie jałowym urz dzeń spawalniczych nie może przekraczać wartości ustalonych w normach lub warunkach technicz nych (podane jest w DTR). 494. • napisy na podstawach gniazd bezpiecznikowych. W jakich warunkach powinna odbywać się eksploatacja spawarek? Eksploatacja spawarek powinna odbywać si w warunkach uniemożliwiaj cych przepływ pr du spawania w przewodach neutral nych i ochronnych obwodów elektrycznych zasilaj cych spawarki lub inne urz dzenia w miejscu ich zainstalowania. • wzrostu temperatury czynnika chłodz cego. Kiedy wolno ponownie uruchomić urządzenie spawalnicze wyłączone samoczynnie przez zabezpieczenie? Urz dzenie spawalnicze wył czone samoczynnie przez zabez pieczenie można ponownie uruchomić po ogl dzinach i stwierdzeniu. • symbole zacisków ochronnych i wyprowadzeń końców uzwojeń oraz dane na tabliczkach znamionowych. Jakie napisy i oznaczenia powinny być umieszczone na urządzeniach spawalniczych? Na urz dzeniach spawalniczych powinny być umieszczone i utrzymane w stanie czytelnym nast puj ce napisy i oznaczenia: • na wszystkich elementach urz dzenia spawalniczego symbole zgodne z dokumentacj techniczno ruchow . określa j ce wymagane pr dy wkładek.2. że nie wyst puj objawy świadcz ce o uszkodzeniach. Kiedy pracę urządzeń spawalniczych nale y wstrzymać? Prac urz dzeń spawalniczych należy wstrzymać w razie za grożenia bezpieczeństwa obsługi lub otoczenia oraz w razie stwierdze nia uszkodzenia. przeł czników i innych elementach sterowania. urz dzeń spawalniczych należy przeprowadzać w czasie ruchu i w czasie postoju w zakresie i terminach ustalonych w instrukcji eksploatacji. • pojawieniu si dymu.9.487. W jakich terminach przeprowadza się oględziny urządzeń spawalniczych? Ogl dziny. 492. 488. • 10 minut w razie spawania lub zgrzewania automatycz nego. 491.

Kiedy wyniki pomiarów wykonane w czasie eksploatacji urządzeń spawalniczych nale y uznać za zadowalające? Wyniki pomiarów wykonane w czasie eksploatacji urz dzeń spawalniczych należy uznać za zadowalaj ce. • przewodów spawalniczych. W razie stwierdzenia w czasie ogl dzin nieprawidłowości na leży wykonać zabiegi konserwacyjne lub przekazać urz dzenie spa walnicze do remontu.496.4. • prawidłowość działania automatycznego sterowania prac urz dzeń spawalniczych. • czynności konserwacyjne w zakresie zgodnym z doku mentacj fabryczn . • badania stanu technicznego w zakresie ustalonym w pkt.9. • wartości rezystancji izolacji uzwojeń nap dów elektrycz nych urz dzeń spawalniczych odpowiadaj wymaganiom ustalonym w szczegółowych zasadach eksploatacji elek trycznych urz dzeń nap dowych. • rezystancja izolacji urz dzeń spawalniczych w pomieszcze niach o dużej wilgotności wynosi nie mniej niż 0. 499. • wymian zużytych cz ści i usuni cie zauważonych uszkodzeń. • układów chłodzenia.9. regulatorów i ł czników. • czas poszczególnych faz zgrzewania docisku i przerwy. 500.. • sprawdzenie stanu łożysk. • nagrzania obudowy i łożysk oraz poziomu hałasu i drgań. lecz nie rzadziej niż raz w roku. Jakie czynności wchodzą w zakres przeglądu? Przegl dy powinny obejmować w szczególności: • szczegółowe ogl dziny. nap dów i pr dnic. 497.4. w których pracuj urz dzenia spawalnicze. • stwierdzenie zadowalaj cych wyników ruchu próbnego. 498. urz dzeń sterowania i sygnalizacji.5 MO. jeżeli: • odpowiadaj wymaganiom ustalonym w pkt. 4.prawdzie w szczególności: • prawidłowość działania zaworów i regulacji układu chło dzenia i układu pneumatycznego. • czystości urz dzeń spawalniczych. w terminach ustalonych w dokumentacji fabrycznej. W jakich terminach przeprowadza się przeglądy urządzeń spawalniczych? Przegl dy urz dzeń spawalniczych należy przeprowadzać po uprzednim wył czeniu ich spod napi cia. Jakie czynności wchodzą w zakres oględzin w czasie ruchu? Przy przeprowadzaniu ogl dzin w czasie ruchu urz dzenia spawalniczego należy sprawdzić w szczególności stan: • zabezpieczeń. • działanie przeł cznika dla ustalenia zgrzewania poje dynczego lub ci głego. • poł czeń mechanicznych i elektrycznych. 4. • działania przyrz dów pomiarowych. • pomieszczeń. 284 285 . Co nale y sprawdzić w czasie ruchu próbnego urządzenia spawalniczego? W czasie ruchu próbnego urz dzenia spawalniczego należy . Wyniki przegl dów i zakresy wykonanych czynności konser wacyjno remontowych należy odnotować w dokumentacji eksploata cyjnej urz dzenia spawalniczego. • stan i prawidłowość ustawienia elektrod. • sprawdzenie stanu technicznego i przeprowadzenie oceny skuteczności ochrony przeciwporażeniowej. • ochrony przeciwporażeniowej i przeciwpożarowej.

Brak ubytków spr żonego powietrza i stan ciśnienia zgod nie z wymaga niami ustalo nymi w doku mentacji fa brycznej. a w razie ich braku powinna być nie mniejsza niż 0. Sprawdzenie stanu instalacji i szczelności układu spr żone go powietrza Działanie urz dzeń chło dzenia powie trza. Brak ubytków i stan ciśnienia zgodnie z wymaganiami ustalonymi w dokumentacj i fabrycznej. Poprawne działanie zgodne z wymaganiami ustalonymi w doku mentacji fabrycznej oraz z zasadami eksploatacji.4. 286 287 . '). X.5 M 7.4. Sprawdzenie działania wszyst kich urz dzeń pomocniczych mechanizmów. Zakres badań technicznych dla urządzeń spawalniczych Zakres badań technicznych dla urz dzeń spawalniczych [16] Zakres badań spawarki wiruj ce Wymagania techniczne spawarki transformato rowe spawarki prostowniko we zgrzewarki (i. 3 5. Rezystancja izolacji powinna odpowiadać wymaganiom ustalo nym w dokumentacji fabrycznej. Sprawdzenie stanu instalacji i szczelności układu chłodze nia. Pomiar rezy Mimcji izolacji innych elementów urz dzeń i instala cji elektrycznych niż wymienione pod lp.9.

• odpowiadaj wymaganiom w zakresie rezystancji izolacji urz dzeń oświetlenia elektrycznego.o to są urządzenia oświetlenia elektrycznego? Urz dzenia oświetlenia elektrycznego s to urz dzenia oświe i elektrycznego zewn trznego i wn trzowego oraz oświetlenia inacyjnego i reklam świetlnych. • obwodów sterowania i sygnalizacji oświetlenia elektrycznego. • zainstalowano je zgodnie z dokumentacj techniczn i wa runkami technicznymi. • zapewniaj właściwe nat żenie i równomierne oświetlenie. Kiedy urządzenie oświetlenia elektrycznego mo e być przyjęte do eksploatacji? Przyj cie do eksploatacji urz dzenia oświetlenia elektrycznego może nast pić po stwierdzeniu. • podstawowych źródeł światła wchodz cych w skład urz dzeń oświetlenia elektrycznego. neutralnych i zacisków ochronnych. • rozwi zania i podział obwodów oświetlenia elektrycznego zewn trznego i wn trzowego umożliwiaj racjonalne zu życie energii.wodami zasilaj cymi i steruj cymi ich prac oraz z konstrukcjami wsporczymi. • zostały dostosowane do środowiska i warunków pracy w miejscu ich zainstalowania.1. wraz z ob 289 . • protokół odbioru technicznego urz dzenia po remoncie potwierdza zgodność parametrów technicznych z doku mentacj i warunkami technicznymi. • obwodów oświetlenia elektrycznego. 503. Jakie oznaczenia powinny być umieszczone na urządzeniach oświetlenia elek trycznego? Na urz dzeniach oświetlenia elektrycznego powinny być umieszczone i utrzymane w stanie czytelnym oznaczenia: • stosowanych zabezpieczeń i wartości ich nastawienia. • odpowiadaj warunkom ochrony przeciwporażeniowej i ochrony przeciwpożarowej. Zasady eksploatacji urządzeń oświetleniowych . 0. że: • odpowiadaj wymaganiom określonym w normach i prze pisach dotycz cych budowy urz dzeń oświetlenia elek trycznego. • przewodów fazowych. stanowi ce zespół elementów daj cy si ze źródeł światła i opraw oświetleniowych. Urządzenia oświetlenia elektrycznego 1. 502.

Jakie czynności wchodzą w zakres przeglądów urządzeń oświetlenia? Przegl dy powinny obejmować w szczególności: • szczegółowe ogl dziny. • stan napisów informacyjnych i ostrzegawczych oraz oznaczeń. • stan ochrony przeciwporażeniowej i przeciwpożarowej. • sprawdzenie stanu powierzchni ścian i sufitów oraz czy stości okien i świetlików w pomieszczeniach. okien i świetlików.10. Wyniki przegl dów i zakres wykonanych czynności należy odnotować w dokumentacji eksploatacyjnej urz dzeń oświetlenia elektrycznego. Jak często przeprowadza się kontrolę czynnych źródeł światła? Kontrol czynnych źródeł światła elektrycznego w pomiesz czeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi należy przeprowadzać na bież co a w pozostałych pomieszczeniach co najmniej raz w mie si cu.2. znaczenia oraz wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy. Oględziny. zapylo nych. • sprawdzenie stanu osłon i zamocowania urz dzeń oświe tlenia elektrycznego. 506. z uwzgl dnieniem warunków i miejsc ich zainstalowania. Jakie czynności wchodzą w zakres oględzin oświetlenia elektrycznego? Podczas ogl dzin urz dzeń oświetlenia elektrycznego należy do konać oceny stanu technicznego urz dzeń i sprawdzić w szczególności: • stan widocznych cz ści przewodów. w których wyst puj wyziewy żr ce oraz zaliczonych do odpowiedniej kategorii zagrożenia pożarowego. 290 291 . • wymian uszkodzonych źródeł światła. 4. gdzie zain stalowano urz dzenia oświetlenia elektrycznego. • pomiary rezystancji izolacji. W jakich terminach przeprowadza się oględziny urządzeń oświetlenia elektrycznego? Terminy i zakres ogl dzin urz dzeń oświetlenia elektrycznego należy określić w instrukcji eksploatacji. • stan ubytku źródeł światła. 510. 508. 505. • realizacja zasad racjonalnego użytkowania oświetlenia. Jak określa się stan techniczny urządzeń oświetlenia elektrycznego i warunki eksplo atacji? Stan techniczny urz dzeń oświetlenia elektrycznego oraz wa runki eksploatacji ocenia si i kontroluje na podstawie wyników prze prowadzanych okresowo ogl dzin i przegl dów. • stan czystości oprawy i źródeł światła. 509.504. gor cych. Nieprawidłowości stwierdzone w czasie ogl dzin należy usu n ć i w razie potrzeby wykonać zabiegi konserwacyjne dotycz ce źró deł światła i opraw. • sprawdzenie działania urz dzeń sterowania. Ogl dziny powinny być przeprowadzane nie rzadziej niż raz w roku. • poziom hałasu i drgań źródeł światła. • badania kontrolne nat żenia oświetlenia i jego zgodności z norm . • czynności konserwacyjne i naprawy zapewniaj ce popra w pracy urz dzeń oświetlenia elektrycznego. Brakuj ce źródła światła należy uzupełniać na bież co. W jakich terminach przeprowadza się przeglądy urządzeń oświetlenia? Przegl dy urz dzeń oświetlenia elektrycznego należy prze prowadzać nie rzadziej niż: • raz na 2 lata jeżeli chodzi o oświetlenie zewn trzne i wn trzowe w pomieszczeniach wilgotnych. • raz na 5 lat w innych wypadkach. • stan urz dzeń zabezpieczaj cych i sterowania. przeglądy i remonty urządzeń oświetlenia elektrycznego 507. • sprawdzenie stanu technicznego i pomiary skuteczności ochrony przeciwporażeniowej. Jaka jest dopuszczalna liczba niesprawnych źródeł światła oświetlenia wnętrzowego? Liczba niesprawnych źródeł światła nie powinna przekraczać w odniesieniu do oświetlenia wn trzowego 10%. głównie ich poł czeń oraz osprz tu.

11. 293 4. • Urz dzenia reklam świetlnych mog być wł czane po za chodzie słońca. 4. aby po wyprostowaniu otrzymać napi cie stałe o wartości wymaganej dla zasila nego odbiornika. przekaźnikiem zmierzchowym) i być dostosowany do pory roku i warun ków lokalnych. stosowanym do zasilania od biornika rezystancyjnego (R) albo rezystancyjno indukcyjnego (RL). 516. które uniemożliwi uzyskanie wymaganej wartości nat żenia oświetlenia. • Czas pracy urz dzeń oświetlenia zewn trznego powinien być regulowany automatycznie (np. • urz dzenie wygładzaj ce (filtr) służ ce do wygładzania pr du wyprostowanego.10). bateria akumulatorów). Jaki jest zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych instalacji oświetleniowych? Zakres pomiarów i prób eksploatacyjnych instalacji oświetle niowych jest taki sam jak dla instalacji elektrycznych (pkt 4. W jaki sposób ustala się czas u ytkowania oświetlenia elektrycznego? Czas użytkowania oświetlenia elektrycznego należy określić w instrukcji eksploatacji uwzgl dniaj c warunki i rodzaj pomieszczeń lub przestrzeni.1. Urządzenia prostownikowe 515.7. U ytkowanie urządzeń oświetlenia elektrycznego 513. albo odbiornika z napi ciem źródłowym (E) wstecznie skierowanym do kierunku przewodzenia pr du stałego (np. tyrystory) niezb dnych do przekształcenia pr du przemiennego na stały. Co to jest prostownik sterowany? Prostownik sterowany jest tyrystorowym przekształtnikiem napi cia przemiennego na napi cie stałe. • Urz dzenia oświetlenia iluminacyjnego należy używać w cza sie uzgodnionym z jednostk organizacyjn . którego zadaniem jest trans formacja napi cia sieciowego. z uwzgl dnieniem wyników przegl dów. • • 292 . umożliwiaj cym regulacj napi cia stałego od zerowej wartości średniej do wartości maksymal nej.11. Jakie człony występują w obwodzie głównym prostownika? W obwodzie głównym prostownika wyst puj trzy podstawo we człony: • transformator prostownikowy. z wyj tkiem przypadków określonych w instrukcji eksploatacji. 517. w których s zainstalowane.3. Kiedy urządzenia powinny być przekazane do remontu? Urz dzenia oświetlenia elektrycznego powinny być przekaza ne do remontu jeżeli si stwierdzi: • pogorszenie stanu technicznego opraw. która wydała zgod na ich zainstalowanie.511. Co to jest prostownik diodowy? Prostownik diodowy jest przekształtnikiem napi cia przemien nego na napi cie stałe nieregulowane. Czas użytkowania oświetlenia wn trzowego pomieszczeń nie powinien być dłuższy niż czas trwania pracy w tych pomieszczeniach. 514. otrzymanym w prostowniku diodowym.10. Urządzenia prostownikowe i akumulatorowe 4. Regulacja napi cia stałe go jest realizowana przez sterowanie fazowe tyrystorów. • uszkodzenie zagrażaj ce bezpieczeństwu obsługi lub oto czenia. które polega na tym. W jakich terminach powinny być przeprowadzane remonty oświetlenia elektrycznego? Remonty urz dzeń oświetlenia elektrycznego powinny być przeprowadzone w terminach i zakresach ustalonych w instrukcji eks ploatacji. że dokonuje si wł czenia tyrystora z opóźnieniem k towym. W czasie remontu należy d żyć do modernizacji urz dzeń oświetlenia elektrycznego w celu poprawy ich skuteczności i poziomu nat żenia oświetlania. 512. • zespół przyrz dów półprzewodnikowych (diody.

T2 tyrystory. Prostownik składa si z dwóch tyrystorów Tl i T2 i dwóch diod Dl i D2 tworz c mostek zasilany poprzez transformator Tr z sieci pr du przemiennego. S stycznik. Rys. Jakie rozró niamy układy prostownicze? W zależności od sposobu podł czenia przyrz dów prostowni kowych do uzwojeń wtórnych transformatora rozróżniamy układy prostownicze jednokierunkowe lub dwukierunkowe. Rys. Równolegle do tyrystorów przył czone s obwo dy i :. W prostownikach dużych mocy stosowany jest prostownik trójfazowy jednokierunkowy lub dwukierunkowy (rys. których zadaniem jest złagodzenie narastania napi cia po zapłonie tyrystora. Dławik Dł zmniejsza amplitud t tnień pr du wyprostowanego. Jakie układy prostownicze są najpowszechniej stosowane? Najpowszechniej w prostownikach małej i średniej mocy sto sowany jest układ dwukierunkowy mostkowy jednofazowy (rys. Tr transformator. Schemat prostownika sterowanego: Tl. W zależności od napi cia zasilania transformatora układy mog być jednofazowe lub trójfazowe. • urz dzenia wygładzaj cego. 295 Rys. • układu prostowniczego tyrystorowego. 4. K t zapłonu tyrystorów jest regulowany przez prze suwanie w fazie impulsów wytwarzanych w układzie wyzwalania tyrysto rów. UWT — układ wy zwalania tyrystorów. 4.65. Schemat prostownika 3 fazowego: a) jednokierunkowego.65.63. Schemat prostownika 1 fazowego mostkowego: a) przebieg hapi cia wyprostowanego. • układu wyzwalania tyrystorów. Z jakich podstawowych członów składa się prostownik sterowany? Prostownik sterowany składa si z nast puj cych podstawo wych członów: • transformatora. — rezystory i kondensatory do złagodzenia narastania napi cia po zapłonie tyrystora.64. Dł dławik wygładzaj cy. D2 dio dy. 4. 4.518. 4. F bezpiecznik.64). Dl. rezystancja obci żenia. b) dwu kierunkowego. Schemat prostownika sterowanego 1 fazowego przedstawiono na rys.63). 519. a) 520. 4. 294 .

Jakie akumulatory stosuje się najczęściej w praktyce? W praktyce najcz ściej stosuje si dwa rodzaje akumulatorów: kwasowe i zasadowe.95 1. 4. 2 . • z elektrolitem płynnym uwi zionym w macie szklanej se paratora.0 1. • Baterie rozruchowe do zasilania odbiorników w pojaz dach z silnikami spalinowymi.1. Baterie akumulatorów 521.2.1 67 70% 50 52% 1.2.75 1.8.1..2 1. ładowanie dwustopniowe pr dem zmniejszaj cym si (około 9 godzin).74 80 90% 70% 1. których budow i zasad działania opisano wpkt. 1 1 . 523.1 70 75% 47 50% 296 297 . zasilania central telefonicznych itp. Jak zbudowane są akumulatory bezobsługowe? Spotyka si dwa rodzaje akumulatorów bezobsługowych: • z elektrolitem uwi zionym w strukturze żelu.83 1.0 1. zamkni te specjalnymi korkami. ładowanie dwustopniowe: na pocz tku wi ksz stał wartości pr du aż do wyst pienia gazowania i na st pnie mniejsz .4 . zasilania układów zabezpie czeń. • Baterie trakcyjne do zasilania silników w wózkach aku mulatorowych. Napi cie jednego ogniwa znamionowe pod koniec ładowania pod koniec wyładowania Sprawność elektryczna (pojemnościowa) Sprawność energetyczna 2 2. zamkni te prawie szczelnie (odprowadzaj do atmosfery tylko 1% gazów wydzielaj cych si podczas pracy akumulatora).85 1.25.2 1. Jak powinny być zamontowane baterie stacyjne? Baterie stacyjne powinny być zamontowane na podstawach izolacyjnych zapewniaj cych rezystancj wzgl dem ziemi. Dane charakterystyczne akumulatorów Akumulatory Kwasowe Zasadowe kadmowo żelazowo ni kłowe niklowe 524. Tablica 4. 1. Coraz szersze zastosowanie znajduj akumulatory kwasowe tak zwane bezobsługowe. Urządzenia akumulatorowe 4. Akumulatory bezobsługowe s zbudowane z płyt ze specjalnego stopu ołowiu. zmniejszaj cego znacznie zjawisko korozji płyt. które ponownie wchłaniaj opary kwasu.2. Lądowanie akumulatorów 526. również stał wartości pr du aż do pełnego naładowania (około 11 godzin). Jakie rozró niamy baterie akumukrlorów w zale ności od przeznaczenia eksploatacyj nego? W zależności od przeznaczenia eksploatacyjnego rozróżnia si nast puj ce rodzaje baterii akumulatorów: • Baterie stacyjne do zasilania oświetlenia awaryjnego za silania sterowania ł czników. Dla baterii bezobsługowych dopuszcza si stosowanie podstaw metalowych.85 1. Jakie przebiegi prądów ładowania akumulatorów stosuje się w praktyce? W praktyce stosuje si nast puj ce przebiegi pr dów ładowania: • do ładowania baterii stacyjnych przy dozorze i r cznej re gulacji pr du ładowania stosuje si : ładowanie stał wartości pr du (czas do 20 godz. Napi cia znamionowe ogniw i dane charakterystyczne akumulatorów podano w tablicy 4.75+1. 525. Na jakie napięcia budowane są baterie akumulatorów? Baterie akumulatorów budowane s na dowolne napi cia przez szeregowe poł czenie ogniw akumulatorów.).11. • do ładowania automatycznego pojedynczych baterii wóz ków akumulatorowych stosuje si : ładowanie jednostopniowe pr dem zmniejszaj cym si (około 11 godzin).11. 522.25.

4. z kanałem ściekowym. przekroczenie napi cia. bateria rozładowana i inne. brak ci głości obwodu baterii. • termometru do pomiaru temperatury elektrolitu. W jaki sposób przygotowuje się elektrolit? Elektrolit przygotowuje si . 530. fartuchów i kaloszy gumowych. Z chwil gdy roztwór osi gnie temperatur 20°C należy dokonać pomiaru g stości. 532. Baterie mog pracować w cyklu ładowanie rozładowanie lub we współpracy ze stale wł czonym prostownikiem (do zasilania urz dzeń wymagaj cych dużej stałości napi cia. Jaki sprzęt ochronny stosuje się przy obsłudze baterii akumulatorów? Obsługa baterii akumulatorów. 527. że dolewamy małym strumieniem kwas do wody. • woltomierza na pr d stały o zakresie pomiarowym 0 3 V do pomiarów napi cia na zaciskach ogniwa oraz o zakresie dostosowanym do napi cia całej baterii. a w szczególności prace zwi zane z przygotowaniem i uzupełnieniem elektrolitu powinny być wy konywane przy użyciu okularów ochronnych oraz r kawic.66). przekroczenie temperatury. [95] b) 528. 4. ładowanie jest niezupełne (około 7 godzin). W jaki sposób ładuje się baterie stacyjne bezobsługowe? Ładowanie baterii stacyjnych składaj cych si z akumulatorów bezobsługowych należy wykonywać ściśle według zaleceń wytwórcy. 529. 298 299 . Rys. 531. w którym ładuje si akumulatory powinno być suche. Jakie warunki powinno spełniać pomieszczenie. wyposażone w wentylacj naturaln (grawitacyjn ) za pomoc kanałów nawiewnych i wywiewnych oraz w wentylacj sztuczn . równa i kwasoodporna. w którym ładuje się akumulatory? Pomieszczenie. • w układ alarmowy sygnalizuj cy: brak ładowania baterii. Tempe ratura winna być stabilna w granicach (20 ^25)°C i powinna być za chowana czystość. b) typu BSK przeznaczo ny do zasilania baterii wózków akumulato rowych. W pobliżu pomieszczenia powinien znajdować si zlew i kran z wod bież c . baterie stacyjne) (rys. Jakich przyrządów pomiarowych u ywa się w eksploatacji baterii akumulatorów? W eksploatacji baterii akumulatorów używa si nast puj cych przyrz dów pomiarowych: • aerometru do kontroli g stości elektrolitu.66. np. Do ładowania stosuje si odpowiednie zasilacze wyposażone: • w automatyczn kompensacj termiczn końcowego na pi cia ładowania. • w układ ograniczaj cy pr d ładowania. a nigdy odwrotnie. W akumulatorni powinna być zastosowana pełna klimatyzacja. Jakie urządzenia słu ą do ładowania baterii akumulatorów? Do ładowania baterii akumulatorów służ najcz ściej prostow niki.• do szybkiego doładowywania baterii wózków akumulato rowych stosuje si ładowanie dwustopniowe: na pocz tku o stałej wartości i nast pnie pr dem zmniejszaj cym si . Podłoga pomieszczenia powinna być twarda. Prostowniki: a) typu PAF współpracuj cy z bateri akumulatorów stacjonarnych. przy czym należy pami tać. rozcieńczaj c kwas siarkowy wo d destylowan .

301 . • przygotowanego elektrolitu o g stości 1.15 g/cm3 w ogniwach wyładowanych. Jak nale y postępować w wypadku rozlania się kwasu? Rozlany kwas (elektrolit) należy bezzwłocznie usun ć. a oznak naładowania jest g stość elektrolitu (1. • 1. Czy wolno napełniać akumulatory zimnym elektrolitem? Akumulatorów nie wolno napełniać zimnym elektrolitem.75) V.2) V na jedno ogniwo. zasy puj c miejsce rozlania kwasu trocinami z piaskiem.22 g/cm3. Jaka powinna być temperatura elektrolitu w czasie ładowania akumulatorów? W czasie ładowania akumulatorów temperatura elektrolitu nie powinna przekroczyć 40°C.16 1. 540. z chwil osi gni cia 35°C należy zmniej szyć wartość pr du ładowania o ok. najpierw na płytach ujemnych (szarych). Nα czym polega zewnętrzna konserwacja baterii akumulatorów? Zewn trzna konserwacja baterii akumulatorów polega na utrzymywaniu naczyń akumulatorowych w stanie suchym oraz na oczyszczaniu ł czy z nalotów (siarczanów) tworz cych si w wyniku parowania elektrolitu. Jak nale y postępować w razie oblania kwasem ubrania lub ciała? W razie oblania kwasem ubrania lub ciała należy miejsce ob lania natrzeć rozcieńczonym amoniakiem lub 5% roztworem sody amoniakalnej (zoboj tnienie kwasu).2 g/cm3 jeżeli g stość po naładowaniu jest mniejsza od 1. Przy niższym napi ciu na ogniwie (poniżej 2. Równomierne. silne gazowanie płyt wskazuje na naładowanie akumulatora w tym wypadku. Jakim napięciem nale y ładować baterię akumulatorów? Przy ładowaniu ci głym przyjmuje si (dla akumulatorów kwasowych) napi cie (2. a g stość elektrolitu 1. a nast p nie na dodatnich (brunatnych). 537.28 g/cm3 w ogniwach naładowanych (wielkość zależy od rodzaju i budowy akumulatora).2+1.3 g/cm3). Jaka powinna być gęstość elektrolitu w akumulatorach kwasowych? G stość elektrolitu w akumulatorach zależy od stopnia nała dowania (wyładowania) ogniwa i wynosi: • 1. a nast pnie podło g zmyć obficie wod . Jakie są oznaki naładowania akumulatorów? Podczas ładowania podnosi si napi cie na ogniwach i wzrasta g stość elektrolitu i pod koniec ładowania nast puje wydzielanie si p cherzyków gazu.8 V na jedno ogniwo.2 g/cm3) oraz liczba amperogodzin ładowania. 539. gdyż powoduje to uszkodzenie płyt ujemnych. 542.4 V) akumulator nie gazuje. Jak nale y postępować w razie ubytku elektrolitu w akumulatorach? W razie ubytku elektrolitu w akumulatorze należy uzupełnić poziom elektrolitu przez dolanie: • wody destylowanej jeżeli g stość elektrolitu pod koniec ładowania jest wi ksza niż 1. gdy napi cie na każdym ogniwie wynosi (2. 50%. 535.22 g/cm3 (1.533. Jaki powinien być poziom elektrolitu w akumulatorze? Poziom elektrolitu w akumulatorze powinien być utrzymany na wysokości około 15 mm ponad górn kraw dzi płyt. natomiast twarz lub oczy należy przemyć 2% roztworem sody oczyszczonej. Nie wolno uzupełniać poziomu elektrolitu przez dolewanie st żonego kwasu siarkowego.2 g/cm3. 541. Miejsca oczyszczone należy pokrywać wazelin . Zestaw tych środków po winien być umieszczony w akumulatorni. Uwaga: Do akumulatorów tak zwanych bezobsługowych nie wolno stosować żadnych elektrolitów płynnych i dolewać wody destylowanej. 538. Elektrolit przed napeł nieniem powinien mieć temperatur (10+15) °C. 534. aby akumulator można było w pełni naładować. 536. natomiast przy ładowaniu szybkim można podwyższyć do 2.15+2.65 2. 300 Napi cie ładowania musi mieć tak wartość.

Kiedy urządzenie prostownikowe lub akumulatorowe mo na ponownie włączyć do ruchu jeśli zostało samoczynnie wyłączone przez zabezpieczenie? W razie samoczynnego wył czenia urz dzenia prostowniko wego lub akumulatorowego przez zabezpieczenie. Na podstawie czego powinna być prowadzona eksploatacja urządzeń prostownikowych i akumulatorowych? Eksploatacja urz dzeń prostownikowych i akumulatorowych powinna być prowadzona na podstawie programu pracy tych urz dzeń. 548. Zasady eksploatacji urządzeń prostownikowych i aku mulatorowych 543. Jakie czynności wchodzą w zakres przeglądu urządzeń akumulatorowych? Przegl dy urz dzeń akumulatorowych powinny obejmować: 1) oględziny. • działania ł czników oraz ich stanu technicznego.4. 2) pomiary: • napi ć ogniw akumulatorowych. W jakich terminach nale y przeprowadzać oględziny urządzeń prostownikowych i akumulatorowych? Ogl dziny urz dzeń prostownikowych i akumulatorowych na leży przeprowadzać: • w obiektach ze stał obsług urz dzeń raz na zmian w ograniczonym zakresie określonym w instrukcji eksplo atacji i w pełnym zakresie nie rzadziej niż raz w miesi cu. • rezystancji izolacji w stosunku do ziemi baterii akumulatorów. 547. 546. • ci głości i stanu poł czeń głównych torów pr dowych. 3) sprawdzenie: • stanu technicznego zespołu prostownikowego. nie wolno spożywać posił ków i napojów oraz używać otwartego ognia. sterowniczych i sy gnalizacyjnych. W jakich terminach powinny być przeprowadzane przeglądy urządzeń prostownikowych i akumulatorowych? Przegl dy urz dzeń prostownikowych i akumulatorowych po winny być przeprowadzane nie rzadziej niż raz w roku. a ocena stanu technicznego dokonywana nie rzadziej niż raz w roku. 4) konserwacje i naprawy urz dzeń. blokad i innych urz dzeń zapewniaj cych bezpieczeństwo pracy. • stanu osłon. 2) pomiary rezystancji izolacji. Jak często powinna być prowadzona obserwacja i ocena stanu technicznego urządzeń prostownikowych i akumulatorowych? Obserwacja stanu technicznego urz dzeń prostownikowych powinna być prowadzona na bież co. która spowodowała wył czenie. ponowne wł czenie do ruchu tego urz dzenia może nast pić po ustaleniu i usuni ciu przy czyny.11. w któ rych odbywa si ładowanie akumulatorów. rozdzielni i instalacji. • rezystancji ł czników wewn trz baterii akumulatorów. 550. Jakie czynności wchodzą w zakres przeglądu urządzeń prostownikowych? Przegl dy urz dzeń prostownikowych powinny obejmować w szczególności: 1) ogl dziny. W razie spawania lub lutowania z użyciem otwartego ognia prace te wolno wykonywać po dodatkowym przewietrzeniu. • w obiektach bez stałej obsługi urz dzeń nie rzadziej niż raz w miesi cu. 549. 544. Czy w pomieszczeniach w których odbywa się ładowanie akumulatorów wolno spo ywać posiłki oraz u ywać otwartego ognia? W akumulatorniach i w pomieszczeniach zamkni tych. • pojemności baterii. • działania urz dzeń zabezpieczaj cych. • działania urz dzeń zabezpieczaj cych. 545.3. 3) sprawdzenie: • stanu technicznego ogniw akumulatorowych i rozdzielni. 302 303 . • ci głości i stanu poł czeń głównych torów pr dowych.

stan skuteczności działania urz dzeń wentylacyjnych po mieszczeń oraz urz dzeń grzewczych w miejscu zainsta lowania urz dzeń prostownikowych. • stan czystości pomieszczeń. 305 . • stan zespołów prostownikowych. jak również pojemników z zapasowymi cz ściami ogniw. kompletność dokumentacji eksploatacyjnej. • stan napisów i oznaczeń informacyjno ostrzegawczych. wo dy destylowanej i cz ści zamiennych. • stan i warunki przechowywania oraz przydatności do użyt ku odzieży ochronnej. stan i warunki przechowywania oraz przydatności do użyt ku sprz tu ochronnego i przeciwpożarowego. • stan ł czników. • stan urz dzeń zabezpieczaj cych. rozdzielni i instalacji. • wysokość temperatur w pomieszczeniach i warunki chło dzenia. Kiedy wyniki pomiarów wykonywanych w ramach przeglądów urządzeń prostowniczych i akumulatorowych naie y uznać za prawidłowe? Wyniki pomiarów wykonywanych w ramach przegl dów urz dzeń prostowniczych i akumulatorowych należy uznać za prawi dłowe jeżeli spełniaj wymogi podane w punkcie 4. • stan wyposażenia w środki do neutralizacji elektrolitu. Jakie czynności wchodzą w zakres oględzin urządzeń akumulatorowych? Podczas przeprowadzania ogl dzin urz dzeń akumulatorowych należy sprawdzić w szczególności: • zgodność układu poł czeń z ustalonym programem pracy. 552. • stan napisów i oznaczeń informacyjno ostrzegawczych. stan pomieszczeń i zamkni ć.• • stan osłon i innych urz dzeń zapewniaj cych bezpieczeń stwo pracy. • • • • • • • 304 działania oświetlenia elektrycznego w miejscu zainstalo wania urz dzeń prostownikowych. • działanie przyrz dów kontrolno pomiarowych. Jakie czynności wchodzą w zakres oględzin urządzeń prostownikowych? Podczas przeprowadzania ogl dzin urz dzeń prostownikowych należy sprawdzić w szczególności: • zgodność układu poł czeń z programem pracy.11. • działania oświetlenia w pomieszczeniu. warunków przechowywania i stanu zapasu elektrolitu. 523. • stan zbiorników z elektrolitem i wod destylowan . • wartość napi cia przy buforowej pracy z bateri akumula torów. • stan i skuteczność działania urz dzeń wentylacji pomiesz czeń z urz dzeniami akumulatorowymi. sterowniczych i sygnali zacyjnych. 4) konserwacje i naprawy urz dzeń. stan ochrony przeciwporażeniowej i przeciwpożarowej. • stan urz dzeń zabezpieczaj cych.4. • działania przyrz dów kontrolno pomiarowych. • stan pomieszczeń i zamkni ć. 551. wysokość temperatury w pomieszczeniach i warunki chło dzenia urz dzeń. sprz tu ochronnego i przeciwpoża rowego. • stan ogniw akumulatorowych i poł czeń mi dzy nimi a roz dzielni . • stan ochrony przeciwporażeniowej i przeciwpożarowej.

Co to jest zespół prądotwórczy? Zespół pr dotwórczy jest to samodzielne źródło pr du składa j ce si z pr dnicy synchronicznej i z nap dzaj cego silnika spalino wego ustawionych na wspólnej ramie. 4. Rezystancja ł cznika wewn trz baterii akumulatorów jest nie wyższa niż 130% wartości średniej rezystancji ł czników. • przewoźne. jttyś. Urz dzenia prostownikowe. nie niższa niż: 1000 na 1 V napi cia znamionowego pr du stałego i nie niższa niż 500 k Pomiary napi ć ogniw akumulatorowych.12. W zależność.67). Pojemność baterii akumulatorów jest nie mniejsza niż 80% jej pojemności zna mionowej. Wymagania 4. Napi cie ogniwa akumulatorowego zmierzone przy obci żeniu baterii aku mulatorów nie różni si wi cej niż o 0.03 V od wartości średniej napi ć ogniw akumulatorowych. Pomiary pojemności baterii akumulatorów Pomiary rezystancji izolacji baterii akumula torów w stosunku do ziemi.4. Do czego słu ą zespoły prądotwórcze stacjonarne? Zespoły pr dotwórcze stacjonarne stanowi rezerwowe źródło zasilania w przypadku zaniku napi cia z sieci energetyki zawodowej (rys.4. Rezystancja izolacji baterii akumulato rów w stosunku do ziemi jest nie niższa niż 500 na 1 V napi cia znamionowe go baterii akumulatorów i nie niższa niż 10 kD dla całej baterii akumulatorów. [90] 306 307 . Pomiary rezystancji ł czników wewn trz baterii akumulatorów.67Zespół pr dotwórczy stacjonarny. od przeznaczenia zespoły pr dotwórcze dzielimy na: • stacjonarne stanowi ce rezerwowe źródło zasilania.4. 555. Wymagania w zakresie wyników pomiarów urządzeń prostownikowych i akumulatorowych [16] Nazwa urz dzenia Zakres badań Pomiary rezystancji izolacji w stosunku do ziemi obwodów głów nych oraz obwodów i urz dzeń pomocniczych. Urz dzenia akumulatorowe.11. Rodzaje zespołów prądotwórczych 554. Zespoły prądotwórcze 4.12.1.

308 309 . [90] 556. czy uruchomienie tego zespołu nie stworzy zagroże nia bezpieczeństwa obsługi. • charakterystyk zasilanych odbiorników i wymagane przez nie wartości napi ć oraz zakres cz stotliwości. w wozach technicznych.leżeli zespół przewidziany jest do rezerwowego zasilania urz dzeń zasilanych ze wspólnej sieci energetyki zawodowej w przyj ciu do eksploatacji powinien uczestniczyć jej przedstawiciel.12. centra lach telekomunikacyjnych.. Rys. • warunki uruchamiania i przewidywany czas pracy. Kiedy mo e nastąpić przyjęcie zespołu prądotwórczego do eksploatacji? Przyj cie zespołu pr dotwórczego do eksploatacji może nast pić po przeprowadzeniu z wynikiem pozytywnym prób i pomiarów. otoczenia i urz dzenia. Szczegółowy zakres i formy reje stracji określa instrukcja eksploatacyjna. Dla jakich zespołów prądotwórczych powinien być opracowany program pracy i co powinien zawierać? Program pracy powinien być opracowany dla zespołu pr do twórczego o mocy znamionowej 32 kVA lub wi kszej i powinien zawierać: • układ poł czeń sieci dla ruchu w warunkach normalnych i przy zakłóceniach.68. • moc przewidywan do dostarczania z zespołu pr dotwórczego. Jakie są zasady monta u zespołów prądotwórczych stacjonarnych? Zespoły stacjonarne montowane s na fundamentach w pomiesz czeniach zamkni tych. wozach rentgenow skich. na wiertnicach itp. stacjach uzdatniania wody.2. Instaluje si je mi dzy innymi w szpitalach. Program pracy zespołu pr dotwórczego należy opracowywać nie rzadziej niż raz na trzy lata. 561. 1 2 . 4 . Co nale y sprawdzić przed uruchomieniem zespołu prądotwórczego przez obsługę? Przed uruchomieniem zespołu pr dotwórczego przez obsług należy sprawdzić. na budowach. 557.1. • wymagania w zakresie oszcz dności paliw i energii. Zespół pr dotwórczy o napi ciu znamionowym 0. ciepłowniach. 559. Uruchomienie zespołu prądotwórczego i programy pracy 558. 560. Zespoły stacjonarne wyposażone s zwykle w samoczynne urz dzenia rozruchowe uruchamiaj ce zespół w chwili zaniku napi cia w sieci podstawowego zasilania z energetyki zawodowej i zatrzymuj ce zespół po powtórnym pojawieniu si napi cia. W jaki sposób powinno być udokumentowane prowadzenie ruchu zespołu prądo twórczego? Prowadzenie ruchu zespołu pr dotwórczego powinno być reje strowane w dzienniku operacyjnym. • wielkość zapasu paliwa i oleju. 4. zakła dach produkcyjnych wymagaj cych ci głości zasilania itp.4 kV lub wyższym przed przyj ciem do eksploatacji powinien być poddany ruchowi próbnemu na warunkach określonych w dokumentacji fa brycznej . Tablica kontrolno pomiarowa zespołu pr dotwórczego. 2 . synchronizacj z sieci i inne warunki zasilania określonych odbiorników. Do czego słu ą zespoły prądotwórcze przewoźne? Zespoły pr dotwórcze przewoźne służ do zasilania odbiorni ków elektrycznych w miejscach oddalonych od sieci elektroenerge tycznej np. Eksploatacja zespołów prądotwórczych 4. • sposób przył czenia do wspólnej sieci.

• sprawdzamy wzbudzanie pr dnicy wg wskazań woltomierza. 563. nie może być wyższa od mocy zespołu pr dotwórczego wyrażonej w kilowatach. • stan ochrony przeciwporażeniowej i zabezpieczenia prze ciwpożarowego. jeżeli moc tego zespołu nie przekracza 60 kW (maksimum 42 kW). Moc silnika zasilanego z zespołu pr dotwórczego poprzez przeł cznik gwiazda trójk t. • sprawdzić stan szczotek i pierścieni ślizgowych. 311 . • sprawdzić stan zabezpieczeń. • zgodność warunków pracy z dokumentacj fabryczn . praca i zatrzymywanie zespołu prądotwórczego? Uruchomianie. • sprawdzić stan paliwa. Obsługa zespołów prądotwórczych 566. • rozgrzewamy silnik tak. • 50% mocy znamionowej zespołu pr dotwórczego. zwartego zasilanego bezpośrednio z zespołu pr do twórczego o napi ciu znamionowym do 1 kV. • dostosowanie mocy i napi cia znamionowego zespołu pr dotwórczego do mocy i napi cia zasilanych odbiorników. 310 565. usun ć nieszczel ności i poluzowania. • uruchamiamy silnik w sposób podany w instrukcji eksplo atacji. 4. a nast pnie: • dokonać ogl dzin cz ści zewn trznych. • sprawdzić stan uziemień. • dane na tabliczkach znamionowych.2. • zgodność obrotów silnika z kierunkiem odpowiadaj cym kierunkowi nap dzanej pr dnicy. • prawidłowość poł czenia sieci elektroenergetycznej. • sprawdzić szczelność przewodów paliwowych silnika. aby uzyskać odpowiedni tempe ratur płynu chłodz cego i oleju. Co nale y sprawdzić przed uruchomieniem na nowym stanowisku pracy ruchomego zespołu prądotwórczego? Przed uruchomieniem na nowym stanowisku pracy ruchomego zespołu pr dotwórczego należy sprawdzić: • prawidłowość ustawienia zespołu pr dotwórczego. nie może być wyższa niż: • 70% mocy znamionowej zespołu pr dotwórczego. dla 100 kW moc silnika może wynosić 50 kW). W jaki sposób powinno odbywać się uruchomianie. • sprawdzić czy wył cznik główny znajduje si w położeniu wył czonym.562. 567. • ustawiamy regulatorem ż dane napi cie. Jakie czynności nale y wykonać przed ka dym uruchomieniem zespołu prądo twórczego? Przed każdym uruchomieniem zespołu pr dotwórczego należy go oczyścić.2. • sprawdzić i uzupełnić stan płynu chłodz cego. jeżeli moc tego zespołu jest wyższa niż 60 kW (np. praca i zatrzymywanie zespołu pr dotwórczego powinny odbywać si zgodnie z dokumentacj fabryczn . • sprawdzamy ciśnienie oleju. Jakie oznaczenia powinny być umieszczone na zespole prądotwórczym? Na zespole pr dotwórczym powinny być umieszczone i utrzyma ne w stanie czytelnym nast puj ce oznaczenia: • strzałki na obudowach silnika i pr dnicy wskazuj ce wy magane kierunki ich wirowania. 564. • sprawdzić stan otworów wentylacyjnych. W jaki sposób uruchamiamy zespół i włączamy obcią enie? Zespół pr dotwórczy uruchamiamy po przygotowaniu go do pracy w nast puj cy sposób: • sprawdzamy swobodny przepływ paliwa.12. Jakiej mocy silniki zwarte mo na podłączać do zespołu prądotwórczego o napięciu do 1 kV? Jeżeli dokumentacja techniczna nie stanowi inaczej moc silnika elektrycznego. • symbole zacisków ochronnych i wyprowadzeń końców uzwojeń pr dnicy.

wzrost temperatury płynu chłodz cego. • nie dopuszczać do przeci żenia pr dnicy. Co nale y do obowiązków obsługi w czasie pracy? W czasie pracy osoba obsługuj ca zespół pr dotwórczy powinna: • obserwować wskazania przyrz dów pom iarowo kontrolnych. 2) po zdj ciu obci żenia zatrzymać silnik. • • kontrolować grzanie si łożysk pr dnicy. Kiedy zespół prądotwórczy nale y zatrzymać niezwłocznie podczas pracy? Zespół pr dotwórczy należy zatrzymać niezwłocznie podczas stwierdzenia: • zagrożenia życia ludzkiego. kontrolować prac silnika i pr dnicy. • przygotowanie zespołu do pracy. • przestrzeganie postanowień instrukcji eksploatacyjnej. • • groźby uszkodzenia silnika lub pr dnicy. • cz ści metalowe zespołu pr dotwórczego i odbiorników nie b d ce w normalnych warunkach pod napi ciem po winny być ze sob poł czone dodatkowym przewodem (poł czenie wyrównawcze). • urz dzenia odbiorcze powinny mieć własn ochron od porażeń zgodn z obowi zuj cymi przepisami zależn od zastosowanego układu sieciowego. • nie wolno wykonywać podczas pracy zespołu żadnych na praw cz ści elektrycznych. wyst pienia nieprawidłowych stuków i szumów). a także nie zezwala si na prac 569. uszkodzenia urz dzeń pomocniczych. 568. • kontrolować ciśnienie oleju i jego temperatur . 571. • prowadzenie dziennika operacyjnego. Jakie środki ostro ności nale y zachować przy obsłudze zespołu prądotwórczego? Podczas obsługi elektrycznej cz ści zespołu należy zachować nast puj ce środki ostrożności: • wszystkie metalowe cz ści zespołu powinny być ze sob elektrycznie poł czone. a cz sto tliwość regulacj dopływu paliwa tak. • zakłóceń w pracy silnika spalinowego (spadku ciśnienia oleju. doregulowujemy regulatorem r cznym napi cie. W jaki sposób powinno odbywać się zatrzymywanie zespołu? Zatrzymywanie zespołu powinno odbywać si w nast puj cej kolejności: 1) wył czyć obci żenie wył cznikiem głównym przestawiaj c go w położenie „0" (w razie potrzeby odł czyć poszczególne odbiory). • sprawdzić czy wskaźnik ładowania akumulatorów wska zuje „ładowanie". wył czyć dopływ paliwa i sprawdzić łatwość obracania wału korbowego. • kontrolować wskaźniki temperatury płynu chłodz cego. Kto mo e obsługiwać i prowadzić eksploatację zespołów prądotwórczych? Zespoły pr dotwórcze mog obsługiwać osoby posiadaj ce do datkowe kwalifikacje w zakresie eksploatacji zespołów pr dotwórczych. • prowadzenie drobnych napraw w zakresie ustalonym in strukcj . żeby przy znamio nowym obci żeniu cz stotliwość wynosiła 50±l Hz. by nie dopuścić do przegrzania. 312 . • uzupełniać paliwo i zwracać uwag na szczelność układu paliwowego. 570. • nie wolno eksploatować zespołu nieuziemionego. • prowadzenie ogl dzin i przegl dów. z wyj t kiem zespołu z izolowanym zerem. Do obowi zków osób prowadz cych eksploatacj zespołów pr dotwórczych należy: • określenie mocy podł czonych odbiorników. • sprawdzić stan szczotek i pierścieni ślizgowych pr dnicy. • uszkodzenia zespołu pr dotwórczego. a rama zespołu uziemiona. wyposażonym w urz dzenia do stałej kontroli izolacji.• • wył cznik ustawiamy w położeniu pracy. • rejestrowanie liczby godzin pracy i ewentualnych zakłóceń w pracy. 572.

konserwacja i remonty zespołów prądotwór czych 573. układów paliwa. oleju i powietrza. • oczyszczenie styków elektrycznych. 314 315 . • pomiary rezystancji izolacji obwodów zespołu. • stanu paliwa. konserwacjom i remontowi. • sprawdzenie wyposażenia w sprz t ochronny. czy wył cznik główny jest zał czony. • odł czenia odbiorników od wspólnej sieci za pomoc wy ł cznika głównego. 2 . powinien być co najmniej raz w miesi cu smaro wany. • sprawdzenie poprawności działania wentylacji i urz dzeń odprowadzania spalin. • pomiary skuteczności ochrony przeciwporażeniowej. • nie należy dopuszczać do pracy zespołu ze zdj t osłon tarczy łożyska pr dnicy. • w czasie pracy zespołu nie wolno wymieniać wkładek to pikowych. • stanu czystości filtrów paliwa. 575. 1 2 . przyrz dów pomiarowych. chłodzenia i rozrz du. 576. 574. obwody odbiorcze powinny być możliwie najkrótsze przy możliwie najmniejszej liczbie styków i poł czeń. oleju i płynu chłodz cego. • sprawdzenie stanu zabezpieczeń przeciwpożarowych. • osłuchanie i sprawdzenie zespołu pr dotwórczego pod wzgl dem płynności pracy. uruchamiany i kontrolowany w zakresie: • stanu technicznego akumulatora rozruchowego lub instala cji rozruchowej. Co powinny obejmować oględziny zespołu prądotwórczego? Ogl dziny zespołu pr dotwórczego powinny być przeprowa dzane w czasie pracy zespołu co najmniej raz w tygodniu i powinny obejmować: • sprawdzenie stanu zespołu i jego pomieszczeń. Co powinny obejmować przeglądy zespołu prądotwórczego? Przegl dy zespołu pr dotwórczego powinny być przeprowa dzane nie rzadziej niż raz na 6 miesi cy podczas postoju i powinny obejmować: • ogl dziny. W jaki sposób powinno być zapewnione utrzymanie zespołu prądotwórczego w nale y tym stanie technicznym? Utrzymanie zespołu pr dotwórczego w należytym stanie tech nicznym powinno być zapewnione przez poddawanie go ogl dzinom. stanu technicznego pr dnicy i silnika. 3 . • wymian oleju i smarowania całego zespołu.zespołu z otwart tablic rozdzielcz lub skrzynk miesz cz c układ stabilizacji napi cia. 4 . smarowania. • sprawdzenie układu rozruchu. smarowania i chłodzenia. • poł czeń elektrycznych i stanu ochrony przeciwporaże niowej. • sprawdzenie: akumulatora lub instalacji rozruchowej i zapłonowej. • • przed wł czeniem obwodów odbieraj cych energi elek tryczn z zespołu należy sprawdzić. • sprawdzenie wskaźników kontrolno pomiarowych. • sprawdzenie układu zasilania w paliwo. sygnalizacyjnych i zabez pieczeń. wył czony z ruchu. • sprawdzenie stanu ochrony przeciwporażeniowej. Oględziny. prawidłowego działania w szczególności ponadnapi ciowe go samoczynnego wył czania wył czników oraz blokad. Jakie czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzane przy zespole prądotwór czym stanowiącym rezerwowe źródło zasilania? Zespół pr dotwórczy stanowi cy rezerwowe źródło zasilania. • • wartości rezystancji izolacji uzwojeń pr dnicy. • działania pomp dostarczaj cych paliwo.

regulacji temperatu ry. urz dzenia grzejne indukcyjne. czynności konserwacyjne.70). W kraju spotyka si nast puj ce urz dzenia grzejne oporowe: • piece elektryczne oporowe komorowe typu POK (rys. 577. Jakie urządzenia grzejne mają du e znaczenie przemysłowe? Duże znaczenie przemysłowe maj urz dzenia grzejne oporo we. wyżarzania jasnego (rys. ułożone na ceramicznych kształtkach i umieszczone w ścianach bocznych.69. 4. w atmosferze powietrza jak: nagrzanie przed hartowaniem i wyżarzanie. w gloazotowania. Ocena stanu technicznego zespołu pr dotwórczego powinna być dokonywana nie rzadziej niż raz w roku. Rys.13. wraz z urz dzeniami: sterowniczo pomiarowymi. stropie i na dnie komory grzejnej. • urz dzenia grzejne pojemnościowe. • piece łukowe pośrednie i bezpośrednie. 4. 4. Urządzenia elektrotermiczne 4.1. • piece elektrodowe. układu regulacji zespołu. W jakich terminach przeprowadza się remonty zespołów prądotwórczych? Terminy i zakresy przeprowadzania remontów zespołu pr dotwórczego określa kierownik zakładu (pracodawca) na podstawie wyników stanu technicznego zespołu. nagrzewania przed hartowa niem. [87] 316 317 . urz dzenia grzejne elektrodowe i urz dzenia grzejne łukowe. 4.• • stanu technicznego tablicy rozdzielczej. Jak zbudowane są urządzenia grzejne oporowe? Źródłami ciepła w urz dzeniach grzejnych oporowych s elementy grzejne wykonane w postaci spiralnych skr tek z drutu oporowego. jak: jasnego hartowania. Jakie urządzenia zaliczamy do urządzeń elektrotermicznych? Do urz dzeń elektrotermicznych zalicza si : • piece oporowe i nagrzewnice oporowe oraz suszarki. Piec oporowy ko morowy typu POK. 580. • piece i nagrzewnice indukcyjne.69) przeznaczone do obróbki cieplnej w zakresie tempe ratur do 1000°C. wymian zużytych cz ści. naw glania. w szczególności do: na w glania. Rodzaje i budowa urządzeń elektrotermicznych 578. w gloazotowania.13. wytwarzania i regulacji atmosfer ochronnych oraz liniami techno logicznymi. 579. lub w inny sposób zależny od typu urz dzenia. • uniwersalne piece elektryczne komorowe z atmosfer re gulowan typu PEKAT przeznaczone do obróbki cieplnej w atmosferach regulowanych w zakresie temperatur od 750°C do 950°C. stanu oświetlenia w miejscu pracy zespołu. • piece elektryczne wgł bne z atmosfer regulowan typu PEGAT przeznaczone do obróbki cieplnej metali w zakre sie temperatur 750°C do 950°C.

71). 4.72. 4. 4. [87] Rys. piece komorowe do pracy z atmosfer regulowan typu B EN przeznaczone do obróbki cieplnej i cieplno chemicznej • piec do wypalania ceramiki (rys. Rys. Suszarka komorowa tvpuSEL[871 • • piec taśmowy do podgrzewania przed hartowaniem. Piec do wypalania ceramiki [87] • piece tyglowe przeznaczone do topienia aluminium ("rys 4. [87] Rys. Piec oporowy wgł bny typu PEGAT.73. 4. 4.72). Piec tyglowy przechylny do topienia aluminium.Rys.73). 4.71. suszarki komorowe typu SEL przeznaczone do podgrze wania i suszenia różnego rodzaju wsadów do temperatury 250°C (rys.70. zakres temperatury 1320°C 318 319 .

wsadów metalowych. a uzwojenie wtórne stanowi metal topiony (wsad) znajduj cy si w zbiorniku. W skład urz dzenia grzejnego wchodzi transformator służ cy do regulacji mocy za pomoc zmiany napi cia (autotransformator) oraz 583. 2 wsad. 4 wsad (uzwojenie wtórne). We wzbudniku umieszczony jest tygiel pieca. 2 wzbudnik (uzwoje nie pierwotne). Piec indukcyjny rdzeniowy zasilany jest napi ciem prze miennym. Rys. Zasada działania in dukcyjnego pieca rdzeniowego: 1 rdzeń. Piece indukcyjne bezrdzeniowe stosowane s do topienia stali stopo wych metali szlachetnych. 3 2. o cz stotliwości sieciowej.75. 4. 582. Uzwojenie pierwotne zwane wzbudni kiem zasilane jest napi ciem 220. stali nierdzewnej. Rys.76. 4. 584. Wzbudnik chłodzony jest wod .75. Piece budo wane s jako jednofazowe zasilane napi ciem (500 3000) V. Wzbudnik zasila ny jest napi ciem przemiennym o cz stotliwości 50 Hz. maksymalna temperatura pracy 1320°C. Jak zbudowany jest piec indukcyjny rdzeniowy? Zasad budowy pieca indukcyjnego rdzeniowego pokazano na rys. 4. • nagrzewnice indukcyjne. metali trudnotopliwych i żeliwa oraz do topienia metali w próżni. 3 — korytko ogniotrwałe. Piece te stosuje si do topienia metali kolorowych. ± Rys.74. wyżarzania i odgazowa nia. 581. Wzbudnik chłodzony jest wod . • piece indukcyjne bezrdzeniowe. W skład urz dzenia grzejnego wchodzi transformator i bateria kondensatorów do poprawy współczynnika mocy. 4. 4 — wzbudnik. 4. Piec indukcyjny ty glowy bezrdzeniowy: I — tygiel. nagrzewnice indukcyjne do na 320 321 . bateria kondensatorów do poprawy współczynnika mocy. Jak zbudowane są nagrzewnice indukcyjne? W zależności od przeznaczenia budowane s nagrzewnice in dukcyjne do nagrzewania skrośnego. działa na zasadzie transformatora pracuj cego w stanie zwarcia. 380 lub 500 V.74). Piec komorowy z atmosfer regulowan . 4. Jaki jest podział urządzeń grzejnych indukcyjnych? Urz dzenia grzejne indukcyjne dziel si na: • piece indukcyjne rdzeniowe. [87] • piece próżniowe typu VDN stosowane do hartowania stali szybkotn cych.76. Jak zbudowany jest piec indukcyjny bezrdzeniowy? Zasad budowy pieca indukcyjnego bezrdzeniowego pokazano na rys. 3 płyta izolacyjna cieplna. Ciepło użyteczne powstaje dzi ki indukowaniu we wsadzie pr dów wirowych. głównie ze stopów żeliwa w tempera turze do 1000°C (rys.

Konstrukcje wzbudników do indukcyjnego nagrzewania skrośne go: a) wzbudnik cylindryczny. zasilanie transformatora z transformatora. 4. Konstrukcje wzbudników do indukcyjnego nagrzewania skro śnego i powierzchniowego pokazano na rys. Tem peratura powierzchni hartowanych wynosi 800+I000°C.78. h) posuwowego wałów. napi ciem 3 x 3 80 V. Rys.79. [106] • • 322 323 . 4. Nagrzewnice do hartowania powierzchniowego: a) jednoczesnego. Nagrzew nice indukcyjne skrośne stosuje si do nagrzewania k sów stalowych. b) wzbudnik przelotowy. szafa przekształtnika wyposażona w zamkni ty obieg chłodzenia wodnego z wymiennikiem ciepła woda woda i pomp wodn . c) wzbudnik szczeli nowy przelotowy z przenośnikiem wsadu.79 pokazano tyrystorowy przekształtnik cz stotliwo ści produkcji Instytutu Elektrotechniki o nast puj cych parametrach technicznych: napi cie wyjściowe 800 V. Rys.77. 3 izolacja cieplna. 4. Stosowane cz stotliwości 500 10000 Hz i 60+500 kHz. cz stotliwość 8 10 kHz.3 cm niekiedy 1+3 cm. 7.1+0. 1 wzbudnik.78. pr d wyjściowy 400 A. c) posuwowego otworów. 4.grzewania zbiorników stalowych i nagrzewnice jridukcyjne do harto wania powierzchniowego. I wzbudnik. miedzianych i mosi dzu przed obróbk plastyczn . 2 wsad. Nagrzewnice indukcyjne s stosowane do hartowania powierzchnio wego cz ści maszyn na gł bokość 0. Na rys. 4 ~ rdzeń magnetyczny.77 i rys. Tyrystorowy przekształtnik cz stotliwości. a) schemat zasilania przekształtnika z sieci energetycznej. Źródłami pr du podwyż szonej i wielkiej cz stotliwości s najcz ściej stosowane obecnie tyry storowe przekształtniki cz stotliwości. 5 —przenośnik. Rys. 4. aluminiowych. 50 Hz.

Rys.13. 5 — obudowa zewn trzna. Piece pośrednie stosuje si głównie do wytopu metali nieżelaznych. 325 . Podstawowymi elementami pieca łukowego o działaniu bezpośrednim s : kadź wytopowa wraz z mechanizmami 324 4. 586. 6 — k piel solna. tor wielkopr dowy. Piece łukowe stosuje si do topienia stali i stopów żelaza.1. a wymiary tygli średnica 50 cm i wysokość 60 cm. Moce pieców łukowych w odniesieniu do ich pojemności wsadowych zawie raj si w granicach 300+600 kVA/ton .81. Jak zbudowane są piece łukowe o działaniu pośrednim? Tego typu piece wykonane s głównie jako jednofazowe o mo cach do 500 kW przy napi ciu ok.13. Piece s wyposażone w zestaw przyrz dów pomiarowych po stronie wn i po stronie nn. Działanie pieców elektrodowych polega na przepływie pr du mi dzy elektrodami zanurzonymi w roztopionych mieszaninach soli. Zasilanie pieców jest trójfazo we.585. która wykonała remont urz dzenia. 4. Jaki jest podział urządzeń grzejnych łukowych? Urz dzenia łukowe dziel si na: • piece łukowe o działaniu pośrednim. Rozgrza na przepływem pr du k piel solna przekazuje swe ciepło umieszczo nemu w niej wsadowi. • piece łukowe o działaniu bezpośrednim. Napi cie strony wtórnej nie przekracza 600 V.2. że: • odpowiadaj wymaganiom określonym w normach i prze pisach dotycz cych budowy urz dzeń elektrotermicznych oraz określonym przez wytwórc lub jednostk organiza cyjn . elektrody.80. Jak zbudowane są piece elektrodowe? Zasad budowy pieca elektrodowego pokazano na rys. 100 V. 2 — elektrody rozgrzewcze. Piec elektrodowy symetrycz ny: 1 elektrody robocze.80. transformator piecowy. 2 elektroda. Ze wzgl du na duż moc transformatory zasilane s z sieci wyso kiego napi cia (110 kV). Elektrody wykonywane s z w gla lub grafitu. 5 lej spu stowy. 4 izolacja cieplna. Jak zbudowane są piece łukowe o działaniu bezpośrednim? Zasad budowy pieca łukowego bezpośredniego trójfazowego pokazano na rys. Kiedy urządzenia elektrotermiczne nowe lub po remoncie mogą być przyjęte do eks ploatacji? Urz dzenia elektrotermiczne nowe lub po remoncie mog być przyj te do eksploatacji po stwierdzeniu. Warunki przyjęcia do eksploatacji i program pracy urzą dzeń elektrotermicznych 589. Eksploatacja urządzeń elektrotermicznych 4. 588. 3 uszczelnienie i przepust izolacyjny chłodzone wo d 4 otwór wsadowy. Piec łukowy bezpośredni trójfazowy: 1 obudowa i izolacja. Moc pieców elektrodowych z zasady nie prze kracza 150 kW. 6 wsad b d cy przeciwn elektrod . Do zasilania pieców stosuje si napi cie przemienne regulowane trans formatorem zasilaj cym.81. nap dowymi. 4. Rys. 4. 587. 3 — szamotowa obudowa tygla. 4.2. układ samo czynnej regulacji elektrod.

zainstalowano je zgodnie z dokumentacj techniczn i wa runkami technicznymi, • odpowiadaj warunkom ochrony przeciwporażeniowej i przeciwpożarowej, • wyniki przeprowadzonych badań technicznych w zakresie podanym w punkcie 4.13.3 s zadowalaj ce, • protokół odbioru technicznego urz dzenia po remoncie potwierdza zgodność parametrów technicznych z doku mentacj . 590. Jakie napisy i oznaczenia powinny być umieszczone na urządzeniach elektrotermicz nych? Na urz dzeniach elektrotermicznych powinny być umieszczo ne i utrzymane w stanie czytelnym nast puj ce napisy i oznaczenia: • symbole elementów urz dzenia zgodne z dokumentacj techniczn , • symbole zacisków ochronnych, i • dane na tabliczkach znamionowych, • napisy określaj ce funkcje elementów sterowania i sygna lizacji, • oznaczenia stosowanych zabezpieczeń i wartości ich na stawienia. 591. Co powinny określać programy pracy urządzeń elektrotermicznych? Programy pracy urz dzeń elektrotermicznych powinny uwzgl d niać zasady racjonalnego użytkowania energii elektrycznej, a w szczegól ności określić: • minimalny czas pracy na biegu jałowym, • możliwość obniżenia poboru mocy elektrycznej w godzi nach najwi kszego obci żenia krajowego systemu elektro energetycznego, • optymalne wypełnienie komory grzejnej (tygla), które nie powinno być mniejsze niż 70% pojemności znamionowej lub dopuszczalnej masy wsadowej, jeśli dokumentacja techniczna nie stanowi inaczej,

maksymaln dopuszczaln energochłonność, w zależności od rodzaju procesu technologicznego i masy wsadowej, • wartość pr dów łuków na wybranych zaczepach i czas pracy na danym zaczepie, • wartość dopuszczalnego poboru mocy i zużycia energii elektrycznej określonej w jednostce czasu, • wskaźniki jednostkowego zużycia energii elektrycznej, • optymaln wydajność, czas nagrzewania, czas wytopu, przelotowość. Programy pracy powinny być opracowane dla urz dzeń prze kazanych do eksploatacji. Programy pracy powinny być aktualizowane w razie zmiany warunków eksploatacji urz dzeń elektrotermicznych, nie rzadziej niż raz w roku. 4.12.2.2. Oględziny, przeglądy i remonty urządzeń elektrotermicz nych 592. W jakich terminach przeprowadza się oględziny urządzeń elektrotermicznych? Ogl dziny urz dzeń elektrotermicznych przeprowadza si w ter minach ustalonych w instrukcji eksploatacji, z uwzgl dnieniem zaleceń wytwórcy i warunków pracy urz dzeń nie rzadziej niż raz na kwartał. Ogl dziny należy przeprowadzać w czasie ruchu oraz w czasie postoju urz dzeń. 593. Jakie czynności wchodzą w zakres oględzin w czasie ruchu urządzeń elektrotermicz nych? Przy przeprowadzaniu ogl dzin urz dzeń elektrotermicznych w czasie ruchu należy dokonać oceny stanu urz dzeń i sprawdzić w szczególności: • stan ochrony przeciwporażeniowej i przeciwpożarowej, • wskazania aparatury kontrolno pomiarowej, • działanie i szczelność układu chłodzenia oraz temperatur wody chłodz cej, • temperatur powierzchni obudowy i stan wymurówki,

326

327

działanie aparatury sygnalizacyjnej, sterowniczej i zabez pieczaj cej, • stan nap dów, instalacji i torów wielkopr dowych wraz z wyposażeniem, • stan poł czeń mechanicznych i elektrycznych, • działanie urz dzeń załadowczych i wyładowczych, • stan układu z atmosfer ochronn i technologiczn , • poziom hałasu i drgań, • przestrzeganie programów pracy urz dzeń elektrotermicz nych, • czystość urz dzeń elektrotermicznych. W razie stwierdzenia nieprawidłowości podczas ogl dzin, na leży je usun ć lub przekazać urz dzenia do remontu. 594. Jakie czynności wchodzą w zakres przeglądu urządzeń elektrotermicznych? W zakres przegl du urz dzeń elektrotermicznych wchodz czynności: • określone dla ogl dzin, • sprawdzenie działania wszystkich podzespołów urz dzenia elektrotermicznego, ze szczególnym uwzgl dnieniem ele mentów pracuj cych w wysokich temperaturach, • badania stanu technicznego w zakresie podanym w punk cie 4.13.3, • wymian zużytych cz ści i usuni cie stwierdzonych uszkodzeń. 595. W jakich terminach przeprowadza się przeglądy urządzeń elektrotermicznych? Terminy przegl dów powinna określać instrukcja eksploata cyjna bior c pod uwag wyniki ogl dzin i potrzeby zakładu. 596. Kiedy ruch urządzeń elektrotermicznych nale y wstrzymać? Ruch urz dzeń elektrotermicznych należy wstrzymać w razie zagrożenia bezpieczeństwa obsługi lub otoczenia oraz stwierdzenia uszkodzeń lub zakłóceń uniemożliwiaj cych eksploatacj , a w szcze gólności w razie:

• • • • •

wzrostu temperatury czynnika chłodz cego ponad wartość określon w dokumentacji fabrycznej, uszkodzenia układu z atmosfer ochronn i technologiczn , uszkodzenia instalacji chłodzenia, uszkodzenia instalacji sterowania i automatycznej regulacji, nadmiernych drgań i nadmiernego poziomu hałasu.

597. W jakich terminach przeprowadza się remonty urządzeń elektrotermicznych? Remonty urz dzeń elektrotermicznych powinny być przepro wadzane w zakresie i terminach ustalonych w instrukcji eksploatacji, z uwzgl dnieniem wyników przegl dów. 598. Co nale y do obowiązków osób prowadzących eksploatację urządzeń elektrotermicz nych? Osoby eksploatuj ce urz dzenia elektrotermiczne powinny przestrzegać instrukcji eksploatacyjnej danego urz dzenia oraz warun ków bezpiecznej pracy, a w szczególności: • stosowania ustalonego programu pracy urz dzenia, • utrzymywania zadanych parametrów technologicznych, jak temperatura, czas pracy itp., • kontrolowanie prawidłowego działania aparatury sterowa nia i automatyki, • przeprowadzania ogl dzin oraz przegl dów urz dzeń elektrotermicznych, • dokonywania badań i pomiarów kontrolnych, • przeprowadzania okresowych prac konserwacyjnych i re montowych, • zapisywać ilość zużytej energii.

328

329

4.13.3. Zakres badań technicznych urządzeń elektrotermicz nych [16]
Wymagania techniczne Zakres badań piece oporowe i suszarki elek tryczne na grzewni ce opo rowe na grzewni ce induk cyjne piece induk cyjne piece elektro dowe

Wymagania techniczne piece oporowe suszarki elek tryczne na grzewni ce opo rowe na grzewni ce induk cyjne piece induk cyjne piece elektro dowe piece łukowe

Zakres badań

piece łukowe

Sprawdzenie stanu Stan ochrony przeciwporażeniowej powinien być zgodny ochrony przeciwpo z wymaganiami ustalonymi w przepisach o ochronie przeciwpo rażeniowej i wyko rażeniowej. nanie pomiarów.

Sprawdzenie dzia łania wszystkich urz dzeń pomocni czych, mechani zmów blokad, urz dzeń załadowczych i wyładowczych, mechanizmów przechyłu.

Działanie powinno być sprawne, zgodne z warunkami podany mi w dokumentacji fabrycznej lub dostawcy urz dzenia.

Pomiar rezystancji izolacji obwodów sterowania, sygnali zacji i innych ele mentów (z wyj t kiem grzejnych).

Rezystancja izolacji mierzona megaomomierzem 1000 V po winna być: dla instalacji i elementów o napi ciu 1 kV nie mniejsza niż 1000 na 1 V napi cia znamionowego, a dla instalacji o napi ciu powyżej 1 kV nie mniejsza niż 1M kV, jeżeli wartości tych nie określił wytwórca.

Pomiar poboru mocy elektrycznej (bez wsadu) i czasu nagrzewania.

Pobór mocy nie powinien przekra czać 5% wartości podanej przez wytwórc .

Pomiar rezystancji nap du elektryczne go, stanowi cego wyposażenie urz dzeń elektroter micznych.

'obór mocy nie powi nien przekra czać 5% wartości podanej przez wytwór c .

Rezystancja izolacji powinna odpowiadać warunkom określo nym w przepisach w sprawie szczegółowych zasad eksploatacji elektrycznych urz dzeń nap dowych.

Sprawdzenie dzia łania aparatury kontrolno pomiarowej, regula cyjnej, sterowniczej i zabezpieczaj cej.

Pomiar rezystancji izolacji uzwojeń transformatora i dławika piecowe go Sprawdzenie stanu instalacji i szczelno ści układu chłodze nia.

Zgodnie z norm PN 69/E 06040.

Zgodnie z norm PN 69/E 06040.

Działanie powinno być sprawne, zgodne z warunkami podany mi w dokumentacji fabrycznej lub dostawcy urz dzenia.

Stan techniczny i ciśnienie powinny być zgodne z danymi określonymi przez wytwórc .

Stan techniczny i ciśnienie powinny być zgodne z da nymi określonymi przez wytwórc .

330

331

Wymagania techniczne Zakres badań piece oporowe i suszarki elek tryczne na grzewni ce opo rowe na grzewni ce induk cyjne piece induk cyjne piece elektro dowe

gdzie:
piece łukowe

m I t k

masa metalu wydzielona na katodzie w gramach, nat żenie pr du elektrycznego w amperach, czas trwania przepływu pr du w godzinach, równoważnik elektrochemiczny metalu w g/Ah, b d cy współczynnikiem zależnym od rodzaju metalu.

Badanie stanu toru wielkopr dowego. Działa nie powinno być zgodne z warun karni poda nymi w doku mentacji fabrycz nej.

Zgodnie z wymaganiami wytwórcy lub z norm PN 69/E 06204. Działa nie powinno być zgodne z warun karni poda nymi w doku mentacji fabrycz nej.

Sprawdzenie stanu układu z atmosfer ochronn i techno logiczn .

600. Jakie zastosowanie przemysłowe ma elektroliza? Elektroliza ma wielostronne zastosowanie przemysłowe w elek trolitycznym oczyszczaniu metali, w nakładaniu powłok metalowych ochronnych i ozdobnych, i w wielu gał ziach przemysłu chemicznego. Jedn z bardzo rozpowszechnionych dziedzin zastosowań elektrolizy jest galwanostegia, tj. elektrolityczne nakładanie metalo wych powłok ochronnych lub ozdobnych, jak: chromowanie, kadmo wanie, miedziowanie, niklowanie, posrebrzanie, pozłacanie. 601. Z jakich podstawowych elementów składa się urządzenie do elektrolizy? Urz dzenie do elektrolizy (rys. 4.82) składa si z nast puj cych podstawowych elementów: • źródła pr du stałego, • elektrolizerów.

4.14. Urządzenia do elektrolizy
4.14.1. Zasada działania i budowa urządzeń do elektrolizy
599. Co to jest elektroliza? Elektroliza jest to proces przepływu pr du elektrycznego w elektrolitach wraz z towarzysz cymi mu zmianami chemicznymi. Warunkiem niezb dnym do procesu elektrolizy jest obecność swobod nie poruszaj cych si jonów w elektrolicie. Masa metalu wydzielona na elektrodzie podczas elektrolizy jest przy pr dzie stałym proporcjonalna do iloczynu pr du i czasu przepływu pr du i zależy od rodzaju metalu.
Rys. 4.82. Urz dzenie do elektrolizy: a) szeregowe poł czenie wanien, b) równolegle poł czenie wanien: 1 prostownik sterowany, 2 wanny gal waniczne (elektrolizery).

602. Co to sq elektrolizery? Elektrolizery s to aparaty służ ce do przeprowadzania proce su elektrolizy. Przemysłowe elektrolizery s to otwarte lub zamkni te

332

333

Ogrzewanie elektryczne może być bez pośrednie lub pośrednie. Jakie parametry są charakterystyczne dla pracy elektrolizerów? Parametrami charakterystycznymi dla pracy elektrolizerów s : pr d.83). [105] 603. kotły. w którym zanurzone s co najmniej dwie elektrody. Ruroci gi wodne. parowe lub elektryczne. b bny) wypełnione elektrolitem. 606. 4. I'r/y stosowaniu przewodów aluminiowych należy pami tać. Rys. wyższa od temperatury pokojowej.zbiorniki (wanny. Przy podgrzewaniu pośrednim grzałki montuje si w płaszczu wodnym otaczaj cym wann . powinny być pokryte cyn . W zależności od przeznaczenia pr dy znamionowe elektrolize rów mog wynosić od kilkudziesi ciu amperów do kilku tysi cy ampe rów. W praktyce elektrolizery ł czy si szeregowo stosuj c napi cie zasilania do kilkudziesi ciu woltów. że pod wpływem oparów z wanien powierzchnia ich utlenia si i oporność w miejscach styków znacznie wzrasta. W jaki sposób wanna galwaniczna powinna być odizolowana od ziemi? Celem odizolowania wanny od ziemi ustawia sie j na specjal nych izolatorach. W nowoczesnych galwanizerniach proces galwanizerski przebiega w hermetycznie zamkni tych wannach wykonanych ze stali szla chetnej (rys. Jakie źródła prąciu stałego stosuje się do zasilania elektrolizerów? Do zasilania elektrolizerów stosuje si pr dnice pr du stałego bocznikowe i obcowzbudne oraz prostowniki budowane na małe na . np. a nawet wi cej. Ogrzewanie elektryczne bezpośrednie polega na zamontowaniu grzałek w elektrolicie. Temperatura elektrolitu w czasie procesu elektrolizy zależy od procesu technologicznego i powin na być. 334 335 . pi cia i duże pr dy. Nowoczesna galwanizernia z herme tycznie zamkni tymi wannami. Umożliwia to spełnienie wysokich wymagań stawianych urz dzeniom galwanizerskim w zwi zku z ochron śro dowiska. 4. W jaki sposób łączy się wanny galwaniczne ze źródłem prąciu stałego? Wanny galwaniczne ze źródłem pr du stałego ł czy si insta lacjami wielkopr dowymi wykonanymi przewodami szynowymi mie dzianymi lub aluminiowymi prowadzonymi na izolatorach. a śruby ści gaj ce stalowe powinny być kadmowane. Końce szyn miedzianych ł czonych na zakładk . metalowa i grafitowa poł czone ze sob źródłem pr du stałego. 607. napi cie i temperatura. 604. Jakie ogrzewanie stosuje się do podgrzewania elektrolitu w wannach? Do podgrzewania elektrolitu w wannach stosuje si ogrzewanie wodne. Elektrolizery używane w galwanizerni nazywaj si wannami galwanicznymi.83. Napi cia używane w procesie elektrolizy s rz du kilku woltów. parowe czy wentylacj należy i ul izolować od wanny za pomoc wstawek z materiałów izolacyjnych. Przed skr ceniem śrubami po wierzchnie stykaj ce si należy oczyścić i posmarować tłuszczem nie /uwieraj cym kwasów. 605.

• symbole zacisków ochronnych. Kiedy urządzenia do elektrolizy nale y wyłączyć spod napięcia? Urz dzenia do elektrolizy należy wył czyć spod napi cia w ra zie zagrożenia bezpieczeństwa obsługi lub otoczenia oraz w razie stwierdzenia uszkodzeń lub zakłóceń uniemożliwiaj cych eksploatacj . Jakie czynności nale y wykonać przed włączeniem pod napięcie urządzeń do elektroli zy po postoju dłu szym od określonego przez wytwórcę? Przed wł czeniem pod napi cie urz dzeń do elektrolizy po postoju dłuższym od określonego przez wytwórc należy przeprowadzić ogl dziny i badania w zakresie i w sposób określony w instrukcji eksploatacji. • układy regulacji sterowania oraz aparatura kontrolno pomiarowa. 611. 612.1. • dane na tabliczkach znamionowych. • układ przygotowania. • urz dzenia zasilaj ce w energi elektryczn . wyłączone samoczynnie przez układy zabezpieczające mo na ponownie uruchomić? Urz dzenia do elektrolizy.14. 336 337 . Jakie napisy i oznaczenia powinny być umieszczone na urządzeniach do elektrolizy? Na urz dzeniach do elektrolizy powinny być umieszczone i utrzymane w stanie czytelnym nast puj ce napisy i oznaczenia: • symbole na elementach układu zasilania.14. regeneracji i obiegu elektrolitu.4. Co nale y sprawdzić przed ka dym uruchomieniem urządzeń do elektrolizy? Przed każdym uruchomieniem urz dzeń do elektrolizy należy sprawdzić czy praca tych urz dzeń nie stworzy zagrożenia bezpieczeństwa obsługi lub otoczenia albo nie spowoduje uszkodzenia tych urz dzeń. regulacji i stero wania prac elektrolizerów zgodnie z dokumentacj tech niczno ruchow . • nadmierny wzrost temperatury poł czeń szynowych lub styków ruchomych. • stały ubytek elektrolitu. • oznaczenia rodzaju procesu elektrolitycznego. Co nale y kontrolować w czasie ruchu urządzeń do elektrolizy? W czasie ruchu urz dzeń do elektrolizy należy nie rzadziej niż raz na zmian kontrolować: • wskazania przyrz dów poboru mocy. w skład któ rych wchodz : • elektrolizer lub bateria elektrolizerów. 610. • oznaczenia ci gów lub mostów szynowych. • gwałtowny wzrost pr du w obwodzie elektrolizera. 609. • urz dzenia chłodzenia wodnego. napi cia i pr du za silaj cego elektrolizer. a w szczególności gdy graniczne parametry pracy nie mog być za chowane lub wyst pi: • przerwa w obwodzie pr du stałego elektrolizera. • nadmierne miejscowe przegrzanie płaszcza elektrolizera. 614. • napisy określaj ce funkcje elementów sterowania i sygna lizacji. wentylacyjne.2. Czy dla urządzeń do elektrolizy przekazanych do eksploatacji powinny być opracowane programy pracy? Dla urz dzeń do elektrolizy przekazanych do eksploatacji po winny być opracowane programy pracy uwzgl dniaj ce zasady racjo nalnego użytkowania energii elektrycznej. sieci spr żonego powietrza oraz odbioru produktów. wył czone samoczynnie przez układy zabezpieczaj ce można ponownie uruchomić po usuni ciu przyczyn wy ł czenia. Co to są urządzenia do elektrolizy? Urz dzenia do elektrolizy s to zespoły urz dzeń.2. Podstawowe czynności eksploatacyjno ruchowe 608. • oznaczenia stosowanych zabezpieczeń i wartości ich na stawienia. Kiedy urządzenia do elektrolizy. 615. Eksploatacja urządzeń do elektrolizy 4. 613. • nadmierna temperatura elektrolitu.

sygnalizacji i stero wania. W jakich terminach przeprowadza się przeglądy urządzeń do elektrolizy? Przegl dy urz dzeń do elektrolizy należy przeprowadzać w zakresie i terminach ustalonych w dokumentacji fabrycznej. nie rzadziej niż raz na 6 miesi cy. Jakie czynności wchodzą w zakres przeglądów urządzeń do elektrolizy? Przegl dy urz dzeń do elektrolizy powinny obejmować w szczególności: • szczegółowe ogl dziny. Ogl dziny należy przeprowadzać w czasie ruchu i postoju urz dzeń. • stan urz dzeń zasilaj cych. • stan instalacji grzewczej i układu chłodzenia wodnego. • kontrol prawidłowości nastawienia zabezpieczeń i działa nia urz dzeń pomocniczych. Oględziny. 4. • sprawdzenie stanu poł czeń szyn i przewodów. W jakich terminach przeprowadza się oględziny urządzeń do elektrolizy? Terminy i sposób przeprowadzania ogl dzin urz dzeń do elektrolizy ustalone s w instrukcji eksploatacji. 620.14. • przestrzeganie programów pracy urz dzeń do elektrolizy.3. szczelność elektrolizerów.2. • wymian zużytych cz ści i usuni cie stwierdzonych uszkodzeń. z uwzgl dnieniem wyników przegl dów. • temperatur elektrolizerów.• • • • • • prawidłowość działania urz dzeń do elektrolizy i przebiegu procesu elektrolizy oraz czystość otrzymywanego produktu.2. wskazania aparatury kontrolno pomiarowej.14. Jeżeli podczas ogl dzin urz dzeń do elektrolizy stwierdzono nieprawidłowości należy je usun ć lub przekazać urz dzenie do re montu. 617. nie rzadziej niż raz na dwa lata. • stan pomieszczeń i działanie urz dzeń wentylacji. 338 • • • 618. • sprawdzenie szczelności elektrolizera. • badania stanu technicznego w zakresie podanym w pkt. • czynności konserwacyjne zgodne z dokumentacj fabryczn . temperatur elektrolitu. W jakich terminach przeprowadza się remonty urządzeń do elektrolizy? Remonty urz dzeń do elektrolizy powinny być przeprowadza ne w zakresie i terminach ustalonych w instrukcji eksploatacji. wanien i układu obiegu elektrolitu. stan izolatorów i wkładek izolacyjnych. 339 . przeglądy i remonty urządzeń do elektrolizy 616. prawidłowość działania instalacji grzewczej elektrolizera. stan i szczelność elektrolizerów. zwłaszcza w razie zagrożenia bezpieczeństwa obsługi lub otoczenia. Kiedy powinny być przeprowadzane czynności konserwacyjno remontowe urządzeń do elektrolizy? Czynności konserwacyjno remontowe dotycz ce urz dzeń do elektrolizy powinny być przeprowadzane po każdorazowym stwierdzeniu pogorszenia si stanu technicznego poniżej dopuszczalnych wartości. • sprawdzenie działania wszystkich urz dzeń i elementów stanowi cych wyposażenie elektrolizera. 621. • stan zabezpieczeń i prawidłowość ich nastawień. regulacji. 619. 4. wanien i układu obiegu elektrolitu. • stan powierzchni izolatorów i wkładek izolacyjnych. z uwzgl dnieniem zaleceń wytwórcy i warunków pracy urz dzeń. Jakie czynności wchodzą w zakres oględzin urządzeń do elektrolizy? Przy przeprowadzaniu ogl dzin należy dokonać oceny stanu urz dzeń i sprawdzić w szczególności: stan ochrony przeciwporażeniowej i przeciwpożarowej. prawidłowość działania układu chłodzenia wodnego.

Dopuszcza si wzrost spadku napi cia o 25%.4.1. a na sty kach znajduj cych si w strefie działania wysokich tem peratur 4 krotny dla eksploatowanych elektrolizerów. 3) na stykach metal grafit 25 mV. Sprawdzenie wydajności i g stości pr du anodowego i katodowego. Prawidłowe działanie przy napi ciu znamionowym z różnic ± 10%. Sprawdzenie zabezpieczeń i układów sygnalizacji (wzrost temperatury elektro litu. ale cz sto również na słupach napo wietrznych linii elektroenergetycznych niskiego napi cia. Sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego 4. wykonywane według dokumentacji indywidualnej. Kontrola nagrzewania si poł czeń szynowych przy elektrolizerze. Zgodność z warunkami podanymi w dokumentacji fabrycznej.14. Kontrola szczelności elektro lizerów. 623. Brak przecieków zgodnie z warunkami technicznymi określonymi przez wytwórc . lecz nie mniejsza niż Pomiar induktorem o napi ciu 500 V. I) 2) 3) 4) 5) 6) Rys. Monta 622. 2) na stykach z różnych materiałów 12 mV.15. Przy obci żeniu maksymalnym wzrost temperatury poł czenia szynowego nie może być wi kszy niż 5°C w stosunku do temperatury szyny w miejscu bez ł czenia. 5 słupy oświetlenia parkowego sze ściok tne. Jak jest montowane oświetlenie elektryczne ulic? Oświetlenie elektryczne ulic w zasadzie jest montowane na specjalnie przeznaczonych do tego celu typowych słupach żelbeto wych lub latarniach stalowych.84). Sprawdzenie wskaźnika jednostkowego zużycia ener gii elektrycznej. Spadek napi cia przy obci żeniu ln nie może przekra czać: 1) na stykach jednakowego materiału 10 mV.15. 4. 4 ~ słupy wy si gnikowe jednoramienne stożkowe. 2 słupy wysi gnikowe proste stożkowe. zwarć doziemnych). 3 słupy wysi gnikowe jednoramienne ośmiok tne. Słupy stalowe ocynkowane oświetlenia elektrycznego: 1 słupy uliczne wysi gnikowe proste sześciok tne. Pomiar wielkości pr dów upływu do ziemi. Ochrona przeciwporażeniowa zgodna z przepisami o ochronie od porażeń pr dem elektrycznym. Pomiar rezystancji izolacji pomi dzy biegunami dodat nim (+) i ujemnym ( ) układu oraz szyn głównych i innych cz ści wzgl dem ziemi. Wymagana rezystancja 1000 na 1 V napi cia zna mionowego. 6 słupy oświetlenia parkowego stożkowe. Zakres badań technicznych urz dzeń do elektrolizy [16] Zakres badań Sprawdzenie stanu ochrony przeciwporażeniowej i wyko nanie pomiarów. z uwzgl dnieniem warunków zasilania Zgodność z danymi określonymi w dokumentacji fabrycznej. 4. [93] 340 341 . a także rozwi zania opracowane i dostarczane przez różnych producentów. Pomiar spadku napi cia na stykach poł czeń bezpośred nio przy elektrolizerze. 4.3. przedstawione w ich firmowych katalogach. Dopuszczalny pr d upływu powinien być zgodny z danymi w dokumentacji fabrycznej elektrolizera lub baterii wanien.84. Jakie typy słupów stosuje się w sieciach kablowych oświetlenia ulicznego? W sieciach kablowych oświetlenia ulicznego stosuje si różne typy słupów. S to słupy żelbetowe i słupy stalowe (rys.

626. W przy padku samoczynnego wył czania zasilania jako środka ochrony przed dotykiem pośrednim w układzie sieci TT należy przez otwór kablowy w fundamencie każdej latarni doprowadzić do jej wn ki instalacj uziemiaj c (wg projektu sieci) i poł czyć j z zaciskiem ochronnym latarni. 625. Źródła światła oświetlenia drogowego: 1 oprawa do lamp sado wych.85). • wykonanie poł czeń przewodów i kabli w oprawach i na tabliczkach zabezpieczeniowych. • wprowadzenie kabli do wn k słupów.624.85. Ponadto zacisk ochronny latami należy poł czyć przewodem z zaciskiem ochronnym tabliczki zabezpieczeniowej. • zamocowania wysi gników. • montażu przewodów ochronnych. 2) 3) Rys. metalohalogenkowe i sodowe. • wykonanie poł czeń ochrony przeciwporażeniowej. 2 oprawa do świetlówek. [94] 342 343 . • zainstalowanie tabliczek zabezpieczaj cych. Jakie źródła światła stosuje się do oświetlenia ulic? Do oświetlenia ulic stosuje si wysokopr żne lampy wyładow cze rt ciowe. 627. 4. 3 oprawa uniwersalna o niskiej mocy. 4. montowane w różnych oprawach oświetleniowych do oświetlenia dróg (rys. W jaki sposób nale y wykonać ochronę przeciwpora eniową latarń? Ochron przeciwporażeniow należy wykonać zgodnie z wy mogami normy. [32] W przypadku samoczynnego wył czania zasilania jako środ ka ochrony przed dotykiem pośrednim w układzie sieci TN należy do każdej latarni doprowadzić przewód ochronny PE lub wykorzystać do ochrony przewód ochronno neutralny PEN. Co obejmuje monta wyposa enia elektrycznego latarń? Montaż wyposażenia elektrycznego latarń obejmuje: • wci gni cie przewodów w trzony latarń i wysi gniki. • ustawienia słupów. jeżeli przekrój przewodu 2 2 PEN jest nie mniejszy niż 10 mm Cu lub 16 mm Al i podł czyć do zacisku ochronnego latarni i zacisku ochronnego tabliczki. Co wchodzi w zakres sprawdzenia podczas wykonywania sieci oświetlenia ulicznego? Podczas wykonywania sieci kablowej oświetlenia ulicznego należy sprawdzić prawidłowość: • wykonania rowów kablowych. Podczas wykonywania sieci oświetleniowej napowietrznej na leży sprawdzić prawidłowość: • ustawienia słupów. • ułożenia kabli przed zasypaniem rowów.

na których zainstalowano kilka lub kilkanaście opraw. Eksploatacja sieci elektrycznego oświetlenia ulicz nego 629. Dopuszczalna liczba niesprawnych źródeł światła oświetlenia drogowego dotyczy 100 kolejnych opraw dowolnie wybranego ci gu oświetlenia jednej lub kilku dróg w granicach miast. • oświetlenia innych dróg 15%. W jakich terminach i w jakim zakresie przeprowadza się oględziny sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego? Terminy i zakres ogl dzin sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego powinny być ustalone w instrukcji eksploatacji z uwzgl d nieniem warunków i miejsc zainstalowania i rodzajów dróg. Kiedy sieć elektrycznego oświetlenia ulicznego wyłączoną przez zabezpieczenie mo na ponownie włączyć pod napięcie? Sieć elektrycznego oświetlenia ulicznego wył czon przez za bezpieczenie można ponownie wł czyć pod napi cie po usuni ciu przyczyn wył czenia. • 628. • pomiar rezystancji uziomów roboczych. Dopuszczalna liczba niesprawnych źródeł światła w przypadku dróg w granicach miast. • oświetlenia dróg krajowych 10%. • podział lamp oświetleniowych na poszczególne fazy za pewnia równomierne obci żenie. nie po winna przekraczać 20% ogólnej ich liczby i dotyczyć kolejnych opraw. przewodów. • wykonana została zgodnie z dokumentacj techniczn i warunkami technicznymi. 631. Kiedy sieć elektrycznego oświetlenia mo e być przyjęta do eksploatacji? Sieć elektrycznego oświetlenia ulicznego może być przyj ta do eksploatacji po stwierdzeniu. • odpowiada warunkom ochrony przeciwporażeniowej. protokół odbioru sieci po remoncie potwierdza zgodność parametrów technicznych z dokumentacj i warunkami technicznymi. • pomiar skuteczności ochrony przeciwporażeniowej.15. • sprawdzenie prawidłowości naci gów i zwisów przewo dów linii napowietrznej. • sprawdzenie ci głości żył kabli. 344 345 . że: • odpowiada wymogom określonym w normach i przepisach dotycz cych budowy sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego. Podczas przeprowadzania ogl dzin sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego należy dokonać oceny stanu urz dzeń i sprawdzić w szczególności: • stan widocznych cz ści przewodów. wysi gników i opraw z dokumentacj techniczn . a w razie nie stwierdzenia tych przyczyn po wykonaniu próbnego wł czenia. Ile mo e wynosić liczba niesprawnych źródeł światła elektrycznego w stosunku do ogólnej liczby źródeł światła? Liczba niesprawnych źródeł światła elektrycznego w stosunku do ogólnej liczby źródeł światła nie powinna przekraczać w odniesieniu do: • oświetlenia centralnych i głównych dróg w granicach miast 5%. Ogl dziny powinny być przeprowadzane nie rzadziej niż raz w roku. przewodów instalacji za silaj cej i przewodów ochronnych.2. 630. • zapewnia właściwe nat żenie i równomierne oświetlenie. • pomiar izolacji kabli i przewodów. Jakie badania nale y wykonać przed przekazaniem sieci oświetlenia ulicznego u yi kownikowi? Przed przekazaniem sieci oświetlenia ulicznego użytkowniko wi należy wykonać nast puj ce badania: • sprawdzenie zgodności kabli.• montażu przewodów ochronnych. 632. osprz tu. • sprawdzenie prawidłowości wykonania ochrony przeciw porażeniowej. głównie ich poł czeń i osprz tu. 4. słu pów. • pomiar nat żenia oświetlenia. • rezystancja izolacji odpowiada wymogom przepisów.

• czynności konserwacyjne i naprawy zapewniaj ce popra w pracy urz dzeń oświetlenia elektrycznego. Jakie prace mogą być wykonywane bez polecenia? Bez polecenia mog być wykonywane prace: • zwi zane z ratowaniem zdrowia i życia ludzkiego oraz urz dzeń przed zniszczeniem. • stan ubytków źródeł światła. • sprawdzenie stanu technicznego i pomiary skuteczności ochrony przeciwporażeniowej. • wskazania aparatury kontrolno pomiarowej. • wymiana wkładek bezpiecznikowych (o nieuszkodzonych podstawach) na tablicach oświetlenia w stacjach. ustne lub bez polecenia. Jak powinna być wykonywana praca przy sieciach elektrycznego oświetlenia ulicznego? Praca przy sieciach elektrycznego oświetlenia ulicznego po winna być wykonywana w sposób bezpieczny nie stwarzaj cy zagro żenia tak dla pracowników jak i dla osób postronnych w oparciu o „Szczegółow instrukcj ". Na jakie polecenie mogą być wykonywane prace przy sieciach elektrycznych oświetle nia ulicznego? Prace przy sieciach elektrycznych oświetlenia ulicznego mog być wykonywane: na polecenie pisemne. ostrzegawczych oraz oznaczeń. 4. • sprawdzenie stanu osłon i zamocowania urz dzeń oświe tlenia elektrycznego. Wy kaz prac które mog być wykonywane bez polecenia oraz wykaz prac które musz być wykonywane na polecenie pisemne lub ustne musi być wyszczególniony w „Szczegółowej instrukcji organizacji bez piecznej pracy przy sieci oświetlenia elektrycznego". przekaźnikiem zmierzchowym.15. • stan ochrony przeciwporażeniowej. szafkach oświetleniowych.3. Organizacja bezpiecznej pracy przy sieciach elek trycznego oświetlenia ulicznego 636. • inne prace wyszczególnione w instrukcji szczegółowej.• stan czystości opraw i źródeł światła. • wymian uszkodzonych źródeł światła. • stan napisów informacyjnych. • badanie kontrolne nat żenia oświetlenia i jego zgodności z norm . 635. 638. Nieprawidłowości stwierdzone w czasie ogl dzin należy usu n ć i w razie potrzeby wykonać zabiegi konserwacyjne dotycz ce źró deł światła i opraw. W jakich terminach i w jakim zakresie przeprowadza się przeglądy sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego? Przegl dy sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego przepro wadza si raz na dwa lata dla oświetlenia głównych dróg w granicach miast i raz na 3 lata dla pozostałych dróg. • sprawdzenie działania urz dzeń sterowania. słupach oświetlenia wydzielonego. • stan urz dzeń zabezpieczaj cych sterowanie. 634. jeżeli stwierdzi si : • pogorszenie stanu technicznego opraw. Przegl dy powinny obejmować w szczególności: • szczegółowe ogl dziny. zegarem przeł czaj cym) i być dostosowany do pory roku oraz warun ków lokalnych. W jaki sposób powinien być regulowany czas pracy sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego? Czas pracy sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego powinien być regulowany automatycznie (np. 633. • pomiary rezystancji izolacji. Kiedy sieć elektrycznego oświetlenia ulicznego powinna być przekazana do remontu? Sieć elektrycznego oświetlenia ulicznego powinna być przeka zana do remontu. • uszkodzenie zagrażaj ce bezpieczeństwu obsługi lub oto czenia. 346 347 . 637. które uniemożliwi uzyskanie wymaganej wartości nat żenia oświetlenia. • poziom hałasu i drgań źródeł światła.

Elektryczne urz dzenia w wykonaniu przeciw wybuchowym 4. 4. • przyrz d do pomiaru skuteczności ochrony przeciwpora żeniowej 1 szt. jednostk projektow lub użytkownika decyduj cego o ro dzaju i zakresie technologii. • uchwyt do bezpieczników typu Bm 1 szt. par cieczy łatwozapalnych lub pyłów i włókien z powietrzem. Jakie sq podstawowe parametry wybuchowe? Podstawowymi parametrami wybuchowymi s : • temperatura zapłonu cieczy łatwozapalnej. • wskaźnik niskiego napi cia 1 szt. decyduj ce o bezpieczeństwie i funkcjonalności obiektu. • szelki ochronne 1 szt. ochrona przeciwporażeniowa. Od czego zale y prawidłowe i bezpieczne funkcjonowanie instalacji i urządzeń elek trycznych w strefach zagro onych wybuchem? Prawidłowe i bezpieczne funkcjonowanie instalacji i urz dzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem zależy w znacznym stopniu od oceny zagrożenia wybuchem. informacyjne 1 komplet. cieczy ła twozapalnych pyłów i włókien. • granice wybuchowości (dolna i górna). • r kawice ochronne 1 para. np. 644. • kamizelk odblaskow ostrzegawcz 1 szt. ochrona przed elektryzacj statyczn . ponieważ na ich podstawie określa si jakie powinny być zastosowane instalacje i urz dzenia elektryczne oraz ochrona odgromowa. łuku elektrycznego lub nagrzanej powierzchni ulega gwał townemu spaleniu. która pod wpływem energii cieplnej.16. • apteczka pierwszej pomocy 1 szt. • temperatura tlenia pyłów i włókien. dolnej granicy wybuchowości). • g stość wzgl dna gazu lub pary w stosunku do powietrza. płomienia. Strefy zagrożenia wybuchem i ich wymiary powinny być okre ślane w pierwszej kolejności.16. poł czonemu z gwałtownym wzrostem ciśnienia. Jakie powinno być wyposa enie brygady w sprzęt ochronny i narzędzia pracy? Brygada powinna być wyposażona w nast puj cy sprz t ochronny i narz dzia pracy: • wskaźnik napi cia akustyczno optyczny S N 1 szt. • amperomierz c gowy 1 szt.1. 643. • wskaźnik napi cia do 1 kV 1 szt. • induktorowy miernik izolacji 1 szt. ochrona przepi ciowa. ochrona katodo wa itp. 642. • r kawice elektroizolacyjne 2 pary. Przez kogo powinna być dokonana ocena zagro enia wybuchem? Ocena zagrożenia wybuchem powinna być wykonana przez inwestora. • woltomierz 1 szt. iskry. • torb montersk 1 szt. • temperatura samozapłonu palnych gazów. w której jest dostateczna ilość czynników palnych (powyżej tzw. Zagro enia wybuchem 640. zastosowanych urz dzeń. przewodów i osprz tu elektrycznego oraz od środków zapobie gaj cych powstaniu wybuchu. par. 641. 348 349 . • uziemiacze przenośne typu lekkiego wg potrzeb.639. Co nazywamy mieszaniną wybuchową? Mieszanin wybuchow nazywa si tak mieszanin gazów palnych. zakazu. • tablice ostrzegawcze. • dr żek izolacyjny SN 1 szt. • okulary ochronne 1 szt. kabli. W jakich warunkach mo e powstać niebezpieczeństwo wybuchu? Niebezpieczeństwo wybuchu może powstać gdy w powietrzu znajduj si substancje tworz ce z nim mieszanin wybuchow . Ponadto elektromonter powinien posiadać: • kask ochronny 1 szt. • znak drogowy ostrzegawczy „Roboty drogowe" 1 komplet.

2. [88] Rys. ciśnienie. 350 351 . Jak dzielimy urządzenia elektryczne przeciwwybuchowe pod względem przeznaczenia? Elektryczne urz dzenia przeciwwybuchowe dzieli si w zależ ności od przeznaczenia na dwie grupy: • grupa I urz dzenia elektryczne dla kopalń metanowych. 4. Urządzenia elektryczne przeciwwybuchowe Ex i strefy zagro enia 646. czas wydzielania.16. [88] Rys. przepi ć i zwarć. Przycisk sterowniczy ognioszczelny typ PP 62 Exd 1BT6. [88] 4. 645. w których konstrukcji lub sposobie działania zastosowano odpo wiednie zabezpieczenia wykluczaj ce lub ograniczaj ce możliwość zapocz tkowania wybuchu przez iskry czy temperatur powstaj ce w czasie pracy lub awarii urz dzenia. rodzaj składników pal nych. temperatur itp. Co mo e być inicjatorem wybuchu? Inicjatorami wybuchu mog być iskry elektryczne powstałe podczas pracy urz dzeń i instalacji. Co to są urządzenia przeciwwybuchowe Ex? Urz dzenia przeciwwybuchowe Ex s to urz dzenia elektrycz ne. Trójfazowy silnik indukcyjny przeciwwybuchowy w osłonie ogniosz czelnej EExd IP 54.87. [88] 647. Rys. 4.88. 4. Skrzynka szynowa zaciskowa ognioszczelna typ SSZ Exd IIBT6. rodzaj wentylacji. Wybuch mog również wywołać cz ści urz dzeń i instalacji nagrzane do temperatury zapalenia wyst puj cej substancji w mieszaninie wy buchowej. Rys.86. wyładowań at mosferycznych i elektrostatycznych oraz iskry krzesane.Przy ocenie zagrożenia wybuchem należy uwzgl dnić wszystkie czynniki i okoliczności mog ce mieć wpływ na powstanie mieszaniny wybuchowej a wi c: rodzaj źródła zagrożenia.89. Rozt cznik r czny ognioszczelny typ WR 10 Exd IIB T6. 4.

z osłon cieczow (olejow ). X określa specjalne warunki bezpieczeństwa wymagane podczas eksploatacji). Cecha przeciwwybuchowości EExde IIB T3 T6. • symbol EEx (pierwsza litera E oznacza. Jak dzielimy urządzenia elektryczne przeciwwybuchowe ze względu na rodzaj budowy? Elektryczne urz dzenia przeciwwybuchowe ze wzgl du na ro dzaj budowy dzieli si na urz dzenia: Exd Exi z osłon ognioszczeln w której wszystkie cz ści elektrycz ne umieszczone s wewn trz osłony ognioszczelnej. innych niż w kopalniach metanowych. Jak powinno być oznakowane ka de urządzenie elektryczne „Ex"? Każde urz dzenie elektryczne Ex powinno być oznakowane czytelnie i trwale i powinno zawierać: • nazw producenta lub jego zarejestrowany znak handlowy. b) oprawa zwieszana dla żarówek mie szanych do 500 W (rt ciowych i sodowych) z wbudowanym statecznikiem. • oznaczenie wynikaj ce z normy wyrobu. z osłon piaskow . Co to jest strefa zagro enia wybuchem? Strefa zagrożenia wybuchem jest to przestrzeń. Exo Exp Exm Exq Exs 650. IIB. że jedna z cz ści urz dzenia jest w wykona niu Ex. • symbol każdego użytego rodzaju budowy przeciwwybuchowej. Exe 649. rodzajach. • symbol grupy urz dzenia cz ści lub podzespołu Ex. w któ rej cz ści elektryczne umieszczone s wewn trz szczelnej osłony stale przewietrzanej lub wypełnionej niepalnym ga zem. hermetyzowane mas izolacyjn . Rys. wszystkie cz ści iskrz ce s umieszczone w oleju i te cz ści które nie s zanurzone w oleju. 4. o budowie wzmocnionej. która polega na zwi kszaniu pew ności mechanicznej i elektrycznej urz dzeń elektrycznych w celu możliwości powstania uszkodzeń. budowy specjalnej. że urz dzenie spełnia wymagania norm europejskich). • określenie typu nadane przez producenta. • nazw lub znak stacji badawczej. które mogłyby spowodować zapalenie mieszaniny wybuchowej. znajduj cym si stale pod nadciśnieniem. w której może wyst pować mieszanina wybuchowa. • b) 648. IIC. w której wszystkie cz ści elektryczne mog ce spowodować wybuch umieszczone s w obudowie wypełnionej piaskiem. z osłon przewietrzan lub gazow z nadciśnieniem.90. w której bezpieczeństwo urz dzeń elek trycznych wobec mieszanin wybuchowych osi gni te jest w sposób inny niż w ww. Urz dzenia grupy II w osłonach ognioszczelnych „d" i w wy konaniu iskrobezpiecznym „i" dzieli si na podgrupy HA. budowa oparta jest na układach o małej energii elektrycznej z tak dobranymi elementami. a za nim symbol „U" lub symbol X (U oznacza. • oznaczenie stosowanej normy dla danego rodzaju budowy przeciwwybuchowej. w której cz ści elektryczne mog spowodować wybuch umieszczone s wewn trz obu dowy i zalane mas izolacyjn . • oznaczenie certyfikatu.grupa II urz dzenia elektryczne w przestrzeniach zagro żonych wybuchem. musz mieć osłon ognioszczeln . 352 353 . aby iskry elektryczne i zjawiska termiczne nie mogły spowodować wybuchu mieszaniny wybuchowej. iskrobezpieczne. Przeciwwybuchowe oprawy oświetleniowe: a) oprawa kanałowa do źródeł żarowych EExeTl [100W].

par lub mgieł. strefa w której istnieje niewielkie prawdopodobieństwo wy st pienia mieszaniny wybuchowej gazów. tj. któr należy uwzgl d nić jeżeli jest wyższa od 40°C. Tablica 4. przepi ciami i wpływami od wyładowań atmosferycznych. elektryczne. IIC oraz klas temperatu rowych TI do T6. Jakie są klasy temperaturowe ustalone dla urządzeń przeciwwybuchowych grupy II w zale ności od maksymalnej temperatury powierzchni mającej styczność z mieszaniną wybuchową? Dla elektrycznych urz dzeń przeciwwybuchowych grupy II w zależności od maksymalnej temperatury powierzchni maj cej stycz ność z mieszanin wybuchow ustalono sześć klas temperaturowych podanych w tablicy 4. Na każdym urz dzeniu elektrycznym w wy konaniu przeciwwybuchowym powinny być podane parametry: prze ciwwybuchowe (Ex). Jakie urządzenia elektryczne powinny być stosowane w strefach zagro onych wybu chem? W strefach zagrożonych wybuchem powinny być stosowane urz dzenia elektryczne zgodnie z przepisami w zakresie parametrów. • chronione przed oddziaływaniem cieplnym. W celu zapewnienia bezpieczeństwa urz dzenia elektryczne powinny być: • dobrane do stref zagrożenia wybuchem „Z" • dobrane do parametrów wybuchowych substancji tj. • zasilane energi elektryczn w układzie TN S. w której zalegaj ce pyły mog krótkotrwale stworzyć mieszanin wybuchow wskutek przypadkowego zawirowa nia powietrza.3. na które zostały wyprodukowane i uzyskały cech przeciwwybuchow określon w cetryfikacie. • dobrane do temperatury otoczenia. 654.26.26. przewoda mi lub kablami w izolacji nie przenosz cej płomienia. par lub mgieł wyst puje stale lub długotrwale w normalnych warunkach pracy. par lub mgieł może wyst pować w normalnych warunkach pracy. Klasyfikacja maksymalnych temperatur powierzchni dla urz dzeń elektrycznych grupy II wg [64] Klasy temperaturowe Tl T2 T3 T4 TS Maksymalna temperatura powierzchni w °C 450 300 200 135 100 85 T6 354 355 . IIB. Jak klasyfikuje się strefy zagro enia wybuchem? ZO Zl Z2 Strefy zagrożenia wybuchem klasyfikuje si nast puj co: strefa w której mieszanina wybuchowa gazowa. strefa. agresywnym środowiskiem. strefa. Jakie urządzenia elektryczne mogą być stosowane w strefach ZO? W strefach zagrożonych wybuchem ZO mog być stosowane urz dzenia elektryczne: • w wykonaniu przeciwwybuchowym dla strefy ZO. w której mieszanina wybuchowa pyłów wyst puje cz sto w normalnych warunkach pracy. 4. po siadać w certyfikacie oprócz cechy Ex oznaczenie ZO.6 5 1 . uszkodzeniem urz dzeń lub ich nieprawidłowym działaniem i innymi czynnikami wpływaj cymi na powstanie zagrożenia.16. stopień ochrony (IP) oraz znak stacji badawczej i numer certyfikatu. przy czym mieszanina wybuchowa może wyst pować jedynie krótkotrwale. Z10 Zll 652. do podgrup wybuchowości IIA. elektryczności statyczn . Dobór urz dzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem 653. • zabezpieczone przed zwarciami i przeci żeniami oraz przed zanikiem fazy. strefa w której mieszanina wybuchowa gazów.

Powinny one być chronione przed przekroczeniem bezpiecznego poziomu energii w obwodzie w przypadku zwarcia lub doziemienia. podany numer katalogu. 0. Urz dzenia elektryczne w wykonaniu Exd powinny być wyposażone a atestowane dławiki rów nież budowy Exd. Przewody lub żyły obwo dów iskrobezpiecznych nie powinny być prowadzone we wspólnych kablach. W pomieszczeniach suchych mog być stosowane urz dzenia odpowiednio o IP40 i o IP20. rurach lub wi zkach z obwodami nie iskrobezpiecznymi. Urz dzenia. sprz gników oraz ochrony katodowej. _ IP44 dla cz ści izolowanych b d cych pod napi ciem. tj. Obwód iskrobezpieczny powinien być uziemiony poza stref zagrożon wybuchem tylko w jed nym punkcie. np. o parametrach i cechach określonych w certyfi kacie i dostosowanych do warunków zagrożenia wybu chem substancji w środowisku. b dź nie nagrzewaj si do temperatur mog cych wywołać wy buch. Exe. • zasilane w systemie sieciowym TN S. Kable i przewody powinny być w płaszczach lub oplotach metalowych z ze wn trzn powłok z gumy lub tworzywa sztucznego nie przenosz cego płomienia. Urz dzenia i obwody powin ny spełniać również wymagania określone dla stref Zl. Oprawy oświetleniowe mog być sto sowane.2 V. Silniki w wykonaniu Exe mog być stosowane jeżeli po siadaj stopień ochronny co najmniej IP44 ze skrzynk przył czow IP54. W strefach ZO nie wolno stosować gniazd wtyczkowych. • budowy Exp o uproszczonej budowie. Exq i Exp. wg da nych producenta nie przekraczaj żadnych z nast puj cych wartości: 1. bez wst pnego przewietrzania oraz z możliwości odprowadzania gazu ochronnego do atmosfery otoczenia. 656. • 655.iskrobezpieczne z cech Exia. 25 mW. jeżeli s budowy Exd lub Exe z oprawk Exd. Jakie urządzenia elektryczne mogą być stosowane w strefach zagro onych wybu chem Z2? W strefach zagrożonych wybuchem Z2 mog być stosowane urz dzenia elektryczne: • w wykonaniu przeciwwybuchowym jak dla stref ZO i Zl. jeżeli ich parametry elektryczne. • urz dzenia w wykonaniu nieprzeciwwybuchowym mog być stosowane. które w normalnych warunkach pracy nie wytwarzaj łuków lub iskier. Exo. których cecha jest uj ta w nawiasie kwadratowym [Exib] powinny być instalowane poza strefami zagrożo nymi wybuchem. w którym maj pracować. uziemione tylko w jednym punkcie w strefie zagrożo nej wybuchem. Exib. Powinny posiadać one nast puj ce środki ochrony: IP54 dla cz ści nie izolowanych b d cych pod napi ciem. Urz dzenia speł niaj ce takie warunki nie musz być certyfikowane lecz tylko oznakowane w sposób umożliwiaj cy ich identyfika cj . 20 mJ. Jakie urządzenia elektryczne mogą być stosowane w strefach zagro onych wybu chem Zl? W strefach zagrożonych wybuchem Zl mog być stosowane urz dzenia elektryczne: • w wykonaniu przeciwwybuchowym: Exd. Obwody iskrobezpieczne powinny być: izolowane od ziemi w strefie zagrożenia wybuchem. • w wykonaniu Exm i Exs oraz systemy wentylacyjne Exp dopuszczone do pracy w strefie Zl przez jednostk wyspe cjalizowan .1 A. • certyfikowane dla Z2. Oprawy powinny być instalowane zgodnie z wymaganiami certyfikatu oraz zaleceniami producentów i tylko z ustalo nymi źródłami światła. poł czone w jednym punkcie z przewodem ekwipo tencjalnym. 356 357 . • w wykonaniu przeciwwybuchowym. • iskrobezpieczne z cech Exib.

ochrony przed porażeniem. Jakie urządzenia elektryczne mogą być stosowane w strefach Zl 0? W strefach zagrożonych wybuchem Z10 mog być stosowa ne urz dzenia: • posiadaj ce dopuszczenie do pracy w strefie Zl 0. • szczegółowych ogl dzinach ze zwróceniem uwagi na stan cz ści i podzespołów stanowi cych osłon przeciwwybu chow urz dzenia. • według zasad i kolejności wynikaj cych z rodzaju budowy. • w wykonaniu Exib oraz Exic. przy wyst powaniu pyłów nieprzewodz cych dla urz dzeń z cz ściami iskrz cymi z wyj tkiem gniazd wtyczkowych. ochrony przed elektryzacj statyczn . • przy uwzgl dnieniu wymagań innych przepisów i norm np. ochrony odgromowej. • oprawy oświetleniowe z kloszami osłaniaj cymi źródła światła zabezpieczonymi odpowiedni siatk przed stłuczeniem. sprz gników i opraw oświetleniowych. ochrony katodowej. jeżeli s zabezpieczone przed wzrostem tempe ratury grzejnika do temperatury samozapalenia substancji niebezpiecznej. • w wykonaniu Exp z odprowadzeniem gazu ochronnego do strefy niezagrożonej poprzez urz dzenia odpylaj ce i chwyta j ce cz ści metalowe. Jakie urządzenia elektryczne mogą być stosowane w strefach Zl 1 ? W strefach zagrożonych wybuchem Z11 mog być stosowa ne urz dzenia: • w wykonaniu nieprzeciwwybuchowym o stopniu ochrony: 1P6X przy wyst powaniu pyłów przewodz cych dla urz dzeń z cz ściami nieiskrz cymi. • z zachowaniem bezpiecznych metod pracy. • sprawdzeniu zgodności certyfikatu z wyrobem. • w wykonaniu Exd dla grupy 1IC z uszczelnieniami zł cz ognioszczelnych. • przez pracowników przeszkolonych i uprawnionych w za kresie budowy i montażu. z wył cznikiem IP4X instalowane otworami w dół. Jakie zasady powinny być przestrzegane przy instalowaniu urządzeń elektrycznych w strefach zagro onych wybuchem? Urz dzenia elektryczne w strefach zagrożonych wybuchem powinny być instalowane: • po sprawdzeniu stanu technicznego urz dzenia. Na czym polega sprawdzenie stanu technicznego urządzenia przed zainstalowaniem? Sprawdzenie stanu technicznego urz dzenia przed zainstalo waniem go w strefie zagrożonej wybuchem polega na: • dokładnym sprawdzeniu zgodności danych znamionowych urz dzenia z warunkami w jakich ma pracować.4. • zgodnie z dokumentacj projektow i techniczno ruchow (DTR). 4. • w wykonaniu Exp z odprowadzeniem gazu ochronnego do strefy nie zagrożonej poprzez urz dzenie odpylaj ce. 660. 1P4X przy wyst powaniu pyłów nieprzewodz cych dla urz dzeń z cz ściami nieiskrz cymi.16. Instalowanie urządzeń elektrycznych w strefach za gro onych wybuchem 659. • według posiadanych parametrów przeciwwybuchowych podanych w certyfikacie. • w wykonaniu Exia dla grupy IIB i IIC. • gniazda wtyczkowe bez wył cznika o stopniu ochrony IP5X. • wykonaniu prób działania urz dzenia. • w wykonaniu nieprzeciwwybuchowym o stopniu ochrony IP6X. IP5X przy wyst powaniu pyłów nieprzewodz cych dla urz dzeń z cz ściami iskrz cymi. 658. Należy unikać stosowania sprz gników. 657.• grzewcze. 358 359 .

Decyzj o przyj ciu urz dzeń do eksploatacji powinien podj ć kierownik jednostki zakładu na wniosek służb odpowiedzialnych za eksploatacj lub komisji odbioru powołanej w tym celu. oczyścić urz dzenie i usun ć z jego otoczenia zb dne przedmioty.16. prawidło wość zainstalowania. jego obudow . • zakresu prac i podpisaniu przez wykonawc i użytkownika protokołu zdawczo odbiorczego. czy urz dzenie jest dopuszczone do pracy zgodnie z usta leniami wymienionymi w pytaniu 663. Jak przeprowadza się próbę działania urządzenia przeciwwybuchowego przed zainsta lowaniem? Prób działania urz dzenia przeciwwybuchowego przed zain stalowaniem przeprowadza si w pomieszczeniu niezagrożonym.661. wyniki prób i pomiarów. a nast pnie ponownie sprawdza si zamocowanie wszystkich pokryw i dokr cenie śrub. Eksploatacja urządzeń elektrycznych w strefach za gro onych wybuchem 4. prze gl dów i napraw. aby ich postawienie umożliwiło łatwy dost p do elementów podlegaj cych kontroli okresowej czy też ci głej oraz dokonywanie remontów i na praw bież cych. 663. ustalenia certyfikatów i jednostki wyspecjalizowanej oraz Dokumentacji Tech niczno Ruchowej (DTR). 664. Kiedy urządzenie elektryczne zainstalowanej w strefie zagro onej wybuchem mo e być przyjęte do eksploatacji? Przyj cie do eksploatacji urz dzenia nowego lub po remoncie powinno nast pić na podstawie przepisów po sprawdzeniu: • zgodności z dokumentacj i z certyfikatami oraz z danymi na tabliczkach znamionowych i oznaczeniowych. osprz t. 666.1.poż. przewody i kable. Jak nale y instalować urządzenia przeciwwybuchowe? Urz dzenia przeciwwybuchowe należy tak instalować. zgodnie z warunkami dokumentacji ruchowej. Urz dzenia powinny być dopuszczone do pracy przez jednost k wyspecjalizowan tj. • zabezpieczeń wynikaj cych z przepisów p. Przy 360 361 . i bhp. ustalenia protokółu z dokonanego odbioru urz dzenia do eksploatacji. 1 6 . 5 . Na czym polega eksploatacja urządzeń elektrycznych w strefach zagro onych wybu chem? Eksploatacja urz dzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem polega na obsłudze oraz przeprowadzaniu ogl dzin. Jakie czynności nale y wykonać przed uruchomieniem urządzeń? Przed uruchomieniem urz dzenia należy: • przeprowadzić ogl dziny. Podstawowe zasady eksploatacji urządzeń przeciwwybu chowych 665. Urz dzenia powinny być eksploatowane na podstawie instruk cji eksploatacji opracowanej w oparciu o przepisy i normy. zabezpieczenia mechaniczne i elektryczne oraz antykorozyjne itp. • sprawdzić poł czenia elektryczne i mechaniczne. Zespół ds. Bezpieczeństwa Przeciwwybucho wego w Prochem S. Odbiór powinien być dokonany przez komisj odbioru lub przez osob upoważnion . Co powinien sprawdzić przyjmujący do eksploatacji urządzenia elektryczne zainstalo wane w strefach zagro onych wybuchem? Przyjmuj cy do eksploatacji urz dzenia powinien sprawdzić: • • • • • kompletność dokumentacji projektowej i techniczno ru chowej (DTR). rodzaj budowy. według dokumentacji. stan techniczny urz dzenia tj. 4 . Jakie czynności nale y wykonywać podczas pracy urządzenia? Podczas pracy urz dzenia elektrycznego w strefie zagrożonej wybuchem należy kontrolować prawidłowość jego działania.A.5. Powinien obj ć urz dzenia. 667. 662.

zwłaszcza urz dzeń Exd. • zakładać lub zdejmować przewodów uziemiaj cych w strefie zagrożonej wybuchem. lecz i mechanicznych np. 675. napi cia. 674. Jakie usterki w urządzeniach elektrycznych przeciwwybuchowych stwarzają stan zagro enia? Stan zagrożenia w czasie pracy urz dzeń przeciwwybucho wych stwarzaj najcz ściej: • podwyższenie temperatury cz ści urz dzeń stykaj cych si z mieszaninami wybuchowymi. temperatury. • wykonywać czynności. śrub itp. • rozł czać sprz gieł lub innych poł czeń ruchomych. 670. • dokr cać żarówek. drgań lub szumów zagra żaj cych bezpieczeństwu ludzi lub mienia należy urz dzenie wył czyć spod napi cia. 672. Jak nale y wykonywać przyłączanie przewodów do zacisków urządzeń przeciwwybu chowych? Przył czenie przewodów do zacisków powinno zapewniać do bry styk. • zjawiska nieelektryczne. a odległości mi dzy gołymi odcinkami przewodów powinny być zgodne z wymaganiami norm dla odpowiednich napi ć. Czy temperatura urządzeń elektrycznych mo e wzrastać z innych przyczyn ni elek tryczne? Temperatura urz dzeń elektrycznych może wzrastać z przy czyn nie tylko elektrycznych. Sposób wprowadzenia kabla zależy od konstrukcji urz dzenia i jest określony w dokumentacji techniczno ruchowej. • napi cia indukowane. • powstawanie iskier. Pod jakim warunkiem oprawa oświetleniowa przeciwwybuchowa spełnia wymagania bezpieczeństwa wynikające z klasy temperaturowej? Oprawa oświetleniowa przeciwwybuchowa spełnia wymagania bezpieczeństwa wynikaj ce z klasy temperaturowej pod warunkiem 362 zastosowania odpowiedniej żarówki. wskutek tarcia powierzchni współpracuj cych. trzeba przeprowadzać prace konserwacyjne i usuwać 363 .. • dokonywać pomiarów przyrz dami nie przystosowanymi do pracy w strefach zagrożonych wybuchem. 671. które mogłyby stanowić źródła powstania pożaru lub wybuchu.wzroście pr du. 668. • elektryczność statyczna. Należy zatem starannie konserwować i smarować łożyska maszyn elektrycznych. Czego nie wolno robić podczas pracy urządzenia w strefie zagro onej wybuchem? Podczas pracy urz dzenia elektrycznego w strefie zagrożonej wybuchem nie wolno: • otwierać obudów urz dzeń znajduj cych si pod napi ciem. a w urz dze niach oświetleniowych również zastosowaniem żarówek zbyt dużej mocy. 676. Jak nale y wykonywać wprowadzenie przewodów i kabli do urządzeń przeciwwybu chowych? Do wprowadzenia przewodów i kabli należy stosować wpusty i mufy kablowe zgodne z wymaganiami norm. jednak sam montaż należy wykonać szczególnie starannie. Jeżeli oprawa jest przeznaczona do pracy klasy temperaturowej T3 przy zastosowaniu żarówki o mocy 25/40 W to nie wolno wkr cać żarówki 100 W bo wówczas klasa tem peraturowa dla tej oprawy wyniesie Tl. 673. Czym mo e być spowodowany niebezpieczny wzrost temperatury urządzeń elektrycz nych? Niebezpieczny wzrost temperatury urz dzeń elektrycznych może być spowodowany przeci żeniem lub zwarciem. 669. Jak zapobiega się iskrzeniu elektrycznemu? Aby nie dopuścić do iskrzenia w czasie pracy urz dzeń elek trycznych. Jakie mogą być przyczyny powstawania iskier w urządzeniach elektrycznych? Przyczynami powstawania iskier w urz dzeniach elektrycz nych mog być: • napi cie robocze.

