S OWNIK ZAGRO E

ukasz Kobus

Pod poj ciem zagro enie nale y rozumie zakres zdarze , wywo anych celowo lub losowych, które wywieraj negatywny wp yw na funkcjonowanie politycznych i gospodarczych struktur pa stwa, na warunki bytowania ludno ci oraz stan rodowiska naturalnego.

Analiza sytuacji w zakresie nadzwyczajnych zagro e ludzi i rodowiska w okresie pokoju wskazuje na nieuchronno zdarze wywo anych zarówno si ami natury jak równie powodowanych awariami i katastrofami technicznymi. Z tego te wzgl du umownie zagro enia mo na podzieli na katastrofy naturalne i techniczne. .

Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 roku o stanie kl ski ywio owej (DZ. a pomoc i ochrona mog by skutecznie podj te tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych rodków.U. 1.) wprowadza nast puj ce definicje dotycz ce zagro e : ÄArt. we wspó dzia aniu ró nych organów i instytucji oraz specjalistycznych s u b i formacji dzia aj cych pod jednolitym kierownictwem. 3. Ilekro w ustawie jest mowa o: 1) kl sce ywio owej . których skutki zagra aj yciu lub zdrowiu du ej liczby osób.rozumie si przez to katastrof naturaln lub awari techniczn . z dnia 22 maja 2002 r. mieniu w wielkich rozmiarach albo rodowisku na znacznych obszarach. .

urz dzenia technicznego lub systemu urz dze technicznych powoduj ce przerw w ich u ywaniu lub utrat ich w a ciwo ci. susze. powodzie. osuwiska ziemi. wstrz sy sejsmiczne. chorób ro lin lub zwierz t albo chorób zaka nych ludzi albo te dzia anie innego ywio u. po ary. . zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych. w szczególno ci wy adowania atmosferyczne.rozumie si przez to zdarzenie zwi zane z dzia aniem si natury. nieprzewidziane uszkodzenie lub zniszczenie obiektu budowlanego.rozumie si przez to gwa towne. silne wiatry. 3) awarii technicznej . intensywne opady atmosferyczne. masowe wyst powanie szkodników.2) katastrofie naturalnej . d ugotrwa e wyst powanie ekstremalnych temperatur.

Katastrof naturaln lub awari techniczn mo e by równie zdarzenie wywo ane dzia aniem terrorystycznym. KATASTROFY NATURALNE Powodzie Huragany i silne wiatry Susza Trz sienia ziemi Wy adowania atmosferyczne Epidemie Plagi zwierz ce .´ Podzia zagro e : I.2.

AKTY TERRORU IV. ZAK ÓCENIA BEZPIECZE STWA I PORZ DKU PUBLICZNEGO .II. KATASTROFY TECHNICZNE Po ary Chemiczne Komunikacyjne Budowlane III.

których przyczyn jest nasilenie niektórych zjawisk lodowych sztormowe . roztopowe .których przyczyn s silne wiatry. istnieje wtedy konieczno pomocy mi dzynarodowej. powoduj ce znaczne szkody gospodarcze. KATASTROFY NATURALNE POWÓD . rednie .których przyczyn s silne opady naturalne czyli o du ym nat eniu lub rozlewne na du ym obszarze zlewnym. maj charakter kl ski ywio owej. sztormy wyst puj ce na zalewach i wybrze ach Wielko powodzi okre la si w 3-stopniowej skali: ma e . zak ócaj normalne funkcjonowanie pa stwa lub jego du ej cz ci. przyczyn powodzi bywa nag y sp yw wód roztopowych z zimowych opadów nie nych lub obfite i d ugo trwa e opady deszczu. Powodzie w Polsce ze wzgl du na proces powstawania. . mo na podzieli na: opadowe .zalanie przez wod terenów. nie maj wp ywu na funkcjonowanie pa stwa.I.o zasi gu krajowym. zwykle nadbrze nych.o zasi gu regionalnym. du e . g ównie w wyniku wezbrania rzeki.o zasi gu lokalnym.których przyczyn jest gwa towne topnienie niegu zimowe .

Huragany tworz si nad wodami Atlantyku. a najbardziej nara onymi na nie obszarami wiata s po udniowe rejony Stanów Zjednoczonych oraz wybrze a Afryki. Si huraganów mierzy si za pomoc skali Saffira-Simpsona. w których temperatura wody przekracza 26 stopni Celsjusza. w którym rednia pr dko wiatru wynosi powy ej 33 m/s (nie mniej ni 12° w skali Beauforta). . natomiast tajfun ± dla sztormów nad akwenami Oceanu Indyjskiego czy Oceanu Spokojnego. Huragan jest nazw stosowan dla zjawisk wyst puj cych nad akwenami Oceanu Atlantyckiego. Huragany powstaj nad akwenami. gdzie 5 stanowi zjawisko o nasileniu ekstremalnym.HURAGAN (tajfun) Cyklon tropikalny.

susza glebowa oznacza niedobór wody w glebie. Wyró nia si susz atmosferyczn .susza fizjologiczna w rodowisku jest woda.susza atmosferyczna ma miejsce. glebow i fizjologiczn .SUSZA D ugotrwa y okres bez opadów atmosferycznych lub nieznacznym opadem w stosunku do rednich wieloletnich warto ci. powoduj cy straty w rolnictwie . zmniejszenie zasobów wody pitnej. . zmniejszenie lub ca kowite zniszczenie upraw ro lin alimentacyjnych (a co za tym idzie kl ski g odu). . Powoduje przesuszenie gleby. a tak e zwi kszone prawdopodobie stwo katastrofalnych po arów. gdy przez 20 dni nie wyst puj opady deszczu . ale nie mo e by pobrana Susze atmosferyczna i glebowa zanikaj stosunkowo szybko.

Z miejsca uwolnienia tych napr e . otwartej skali Richtera ± u ywa si do ci lejszej oceny si y trz sienia ziemi. antropogeniczne ze wzgl du na g boko ogniska: p ytkie (85%). miejsce. 7%). rozchodz si fale sejsmiczne. Punkt na powierzchni Ziemi po o ony nad ogniskiem to epicentrum. gdzie fale docieraj najwcze niej i gdzie straty s najwi ksze. g bokie (3%) Ze wzgl du na cz stotliwo wyst powania trz sie na danym terenie wyró nia si obszary: sejsmiczne ± cz stych i silnych trz sie ziemi. zapadowe (ok. Intensywno wstrz sów sejsmicznych oznacza si za pomoc : 12-stopniowej skali Mercallego (skali MCS) ± okre laj cej intensywno trz sienia ziemi. hipocentrum ogniska trz sienia ziemi.TRZ SIENIE ZIEMI Gwa towne roz adowanie napr e powsta ych w skorupie ziemskiej w czasie ruchów fragmentów litosfery. rednie (12%). pensejsmiczne ± rzadkich i s abych wstrz sów. wulkaniczne (ok. Badaniem trz sie ziemi zajmuje si sejsmologia. Si a wstrz sów maleje w miar oddalania si od epicentrum. asejsmiczne ± bez wstrz sów sejsmicznych . 2%). Podzia trz sie ziemi: ze wzgl du na przyczyn : tektoniczne (90%).

Wewn trz chmury burzowej wiej silne wiatry mieszaj ce krople wody i drobiny lodu. Piorunowi cz sto towarzyszy grom d wi kowy oraz zjawisko wietlne zwane b yskawic . po drodze oddaj c elektrony wodzie.PIORUN (wy adowanie atmosferyczne) Wy adowanie elektryczne w atmosferze powstaj ce naturalnie. co mo e by bardzo niebezpieczne dla znajduj cych si w pobli u ludzi oraz urz dze . które widoczne s jedynie jako rozja nienie powierzchni chmury. Lód przemieszcza si ku górze chmury. wi c szczyt chmury staje si elektrododatni . niewielka jej cz przekszta ca si na b ysk i grzmot. Podczas uderzenia pioruna wyzwala si pot na energia. ogrzanie i jonizacja sk adników powietrza w kanale. energia cieplna w wi kszo ci rozprasza si . Cz pierwotnej energii elektrycznej zostaje roz adowana w punkcie uderzenia uku elektrycznego w powierzchni ziemi. Mo e ono przybiera rozmaite kszta ty i rozci g o ci. zwykle towarzysz ce burzom. G ówna jej cz zostaje rozproszona w postaci ciep a w powietrzu tworz cym kana plazmy tzn. Wyst puj b yskawice. które tr mocno o siebie. tworzy linie proste lub rozga zia si do góry lub w dó . inne znów w ci gu u amku sekundy przypominaj swym kszta tem wiec cy sznur pere .

W j zyku potocznym termin epidemia u ywany jest cz sto jako synonim masowych zachorowa wywo anych chorobami zaka nymi. zachowa lub innych zjawisk zwi zanych ze zdrowiem w liczbie istotnie wi kszej ni oczekiwana.EPIDEMIA Wyst powanie w okre lonym czasie i na okre lonym terenie przypadków zachorowa . któr okre lono jako "wyst pienie na danym obszarze zaka e lub zachorowa na chorob zaka n w liczbie wyra nie wi kszej ni we wcze niejszym okresie albo wyst pienie zaka e lub chorób zaka nych dotychczas niewyst puj cych". Epidemie o niewielkiej liczbie przypadków zachorowa ograniczone do okre lonego obszaru i czasu okre la si terminem ognisko epidemiczne. . W polskim prawie administracyjnym stosowana jest definicja legalna epidemii choroby zaka nej.

niektóre gronkowce.pies.bezskrzydlate stawonogi paso ytuj ce na ptakach i ssakach. sk onno do k sania. wilk. sarna).inwazja wszy lub zmiany skórne wywo ane przez wszy b ble i silny sw d. kot. pora enie mi ni. jest po rednim ywicielem tasiemca psiego. jenot. gor czk okopow . Bardzo dokuczliwe dla ludzi i zwierz t. Pch y . Wesz od ywia si krwi i przenosi gro ne choroby takie jak dur plamisty. borsuk.PLAGI ZWIERZ CE W cieklizna .ostra choroba zaka na ptaków i ssaków. . w tym cz owieka na tle wirusowego uszkodzenia o rodkowego uk adu nerwowego. Wszawica . Objawy u zwierz t: agresywno lub brak l ku przed cz owiekiem szczególnie u zwierz t dziko yj cych. przenosz zarazki d umy. Wirus przenosi si przez lin chorych zwierz t (g ównie przez pogryzienie .

. bezmy lnie rzuconej butelki skupiaj cej promienie s oneczne) lub czynników wewn trznych (reakcje chemiczne egzotermiczne). Powstaje wskutek czynników zewn trznych (zaprószenie ognia. iskry z urz dze technicznych.niekontrolowany proces palenia materia ów palnych w miejscu do tego nie przeznaczonym przebiegaj cy z wydzielaniem du ej ilo ci ciep a. KATASTROFY TECHNICZNE PO AR . pioruna.II. wiat a. dymu (czasami truj cego). np. wypalania ciernisk. przez niedopa ek papierosa. zwarcia w instalacji elektrycznej.

AWARIE CHEMICZNA . Zagro enie naturalnego rodowiska cz owieka. katastrof lub kl sk ywio owych. . zagro enie zdrowia lub ycia mieszka ców mo e zosta spowodowane przez obiekty sta e (zak ady chemiczne.wypadki z niebezpiecznymi substancjami chemicznymi mog wyst pi na skutek nieprzewidzianych awarii. magazyny) lub ruchome (cysterny samochodowe i kolejowe). sk adnice.

ale te upadek statku powietrznego (mo e powodowa przerwy w komunikacji). .KOMUNIKACYJNA . Katastrof komunikacyjn jest tak e zderzenia pojazdu z przeszkod lub kolizja pojazdów uczestnicz cych w ruchu drogowych z pojazdami szynowymi.to zderzenie pojazdów mechanicznych uczestnicz cych w ruchu drogowym (kolejowym).

d ugotrwa ymi opadami lub wiosennymi roztopami i osuni cie si wykopów fundamentowych. .KATASTROFA BUDOWLANA Jest wynikiem zawalenia si budowli wskutek zachwiania stabilno ci obiektu. G ówne przyczyny to: podmycie przez pr d rzeki lub fala powodziowa. osuni cie ziemi spowodowane np.

okup lub spe nienie da politycznych albo religijnych. . e w adza jest bezsilna wobec takich poczyna .III. Skutkiem terroryzmu jest najcz ciej du a liczba ofiar. którego celem jest zastraszenie. Akt terroru ma wywo a strach w jak najwi kszej cz ci spo ecze stwa i da odczucie. przymuszenie. AKTY TERRORU TERRORYZM To szeroki termin okre laj cy u ycie si y lub przemocy w stosunku do osób lub w asno ci. ale te i zak ócenia w dost pie do podstawowych us ug. uszkodzenia budynków.

2 ± 6. ± 7. ± 1. ± 6.5 mld 2050r. Podwojenie obecnej liczby ludno ci wymaga oby prawdopodobnie 4-krotnego wzrostu produkcji rolnej.5 mld Globalny wzrost liczby ludno ci wyprzedza wzrost produkcji ywno ci. ± 5 mld 2000r. .8 mld 1990r. 8-krotnego wzrostu warto ci produkcji globalnej. ZAK ÓCENIA BEZPIECZE STWA I PORZ DKU PUBLICZNEGO EKSPLOZJA DEMOGRAFICZNA 1900r.IV. 6-krotnego zu ycia energii.5 ± 8.

100 lat wyczerpi si niektóre z nieodnawialnych zasobów ziemi. gaz ziemny). Powstaj tak powoli. Do surowców nie odnawialnych nale mi dzy innymi paliwa kopalne (w giel. e za ok. .PROBLEM WYCZERPYWALNO CI SUROWCÓW NATURALNYCH Nieodnawialne zasoby przyrody tworzy y si wiele milionów lat. wyczerpywalne. ropa. Mo na si obawia . e z perspektywy d ugo ci ludzkiego ycia ich zapasy s sko czone.

ZAD U ENIE MI DZYNARODOWE Ogó kredytów i po yczek zaci ganych przez pa stwa za granic . . Kryzys wywo any zad u eniem mo e mie ogromne. d ugofalowe skutki na ca ym wiecie dosi gaj ce nie tylko pa stwa ubogie i rozwijaj ce si ale równie pa stwa rozwini te.

G ówne przyczyny to: Eksplozje w krajach rozwijaj cych si Wolne tempo rozwoju rolnictwa Konflikty zbrojne Kl ski ywio owe Niesprawiedliwy podzia ywno ci B dne decyzje polityczne . powoduj cy niedo ywienie lub mier g odow du ej liczby ludno ci.G ÓD I NIEDO YWIENIE Rozpowszechniony na pewnym obszarze niedobór ywno ci.

. polegaj ca na zwi kszeniu ilo ci b d jako ci rodków i zasobów koniecznych do prowadzenia dzia a wojskowych w celu uzyskania decyduj cej przewagi nad przeciwnikiem.WY CIG ZBROJE Rywalizacja dwóch lub wi cej pa stw w dziedzinie wojskowo ci.

spowodowane rozwojem cywilizacji. zakupoholizm. depresja. AIDS. jad owstr t psychiczny.CHOROBY CYWILIZACYJNE Globalnie szerz ce si . choroba wysoko ciowa. . nerwica. choroba lokomocyjna. nadci nienie t tnicze. natr ctwa. anoreksja. powszechnie znane choroby. cukrzyca. choroba górska.

Medyczne metody leczenia nie przynosz wi kszych skutków. Narkomania w krótkim czasie prowadzi do powa nych zmian psychicznych. Cz sto staje si przyczyn wej cia na drog przest pcz . po czonych z terapi prac .NARKOMANIA Patologiczne zjawisko spo eczne. . tendencj do sta ego zwi kszania dawki oraz fizycznym i psychicznym uzale nieniem. Metody leczenia s zazwyczaj nieskuteczne. Nieco lepsze wyniki daj niekonwencjonalne metody terapii polegaj ce na d ugotrwa ym odosobnieniu i oddzia ywaniach psychoterapeutycznych. uzale nienie spowodowane krótszym lub d u szym za ywaniem leków (g ównie przeciwbólowych rodków narkotycznych) albo innych rodków uzale niaj cych. Charakteryzuje si konieczno ci przyjmowania rodka odurzaj cego. Bardzo cz sto zmiany psychiczne i uzale nienie s nieodwracalne.

a przedmiotem jej zainteresowa s ró ne obszary ycia spo ecznoekonomicznego.PRZEST PCZO ZORGANIZOWANA To zjawisko kryminalne wyst puj ce w skali mi dzynarodowej. z o on posta aspo ecznych zachowa . Obejmuje ona zbiór poszczególnych przest pstw. . którego nie mo na ci le ograniczy stanem faktycznym przest pstwa. w ró nej formie. nie jest zjawiskiem wcze niej nie znanym. wyst puje w wielu krajach.

1995 * wiat Wiedzy ± Wszechstronne ród o informacji dla ca ej rodziny.wiadomosci.poznan.pl .LITERATURA: * Encyklopedia Popularna PWN wyd. Warszawa. El bieta Helena Stadtmüller. 1999 Strony www: .html?id= 1742&instance=1017&parent=0&lang=pl (definicje zagro e ) .25.pl . Kolekcja Marshalla Cavendisha * S ownik Encyklopedyczny Edukacji Obywatelskiej´ Europa Roman Smolski.pl/mim/public/publikacje/pages. Marek Smolski.gazeta.sciaga.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful