S OWNIK ZAGRO E

ukasz Kobus

Pod poj ciem zagro enie nale y rozumie zakres zdarze , wywo anych celowo lub losowych, które wywieraj negatywny wp yw na funkcjonowanie politycznych i gospodarczych struktur pa stwa, na warunki bytowania ludno ci oraz stan rodowiska naturalnego.

.Analiza sytuacji w zakresie nadzwyczajnych zagro e ludzi i rodowiska w okresie pokoju wskazuje na nieuchronno zdarze wywo anych zarówno si ami natury jak równie powodowanych awariami i katastrofami technicznymi. Z tego te wzgl du umownie zagro enia mo na podzieli na katastrofy naturalne i techniczne.

Ilekro w ustawie jest mowa o: 1) kl sce ywio owej . mieniu w wielkich rozmiarach albo rodowisku na znacznych obszarach. z dnia 22 maja 2002 r. we wspó dzia aniu ró nych organów i instytucji oraz specjalistycznych s u b i formacji dzia aj cych pod jednolitym kierownictwem. których skutki zagra aj yciu lub zdrowiu du ej liczby osób. 1.) wprowadza nast puj ce definicje dotycz ce zagro e : ÄArt.Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 roku o stanie kl ski ywio owej (DZ.U.rozumie si przez to katastrof naturaln lub awari techniczn . . 3. a pomoc i ochrona mog by skutecznie podj te tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych rodków.

urz dzenia technicznego lub systemu urz dze technicznych powoduj ce przerw w ich u ywaniu lub utrat ich w a ciwo ci. wstrz sy sejsmiczne. po ary. masowe wyst powanie szkodników. susze.rozumie si przez to gwa towne. intensywne opady atmosferyczne. powodzie. . nieprzewidziane uszkodzenie lub zniszczenie obiektu budowlanego. 3) awarii technicznej . osuwiska ziemi.rozumie si przez to zdarzenie zwi zane z dzia aniem si natury. w szczególno ci wy adowania atmosferyczne. zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych.2) katastrofie naturalnej . chorób ro lin lub zwierz t albo chorób zaka nych ludzi albo te dzia anie innego ywio u. d ugotrwa e wyst powanie ekstremalnych temperatur. silne wiatry.

´ Podzia zagro e : I.2. KATASTROFY NATURALNE Powodzie Huragany i silne wiatry Susza Trz sienia ziemi Wy adowania atmosferyczne Epidemie Plagi zwierz ce . Katastrof naturaln lub awari techniczn mo e by równie zdarzenie wywo ane dzia aniem terrorystycznym.

II. KATASTROFY TECHNICZNE Po ary Chemiczne Komunikacyjne Budowlane III. ZAK ÓCENIA BEZPIECZE STWA I PORZ DKU PUBLICZNEGO . AKTY TERRORU IV.

g ównie w wyniku wezbrania rzeki. istnieje wtedy konieczno pomocy mi dzynarodowej.których przyczyn s silne opady naturalne czyli o du ym nat eniu lub rozlewne na du ym obszarze zlewnym. powoduj ce znaczne szkody gospodarcze. sztormy wyst puj ce na zalewach i wybrze ach Wielko powodzi okre la si w 3-stopniowej skali: ma e .o zasi gu lokalnym. zak ócaj normalne funkcjonowanie pa stwa lub jego du ej cz ci. przyczyn powodzi bywa nag y sp yw wód roztopowych z zimowych opadów nie nych lub obfite i d ugo trwa e opady deszczu. KATASTROFY NATURALNE POWÓD . nie maj wp ywu na funkcjonowanie pa stwa.których przyczyn s silne wiatry. . Powodzie w Polsce ze wzgl du na proces powstawania.I. mo na podzieli na: opadowe .których przyczyn jest gwa towne topnienie niegu zimowe .o zasi gu krajowym. zwykle nadbrze nych. du e . rednie .których przyczyn jest nasilenie niektórych zjawisk lodowych sztormowe .zalanie przez wod terenów. maj charakter kl ski ywio owej.o zasi gu regionalnym. roztopowe .

HURAGAN (tajfun) Cyklon tropikalny. gdzie 5 stanowi zjawisko o nasileniu ekstremalnym. natomiast tajfun ± dla sztormów nad akwenami Oceanu Indyjskiego czy Oceanu Spokojnego. Si huraganów mierzy si za pomoc skali Saffira-Simpsona. w których temperatura wody przekracza 26 stopni Celsjusza. Huragany tworz si nad wodami Atlantyku. . Huragany powstaj nad akwenami. Huragan jest nazw stosowan dla zjawisk wyst puj cych nad akwenami Oceanu Atlantyckiego. w którym rednia pr dko wiatru wynosi powy ej 33 m/s (nie mniej ni 12° w skali Beauforta). a najbardziej nara onymi na nie obszarami wiata s po udniowe rejony Stanów Zjednoczonych oraz wybrze a Afryki.

gdy przez 20 dni nie wyst puj opady deszczu . Wyró nia si susz atmosferyczn .susza glebowa oznacza niedobór wody w glebie. glebow i fizjologiczn . ale nie mo e by pobrana Susze atmosferyczna i glebowa zanikaj stosunkowo szybko. zmniejszenie zasobów wody pitnej. .susza atmosferyczna ma miejsce. Powoduje przesuszenie gleby.susza fizjologiczna w rodowisku jest woda. zmniejszenie lub ca kowite zniszczenie upraw ro lin alimentacyjnych (a co za tym idzie kl ski g odu). . powoduj cy straty w rolnictwie .SUSZA D ugotrwa y okres bez opadów atmosferycznych lub nieznacznym opadem w stosunku do rednich wieloletnich warto ci. a tak e zwi kszone prawdopodobie stwo katastrofalnych po arów.

gdzie fale docieraj najwcze niej i gdzie straty s najwi ksze. rozchodz si fale sejsmiczne. hipocentrum ogniska trz sienia ziemi.TRZ SIENIE ZIEMI Gwa towne roz adowanie napr e powsta ych w skorupie ziemskiej w czasie ruchów fragmentów litosfery. rednie (12%). antropogeniczne ze wzgl du na g boko ogniska: p ytkie (85%). miejsce. pensejsmiczne ± rzadkich i s abych wstrz sów. asejsmiczne ± bez wstrz sów sejsmicznych . g bokie (3%) Ze wzgl du na cz stotliwo wyst powania trz sie na danym terenie wyró nia si obszary: sejsmiczne ± cz stych i silnych trz sie ziemi. Badaniem trz sie ziemi zajmuje si sejsmologia. 7%). 2%). zapadowe (ok. otwartej skali Richtera ± u ywa si do ci lejszej oceny si y trz sienia ziemi. Z miejsca uwolnienia tych napr e . Podzia trz sie ziemi: ze wzgl du na przyczyn : tektoniczne (90%). Intensywno wstrz sów sejsmicznych oznacza si za pomoc : 12-stopniowej skali Mercallego (skali MCS) ± okre laj cej intensywno trz sienia ziemi. wulkaniczne (ok. Punkt na powierzchni Ziemi po o ony nad ogniskiem to epicentrum. Si a wstrz sów maleje w miar oddalania si od epicentrum.

które widoczne s jedynie jako rozja nienie powierzchni chmury. energia cieplna w wi kszo ci rozprasza si . G ówna jej cz zostaje rozproszona w postaci ciep a w powietrzu tworz cym kana plazmy tzn. Cz pierwotnej energii elektrycznej zostaje roz adowana w punkcie uderzenia uku elektrycznego w powierzchni ziemi. zwykle towarzysz ce burzom. Podczas uderzenia pioruna wyzwala si pot na energia. ogrzanie i jonizacja sk adników powietrza w kanale. wi c szczyt chmury staje si elektrododatni . tworzy linie proste lub rozga zia si do góry lub w dó . które tr mocno o siebie. co mo e by bardzo niebezpieczne dla znajduj cych si w pobli u ludzi oraz urz dze . po drodze oddaj c elektrony wodzie. Piorunowi cz sto towarzyszy grom d wi kowy oraz zjawisko wietlne zwane b yskawic .PIORUN (wy adowanie atmosferyczne) Wy adowanie elektryczne w atmosferze powstaj ce naturalnie. Mo e ono przybiera rozmaite kszta ty i rozci g o ci. Wewn trz chmury burzowej wiej silne wiatry mieszaj ce krople wody i drobiny lodu. Wyst puj b yskawice. inne znów w ci gu u amku sekundy przypominaj swym kszta tem wiec cy sznur pere . niewielka jej cz przekszta ca si na b ysk i grzmot. Lód przemieszcza si ku górze chmury.