W jaki sposób mierzy się prześwity szczelin gaszących urządzeń ognioszczelnych? Prześwit szczelin gasz cych urz dzeń ognioszczelnych mierzy si szczelinomierzem. obluzowanie śrub i nakr tek. 364 365 . od strony nap dowej w pobliżu po krywki łożyskowej. Kiedy w przestrzeniach zagro onych wybuchem mo na stosować przyrządy w wykona niu zwykłym? Przyrz dy zwykłe można stosować jeżeli na czas wykonywa nia pomiarów w przestrzeni zagrożonej wybuchem usuni to mieszani n wybuchow oraz podj te s odpowiednie środki zabezpieczaj ce przed powstaniem mieszaniny wybuchowej.5.2. przesuwaj c szczelinomierz w odst pach równych jego szerokości. Prześwity szczelin nie mog być wi ksze niż przewidziane dla urz dzeń nowych. Jakimi przyrządami mo na przeprowadzać pomiary elektryczne w przestrzeniach zagro onych wybuchem? Przyrz dy. zniszczenie osłon kon strukcyjnych. Na czym polegają oględziny urządzeń elektrycznych podczas pracy? Ogl dziny urz dzeń elektrycznych podczas pracy polegaj na sprawdzeniu (wzrokiem. Pomiary wykonuje si na urz dzeniach całkowi cie zmontowanych wył czonych spod napi cia. 684. wykonanych z materiałów przewodz cych i półprzewodz cych oraz utrzymanie odpowiedniej wilgotności po wietrza. 683. osłon i po kryw. 682. 680. trwaj cym co najmniej trzy godziny. Jakie mogą być przyczyny powstawania iskier pochodzenia nieelektrycznego? Iskry pochodzenia nieelektrycznego mog powstawać w wyni ku uszkodzeń mechanicznych powoduj cych tarcie lub uderzenie ele mentów ruchomych np. 679.16. Trzeba stale sprawdzać i dokr cać nakr tki i zaciski oraz sprawdzać i czyścić powierzchnie izolacyjne. dotykiem): • czy urz dzenie pracuje zgodnie z programem pracy. • na końcu obudowy od strony nap dowej.wszelkie możliwe źródła iskrzenia. Prześwity szczelin należy mierzyć na całej długości. których używa si do pomiarów elektrycznych w przestrzeniach zagrożonych wybuchem powinny być dopuszczone do ruchu przez upoważnione instytucje jako bezpieczne w pomiesz czeniach zagrożonych wybuchem i mog być stosowane tylko w takim zakresie dla jakiego zostały zatwierdzone.: zniszczenie łożysk. W jakich miejscach mierzy się temperaturę powierzchni silników pierścieniowych? Temperatur powierzchni silników przeciwwybuchowych pierścieniowych. skrzywienie elementów konstrukcyjnych. Oględziny urządzeń elektrycznych w strefach zagro onych wybuchem 686. 678. budowy ognioszczelnej i wzmocnionej mierzy si na osłonie urz dzenia szczotkowego. Kiedy dokonuje się odczytów temperatury silnika? Odczytów temperatury poszczególnych cz ści silnika doko nuje si przy pełnym obci żeniu silnika. 685. 4. Jakie są podstawowe sposoby zapobiegania wyładowaniom elektryczności statycznej? Do podstawowych sposobów zapobiegania wyładowaniom elektryczności statycznej należy staranne uziemianie elementów urz dzeń technologicznych. Jakie termometry stosuje się do pomiaru temperatur powierzchni zewnętrznych urzą dzeń przeciwwybuchowych? Do pomiaru temperatury powierzchni zewn trznych urz dzeń przeciwwybuchowych stosuje si termometry cieczowe (rt ciowe lub spirytusowe) lub termoelektryczne. 681. W jakich miejscach mierzy się temperaturę powierzchni obudowy silników przeciwwybu chowych zwartych? Temperatur powierzchni silników przeciwwybuchowych zwartych mierzy si : • pośrodku obudowy w pobliżu skrzynki zaciskowej. 677. słuchem. • na tarczy łożyskowej.

układu smarowania. Co ponadto nale y sprawdzić w czasie oględzin urządzeń w zale ności od rodzaju budowy Ex? W zależności od rodzaju budowy Ex w czasie ogl dzin należy sprawdzić: 1) W urz dzeniu budowy Exd: • poł czenia śrubowe zł czy ognioszczelnych (czy si nie obluzowały). przekaźników). • czy przewody s prawidłowo wprowadzone. • prawidłowość poł czenia i zamocowania przewodów. filtrów itp. mocowań. • stan napisów ostrzegawczych. 6) W urz dzeniach budowy Exm: • stan masy zlewowej (czy nie uległa spaczeniu. nagrzewnic itp. • prawidłowość wprowadzenia przewodów i kabli. ubytków). 4) W urz dzeniach budowy Exo: • poziom oleju oraz szczelność obudowy (kadzi). • stan styków obudów. Co nale y sprawdzić w czasie oględzin urządzeń nieprzeciwwybuchowych? W czasie ogl dzin urz dzeń elektrycznych nieprzeciwwybu chowych należy sprawdzić temperatur pracy urz dzenia oraz czy nie poluzowały si śruby mocuj ce urz dzenie. 689. silnika). • działania wentylacji. • nastawień zabezpieczeń przed zwarciami i przeci żeniami. • stan styków głównych i pomocniczych oraz śruby mocuj ce.. 3) W urz dzeniach Exp: • prawidłowość działania systemu nadciśnienia i blokad. • stan przewodów wyrównawczych. • temperatur osłon. • pracy łożysk. klimatyzacji. tabliczek znamionowych i oznaczeń iowych. • ochrony przeciwpożarowej. dławików i umocowań. szczotek. • czy urz dzenie jest zainstalowane w prawidłowej pozycji. uziemień itp. 366 • poł czenia śrubowe. sprz gła.. • zaślepień otworów niewykorzystanych. wentylatorów. 367 . Na czym polegają oględziny urządzeń elektrycznych nie pracujących? Ogl dziny urz dzeń nie pracuj cych powinny polegać na sprawdzeniu: • stanu urz dzeń (np. 688. zwichro waniu lub p kni ciu). • stan wyposażenia dodatkowego.. • stan osłony ognioszczelnej (czy nie ma p kni ć wybrzu szeń. 687. • stanu urz dzeń smarowniczych. sprz głowe oraz przewodów i kabli. 7) W urz dzeniach budowy Exq: • poziom piasku. obudów. • stanu zewn trznych płaszczyzn i powłok ochronnych przewodów i kabli oraz obudowy. W jakich terminach powinny być przeprowadzane oględziny urządzeń elektrycznych w strefach zagro onych wybuchem? Ogl dziny urz dzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem należy przeprowadzać w zakresie i terminach podanych w instrukcjach eksploatacji. łożysk itp. chłodnic. boczników. • wskazań aparatury kontrolno pomiarowej. styków itp. zwor.• nastawień zabezpieczeń elektrycznych. aparatury pomocniczej i re gulacyjnej oraz rozruchowej. • stan uszczelnień powietrza. • prawidłowość lokalizacji urz dzeń w obwodzie iskrobez piecznym.. szczot kotrzymaczy. • w silnikach: pierścieni ślizgowych. a także poszczególne jego cz ści. 5) W urz dzeniach budowy Exi: • prawidłowość poł czeń przewodów. 690. • przył czenia przewodów oraz ich mocowanie. barier i ich mocowanie.. • czy odpowietrznik nie jest zatkany. 2) W urz dzeniach budowy Exe: • stan zabezpieczeń (wyzwalaczy. komutatorów. jednak nie rzadziej niż raz w miesi cu. • prawidłowości przesyłu sygnału i ich rejestracji.

• sprawdzenie stanu technicznego wentylatora zewn trznego. • sprawdzenie stanu elementów oddzielaj cych obwody Exi od obwodów nieiskrobezpiecznych. 3) W urz dzeniach i obwodach iskrobezpiecznych Exi: • sprawdzenie stanu technicznego elementów i podzespołów obwodów. ograniczników wartości pr du i napi cia. cewek.. Co powinien obejmować przegląd w zale ności od rodzaju budowy Ex? W zależności od rodzaju budowy Ex przegl d powinien obej mować: 1) W urz dzeniu z osłon ognioszczeln Exd: • stan zł czy ognioszczelnych tj..16. ubytków itp. • sprawdzenie stanu technicznego śrub ł cz cych poszcze gólne cz ści osłony ognioszczelnej. zacisków. barier ochronnych itp. • sprawdzenie stanu łożysk i skuteczności ich smarowania sprawdzenie zabezpieczeń antykorozyjnych. • 368 369 . • sprawdzenie stanu poł czeń elektrycznych i mechanicznych. dławików itp. końcówek przewodów. W jakich terminach powinny być przeprowadzane przeglądy urządzeń elektrycznych w strefach zagro onych wybuchem? Przegl dy urz dzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem należy przeprowadzać w zakresie i terminach określonych w instrukcji eksploatacji. Przeglądy urządzeń elektrycznych w strefach zagro onych wybuchem 691.16. • sprawdzenie stanu technicznego urz dzeń zwi zanych. wielkości prze świtów itp. przepustów. 692.5. boczników. tj. sprawdzenie stanu elementów. tj. 694. • ustalenia stopnia zużytych cz ści i elementów urz dzenia.. czy nie ma p kni ć. • pomiar rezystancji uzwojeń: silników. • sprawdzenie odst pów izolacyjnych. pierście ni szczotek itp. • sprawdzenie stopnia nagrzewania si cz ści i elementów zewn trznych i wewn trznych. tj. szafach itp. poł czeń nierozł cznych. 2) W urz dzeniu o budowie wzmocnionej Exe: • sprawdzenie nastawień zabezpieczeń przeci żeniowych silników. Kto mo e przeprowadzać przeglądy urządzeń? Przegl dy urz dzeń mog być przeprowadzane przez pracow ników z uprawnieniami kwalifikacyjnymi w zakresie nadzorowanych urz dzeń. 693. zainstalowanych poza stref zagrożon wybuchem.3. • sprawdzenie urz dzeń i elementów elektrycznych oraz elektronicznych zainstalowanych w skrzynkach. • kontrol wskazań aparatów pomiarowych. o których mowa w punkcie 4. • sprawdzenie stanu osłon.4. wybrzu szeń.. uszczelka powinna być dostosowana do średnicy gniazda w dławiku.5. • sprawdzenie prawidłowości sprz żenia urz dzenia z ma szyn nap dzan . • sprawdzenie wprowadzenia przewodów oraz ich uszczel nienia i zadławienia. stanu styków i poł czeń przewodów. • sprawdzenie stanu poł czeń i oprzewodowania. Co powinien obejmować przegląd urządzeń elektrycznych w strefach zagro onych wybuchem? Przegl d urz dzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wy buchem powinien obejmować: • ogl dziny.2. płaszczyzn. • sprawdzenie stanu zabezpieczeń przed wybuchem.. do średnicy przewodu oraz mieć odpowiedni długość w zależności od grupy urz dzenia. nastawienia za bezpieczeń. • sprawdzenie źródeł zasilania oraz elementów zabezpie czaj cych.. jednak nie rzadziej niż raz w roku podczas postoju urz dzenia w miejscu jego pracy lub w warsztacie.

• transformatory i dławiki indukcyjne. blokady oraz czujniki przepływu i ciśnienia. w szcze gólności: 1) w urz dzeniach z osłon ognioszczeln Exd: • izolatory przepustowe. sworznie. w których stwierdzono: • p kni cia wskrośne. • zdeformowanie elementów • przegrzanie elementów. dławiki.16 .5 . • uszkodzenia powoduj ce zmniejszenie odst pów izolacyjnych. Jakie naprawy elektrycznych urządzeń w strefach zagro onych wybuchem mogą prze prowadzać osoby zajmujące się eksploatacją tych urządzeń? Osoby zajmuj ce si eksploatacj urz dzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem mog przeprowadzać naprawy polegaj ce na: wymianie zużytych cz ści lub elementów oraz drobne naprawy lub regulacje. • oprawki do żarówek i innych źródeł światła. 2) w urz dzeniach o obudowie wzmocnionej Exe: • uszczelki. 7) wszystkie elementy izolacyjne wykonane z tworzyw termo i che moutrwardzalnych. • uzwojenia i wirniki z odlewanymi uzwojeniami. • zaciski mocuj ce oprawki do źródeł światła. 701.698. komory łukowe. śruby. • uszkodzenie elementów ceramicznych. tworz cymi jednolite bloki. 372 3) w urz dzeniach z osłon przewietrzan lub gazow z nadci śnieniem Exp: • uszczelki. 4 .5 . to naprawa tych urz dzeń powinna być prowadzona w wyspe cjalizowanej jednostce. Jakie uszkodzone lub zu yte części i elementy urządzeń elektrycznych w strefach zagro onych wybuchem nale y wymienić na nowe? Zużyte cz ści lub elementy w urz dzeniach elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem należy wymienić na nowe. 700. poł czenia mi dzy nimi lub zalewa stanowi ca izolacje bloku. • podzespoły typu panelowego z p kni t lub złaman płyt k montażow (obwody drukowane). pierścienie uszczel niaj ce. Jeżeli naprawa uszkodzonych lub zużytych urz dzeń polega na przywróceniu im pierwotnego stanu technicz nego w zakresie zapewniaj cym bezpieczeństwo przeciwwybucho we. • uszkodzenie szklistego naskórka powierzchni. uszczelki. czy też należy je poddać naprawie i w jakim zakresie. układów lub obwodów powinna być dokonywana nie rzadziej niż co 5 lat na podstawie wyni ków przegl dów oraz rodzaju i zakresu dokonanych napraw. w których uszkodzeniu uległy niedost pne elementy. czy ewentualnie wycofać z eksploatacji. Kto mo e wykonywać czynności konserwacyjne? Czynności konserwacyjne mog wykonywać pracownicy po siadaj cy dodatkowe kwalifikacje w zakresie eksploatacji elektrycz nych urz dzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym. pierścienie uszczelniaj ce. cewki. 4) w urz dzeniach iskrobezpiecznych Exi: • boczniki ochronne. których sprawdzenie wymaga przeprowadzenia prób niszcz cych. Naprawa elektrycznych urządzeń w strefach zagro onych wybuchem 699. w których co najmniej jedno z uzwojeń znajduje si w obwodzie zewn trznym. układ lub obwód mog nadal spełniać swoje funkcje w określonych warunkach zagrożenia wybuchem. • okienka kontrolne. • tabliczki zaciskowe i cz ści tworz ce zł cza ognioszczel ne. 373 . Celem oceny stanu technicznego jest ustalenie czy urz dzenie. 5) w urz dzeniach z osłon olejow Exo: • styki główne i pomocnicze oraz spr żyny. 6) w urz dzeniach o budowie specjalnej Exs: • podzespoły z elementami elektrycznymi lub elektronicznymi zalanymi żywicami. • elementy i podzespoły. zawory. Jaki jest czasokres i cel oceny stanu technicznego urządzeń elektrycznych zainstalowa nych w strefach zagro onych wybuchem? Ocena stanu technicznego urz dzeń.

a na zł czach koł nierzowych do 2/3 tej wartości. Urządzenia piorunochronne 4. — 5 4 376 377 . • uziomów.5 6 20x3 6 20x3 Przewody uziemiaj ce.5 I I I i i I I I Poł czenia ochrony wewn trz nej. ich rodzaj jest uzależniony od użytych w budynku mate i Zwody i przewody odprowa dzaj ce. rury stalowe.) druty taśmy linki blachy druty taśmy druty taśmy rury kształtowniki o grubości ścianki druty taśmy bez ograniczenia 6 20x3 7x2. 8 20x4 20/2. Z jakich części składa się urządzenie piorunochronne? Urz dzenie piorunochronne składa si z nast puj cych cz ści: • zwodów. 704.5 0. jeżeli rzeczywisty prześwit szczeliny jest mniejszy od maksy malnego prześwitu określonego w normie: • w urz dzeniach podgrupy II A skrócenie długości szcze liny może wynosić 1 mm na każde 0.17. 703. jeżeli rzeczywisty prześwit szczeliny jest mniejszy od tej wartości. • przewodów odprowadzaj cych. i i i Uziomy. Jakie materiały mogą być stosowane do budowy urządzenia piorunochronnego? Do budowy urz dzenia piorunochronnego mog być stosowa ne różne materiały przewodz ce. maszty flagowe itp.27. Budowa urządzeń piorunochronnych 702.5 1 6 20x3 7x3 0. W przypadku wykorzystania cz ści naturalnych. Tablica 4. Najmniejsze do puszczalne wymiary materiałów użytych na elementy urz dzenia pio runochronnego podano w tablicy 4.17. Co to jest zwód i jakie rozró nia się rodzaje zwodów? Zwód jest to górna cz ść urz dzenia piorunochronnego prze znaczona do przechwycenia uderzeń pioruna.9 5 — 6 20x3 15/2. Podstawowym materiałem sztucznym cz ści urz dzenia piorunochronnego jest stal ocynkowana. wykorzystane konstrukcje metalowe (zbrojenie.02 mm zmniejszenia prześwitu szczeliny w stosunku do maksymalnej wartości określonej w normie.0 16x1.5 6 20x3 10 20x4 0.6) wyst powanie na kraw dziach powierzchni tworz cych zł cza ognioszczelne ubytków materiału powoduj cych skrócenie długości szczelin zastosowanych w urz dzeniu do wartości nie mniejszej niż określone w normie jako najmniejsze długości.27. Najmniejsze dopuszczalne wymiary elementów stosowanych w ochronie odgromowej wg [71] Wymiary nominalne |mm] Przezna czenie Rodzaj wyrobu stal bez pokry cia stal ocyn kowana cynk alumi nium miedź 4. • przewodów uziemiaj cych.01 mm zmniejszenia prześwitu szczeliny w stosunku do maksymalnej wartości określonej w normie.75 4 3 25x1. • w urz dzeniach podgrupy II B skrócenie długości szcze liny może wynosić 1 mm na każde 0. 7) zwi kszenie prześwitów zastosowanych w urz dzeniu na zł czach cylindrycznych oraz cylindryczno kołnierzowych do wartości maksymalnej określonej w normie. balustra dy.1. riałów konstrukcyjnych. drabiny. Rozróżnia si zwody naturalne i sztuczne.

Na dachach dwuspadowych zwody poziome powinny być układane na kraw dziach dachu oraz na jego kalenicy. Ile powinny wynosić kąty ochronne zwodów pionowych i zwodów poziomych wysokich? K ty ochronne zwodów pionowych (rys. 709. Co to sq kąty ochronne zwodu? K t ochronny zwodu pionowego jest to k t wyznaczony przez oś zwodu i powierzchni ograniczaj c stref ochronn .93.94) nie mog być wi ksze niż: • zewn trzne 45° i wewn trzne 60° dla obiektów zakwalifiko wanych do ochrony podstawowej i zagrożonych pożarem. [71] 711. Wszystkie metalowe cz ści budyn ku znajduj ce si na powierzchni dachu (kominy. b) zainstalowany na maszcie z materiału niepalnego obok budynku. 4. bariery itp. We wszystkich omawianych siatkach zwodów dopuszczalne jest zwi kszenie jednego wymiaru oka siatki. • zewn trzne 30° i wewn trzne 45° dla obiektów zagrożo nych wybuchem mieszanin par i/lub pyłów z powietrzem. Przewody odprowadzaj ce mog być naturalne i sztuczne. [71] 380 381 . Do czego słu ą przewody odprowadzające i uziemiające? Przewody odprowadzaj ce i uziemiaj ce służ do poł czenia zwodów z uziomami sztucznymi lub naturalnymi. [71] Rys. Zwód poziomy wysoki zainstalowany na masztach z materiału niepalnego. 4. 4. • metalowe warstwy pokrycia ścian bocznych budynków.93) oraz zwodów poziomych wysokich (rys. Zwid poziomy wytoki Rys. 4. • metalowe i żelbetowe słupy wsporcze (wewn trzne i ze wn trzne) rozległych hal (rys. że drugi wymiar zostanie o tak sam wartość zmniejszony. K t ochronny zwodu poziomego jest to k t mi dzy płaszczy zn pionow przechodz c przez zwód a powierzchni ograniczaj c stref ochronn . jednak nie wi cej niż o 20% pod warunkiem. 710. wyci gi.) powinny być poł czone z najbliższym zwodem lub przewodem od prowadzaj cym. 4. Ja ko przewody odprowadzaj ce naturalne powinny być wykorzystane: • elementy metalowe oraz zbrojenie żelbetowych elementów konstrukcyj nych.94. a fundamentu słupa jako uziomu naturalnego.95. 4. Zwód pionowy: a) zainstalowany na budynku. Rys.czała 20 m przy ochronie podstawowej oraz 15 m dla obiektów zagro żonych pożarem i 10 m dla obiektów zagrożonych wybuchem miesza nin par lub pyłów z powietrzem. Wykorzystanie słupa konstrukcyjnego jako przewodu odprowadzaj cego.95).

oraz uziomy sztuczne. 718. przejść dla pieszych oraz metalowych ogrodzeń. W jakim celu wykonuje się połączenia wyrównawcze? Poł czenia wyrównawcze urz dzenia piorunochronnego z in nymi instalacjami oraz urz dzeniami i elementami metalowymi wyko nuje si w celu ochrony budynku przed wyst pieniem przeskoków iskrowych. k ty pomi dzy promieniami uziomu promieniowego nie powinny być mniejsze niż 60°.5 m od wejść do bu dynków. Poł czenia można realizować jako bezpośrednie lub ochronnikowe (rys. nie należy układać uziomów pod warstw nieprzewodz c wody np. W jaki sposób realizuje się ochronę wewnętrzną? Ochron wewn trzn przed skutkami wyładowań piorunowych realizuje si w sposób nast puj cy: • wykonanie ekwipotencjalizacji wszystkich urz dzeń i ele mentów metalowych. Uzyskujemy j przez wykonanie poł czeń wyrównawczych. metalowe rury wodoci gowe. Na czym polega ochrona wewnętrzna przed skutkami wyładowań piorunowych? Ochrona wewn trzna przed skutkami wyładowań piorunowych polega na zapewnieniu bezpieczeństwa ludziom znajduj cym si w budynku. uziomy zarówno poziome jak i pionowe powinny być ukła dane w odległości nie mniejszej niż 1. 4. aby były łatwo dost pne z poziomu ziemi. pod warstw asfaltu.99).2. • stosowanie dodatkowych środków ochrony zapewniaj cych prawidłowe działanie urz dzeń steruj cych. kompute rowych itp. Zacisk probierczy powinien mieć dwie śruby o gwincie co najmniej M6 lub jedn o gwincie Ml 0. Jakie uziomy stosujemy w urządzeniach odgromowych? W urz dzeniach odgromowych stosujemy uziomy naturalne. 722. 723.. Ochrona wewnętrzna 720. 7 2 1 .17. uziomy można układać na dnie wykopów fundamento wych bezpośrednio pod fundamentem lub obok funda mentu budynku. 4. 719.5 m pod ziemi a jego długość powinna wynosić co najmniej 2. kanalizacyjne itp. uziomy poziome należy układać na gł bokości nie mniej szej niż 0. W jaki sposób powinny być układane uziomy sztuczne? sadami: Uziomy sztuczne należy układać zgodnie z nast puj cymi za • • • • • • zaleca si przede wszystkim stosowanie uziomów otokowych.5 m.ne na takiej wysokości. • uziomy naturalne maj rezystancje wi ksze niż wymagane. • 384 385 . • odległość kabli od uziomu piorunochronnego nie powinna być mniejsza niż 1 m. Kiedy nale y wykonywać uziomy sztuczne? Uziomy sztuczne nale y wykonywać je eli: • uziomy naturalne znajduj si w odległości wi kszej niż 10 m od chronionego obiektu.6 m i w odległości nie mniejszej niż 1 m od kra w dzi obiektu budowlanego. najwyższa cz ść uziomu pionowego powinna znajdować si co najmniej 0. 717. • zachowanie odpowiednich odst pów izolacyjnych. betonu itp. do których zaliczamy: zbrojone fundamenty budynków. Na czym polega ekwipotencjalizacja? Ekwipotencjalizacja polega na zapewnieniu jednakowych po tencjałów we wszystkich elementach metalowych budynku oraz na wszystkich metalowych urz dzeniach znajduj cych si w budynku.

Czy dopuszczalne jest instalowanie przewodów odprowadzających sztucznych. • sprawdzenie stanu uziomów po ich odkopaniu. badania okresowe. Z1 i Z10.3. Co nale y zastosować je eli wykonanie połączeń wyrównawczych jest trudne do zreali zowania? Jeżeli wykonanie poł czeń jest trudne do zrealizowania można zastosować odpowiednie odst py izolacyjne pomi dzy urz dzeniami piorunochronnymi. Kiedy wykonujemy badania okresowe? Badania okresowe należy wykonywać nie rzadziej niż co 5 lat lub w przypadku przebudowy albo zmiany funkcji budynku dla obiektów obj tych ochron podstawow oraz raz do roku przed okre sem burzowym.17. W razie konieczności zastosowania poł czeń rozł cznych mu sz być one umieszczone w osłonach przewiwwybuchowych. 730. • pomiar rezystancji uziemienia. • pomiar rezystancji uziemienia. Z10 powinny być wy konane jako spawane lub zgrzewane. 389 . W jaki sposób łączymy przewody w budynkach zagro onych wybuchem mieszanin par i/lub pyłu z powietrzem? W budynkach zagrożonych wybuchem mieszanin par i/lub pyłów z powietrzem poł czenia metalowych elementów znajduj cych si w obszarach zaliczonych do strefy ZO. W jaki sposób sprawdzamy ciągłość połączeń części nadziemnej? Sprawdzenie ci głości poł czeń sprawdzamy omomierzem lub mostkiem do pomiaru rezystancji. Kiedy wykonujemy badania odbiorcze i co obejmują? Badania odbiorcze należy wykonywać przy przyj ciu budyn ków do eksploatacji i powinny obejmować: • ogl dziny cz ści nadziemnych. nie później jednak niż do 30 kwietnia dla obiektów w których zastosowano ochron obostrzon . 733. 4. • sprawdzenie ci głości poł czeń cz ści nadziemnych. Na czym polegają oględziny części nadziemnej? Ogl dziny cz ści nadziemnej polegaj na sprawdzeniu zgod ności z wymaganiami normy rozmieszczenia poszczególnych elemen tów urz dzenia piorunochronnego oraz na sprawdzeniu wymiarów i rodzajów poł czeń elementów sztucznych. Badania urządzeń piorunochronnych 732. • • badania odbiorcze. 734. 735. Co wchodzi w zakres badań okresowych urządzeń piorunochronnych? W zakres badań okresowych urz dzeń piorunochronnych wchodz : • ogl dziny cz ści nadziemnej. [72] 729. 731. że b d umieszczone w osłonach przeciwwybuchowych lub w specjalnie do tego celu wyko nanych studzienkach i zasypane warstw piasku o grubości 20 cm. Gdzie nale y lokalizować zaciski probiercze w budynkach zagro onych wybuchem? Zaciski probiercze w budynkach zagrożonych wybuchem należy lokalizować poza strefami ZO. • sprawdzenia ci głości poł czeń cz ści nadziemnej. 737. 736. a innymi instalacjami metalowymi zgodnie z nor m . wewnątrz obiektów zagro onych po arem? W obiektach zagrożonych pożarem dopuszczalne jest instalowa nie przewodów odprowadzaj cych sztucznych wewn trz obiektu pod warunkiem umieszczenia zacisków probierczych w osłonach o stopniu ochrony IP44.728. Jakie rodzaje badań wykonuje się przy urządzeniach piorunochronnych? Przy urz dzeniach piorunochronnych wykonuje si nast puj ce rodzaje badań: • 388 badania cz ściowe (w czasie budowy obiektu). Zl. Lokalizacja zacisków w tych obszarach jest dopuszczalna pod warunkiem. przył czonego z jednej strony do zwodu z drugiej do przewodu uziemiaj cego na wybranych losowo gał ziach urz dzenia.

torfiasty. 4. w omach wg [73] Rodzaj uziomów Grunt podmokły. torfiaste. Najwi ksze dopuszczalne wartości rezystancji uziemienia komina. Tablica 4. próchniczy. bagienny. bagienne. w których zastosowano ochron specjaln podano w tablicy 4. bagienny.31 dla obiektów zagrożo nych wybuchem. Uziomy otokowe oraz ławy fundamentowe.738. pionowe i mieszane oraz stopy fundamentowe otokowe. Najwi ksze dopuszczalne wartości rezystancji wypadkowej uziemienia obiektu w omach wg [72] Rodzaje uziomów poziome. Najwi ksze dopuszczalne wartości rezystancji wypadkowej uziemienia obiektów zagrożonych pożarem. fundamentowe 15 30 50 15 30 50 390 391 . gliniasty pośredni kamienisty Uziomy poziome i mieszane oraz stopy fundamentowe. poziome pionowe i mieszane 10 20 40 10 20 40 otokowe. otokowe oraz ławy funda mentowe. Najwi ksze dopuszczalne wartości rezystancji wypadkowej uziemienia obiektu zagrożonego wybuchem. pionowe i mie szane oraz stopy funda mentowe. próchnicze. próchniczy.31. Tablica 4. torfiasty. w omach wg [73] Rodzaje gruntu Rodzaje u/.30 dla obiektów zagrożonych pożarem i 4. 7 10 10 15 Najwi ksze dopuszczalne wartości rezystancji wypadkowej. 4. Wymagane wartości rezystancji uziomów dla obiektów w któ rych zastosowano ochron podstawow podano w tablicy 4.34.29. ławy fundamentowe Rodzaje podmokłe.30.iomów wszystkie rodzaje z wyj tkiem gruntów skalistych i kamienistych skaliste i kamieniste poziome. Tablica 4. W jaki sposób wykonujemy pomiar rezystancji uziemień i jakie sq wymagane wartości rezystancji uziomów? Pomiar rezystancji uziemienia wykonujemy metod mostkow lub techniczn dla obiektów w których stosowana jest ochrona pod stawowa lub mostkiem udarowym dla obiektów w których stosowana jest ochrona obostrzona. gliniaste 10 15 gruntu wszystkie pośrednie rodzaje 20 30 kamieniste i skaliste 40 50 Tablica 4. w omach wg [74] Rodzaje gruntu Najwi ksze dopuszczalne wartości rezystancji wypadkowej obiektu w którym zastosowano ochron obostrzon podano w tablicy 4. gliniasty Wszystkie po średnie rodzaje gruntów Grunt kamienisty i skalisty Rodzaj uziomów podmokły.342.33.32.29.

nazwisko i adres sporz dzaj cego). Sprawdzenie stanu uziomów dla ochrony obostrzonej można wykonywać co 5 lat.35). która sporz dziła projekt. 2) protokoły z badań urz dzenia piorunochronnego (tablica 4. gliniasty 10 kamienisty i skalisty 40 Tablica 4. Na czym polega sprawdzenie stanu uziomów? Sprawdzenie stanu uziomów polega na losowym wybraniu co najmniej 10% poł czeń przewodu uziemiaj cego z uziomem. bieżnie) wg [74] Rodzaje gruntu Najwi ksza dopusz czalna rezystancja uziemienia w omach podmokły. Opis urz dzenia piorunochronnego 739. Najwi ksze dopuszczalne wartości rezystancji uziemienia każdego zwodu w cz ści niezadaszonej obiektu sportowego (niezadaszone trybuny. adres i ewentualna nazwa): pośredni Wykonany dnia Nazwa i adres wykonawcy . należy wykonać nowy uziom lub przewód uziemiaj cy. jeżeli wyniki pomiaru rezystancji uziemienia sa pozytywne. Jeżeli stopień skorodowania przekracza 40% przekroju. odkopa niu go i określeniu stopnia skorodowania. Jaką dokumentację powinny mieć obiekty wyposa one w urządzenia piorunochronne? Obiekty wyposażone w urz dzenia piorunochronne powinny mieć: 1) metryki urz dzenia piorunochronnego (tablica 4. Data.Tablica 4. próchniczy. 20 Tablica 4. Najwi ksze dopuszczalne wartości rezystancji uziemienia dźwigów budowlanych wg [74] Rodzaje gruntu Najwi ksza dopusz czalna rezystancja uziemienia w omach wszystkie rodzaje z wyj tkiem gruntów skalistych i kamienistych 20 kamienisty i skalisty 50 1. torfiasty. Opis obiektu budowlanego a) rodzaj obiektu b) pokrycie dachu c) konstrukcja dachu d) ściany 2. Nazwa i adres jednostki.33.35. 740. Metryka urz dzenia piorunochronnego Obiekt budowlany (miejsce położenia. Schemat urz dzenia pirunochronnego Opis i schemat wykonał (imi . bagienny.36). a) zwody b) przewody odprowadzaj ce c) zaciski probiercze d) przewody uziemiaj ce e) uziomy 3. Podpisy 392 393 .34.

grzejników i nap du elektrycz nego oraz innych mediów energetycznych otrzymywanych przy użyciu energii elektrycznej jak np. B. Zaleca si wykonać nast puj ce prace naprawcze:. których sprawność byłaby równa jedności. Na czym polega racjonalne gospodarowanie energią elektryczną? Racjonalne gospodarowanie energi elektryczn polega na ta kim prowadzeniu ruchu urz dzeń elektrycznych aby straty energii były możliwie małe.. adres i ewentualnie nazwa):. 745. 5.. Straty energii 742. Sprawdzenie stanu uziomów: Kontrola poł czeń galwanicznych: Po zbadaniu urz dzenia piorunochronnego postanowiono: A. wyrobienie w nich poczucia odpowiedzialności oraz systematyczn kontrol przez osoby dozoru. Nie ma takich urz dzeń energetycznych. Jakie straty zaliczamy do strat wynikających ze złej konserwacji urządzeń? Do strat wynikaj cych ze złej konserwacji urz dzeń zaliczamy: • straty w sieci rozdzielczej wskutek osłabionej izolacji.1.36. Uznać urz dzenie piorunochronne za zgodne z obowi zuj cymi przepisami Uznać urz dzenie piorunochronne za niezgodne z obowi zuj cymi sami z nast puj cych powodów C. Protokół badań urz dzenia piorunochronnego Obiekt budowlany (miejsce położenia. W jaki sposób mo na zmniejszyć straty wynikające z marnotrawstwa? Straty wynikaj ce z marnotrawstwa można zmniejszyć przez wyraźne sprecyzowanie obowi zków osób zatrudnionych przy obsłu dze i eksploatacji urz dzeń elektroenergetycznych. adres): Wykonali nast puj ce badania. Członkowie Komisji (nazwisko. OGÓLNE ZASADY RACJONALNEJ GOSPODARKI ELEKTROENERGETYCZNEJ 741. 744. imi . zła konserwacja urz dzeń i nieprawidłowy sposób eksploatacji układu elektroenergetycznego. Podaj przykłady marnotrawstwa energii. Podpisy 394 395 . Jakie są przyczyny powstawania strat? Przyczynami powstawania strat s : marnotrawstwo energii. Każdemu procesowi wytwarzania przesyłania i użytkowania energii towarzysz straty. 743.Tablica 4. spr żone powietrze. przepi Data. Sprawdzenie wymiarów Pomiar rezystancji uziemień: 5. Ogl dziny cz ści nadziemnej . Najbardziej klasycznym przykładem marnotrawstwa energii jest zb dne użytkowanie oświetlenia.

2. • opracowanie szczegółowych harmonogramów pracy tych urz dzeń których praca powinna przebiegać w strefie poza szczytowej. spr żarki). Od czego zale ą straty w przewodach? Straty w przewodach zwane stratami obci żeniowymi zależ od iloczynu kwadratu pr du i rezystancji przewodu: straty mocy straty energii gdzie / R t nat żenie pr du. a wi c wyrażaj si tak sam zależności jak straty w przewodach 746. oraz urz dzeń o korzystniejszych wskaźnikach energetycznych. • straty w przewodach uzwojenia. 5. czas trwania przepływu pr du. które powinny pracować jako urz dzenia podstawowe. tarcia szczotek oraz tarcia cz ści wiruj cych o powietrze. 747. • straty w żelazie b d ce sum strat na histerez i pr dy wirowe. • ograniczanie czasu pracy urz dzeń o niższych sprawno ściach. s stratami stałymi. nazywane stratami w miedzi lub obci żeniowymi. • straty mechaniczne powstałe w wyniku tarcia w łożyskach. straty ciepła w urz dzeniach ogrzewanych elektrycznie spowodowane uszkodzon izolacj ciepln . • prowadzenie właściwej gospodarki spr żonym powietrzem przez popraw szczelności sieci i stanu mechanicznego urz dzeń pneumatycznych. 749. Jakie są proste sposoby i zasady prowadzenia oszczędnej gospodarki energią w zakła dzie przemysłowym? Do prostych sposobów i zasad prowadzenia oszcz dnej gospo darki energi zaliczamy: • właściwy dobór silników elektrycznych do urz dzeń nap dowych. • przygotowanie budynków i pomieszczeń do okresu jesien no zimowego. Od czego zale ą straty jałowe transformatora? Straty jałowe transformatora s proporcjonalne do kwadratu napi cia i nie zależ od obci żenia. • prawidłowe prowadzenie konserwacji opraw oświetlenio wych. Wartość tych strat przedstawiana jest w katalogach dla poszczególnych typów trans formatorów. Od czego zale ą straty obcią eniowe transformatora? Straty obci żeniowe transformatora s wynikiem przepływu pr du przez uzwojenia. Jakie straty występują w silnikach elektrycznych? W silnikach elektrycznych wyst puj nast puj ce straty: • straty w uzwojeniu zależne od obci żenia. szczególnie urz dzeń pracuj cych równolegle (pompy. 396 397 . Zasady oszczędzania energii w zakładach przemysłowych 751. • ograniczenie pracy maszyn i urz dzeń na biegu jałowym.• • straty wskutek zwi kszonego tarcia w ruchomych ele mentach maszyn wywołane niewłaściwym smarowaniem lub złym montażem po remoncie. • niedopuszczanie do pozostawienia czynnego oświetlenia w godzinach dziennych i w dniach wolnych od pracy. 750. rezystancja przewodu. 748. Jakie straty występują w transformatorach? W transformatorach wyst puj nast puj ce straty: • straty w żelazie (b d ce sum strat na histerez i pr dy wi rowe) zwane stratami w rdzeniu lub stratami jałowymi.

Kompensowanie mocy biernej 752. Jaka jest interpretacja energetyczna mocy czynnej? Moc czynna i zwi zana z ni energia elektryczna s wynikiem przemian energetycznych określonego surowca energetycznego (np. Przepływa jedynie mi dzy źródłem i odbiornikiem pr du zmiennego. gaz. Schemat przepływu mocy od źródła do odbiornika: P Q — moc bierna. których stosowanie jest ograniczone ze wzgl du na duże koszty. Te ujemne skutki s tym wi ksze im mniejszy jest współczyn nik mocy coscp. 5. Jakie urządzenia są główną przyczyną poboru mocy biernej w zakładzie przemysłowym? Główn przyczyn poboru mocy biernej w zakładzie przemy słowym s silniki asynchroniczne oraz spawarki i zgrzewarki. spi trzonej w zbiorniku wody) i mog być zamie nione na prac . • ograniczenie pracy spawarek i zgrzewarek na biegu jałowym. mazut.5. 756. Jakie współczynniki mocy przewidują Zakłady Energetyczne w wydawanych warunkach zasilania dla odbiorców przemysłowych? W wydawanych warunkach zasilania Zakłady Energetyczne ż daj współczynnika mocy równego: 759. • właściwy dobór silników (d żyć do możliwie znamiono wego obci żenia silników).1. Jakie ujemne skutki powoduje przepływ mocy biernej? Moc bierna obci ża pr dowo elementy układu energetycznego. wzgl dnie inn postać energii (rys. w giel. • silniki synchroniczne. 753. szcze gólnie na biegu jałowym lub niedoci żone. a wi c: ogranicza przepustowość urz dzeń. M— silnik. Nie trzeba b dzie przesyłać tej mocy biernej od wytwórcy do odbiorcy. Nα czym polega kompensacja moc biernej? Kompensacja mocy biernej polega na jej wytwarzaniu bezpo średnio w miejscu zapotrzebowania. Jaka jest interpretacja energetyczna mocy biernej? moc czynna.3. magnesowania rdzeni transformatorów energetycznych. 398 399 . W jaki sposób mo na zmniejszyć pobór mocy biernej? Pobór mocy biernej można zmniejszyć przez: • ograniczenie pracy jałowej silników i transformatorów.1). Jest potrzebna do wzbudzenia zmiennych pól magnetycz nych silników. 758. Jakie urządzenia słu ą do poprawy współczynnika mocy cosę w zakładzie? Do poprawy współczynnika mocy w zakładzie służ : • baterie kondensatorów statycznych (rys. 5.54). 754. Moc bierna i energia bierna s charakterystyczne wył cznie dla zjawisk elektrycznych w obwodach pr du zmiennego i nie mog być za mienione na prac . G generator. ładowania pojemności linii przesyłowych napowietrznych i kablowych. 4. 755. wywołuje spadki napi cia i powoduje straty mocy czynnej. Rys. Dzi ki zastosowaniu kompen sacji można tymi samymi liniami elektroenergetycznymi przesłać wi ksz moc czynn . 757.

a także o sprawność środków ochrony zbiorowej i ich stosowanie zgodnie z przeznacze niem.1. • zapewnić wykonanie nakazów i zarz dzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy. Jakie obowiązki w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy mają osoby kierujące pra cownikami? Osoby kieruj ce pracownikami maj w zakresie bhp obowi zek: • organizować stanowisko pracy zgodnie z przepisami i za sadami bhp. • zapewnić przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bhp. Wiadomości ogólne 760.U. narz dzi i sprz tu oraz o porz dek w miejscu pracy. W szczególności pracodawca jest obowi zany: • organizować prac w sposób zapewniaj cy bezpieczne i hi gieniczne warunki pracy. BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY 6. niezwłocznie zawiadomić przełożonego o zauważonym w zakładzie pracy wypadku albo zagrożeniu zdrowia ludz kiego oraz ostrzec pracowników o groż cym im niebezpie czeństwie. z 1998. 764. • zapewnić wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy. urz dzeń. dbać o należyty stan maszyn. • zapewniać wykonanie zaleceń lekarza sprawuj cego opie k zdrowotn nad pracownikami. 765. wydawać polecenia usuni cia uchybień oraz kontrolować wykonanie tych poleceń. poddawać si wst pnym okresowym i kontrolnym bada niom lekarskim i stosować si do wskazań lekarskich. Kto ponosi koszty związane ze szkoleniem i badaniami lekarskimi pracownika? Koszty zwi zane ze szkoleniem pracownika i badaniami lekar skimi ponosi pracodawca. • • • • • wykonywać prac w sposób zgodny z przepisami bhp oraz stosować si do wydanych w tym zakresie poleceń i wska zówek przełożonych. W szczególności pracownik jest obowi zany: • znać przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy. 82] 761. 94 z później szymi zmianami) oraz Rozporz dzenia. brać udział w szkoleniu z tego zakresu oraz poddawać si wymaganym egzaminom sprawdzaj cym.6. 762. Nr 21 poz. • dbać o sprawność środków ochrony indywidualnej oraz ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem. Co jest podstawowym obowiązkiem pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy? Podstawowym obowi zkiem pracownika jest przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa. • dbać o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy i wyposażenia technicznego. Jakie obowiązki ma pracodawca w zakresie bhp? Pracodawca jest obowi zany chronić zdrowie i życie pracow ników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osi gni ć nauki i techniki. • egzekwować przestrzeganie przez pracowników przepisów i zasad bhp. stosować środki ochrony zbiorowej i indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze zgodnie z ich przeznaczeniem. Kto ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy? Za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy po nosi odpowiedzialność pracodawca (kierownik zakładu). • organizować. 763. przygotowywać i prowadzić prace uwzgl d niaj c zabezpieczenie pracowników przed wypadkami przy pracy i chorobami zawodowymi. Jaki akt prawny reguluje kompleksowo sprawy bhp? Zasadniczym aktem prawnym reguluj cym kompleksowo sprawy bhp jest Kodeks Pracy (D. 401 400 . [80.

766. Kiedy pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy? Pracownik ma prawo powstrzymać si od wykonywania pracy w razie gdy warunki pracy nie odpowiadaj przepisom bhp i stwarzaj bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca zagraża innym osobom. O powyższym musi powiadomić przełożonego. 767. Co nale y do obowiązków pracownika, który zauwa ył wypadek? Pracownik, który zauważył wypadek obowi zany jest udzielić pomocy poszkodowanemu, zawiadomić kierownictwo zakładu i za bezpieczyć miejsce wypadku. 768. Co nale y do obowiązków pracownika, który uległ wypadkowi? Pracownik, który uległ wypadkowi a stan jego zdrowia na to pozwala winien bezzwłocznie zawiadomić kierownika zakładu. 769. W jaki sposób powinno być zabezpieczone miejsce wypadku? Miejsce wypadku winno być zabezpieczone przez: • niedopuszczenie do miejsca osób postronnych, • niedopuszczenie do zmiany położenia tych przedmiotów, które spowodowały wypadek, • niedopuszczenie do uruchamiania maszyn i urz dzeń które w zwi zku z wypadkiem zostały zatrzymane.

7 7 1 . Jakie środki organizacyjne słu ą do zwiększenia stopnia bezpieczeństwa pracy? Zwi kszeniu stopnia bezpieczeństwa pracy służ nast puj ce środki organizacyjne: • obowi zek posiadania dodatkowych kwalifikacji przez osoby zatrudnione przy eksploatacji urz dzeń elektroener getycznych, • obowi zek szkolenia na stanowisku pracy, • konieczność stosowania sprz tu ochronnego oraz ubrań roboczych i ochronnych, • konieczność stosowania tablic informacyjnych i ostrze gawczych, • obowi zek przeprowadzania badań lekarskich, • prawidłowa organizacja pracy. 772. Jakie przepisy obowiązują w zakresie prowadzenia bezpiecznej eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych? W zakresie prowadzenia bezpiecznej eksploatacji urz dzeń elektroenergetycznych obowi zuj przepisy ustalone rozporz dzeniem Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. w sprawie bezpieczeń stwa i higieny pracy przy urz dzeniach i instalacjach energetycznych (Dz.U. z 1999 r. Nr 80, poz. 912). 773. Kiedy sprawdza się stan bezpieczeństwa pracy przy urządzeniach elektroenergetycz nych? Stan bezpieczeństwa pracy przy urz dzeniach elektroenerge tycznych sprawdza si przez ocen stanu technicznego urz dzeń pod czas przeprowadzania okresowych ogl dzin i przegl dów urz dzeń oraz ich prób i pomiarów. 774. Jakie zalecenia powinny być przestrzegane w przypadku prowadzenia prac w miejscu zagro onym wybuchem? W przypadku prowadzenia prac w miejscu zagrożonym wybu chem, powinny być przestrzegane nast puj ce zalecenia: 1) zakazać lub zawiesić wszystkie czynności aż do podj cia środ ków eliminuj cych zagrożenie wybuchem, takich jak eliminacja emisji gazów łatwopalnych, zastosowanie wentylacji itp. lub 403

6.2. Podstawowe warunki bezpiecznej pracy przy urządzeniach elektroenergetycznych
770. Jakie są podstawowe warunki bezpiecznej pracy przy urządzeniach elektroenergetycznych? Do podstawowych warunków bezpiecznej pracy przy urz dze niach elektroenergetycznych zalicza si : • prawidłow budow urz dzeń elektroenergetycznych przy stosowan do warunków wyst puj cych w miejscu pracy, • utrzymanie urz dzeń w dobrym stanie technicznym, • właściw obsług urz dzeń.

402

2) podj ć odpowiednie środki, stosowne do rodzaju zagrożenia, umożliwiaj ce kontrolowanie zagrożenia eksplozj takie jak: • stałe monitorowanie atmosfery oraz zakaz używania ja kichkolwiek źródeł energii, które mogłyby spowodować zapłon mieszanki wybuchowej, • ci gł wentylacj lub monitorowanie atmosfery, • ograniczenie zakresu pracy do niezb dnego, stosuj c sprz t o bezpiecznej konstrukcji.

7. ZASADY ORGANIZACJI I WYKONYWANIA PRAC PRZY URZĄDZENIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH 7 . 1 .Określenia
775. Co to sq urządzenia elektroenergetyczne? Urz dzenia elektroenergetyczne s to urz dzenia techniczne służ ce do wytwarzania, przetwarzania, przesyłania i użytkowania energii elektrycznej. 776. Co to jest miejsce pracy? Miejsce pracy jest to odpowiednio przygotowane stanowisko pracy lub określona strefa pracy w zakresie niezb dnym dla bezpiecz nego wykonywania pracy przy urz dzeniach elektroenergetycznych. 777. Co to są osoby dozoru i eksploatacji? Osoby dozoru i eksploatacji s to osoby zajmuj ce si eksplo atacj urz dzeń elektroenergetycznych, spełniaj ce dodatkowe wyma gania kwalifikacyjne do wykonywania pracy na stanowisku dozoru lub eksploatacji w ustalonym zakresie: obsługi, konserwacji, napraw, kon trolno pomiarowym, montażu dla określonych rodzajów urz dzeń lub instalacji elektroenergetycznych. 778. Co rozumiemy pod pojęciem zespół pracowników i zespół pracowników kwalifikowa nych? • Zespół pracowników jest to grupa pracowników, w skład której wchodz co najmniej dwie osoby wykonuj ce prace. • Zespół pracowników kwalifikowanych jest to grupa pracowników, w której co najmniej połowa, lecz nie mniej niż dwie osoby posia da ważne świadectwa kwalifikacyjne. 779. Co to są pomieszczenia lub tereny ruchu elektrycznego? Pomieszczenia lub tereny ruchu elektrycznego s to odpo wiednio wydzielone pomieszczenia lub tereny b dź cz ść pomieszcze nia lub terenu albo przestrzeni w budynkach lub poza budynkami,

404

405

w których zainstalowane s urz dzenia elektroenergetyczne dost pne tylko dla upoważnionych osób.

784. Jakie prace nale y wykonywać na polecenie pisemne?
Na polecenie pisemne wykonuje si : • prace w warunkach szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego, przy zastosowaniu odpowiednich środków zabezpieczaj cych zdrowie i życie ludzkie (wykaz prac podano w pytaniu 785), • prace wykonywane przez pracowników z innych zakładów pracy niż zakład prowadz cy eksploatacj danego urz dzenia, • prace szczególnie niebezpieczne w warunkach pracy danego zakładu, jeżeli pracodawca lub poleceniodawca uzna to za niezb dne.

780. Co to są czynne i nieczynne urządzenia elektroenergetyczne?
• Czynne urz dzenia elektroenergetyczne s to takie urz dzenia, które znajduj si pod napi ciem lub mog znaleźć si pod napi ciem przez zał czenie istniej cym ł cznikiem. Nieczynne urz dzenia elektroenergetyczne s to te, które do zał czenia pod napi cie wymagaj wykonania dodatkowych czynności montażowych.

7.2. Rodzaje poleceń na pracę
781. Na jakie polecenia mogą być wykonywane prace przy czynnych urządzeniach elektro energetycznych?
Prace przy czynnych urz dzeniach elektroenergetycznych mo g być wykonywane: • na polecenie pisemne, • na polecenie ustne, • bez polecenia. 782. Jakie prace mog być wykonywane bez polecenia? Bez polecenia mog być wykonywane: • czynności zwi zane z ratowaniem zdrowia i życia ludzkiego, • zabezpieczenia urz dzeń i instalacji przed zniszczeniem, • prace eksploatacyjne, określone w instrukcjach eksploatacyj nych i wykonywane przez osoby uprawnione (posiadaj ce właściwe świadectwa kwalifikacyjne) i upoważnione (tj. oso by wykonuj ce w ramach swoich obowi zków służbowych określone prace) wyznaczone na stałe do tych prac.

785. Jakie prace przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych zalicza się do prac wykonywa1 ych w warunkach szczególnego zagro enia dla zdrowia i ycia ludzkiego?
Do prac wykonywanych w warunkach szczególnego zagroże nia dla zdrowia i życia ludzkiego zalicza si w szczególności prace: • konserwacyjne, modernizacyjne i remontowe przy urz dzeniach elektroenergetycznych, z wyj tkiem prac pole gaj cych na wymianie w obwodach o napi ciu do 1 kV bezpieczników i żarówek (świetlówek) o nieuszkodzonej obudowie i oprawach, • wykonywane w pobliżu nie osłoni tych urz dzeń elektro energetycznych lub ich cz ści, znajduj cych si pod napi ciem, • przy wył czonych spod napi cia, lecz nie uziemionych urz dzeniach elektroenergetycznych lub uziemionych w taki sposób, że żadne z uziemień (uziemiaczy) nie jest widoczne z miejsca pracy, • przy wył czonych spod napi cia elektroenergetycznych li niach napowietrznych, które krzyżuj si z liniami znaj duj cymi si pod napi ciem, • przy opuszczaniu i zawieszaniu przewodów na wył czo nych spod napi cia elektroenergetycznych liniach napo wietrznych w prz słach krzyżuj cych drogi kolejowe, wodne i kołowe,

783. Jakie prace mogą być wykonywane na polecenie ustne?
Na polecenie ustne mog być wykonywane prace przy urz dzeniach o napi ciu znamionowym do 1 kV, w warunkach bezpiecznych (które nie wymagaj polecenia pisemnego) i przez pracowników na stałe wyznaczonych do tych prac.

406

407

zwi zane z identyfikacj i przecinaniem kabli elektroener getycznych, • przy spawaniu, lutowaniu, wymianie stojaków oraz poje dynczych ogniw i całej baterii w akumulatorach, • przy wykonywaniu prób i pomiarów, z wył czeniem prac wykonywanych stale przez upoważnionych pracowników w ustalonych miejscach (laboratoria, stacje prób), • przy wył czonych spod napi cia lub znajduj cych si w bu dowie elektroenergetycznych liniach napowietrznych, które krzyżuj si w strefie ograniczonej uziemieniami ochronnymi z liniami znajduj cymi si pod napi ciem lub mog cymi znaleźć si pod napi ciem i przewodami trakcji elektrycznej.

786. Ile osób powinno wykonywać prace w warunkach szczególnego zagro enia dla zdrowia i ycia ludzkiego? Prace wykonywane w warunkach szczególnego zagrożenia powinny być wykonywane co najmniej przez dwie osoby, z wyj tkiem prac eksploatacyjnych z zakresu prób i pomiarów, konserwacji i na praw urz dzeń i instalacji elektroenergetycznych o napi ciu znamiono wym do 1 kV, wykonywanych przez osob wyznaczon na stałe do tych prac w obecności pracownika asekuruj cego, przeszkolonego w udziela niu pierwszej pomocy.

liczb pracowników skierowanych do pracy, pracowników odpowiedzialnych za organizacj i bez pieczne wykonanie pracy, pełni cych funkcj (w zależno ści od potrzeb): a) koordynuj cego przez podanie stanowiska służbo wego lub imiennie, b) dopuszczaj cego przez podanie stanowiska służbo wego lub imiennie, c) kierownika robót imiennie, d) nadzoruj cego imiennie, e) kieruj cego zespołem pracowników imiennie, • planowane przerwy w czasie pracy. W każdym zakładzie pracy powinien znajdować si wykaz pracowników upoważnionych do wydawania poleceń na prac z określeniem zakresu upoważnienia oraz wykaz pracowników upoważnionych do pełnienia funkcji dopuszczaj cego. Wzór polecenia wykonania pracy stanowi zał cznik nr 1 do rozdz. 7. 788. Kiedy wyznacza się koordynującego i co nale y do jego obowiązków? Koordynuj cego wyznacza si jeżeli przygotowanie miejsca pracy zwi zane jest z wył czeniami urz dzeń należ cych do różnych jednostek organizacyjnych. Koordynuj cym może być osoba, która posiada ważne świa dectwo kwalifikacyjne dozoru „D". • Koordynuj cym powinien być pracownik komórki organi zacyjnej sprawuj cej dozór nad ruchem urz dzeń elektro energetycznych, przy których b dzie wykonywana praca. • W przypadku gdy dozór nad ruchem urz dzeń elektroener getycznych, przy których b dzie wykonywana praca, jest prowadzony przez różne komórki organizacyjne zakładu, koordynuj cym powinna być osoba z kierownictwa jednej z tych komórek. • Jeżeli dozór nad ruchem urz dzeń elektroenergetycznych, przy których b dzie wykonywana praca, jest sprawowany 409

• •

7.3. Polecenia na wykonanie prac oraz kwalifikacje i obowiązki pracowników w zakresie organizacji bezpiecznej pracy
787. Przez kogo mo e być wydawane polecenie na wykonanie pracy i co powinno określać? Polecenie na wykonanie pracy wydaje poleceniodawca, którym może być pracownik upoważniony pisemnie przez pracodawc , posiada j cy ważne świadectwo kwalifikacyjne na stanowisku dozoru „D". Polecenie wykonania pracy powinno w szczególności określać: • zakres, rodzaj, miejsce i termin wykonania pracy, • środki i warunki do bezpiecznego wykonania pracy,

408

posiadaj cy ważne świadectwo kwalifikacyjne na stanowisku eksploatacji (E). • powiadomienie dopuszczaj cego lub koordynuj cego o za kończeniu pracy. Nadzoruj cy nie powinien wykonywać innych prac poza czynno ściami nadzoru. Do obowi zków nadzoruj cego należy: • sprawdzenie przygotowania miejsca pracy i jego przej cie od dopuszczaj cego. • określenie czynności ł czeniowych zwi zanych z przygo towaniem miejsca pracy. • dopuszczenie do wykonania pracy. przy których b dzie wykonywana praca. Funkcj kieruj cego zespołem: • pracowników kwalifikowanych powinien pełnić pracownik posiadaj cy ważne świadectwo kwalifikacyjne na stanowisku eksploatacji „E". 789. Kiedy wyznacza się nadzorującego i co nale y do jego obowiązków? Nadzoruj cy powinien być wyznaczony przez poleceniodawc . Do obowi zków koordynuj cego należy: • koordynowanie wykonania prac określonych w poleceniu. w celu wyeliminowania zagrożeń wynikaj cych z ich jednoczesnej pracy na jednym obiekcie. a posiadaj ca umiej tności zawodowe w zakresie 411 • 410 . Nadzoruj cym może być pracownik maj cy ważne świadectwo kwali fikacyjne E lub D. jeżeli: prac b dzie wykonywać zespół pracowników nie b d cych zespołem pracowników kwalifikowanych lub kieru j cy zespołem nie posiada świadectwa kwalifikacyjnego. 7 9 1 . • w przypadku zespołu nie b d cego zespołem pracowni ków kwalifikowanych funkcj kieruj cego zespołem może pełnić osoba nie posiadaj ca świadectwa kwalifika cyjnego. 790. Kiedy wyznacza się kierującego zespołem pracowników i co nale y do jego obowiązków? Kieruj cego zespołem pracowników wyznacza si do każdej pracy. jeżeli zespół składa si z co najmniej dwóch osób. gdy w jednym obiekcie elektroenergetycznym jednocześnie pra cuje wi cej niż jeden zespół pracowników a poleceniodawca uzna to za konieczne. właściwe dla określonego w poleceniu za kresu pracy i rodzaju urz dzeń i instalacji elektroenergetycz nych. koordynuj cym powinien być sam poleceniodawca. Do obowi zków dopuszczaj cego należy: • przygotowanie miejsca pracy.przez poleceniodawc . • sprawowanie ci głego nadzoru nad pracownikami. • poleceniodawca uzna to za konieczne ze wzgl du na szczególny charakter i warunki wykonywania pracy. jeżeli zostało przygotowane właściwie. Do obowi zków kierownika robót należy koordynowanie prac różnych zespołów pracowników. Dopuszczaj cym może być pracownik upoważniony pisemnie przez pracodawc . • zaznajomienie nadzorowanych pracowników z warunkami bezpiecznego wykonywania pracy. • sprawdzenie wykonania pracy. • zapisanie w dokumentacji eksploatacyjnej ustaleń wyni kaj cych z w/w punktów. 792. Kierownikiem robót może zostać pracownik. z ruchem urz dzeń elektroenergetycznych. aby nie przekraczali granicy wyznaczonego miejsca pracy. Kiedy wyznacza się kierownika robót i co nale y do jego obowiązków? Kierownika robót wyznacza poleceniodawca do koordynacji prac. który posiada ważne świadectwo kwalifikacyjne dozoru „D". • podj cie decyzji o uruchomieniu urz dzeń. Kiedy wyznacza się dopuszczającego i co nale y do jego obowiązków? Dopuszczaj cego wyznacza poleceniodawca przy wykonywa niu każdej pracy na polecenie. do puszczenie do pracy i likwidacj miejsca pracy. • zlikwidowanie miejsca pracy po jej zakończeniu. • wydanie zezwolenia na przygotowanie miejsca pracy. przy których była wykonywana praca.

zaznajomienie podległych pracowników ze sposobem przygo towania miejsca pracy. nadzorowanie przestrzegania przez podległych pracowników przepisów bhp w czasie wykonywania pracy. Kto mo e być członkiem zespołu pracowników kwalifikowanych i co nale y do ich obowiązków? Członkami zespołu pracowników kwalifikowanych mog być pracownicy. • uzyskaniu od koordynuj cego potwierdzenia o wykonaniu niezb dnych przeł czeń oraz zezwolenia na dokonanie przeł czeń i założenia odpowiednich urz dzeń zabezpie czaj cych. zapewnienie wykonania pracy w sposób bezpieczny. zapewnienie wykonania pracy w sposób bezpieczny. Do obowi zków członków zespołu należy: • wykonywanie pracy zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz poleceniami i wskazówkami kieruj cego zespołem. • założeniu przenośnych uziemień na wył czonych urz dze niach. w poleceniu.wykonywanej pracy. sprawdzenie przygotowania miejsca pracy i przej cie go od dopuszczaj cego. jeżeli został on wyznaczony. Przygotowanie miejsca pracy polega na: • uzyskaniu zezwolenia na rozpocz cie przygotowania miej sca pracy od koordynuj cego.4. odzieży ochronnej i roboczej oraz środków ochrony indywidualnej. 7. egzekwowanie od członków zespołu stosowania właściwych środków ochrony indywidualnej. wymaganych przy wy konywaniu danego rodzaju prac. • Do obowi zków kieruj cego zespołem pracowników kwalifikowa nych w szczególności należy: dobór pracowników o umiej tnościach zawodowych odpo wiednich do wykonania poleconej pracy. egzekwowanie od członków zespołu stosowania właściwych środków ochrony indywidualnej. powinni posiadać ważne świadectwo kwalifikacyjne dla osób zajmuj cych si eksploatacj urz dzeń elektroenergetycznych danego rodzaju („E"). Przygotowanie miejsca pracy. dopuszczenie do pracy. • stosowanie narz dzi. którzy zostali przeszkoleni z zakresu bhp i posiadaj umiej tności zawodowe stosowne do wykonywanej pracy określonej 412 413 . • wył czeniu urz dzeń spod napi cia w zakresie określonym w poleceniu i uzgodnionym z koordynuj cym. • sprawdzeniu wskaźnikiem braku napi cia w wył czonych urz dzeniach. jeżeli zostało przygotowane właściwie. nadzorowanie przestrzegania przez podległych pracowników przepisów bhp w czasie wykonywania pracy. wyst puj cymi zagrożeniami w miej scu pracy i w bezpośrednim s siedztwie oraz warunkami i metodami bezpiecznego wykonywania pracy. przewidzianych do wykonania przez dopusz czaj cego. 793. przeszkolona w zakresie bezpieczeń stwa i higieny pracy. odzieży i obuwia roboczego oraz właściwych narz dzi i sprz tu. Na czym polega przygotowanie miejsca pracy? Przygotowanie miejsca pracy dokonuje osoba pełni ca funkcj dopuszczaj cego. zakończenie pracy 794. • zabezpieczenie wył czonych urz dzeń przed przypadko wym zał czeniem napi cia. • przestrzegania podstawowych obowi zków pracowniczych. powiadomienie dopuszczaj cego lub koordynuj cego o zakoń czeniu pracy. odzieży i obuwia roboczego oraz właściwych narz dzi i sprz tu. • Do obowi zków kieruj cego zespołem pracowników nie posiada j cych kwalifikacji należy: dobór pracowników o umiej tnościach zawodowych odpo wiednich do wykonania poleconej pracy.

Jakie zasady muszą być przestrzegane przy wykonywaniu czynności łączeniowych drą kami izolacyjnymi lub napędami ręcznymi? Przy wykonywaniu czynności ł czeniowych dr żkami izolacyj nymi lub nap dami r cznymi należy przestrzegać nast puj cych zasad: • dr żki izolacyjne użyte do manipulacji odł cznikami bez własnych nap dów musz być dostosowane do napi cia znamionowego tego urz dzenia i posiadać aktualn dat ważności próby napi ciowej. 797. • styki odł czników powinny być zamykane i otwierane ru chem szybkim i zdecydowanym. Przy wykonywaniu czynności zwi zanych z przygotowaniem miejsca pracy może brać udział. 796. • oznaczeniu miejsca pracy i wywieszeniu tablic ostrzegaw czych w tym również w miejscach zdalnego sterowania nap dami wył czonych urz dzeń. umieszczenie ł cznika w przestrzeni zamkni tej lub zamykanej obudowie. W jaki sposób powinno być dokonane wyłączenie urządzenia elektroenergetycznego spod napięcia? Wył czenie urz dzenia elektroenergetycznego spod napi cia powinno być dokonane w taki sposób. • sprawdzamy dat ważności próby napi ciowej. zwieranie i uziemianie może być stosowane jako śro dek dodatkowy. stwierdzone w sposób jedno znaczny na podstawie wskaźnika odwzoruj cego otwarcie ł cznika.założeniu ogrodzeń i osłon w miejscu pracy stosownie do wyst puj cych potrzeb. • w urz dzeniach o napi ciu znamionowym powyżej 1 kV unieruchomienie i zablokowanie nap dów ł czników lub wstawienie przegród izolacyjnych mi dzy otwarte styki ł czników. • wyj te wkładki bezpiecznikowe. Jakie są zasady sprawdzania braku napięcia wskaźnikiem? Przy sprawdzaniu braku napi cia wskaźnikiem należy przestrzegać nast puj cych zasad: • sprawdzamy czy napi cie znamionowe wskaźnika odpo wiada napi ciu znamionowemu urz dzenia. • w przypadku wykonywania czynności ł czeniowych odł cznikami słupowymi zaleca si stosować obuwie elektroizolacyjne. • • do manipulacji nieizolowanymi dźwigniami nap dów ł czników należy stosować r kawice elektroizolacyjne. • w instalacjach elektrycznych o napi ciu do 1 kV w obiek tach budowlanych zabezpieczeniem może być jeden lub wi cej spośród nast puj cych środków: zamkni cie na kłódk dźwigni ł cznika. 798. • zdemontowane cz ści obwodu zasilaj cego. • przerwanie ci głości poł czenia obwodu zasilaj cego w ł cz nikach o obudowie zamkni tej. pod nadzorem dopuszczaj cego. zastosowanie tablic ostrzegawczych. 414 415 . • oczyszczamy wskaźnik z kurzu i innych zanieczyszczeń. Jakie stosuje się zabezpieczenia przed przypadkowym załączeniem napięcia? Zabezpieczeniem przed przypadkowym zał czeniem napi cia jest: • w urz dzeniach o napi ciu znamionowym do 1 kV wyj cie wkładek bezpiecznikowych w obwodzie zasilaj cym lub zablokowanie nap du otwartego ł cznika. 795. przy czynnościach ł czeniowych należy w razie potrzeby stosować okulary ochronne i hełmy ochronne. czło nek zespołu. • w czasie burzy nie wolno wykonywać czynności ł cze niowych r cznie przy urz dzeniach napowietrznych. Za przerw izolacyjn uważa si : • otwarte zestyki ł cznika w odległości określonej w Pol skiej Normie lub w dokumentacji producenta. jeżeli jest pracownikiem uprawnionym (posiada aktualne świadectwo kwalifikacyjne). • dr żki izolacyjne należy trzymać poniżej ogranicznika uchwytu. aby uzyskać przerw izolacyjn w obwodzie zasilaj cym urz dzenie. który b dzie wykonywał prac .

Kiedy zakładamy uziemienie? Uziemienie zakładamy bezpośrednio po sprawdzeniu braku napi cia. W jaki sposób zakładamy uziemiacze przenośne? Przy zakładaniu uziemiaczy przenośnych należy w pierwszej kolejności dokr cić zacisk uziemiaj cy do uziomu. 802. Czy wolno uziemiać miejsce pracy poprzez bezpieczniki i odłączniki? Nie wolno uziemiać miejsca pracy poprzez odł czniki i bezpieczniki. • potwierdzeniu dopuszczenia do pracy podpisami w odpo wiednich rubrykach dwóch egzemplarzy polecenia pisem nego lub w wypadku polecenia ustnego — w dzienniku ope racyjnym prowadzonym przez dopuszczaj cego. W razie zasilania urz dzenia w miejscu pracy z wielu linii zasilaj cych należy uziemić wszystkie linie zasilaj ce. 804. • sprawdzeniu przygotowania miejsca pracy przez dopuszczaj cego i kieruj cego zespołem pracowników lub nadzoruj cego. jak i po użyciu należy sprawdzić jego działa nie przez dotkni cie do cz ści urz dzenia b d cej pod na pi ciem (dotyczy wskaźników bez samokontroli). • wskazaniu zespołowi pracowników miejsca pracy. stosowanie wskaźników napi cia przy urz dzeniach napo wietrznych powyżej 1 kV w niekorzystnych warunkach atmosferycznych (mgła. 803. brak napi cia należy sprawdzać we wszystkich fazach przy czym przed. W jaki sposób mo na ustalić brak napięcia je eli sprawdzenie wskaźnikiem jest nie mo liwe? Jeżeli sprawdzenie braku napi cia wskaźnikiem jest niemożli we to o braku napi cia powinny upewnić si przynajmniej dwie osoby na podstawie dokładnego schematu. 805. wskaźnik należy trzymać poniżej ogranicznika uchwytu. a nast pnie przy pomocy dr żka izolacyjnego założyć zaciski fazowe na szyny lub 416 417 . Dopuszczenie do pracy polega na wykonaniu nast puj cych czynności: • sprawdzeniu przez dopuszczaj cego tożsamości i świa dectw kwalifikacyjnych osób wymienionych w poleceniu. Przy zakładaniu uziemiaczy w urz dzeniach powyżej 1 kV powinno si stosować okulary i hełmy ochronne. przewody zapewniaj ce pewny styk. Gdzie muszą być zało one przenośne uziemienia? Przenośne uziemienia musz być założone po obu stronach miej sca pracy. Na czym polega dopuszczenie do pracy? Dopuszczenie do pracy powinno być wykonane przed rozpo cz ciem wykonywania pracy. Po dopuszczeniu do pracy oryginał polecenia pisemnego po winien być przekazany kierownikowi robót. kieruj cemu zespołem pracowników lub nadzoruj cemu. Przy zdejmowaniu należy zacho wać kolejność odwrotn . a po przygotowaniu miejsca pracy przez dopuszczaj cego. • udowodnieniu braku napi cia na wył czonym i uziemio nym urz dzeniu przez dotkni cie wierzchem dłoni. Jakie czynności powinny być wykonane je eli wystąpi konieczność opuszczenia miejsca pracy przez kierującego zespołem pracowników lub nadzorującego? Jeżeli wyst pi konieczność opuszczenia miejsca pracy przez kieruj cego zespołem pracowników lub nadzoruj cego. • zespół pracowników powinien być wyprowadzony z miej sca pracy. 799. to natychmiast powinny być wykonane nast puj ce czynności: • dalsze wykonywanie pracy powinno być przerwane.• • • • • sprawdzamy czy nie ma zewn trznych uszkodzeń mecha nicznych. 800. a kopia polecenia powinna pozostać u dopuszczaj cego. • pouczeniu pracowników o warunkach pracy oraz wskaza niu zagrożeń wyst puj cych w s siedztwie miejsca pracy. przy urz dzeniach powyżej 1 kV zaleca si stosowanie akustycznych lub akustyczno optycznych wskaźników na pi cia z samokontrol działania. mżawka) wymaga użycia r kawic elektroizolacyjnych. przy czym co najmniej jeden uziemiacz winien być widoczny z miejsca pracy. 801.

808. lecz tylko pod nadzorem do puszczaj cego. Jak mogą być wykonywane prace przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycz nych w zale ności od zastosowanych metod i środków zapewniających bezpieczeństwo pracy? Prace przy urz dzeniach i instalacjach elektroenergetycznych w zależności od zastosowanych metod i środków zapewniaj cych bez pieczeństwo pracy mog być wykonywane: • przy całkowitym wył czonym napi ciu. po otrzymaniu informacji od dopusz czaj cego o gotowości urz dzenia do ruchu. przy któ rym była wykonywana praca.1. W jaki sposób muszą być wykonywane prace przy urządzeniach czynnych? Prace przy urz dzeniach i liniach elektroenergetycznych mog być wykonywane tylko przy zastosowaniu sprawdzonych metod i tech nologii. 807.5. określonych w instrukcji wykonywania tych prac). • przygotować urz dzenia do ruchu i powiadomić o tym ko ordynuj cego. • podpisać polecenie pisemne. członkowie tego zespołu. jeżeli cały zakres pracy przewidziany poleceniem został wykonany. Jeśli praca była wykony wana przez kilka zespołów. narz dzi oraz sprz tu. Kiedy mo e nastąpić wznowienie pracy. • zlikwidować miejsce pracy przez usuni cie technicznych środków zabezpieczaj cych użytych do jego przygotowania. decyzj o uruchomieniu urz dzenia koor dynuj cy może podj ć po otrzymaniu informacji o gotowości urz dze nia do ruchu od wszystkich dopuszczaj cych. • pod napi ciem (prace należy wykonywać w oparciu o wła ściw technologi pracy i przy zastosowaniu wymaganych narz dzi i środków ochronnych.• miejsce pracy powinno si odpowiednio zabezpieczyć przed dost pem osób postronnych. • powiadomienie dopuszczaj cego lub koordynuj cego o zakoń czeniu pracy. Koordynuj cy zezwala na uruchomienie urz dzenia. Dopuszcza si wykonywanie prac przy zastosowaniu nowych metod i technologii pod warunkiem wykonywania tych prac w oparciu o opracowane specjalnie dla nich instrukcje. • w pobliżu napi cia (prace należy wykonywać przy użyciu środków ochronnych odpowiednich do wyst puj cych wa runków pracy). Kiedy następuje zakończenie pracy na polecenie? Zakończenie pracy na polecenie nast puje. 418 419 . Zasady wykonywania prac na polecenie 809. • • 7. 806.5. 810. Co nale y do obowiązków kierującego zespołem pracowników lub nadzorującego oraz dopuszczającego po zakończeniu pracy? Do obowi zków kieruj cego zespołem pracowników lub nad zoruj cego po zakończeniu pracy należy: • zapewnienie usuni cia materiałów. Dopuszczaj cy do pracy po zakończeniu pracy obowi zany jest: • sprawdzić i potwierdzić zakończenie pracy. • wyprowadzenie zespołu pracowników z miejsca pracy. W pracach zwi zanych z likwidacj miejsca pracy mog brać udział: • kieruj cy zespołem pracowników. Zasady bezpiecznego wykonywania prac 7. Wznowienie pracy po przerwie nie wymaga ponownego do puszczenia jeżeli: w czasie trwania przerwy zespół pracowników nie opuścił miejsca pracy lub • miejsce pracy na czas opuszczenia go przez zespół pracowni ków zostało zabezpieczone przed dost pem osób postronnych. a w razie wykonywania pracy na polecenie pi semne przekazanie podpisanego polecenia dopuszczaj cemu. je eli w czasie wykonywania pracy na polece nie wystąpiła przerwa? Po przerwaniu pracy wykonywanej na polecenie jej wznowie nie może nast pić po ponownym dopuszczeniu do pracy.

barier i tablic ostrzegawczych.4 powyżej 0.3 do 0.3 do 0.1. • przez cały czas trwania pracy kieruj cy zespołem pracow ników lub nadzoruj cy obowi zany jest posiadać przy so bie polecenie pisemne. co zo stało określone w poleceniu. 7. osłon.4 do 8. o na wysokości wolno jest pracować po zabezpieczeniu si pasem (szelkami) bezpieczeństwa.1 powyżej 2.6 do 1. • pracuj cym na wysokości zabrania si podrzucania jakich kolwiek przedmiotów. • strefy prac pod napi ciem. • zabrania si usuwania ogrodzeń. do prac należy wykorzystywać odpowiedni sprz t ochronny. Odpowiednie wartości podano w tablicy 7. jeżeli ich zdj cie nie zostało przewidziane w poleceniu.7 powyżej 0. • zabrania si wychodzenia poza wyznaczon stref robót. Jakie zasady powinny być przestrzegane przy wykonywaniu prac na polecenie? Przy wykonywaniu prac na polecenie należy przestrzegać na st puj cych zasad: • zabrania si rozszerzenia zakresu pracy ponad to. Odległość wokół nie osłoni tych urz dzeń i instalacji elektro energetycznych [82] Napi cie znamionowe kV do 1 * powyżej 1 do 30 110 220 400 750 prac pod napi ciem m • • • miejsce pracy powinno być dobrze oświetlone.4 powyżej 1. w obecności pracownika asekuruj cego.5 do 5. Ile wynoszą bezpieczne odległości wokół nie osłoniętych urządzeń i instalacji elektro energetycznych? Odległości wokół nie osłoni tych urz dzeń i instalacji elektroener getycznych lub ich cz ści znajduj cych si pod napi ciem wyznaczaj : • granice strefy prac w pobliżu napi cia. • zabrania si powierzania prac pracownikowi o zmniejszo nej sprawności fizycznej i psychicznej. 812.1 powyżej 3. STREFA prac w pobliżu napi cia m do 0.811.5.4 powyżej 6. • zabrania si dokonywania zmian położenia nap dów.5 do 6. Wykonywanie stałych czynności eksploatacyjno konserwacyjnych przez wyznaczone osoby przy urządzeniach o napięciu do 1 kV 814.5 do 4. zabrania si w czasie pracy przy urz dzeniach b d cych pod napi ciem używania metalowych miar i nieizolowa nych narz dzi.1. przy czym jedna musi znajdować si na ziemi i posiadać sprz t umożliwiaj cy szybkie udzielenie pomo cy pracuj cemu na wysokości. 420 421 . Kto mo e wykonywać prace polegające na samodzielnej naprawie i konserwacji urzą dzeń elektroenergetycznych? Prace polegaj ce na samodzielnej naprawie i konserwacji urz dzeń elektroenergetycznych mog wykonywać tylko pracownicy którzy posiadaj wymagane świadectwo kwalifikacyjne oraz s przy dzieleni na stałe do tych prac. Tablica 7.1 do 2. • praca na wysokości winna być wykonana minimum przez dwie osoby.4 * odległości dotycz tylko linii napowietrznych 813.2. przeszkolonego w udzielaniu pierwszej pomocy.1 do 2. • zabrania si zdejmowania uziemiaczy.5 do 3.6 do 1. Jakich zasad nale y przestrzegać przy pracach na wysokościach? Przy pracach na wysokościach należy przestrzegać nast puj cych zasad: • wchodzenie na słupy dozwolone jest po sprawdzeniu ich stanu.

7.6. Sprzęt ochronny i narzędzia pracy
826. Co nazywamy sprzętem ochronnym do pracy przy urządzeniach elektroenergetycznych? Sprz tem ochronnym nazywamy przenośne przyrz dy i narz dzia chroni ce osoby wykonuj ce prace przy urz dzeniach elektro energetycznych przed: • porażeniem pr dem, • szkodliwym działaniem łuku elektrycznego, • poparzeniem, • obrażeniami mechanicznymi i innymi obrażeniami. 827. W jaki sposób nale y prowadzić gospodarkę sprzętem ochronnym? • • • • • • • sprz t ochronny i narz dzia pracy należy przechowywać w miej scach wyznaczonych, w warunkach zapewniaj cych ich utrzyma nie w pełnej sprawności, bezpośrednio przed użyciem należy sprawdzić ich stan techniczny i dat ważności badania, narz dzia pracy i sprz t ochronny powinny być poddawane okre sowym próbom w zakresie ustalonym w Polskiej Normie lub do kumentacji producenta, sprz t i narz dzia niesprawne lub które utraciły ważność próby okresowej powinny być wycofane z użycia, sprz t ochronny powinien być oznakowany w sposób trwały przez podanie numeru ewidencyjnego, daty nast pnej próby okresowej oraz cechy przeznaczenia (napi cie znamionowe i inne), pracodawca powinien ustalić sposób ewidencjonowania i kontroli sprz tu ochronnego, osoby dozoru powinny okresowo sprawdzać stan techniczny, spo sób przechowywania i ewidencj sprz tu ochronnego oraz środ ków ochrony indywidualnej.

ków od cz ści urz dzeń elektroenergetycznych, które s lub mog znaleźć si pod napi ciem, sprz t wskazuj cy obecność napi cia jak: wskaźniki napi cia do 1 kV (rys. 7.1), wskaźniki napi cia powyżej 1 kV (rys. 7.2), uzgadniacze faz (rys. 7.3), sprz t zabezpieczaj cy i ostrzegawczy służy do zabezpieczenia osób pracuj cych przy urz dzeniach elektroenergetycznych przed wyst puj cymi lub mog cymi wyst pić zagrożeniami.
Rękojeść mata Rękojeść du a

Rys. 7.1. Wskainik napi cia WNN na napi cie do 750 V. [56]

828. Na jakie grupy dzieli się sprzęt ochronny? Sprz t ochronny w zależności od przeznaczenia dzieli si na nast puj ce grupy: • sprz t izolacyjny, którego zadaniem jest odizolowanie pracowni

Rys. 7.2. Akustyczno optyczny wskaźnik napi cia AOWN 2 na napi cie od 50 Vdo 400 kV: 1 — obudowa, 2 — wył cznik, 3 kolek stykowy, 4 uchwyt mocuj cy, 5 gniazdo l dowa nia, 6 głośniki, 7 lampki sygnalizacyjne. [56]

424

425

Rys. 7.3. Cyfrowy uzgadniacz faz CUF 2 na napi cie (6+30) kV. [56]

829. Co zaliczamy do sprzętu izolacyjnego? Do • • • • • • • • sprz tu izolacyjnego zaliczamy: dr żki izolacyjne o różnym przeznaczeniu (rys. 7.4 i 7.4a), kleszcze, chwytaki i uchwyty do bezpieczników (rys. 7.5), r kawice elektroizolacyjne (rys. 7.6), obuwie elektroizolacyjne (rys. 7.7), chodniki i dywaniki elektroizolacyjne, podesty izolacyjne, hełmy elektroizolacyjne, izolowane narz dzia monterskie (rys. 7.8).

Rys. 7.4a. Uniwersalne dr żki izolacyjne UDI. [56]

Rys. 7.4. Dr żek do rozładowywania kondensatorów DRK: I głowica specjalna, 2 przewód ł cz cy, 3 zacisk uziomowy, 4 cz ść izolacyjna, 5 cz ść chwytna. [56]

Rys. 7.5. Kleszcze izolacyjne KI. [56]

426

427

J

Rys. 7.6. R kawice elektroizolacyjne.

Rys. 7.7. Obuwie elektroizolacyjne: I półbuty, 2 kalosze.

833. Jaki sprzęt izolacyjny jest sprzętem zasadniczym w urządzeniach do 1 kV? W urz dzeniach o napi ciu do 1 kV zasadniczym sprz tem izolacyjnym s : • r kawice elektroizolacyjne, ; • izolowane narz dzia monterskie, • uchwyty izolacyjne do wymiany bezpieczników. Sprz tem dodatkowym s : • chodniki elektroizolacyjne, • kalosze elektroizolacyjne, • pomosty izolacyjne.

830. Jak dzielimy sprzęt izolacyjny w zale ności od napięcia? W zależności od napi cia sprz t izolacyjny dzielimy na: 1) sprz t zasadniczy, którym dotyka si urz dzeń znajduj cych si pod napi ciem w sposób bezpieczny, 2) sprz t dodatkowy, który może być użyty tylko ze sprz tem zasadniczym dla zwi kszenia bezpieczeństwa pracy. 831. Jaki sprzęt izolacyjny jest sprzętem zasadniczym w urządzeniach o napięciu powy ej 1 kV? W urz dzeniach o napi ciu powyżej 1 kV sprz tem zasadni czym s : • dr żki izolacyjne manipulacyjne, pomiarowe i do nakłada nia uziem iaczy przenośnych, • kleszcze i chwytaki do bezpieczników, . • dr żkowe wskaźniki wysokiego napi cia. 832. Jaki sprzęt izolacyjny jest sprzętem dodatkowym w urządzeniach powy ej 1 kV? W urz dzeniach o napi ciu powyżej 1 kV sprz tem dodatko wym s : • r kawice elektroizolacyjne, • półbuty elektroizolacyjne, • hełmy elektroizolacyjne, • podesty elektroizolacyjne, • chodniki elektroizolacyjne. 428

;> POMARAŃCZOWY: zabezpieczenie do 1000V } JASNO ÓtTY: STOP, Wymienić narzędzie !

Rys. 7.8. Bezpieczne narz dzia izolowane do prac pod napi ciem do 1000 V pr du przemiennego i 1500 Vpr du stałego. [102]

429

834. Co zaliczamy do sprzętu zabezpieczającego i ostrzegawczego? Do • • • • • • • • • sprz tu zabezpieczaj cego i ostrzegawczego zalicza si : pasy i szelki bezpieczeństwa, uziemiacze przenośne (rys. 7.9, 7.10, 7.11), zwieracze (rys. 7.12), ubrania trudnopalne (rys. 7.13), fartuchy ochronne przeciwłukowe, hełmy przeciwuderzeniowe, przegrody izolacyjne, okulary ochronne (rys. 7.13), tablice bezpieczeństwa (rys. 7.14 5 7.17).

a) b) < • Rys. 7.11. Uziemiacze: a) do gniazd bezpiecznikowych gwintowych, b) do podstaw bezpiecznikowych typ PBD.

Rys. 7.12. Zwieracz zatrzaskowy Z uchwytem izolacyjnym do 1 kV. Rys. 7.9. Uziemiacz zatrzaskowy z uchwytem izolacyjnym do 1 kV. [56]

Rys. 7.13. Wyposażenie elektryka w sprz t ochronny przy eksploatacji urz dzeń elektroenergetycznych znaj duj cych si pod napi ciem. [107]

Rys. 7.10. Uziemiacz przenośny typu U3. [56]

835. Jak dzielimy tablice bezpieczeństwa pod względem ich przeznaczenia? Pod wzgl dem przeznaczenia tablice bezpieczeństwa dzielimy na: • tablice ostrzegawcze (rys. 7.14), • tablice nakazu (rys. 7.15),

430

431

Rys. • tablice informacyjne (rys. Tablice ostrzegawcze barwa żółta z czarnym napisem np. np.16. Tablice informacyjne — barwa niebieska z białym napisem np. 7. Ze wzgl du na sposób umocowania dzielimy je na stałe umocowane na stałe i przenośne umocowane na okres przejściowy. umieszcza si tablice nakazu. Gdzie powinny być umieszczone tablice ostrzegawcze? Tablice ostrzegawcze powinny być umieszczone tak. oświetlenia ulicznego. a na drzwiach celek rozdzielczych. Rys. drzwiach celek. 7. Tablice nakazu barwa niebieska z białym napisem np.: przy organizo waniu miejsca pracy. oznaczaniu stanu urz dzeń itp. Gdzie powinny być umieszczone tablice informacyjne? Tablice informacyjne powinny być umieszczone tak. silnikach. 7. z każdej do st pnej strony zagrożonego obszaru.17. Gdzie powinny być umieszczone tablice nakazu i zakazu? Tablice nakazu i zakazu powinny być umieszczone wsz dzie tam. stacji transformato rowych znaki zakazu.17).: „Nie zał czać pracuj ludzie".16). Tablice zakazu barwa czerwona z białym napisem np. aby były widoczne z dróg komunikacyjnych i miejsc pracy np. 838. 432 433 . 836.14. „Miejsce pracy ".. gdzie zakaz lub nakaz wykonywania pewnych czynności może uchronić przed powstaniem nieszcz śliwego wypadku lub zagrożenia. pulpitach.: „Nie dotykać! Urz dzenie elektryczne!" Rys. 7.• tablice zakazu (rys. ogrodzeniach rozdzielni i stacji itp.: na ł cznikach. aby podane na nich ostrzeżenia były dobrze widoczne z bezpiecznej odległości. 7.15. 7. Rys.: „ Wył cz napi cie przed rozpocz ciem pracy". np.: na słupach linii napowietrznych. 837.

434 43. .

cz ści izolacyj nych aparatów elektrycznych itp. 844. 847. Jakie zjawiska mogą spowodować powstawanie zwarć? Zwarcia mog być spowodowane przez nast puj ce zjawiska: • elektryczne: przepi cia atmosferyczne. łuk elektryczny. uzwojeniach ma szyn. 436 437 . Jakie są najczęściej spotykane przyczyny po arów wywołanych przez instalacje i urzą dzenia elektryczne? Najcz ściej spotykanymi przyczynami pożarów wywołanych przez urz dzenia elektryczne s : • przeci żenia urz dzeń elektrycznych. 1 . wykonywanie instalacji niezgodnie z normami i przepisa mi.: piecach. nafta. piasek. Jakie są środki ograniczające mo liwość powstania zwarcia? Środkami ograniczaj cymi możliwość powstania zwarcia s : • ochrona linii. • nieelektryczne: zawilgocenie izolacji. • brak prawidłowej konserwacji urz dzeń. Czy w ka dym przypadku wydzielające się ciepło jest szkodliwe? Ciepło wydzielaj ce si w urz dzeniach do tego celu przezna czonych np.8. przepi cia ł cze niowe. 845. 840. zł czach itp. które pod wpływem wody wytwarzaj ciepło i gazy palne jak: karbid. dwutlenek w gla. • staranna konserwacja urz dzeń. jest szkodliwe i może być przyczyn pożaru. Jakie są skutki nadmiernego nagrzewania się przewodów? Nadmierne nagrzewanie si przewodów może powodować przyspieszenie starzenia si izolacji. • instalacji i urz dzeń elektrycznych pod napi ciem. • • fachowa obsługa. Jakie prądy są najbardziej niebezpieczne ze względów po arowych? Najbardziej niebezpieczne ze wzgl dów pożarowych s pr dy zwarciowe. kabli. sód. instalacji i urz dzeń od wyładowań atmosfe rycznych. OCHRONA PRZECIWPO AROWA 8 . 8. promiennikach jest pożyteczne. w nast pstwie czego powstaje pożar. 841. potas. zwi k szenie rezystancji styków i zł czy. uszkodzenia mechaniczne słupów. • nieprawidłowe usytuowanie urz dzeń grzewczych. stopienie prze wodów. proszki gaśnicze. • materiałów pal cych si w postaci żarów o wysokiej tem peraturze. przepi cia atmosferyczne. 843. przepi cia ł czeniowe. Jakich materiałów i urządzeń nie wolno gasić wodą? Wody jako środka gaśniczego nie wolno stosować do gaszenia: • substancji. Natomiast ciepło wydzielaj ce si w przewodach. grzejnikach. kontrola obci żeń roboczych. olej opałowy. pian gaśnicz . Środki i sprzęt gaśniczy 846. zabrudzenie izolacji. Jakie środki gaśnicze u ywa się do gaszenia po arów? Do gaszenia pożarów używa si nast puj ce środki gaśnicze: wod .2. spalenie izolacji. • płynów łatwopalnych lżejszych od wody jak: benzyna. 842. • nieprawidłowe zabezpieczenia urz dzeń. Niebezpieczeństwo po aru od urządzeń elektrycznych 839. Jakie zjawiska w urządzeniach elektrycznych mogą być przyczyną po arów? Przyczyn pożarów w urz dzeniach elektrycznych mog być: przepływ pr dów roboczych i zwarciowych. pomyłki ł czeniowe. długotrwałe przeci żenia po woduj ce osłabienie izolacji.

Koc gaśniczy.3). 851. W celu uruchomienia gaśnicy należy. trzymaj c gaśnic w czasie gaszenia dnem do góry. • skierować pr downic na źródło ognia i odkr cić zawór. 8. W celu użycia gaśnicy należy. Gaśnice: a) śniegowa GS~5X. Rys. Strumień wody lub piany uzyskuje si przez wprowadzenie w ruch r cznej pompy. 1) zdj ć z wieszaka. Co stanowi sprzęt gaśniczy? Sprz t gaśniczy stanowi : • hydronetki (rys. 8. 8. chwytaj c lew r k za górny. Gaśnicy pianowej nie wolno używać do gaszenia urz dzeń elektrycznych znajduj cych si pod napi ciem.2. • wyci gn ć zabezpieczenie. • podbiec do ognia. 850. 3) przy ogniu odwrócić j dnem do góry i wbić zbijak ude rzaj c o twardy przedmiot. które po zmieszaniu wytwarzaj ciśnienie powoduj ce wyrzucenie środka ga śniczego na zewn trz. 2) nie odwracaj c gaśnicy podbiec z ni do miejsca pożaru. 849. • uchwycić gaśnic . Gaśnice śniegowe można stosować do gaszenia urz dzeń elektrycznych znajduj cych si pod napi ciem. Jak nale y posługiwać się gaśnicą pianową? Gaśnica pianowa zawiera środki chemiczne i wod . • koce gaśnicze (rys. 8. 438 439 .2). Jak nale y posługiwać się hydronetką wodno pianową? Hydronetka wodno pianowa służy do gaszenia pożarów w za rodku za pomoc strumienia wody lub piany.) Wewn trz zbiornika gaśnicy znajduje si dwutlenek w gla CO2 skropiony pod dużym ciśnieniem.4. • gaśnice (rys.3. W razie stosowania piany należy na koniec w ża założyć pr downic . Jak nale y się posługiwać gaśnicą śniegową? (rys. 4) strumień skierować na ogień.848. Pian uzyskuje si przez zmieszanie wody ze środkiem pianotwórczym znajduj cym si w specjalnym szklanym naczyniu. • wewn trzne hydranty pożarowe. a praw za dolny uchwyt i zerwać plomb . b) proszkowa GP— 6X ABC. 8. Hydronetki nie wolno używać do gaszenia urz dzeń elek trycznych znajduj cych si pod napi ciem.1). wbudowanej w hydro netk . 8. Rys.

Posługiwanie si gaśnic proszkow . • podbiec do ognia.1. 855. 854. Rys.4.5. • skierować gaśnic na źródło ognia i nacisn ć dźwigni . 8. • wyci gn ć blokad . • zerwać plomb . • rozwin ć koc przez strzepni cie. • narzucić koc na pal cy si przedmiot i przez przyduszenie obrzeży starać si dokładnie odizolować miejsce pożaru od dost pu powietrza. • zbić dźwigni i zwolnić. Jak nale y się posługiwać gaśnicą proszkową? (rys. • skierować strumień wody w miejsce ognia. 440 441 . Do gaszenia jakich po arów nale y u ywać ró nego rodzaju gaśnic? Możliwości zastosowania gaśnic zależnie od rodzaju pal cych si materiałów przedstawiono w tablicy 8. przy pożarze przedmiotów ustawionych pionowo gasić od góry do dołu. 8. • otworzyć zawór hydrantu.) Wewn trz zbiornika gaśnicy znajduje si specjalnie spreparo wany proszek wyrzucany z gaśnicy za pomoc spr żonego gazu obo j tnego. Przecho wuje si je w specjalnych futerałach plastykowych i zawiesza na ścia nach budynku wewn trz pomieszczeń. Rys. Jak nale y posługiwać się hydrantem? W celu użycia hydrantu należy: • otworzyć drzwi szafki. Gaśnice proszkowe można stosować do gaszenia urz dzeń elektrycznych znajduj cych si pod napi ciem. 853. W celu użycia koca należy: • chwycić koc obur cz za uchwyty zwisaj ce u dołu futerału.5. Posługiwanie si gaśnic śniegow . • rozwin ć odcinek w ża. zlewaj c pal c si płaszczyzn od strony zewn trznej w kierunku środ ka. Jak nale y posługiwać się kocem gaśniczym? Koce wykonane s z tkaniny całkowicie niepalnej.W celu użycia gaśnicy należy: • zbliżyć si do źródła ognia. 852. 8.

a nast pnie po wył czeniu spod napi cia urz dzeń obj tych lub zagrożonych pożarem przyst pić do 443 8. wodoru. Do czasu przybycia straży pożarnej wszyscy pracownicy powinni starać si zlikwidować pożar za pomoc sprz tu gaśniczego. drewno. pianowe. aceton. Jacy pracownicy mogą być zwolnieni z akcji gaszenia po aru? Od udziału w akcji ratowniczej mog być zwolnieni pracowni cy. magnezu. 861. W przypadku niemożliwości wył czenia napi cia należy zacho wać odległość dyszy gaśnicy od źródła ognia nie mniejsz niż 1 m. proszkowe lub śniegowe. Jak powinni zachowywać się pracownicy po przybyciu stra y po arnej? Po przybyciu straży pożarnej wszyscy pracownicy powinni za chować spokój i bezwzgl dnie podporz dkować si osobie dowodz cej akcj gaśnicz . np. Jak powinna postępować osoba która pierwsza zauwa yła po ar? Zasady post powania pracowników w razie pożaru określa in strukcja przeciwpożarowa. tkaniny. kierownictwo zakładu oraz osoby dozoru nad urz dzeniami energetycznymi. potasu. Jak należy post pować w przypadku wyst pienia pożaru w stacji elektroenergetycznej? W przypadku wyst pienia pożaru w stacji należy stacj wył czyć spod napi cia i zawiadomić straż pożarn .1. w tym urz dzenia elektryczne pod napi ciem do 1000 V oraz pojazdy samochodowe stosuje si gaśnice proszkowe i śniegowe. smoła stosuje si gaśnice płynowe. propanu. 862. A. papier.) Gaśnice z indeksem E zostały wycofane. np. Gaszenie urządzeń elektroenergetycznych 859. 858. Osoba. Pożary cieczy palnych i substancji stałych topi cych si wskutek ciepła powstaj cego przy pożarze. oleje. np. Pożary gazów palnych. Nast pnie należy powiadomić najbliższ straż pożarn i przyst pić do gaszenia za pomoc gaśnic lub agregatów śniegowych. palacze kotłów. litu stosuje si gaśnice proszkowe.Tablica 8. naftalen. że jesteśmy pewni.B. W jaki sposób nale y gasić rozdzielnice? Rozdzielnice należy gasić gaśnicami śniegowymi po wył czeniu napi cia. która pierwsza zauważyła pożar. benzyna. Oznaczenia literowe podawane s na korpusie gaśnicy (dwu i trójliterowe np. tworzywa sztuczne. acetylenu. w giel. W jaki sposób nale y gasić palące się transformatory? Pal ce si transformatory należy jak najszybciej wył czyć spod napi cia o ile nie wyst piło samoczynne wył czenie. Zastosowanie gaśnic zależnie od rodzaju pal cych si mate riałów Grupa pożaru (oznaczenia gaśnic) Rodzaj pal cego si materiału i sposób .C. Pożary metali lekkich. przy których powstaje zjawisko żarzenia. Jeśli nie ma pewności że silnik został wył czony spod napi cia nie wolno stosować wody i gaśnic pianowych. tłuszcze. alkohole. Nast pnie zaalarmować straż pożarn . których nieobecność na stanowiskach pracy mogłaby zwi kszyć stan zagrożenia lub doprowadzić do awarii np. że silnik został wył czony spod napi cia. lakiery.jego gaszenia Pożary ciał stałych pochodzenia organicznego. 11 857. np. sodu. dzieła sztuki. zaalarmować pozostałe osoby głośnym wołaniem „pożar pali si ".3. butanu. 860. gazu ziemnego. W jaki sposób nale y gasić palące się silniki elektryczne? Pal ce si silniki elektryczne należy natychmiast wył czyć spod napi cia i gasić za pomoc gaśnic śniegowych. eter.4. 8. a po ich wyczerpaniu gasić piaskiem. 442 . Jeżeli brak jest gaśnic śniegowych to można gasić dowolnym środkiem gaśniczym pod warunkiem. Postępowanie w razie po aru 856. ksi gozbiory — stosuje si gaśnice płynowe lub pianowe. powinna zachowuj c spokój.

Jeżeli urz dzenia te znajduj si w przejściach. powinny być dost pne tylko dla osób upoważnionych. • materiały konstrukcyjne budynku: CA2 budynki zbudowane z materiałów palnych. z wyj tkiem niektórych urz dzeń ułatwiaj cych ewakuacj . trudne warunki ewakuacji. • w warunkach BD3 i BD4 oraz w obr bie dróg ewakuacyjnych jest zabronione stosowanie wyposażenia elektrycznego zawie raj cego płyny łatwo zapalne. Pal cy si olej w urz dzeniach pozostaj cych pod napi ciem należy gasić gaśnicami śniegowymi. • 1. BD4 duże zag szczenie ludźmi. Trasa ułożenia prze wodów w obr bie dróg ewakuacyjnych powinna być jak naj krótsza. • w warunkach BD3 i BD4 urz dzenia rozdzielcze i sterownicze. które nie pod trzymuj lub nie rozprzestrzeniaj ognia lub nie osi gn tem peratury wystarczaj cej do zapalenia otaczaj cych materiałów w czasie określonym przepisami dla elementów budowlanych dróg ewakuacyjnych. Wymaganie to nie dotyczy po jedynczych kondensatorów wbudowanych w urz dzenia (lam py wyładowcze. Odległość ta nie powinna być mniejsza niż: • 1m dla urz dzeń o napi ciu do 30 kV. Po wył czeniu napi cia pal cy si olej można gasić pian lub piaskiem. Do gaszenia należy używać przede wszystkim gaśnic śniegowych i piasku oraz kocy gaśniczych.5 m dla urz dzeń o napi ciu do 220 kV. 445 8. Jakie wymagania stawia się instalacjom elektrycznym dla zapewnienia bezpieczeństwa w zakresie ochrony przeciwpo arowej w obrębie wyjść awaryjnych? W obr bie wyjść awaryjnych instalacjom stawia si nast puj ce wymagania: • nie zaleca si lokalizowania oprzewodowania w obr bie dróg awaryjnych zakwalifikowanych do warunków BD2. Jakie warunki zewnętrzne mają wpływ na sposób wykonania instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych dla zapewnienia bezpieczeństwa w zakresie ochrony przeciwpo a rowej? Dla zapewnienia bezpieczeństwa w zakresie ochrony przeciw pożarowej w obiektach budowlanych przy wykonaniu instalacji elek trycznych należy uwzgl dnić nast puj ce wpływy zewn trzne: • warunki dotycz ce wyjść awaryjnych: BD2 małe zag szczenie ludźmi. BD3 duże zag szczenie ludźmi. Wymagania w zakresie ochrony przeciwpo aro wej dotyczące instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych w zale ności od wpływów zewnętrznych 863. 864. łatwe warunki ewakuacji. • oprzewodowanie znajduj ce si w obr bie dróg ewakuacyj nych nie powinno być zlokalizowane w zasi gu r ki lub po winno być zabezpieczone przed mechanicznym uszkodzeniem mog cym wyst pić w czasie ewakuacji. • konstrukcj budynku: CB2 budynki. • 2. W przypadku niemożliwości wył czenia urz dzeń spod napi cia dopuszcza si gaszenie urz dzeń b d cych pod napi ciem: należy w tym celu używać gaśnic śniegowych z zachowaniem odpowiedniej odległości wylotu dyszy gaśnicy od źródła ognia. Jeżeli nie można tego unikn ć. powinny być umiesz czone w zamykanych wn kach lub skrzynkach wykonanych z niepalnych lub trudno zapalnych materiałów. • właściwości materiałów obrabianych lub magazynowanych: BE2 materiały palne (w tym wyst powanie pyłu) stwarzaj ce zagrożenie pożarowe.gaszenia ognia. których kształt i rozmiary ułatwiaj rozprze strzenianie si ognia (np. 444 . BD4.5. trudne warunki ewakuacji. BD3. Szczegółowe zasady likwidacji pożaru w stacji określone s w instrukcji eksploatacji stacji. kondensatory rozruchowe silników). oprzewodowanie powin no być instalowane w osłonach lub obudowach. efekt kominowy).5 m dla urz dzeń o napi ciu do 110 kV. a jeżeli brak tych przepisów w ci gu 2 godzin.

których kształt i rozmiary ułatwiaj rozprzestrzenianie si ognia. podłóg i sufitów. które zapewni urucho mienie urz dzeń zapobiegaj cych rozprzestrzenianiu si ognia (zamy kanie ognioodpornych przegród w kanałach. jeżeli nie jest umieszczone w obudowach odpornych na ogień. • Cz ści czynne w obwodach bardzo niskiego napi cia bez piecznego powinny być: osłoni te obudow zapewniaj c stopień ochrony IP2X lub zaopatrzone w izolacj wytrzymuj ce napi cie pro biercze o wartości 500 V w ci gu 1 minuty. należy zastosować środki za pewniaj ce nie rozprzestrzenianie si ognia przez instalacj elektrycz n np. w których są obrabiane lub magazynowane materiały palne? Instalacjom w pomieszczeniach BE2 stawia si nast puj ce wymagania: • Wyposażenie elektryczne powinno być ograniczone do niezb dnego w tych pomieszczeniach. przez wy starczaj co wytrzymałe klosze z tworzyw sztucznych. powinno speł niać nast puj ce warunki: jeżeli oprzewodowanie jest umieszczone w materiale palnym. powinno być zabezpieczone przed przeci żeniem i zwarciem za pomoc urz dzeń zabezpieczaj cych umieszczonych przed tymi pomieszczeniami. należy zapewnić takie środki aby nie rozprze strzeniało ono płomienia. obwód powinien być: zabezpieczony urz dzeniem różnicowopr dowym o znamionowym pr dzie zadziałania nie przekraczaj cym 0. 446 447 . • Jeżeli ze wzgl du na niebezpieczeństwo pożaru jest ko nieczne ograniczenie pr dów zwarcia w oprzewodowaniu. korytkach lub szybach instalacyjnych). Jakie wymagania stawia się instalacjom elektrycznym dla zapewnienia bezpieczeństwa w zakresie ochrony przeciwpo arowej w pomieszczeniach BE2. np. • Usytuowanie i obudowy opraw oświetleniowych powinny zapewniać stopień ochrony nie mniejszy niż IP4X. Jakie środki nale y zastosować w zakresie ochrony przeciwpo arowej w budynkach. nie powinno być ł czone w tych pomieszczeniach. osłony siatkowe lub klosze szklane.5 A lub kontrolowany w sposób ci gły przez urz dzenie do pomiaru stanu izolacji. z wyj tkiem oprze wodowania. Źródła światła i elementy wyposażenia opraw powinny być chro nione przed uszkodzeniami mechanicznymi.865. lecz nie przeznaczone do wykorzystania w nich. w których łatwo rozprzestrzenia się ogień oraz w budynkach wykonanych z materiałów palnych? W budynkach o konstrukcjach. sygnalizuj ce stan jej uszko dzenia. • Oprzewodowanie przechodz ce przez pomieszczenia. • Nie należy stosować przewodów PEN w pomieszczeniach BE2. aby wyposażenie elektryczne nie mogło spowodować zapalenia si ścian. W budynkach zbudowanych z materiałów łatwopalnych należy stosować takie środki zabezpieczaj ce. z wyj tkiem obwodów przechodz cych przez te po mieszczenia. można zastosować wykrywacze ognia. 866. niezależ nie od napi cia znamionowego w danym obwodzie.

• przez wyj cie wkładek topikowych z obwodu zasilania (rys. 871. Szans ratunku szybko spadaj w miar upływu czasu. Skutki przepływu prądu przez ciało ludzkie 867. bezpieczniki mo 448 449 . • światłowstr t. • przez odizolowanie porażonego uniemożliwiaj ce prze pływ pr du przez jego ciało. zapalenie spojówek. • oparzenia do trzeciego stopnia wł cznie. • oparzenia zewn trzne i wewn trzne.1). 870. podczas wyjmowania wkładki topikowej należy za chować odpowiednie środki ostrożności. po tłuczeń. po 5 minutach 25 % a po 8 minutach 5%.1. W jaki sposób mo na wyłączyć napięcie w celu uwolnienia pora onego? Napi cie można wył czyć przez: • otwarcie właściwych ł czników (rys. powinny one wezwać lekarza (pogotowie ratunkowe).2. Jakie s skutki przepływu pr du przez ciało ludzkie? Najważniejszymi skutkami przepływu pr du przez ciało ludzkie s : • skurcz mi śni i utrata kontroli porażonego nad działalno ści mi śni.2). Jakim obra eniom mo e ulec człowiek przebywający w promieniu działania łuku elek trycznego? Przebywanie w promieniu działania łuku elektrycznego może spowodować: • mechaniczne uszkodzenie ciała w postaci ran ci tych. W pierwszej minucie po porażeniu istnieje 98% szansy uratowania życia.9. • niebolesne obrz ki o barwie żółtej. W przypadku uszkodzonej główki bezpieczni kowej. • zakłócenie pracy serca. Jakie są sposoby uwalniania pora onego spod działania prądu elektrycznego o napięciu do i kV? Przy napi ciu do 1 kV porażonego można uwolnić spod dzia łania pr du elektrycznego jedn z nast puj cych metod: • przez wył czenie napi cia właściwego obwodu elektrycz nego. łzawienie. • pośrednie działanie pr du elektrycznego (przebywanie w polu działania łuku elektrycznego). Od czego zale ą mo liwości uratowania ycia osobie pora onej? W przypadku porażenia pr dem elektrycznym możliwości uratowania życia zależ od szybkości. 9. 9. Uwalnianie pora onego spod działania prądu elektrycznego o napięciu do 1 kV 869. sprawności i spokojnego działa nia osób z otoczenia poszkodowanego. br zowej lub czarnej spowodowane osadzaniem si na skórze par metali. Jeżeli w pobliżu s inne osoby. • utrata świadomości. Czynności najważniejsz jest uwolnienie porażonego spod działania pr du elektrycznego. • zatrzymanie oddychania. 868. ZASADY POSTĘPOWANIA PRZY RATOWANIU OSÓB PORA ONYCH PRĄDEM ELEKTRYCZNYM I POPARZONYCH 9. • przez odci gni cie porażonego od urz dzeń b d cych pod napi ciem. Jeżeli w pobliżu nie ma innej osoby to nie wolno odst pować porażonego pomoc wzywać krzykiem. • zapalenie odzieży. po 3 mi nutach 40%. 9.

3. 450 451 . Uwolnienie porażonego spod działania pr du elektrycznego o na pi ciu do I kVprzez otwarcie ł cznika. Rys. 872. • Rys.cy należy wyjmować za pomoc uchwytów przeznaczo nych do tego celu. 9. Tego sposobu nie wolno stosować w pomieszczeniach zagro żonych wybuchem. Uwolnienie porażonego spod działania pr du elektrycznego o na pi ciu do 1 kVprzez usuni cie wkładek topikowych. 9.4.1. • przez zwarcie przewodów w liniach napowietrznych od strony zasilania za pomoc odpowiedniej zarzutki metalo wej. zwarcie trzeba wykonać w sposób trwały.2.3. W jakim przypadku i w jaki sposób odciąga się pora onego od urządzeń znajdujących się pod napięciem do 1 kV? Odci gni cie porażonego od urz dzeń znajduj cych si pod napi ciem do 1 kV. Uwolnienie porażonego spod działania pr du elektrycznego o na pi ciu do 1 kV przez zwarcie przewodów zarzutk metalow . należy dokonywać w przypadku gdy wył czenie napi cia trwałoby zbyt długo lub było trudniejsze i niebezpieczne do wykonania. Sposób odci gania przedstawia rys. Rys. 9. przez przeci cie przewodów od strony zasilania narz dziem z izolowan r kojeści i równoczesnym zastosowaniu środ ków chroni cych przed skutkami łuku elektrycznego. 9. odległość ratuj cego od uziemienia winna wynosić minimum 20 m (rys. 9.).

9. 873. W obu przypadkach należy posługiwać si sprz tem izolowa nym.5). przy jednoczesnym zaciśni ciu dłoni na urz dzeniu b d cym pod napi ciem odizolowania należy dokonać przez podsuni cie pod nogi porażonego materiału izola cyjnego (rys. Uwolnienie porażonego spod działania pr du elektrycznego o na pi ciu do 1 kVprzez odci gni cie od urz dzeń b d cych pod napi ciem. • Rys. Sposób ten stosuje si tylko wtedy. 9. W jaki sposób uwalnia się pora onego prądem elektrycznym o napięciu do 1 kV przez „odizolowanie"? Uwolnienie porażonego spod działania pr du elektrycznego przez „odizolowanie" wykonuje si w nast puj cy sposób: • przy przepływie pr du przez ciało porażonego od r ki do nóg. 9. 9.6. Rys. gdy nie można wył czyć napi cia lub odci gn ć porażonego. Uwolnienie porażonego spod działania pr du elektrycznego o na pi ciu do 1 kVprzez odizolowanie nóg porażonego.5. Rys. 874.4.6). W razie braku sprz tu izolacyjnego można stosować materiał za st pczy: suche drewno.przy przepływie pr du od jednej r ki do drugiej (podłoże izolowane) należy przerwać obwód pr du za pomoc pod kładania materiału izolacyjnego pod kolejno odginane pal ce jednej dłoni (rys. Uwolnienie porażonego spod działania pr du elektrycz nego o napi ciu do 1 kV przez odizolowanie dłoni porażonego. Jaki materiał izolacyjny stosuje się przy uwalnianiu pora onych spod działania prądu elektrycznego o napięciu do 1 kV? Przy uwalnianiu porażonych spod działania pr du elektryczne go o napi ciu do 1 kV jako podstawowy materiał izolacyjny należy stosować sprz t izolacyjny. 9. tworzywa sztuczne. 452 453 . suche materiały tekstylne.

Jak nale y postępować gdy pora enie nastąpiło na wysokości? Gdy porażenie nast piło na wysokości. 9. 9.7). 876. które zostało wył czone. 9. Rys. a wył czenie napi cia może spowodować groźny upadek porażonego. • przez odci gni cie porażonego od urz dzeń b d cych pod napi ciem przy pomocy sprz tu izolacyjnego.3. Rys. w zależności od warunków w jakich nast piło porażenie maj c na uwadze własne bez pieczeństwo oraz potrzeb natychmiastowego uwolnienia porażonego. Uwalnianie pora onego spod działania prądu elektrycznego o napięciu powy ej 1 kV 877.875. Od czego zale y wybór metody i sposobu uwolnienia pora onego spod działania prądu elektrycznego? Wybór metody i sposobu uwalniania porażonego spod działa nia pr du elektrycznego dokonuje osoba ratuj ca.8. należy przed wył cze niem napi cia zabezpieczyć porażonego przed skutkami upadku. 9.7. Można też dla zyskania na czasie. Jakie są sposoby uwalniania spod działania prądu elektrycznego o napięciu powy ej lkV? Przy napi ciu powyżej 1 kV porażonego należy uwolnić spod działania pr du elektrycznego jedn z nast puj cych metod: • przez wył czenie napi cia właściwego obwodu elektrycz nego. Przed zdj ciem porażonego z urz dzenia. należy upewnić si o braku napi cia za pomoc wskaźnika na pi cia a nast pnie rozładować urz dzenie zachowuj c wymagane dla tych czynności środki ostrożności. 878. W jaki sposób wyłącza się napięcie powy ej 1 kV? Wył czenia należy dokonać przez otwarcie właściwych ł cz ników (rys. Uwolnienie porażonego spod działania pr du elektrycznego o na pi ciu powyżej 1 kVprzez odci gni cie od urz dzeń b d cych pod napi ciem 454 455 . odci gn ć porażonego sprz tem izolacyjnym. Uwolnienie porażonego spod działania pr du elektrycznego o na pi ciu powyżej 1 kVprzez wył czenie pr du wył cznikiem.

porozpinać uciskaj ce cz ści garderoby. W jaki sposób odciąga się pora onego od urządzeń powy ej 1 kV będących w słanie załączenia? Odci gni cie porażonego od urz dzeń b d cych w stanie zał czenia nale ży wykonać w przypadku braku możliwości wył czenia napi cia posłu guj c si sprz tem izolacyjnym zasadniczym i dodatkowym z wyklucze niem możliwości bezpośredniego dotkni cia porażonego oraz dotkni cia urz dzeń znajduj cych si pod napi ciem (rys. to należy ułożyć porażonego na. Od czego zale y sposób ratowania? Sposób ratowania zależy od stanu porażonego. Jak nale y postępować je eli pora ony jest nieprzytomny i nie oddycha lecz krą enie krwi trwa? Jeżeli porażony jest nieprzytomny i nie oddycha. włos) położony wzdłuż nosa nie porusza si . Jak nale y postępować je eli pora ony jest nieprzytomny.9. a wi c: podać mu pod nos substancje cuc 456 Rys. położyć na czoło zimny kompres. Człowiek nieprzytomny może oddy chać lub nie oddychać. nie oddycha i kr żenie krwi jest zatrzymane należy bezzwłocznie rozpocz ć sztuczne oddychanie i pośredni masaż serca. Nie wolno odst pować od porażone go. zaś kr żenie krwi może trwać lub może być wstrzymane. boku (rys. Udzielanie pomocy przedlekarskiej osobom po ra onym prądem elektrycznym 880. Jakie czynności nale y podjąć po uwolnieniu pora onego spod działania prądu elek trycznego? Bezpośrednio po uwolnieniu porażonego spod napi cia należy wykonać nast puj ce czynności: • jeżeli porażony krwawi zatrzymać krwawienie. 9.879. 884. zapewnić dopływ świeżego powietrza i rozpocz ć sztuczne oddychanie oraz wezwać pomoc lekarsk . Jakie są objawy bezdechu? Objawami bezdechu s : • papierek (nitka. 9.8. 883. • zdecydować jaki ma być zakres doraźnej pomocy i sposób jej udzielenia. 9. • nie słychać szmeru wydechu przy zbliżeniu ucha do ust i nosa. Należy go stale obserwować al bowiem oddech może si zatrzymać. lecz kr żenie krwi trwa to należy go położyć na wznak.9). 9. klatki piersiowej i brzucha oraz ułożyć wygod nie porażonego. rozluźnić ubranie i stosować ratowanie jak zemdlonego. Ułożenie porażonego w pozycji bocznej. • stopniowo narasta sinica twarzy i paznokci. 882.). nie oddycha i krą enie krwi jest zatrzymane? Jeżeli porażony jest nieprzytomny. 885. ce. 886.4. • lśni cy przedmiot zbliżony do ust nie pokrywa si par . Jak nale y postępować je eli pora ony jest nieprzytomny i oddycha? Jeżeli porażony jest nieprzytomny. 457 . to należy rozluźnić ubranie w okolicy szyi. Transport do lekarza w tej samej pozycji. • klatka piersiowa nie porusza si . oczyścić jam ustn . Zaleca si przewiezienie porażonego na noszach do lekarza w celu przebadania. 881. Jak nale y postępować je eli pora ony jest przytomny i oddycha? Jeżeli porażony jest przytomny i oddycha. lecz oddycha. Porażony może być przytomny lub nieprzytomny.

9. 889. 9. Jakie czynności nale y wykonać przed wykonywaniem sztucznego oddychania? 888. zatkać palcami jego nos i po wykonaniu gł bokiego wdechu własnymi ustami (rys. 9.9.10. Rys. Na czym polega metoda sztucznego oddychania „usta usta"? Metoda „usta usta" polega na wdmuchiwaniu przez ratuj cego swojego powietrza bezpośrednio do ust porażonego. 890. Wykonywanie sztucznego oddychania metod „usta usta" Przed wykonywaniem sztucznego oddychania należy udrożnić drogi oddechowe porażonego przez wyci gni cie zapadni tego j zyka (rys. Rys. 9. 9.13b). b) bierny wydech. Wykonywanie sztucznego oddychania metoda „usta usta".12. 9. Jaką metodę nale y stosować je eli występują trudności w przeprowadzeniu oddychania metodą „usta usta" (spowodowanych np. Wyj cie ciał obcych z jamy ustnej. a) wdmuchanie powietrza do ust porażonego.12) wdmuchiwać powietrze do ust porażonego (rys.13. 9. Przy tej metodzie ratownik r k zatyka szczelnie usta a powietrze wdmuchuje przez nos. 9. do czasu po wrotu samoistnego wydolnego oddechu lub przej cia porażonego przez personel lekarski. Podczas wydechu usta ratowanego odsłania si .5.11).11. Przed przyst pieniem do sztucznego oddychania należy głow porażonego odchylić do tyłu.13a). Z jaką częstotliwością i jak długo wykonujemy czynność wdmuchiwania powietrza do płuc pora onego? Czynność wdmuchiwania powietrza do płuc porażonego wy konujemy z cz stotliwości od 16 do 20 razy na minut . Udrożnienie drogi oddechowej przez wyci gni cie zapadni tego j zyka. 9. Po od j ciu ust od ratowanego nast puje bierny wydech (rys. Sztuczne oddychanie 887. 458 . 459 Rys. Rys.10) lub wyj cie ciał obcych z jamy ustnej po uprzednim roz warciu szcz k (rys. szczękościskiem)? W przypadku wyst pienia trudności w przeprowadzeniu sztucznego oddychania metod „usta usta" można stosować metod „usta nos".

Rys. 15). 9. Po zaprzestaniu ucisku na mostek nast puje powtórne odkształ cenie ściany klatki piersiowej co pozwala na napełnienie si krwi komór serca (rys. Ucisk powinien być silny. 894. 9. • utrata przytomności. Sprawdzanie braku t tna na dużej t tnicy w okolicy szyi Rys. • brak oddechu. Pośredni masaż serca zaprzestanie ucisku. 14. 9. 9. Rys. 17. szybki i krótki. Przywrócenie krą enia 892. 9. Ułożenie porażonego w pozycji bocznej ustalonej. należy ułożyć go w po zycji bocznej ustalonej (rys. 16. 16) serce leż ce mi dzy mostkiem a kr gosłupem zostaje uciśni te. Rys. Jakie są objawy zatrzymania prac serca? Podstawowymi objawami świadcz cymi o zatrzymaniu pracy serca s : • brak t tna na dużych t tnicach w okolicach szyi (rys. 9. 14). Pośredni masaż serca uciskanie mostka w kierunku kr gosłupa. 15. Ucisk na mostek dokonujemy nadgarstkami ułożonymi jeden na drugim. 17). co powo duje wyciśni cie krwi z komór do małego i dużego kr żenia. Jeżeli akcj prowadzi jeden 460 461 . • bladosiny wygl d chorego. Zatrzymanie kr żenia krwi wymaga natychmiastowego przy st pienia do masażu pośredniego serca i równocześnie sztucznego oddychania. Na czym polega pośredni masa serca? Pośredni masaż serca polega na rytmicznym uciskaniu mostka w kierunku kr gosłupa tak aby wymiar „mostek kr gosłup" ulegał zmniejszeniu o (3 5) cm (rys. Co nale y zrobić z pora onym gdy odzyska własny oddech? Gdy porażony odzyska własny oddech. 9. W jaki sposób wykonujemy pośredni masa serca? Pośredni masaż serca wykonujemy w sposób nast puj cy: Porażonego układamy na plecach na twardym podłożu. • poszerzone źrenice nie reaguj na światło.8 9 1 . 9. 893. 6. 9.

wówczas jeden wykonuje sztuczne oddychanie. Wykonanie sztucznego oddychania i masażu serca przez dwie osoby.18.19). 9. soda kuchenna 3 i roztwór cytryna/ocet 1 % roztwór Rys. a) b) Rys. 9. Udzielanie pomocy przediekarskiej przy oparze niach termicznych i chemicznych 897. reakcja źrenic na światło w postaci ich zw żenia oraz ust powanie sinicy. Jeżeli reanimacj wykonuje dwóch pracowników (rys. 9. Jak dzieli się oparzenia i czym się charakteryzują? Oparzenia dziel si na oparzenia powierzchniowe i gł bokie. Wykonanie sztucznego oddychania i masażu serca przez jedn osob . Oparzenia powierzchniowe charakteryzuj si zaczerwienieniem skóry. Rys.człowiek musi wykonać zarówno sztuczne oddychanie jak i masaż serca (rys. Środki zoboj tniaj ce przy oparzeniach chemicznych: a) oparze nia kwasem.20. podobnie jak sztuczne oddychanie nale ży prowadzić do chwili przybycia lekarza b dź do momentu przywró cenia w pełni wydolnego oddechu i kr żenia.15). Co świadczy o powrocie czynności serca i skutecznej akcji ratowniczej? O powrocie czynności serca i skutecznej akcji ratowniczej świadczy pojawienie si samoistnego t tna na dużych t tnicach szyj nych (rys. b) oparzenia ługiem. 895.18. 462 463 . 9. 9. Jak długo wykonujemy masa serca? Pośredni masaż serca. 9. Po każdych dwóch wdmuchni ciach powietrza do płuc dokonuje si 15 uciśni ć na mostek. obrz kiem i bólem (1° oparzenia) oraz powstawaniem p cherzy (2° opa rzenia). 9.18). a drugi zewn trzny masaż serca.7. Ratuj ce osoby powinny współdziałać tak aby liczba wdmuch ni ć powietrza do płuc w stosunku do uciśni ć mostka wynosiła 1:5. Oparzenia gł bokie (3° oparzenia) dotycz uszkodzenia na skórka i całej grubości skóry właściwej. 896.

Danielski L. przenieść w bez pieczne miejsce. • przy oparzeniach kwasem.. ugasić płon c odzież stosuj c polewanie wod . 12. 1986. Gosztowt W.A.: Poradnik elektroenergetyka przemysłowego COSiW S. 6. 10. wszystkie rany powinny być zaopatrzone w taki sposób aby koc nie stykał si z oparzon powierzchni ciała. 9.T. Grad J. 7. Mate 465 1. • chronić oparzonego przed utrat ciepła owijaj c go w koc. 2.: Elektrotechnika dla ZSZ. Elektroenergetyczne stacje i linie WNT Warszawa 1990 r. 899.20a). Wiaderek B. Jak nale y postępować gdy poszkodowany uległ oparzeniom termicznym? W przypadku oparzeń termicznych należy: • miejsca oparzone polewać zimn wod o temperaturze 20°C przez 20 do 30 minut do chwili zniesienia bólu. 1. COSiW Warszawa 1994.: Nowoczesne elementy zabezpieczeń i środki ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach elektrycznych do 1 kV. na uszkodzon powierzchni skóry należy w miar możliwości zastosować okład z 3% roztworu sody oczyszczonej (rys. Sieci elektroenergetyczne w zakładach przemysłowych cz.: Budowa. Skibiński A. Wskazówki do projektowania i montażu. Siemek S.N. 11. Kotlarski W. Kurdziel R.: Problemy projektowania.: Znaczenie uziemień przewodów PEN (PE) w sie ciach TN. po zmyciu jego resztek z po wierzchni ciała. 1985. Podstawowe informacje techniczne. Osiński S. jeśli nie s one stopione lub przyklejone do rany skóry.: Technika tyrystorowa W.: Instalacje elektryczne WNT Warszawa 1997. Przepisy budowy urz dzeń elektroenergetycznych. 900.. Laskowski J.20b). Barlik R. WNT Warszawa 1997.: Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych.: Gospodarka elektroenergetyczna w przemyśle WNT Warszawa 1971. Jak nale y postępować gdy na osobie pora onej wskutek działania łuku elektrycznego zapaliła się odzie ? Gdy na osobie porażonej wskutek działania łuku elektrycznego zapaliła si odzież należy go uwolnić spod napi cia. Jak nale y postępować przy oparzeniach chemicznych? W przypadku oparzeń chemicznych należy: • w całości zdj ć z ciała poparzonego ubranie bielizn buty i skarpety. • przy oparzeniach płynami zasadowymi po zmyciu jego resztek z powierzchni ciała należy zastosować okład z 1% kwasu octowego (rys. Poradnik montera elektryka. 9. • zmyć jak najszybciej środek chemiczny z ciała poparzone używaj c do tego dużej ilości wody. • na ran oparzeniow założyć jałowy opatrunek. WEMA War szawa 1997. 8. Jabłoński W.: Maszyny elektryczne WSiP Warszawa 1995. Nie wolno używać płynów gaśniczych. COBR "Elektromontaż" Warszawa 1992. Boczkowski A. 13. montażu i eksploatacji urz dzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem. Warszawa 1996.898. 2. Warszawa 1996.. 2. Elektroinstalator 3/2000. stosowanie i badania wył czni ków różnicowopr dowych. 464 .: Egzamin kwalifikacyjny elektryka w pytaniach i odpo wiedziach. 5. 9. "KaBe" Krosno 1999. Goźlińska E. WSiP Warszawa cz. • w zależności od stanu poparzonego wezwać pogotowie lub własnym transportem dostarczyć go do szpitala. 14. Wrocław 1998. 16. Poradnik.. 3. Wiadomości Elektrotechniczne 1999 nr 9. Markiewicz H. Przepisy eksploatacji urz dzeń elektroenergetycznych. • usun ć ubranie i bielizn z oparzonych miejsc. 17. 15. Wymagania dla instalacji modernizowanych lub nowo budowa nych. Literatura Boczkowski A. Orlik Wł. cz.: Aparaty i urz dzenia elektryczne WSiP Warszawa 1995. Nowak H. 4. na rzucaj c wzgl dnie zawijaj c poszkodowanego w koc lub prześciera dło lub też w inny sposób.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->