P. 1
Historia Etyki

Historia Etyki

|Views: 3,898|Likes:
Wydawca: fesousacosta

More info:

Published by: fesousacosta on Nov 24, 2010
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/17/2013

pdf

text

original

HISTORIA ETYKI Wyróżnia się trzy zasadnicze kierunki etyczne: 1) teleologizm - (z gr.

τελοσ - cel) czyn jest moralnie dobry i słuszny, jeżeli prowadzi do osiągnięcia najwyższego celu uznanego przez działający podmiot. W zależności od celu wyróżnia się: • eudajmonizm (cel: szczęście), • hedonizm (cel: przyjemność), • utylitaryzm (cel: użyteczność), • teleologizm aretyczny (cel: cnota). 2) deontologizm - (zw. deontonomizmem) o słuszności i dobroci czynu decyduje to, czy został wykonany zgodnie z wolą prawodawcy wewnętrznego czy też zewnętrznego. 3) personalizm - o słuszności i dobroci czynu decyduje to, czy służy on osiągnięciu dobra przez osobę. I. STAROŻYTNOŚĆ 1. Intelektualizm hedonistyczny etyczny i eudajmonizm

Źródło zła widział w ludzkiej niewiedzy. Naczelna zasada; poznaj samego siebie. Jego naukę nazwano intelektualizmem etycznym. Jednak samo poznanie tego co dobre nie wystarcza, by dobrze postępować (Owidiusz). Sokrates pierwszy chciał zdefiniować to co służy dobru człowieka, postawił on znak równości między „dobre” a „przyjemne”, przez co toruje on drogę hedonizmowi i utylitaryzmowi. Twierdził, że najważniejsza wartość to dobre życie, a nie życie jako takie. Sokratejczycy - uznali, że osiągnięcie szczęścia to źródło i racja istnienia cnoty. Człowiek dążący do szczęścia postępuje dobrze, dąży do cnoty, która jest przyjemna. Szczęście to osiągnięta przyjemność. Celem działania człowieka jest więc przyjemność, która daje szczęście - eudajmonizm hedonistyczny. Przedstawiciele: Antystenos twórca szkoły cyników, szczęście to umiejętność samoopanowania, trzeba pracować nad namiętnościami. Wola ma panować nad przyjemnościami, a to daje szczęście. Arystyp z Cyreny - istota szczęścia to doznawanie przyjemności zmysłowych. Twórca hedonizmu.

a) Sokrates (470-399) - uważany jest za ojca etyki, szukał istoty moralności, cech identyfikujących dobro moralne, które nazywał czasem dzielnością lub cnotą.

Perfekcjonizm eudajmonistyczny Arystoteles (384-322) . Bóg. Najdoskonalszy przedmiot .intelekt. którzy wpatrują się w idee posiadają dostateczne dane do określenia co jest dobre i piękne. Najdoskonalszy akt . b) wewnętrzne (zw. Marek Aureliusz. Etyka wielka. bo jest dobry. Etyka eudajmejska. Głosili konieczność panowania nad namiętnościami. b) Platon (427-347) . „Szczęście to najdoskonalszy akt najdoskonalszej władzy w stosunku do najdoskonalszego przedmiotu”. Ci. osiągnięcie go to szczęście. Epiktet) szczęście polega na uzgodnieniu konkretnych czynów z rozumem w którym przejawia się Rozum Świata. Wszystko. że raczej ta pierwsza teoria. Pozbycie się namiętności pozwala na 2 . Kleantes z Assos. Do końca nie wiadomo u Arystotelesa czy czyn jest dobry.poznanie bezpośrednie. oni więc winni rządzić krajem. bo prowadzi do szczęścia. Bóg. Twierdzi się.Akt Czysty. Każdy obywatel ma pracować nad zdobyciem cnoty sprawiedliwości.istota szczęścia jest w intelektualnym kontakcie człowieka z transcendentną ideą dobra i piękna.Euzebiusz z Megany . co służy realizacji tego jest dobre.przyjemność to najwyższe dobro. męstwo. co spowodowało poszukiwania prostszych rozwiązań. Seneka. Natura. umiarkowanie. czy też prowadzi do szczęścia. roztropność. posiadanie przyjaciół. Najpełniejszy kontakt mają mędrcy. Życie człowieka winno być zgodne z rozumem.dzieła istotne dla etyki: Etyka Nikomachejska. postawił człowiekowi zbyt duże wymagania. bo są do tego predysponowani. cnotami): sprawiedliwość. bo ona spaja cnoty w jedno. 2.zdrowie. Najdoskonalsza władza . Człowiek to byt złożony z aktu i możności. Arystoteles utrwalił eudajmonizm w etyce. bo to on odróżnia go od zwierząt. wzywali do uwolnienia się od wpływu sytuacji zniewalających (απατεια). bo umieścił pojęcie dobra w teorii szczęścia. Metafizyka jest panteistyczna.(Zenon z Kiton. jego celem jest zdobycie szczęścia przez samorealizację. Cechy dążą do doskonałości pełnej poprzez przechodzenie z możności do aktu. bogactwo. Absolut. Do osiągnięcia szczęścia potrzebne są środki: a) zewnętrzne: . 3) Eudajmonizm aretyczny Stoicy . gdyż wiedzą co to jest szczęście i do niego zaprowadzą obywateli.

Podstawowe dzieło to: „De rerum natura” Lukrecjusza.przejął poglądy Platona i dołożył do nich dane z Objawienia. Jest on szczęśliwy. Człowiek to obraz (exemplatum). ŚREDNIOWIECZE 1. Bernard z Clairvaux (1091-1153) . jeśli szuka dobra człowieka. 4) Etyka teologiczna Św. św. dokonuje tego przez miłość. 2. a słowu „cnota” odebrali jego pierwotne znaczenie. „Jesteśmy. Tomasz z Akwinu (1225-1274) . a nie na istotę. To wszystko u nich jest celem samym w sobie. Główne zasady etyki: „kochaj i czyń co chcesz”. Czyn człowieka = intencja (chcę dobra dla drugiego) + treść (jakie to dobro). obym poznał ciebie.jako pierwszy dokonał refleksji nad istotą dobra. gdy nawiąże kontakt z Bogiem. Czyn jest dobry i słuszny. Główne stwierdzenia: człowiek to istota godna. zaś osobowy absolut to wzór (exemplar). II. Augustyn (354-430) . więc sama z siebie zasługuje na afirmację. zredukowali etykę do teorii szczęścia (felicytologii).próbowali zbudować etykę. Człowiek to byt przygodny. W stworzeniu człowiek otrzymuje 3 . Etyka metafizyczna św. ustanawia wieczne prawo. Bóg jako Stwórca jest bliższy człowiekowi niż on sam sobie. Afirmacja drugiego polega na szukaniu jego prawdziwego dobra. bo Bóg jest dobry”. Abelard (1079-1142). im bardziej zbliża się do prawzoru.życie szczęśliwe to życie bez cierpień.do miłości. obym poznał siebie. istniejący tylko dzięki miłości Boga. Epikurejczycy . która wyjaśniałaby normatywny charakter faktu moralnego oraz poszukiwali usprawiedliwienia postawy eudajmonistycznej. Hasło: Człowiek dla człowieka jest rzeczą świętą.osiągnięcie szczęścia. Człowiek był godny „śmierci Boga”. On jest źródłem i normą wszelkiego dobra moralnego. zwrócił uwagę na istnienie. zapomina o sobie i zaczyna kochać bezinteresownie. Próby pogodzenia deontologizmem teleologizmu z P. Starał się on uniesprzecznić istnienie bytu przez odwołanie się do aktu stwórczego samoistnego bytu . Istnienie jest głównym celem konstytuującym realność bytu. Człowiek staje się doskonalszy.

by swe dzieła czynić dobrymi. że istnieje obiektywny porządek moralny. Rousseau (1712-1778). Więc nie ma żadnych reguł do których ludzie mają się stosować. Teoria prawa naturalnego Grocjusz (1589-1654) . lub złego moralnie. że do istoty Boga należy w niczym nie skrępowana wolność: voluptas Dei est prima regula. J. Jest to woluntaryzm. Byt jest dobry przez to. jest odmianą deontologizmu.od Boga naturę.twierdził. że daje się on odkryć niezależnie od tego. III.dzieło: De iure belli et pacis. która jest miarą jego istnienia i działania.J. dlaczego człowiek jako byt przygodny (niedoskonały) potrafi kochać Boga. Z tych powodów należy afirmować byt. że wola Boża to jedyna racja dla określenia czynu jako dobrego. lub kogoś dla niego samego. Rousseau państwo wypacza prawo. T. Nie wyjaśnił też z tego powodu istoty przyjaźni. bezinteresownie. NOWOŻYTNOŚĆ 1. Locke (16321704) . różnili się jedynie w widzeniu roli państwa. 3) Średniowieczne teorie deontologiczne J. Twierdzi. czyn człowieka jest dobry w zależności od tego czy jest zgodny z wolą Boga. że koniecznym jest by pewne zasady współżycia przyjęli. że jest.D. Kryterium wartości moralnej czynu jest odwieczny zamysł Boży wcielony w ludzką naturę. 2. Deontologizm państwowy Nicolae Macchiavelli (1469-1527) zasada etyczna: „co podoba się władcy ma moc prawną”.ludzie są z natury egoistami. bo stworzył go Bóg .twierdzi. Nie potrafił wytłumaczyć. Szkot (1270-1308) . 4 .państwo umożliwia zawarcie umowy między obywatelami. Ockham (1300-1350) . Locke .teoria umowy społecznej. J.jest to przesunięcie akcentu z istoty na istnienie. nic nie jest dobre same z siebie. gdyby Bóg nie istniał. Prawa moralne obowiązywałyby człowieka także wtedy. Ludzie ze sobą walczą. Dobro określa Bóg. czy uznaje się istnienie Boga. czy nie. homo homini lupus est. W. ale wiedzą. Hobbes (1588-1679) .

Kant (1724-1804) .jest to przejaw ludzkiej świadomości. wiedza kształtuje doświadczenie. Na pytanie: Dlaczego powinienem tak postąpić? Odpowiada. tak samo jak prawa logiki czy matematyki. ale nie może buntować się przeciw niej. Marksizm dialektyczny . rozum ma nieograniczone możliwości. jej źródło jest w człowieku.: klasa. państwa. a co złe. transcenduje ją.B. Etyka taka ma charakter deontologiczny. Człowiek żyjąc w nieodpowiednich warunkach alienuje się. brak jej racji dlatego ma postępować tak. Spinoza (1632-1677. Marks (1818-1883). Obiektywizuje go państwo z jego instytucjami.deontologizm społeczny K. bez powoływania się na jakieś racje czy zewnętrzne okoliczności. są nam wrodzone.W. Absolut (Duch) jest w ciągłym rozwoju. Zjawiska to manifestacja tego co „ja” myśli . Świat realny jest niedostępny naszemu poznaniu. Leibniz (1646-1716)) chcieli zbudować etykę na wzór geometrii. powinno się postępować zgodnie z nakazem rozumu praktycznego. Wolność zależy od właściwego wykorzystania dziejów.zakwestionował realność ludzkiego poznania. nie tworzy jej. Poszukiwanie racji czynu jest brakiem autonomii wyboru. Zasady moralne. tylko 5 . Deontologizm społeczny G. społeczeństwo. Rozum dostarcza dobrej woli. Liczą się tylko narody. 4. a nie inaczej. ale jako podmiot zbiorowy np. F. G. Engels (1820-1895) człowiek jest twórcą historii. może ją rozumieć. Rzeczy same w sobie są niepoznawalne. Każde „ja” to jednostkowe wcielenie nadrzędnego „JA” (Ducha).SYNTEZA. to konstrukcje rozumu. Człowiek wypełnia historię. pozaspołeczne prawidłowości.chciał ograniczyć rolę rozumu przy ustaleniu norm etycznych. to podmiot tworzy przedmiot. Czas i przestrzeń to formy naszego umysłu. boś powinien. 3. Jednostka podporządkowuje się państwu. Hegel (1770-1831) . Działający podmiot jest jednocześnie prawodawcą i podlegającym prawu. 5. grupy społeczne i to one określają co jest dobre. Są trzy fazy tego rozwoju: TEZA -ANTYTEZA . Moralność umieścił on w ramach świata zjawisk. Teoria ta jest irracjonalna. Deontologizm autonomiczny I.W. Dziejami rządzą pozajednostkowe.

która zniewala nas. Prawda jest zależna od sytuacji. pokazuje kres ludzkiego życia. tworząc abstrakcyjne pojęcie dobra i zła. a nie od zgodności czynu z 6 . Dobro lub zło czynu ustala się na podstawie tego z jakim nastawieniem został dokonany. Wiara prowadzi do prawdy. Scheler (1874-1928) . J. Utylitaryzm J. że liczy się tylko intensywność doznania przyjemności. Mill odróżniał intensywność przyjemności od jej jakości. on zniewala byt dla siebie.otaczająca nas rzeczywistość. IV. Jeżeli chce się zrozumieć świat tylko przez rozum to pozostaje rozpacz. istnieje hierarchia wartości: 1. Kierkegaard (1813-1855) zakwestionował obiektywność Prawdy. FILOZOFIA WSPÓŁCZESNA 1. 4. Człowiek estetyczny pomija czas. Mill (1806-1873) .przy określaniu wartości obowiązuje zasada pierwszeństwa. Drugi człowiek mnie ogranicza. hedonistyczne. poznanie ludzkie jest niepewne. a powinno się wybrać nieskończoność. przeskakując od chwili do chwili. etyczne. 6. 3. kulturowe. J. utylitarne. Bentham zaś uważał. Nie uznawali dóbr samych w sobie. Bentham (1748-1832). Słuszność czynu sprawdza tylko życie pełne wiary. wybiera się albo etykę. 2. Egzystencjalizm S. jest podobny do uwodziciela.klasa robotnicza zdołała się obecnie wyzwolić od tego co alienuje. witalne. „Piekło to inni” jego obecność zniewala moją świadomość. 5. Jest to sytuacjonizm etyczny. religijne. Wartość moralna zależy od treści i pozycji danej wartości.Czyn jest dobry jeśli zapewnia przyjemność dla możliwie największej liczby osób.dwa typy bytów: byt dla siebie i byt w sobie . albo estetykę.S. Fenomenologia M. 6. 2. dlatego nie potrafi ustalić niezmiennych form etycznych. Afirmacja drugiego jako przedmiotu godnego afirmacji dla niej samej to ucieczka od siebie. Sartre (1905-1905) . bo człowiek nigdy nie dotrze do prawdy samej w sobie .P. Człowiek próbuje usunąć czas.

Meinong (1853-1919) . który nie musi istnieć. wiążą się z istnieniem rzeczy. A. dobro to to. a nie na przedmiotach. tak samo zdania rozkazujące i wartościujące. wzruszenia. sądy. Uwzględnia on osobę podmiot. Wartość to korelat przeżycia i rzeczy.zjawiska psychologiczne są skierowane na przedmiot.przedmiot. Cel człowieka: dążenie do osiągnięcia wyższych wartości. Nie wiedzą one jak. że nie dało się do tej pory zbudować etyki jako niezależnej dziedziny naukowej. gdzie i kiedy będą żyły. Rawls (1921-?) . Stworzył w tym celu model idealnego społeczeństwa zawierającego osoby idealne (czyli takie jakie być powinny). co słusznie uznane. bo on zawiera oprócz opisów także przepisy i oceny. Wartości to przedmioty wyższego rzędu nabudowane na pewnych stanach rzeczy. Filozofia analityczna L. pomija osobę . co jest słusznie kochane.Przedmioty są samodzielne i niesamodzielne i istnieją w podwójny sposób: • egzystują (istnieją w sposób realny). dobro w akcie miłości. Etyka taka ma charakter mocno subiektywny. musi istnieć podmiot. Przedmioty są poza bytem i niebytem. 4.twierdzi. Coś jest dobre jeśli samo z siebie posiada odpowiednie cechy. które mogą być uznane przez podmiot. Postępowanie jest dobre jeśli jest zgodne z hierarchią wartości. gdy ktoś się raduje: radość lepsza jest niż smutek. Trzy sytuacje w których mamy do czynienia ze słuszną wartością: gdy ktoś posiada zamiłowanie do wiedzy: poznanie (dobro) ma charakter uniwersalny. gdy ktoś słusznie miłuje słuszną miłość: miłość dobra jest dobrem. • istnieją w sposób fikcyjny. F. Prawdę poznajemy w sądzie. a nie z rzeczą. Wittgenstein (1889-1951) . Brentano (1838-1917) .imperatywem kategorycznym. ale wartość. Prawda to to. Prezentowane są przez sądy egzystencjalne. Etyka to badanie języka moralności. nie człowiek jest źródłem powinności.analizuje język potoczny. znają 7 . Próby wykorzystania cybernetyki w etyce J. Terminy i twierdzenia etyki to przepisy. Postanowił zbudować etykę deontologiczną. czyli przyznać pojęciu prawa pierwszeństwo przed pojęciem dobra. 3. są egoistami. gdyż budowano ją niewłaściwie czyli jako etykę teleologiczną. Trzy rodzaje zjawisk psychicznych: przedstawienia.

ma on charakter normatywny.dobro istnieje przedmiotowo. Fakt moralności istnieje.dopuszczalne jest istnienie nierówności społecznych i gospodarczych o ile: a) służą wzrostowi korzyści najmniej uprzywilejowanych. To dobro to wolność. 8 . Intuicjonizm . stworzenie zasad dla sądów i administracji. Wypowiedzi nt. Rawls stosuje zasadę stosowaną w grach o sumie niezerowej. 2. b) pozycje i stanowiska społeczne mogą być dostępne dla wszystkich. tzw. Emotywizm . ale brak mu charakteru normatywnego. ustalanie procedury uchwalania konstytucji.dobro nie istnieje przedmiotowo. 2. zasadę min/max. Ostatecznie jednak odwołuje się on do zmysłu moralnego wspólnego wszystkim ludziom. że założył on idealny system. maximum dobra w sytuacji najgorszej. uchwalenie konstytucji. Fakt moralności nie istnieje i nie ma charakteru normatywnego. które ochroniłyby ich przed egoizmem drugich. Kolejność działania ludzi wg Rawlsa: 1. Ludzie ci próbują wybrać zasady takie. Istnieje fakt moralności. 4. Teoria ta ma służyć ochronie osoby jako osoby. dobra nie mają charakteru zdań logicznych i są nierozstrzygalne. które nie kolidują z prawami innych ludzi.socjologiczny. PODSUMOWANIE Trzy zasadnicze kierunki etyczne: 1. do ponadczasowej zdolności odczytywania tego co sprawiedliwe.każdy winien mieć prawo do podstawowych swobód. wybór podstawowych zasad sprawiedliwości. 3. Zdania etyczne mają logiczną wartość prawdy lub fałszu. że ludzie wybiorą następujące zasady: 1. ale jako cecha naturalna. ma zaś psychologiczno . Dwa założenia Rawlsa. Twierdzi on. ale rozumiana jako zestaw swobód obywatelskich.podstawowe prawa psychologii i ekonomii. że ludzie nie są równi i że istnieje zbyt mała ilość dóbr do podziału spowodowały to. zasady te mają zapewnić dobro najmniej uprzywilejowanej osobie.Dobro istnieje w sposób przedmiotowy. Naturalizm . 2. 3.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->