W j zyku potocznym termin epidemia u ywany jest cz sto jako synonim masowych zachorowa wywo anych chorobami zaka nymi. Epidemie o niewielkiej liczbie przypadków zachorowa ograniczone do okre lonego obszaru i czasu okre la si terminem ognisko epidemiczne.EPIDEMIA Wyst powanie w okre lonym czasie i na okre lonym terenie przypadków zachorowa . zachowa lub innych zjawisk zwi zanych ze zdrowiem w liczbie istotnie wi kszej ni oczekiwana. W polskim prawie administracyjnym stosowana jest definicja legalna epidemii choroby zaka nej. któr okre lono jako "wyst pienie na danym obszarze zaka e lub zachorowa na chorob zaka n w liczbie wyra nie wi kszej ni we wcze niejszym okresie albo wyst pienie zaka e lub chorób zaka nych dotychczas niewyst puj cych". .

przenosz zarazki d umy.ostra choroba zaka na ptaków i ssaków.inwazja wszy lub zmiany skórne wywo ane przez wszy b ble i silny sw d.bezskrzydlate stawonogi paso ytuj ce na ptakach i ssakach. pora enie mi ni. kot. sarna). sk onno do k sania. Wesz od ywia si krwi i przenosi gro ne choroby takie jak dur plamisty. jenot. w tym cz owieka na tle wirusowego uszkodzenia o rodkowego uk adu nerwowego.pies. Pch y . Objawy u zwierz t: agresywno lub brak l ku przed cz owiekiem szczególnie u zwierz t dziko yj cych. Wszawica . Wirus przenosi si przez lin chorych zwierz t (g ównie przez pogryzienie . borsuk.PLAGI ZWIERZ CE W cieklizna . niektóre gronkowce. gor czk okopow . wilk. Bardzo dokuczliwe dla ludzi i zwierz t. . jest po rednim ywicielem tasiemca psiego.

przez niedopa ek papierosa. zwarcia w instalacji elektrycznej.niekontrolowany proces palenia materia ów palnych w miejscu do tego nie przeznaczonym przebiegaj cy z wydzielaniem du ej ilo ci ciep a. bezmy lnie rzuconej butelki skupiaj cej promienie s oneczne) lub czynników wewn trznych (reakcje chemiczne egzotermiczne). . Powstaje wskutek czynników zewn trznych (zaprószenie ognia. dymu (czasami truj cego).II. np. pioruna. KATASTROFY TECHNICZNE PO AR . wiat a. wypalania ciernisk. iskry z urz dze technicznych.

magazyny) lub ruchome (cysterny samochodowe i kolejowe). sk adnice.wypadki z niebezpiecznymi substancjami chemicznymi mog wyst pi na skutek nieprzewidzianych awarii. katastrof lub kl sk ywio owych.AWARIE CHEMICZNA . zagro enie zdrowia lub ycia mieszka ców mo e zosta spowodowane przez obiekty sta e (zak ady chemiczne. . Zagro enie naturalnego rodowiska cz owieka.

Katastrof komunikacyjn jest tak e zderzenia pojazdu z przeszkod lub kolizja pojazdów uczestnicz cych w ruchu drogowych z pojazdami szynowymi.to zderzenie pojazdów mechanicznych uczestnicz cych w ruchu drogowym (kolejowym). ale te upadek statku powietrznego (mo e powodowa przerwy w komunikacji).KOMUNIKACYJNA . .

. d ugotrwa ymi opadami lub wiosennymi roztopami i osuni cie si wykopów fundamentowych.KATASTROFA BUDOWLANA Jest wynikiem zawalenia si budowli wskutek zachwiania stabilno ci obiektu. G ówne przyczyny to: podmycie przez pr d rzeki lub fala powodziowa. osuni cie ziemi spowodowane np.

e w adza jest bezsilna wobec takich poczyna .III. AKTY TERRORU TERRORYZM To szeroki termin okre laj cy u ycie si y lub przemocy w stosunku do osób lub w asno ci. okup lub spe nienie da politycznych albo religijnych. ale te i zak ócenia w dost pie do podstawowych us ug. Akt terroru ma wywo a strach w jak najwi kszej cz ci spo ecze stwa i da odczucie. którego celem jest zastraszenie. . przymuszenie. uszkodzenia budynków. Skutkiem terroryzmu jest najcz ciej du a liczba ofiar.

± 5 mld 2000r. ± 7. .IV. ZAK ÓCENIA BEZPIECZE STWA I PORZ DKU PUBLICZNEGO EKSPLOZJA DEMOGRAFICZNA 1900r.5 ± 8.5 mld Globalny wzrost liczby ludno ci wyprzedza wzrost produkcji ywno ci. 8-krotnego wzrostu warto ci produkcji globalnej.2 ± 6.5 mld 2050r. Podwojenie obecnej liczby ludno ci wymaga oby prawdopodobnie 4-krotnego wzrostu produkcji rolnej. ± 6. ± 1. 6-krotnego zu ycia energii.8 mld 1990r.

PROBLEM WYCZERPYWALNO CI SUROWCÓW NATURALNYCH Nieodnawialne zasoby przyrody tworzy y si wiele milionów lat. 100 lat wyczerpi si niektóre z nieodnawialnych zasobów ziemi. Do surowców nie odnawialnych nale mi dzy innymi paliwa kopalne (w giel. e za ok. gaz ziemny). . wyczerpywalne. Powstaj tak powoli. Mo na si obawia . ropa. e z perspektywy d ugo ci ludzkiego ycia ich zapasy s sko czone.

.ZAD U ENIE MI DZYNARODOWE Ogó kredytów i po yczek zaci ganych przez pa stwa za granic . Kryzys wywo any zad u eniem mo e mie ogromne. d ugofalowe skutki na ca ym wiecie dosi gaj ce nie tylko pa stwa ubogie i rozwijaj ce si ale równie pa stwa rozwini te.

powoduj cy niedo ywienie lub mier g odow du ej liczby ludno ci. G ówne przyczyny to: Eksplozje w krajach rozwijaj cych si Wolne tempo rozwoju rolnictwa Konflikty zbrojne Kl ski ywio owe Niesprawiedliwy podzia ywno ci B dne decyzje polityczne .G ÓD I NIEDO YWIENIE Rozpowszechniony na pewnym obszarze niedobór ywno ci.

polegaj ca na zwi kszeniu ilo ci b d jako ci rodków i zasobów koniecznych do prowadzenia dzia a wojskowych w celu uzyskania decyduj cej przewagi nad przeciwnikiem.WY CIG ZBROJE Rywalizacja dwóch lub wi cej pa stw w dziedzinie wojskowo ci. .

jad owstr t psychiczny. depresja. choroba górska. choroba lokomocyjna. anoreksja. natr ctwa. nadci nienie t tnicze. zakupoholizm. spowodowane rozwojem cywilizacji. nerwica. cukrzyca. .CHOROBY CYWILIZACYJNE Globalnie szerz ce si . choroba wysoko ciowa. powszechnie znane choroby. AIDS.

. Nieco lepsze wyniki daj niekonwencjonalne metody terapii polegaj ce na d ugotrwa ym odosobnieniu i oddzia ywaniach psychoterapeutycznych. Charakteryzuje si konieczno ci przyjmowania rodka odurzaj cego. Bardzo cz sto zmiany psychiczne i uzale nienie s nieodwracalne. tendencj do sta ego zwi kszania dawki oraz fizycznym i psychicznym uzale nieniem.NARKOMANIA Patologiczne zjawisko spo eczne. Narkomania w krótkim czasie prowadzi do powa nych zmian psychicznych. Cz sto staje si przyczyn wej cia na drog przest pcz . po czonych z terapi prac . Metody leczenia s zazwyczaj nieskuteczne. Medyczne metody leczenia nie przynosz wi kszych skutków. uzale nienie spowodowane krótszym lub d u szym za ywaniem leków (g ównie przeciwbólowych rodków narkotycznych) albo innych rodków uzale niaj cych.

którego nie mo na ci le ograniczy stanem faktycznym przest pstwa. Obejmuje ona zbiór poszczególnych przest pstw. z o on posta aspo ecznych zachowa . wyst puje w wielu krajach. . nie jest zjawiskiem wcze niej nie znanym.PRZEST PCZO ZORGANIZOWANA To zjawisko kryminalne wyst puj ce w skali mi dzynarodowej. a przedmiotem jej zainteresowa s ró ne obszary ycia spo ecznoekonomicznego. w ró nej formie.

El bieta Helena Stadtmüller.pl .LITERATURA: * Encyklopedia Popularna PWN wyd.poznan. Kolekcja Marshalla Cavendisha * S ownik Encyklopedyczny Edukacji Obywatelskiej´ Europa Roman Smolski.25.pl/mim/public/publikacje/pages.wiadomosci. 1999 Strony www: . 1995 * wiat Wiedzy ± Wszechstronne ród o informacji dla ca ej rodziny. Warszawa. Marek Smolski.html?id= 1742&instance=1017&parent=0&lang=pl (definicje zagro e ) .pl .gazeta.sciaga.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful