S OWNIK ZAGRO E

ukasz Kobus

Pod poj ciem zagro enie nale y rozumie zakres zdarze , wywo anych celowo lub losowych, które wywieraj negatywny wp yw na funkcjonowanie politycznych i gospodarczych struktur pa stwa, na warunki bytowania ludno ci oraz stan rodowiska naturalnego.

.Analiza sytuacji w zakresie nadzwyczajnych zagro e ludzi i rodowiska w okresie pokoju wskazuje na nieuchronno zdarze wywo anych zarówno si ami natury jak równie powodowanych awariami i katastrofami technicznymi. Z tego te wzgl du umownie zagro enia mo na podzieli na katastrofy naturalne i techniczne.

których skutki zagra aj yciu lub zdrowiu du ej liczby osób. 3.Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 roku o stanie kl ski ywio owej (DZ. Ilekro w ustawie jest mowa o: 1) kl sce ywio owej . a pomoc i ochrona mog by skutecznie podj te tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych rodków. 1.rozumie si przez to katastrof naturaln lub awari techniczn .) wprowadza nast puj ce definicje dotycz ce zagro e : ÄArt.U. . mieniu w wielkich rozmiarach albo rodowisku na znacznych obszarach. z dnia 22 maja 2002 r. we wspó dzia aniu ró nych organów i instytucji oraz specjalistycznych s u b i formacji dzia aj cych pod jednolitym kierownictwem.

wstrz sy sejsmiczne. susze.2) katastrofie naturalnej . . powodzie. masowe wyst powanie szkodników. d ugotrwa e wyst powanie ekstremalnych temperatur. 3) awarii technicznej . chorób ro lin lub zwierz t albo chorób zaka nych ludzi albo te dzia anie innego ywio u. urz dzenia technicznego lub systemu urz dze technicznych powoduj ce przerw w ich u ywaniu lub utrat ich w a ciwo ci.rozumie si przez to gwa towne. w szczególno ci wy adowania atmosferyczne. silne wiatry. intensywne opady atmosferyczne. zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych. osuwiska ziemi. po ary.rozumie si przez to zdarzenie zwi zane z dzia aniem si natury. nieprzewidziane uszkodzenie lub zniszczenie obiektu budowlanego.

´ Podzia zagro e : I. Katastrof naturaln lub awari techniczn mo e by równie zdarzenie wywo ane dzia aniem terrorystycznym. KATASTROFY NATURALNE Powodzie Huragany i silne wiatry Susza Trz sienia ziemi Wy adowania atmosferyczne Epidemie Plagi zwierz ce .2.

KATASTROFY TECHNICZNE Po ary Chemiczne Komunikacyjne Budowlane III. AKTY TERRORU IV.II. ZAK ÓCENIA BEZPIECZE STWA I PORZ DKU PUBLICZNEGO .

g ównie w wyniku wezbrania rzeki.zalanie przez wod terenów. przyczyn powodzi bywa nag y sp yw wód roztopowych z zimowych opadów nie nych lub obfite i d ugo trwa e opady deszczu.których przyczyn jest gwa towne topnienie niegu zimowe .I. du e .których przyczyn s silne wiatry.których przyczyn s silne opady naturalne czyli o du ym nat eniu lub rozlewne na du ym obszarze zlewnym. KATASTROFY NATURALNE POWÓD . rednie . maj charakter kl ski ywio owej. Powodzie w Polsce ze wzgl du na proces powstawania.o zasi gu regionalnym.których przyczyn jest nasilenie niektórych zjawisk lodowych sztormowe . zak ócaj normalne funkcjonowanie pa stwa lub jego du ej cz ci. mo na podzieli na: opadowe . roztopowe . zwykle nadbrze nych.o zasi gu krajowym. powoduj ce znaczne szkody gospodarcze. .o zasi gu lokalnym. istnieje wtedy konieczno pomocy mi dzynarodowej. nie maj wp ywu na funkcjonowanie pa stwa. sztormy wyst puj ce na zalewach i wybrze ach Wielko powodzi okre la si w 3-stopniowej skali: ma e .

HURAGAN (tajfun) Cyklon tropikalny. Huragany powstaj nad akwenami. w którym rednia pr dko wiatru wynosi powy ej 33 m/s (nie mniej ni 12° w skali Beauforta). a najbardziej nara onymi na nie obszarami wiata s po udniowe rejony Stanów Zjednoczonych oraz wybrze a Afryki. natomiast tajfun ± dla sztormów nad akwenami Oceanu Indyjskiego czy Oceanu Spokojnego. Si huraganów mierzy si za pomoc skali Saffira-Simpsona. Huragan jest nazw stosowan dla zjawisk wyst puj cych nad akwenami Oceanu Atlantyckiego. . gdzie 5 stanowi zjawisko o nasileniu ekstremalnym. Huragany tworz si nad wodami Atlantyku. w których temperatura wody przekracza 26 stopni Celsjusza.

.susza glebowa oznacza niedobór wody w glebie.susza atmosferyczna ma miejsce. Wyró nia si susz atmosferyczn . a tak e zwi kszone prawdopodobie stwo katastrofalnych po arów. zmniejszenie zasobów wody pitnej.SUSZA D ugotrwa y okres bez opadów atmosferycznych lub nieznacznym opadem w stosunku do rednich wieloletnich warto ci.susza fizjologiczna w rodowisku jest woda. glebow i fizjologiczn . zmniejszenie lub ca kowite zniszczenie upraw ro lin alimentacyjnych (a co za tym idzie kl ski g odu). gdy przez 20 dni nie wyst puj opady deszczu . . ale nie mo e by pobrana Susze atmosferyczna i glebowa zanikaj stosunkowo szybko. powoduj cy straty w rolnictwie . Powoduje przesuszenie gleby.

Z miejsca uwolnienia tych napr e . gdzie fale docieraj najwcze niej i gdzie straty s najwi ksze. 7%). rednie (12%). Punkt na powierzchni Ziemi po o ony nad ogniskiem to epicentrum. Podzia trz sie ziemi: ze wzgl du na przyczyn : tektoniczne (90%). pensejsmiczne ± rzadkich i s abych wstrz sów. wulkaniczne (ok. g bokie (3%) Ze wzgl du na cz stotliwo wyst powania trz sie na danym terenie wyró nia si obszary: sejsmiczne ± cz stych i silnych trz sie ziemi. asejsmiczne ± bez wstrz sów sejsmicznych . Intensywno wstrz sów sejsmicznych oznacza si za pomoc : 12-stopniowej skali Mercallego (skali MCS) ± okre laj cej intensywno trz sienia ziemi.TRZ SIENIE ZIEMI Gwa towne roz adowanie napr e powsta ych w skorupie ziemskiej w czasie ruchów fragmentów litosfery. zapadowe (ok. otwartej skali Richtera ± u ywa si do ci lejszej oceny si y trz sienia ziemi. rozchodz si fale sejsmiczne. 2%). Badaniem trz sie ziemi zajmuje si sejsmologia. miejsce. hipocentrum ogniska trz sienia ziemi. antropogeniczne ze wzgl du na g boko ogniska: p ytkie (85%). Si a wstrz sów maleje w miar oddalania si od epicentrum.

zwykle towarzysz ce burzom. które widoczne s jedynie jako rozja nienie powierzchni chmury.PIORUN (wy adowanie atmosferyczne) Wy adowanie elektryczne w atmosferze powstaj ce naturalnie. które tr mocno o siebie. Wewn trz chmury burzowej wiej silne wiatry mieszaj ce krople wody i drobiny lodu. wi c szczyt chmury staje si elektrododatni . Podczas uderzenia pioruna wyzwala si pot na energia. Cz pierwotnej energii elektrycznej zostaje roz adowana w punkcie uderzenia uku elektrycznego w powierzchni ziemi. tworzy linie proste lub rozga zia si do góry lub w dó . Mo e ono przybiera rozmaite kszta ty i rozci g o ci. G ówna jej cz zostaje rozproszona w postaci ciep a w powietrzu tworz cym kana plazmy tzn. inne znów w ci gu u amku sekundy przypominaj swym kszta tem wiec cy sznur pere . niewielka jej cz przekszta ca si na b ysk i grzmot. Wyst puj b yskawice. po drodze oddaj c elektrony wodzie. Piorunowi cz sto towarzyszy grom d wi kowy oraz zjawisko wietlne zwane b yskawic . Lód przemieszcza si ku górze chmury. energia cieplna w wi kszo ci rozprasza si . co mo e by bardzo niebezpieczne dla znajduj cych si w pobli u ludzi oraz urz dze . ogrzanie i jonizacja sk adników powietrza w kanale.

zachowa lub innych zjawisk zwi zanych ze zdrowiem w liczbie istotnie wi kszej ni oczekiwana. któr okre lono jako "wyst pienie na danym obszarze zaka e lub zachorowa na chorob zaka n w liczbie wyra nie wi kszej ni we wcze niejszym okresie albo wyst pienie zaka e lub chorób zaka nych dotychczas niewyst puj cych". . W j zyku potocznym termin epidemia u ywany jest cz sto jako synonim masowych zachorowa wywo anych chorobami zaka nymi. Epidemie o niewielkiej liczbie przypadków zachorowa ograniczone do okre lonego obszaru i czasu okre la si terminem ognisko epidemiczne. W polskim prawie administracyjnym stosowana jest definicja legalna epidemii choroby zaka nej.EPIDEMIA Wyst powanie w okre lonym czasie i na okre lonym terenie przypadków zachorowa .

przenosz zarazki d umy. wilk. sk onno do k sania.inwazja wszy lub zmiany skórne wywo ane przez wszy b ble i silny sw d. jest po rednim ywicielem tasiemca psiego.PLAGI ZWIERZ CE W cieklizna . jenot.pies. w tym cz owieka na tle wirusowego uszkodzenia o rodkowego uk adu nerwowego. sarna). kot. Wirus przenosi si przez lin chorych zwierz t (g ównie przez pogryzienie . gor czk okopow . Objawy u zwierz t: agresywno lub brak l ku przed cz owiekiem szczególnie u zwierz t dziko yj cych.ostra choroba zaka na ptaków i ssaków. Bardzo dokuczliwe dla ludzi i zwierz t. Wszawica .bezskrzydlate stawonogi paso ytuj ce na ptakach i ssakach. pora enie mi ni. . niektóre gronkowce. borsuk. Wesz od ywia si krwi i przenosi gro ne choroby takie jak dur plamisty. Pch y .

. przez niedopa ek papierosa. bezmy lnie rzuconej butelki skupiaj cej promienie s oneczne) lub czynników wewn trznych (reakcje chemiczne egzotermiczne). wypalania ciernisk.niekontrolowany proces palenia materia ów palnych w miejscu do tego nie przeznaczonym przebiegaj cy z wydzielaniem du ej ilo ci ciep a. dymu (czasami truj cego). Powstaje wskutek czynników zewn trznych (zaprószenie ognia. pioruna. KATASTROFY TECHNICZNE PO AR . zwarcia w instalacji elektrycznej.II. wiat a. iskry z urz dze technicznych. np.

wypadki z niebezpiecznymi substancjami chemicznymi mog wyst pi na skutek nieprzewidzianych awarii. sk adnice. katastrof lub kl sk ywio owych. magazyny) lub ruchome (cysterny samochodowe i kolejowe). zagro enie zdrowia lub ycia mieszka ców mo e zosta spowodowane przez obiekty sta e (zak ady chemiczne.AWARIE CHEMICZNA . . Zagro enie naturalnego rodowiska cz owieka.

.to zderzenie pojazdów mechanicznych uczestnicz cych w ruchu drogowym (kolejowym).KOMUNIKACYJNA . ale te upadek statku powietrznego (mo e powodowa przerwy w komunikacji). Katastrof komunikacyjn jest tak e zderzenia pojazdu z przeszkod lub kolizja pojazdów uczestnicz cych w ruchu drogowych z pojazdami szynowymi.

osuni cie ziemi spowodowane np.KATASTROFA BUDOWLANA Jest wynikiem zawalenia si budowli wskutek zachwiania stabilno ci obiektu. d ugotrwa ymi opadami lub wiosennymi roztopami i osuni cie si wykopów fundamentowych. G ówne przyczyny to: podmycie przez pr d rzeki lub fala powodziowa. .

e w adza jest bezsilna wobec takich poczyna . . uszkodzenia budynków. Skutkiem terroryzmu jest najcz ciej du a liczba ofiar. przymuszenie. Akt terroru ma wywo a strach w jak najwi kszej cz ci spo ecze stwa i da odczucie.III. którego celem jest zastraszenie. ale te i zak ócenia w dost pie do podstawowych us ug. okup lub spe nienie da politycznych albo religijnych. AKTY TERRORU TERRORYZM To szeroki termin okre laj cy u ycie si y lub przemocy w stosunku do osób lub w asno ci.

± 7. 6-krotnego zu ycia energii.2 ± 6. ± 6.5 ± 8.8 mld 1990r. Podwojenie obecnej liczby ludno ci wymaga oby prawdopodobnie 4-krotnego wzrostu produkcji rolnej. ± 1.5 mld Globalny wzrost liczby ludno ci wyprzedza wzrost produkcji ywno ci. ± 5 mld 2000r.5 mld 2050r. ZAK ÓCENIA BEZPIECZE STWA I PORZ DKU PUBLICZNEGO EKSPLOZJA DEMOGRAFICZNA 1900r. 8-krotnego wzrostu warto ci produkcji globalnej.IV. .

. Do surowców nie odnawialnych nale mi dzy innymi paliwa kopalne (w giel. ropa. 100 lat wyczerpi si niektóre z nieodnawialnych zasobów ziemi. gaz ziemny). Mo na si obawia . e z perspektywy d ugo ci ludzkiego ycia ich zapasy s sko czone. e za ok.PROBLEM WYCZERPYWALNO CI SUROWCÓW NATURALNYCH Nieodnawialne zasoby przyrody tworzy y si wiele milionów lat. Powstaj tak powoli. wyczerpywalne.

d ugofalowe skutki na ca ym wiecie dosi gaj ce nie tylko pa stwa ubogie i rozwijaj ce si ale równie pa stwa rozwini te.ZAD U ENIE MI DZYNARODOWE Ogó kredytów i po yczek zaci ganych przez pa stwa za granic . Kryzys wywo any zad u eniem mo e mie ogromne. .

powoduj cy niedo ywienie lub mier g odow du ej liczby ludno ci.G ÓD I NIEDO YWIENIE Rozpowszechniony na pewnym obszarze niedobór ywno ci. G ówne przyczyny to: Eksplozje w krajach rozwijaj cych si Wolne tempo rozwoju rolnictwa Konflikty zbrojne Kl ski ywio owe Niesprawiedliwy podzia ywno ci B dne decyzje polityczne .

.WY CIG ZBROJE Rywalizacja dwóch lub wi cej pa stw w dziedzinie wojskowo ci. polegaj ca na zwi kszeniu ilo ci b d jako ci rodków i zasobów koniecznych do prowadzenia dzia a wojskowych w celu uzyskania decyduj cej przewagi nad przeciwnikiem.

choroba wysoko ciowa. natr ctwa. powszechnie znane choroby. nadci nienie t tnicze. cukrzyca. zakupoholizm. nerwica. AIDS. choroba lokomocyjna. choroba górska. depresja. anoreksja. . spowodowane rozwojem cywilizacji. jad owstr t psychiczny.CHOROBY CYWILIZACYJNE Globalnie szerz ce si .

Metody leczenia s zazwyczaj nieskuteczne. Nieco lepsze wyniki daj niekonwencjonalne metody terapii polegaj ce na d ugotrwa ym odosobnieniu i oddzia ywaniach psychoterapeutycznych. tendencj do sta ego zwi kszania dawki oraz fizycznym i psychicznym uzale nieniem. Bardzo cz sto zmiany psychiczne i uzale nienie s nieodwracalne. po czonych z terapi prac .NARKOMANIA Patologiczne zjawisko spo eczne. Narkomania w krótkim czasie prowadzi do powa nych zmian psychicznych. uzale nienie spowodowane krótszym lub d u szym za ywaniem leków (g ównie przeciwbólowych rodków narkotycznych) albo innych rodków uzale niaj cych. Cz sto staje si przyczyn wej cia na drog przest pcz . Charakteryzuje si konieczno ci przyjmowania rodka odurzaj cego. . Medyczne metody leczenia nie przynosz wi kszych skutków.

nie jest zjawiskiem wcze niej nie znanym. wyst puje w wielu krajach. a przedmiotem jej zainteresowa s ró ne obszary ycia spo ecznoekonomicznego. którego nie mo na ci le ograniczy stanem faktycznym przest pstwa. w ró nej formie. z o on posta aspo ecznych zachowa .PRZEST PCZO ZORGANIZOWANA To zjawisko kryminalne wyst puj ce w skali mi dzynarodowej. Obejmuje ona zbiór poszczególnych przest pstw. .

pl . Kolekcja Marshalla Cavendisha * S ownik Encyklopedyczny Edukacji Obywatelskiej´ Europa Roman Smolski. Marek Smolski.poznan.pl .gazeta.html?id= 1742&instance=1017&parent=0&lang=pl (definicje zagro e ) .25. 1999 Strony www: .pl/mim/public/publikacje/pages.LITERATURA: * Encyklopedia Popularna PWN wyd. Warszawa.wiadomosci. El bieta Helena Stadtmüller. 1995 * wiat Wiedzy ± Wszechstronne ród o informacji dla ca ej rodziny.sciaga.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful