P. 1
PMP najlepsze

PMP najlepsze

|Views: 390|Likes:
Wydawca: domi0903

More info:

Published by: domi0903 on Dec 05, 2010
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/05/2010

pdf

text

original

1.

Definicja prawa międzynar publicznego Termin „prawo międzynarodowe” jest to zespół norm regulujących stosunki międzynarodowe w szerokim znaczeniu: nie tylko stosunki międzypaństwowe ale także stosunki miedzy państwami a innymi podmiotami oraz miedzy tymi innymi podmiotami, tzn. ogólne stosunki miedzy różnymi, niezależnymi od siebie i nie podlegającymi jakiejś wspólnej władzy państwowej podmiotami. 2.Różnice między prawem międzynar publicznym a prywatnym Prawo międzynarodowe prywatne nie jest w swojej istocie prawem międzynarodowym a prawem wewnętrznym poszczególnych państw. Prawo międzynarodowe prywatne można określić jako zespół norm których zadaniem jest wskazanie określonego systemu prawnego, właściwego dla dokonania oceny prawnej konkretnej sytuacji osobistej lub majątkowej. Konieczność istnienia tego rodzaju norm powodują stosunki cywilne, rodzinne, opiekuńcze lub stosunki pracy tzw. Element obcy. Element obcy polega na tym, że np. uczestnikiem stosunku prawnego jest obywatel obcego państwa lub przedmiot stosunku prawnego znajduje się za granicą albo że czynności prawne lub zdarzenia prawne miały miejsce za granicą. Prawo międzynarodowe prywatne rozstrzyga kwestię jakiego państwa prawo należy stosować do ich oceny, Jest to w pewnym sensie zespół norm kompetencyjnych albo kolizyjnych, które rozgraniczają w stosunkach cywilnych, rodzinnych, opiekuńczych i stosunkach pracy sfery działania systemów prawnych poszczególnych państw przez określenie które z nich należy stosować. Poza nazwą niewiele łączy prawo międzynarodowe publiczne i prawo międzynarodowe prywatne. Prawo międzynarodowe patrz pkt. 1 3. Charakterystyka prawa międzynar publicznego jako systemu Systematyka prawa międzynarodowego - żadna z przedstawionych dotychczas propozycji nie uzyskała powszechnej akceptacji; co jest konsekwencją jego ciągłego dynamicznego rozwoju; - H. Grocjusz zaproponował podział na: wojna – pokój., system ten obecnie odrzucono - polskie propozycje: L. Ehrlich – 4 działy – prawo międzynarodowe, – nauka o prawie międzynarodowym – podmioty prawa międzynarodowego – mechanizm stosunków między podmiotami prawa międzynarodowego - Nahlik – o społeczności międzynarodowej – o wspólnotach międzynarodowych – konferencje międzynarodowe 4. Brak przymusu sądowego w prawie międzynarodowym publicznym. Zagadnienie przymusu w prawie międzynarodowym kształtuje się odmiennie niż w prawie wewnętrznym Sądy międzynarodowe nie są wyposażone w kompetencję obowiązkową, kompetencja ich musi zawsze opierać się na zgodzie państw. Państwo może z góry wyrazić zgodę na poddanie wszystkich swoich sporów lub określonej kategorii sądowi międzynarodowemu lub arbitrażowi, nie jest to często zjawisko, państwa niechętnie poddają swoje spory sądom międzyn. i dlatego sądownictwo międzynarodowe nie odgrywa znaczącej roli w rozstrzyganiu sporów między państwami.  z chwilą gdy państwo zdecyduję się oddać spór do rozstrzygnięcia pod sąd międzynarodowy jego wyrok jest bezwzględnie wiążący.  Głównym stałym sądem międzynarodowym jest Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w Hadze (przez wiele wieków nie było w ogóle stałego sądownictwa a państwa powierzały rozstrzyganie sporów sądom polubownym, które powoływano do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy)  5.Brak ponadnarodowego ustawodawcy w prawie międzynar publicznym  w stosunkach międzynarodowych nie ma takiego ustawodawcy jak w systemie wewnątrzpaństwowym.  nie istnieje żaden organ międzynarodowy powołany do tworzenia prawa wiążącego dla państw.

1

  

prawo międzynarodowe jest tworzone przez same państwa, które są jego podmiotami podstawą obowiązywania normy prawnej w stosunku do określonego państwa musi być jego zgoda (obojętnie czy wyraźna czy dorozumiana i obojętnie w jakiej formie) tworzenie prawa międzynarodowego jest niesformalizowane i zdecentralizowane. Występowanie partykularyzmu prawa – normy prawa wewnętrznego maja z reguły charakter powszechnie obowiązujący, natomiast jeżeli chodzi o prawo międzynarodowe to obok norm powszechnych istnieje również wiele norm partykularnych, zwłaszcza umownych, wiążących tylko te państwa które są stronami konkretnej umowy. partykularne prawo międzynarodowe – normy o ograniczonym zasięgu terytorialnym, tworzone ze względu na istnienie odrębności wynikających z położenia geograficznego, różnic w rozwoju kulturowym, ekonomicznym. Partykularyzm niedostrzeganie ogółu.

6. Decentralizacja tworzenia prawa międzynarodowego.  Decentralizacja polega na tym, że prawo międzynarodowe tworzone jest przez same państwa, nie istnieje ponadpaństwowy organ międzynarodowy do tworzenia prawa wiążącego dla państw.  prawo międzynarodowe jest tworzone przez same państwa, które są jego podmiotami, tworzenie następuje poprzez zawieranie umowy oraz praktykę, która przekształca się potem w prawo zwyczajowe.  nie ma ustawodawcy na wzór ustawodawcy wewnątrzpaństwowego. 7.Główne koncepcje wzajemnego stos prawa międzynar do prawa wewnętrznego Do zagadnienia stosunku prawa międzynarodowego do prawa wewnętrznego można odnieść się z różnych punktów widzenia.

1. Teoretycznego – są to rozważania dotyczące samej istoty prawa oraz charakteru prawa
międzynarodowego i prawa wewnętrznego. Na rezultaty tych badań będą miały znaczący wpływ przyjęte założenia teoretyczne. 2. Normatywnego a)wychodząc od norm powszechnego prawa międzynarodowego – uzyskamy w ten sposób odpowiedź na pytanie, co prawo międzynarodowe stanowi w danej materii. b)wychodząc od prawa wewnętrznego – ponieważ istnieje wiele państw trzeba badać tą problematykę prawa wewnętrznego każdego z państw z osobna, gdyż w różnych systemach prawnych może to być ujmowane odmiennie 8. Teorie monistyczne wzajemnej relacji prawa międzynar do krajowego Teoria monistyczna – PM i prawo wewnętrzne tworzą jeden system prawny, w którym normy pozostają względem siebie w porządku hierarchicznym. 1. monizm z prymatem prawa międzynarodowego – Szkoła wiedeńska (Kelsenowska) przekreślała zasadę suwerenności państw głosząc „suwerenność” prawa międzynarodowego. Jej twórcy uważają prawo wewnętrzne za pochodne od międzynarodowego. Normy prawa wewnętrznego wydawane się z upoważnienia PM. Prace szkoły wiedeńskiej : wszystkie istniejące normy prawne stanowią jedność, w obrębie której PM jest wyższym porządkiem prawnym w stosunku do każdego porządku krajowego (PM ogranicza swobodę działania państwa). 2. monizm z prymatem prawa wewnętrznego- Szkoła bolońsak (Zorn, Kaufmann) Głosili poglądy że prawno wewnętrzne jest miało wyższość nad prawem miedzynarodowym. W razie przyjęcia tej tezy PM przestało by być jednolitym systemem prawnym a stało by się zewnętrznym prawem państw. traktuje PM jako zewnętrzne prawo państwowe, podporządkowane państwu i niezdolne do krępowania jego działań. Teza ta jest sprzeczna z praktyka międzynarodową. Można wskazać normy PM i PW, które nie pozostają ze

2

sobą w żadnym związku. 9. Teorie dualistyczne wzajemnej relacji prawa międzynar do krajowego Teoria dualistyczna – H. Triepl „Prawo międzynarodowe i wewnątrzpaństwowe” 1899r.; Dualiści przyjmują że PM i PW są zupełnie odmiennymi i niezależnymi od siebie systemami prawnymi, które nie mają punktów stycznych, jedno działa w sferze stosunków międzynarodowych drugie zaś w sferze stosunków wewnętrznych. Nie uznają oni możliwości stosowania prawa międzynarodowego jako takiego wewnątrz państw, lecz twierdzą, że aby prawo to mogło być stosowane wewnątrz państw musi zostać przekształcone a więc ulec „transformacji”. Słabość tej teorii polega na tym, że dopuszcza ona możliwość stosowania prawa międzynarodowego wewnątrz państwa z tym, że pozostaje ono w istocie prawem międzynarodowym a nie częścią prawa wewnętrznego.( Czyli teoretycznie dopuszczają po zmianie ale jednak dalej jest to odrębne prawo) 10. Podmiotowość w prawie międzynar publicznym Podmiotem prawa nazywa się z reguły osobę (fizyczną lub prawną), która posiada prawa i obowiązki wynikające z określonego systemu prawnego, a więc ma zdolność prawną. Analogicznie definicję tą można przyjąć dla określenia podmiotu prawa międzynarodowego. Podmiotem prawa międzynarodowego jest ten kto posiada prawa i obowiązki wynikające bezpośrednio z prawa międzynarodowego. Definicja podmiotu prawa międzynarodowego nie została unormowana przez akty prawa międzynarodowego, toteż rozpatrywana jest jedynie w sferze doktrynalnej. Zwraca się uwagę na dwa elementy:
• •

zdolność prawną (prawnomiędzynarodową), rozumianą jako możliwość posiadania praw i obowiązków międzynarodowych zdolność do czynności prawnych (prawnomiędzynarodowych), rozumianą jako możliwość nabywania praw i zaciągania zobowiązań międzynarodowych poprzez własne działanie.

Podmioty prawa międzynarodowego posiadają następujące atrybuty:
• • •

ius tractatuum (ius contrahendi) – zdolność zawierania umów międzynarodowych. W ramach ius tractatuum upatruje się także zdolności uczestniczenia w organizacjach międzynarodowych, jako że tworzone są one właśnie na mocy umów międzynarodowych, ius legationis – zdolność uczestniczenia w stosunkach dyplomatycznych, czyli przyjmowania (legacja bierna) i wysyłania (legacja czynna) przedstawicieli dyplomatycznych innych podmiotów,

ius standi – zdolność występowania z roszczeniami, ale też odpowiedzialność wobec prawa międzynarodowego

Za podmioty prawa międzynarodowego uznaje się:

państwa - jako jedyne są podmiotami pierwotnymi, pełnymi i suwerennymi. Do tej kategorii należy zaliczyć także minipaństwa. Tych ostatnich nie można zaliczyć do kategorii niesuwerennych organizacji terytorialnych na gruncie klasycznej definicji państwa, która zakłada istnienie: władzy, terytorium (bez względu na jego obszar), ludności i zdolności do utrzymywania kontaktów międzynarodowych. Bezsprzecznym argumentem przemawiającym za zaliczeniem ich do kategorii państw, i zarazem przyznania podmiotowości prawnomiędzynarodowej, jest fakt przyjęcia do ONZ, do której mogą należeć tylko państwa (przyjęcie do ONZ jest dowodem uznania za państwo, choć państwa nie mają obowiązku należenia do tej organizacji). Stolicę Apostolską - jest podmiotem sui generis (szczególnego rodzaju). Z punktu widzenia ustrojowego Stolica Apostolska jest podmiotem bezterytorialnym, który sprawuje zwierzchnictwo nad Watykanem, który - jako państwo - także może być traktowany jako podmiot prawa międzynarodowego. Na płaszczyźnie międzynarodowej najczęściej występuje Stolica Apostolska zazwyczaj pod taką nazwą utrzymuje ona stosunki dyplomatyczne i zawiera umowy międzynarodowe

3

• • • •

Suwerenny Zakon Kawalerów Maltańskich - utrzymujący stosunki dyplomatyczne z państwami (np. z Polską od 1990), organizacje międzynarodowe - są to podmioty wtórne, niepełne i niesuwerenne, partyzanci i strony walczące narody - wg art. 1 Karty Narodów Zjednoczonych narody mają prawo do samostanowienia, tym samym mogą być podmiotami prawa międzynarodowego niezależnie od tego czy dążą do utworzenia państwa (np. Polska i Czechy w 1917-1918)

osoby fizyczne i prawne - jednak ich podmiotowość prawnomiędzynarodowa budzi wiele wątpliwości, często uważa się je co najwyżej za beneficjentów praw przewidzianych w niektórych umowach międzynarodowych. 11. Państwo jako podmiot prawa międzynar Prawne kryteria państwowości, przyjęte na mocy konwencji w Montevideo z 1933, określane są następująco: (artykuł 1.) "Państwo jako podmiot prawa międzynarodowego powinno posiadać następujące elementy:  stałą ludność,  suwerenną władzę –oznacza ono niezależność wladzy państwowej od jakiejkolwiek innej władzy,  określone terytorium (wielkość państwa nie wpływa na jego podmiotowość) oddzielone od innych granicą,  zdolność wchodzenia w relacje międzynarodowe, Bezsprzecznym argumentem przemawiającym za zaliczeniem ich do kategorii państw, i zarazem przyznania podmiotowości prawno międzynarodowej, jest fakt przyjęcia do ONZ, do której mogą należeć tylko państwa (przyjęcie do ONZ jest dowodem uznania za państwo, choć państwa nie mają obowiązku należenia do tej organizacji). Decydującym elementem odróżniającym państwa od innych organizacji państwowych jest suwerenność władzy państwowej. Państwo i nie tylko ma następujące atrybuty podmiotowości :  ius tractatuum (ius contrahendi) – zdolność zawierania umów międzynarodowych. W ramach ius tractatuum upatruje się także zdolności uczestniczenia w organizacjach międzynarodowych, jako że tworzone są one właśnie na mocy umów międzynarodowych,  ius legationis – zdolność uczestniczenia w stosunkach dyplomatycznych, czyli przyjmowania (legacja bierna) i wysyłania (legacja czynna) przedstawicieli dyplomatycznych innych podmiotów,  ius standi – zdolność występowania z roszczeniami, ale też odpowiedzialność wobec prawa międzynarodowego 12. Rodzaje państw i konsekwencje typologii dla podmiotowości w prawie miedzynar 1. Ze względu na strukturę państw: PAŃSTWA JEDNOLITE- reprezentowane są przez jeden centralny urząd, który nabywa uprawnienia oraz zaciąga zobowiązania w imię całego państwa. Wewnętrzna struktura państwa, która występuje jako jednolity podmiot prawa międzynarodowego jest z punku widzenia stosunków międzynarodowych obojętna. PAŃSTWA ZŁOŻONE- dzieli się je na państwa związkowe- całość jest podmiotem prawa międzynarodowego, a części składowe mogą mięć jedynie ograniczoną zdolność do utrzymania stosunków zewnętrznych oraz na związki państw- w których podmiotami prawa międzynarodowego są części składowe a całości albo w ogóle nie ma albo ma ograniczoną zdolność do czynności w stopniu określonym odpowiednik aktem leżącym u podstaw połączenia (dawniej unie realne i personalne) Teraz: Federacja (Państwo związkowe) jego część składowe (stany, kraje, kantony) mogą mieć szeroko rozbudowane kompetencje własne i daleko posuniętą autonomię (autonomiczne systemy prawne), z punktu widzenia prawa międzynarodowego będą one uważane za państwo jednolite jeżeli jego kompetencje w z zakresie stosunków międzynarodowych będą należały wyłącznie do rządku centralnego. Konfederacje(związek państw)- luźny związek państw powstały na podstawie umowy międzynarodowej dla prowadzenia wspólnej polityki zagranicznej i obronnej. Z reguły nie ma centralnej władzy wykonawczej. Części składowe konfederacji, pozostają państwami suwerennymi, a ich stosunki

4

Zewnętrzną demonstracją stosunku wasalnego odróżniającego go od protektoratu są różne zobowiązania charakterystyczne dla stosunków feudalnych. obszar lądowy państwa oraz wody przybrzeżne (wody wewnętrzne. 5 . MINI PAŃSTWA – pkt 18 PAŃSTWA TRWALE NEUTRALNETrwale neutralne .stosunek wasalny charakteryzuje istnienie państwa wasalnego i suwerennego. 13. że władza państwowa jest władzą najwyższą. a zarazem jest władzą pierwotna w tym sensie że swoich uprawnień nie czerpie od żadnej innej władzy. Państwa wasalskie. Najogólniej oznacza ono niezależność władzy państwowej od jakiejkolwiek innej władzy. Austria). 14. a wiec nie mogą w pełni korzystać z bogactw morskich.  zdolność wchodzenia w relacje międzynarodowe. występujące w jego imieniu. która nie podlega żadnej innej władzy zewnętrznej.mają prawo do korzystania z wolności órzm ale nie mogą ustanawiać żadnych strf przybrzeżnych i czerpać z nich korzyści gospodarczych. 2.miedzy sobą oraz relacje z państwami innymi okresla prawo międzynarodowe. Współcześnie Butan. Ograniczenia są dobrowolnie przyjęte.wyróżnia się międzynarodowe i kolonialne. w szczególności zaś składane daniny. Państwami zależnymi są protektoraty oraz państwa wasalskie: Protektoraty. a także przestrzeń powietrzna nad lądem i wodami państwa oraz podziemie pod nimi. Elementy państwowości w prawie międzynar publicznym Elementy państwości:  stała ludność. Sama konfederacja nie jest państwem.  Państwa o niekorzystnym położeniu geograficznym – mają dostęp do morza ale nie mogą ustanowić 200 milowej strefy ekonomicznej. Państwo zrzeka się swoich praw na rzecz państwa protektora.Indie. ( Szwajcaria. Nie pozbawia ono podmiotowości prawno międzynarodowej. Suwerenność jako cecha państwa w prawie międzynar publicznym Pojęcie suwerenności państwowej występuje zarówno w prawie wewnętrznym jak i międzynarodowym. Państwo nie uznaje nad sobą wyższej władzy zewnętrznej która mogła by dyktować mu prawa i obowiązki a w sprawach międzynarodowych ma pełnię kompetencję do ich regulowania. Statut państwa neutralnego zapewnia im pewne korzyściw zamian za uzyskaną w umowie międzynarodowej gwarancję niepodległości i integralności terytorialnej państwa te zobowiązują się nie używać siły zbrojnej przeciwko innemu państwu ani nie przystępować do toczących się działań wojennych.Nie mogą one podejmować pewnych działań. zależność prawno międzynarodowa to przejęcie reprezentacji zewnętrznej jednego państwa przez inne.w rozumieniu PM zależne jest państwo którego zdolność do utrzymywania stosunków międzynarodowych i prowadzenia polityki zagranicznej jest ograniczona na rzecz innego podmiotu. Rekompensata w postaci ułatwień tranzytowcy. Suwerenność oznacz również pełnię władzy sprawowanej przez państwo na jego terytorium.Kryterium geograficzne  Państwa śródlądowe – bez dostępu do morza. mają więc ograniczoną zdolność do działania.przywilejami jest ustalanie dodatkowej strefy morksiej. W prawie międzynarodowym przez pojęcie to rozumie się. Do niedawna Angora. Międzynarodowe dotyczą państw a drugie odnoszą się do terytoriów i obszarów nie mających statutów.  określone terytorium -oddzielone od innych granicą. przede wszystkim takich które mogły by wciągnąć je w działania wojenne. z wyjątkiem samoobronynp. Posiadają szczególne uprawnienia w tym preferencje w dosępie do żywych zasobów strfe ekonomicznych innych państw  Państwa archipelagowe – złożone z wysp. Ze względu na ograniczenie zdolności do czynności prawnych w stosunkach międzynarodowych: PAŃSTWA ZALEŻNE. 3.  suwerenna władza –oznacza ono niezależność władzy państwowej od jakiejkolwiek innej władzy. morze terytorialne). ale ogranicza zdolność do czynności prawnych.

umów pocztowych i telekomunikacyjnych. lecz 6 . Podmiotowość stolicy apostolskiej i Watykanu w prawie międzynar Za odrębny podmiot PM uważana była Stolica Apostolska. które mogły by je wciągnąć w działania wojenne.  poszanowanie suwerenności innych państw  Wywiązywanie się z zobowiązań międzynarodowych  Przestrzeganie postanowień Karty narodów zjednoczonych  Przyczynianie się do rozwojów przyjaznych stosunków międzynarodowych  Utrzymywania pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego  Poszanowanie i przestrzeganie praw człowieka 16. a więc przede wszystkim nie może uczestniczyć w sojuszach wojskowych oraz zezwalać na budowę obcych baz wojskowych na swoim terytorium 3) musi powstrzymać się od udziału w blokach politycznych 4) może bronić swojego terytorium w wypadku ataku zbrojnego. Traktat Laterański wyposażył SA w atrybuty państwowości stworzył możliwość występowania w stosunkach międzynarodowych w postaci miasta.zdolność do nabywania praw i zaciągania zobowiązań międzynarodowych w drodze własnego działania. papieżem jak i faktem że Watykan nie ma własnych celów państwowych.Przy czym suwerenność nie oznacza że może ono w stosunkach miedzynarodowych postępować zupełnie dowolnie. po włączeniu państwa kościelnego do Włoch stolica Apostolska nadal miała ius cotrahendi i zawierała szczególne umowy międzynarodowe (konkordaty) jak również wykonywała czynne i bierne prawo legacji.in. a status neutralności zapewnia im pewne korzyści  status neutralności opiera się na woli zainteresowanego państwa oraz na uznaniu go przez innych. znajdujące się pod suwerenną władzą Stolicy Apostolskiej. Państwo Watykan posiada ius contrahendi i jest stroną np. Wysyłają swoich przedstawicieli którzy mieli status przedstawicieli dyplomatycznych oraz przyjmowała przedstawicieli dyplomatycznych państw.państwa Watykan. Państwo trwale neutralne zobowiązane jest : 1) nie brać udziały w konfliktach zbrojnych miedzy innymi państwami 2) nie może zaciągać żadnych zobowiązań mogących uwikłać je w wojnę.  ograniczenia te są dobrowolnie przyjęte.Państwa neutralne w prawie międzynar Obecnie państwami trwale neutralnymi jest Szwajcaria I Austria Państwa trwale neutralne (w czasie pokoju) mają szczególną sytuację w społeczności międzynarodowej. 15. a więc: o Zdolność traktatowa – zdolność do zawierania umów międzynarodowych o Utrzymywania stosunków dyplomatycznych i konsularnych o Uczestniczenie w organizacjach międzynarodowych o Zdolność do występowania w charakterze strony przed sadami międzynarodowymi (zdolność sądowa) o Zdolność do ponoszenia odpowiedzialności międzynarodowej z tytułu naruszenia prawa międzynarodowego (zdolność deliktowa) Obowiązki:  przestrzeganie umów międzynarodowych. Pomimo odrębnej podmiotowości Stolicy Apostolskiej i Watykanu są one ze sobą w nierozerwalny sposób związane m. Prawa i obowiązki państw w prawie międzynar • Zdolność prawna – zdolność do tego aby być podmiotem praw i obowiązków międzynarodowych • Zdolność do czynności prawnych . Na podstawie Traktatu Laterańskiego zawartego między Włochami a Stolicą Apostolską utworzone zostało Państwo Watykan.  nie mogą podejmować pewnych działań przede wszystkim takich. 17.

więc umów powołujących je do życia oraz innych umów międzynarodowych. Podmiotowość narodu i ruchu walczącego o niepodległość Zasadniczymi podmiotami PM są państwa.jeżeli na obszarze jakiegoś państwa wybuchnie powstanie i toczy się wojna domowa wówczas grupa prowadząca walkę przeciwko dotychczasowemu suwerenowi może stać się w ograniczonym zakresie podmiotem PM zanim jeszcze utworzy państwo: 1)Uznanie za powstańców następuje wówczas gdy ze względów politycznych państwo nie chce uznać grupy walczącej za stronę wojującą. Podmiotowość powstańców i strony wojującej jest podmiotowością czasową – albo tocząca się walka doprowadzi do powstania nowego państwa albo powstanie zostanie stłumione.sprawuje kontrolę nad pewnym terytorium . Monako i San Marino można by uznać je za protektoraty międzynarodowe. Jeśli idzie o ochronę ich interesów w stosunkach międzynarodowych to państwa występują w ich imieniu z tytułu sprawowania tzw. ułatwienia komunikacyjne itd. 20. Opieki dyplomatycznej.Liechtenstein. Uznanie za stronę wojującą powoduje.jest tylko narzędziem i gwarantem swobody wykonywania Stolicy Apostolskiej. W swej działalności organizacje międzynarodowe z reguły korzystają z przywilejów i immunitetów. Istnieją jednak wyjątkowe przypadki kiedy jednostka może mieć uprawnienia i obowiązki płynące bezpośrednio z prawa międzynarodowego. Mini państwa jako podmioty prawa międzynar????????? Minipaństwa to. 21. immunitet sądowy i egzekucyjny jej majątku i aktywów. a nie narody.przestyga praw i zwyczajów wojennych. Uprawnienia te wynikają przede wszystkim ze statutów poszczególnych organizacji międzynarodowych. że grupa prowadząca walkę zbrojną musi być traktowana jak podmiot międzynarodowych praw i obowiązków przysługujących państwu prowadzącemu wojnę. Podmiotowość org międzynarodowych Wiele organizacji międzynarodowych których członkami są państwa posiada pewne uprawnienia i obowiązki na płaszczyźnie prawno międzynarodowej. mogą występować w sotusnku do państw z roszczeniami międzynarodowymi o odszkodowanie za straty poniesione przez nie same oraz przez ich funkcjonariuszy. 18. że grupa walcząca sprawuje faktyczną władzę na pewnym obszarze i że jest gotowa nawiązać z daną grupą stosunki o ograniczonym charakterze ze względu na konieczność ochrony swoich interesów. Mogą one także ponosić odpowiedzialność międzynarodową za szkody spowodowane ich działalnością. nawet uzyskuje zdolność do działania w sferze prawno międzynarodowej: 7 . Jednostka mogłaby być uznana za podmiot PM tylko wówczas. W praktyce podmiotowość Państwa Watykańskiego oraz Stolicy Apostolskiej nie jest ściśle odróżniana. że posiada prawa i obowiązki wynikające bezpośrednio z prawa międzynarodowego. 2)Uznanie za stronę wojującą następuje kiedy spełnione są warunki: . w konwencji genewskiej o ochronie ofiar wojny. Powstańcy i strony wojujące. Podmiotowość prawno międzynarodowa narodu nabrała innego charakteru po powszechnym uznaniu prawa narodów do samostanowienia. że naród walczący o swą niepodległość i utworzenie państwa który w tym celu stworzył jakąś organizację może stać się podmiotem PM. Odróżnienie ich od innych protektoratów jest konsekwencją w szczególności ich sytuacji: maleńkiego terytorium i niewielkiej liczy ludności. 19. Stolica Apostolska jest stroną np. SA może zawierać umowy zarówno we własnym imieniu jak i w imieniu Państwa Watykańskiego. Obejmują one zazwyczaj nietykalność siedziby organizacji.grupa powstańcza jest zorganizowana (posiada władzę) . gdy można było dowieść. Niektóre organizacje korzystają z biernego prawa do legacji. co uniemożliwia im niejako fizycznie występ w stos międzynar w pełnym wymiarze i dlatego też przekazanie reprezentacji innemu państwu leży w ich interesie. Jednak już dawniej uznano. lub konwencji wiedeńskiej w stosunkach dyplomatycznych. ponieważ państwa nie dopuszczają swoich obywateli do udziału w stosunkach międzynarodowych.każdy naród jest podmiotem tego prawa. Państwo uznające stwierdza. Z reguły jednostka nie posiada praw wynikających bezpośrednio z prawa międzynarodowego. Dopuszczanie jednostek do bezpośredniego udziału w stosunkach międzynarodowych stanowiłoby pewne ograniczenie wykonywania suwerenności państwowej. Podmiotowość osoby fizycznej w prawie międzynar Zagadnienie podmiotowości prawno międzynarodowej osób fizycznych jest bardzo sporne. zwolnienia podatkowe.

38 nie musi być koniecznie uznany za wyczerpujące wyliczenie źródeł prawa międzynarodowego. zbiory umów międzynarodowych lub zbiory praktyki państw w dziedzinie stosunków międzynarodowych Teorie źródeł prawa − teorie pozytywistyczne (woluntarystyczne) – podstawą norm prawa międzynarodowego jest uzgodniona wola państw. Ogólne zasady prawa międzynarodowego mieszczą się w zwyczaju i umowach więc punkt c nie wnosiłby nic nowego do punktów a i b. formy. Podstawą wyrokowania Trybunału stanowią umowy i zwyczaj . 38 statutu MTS jako katalog źródeł prawa międzynar MTS wydaje swoje decyzje na podstawie przepisów określanych w art. 5)Jednostka nigdy nie może brać udziału w tworzeniu norm PM tak jak inne jego podmioty. 1 statutu MTS. Postanowienie niniejsze nie stanowi przeszkody . Art. Nie było jednak przypadku. Artykuł 38 wymienia podstawy lub źródła wyrokowania Trybunału. wyrażona albo w sposób wyraźny. Tekst mówi wyraźnie o „zasadach ogólnych ”bez przymiotnika międzynarodowe inaczej niż w punktach a i b. np. które są zarazem głównymi źródłami prawa międzynarodowego. w których przejawia się wola państw (lub innych podmiotów prawa międzynarodowego) tworzących prawo. Rodzaje źródeł prawa międzynar publicznego Źródła prawa międzynarodowego w znaczeniu a) materialnym – zespół czynników.1)Gdy państwo zgadza się żeby obywatele w określonych sprawach występowali samodzielnie na forum międzynarodowym a tym samym zgadza się na ograniczenie wykonywania swojej suwerenności. 2)Gdy suwerenność jakiegoś państwa jest tymczasowo ograniczona 3)Z praw tego rodzaju mogą niekiedy korzystać także jednostki zamieszkujące terytoria nie podlegające suwerenności żadnego państwa 4)W stosunkach między organizacjami międzynarodowymi a ich funkcjonariuszami. 38 ust. będzie stosował: a) konwencje międzynarodowe. przyrodzony porządek rzeczy) Źródła prawa międzynarodowego to: • umowy międzynarodowe • zwyczaj międzynarodowy • ogólne zasady prawa • doktryna i judykatura (charakter pomocniczy) doktryna. 2. Artykuł 38 1. Główna kontrowersja dotyczy punktu c. albo milczący (dorozumiany) (D. które doprowadziły do powstania norm prawa międzynarodowego b) w znaczeniu formalnym – formy. które doprowadziły do powstania konkretnych norm prawa międzynarodowego (współpraca. jeśli strony się na to zgodzą. walka państw. ustalające reguły wyraźnie uznane przez państwa wiodące spór b) zwyczaj międzynarodowy jako dowód istnienia powszechnej praktyki przyjętej za prawo c) ogólne zasady prawa uznane przez narody cywilizowane d) wyroki sądowe i opinie znawców prawa publicznego różnych narodów jako środek pomocniczy do stwierdzenia przepisów prawnych. kiedy strony się na taką zasadę zgodziły. że nie chodzi w nim p ogólne zasady prawa międzynarodowego. 22. bądź specjalne. w których tworzone są normy prawa międzynarodowego. Są to przede wszystkim umowy międzynarodowe i prawo zwyczajowe c) w znaczeniu poznawczym – zbiory dokumentów. Zarówno są sformułowanie jak i interpretacja systematyczna punktu c wskazują. bądź ogólne. z których czerpie się znajomość norm prawa międzynarodowego. aby Trybunał mógł orzekać "ex aequo et bono". Anzilotti) − teorie naturalistyczne (obiektywistyczne) – normy prawa międzynarodowego pochodzą od czynników niezależnych od woli państw (np. Obecnie uznaje się za źródła także akty jednostronne i uchwały organizacji międzynarodowych. współzawodnictwo. Trybunał którego zadaniem jest orzekać na podstawie prawa międzynarodowego w sporach. które będą mu przekazane. 24.Art.Umowa międzynar a traktat 8 .zdania najwybitniejszych znawców prawa międzynarodowego judykatura – orzeczenia sądownictwa międzynarodowego 23.

że musi zawsze przybrać formę pisemną) oraz aktem dwu. (Wiedeń) – dotąd przystąpiło 17 państw 2) odpowiedzialność państw – projekt konwencji opracowany i przedstawiony w 2001 r. a otwarta do podpisu 23 maja 1969 r. Dotyczy praktyki traktatowej państw. Lex retro non agit.  mogą być zawierane między różnymi podmiotami  bez względu na to czy są zawierane w imieniu państwa. lub państwem a organizacją. 4. a także takie. składania do nich zastrzeżeń. − − Aspekt podmiotowy: dotyczy umów między państwami (art.[1] Weszła w życie 27 stycznia 1980 r. Rodzaje umów międzynar 9 . ich przestrzegania i stosowania. − − 26. i bez względu na jego szczególną nazwę  zawierane tylko pomiędzy państwami  wyłączenie umów cywilnoprawnych które są regulowane przez prawo cywilne danego państwa  nazwa – do umów bardziej uroczystych. Aspekt czasowy: Art. a także interpretacji. które wygasają w momencie wojny lub są zawieszone na jej czas). wejścia w życie i tymczasowego stosowania umów. TRAKTAT Regulacja z Kongresu Wiedeńskiego o prawie traktatów 1969  Traktat oznacza międzynarodowe porozumienie państw zawarte w formie pisemnej i regulowane przez prawo międzynarodowe. Konwencja ma zastosowanie do umów zawieranych pisemnie niezależnie od nazwy dokumentu i niezależnie od ilości dokumentów. .lub wielostronnym. czy jest to umieszczone w zwartym dokumencie. wygaśnięcia i nieważności Konwencja Wiedeńska z 1986 definiuje traktat jako porozumienie międzynarodowe i zawarte w formie pisemnej między jednym lub więcej państwami. nie jest bezpośrednio stosowana do umów zawartych przez państwa i inne podmioty prawa międzynarodowego. przez Komisję Prawa Międzynarodowego. które rodzi prawa i obowiązki skuteczne w PM Umowa międzynarodowa jest wynikiem wyraźnego wyrażenia woli (nie oznacza to jednak. Jest konwencją kodyfikującą prawo umów międzynarodowych. Konwencja kolejno reguluje kwestie zawierania umów międzynarodowych. 73): 1) sukcesja państw – uregulowana w konwencji z 1978 r. lub miedzy organizacjami. Kodyfikacja prawa traktatów Konwencja wiedeńska o prawie traktatów. czy w dwóch lub więcej powiązanych ze sobą dokumentach. rządu czy ministra  nazwa nie ma znaczenia z punktu widzenia pm. 3) wpływ wojny na obowiązywanie traktatów jest zależny od przedmiotu regulacji traktatowej (są traktaty stosowane w czasie wojny jak konwencje humanitarne o ochronie jeńców czy cywili. Nie obejmuje porozumień dżentelmeńskich (gentlemen’s agreement). wyłączono tylko trzy zagadnienia (art.UMOWA – zgodne oświadczenie woli dwu lub więcej podmiotów prawa międzynarodowego. niezależnie od tego. ujęte bądź jednym dokumencie bądź też w dwóch lub więcej bez względu na jego nazwę. 1). doniosłych  nie obejmuje wszystkich umów tylko te międzypaństwowe  zazwyczaj zawierane w formie pisemnej chociaż art3 potwierdza możliwość ustnej 25. Aspekt przedmiotowy: jest dokumentem kompleksowym – kodyfikuje całość prawa traktatów. „Konwencja nie działa wstecz”.konwencja uchwalona w Wiedniu 22 maja 1969 r.

pakt. Dotyczą umów których przedmiot należy do właściwego jednego ministra. układy przyjaźni. regulują przebieg granic między dwoma państwami b) OTWARTE dzielą się na:  otwarte bezwarunkowo. Ważnym elementem są załączniku np mapy. 27.mają ograniczoną liczbę stron i nie przewidują możliwości przystąpienia do nich państw trzecich(z reguły są to umowy dwustronne) niemożliwość przystąpienia wynika głównie z ich treści. konkretne ustalenia.Umowy międzynarodowe można podzielić według różnych kryteriów: 1)Ze względu na tryb zawierania umowy: a) ZŁOŻONE . prawne itp. Zatwierdzane są jedynie przez Radę Ministrów lub przez Prezesa RM. 3) Z punktu widzenia liczy stron a) Bilateralne. traktat.PREAMBUŁA (część składowa wstępu) – o intytulacja czyli określenie stron umowy. o arenga czyli określenie motywów z których umowa zostaje zawarta. b) RZĄDOWE – podpisywane w imieniu Rady Ministrów.bez ratyfikacji lub zatwierdzenia 2) Ze względu na organ występujący w imieniu państwa a) PAŃSTWOWE – podpisywane są w imieniu prezydenta. Umowy te podlegają ratyfikacji prezydenta. kartel. Jeżeli mają doniosłych charakter podlegają ratyfikacji prezydenta. gospodarcze. O formie tej decydują zainteresowane strony. 5) Podział ze względu na treść: polityczne komunikacyjne. POSTANOWIENIA FORMALNE Stanowią część końcową umowy. 3. Powinny być dokładnie sformułowane żeby nie budziły zastrzeżeń.TYTUŁ – mogą one być bardzo różne(np. naruszają zasadę suwerenności i równości. Zwykle są to: o o sposobie rozstrzygania ewentualnych sporów o postanowienia mające zapewnić kontrolę nad wykonywaniem umowy 10 . 6) Podział ze względu na pewien element treści na zgodność normy z powszechnym prawem międzynarodowym lub na jej brak. są to umowy mające zasadnicze znaczenie(traktaty o pokoju.może przystąpić każde państwo w każdy czasie mocą jednostronnego aktu przystąpienia. POSTANOWIENIA MATERIALNO PRAWNE-Jest to meritum sprawy.dwustronne b) Multiliteralne – wielostronne 4) Ze względu na możliwość przystąpienia do umowy a) ZAMKNIĘTE.  otwarte warunkowo. W pełnie rozwinięta umowa składa się z 5 podstawowych części: 1. konwencja) Przy tytule dodaje się przymiotnik miasta w którym zostaje podpisana umowa. Umowy RÓWNOPRAWNEUmowy NIERÓWNOPRAWNE. info o pełnomocnikach.są podpisywane przez właściwego ministra. Struktura umowy międzynar PM nie zawiera żadnych przepisów dotyczących formy ani budowy umowy. 2.stwarzają jednostronne uprawnienia uciążliwe dla jednej strony. wykazy 4. Poszczególne postanowienia ujęt są w artykułu. a jeżeli nie to zatwierdzeniu przez rade ministrów c) RESORTOWE.możliwość przystąpienia mają tylko te państwa które spełniają określone warunki.wymagają ratyfikacji lub zatwierdzenia b) PROSTE . o narracja czyli krótki opis okoliczności w jakich podpisano umowę –narracja często obejmuje : stwierdzenie zgody stron na zawarcie umowy. Katalog postanowień może być różny. Są to umowy które nie spełniają warunków bycia umowami państwowymi a ich przedmiot objęty jest właściwością dwóch lub większej liczby ministrów.Różnią się w treści w zależności od przedmioty umowy. dłuższe w ustępy i paragrafy. Długotrwała praktyka wytworzyła pewne wzory które są naśladowane i powtarzane. bo np. a w umowach dwustronnych wymienia się strony. Istniej powszechna tendencja do ich rozbudowy.

Ustawa wyrażająca zgodę na ratyfikację takiej umowy musi zostać uchwalona 2/3 głosów przez Sejm oraz przez Senat 3. jest wyrazem zasady równości państw. międz. REJESTRACJA UMOWY – jest to obowiązek jeżeli nie będzie zarejestrowana to żadna ze stron nie będzie mogła powołać się na taki traktat albo układ przed którymkolwiek organem ZN.PRAFOWANIE – czyli złożenie parafy pod tekstem w postaci swoich inicjałów. z pomocą którego zmierza ono do uchylenia lub modyfikacji skutków prawnych określonych postanowień umowy w ich zastosowaniu do tego państwa  zastrzeżenia mogą być składane w różnych fazach procesu zawierania umowy. Oznacza również wyrażenie zgody na związanie się umową Wyróżniamy 3 rodzaje ratyfikacji: 1. przyjęcia.PODPISANIE – podpis musi być dokonany przez upoważnionego pełnomocnika. PUBLIKACJA WEWNĘTRZNA – z punktu prawa międzynarodowego taka publikacja jest obojętna. znacznego obciążania państwa kosztami finansowymi 2. 5. którzy w ten sposób uzyskują potwierdzenia że strona ratyfikowała umowę a tym samym definitywnie zgodziła się na związanie umową. sojuszy. Wyjątek stanowi MOPracy nie są podpisywane ale podlegają odrazu ratyfikacji oraz wymiana not w formie werbalnej.najcześciej w takich przypadkach wykorzystuje się konferencje. członkostwa RP w org. bardziej skomplikowanych charakter mają umowy wielostronne z uwagi na obszerny tekst i problem uzgodnienia intersów. nigdy jednak po ostatecznym wyrażniu zgody na związanie umową 11 .RATYFIKACJA – Zatwierdzenie umowy przez kompetenty do tego organ. KOŃCOWY ELEMENT PODPISY DATY I PECZĘCIE  reguła alternatu – reguła określająca kolejność składania podpisów. 6. wolności i praw obywatelskich. Ratyfikacja w trybie art 90 – przewiduję ona szczególną procedurę ratyfikacyjną w odniesieniu do umów na podstawie których Polska może przekazać org.o o o o o o określające sposób nabycia przez umowę mocy wiążącej dotyczące stosunku do innych umów sposobu wygaśnięcia umowy postanowienia zezwalające na wypowiedzenie umowy przewidujące możliwość rejestracji umowy w organizacji międzynarodowej informacje o języku bądź językach umowy. Przy umowach wielostronnych najczęściej składa się takie dokumenty depozytariuszowi. Zastrzeżenia do umów międzynar Zastrzeżenie jest to jednostronne oświadczenie złożone przez państwo podczas podpisywania. 3. ratyfikacji.  reguła alfabetyczna przy umowach wielostronnych  reguła pele-mele . 29. Prowadzone są przez przedstawicieli stron. Dużą – która wymaga wcześnie jeszcze zgody wyrażonej w ustawie (zgoda Sejmu i Senatu) o dnosi się do umów zawieranych w sprawach . Oznacza to jedynie że tekst został przygotowany do podpisu. a nie jest to tożsame z wyrażeniem zgody. pokoju. 7. 5. Mała .jakkolwiek 28.ROKOWANIA (negocjacje)prowadzą one do uzgodnienia treści umowy i ostatecznego zredagowania teksu. 5. międzyn.dokonywana na podstawie art 89 Konst czyli Prezez Rady ministrów musi poinformować Sejm że ma zamiar przedłożyć umowę do ratyfikacji prezydentowi. kompetencjeorganów władzy państwowej w niektórych sprawch. 2. układów polit i wojskowych. zatwierdzania lub przystąpienia do umowy. Procedura zawarcia umowy międzynar Procedura zawierania umów międzynarodowych miedzy państwami: 1. WYMIANA LUB ZŁOŻENIE DOKUMENTÓW DO RATYFIKACJI – dokonywana jest przez przedstawicieli stron.

27. W rozumieniu ustępu 1: a) parafowanie tekstu stanowi podpisanie traktatu. Zasada dobrej wiary (bona fides) jest jedną z istotnych reguł prawa traktatów. wyróżnia się sprzeciw kwalifikowany. wynikającymi z umów międzynarodowych to nie ma prawa potem wobec innych kontrahentów twierdzić. 30. że nie wykonanie tej umowy wynika z niezgodności z jego prawem wewnętrznym. jeżeli umowa milczy to według MTS są one dopuszczalne pod warunkiem że nie są one sprzeczne z przedmiotem i celem umowy istnieje również możliwość zgłoszenia sprzeciwu przeciwko zastrzeżeniu. 26. Dla wzmocnienia zasady art. że państwa negocjujące tak się umówiły. że zasada ta dotyczy każdego traktatu będącego w mocy i przewiduje że taki traktat wiąże strony i powinien być stosowany w dobrej wierze. 31. Jeśli państwo nie doprowadzi do zgodności swojego prawa wewnętrznego z tymi zobowiązaniami. Natomiast postanowienia tego artykułu mówią.błąd. b) w inny sposób ustalono. Przyczyną może być sytuacja kiedy zgoda została wyrażona z pogwałceniem normy prawa wewnętrznego która ma zasadnicze znacznie w tej dziedzinie. Pojawia się kilkakrotnie w postanowieniach konwencji wiedeńskiej. przymus wobec przedstawiciela. Zgoda na związanie się traktatem??? Zgoda państwa na związanie się traktatem zostaje wyrażona w drodze podpisania przez jego przedstawiciela.umowa wogólnie nie wchodzi w życie miedzy tymi państwami. 26. przekupstwo. chodzi o to aby nie omijać zasady pacta sunt servanta. 33. gdy ustalono. przymus wobec państwa – ale tylko te rodzaje przymusu mogą być przyczyną nieważności które polegają na groźbie lub użyciu siły. niezgodność z ius cogens. 2. Zasada pacta sunt servanda Konwencja wiedeńska ujmuje tą zasadę w art. podkreślono iż państwo nie może powoływać się na swoje prawo wewnętrzne w celu usprawiedliwienia niewykonywania traktatu. gdy: a) traktat postanawia. nie każde użycie siły czyni umowę nieważną ale tylko takie użycie niezgodne z zasadami PM 3. podstęp. lub c) zamiar państwa nadania podpisaniu takiego skutku wynika z pełnomocnictw jego przedstawiciela lub został wyrażony w czasie negocjacji 2. w art.   w zasadzie zastrzeżenia mogą być składane wyłącznie do umów wielostronnych bo w bilateralnych musi być wyrażona wola państw zgłaszanie zastrzeżeń jest możliwe jeżeli przewiduje to umowa jeżli nie to nie możlna ich zgłaszać.Nadzwyczajna zmiana okoliczności Clausula rebus sic stantibus – zmiana okoliczności jakie istniały w czasie zawarcia umowy może być przyczyną jednostronnego wycofania się z umowy lub jej wygaśnięcia. Nieważność umowy międzynar Konwencja wiedeńska określa możliwe przyczyny nieważności umów i przewiduje szczególny tryb postępowania jaki należy stosować w związku z nieważnością umowy. 12 . że podpis będzie miał taki skutek.sprzeczna jest umowa która w chwili zawarcia jest sprzeczna z bezwzględnie obowiązującą normą powszechnego prawa międzynarodowego. że państwa negocjujące uzgodniły. b)podpisanie traktatu ad referendum przez przedstawiciela państwa uważa się za ostateczne podpisanie traktatu w wypadku potwierdzenia tego przez jego państwo 32. W tytule umieszcza łacińską wersję tej zasady. iż podpis ma mieć taki skutek. wady oświadczenia woli. związane z naruszeniem prawa wewnętrznego kontrahentów dotyczącego zawierania umów – zazwyczaj prawo wewnętrzne nie ma może usprawiedliwiac niewykonania umowy to stanowi jednak wyjątek związany z postanowieniami prawa wewnętrznego dotyczącego kompetencji do zawierania umów. Zasada ta wymaga dostosowania porządku wewnętrznego do przyjętych zobowiązań międzynarodowych. o ile zmiana ta jest istotna i nie była przewidziana przez strony i nie powoduje niekorzystnych skutków dla jednego kontrahentów. sprzeciw zwykły – powoduje że postanowienia co do których zgłoszono zastrzeżenia a potem sprzeciw nie maja zastosowania wobec tych państw. Dzieli się na przyczyny nieważności 1.

. Tego rodzaju imperatywne normy nazywane są ius Cogens. która się na nią powołuje. rosyjski i chiński.zmiana musi być zasadnicza . Uznanymi językami światowymi stosowanymi w umowach wielostronnych są: angielski. 53). Ius Cogens ogranicza w znacznym stopniu swobodę państw w zakresie zawierania umów. 37. międzynarodowego jako normę przyjętą i uznaną przez międzynarodową społeczność państw jako całość za normę. Konwencja wiedeńska określa imperatywną normę powszechnego p. Art. zwłaszcza gdy między tekstami występują rozbieżności. Po ujawnieniu przez rząd radziecki tajnych archiwów i pod naciskiem opinii publicznej państwa koalicji zamieściły wśród celów wojny zasadę jawności stosunków międzynarodowych. od której żadne odstępstwo nie jest dozwolone i która może być zmieniona jedynie przez późniejszą normę postępowania prawa międzynarodowego o tym samym charakterze. zakaz handlu niewolnikami. z wyjątkiem przypadków dozwolonych w karcie NZ. o przystąpieniu kolejnego państwa. 34. Język umowy międzynar Dawniej UM były spisywane po łacinie. zakaz ludobójstwa. francuski. np. kobietami czy dziećmi.skutkiem zaszłej zmiany jest radykalne przekształcenie zakresu obowiązków jakie na podstawie umowy pozostają do wypełnienia nie można natomiast zastosować nadzwyczajnej zmiany okoliczności nawet jeżeli spełnione są powyższe warunki jeżeli: . Sankcja nie zarejestrowana jest jedynie niemożność powoływania się na nią przez strony wobec jakiegokolwiek organu ONZ. wypowiedzeniu przez inne państwo umowy itd. zasada wolności morza otwartego. organizacja międzynarodowa lub organ organizacji międzynarodowej przechowujący oryginał UM (wielostronnej) oraz dokumenty z nią związane. przepisy o treści moralnej i humanitarnej. Jednocześnie w konwencji stwierdzono . że jedna z przyczyn wojny była tajna dyplomacja. Rejestracja i publikacja umów międzynar W Pakcie Ligii Narodów państwa zobowiązały się do rejestrowania umów w Sekretariacie Ligi. 102 Karty NZ nakłada na państwa członkowskie obowiązek rejestracji umów. W XVIII językiem dyplomacji i umów międzynarodowych stał się francuski. zapowiedziano że żadna z umów nie będzie obowiązująca zanim nie zostanie zarejestrowana. Z chwilą pojawienia się normy ius cogens każda umowa pozostająca z nią w sprzeczności traci ważność lub wygasa (art.Konwencja wiedeńska w art62 przewiduję taką możliwość jednak muszą zostać spełnione równocześnie następujące warunki: . Każda umowa zawarta przez członka ONZ powinna być możliwie najprędzej zarejestrowana w Sekretariacie i przezeń ogłoszona. zakaz interwencji w sprawy wewnętrzne państwa. Ius cogens w prawie miedzyanr Obecnie przyjmuje się że w stosunkach międzynarodowych obowiązują pewne normy prawne o znaczeniu istotnym dla społeczności międzynarodowej. Depozytariusz umowy międzynar Depozytariusz.w prawie międzynarodowym państwo. Depozytariusz informuje strony umowy o wszelkich zmianach dotyczących tej umowy. Po 1 wojnie światowej również angielski. hiszpański. że nie ważna jest umowa która w chwili zawarcia jest sprzeczna z imperatywną normą powszechnego prawa międzynarodowego (art. Jeśli tekstami autentycznymi są teksty w różnych językach i wszystkie mają jednakową moc wiążącą prowadzi to czasami do dodatkowych trudności interpretacyjnych. Geneza tego postanowienia związana była z ówczesnymi poglądami. 36. jak i zakaz zabijania jeńców wojennych.nie była przewidywana przez strony . Obecnie umowy dwustronne spisywane są w językach obydwu kontrahentów. że mają one moc obowiązującą bezwzględną i nie mogą być uchylone żadną UM. Należy do nich zakaz użycia siły. 35. bądź obowiązku wynikającego z umowy.jeżeli idzie o umowę ustanawiającą granic . 64) 13 .albo jeżeli zmiana okoliczności jest wynikiem pogwałcenia przez stronę.

to przekonanie. jako że państwo może działać jedynie poprzez swoje organy. czyli praktyki.Opinio juris Praktyka (łac.38. jednolite i nieprzerwane. ale jednocześnie chronią państwa słabsze w negocjacjach z silniejszymi. Zwyczaj może więc powstać wówczas kiedy w podobnych sytuacjach państwa zachowują się podobnie i postępują jednakowo.Praktyka . dla istnienia zwyczaju niezbędne jest równocześnie zgodna praktyka państw(element obiektywny) oraz przeświadczenie państw(element subiektywny) MTS W art 38 orzeka. Zwyczaj jako źródło prawa międzynarodowego. 38. która w chwili zawarcia była sprzeczna z ius cogens. Mówiąc o postępowaniu państw. iż takie postępowanie jest wymagane przez prawo (a więc posiadają opinio iuris). jesteśmy w stanie wykazać. że posiadają one moc bezwzględną i nie mogą być uchylone żadną umową międzynarodową. Innymi słowy. Opinio iuris – niezbędny element zwyczaju Opinio iuris sive necessitatis. usus). Zwyczaj można określić jako zgodne. że nieważna jest umowa. Opinio iuris często wydaje się trudnym i nieuchwytnym elementem zwyczaju międzynarodowego. kobietami i dziećmi Zjednoczonych)      Normy ius cogens ograniczają swobodę państw. to postępowanie państw (i innych podmiotów prawa międzynarodowego) zgodne. że określona praktyka jest obowiązującym prawem. iż organy państw postępują w określony sposób ponieważ są przekonane (posiadają opinio). Jednak jego istnienie można próbować wykazać na wiele sposobów . jednolitego postępowanie państw tworzących prawo. Do norm ius cogens należą:  zakaz użycia siły (z wyjątkiem przypadków dozwolonych przez Kartę Narodów zakaz interwencji w sprawy wewnętrzne innych państw zasada wolności morza otwartego zakaz zabijania jeńców wojennych zakaz ludobójstwa zakaz handlu niewolnikami.że zwyczaj międzynarodowy będzie stosowany jako dowód istnienia powszechnej praktyki przyjętej jako prawo. Konwencja stwierdza też. Elementy konieczne: . 14 . Ius cogens w prawie miedzyanrodowym Ius cogens (Imperatywna norma powszechnego prawa międzynarodowego) W stosunkach międzynarodowych obowiązują pewne normy prawne o znaczeniu tak istotnym dla społeczności międzynarodwej. Postępowaniem tworzącym zwyczaj będzie podobne postępowanie w podobnych sytuacjach. w istocie rzeczy myślimy o działalności jego organów. "Konwencja wiedeńska o prawie traktatów" z 1969 roku uznaje ius cogens za normę od której żadne odstępstwo nie jest dozwolone i która może być zmieniona jedynie przez późniejszą normę postępowania prawa międzynarodowego o tym samym charakterze. obowiązuje w nich bowiem zasada suwerennej równości. Jednolita praktyka musi być prawotwórcza czyli musi się z nią łączyć przekonanie że postępowanie takie jest konieczne i wymagane przez prawo.może ono wynikać z milczącego uznania. Najczęściej podaje się cztery elementy zwyczaju międzynarodowego pogrupowane w dwóch kategoriach: elementy konieczne: (praktyka i opinio iuris) oraz elementy uzupełniające (element geograficzny i element czasowy).

Trywialnie można powiedzieć. usus).postępowania innych państw. ochrona dzieł sztuki i wyłączenie ich spod prawa łupu). że chodzi o zasady prawa międzynarodowego (choć nie jest tak dosłownie napisane w art. a może wręcz kilkanaście godzin (np. niejste jednak czymś nieuchwytnym i może być badana w sposób obiektywny. konferencje miedzyn. Niektóre normy zwyczajowe kształtowały się kilka wieków (np. aby zdążyło się wykształcić opinio iuris. Przykładowo w Ameryce Południowej istnieje norma zwyczajowa azylu dyplomatycznego. może być zawarte w oficjalnych oświadczeniach państw. czyli obowiązuje wszystkie państwa świata. że określona praktyka jest obowiązującym prawem Przeświadczenie że konkretna praktyka jest wymagana przez prawo. zwyczaju międzynarodowym to także chodzi o zasady prawa międzynarodowego i twierdzili.. Wielu autorów uważało. może wynikać z umów międzynarodowych. Postępowaniem tworzącym zwyczaj będzie podobne postępowanie w podobnych sytuacjach. radzieckiej nauce prawa międzynarodowego. może być zawarte w samej praktyce państwa 2. 41. wolność przestrzeni kosmicznej). to przekonanie. aby mogła przekształcić się w wiążący zwyczaj międzynarodowy. jeżeli strony umowy zamierzały w nich potwierdzić istnienie normy zwyczajowej. Był to pogląd dość popularny w tzw. kiedy stwierdzają ze istaniej konkretna norma pm. 38). czyli udzielanie schronienia. a niektóre tylko kilka dni. Obecnie podział na narody cywilizowane i niecywilizowane w stosunkach międzynarodowych właściwie nie istnieje (formuła tradycyjna z okresu międzywojennego). może także wynikać z umów międzynarodowych. prawo do szelfu kontynentalnego). Pewne normy prawa zwyczajowego mogą jednak wykształcić się w poszczególnych kręgach państw. 38). Dwie zasadnicze koncepcje wykładni terminu „ogólne zasady prawa”: 1) W odniesieniu do ogólnych zasad prawa uważano. Jeśli przedstawiciel danego państwa motywując swoje postępowanie stwierdza że postępuje tak bo takie jest prawo to wyraża opinio juris. Praktyka jako element zwyczaju międzynar Praktyka (łac. 39. miomo że nazywana jest elementem subiektywnym.. Nie ma ona również nic wspólnego ze sferą psychologiczną choć bywa tak nazywana. Ogólne zasady prawa uznane przez narody cywilizowane jako źródła prawa międzynar Określenie „Ogólne zasady prawa [międzynarodowego] uznane przez narody cywilizowane” jest zaczerpnięte jeszcze ze statutu Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej (art. . Mówiąc o postępowaniu państw. jako że państwo może działać jedynie poprzez swoje organy. że trudno by było sobie wyobrazić 15 . jednolite i nieprzerwane. Nie ma znacznia czy on tak uważa liczy się fakt że występuje w imieniu swojego państwa. Elementy uzupełniające Element geograficzny Zwyczaj międzynarodowy zasadniczo jest powszechny. azyl terytorialny vel polityczny. oświadczenia składane w różnych okolicznościach. międzyn. ale tylko tyczy się to tych których umowy dotyczą.. w istocie rzeczy myślimy o działalności jego organów. to postępowanie państw (i innych podmiotów prawa międzynarodowego) zgodne. 3. korespondencja i praktyka dyplomatyczna . że skoro mowa jest najpierw o umowie międzynarodowej. może być zawarta w uchwałach org. Nie można jednak wskazać żadnej określonej długotrwałości takiej praktyki. niektóre kilka lat (np. przewidująca możliwość udzielania schronienia w misji dyplomatycznej na obcym terytorium. że praktyka musi trwać tak długo. jeśli strony zamierzały potwierdzić w nich istniejące normy zwyczajowe. podczas gdy takiej instytucji nie akceptują państwa na innych kontynentach (akceptują natomiast tzw. a więc jednolita i nieprzerwana 40. ale dopiero na własnym terytorium). Opinio iuris może przejawiać się : 1.Opinio juris jako element psychologiczny Opinio iuris sive necessitatis. może przejawiać się w oficjalnych oświadczeniach państw i uchwałach organizacji międzynarodowych.pojęcie praktyki należy rozumieć szeroko będą to : umowy miedzyn.aby praktyka tworzyła prawo musi być zgodna. Element czasowy Praktyka międzynarodowa musi być nieprzerwana i długotrwała. 4.

traktujące ogólne zasady prawa jako wyłącznie zasady prawa międzynarodowego. które opierając się na tego rodzaju postępowaniu zmieniają swoje zachowanie. Nemo plus iuris ad allium transfere potest quam ipse habet. Przyjęcie takiej interpretacji nie wnosiłoby nic nowego do tego katalogu jest to więc chyba stanowisko niesłuszne. 43. Zasada dobrej wiary (bona fides) – przyjmuje się.dyrektywy 16 .rozporządzenia . Parlament Europejski działając razem z radą oraz komisja mże wydawać pięć rodzajów uchwał są to : . doktryna. Ogólne zasady prawa międzynarodowego wynikają bezpośrednio z norm zwyczajowych i umownych. praktyka państw. że podmioty prawa działają w dobrej wierze. Zasada sprawiedliwości. nie wiążą więc na przyszłość. którzy zajmują takie samo stanowisko odnośnie określonych problemów. kodyfikacje. celowe uzupełnienie norm zwyczajowych i umownych.(orzecznictwo sądowe). 38 doktryna (zdanie najznamienitszych przedstawicieli nauki prawa międzynarodowego) oraz judykatura. zwyczaj i ogólne zasady prawa. Pomocnicze źródła prawa Pomocnicze środki ustalania norm prawa międzynarodowego (orzecznictwo. Zasada estopel – polega na tym.jakieś zasady wspólne dla systemów prawnych różnych państw. Lex posterior derogat legi priori. Doktryna i judykatura nie są zaliczane do źródeł prawa międzynarodowego (są to środki pomocnicze ułatwiające interpretacje treści norm prawa). Ogólne zasady prawa należy rozumieć jako zasady wspólne obowiązujące i w porządku międzynarodowym i mające zastosowanie w porządku wewnętrznym państw. ewentualnie mogą też ponieść szkodę. anglosaski) mają moc wiążącą w odniesieniu do linii orzeczniczej różnych sądów. Pochodne źródła prawa międzynar Prawo stanowione przez poszczególne organy Wspólnot jest nazywane prawem pochodnym (wtórnym) a akty prawne będące efektem procesu decyzyjnego są okreslane jakoś pochodne źródła prawa Wspólnot. że pewne faktyczne zachowania państwa na płaszczyźnie międzynarodowej są wyraźnie akceptowane przez inne państwa. Orzeczenia sądowe w niektórych systemach prawnych (np. Suwerenność państw Równość państw wobec prawa Niezależność państw od siebie Pacta sunt servanda – państwo nie może powoływać się na swoje ustawodawstwo wewnętrzne (nawet na konstytucję) dla uzasadnienia uchylenia się od wykonania zobowiązań międzynarodowych (art. W przypadku orzeczeń międzynarodowych orzeczenie wiąże strony. które są akceptowane zarówno przez poszczególne państwa w porządkach wewnętrznych jak też stosowane są przez państwa na płaszczyźnie międzynarodowej. Nie jest to sprzeczne z zasadą suwerenności ponieważ państwo samo decyduje. 2) Stanowisko dominujące w doktrynie i akceptowane przez orzecznictwo zgodnie z którym ogólne zasady prawa są zasadami stanowiącymi uzupełnienie norm zwyczajowych i umownych. które do prawa międzynarodowego i wewnętrznego weszły dzięki słynnym łacińskim paremiom: − − − − − − − − − − − − Lex retro non agit. jakie zobowiązania międzynarodowe chce przyjąć. Zasada Res iudicata. 38 wymienia w ramach źródeł prawa międzynarodowego umowę. Tradycyjnie elementem ogólnych zasad prawa są zasady. a jako środki pomocnicze są w skazane w art. prawo natury) Art.). Zasada słuszności. ale tylko w odniesieniu do określonej sprawy. Ogólne zasady prawa należy rozumieć jako logiczne. które są zarówno wspólne dla systemów prawnych państw jak też obowiązują w porządku prawnomiędzynarodowym. Doktryna bywa niejednolita i trudno znaleźć przedstawicieli nauki. zasada sprawiedliwości. 27 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów z 23 V 1969 r. 42.

Jest ono. że jednostka. Uznanie jako oświadczenie państwa w prawie międzynar Uznanie – to jednostronny akt prawny. 45. Obywatelstwo UE nie zastępuje obywatelstwa krajowego a jedynie go uzupełnia. jest to akt jednostronny polegający npisemny powiadomieniu drugiego podmiotu prawa miedzynarodowego o pewnym wydarzeniu z którym prawo to łączy określone skutki prawne. jest faktycznie ściślej związana z ludnością państwa. Będąc poza granicami państwa. efektywna solidarność bytu. bądź dorozumienie które wynika z nawiązania stosunków dyplomatycznych lub zawarcia bilateralnej umowy..ma obowiązki i prawa wobec jednostki. uczuć. bądź aktem władzy. repatriacja. Utrata obywatelstwa: Część państw ustanawia odrębne przepisy utraty np. gdyż wysłanie noty może być wyrazem zarówno uznania jak i innych aktów. połączona z wzajemnością praw i obowiązków. prawo opcji.jednostce przysługują prawa konstytucyjne. W Polsce jedynym sposobem utraty obywatelstwa jest jego zrzeczenie się za zgodą prezydenta RP. a także inne uprawnienia wynikające z ustawy. 17 .dziecko nabywa obywatelstwo. Notyfikacja jako akt jednostronny państwa w prawie międzynar Notyfikacja (z łaciny notificatio – zawiadomienie). należy do samego państwa. Państwo samo nie może odebrać obywatelstwa jednostce. Uznanie ma charakter deklaratywny: nie tworzy ono nowego podmiotu prawa międzynarodowego.można nabyć poprzez zasadę krwi. przez zdradę kraju. Z więzi obywatelstwa wynika poddanie jednostki prawu państwa. Uznanie państwa nie pociąga za sobą konieczności nawiązania z nim stosunków dyplomatycznych.zasada prawa ziemi. Wtórne: naturalizacja.każdy obywatel państwa członkowskiego posiada obywatelstwo UE. Określenie spraw związanych z obywatelstwem.więź prawna łącząca jednostkę z państwem. Obywatelstwo jest węzłem prawnym. Uznanie może być wyrażone poprzez notyfikowanie tego zainteresowanemu podmiotowi w sposób jednoznacznie. gdyż istnienie państwa nie należy do uznania go.zalecenia . niż z ludnością jakiegokolwiek innego państwa. Osoba która traciła jedynie posiadane obywatelstwo staje się apatrydą (bezpaństwowcem). 47. prawnym wyrazem faktu. ale o jej charakterze decyduje jej treść. można powiedzieć. w którym jedno państwo lub ich grupa przyjmuje oficjalnie lub milcząco do wiadomości powstanie nowego państwa oraz określa charakter i zakres stosunków z tym państwem. 34 Konstytucji RP). Nabycie dzielimy na wtórne i pierwotne Pierwotne( poprzez urodzenie się): . którego jest obywatelem i obowiązek jego przestrzegania a w związku z tym spełnienie powinności przez państwo określonych np. notyfikacja → (kontrowersje) nie powinna być zaliczana do tych aktów. płacenie podatków. które jej nadaje obywatelstwo. Jest to więc uznanie osobowości prawno międzynarodowej nowego państwa.Definicja i podstawowe zasady obywatelstwa Obywatelstwo. Obywatelstwo UE. 46. W wielu wypadkach notyfikacja jest konieczna dla wywołania określonego skutku prawnego. jest więc formą aktu. na mocy której jednostka ma określone prawa i obowiązki wobec państwa.opinie 44. a w szczególności unikania sytuacji bezpaństwowości i wielokrotnego obywatelstwa.zasada prawa krwi. jednostka może liczyć na ochronę dyplomatyczną i opiekę konsularną ze strony swojego państwa. wymaganą czasem przez p. Efektywne obywatelstwo w prawie międzynar Zasada rzeczywistej więzi. reintegracja. a w szczególności sposobów jego nabycia i ewentualnie także utraty. a państwo –analogicznie.decyzje . gdyż sama przez się nie ma żadnej określonej treści. u podstaw którego leży społeczny fakt przywiązania. Jest natomiast rzeczą dyskusyjną w jakim stopniu przyjęcie państwa do organizacji międzynarodowej stanowi uznanie go przez członków tej organizacji. Prawa i obowiązki jednostki wynikające z obywatelstwa.dziecko nabywa obywatelstwo państwa na terytorium którego się urodziło .m. której je nadano bądź bezpośrednio działaniem ustawy. Nabycie obywatelstwa. Istnieją także regulacje prawa międzynarodowego dotyczące spraw związanych z obywatelstwem. albo poprzez zasadę ziemi. interesów. które posiadają jego rodzicie bądź jedno z nich (art.. ucieczki itd.

Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka – mają one charakter wiążący dla stron bo są umowami zawierają bardziej pełny niż deklaracja katalog praw człowieka potwierdzają prawo narodów do samostanowienia ich postanowienia dotyczą także zabezpieczenia i poszanowania praw człowieka Historyczny rozwój ochrony praw człowieka • Jako pierwszy akt inicjujący ochronę praw człowieka podaje się traktat augsburski z 1555 r. Karta Narodów. zakaz niewolnictwa. koloru skóry języka. Takie wzmianki zawierają: o Karta Atlantycka z 1941 r o Deklaracja narodów Zjednoczonych z 1942 o Deklaracja Teherańska z 1943 Powszechna Deklaracja Praw Człowieka 1948 • Zestaw dokumentów uniwersalnych.Głosi ona wolność i równość jednostek. mówi o braku dyskryminacji rasowej. cywilnych. społecznych. które składają się na genezę ONZ można znaleźć pewne postanowienia dotyczące ochrony praw człowieka. Postanowienia te mieszczą w sobie zakaz jakiej kolwiek dyskryminacji stosowanej wobec własnych lub obcych obywateli nzajdujących się pod władzą danego państwa. Powszechan Deklaracja Praw Człowieka – uzupełnienie KN. chociaż jako rezolucja Zgromadzenia Ogólnego nie ma charakteru prawnie wiążącego • Katalog praw politycznych. • W dokumentach. przekonań politycznych. Prawa człowieka i ich ochrona w prawie międzynar Traktowanie przez państwa własnych obywateli należało dawniej do kompetencji każde państwa. Pierwsze umowy w tej dziedzinie dotyczyły ochrony mniejszczości.48. gospodarczych. (wolność religijna) • XIX/XX w – umowy dotyczące praw mniejszości • Rzeczywisty rozwój dokumentów międzynarodowych z dziedziny praw człowieka zaczął się kształtować po II wojnie światowej (dokumenty o charakterze uniwersalnym) • Charakter i początki uniwersalnego systemu ochrony praw człowieka • Uniwersalny system ochrony praw człowieka zwany jest również systemem powszechnym.znajdują się tam postanowienia wymagające od wszystkich członkó ONZ stosowania zasady równych praw i wolności zasadniczych dla wszystkich. religii. Stopniowo zaczęto jednak zajmować się ochroną grup ludzkich praw podstawowych praw człowieka w prawie międzynarodowym. kulturalnych • Deklarację przyjęło Zgromadzenie Ogólne ONZ Niektóre z postanowień Deklaracji: • • • • • • • • • każdy człowiek jest wolny niestosowanie dyskryminacji prawo do sądu prawo do sprawiedliwego procesu prawo do własności prawo do zrzeszania się wyrzeczenie się niewolnictwa zagwarantowanie ochrony prywatności zakaz tortur i nieludzkiego traktowania Inne wartości potwierdzone przez Deklarację to: • • • wolność sumienia wolność wyznania i wolność do zmiany wyznania równość płci Pakty Praw Człowieka 18 .

eliminacji wszystkich form dyskryminacji 19 . humanitarne traktowanie więźniów. o Część III(art. do tworzenia związków zawodowych i ich swobodnej działalności. Międzynarodowy pakt Praw Gospodarczych. religijnych i językowych. wolność rodziców w wyborze szkół). ochrony interesów wynikających z twórczości. ASEAN). Na Międzynarodowy System Ochrony Praw Człowieka składają się obecnie takie dokumenty. zakaz tortur i nieludzkiego traktowania. prawo do uznawania swojej podmiotowości prawnej wszędzie. do udziału w życiu kulturalnym. prawo do wolności osobistej. budowane przez organizacje działające na ograniczonych obszarach (Rada Europy. do korzystania z nauki (podstawowe bezpłatne i powszechne nauczanie. Obejmuje on uniwersalny system ochrony praw człowieka. Społecznych i Kulturalnych (1966). a także systemy regionalne. do życia na odpowiednim poziomie (wolność od głodu. Został stworzony do przyjmowania zawiadomień indywidualnych i zawiadomień od państw. statusie uchodźców (1951).   Międzynarodowy Pakt Praw Cywilnych i Politycznych 1966 (Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych) o Część I(art. sumienia i wyznania. płeć. do ochrony zdrowia. 6-27) -zapewnia podstawowe prawa obywatelskie i polityczne takie jak: zakaz dyskryminacji. szereg szczegółowych konwencji. wolność myśli. natomiast trzecia forma – systemy wyspecjalizowane – koncentruje się na procedurach sankcjonujących prawa ze względu na obszar ich działania. bezpieczeństwo). które uważają się za ofiary naruszenia praw przez państwo-stronę tego paktu do Komitetu Praw człowieka 49. o Część II(art. prawo do życia. o Zgodnie z Paktem Praw Cywilnych i Politycznych powołany został Komitet Praw Człowieka w Genewie. prawo uczestniczenia w wyborze władzy. wypoczynek. korzystania z postępu naukowego. do korzystania ze sprawiedliwych i korzystnych jej warunków (zarobki. prawa humanitarne tworzone w ramach Czerwonego Krzyża). religię lub pochodzenie społeczne. specjalnej ochrony rodziny. jak Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (1948). jednak działania takie muszą być adekwatne do zaistniałej sytuacji i nie mogą pociągać za sobą dyskryminacji ze względu na rasę. 1) -nadanie Narodom prawo do samostanowienia i decydowania o kierunkach własnego rozwoju oraz prawo do korzystania z własnych bogactw naturalnych. ochrona życia prywatnego. 2-5) -określa zobowiązania Państw-Stron Paktu wobec wykonywania jego postanowień. Państwo może podjąć kroki mające na celu częściowe ograniczenie niektórych praw wobec zagrożenia Narodu. Społecznych i Kulturalnych 1966 o Jego artykuły obejmują prawo narodów do samostanowienia i gwarancje równości wszystkich grup wobec stanowionego prawa. równość przed sądami i trybunałami. prawo do posiadania własnych poglądów. i zawiera prawa o charakterze powszechnym i cząstkowym. dzieci. matek. kiedy zaczęto dążyć do objęcia całości praw człowieka (kompleksowa kodyfikacja) w skali światowej (ochrona uniwersalna). równość wobec prawa. nakazuje także wzajemne poszanowanie tych praw przez Państwa-Strony. ukształtował się po II wojnie światowej. który ma charakter globalny. ochrona rodziny ze strony Państwa. nędzy). język. Protokół dodatkowy. wolność poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania. dostępność średniego nauczania. prawo do gromadzenia się i tworzenia stowarzyszeń (w tym związków zawodowych). obowiązek argumentacji wydalenia obcokrajowca. który określał możliwości zgłaszania zawiadomień indywidualnych przez osoby. OPA. Zostało w nim ujęte prawo do pracy. Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych. Oba te systemy stanowią podstawę traktatów generalnych i szczegółowych. chroniące pewne kategorie podmiotów i szczegółowe przedmiotowo (głównie tworzy go ONZ). OJA. zapewnienie zapewnienia praw obywatelskich i politycznych kobietom i mężczyznom na równych zasadach. eliminacji wszystkich form dyskryminacji rasowej (1965). o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa (1948). np. zgodnie z postanowieniami Karty Narodów Zjednoczonych. KBWE.Uniwersalny system ochrony praw człowieka Międzynarodowy System Ochrony Praw Człowieka. ochrona mniejszości etnicznych. do zabezpieczenia społecznego. czyli odnoszą się do specyficznej sytuacji lub określonej grupy podmiotów (np.

W obecnej chwili opiera się ona na 75 umowach międzypaństwowych.Regionalne systemy ochrony praw człowieka Regionalny system ochrony praw człowieka . w systemie ONZ te zadania spełnia Zgromadzenie Ogólne ONZ. petycje) oraz instytucje powołane przez ONZ czy regionalne organizacje służące tym celom. np.kobiet (1979). Konwencja o prawach dziecka z 1989 r. Celem jest zwiększenie efektywności międzynarodowej ochrony praw człowieka. Komitet Praw Człowieka.element międzynarodowego systemu praw człowieka. gdyż państwa danego regionu łączy wspólne dziedzictwo kulturowe i historyczne. Rada Gospodarczo-Społeczna. Komisja Praw Człowieka.. zbrodnie wojenne.  Skargi do tego Trybunału mogą składać : o państwa (tzw. o osoby indywidualne.Zwalczanie rasizmu i nietolerancji 1. takich jak ludobójstwo.... ONZ ma doprowadzić do współpracy między państwami w popieraniu i ochronie swobód dla "wszystkich ludzi. np. forum dyskusyjnym stała się Organizacja Narodów Zjednoczonych. takie jak Powszechna Deklaracja Praw Człowieka z 1948 r. wolność informacji.  umowy poświęcone ochronie poszczególnych grup: cudzoziemców. Unii Europejskiej. bezpaństwowców. Międzynarodowa Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej z 1966 r. Ochrona praw człowieka jest jednym z zadań OJA. kobiet. faktyczna współpraca i gotowość akceptacji wspólnych wartości i norm. rządy państw europejskich zdecydowały się podjąć kroki w celu zbiorowego zagwarantowania niektórych praw wymienionych w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. dzieci. w ramach Rady Europy jest to Europejska Komisja Praw Człowieka i Europejski Trybunał Praw Człowieka. polityka azylowa. Europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 1950 r. praca przymusowa.. języka lub religii. najlepiej rozwinięty system istnieje jednak w Europie. skarga międzypaństwowa). Konwencja dotycząca statusu uchodźców z 1951 r. 50.  Na mocy tego dokumentu powołano Europejski Trybunał Praw Człowieka. najogólniej wyraża już sama preambuła Karty Narodów Zjednoczonych. OPA. Regulacje znajdujemy w : Powszechna Deklaracja Praw Czławieka Konwencje i deklaracje ONZ Europejski system ochrony praw człowieka Europejska Konwencja Praw Człowieka Konwencja o zapobieganiu Torturom Ochrona mniejszości . Składają się nań wzajemnie przenikające i uzupełniające się instytucje i umowy międzynarodowe podpisywane w ramach Rady Europy. podzielonych na trzy kategorie:  umowy ogólne. 20 . 3. KBWE/OBWE. 2. zapobieganie dyskryminacji.  umowy dotyczące konkretnych kwestii. skargi państw. jeńców. Konwencja Praw Dziecka (1989). Konwencja w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z 1948 r. przed którymi stoi międzynarodowy system ochrony praw człowieka. płci. organizacje pozarządowe (tzw. W celu "przywrócenia wiary w podstawowe prawa mężczyzn i kobiet oraz w równość praw narodów wielkich i małych". Oprócz uniwersalnego systemu ochrony praw człowieka istnieje na każdym kontynencie system regionalny ochrony praw człowieka Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i podstawowych wolności 1950  Przyjmując ten dokument. W obręb Międzynarodowy System Ochrony Praw Człowieka wchodzą też środki kontroli przestrzegania praw człowieka (sprawozdania. uchodźców. uzupełnia uniwersalny system ochrony praw człowieka ONZ w zakresie praw człowieka. skarga indywidualna). bez różnicy rasy. grupy osób. Zadania. np.

pochodzeniem. Ochrona praw obywatelskich. Żeby powstała i działa musi być na podstawie umowy międzyn.forma współpracy różnych związków. posiadać zdefiniowany cel i być powołane z mocy umowy międzynarodowej. religia.Międzynarodowych PAKTY Praw Człowieka 52. i org międzynarodowe 53. niepaństwowa. której podstawową cechą jest istnienie stały organów o określonych kompetencjach i uprawnieniach. działających dla realizacji wspólnych celów (Nie jest podmiotem PMP) 21 . miedzy są formą współpracy państw przy czym jest to współpraca stała i zinstytualizowana. instytucji.51. ustaloną w wielostronnej umowie międzynarodowej.określa się zorganizowane przez państwo struktury utworzone w celu rozwoju współpracy. kulturalnych i politycznych jednostki UNESCO rozdziały o ludności. 56. niekiedy aktów prawa wewnętrznego. Definicja org międzynarodowej Organizacje międzynarodowe: ORG rządowa: Organizację rządową można określić jako formę współpracy pastw. Pozarządowe . porozumień nieformalnych. Muszą być one związkiem minimum trzech suwerennych państw. międzynarodową – tworzące: Rządowe . obejmująca względnie stały zakres uczestników i której podstawową cechą jest istnienie stałych organów o określonych kompetencjach i uprawnieniach. Org rządowe i poza rządowe organizajca pozarządowa (inne nazwy: org.Powszechnej deklaracji Praw Człowieka . Organy konstytuujące org. są to zobowiązania wszystkich państw. 55. Oznacza to że państwa powołując do życia organizację muszą mieć pewien zakres wspólnych celów. Grupy ludzkie chronione na podstawie prawa międzynar Pierwsze postanowienia zawierały się w Traktacie Berlińskim i miały na celu ochronę mniejszości narodowych czyli części ludności która różni się od pozostałej ludności danego państwa. werbalne. obejmującą względnie stały zakres uczestników. osób prawnych i fizycznych różnych państw. prawnych. 54. ekonomicznych.zdefiniowano w rezolucji RGiS ONZ z 27 lutego 1950 jako organizacje działające w sferze stosunków międzynarodowych. które nie zostały utworzone na podstawie umowy międzynarodowe. ustalona na podstawie porozumienia nieformalnego lub porozumienia o charakterze wewnątrzprawnym. Od okresu po II wojnie światowej były dołączane nowe postanowienia o przeciwdziałaniu dyskryminacji rasowej. językiem. działających dla realizacji wspólnych celów ORG Pozarządowe: Forma współpracy i współdziałania osób fizycznych. prywatna).Kary NZ . W Karcie NZ znajdują się postanowienia wymagające od wszystkich członków ONZ stosowania zasady równych praw i wolności zasadniczych dla wszystkich. Są one chronione na podstawie: . językowej. Też umowy tylko że mogą być dorozumiane. instytucji i stowarzyszeń pochodzących z różnych państw działających na podstawie różnych dokumentów (tzw. jako element współpracy państw Niewątpliwie org. Organizacje międzyn. Są one ujęte dosyć ogólnie i wymagały rozszerzenia w innych aktach. dla których realizacji gotowe są współpracować bez tego nie uczestniczyły by we wspólnej organizacji.

Organu wyspecjalizowane Mówi o nich KN że różnego rodzaju org. pomocy humanitarnej oraz praw człowieka 22 . ONZ i system NZ Karta narodów zjednoczonych to wielostronna umowa międzynarodowa powołująca do życia i określająca ustrój Organizacji Narodów Zjednoczonych (stąd nazywa się ją czasem Konstytucją ONZ). Program Narodów Zjednoczonych do spraw Rozwoju (UNDP).  ONZ jest powszechną organizacją międzyn. Rady Bezpieczeństwa. wyspecjalizowane. kulturalnych. która jest wielostronną umową międzynarodową.organizacja rządowa (inne nazwy: org.  Podstawą prawną do istnienia i działania ONZ jest Karta Narodów Zjednoczonych. 58. społeczne. Organy regionalne Zagadnienie to zostało ujęte w KN z której wynika. a tylko Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości rezyduje w Hadze. ustalona w wielostronnej umowie międzynarodowej.społeczne) i jest to element niezbędny chociażby po to żeby uniknąć dublowania pracy i osiągnąć większe korzyści. Jest podmiotem prawa międzynarodowego.forma współpracy państw. otwartą warunkowo. Holandia. umowa zawarta miedzy państwami z innych kontynentów jeżeli ich terytoria nie tworzą żadnego geograficznego regionu. 1. Działają one dla rozwoju. korzysta z prawa przywilejów i immunitetów i biernego prawa legislacji  Siedziba ONZ to Nowy Jork  ONZ stawia sobie za cel zapewnienie pokoju i bezp międzynar. przy czym ta rola wykazuje tendencję wzrostu. 2. kulturalne.Posiadać określone kompetencje w ramach dziedzin wymienionych w Art. utworzone na podstawie umów zawartych miedzy rządami i posiadające z mocy swych statutów rozległe kompetencje międzynarodowe w dziedzinach gospodarczych. obejmująca względnie stały zakres uczestników i której podstawową cechą jest istnienie stałych organów o określonych kompetencjach i uprawnieniach. umowa państw należących do tego samego regionu geograficznego lecz nie mających na celu utrzymanie pokoju a tworzenie militarnego bloku. działających dla realizacji wspólnych celów (jest podmiotem PMP) 57. 63). Natomiast nie jest i nie może być układem regionalnym 1. wychowawczych. Działalność org pozarządowych stanowi często nieoficjalną stronę stos międzypaństwowych. 57 Karty NZ (gospodarcze. inne są nastawione na ułatwianie kontaktów pomiędzy określonymi grupami społecznymi i profesjami.Musi być związana z ONZ formalną umową międzynarodową (określoną w Art. państwowa.Zgromadzenia Ogólnego. zbudowana z sześciu organów . – to jest najważniejszy element Organy wyspecjalizowane podlegają kontroli i koordynacji ONZ(Rada Gospodarczo. którą w imieniu ONZ zawiera Rada Gospodarcza i Społeczna.Rządowy charakter 2. ONZ powstał po II wojnie światowej Na System Narodów Zjednoczonych składają się: Organizacja Narodów Zjednoczonych. Światowy Program Żywnościowy (WFP). 60. że są to umowy polityczne zawarte przez państwa okreslonego geograficznie regionu. Obrona w określony regionie może nastąpić za pomocą dozwolonych środków przymusu ale tylko za uprzednią zgodą Rady Bezpieczeństwa i wtedy nazywa się to że jest to pomoc dla akcji zbrojnej ONZ. Rola ogr pozarządowych we współczesnej społeczności międzynar W jednych org dominuje czynnik kształtowania opinii publicznej. takie jak Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci (UNICEF). Rady Gospodarczej i Społecznej. publiczna) . międzyrządowa. zdrowia publicznego i inne pokrewne) 4. Programy i fundusze Narodów Zjednoczonych. Rodzinę ONZ (system ONZ). zdrowotnych będą związane z ONZ. o bardzo szerokich celach i zadaniach. społecznych. rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka. Rady Powierniczej.Powszechny charakter 3. jednak nie precyzuje się dokładnie słowa region może to być cały kontynent. 59. Pięć z nich ma swoją siedzibę w Nowym Jorku. Układy takie są zgodne z KN jeżeli mają na celu utrzymanie bezpieczeństwa i pokoju w regionie. Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości i Sekretariatu. Wraz z ONZ tworzą one tzw. wychowawcze.

Administruje oraz zarządza Sekretariatem. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości – jest to organ sądowy składający się z piętnastu sędziów wybieranych na dziewięcioletnią kadencję. ale obowiązuje zasada rotacji. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO). Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Karta NZ ma pierwszeństwo przed umowami międzynar. ale pozostają osobnymi.. za utrzymanie międzynar pokoju i bezp. Wszystkie ustawy powinny być z nią zgodne (podobnie jak ustawy w państwie zgodne z konstytucją) 62. Karta NZ jako akt konstytuujący miedzynar ogr o char uniwersalnym wielostronna umowa międzynarodowa powołująca do życia i określająca ustrój Organizacji Narodów Zjednoczonych (stąd nazywa się ją czasem Konstytucją ONZ). Trybunał rozpatruje sprawy sporne miedzy państwami. przygotowując je do niepodległości. Siedzibą Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości jest Haga. W skład Rady Powierniczej wchodzili stali członkowie Rady Bezpieczeństwa 5. Organizacja do spraw Wyżywienia 63 i 64 opieka dyplomatyczna i opieka konsularna państwa nad obywatelami 23 . choć może mieć do pięciu delegatów. Oświaty. Zatwierdza budżet i ustala składki członkowskie. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). Sekretariat – na jego czele stoi Sekretarz Generalny ONZ.Społ. 4. Zgromadzenie Ogólne.ponosi opow.jest podstawowy. Realizują one zadania szczegółowe. Nauki i Kultury (UNESCO). Zgromadzenie ma charakter konferencji międzynar zajmującej się wszystkimi sprawami z zakresu Karty NZ. Składa się z pięciu stałych członków (Rosja. Sędziowie jednak mogą zostać wybrani ponownie – reelekcja. Ważne uchwały zapadają większością dziesięciu głosów. 61. Jest traktowana jako pewnego rodzaju prawo konstytucyjne społeczności międzynar. I inni . rolnictwo i meteorologia. zatwierdza porozumienia i układy. Instytucje te koordynują swoją pracę z ONZ dzięki specjalnym umowom. ale tylko wówczas. Struktura ONZ i kompetencje jej organów ONZ posiada 6 głównych organów: 1. Rada Powiernicza. niepodległości przez ostatnie terytorium powiernicze. Republikę Palau – Rada zawiesiła działalność. organem zajmującym się sprawami gosp i społecz oraz koordynacją działań NZ. autonomicznymi organizacjami.składa się ze wszystkich państw. Międzynarodowa Organizacja Pracy. Chiny. ma najszersze kompetencje 2. 3. pełni funkcję mediatora w sporach międzynarodowych. Po ogłoszeniu w 1994 r. Należą do nich m. Ponadto Trybunał wydaje opinie prawne w sprawach kierowanych do niego przez Zgromadzenie Ogólne i Radę Bezpieczeństwa. Liczy 54 członków wybier na 3 lata. koordynuje działania systemu ONZ. dlatego co trzy lata zmienia się 1/3 składu sędziów. in. organizacje wyspecjalizowane. 6. z których każde posiada jeden głos. Wyroki Trybunału są dla państw wiążące.Z ONZ związane są tzw. 7. USA i UK) oraz 10 niestałych wybieranych przez ZO co dwa lata. Rozpatruje ogólne zasady utrzymania pokoju i bezp. reprezentuje Narody Zjednoczone w kontaktach z państwami i innymi organizacjami. który jest wybierany na pięć lat przez Zgromadzenie Ogólne z rekomendacji Rady Bezpieczeństwa. gdy ten tryb rozstrzygania sporów jest przez te państwa zastrzeżony w umowie międzynarodowej. Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Może podejmować uchwały. stosuje sankcje.członków. mające char zaleceń.Wyspecjalizowane organizacje Narodów Zjednoczonych.Rada Powiernicza – przez wiele lat Rada sprawowała nadzór nad terytoriami niesamodzielnymi. połączone z nią umowami międzynarodowymi. Jest ich kilkanaście m. Odegrała istotną rolę w procesie dekolonizacji państw Trzeciego Świata. nadzoruje RGS i RP. wybiera członków organów ONZ. które zajmują się tak zróżnicowanymi dziedzinami jak ochrona zdrowia. Francja. Rada Gosp. prezentuje działania ONZ światowej opinii publicznej.in. gdy same zwrócą się do Trybunału lub. Rada Bezpieczeństwa. przymus. Międzynarodowa Organizacji Pracy (ILO). zajmuje się wszelkimi sporami.

Zasadą jest ze podpisywane przez premiera porozumienia międzynarodowe są zatwierdzane bądź przez sam rząd bądź też wyższe od niego organy państwowe. porozumiewanie się z własnymi obywatelami. rozstrzyganie sporów kapitan-członek załogi. interesy i w ogóle suwerenne prawa narodu. Polityka zagr. które spoczywają na konsulu jest sprawowanie opieki nad obywatelami swojego państwa.in. zgodnie z którymi oświadczenie głowy państwa w sprawach miedzynar jest równoznaczne z oświadczeniem woli państwa i powoduje powstanie skutków prawnych w stos mnar. sporządzanie aktów urodzenia i zgonów. Zakres kompetencji premiera zależy od wewnętrznego ustawodawstwa państwa i zazwyczaj jest określony w konstytucji. c) Premier i rząd . którzy znajdują się na terytorium państwa przyjmującego. 65. w niektórych państwach głowa państwa ma bardzo szerokie kompetencje ale istnieją też kraje. uchwalenie budżetu resortu spraw zagranicznych sprawowanie kontroli nad rządem zazwyczaj poprzez interpelacje posłów i dyskusje na forum parlamentu.premier wraz z rządem na czele którego stoi jest naczelnym wykonawczym i zarządzającym organem władzy państwowej. b) Głowa państwa ? W zależności od ustroju obowiązującego w państwie głowa państwa może być jednoosobowa lub być ciałem zbiorowym (to tak jak u nas. Zakres tych kompetencji zależy w dużej mierze od ustroju państwa. wynika to m..najwyższy organ reprezentujący wolę. Ważną rolę spełnia Komisja Spraw Zagranicznych każdego parlamentu. szef rządu. odzyskania bądź utraty obywatelstwa.. doręczanie pism procesowych. muszą być one także potwierdzone w umowie konsularnej. ustalającym i jednocześnie ustalającym.in. głównie za pośrednictwem ministra spraw zagranicznych i jego resortu.• • • jednym z najważniejszych zadań. wykonywanie uprawnienia w odniesieniu do spraw notarialnych i spadkowych oraz sprawowanie opieki i kurateli. Głowa państwa bez względu na formę reprezentuje państwo w stosunkach międzynar czyli posiada kompetencję mnar i prawo przedstawicielstwa wszechstronnego. a) Parlament . można wyróżnić tu m.in. minister SZ.Wewnętrzne ograny państwa w stos międzynar Działające i mające swą stałą siedzibę w granicach państwa. do czego nie musi mieć specjalnego pełnomocnictwa. W większości państw do parlamentu należy ogólny nadzór i uchwalenie głównych kierunków polityki zagranicznej. Premier sprawuje w imieniu rządu nadzór nad realizacją i operatywnie kieruje polityką zagraniczną państwa. członkowie rządu. polegają one m. badanie i poświadczanie dokumentów pokładowych. na prawie nadzoru i inspekcji w stosunku do własnych statków i samolotów. stosowanie środków dyscyplinarnych. koordynującym i nadzorującym stosunki państwa z zagranicą bądź bezpośrednio bądź za pomocą poszczególnych członków. wiz i innych dokumentów podróży. jest on upoważniony bez specjalnych pełnomocnictw do prowadzenia rokowań z przedstawicielami obcych państw. parlament decyduje lub uczestniczy w wyborze najwyższych organów państwowych jak głowa państwa. Ma prawo oświadczenia woli państwa.!). przyjmowanie oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński. nad którą premier sprawuje ogólne 24 . z funkcji. wydawanie paszportów. które pełni. do jego kompetencji należą sprawy zagraniczne państwa. gdy funkcja sprowadza się do reprezentacyjnej. trzecia grupa funkcji dotyczy żeglugi powietrznej i morskiej. systemu społeczno . Konstytucja zazwyczaj określa treść i zakres uprawnień parlamentu w dziedzinie wykonywania zewnętrznych funkcji państwa. w niektórych państwach zgoda parlamentu jest wymagana do nominacji szefów misji dyplomatycznych. przesłuchiwanie własnych obywateli na wniosek władz państwa wysyłającego. przesłuchiwanie kapitana i członków załogi statków. Podobnie jak głowa państwa.in. którzy zostali aresztowani. można zaliczyć tu m. Organy państwa w stos międzynar Pyt 66 i 67 66.gospodarczego w nim panującego tradycji itd. Zatwierdzanie umów międzynarodowych. czy prowadzenie ewidencji wojskowej. kompetencje głowy państwa w zakresie stosunków międzynar opierają się na normie prawa zwyczajowego i konstytucji. druga grupa funkcji konsula ma charakter uprawnień o charakterze sądowym. udzielanie pomocy lekarskiej oraz wszelkiej innej w razie uszkodzenia statku lub samolotu. udzielanie im pomocy. jedna z jego grup funkcji wynika z przepisów prawa administracyjnego państwa wysyłającego. a także przyjmowanie oświadczeń w sprawie wyboru.

Misja dyplomatyczna posiada w swoim składzie działy: polityczny. Personel placówki zagranicznej dzieli się na dyplomatyczny (radcowie. Do głównych zadań misji dyplomatycznej należy reprezentowanie swojego państwa w kraju przyjmującym.wysyła ambasadorów i przyjmuje ambasadorów obcych państw . realizowana jest głównie przez ministra spraw zagranicznych i jego resort.posiada prawo przedstawicielstwa wszechstronnego Kompetencje głowy państwa w zakresie stosunków międzynarodowych opierają się na normie prawa zwyczajowego i konstytucji. administracyjny. naukowo-techniczny. W zależności od funkcji danej misji w jej strukturze można wyróżnić: biura. immunitet dyplomatyczny.rola tradycyjna. przed którym odpowiada za działalność kierowanego przez siebie resortu. wojskowy. Status prawny placówek zagranicznych normowany jest przez prawo międzynarodowe. konsularny.Zewnętrzne organy państwa w stos międzynar Działające poza granicami państwa. wydziały. Premier jest upoważniony do przeprowadzania bezpośrednio rozmów z przedstawicielami dyplomatycznymi obcych państw. handlowy. Minister jest członkiem rządu. w poselstwie poseł. zgodnie z którymi oświadczenie głowy państwa w sprawach międzynarodowych jest równoznaczne z oświadczeniem woli państwa i powoduje powstanie skutków prawnych w stosunkach międzynarodowych. Prawo do nieograniczonego reprezentowania państwa.prawo zawierania umów międzynarodowych . są one ograniczone: Kompetencje podstawowe: .ratyfikacja. Misja dyplomatyczna Misja dyplomatyczna. Jej działalność oparta jest na ścisłych dyrektywach i poleceniach rządu wysyłającego. nadto sekretariat szefa misji oraz służby techniczne. 72. wywiadowczy. nietykalność osobista. administracyjny. Wyróżnia się dwa rodzaje misji dyplomatycznej: a) ambasady. d) Minister i MSZ zajmują szczególne miejsce w dziedzinie stosunków zewnętrznych państwa. w wyjątkowych wypadkach na czele obu rodzajów może stać chargé d’affaires akredytowany przy ministra spraw zagranicznych. Obecnie uprawnienia określa konsytuacja. oficjalny organ państwowy reprezentujący dany kraj w państwie przyjmującym. Działalnością misji kieruje w ambasadzie ambasador. stały. jak i obiekty cieszą się pewnymi przywilejami i posiadają immunitet. Dla niego i jego resortu jako ważnego działu administracji państwowej należy kierowanie i koordynowanie działalności państwa w dziedzinie stosunków zagranicznych oraz realizacja polityki wytyczonej przez kompetentne organy.wypowiada wojnę i zawiera pokój w imieniu państwa . ekonomiczny.nominacja ambasadora przez głowę państwa .związanie. kulturalny. Status głowy państwa w stos miedzynar Głowa państwa. 69. Zarówno personel. suweren reprezentował państwo na zewnątrz. prasowy. ochrona interesów własnego państwa i obywateli w kraju goszczącym oraz prowadzenie rokowań z reprezentantami rządu państwa przyjmującego. 68. b) poselstwa (ze względów protokolarno-prestiżowych stoi niżej niż ambasada). jak również za pośrednictwem innych ministrów. działy i inne komórki organizacyjne. skodyfikowane w konwencji wiedeńskiej z 1961 oraz normy prawa zwyczajowego. attachaty. Potwierdza to wstęp Konwencji Wiedeńskiej „celem tych immunitetów i 25 . attachés).kierownictwo i nadzór. ostatni akt związania najważniejszych umów . sekretarze. 67. techniczny oraz służbę misji. a także wewnątrzpaństwowe akty prawne. Immunitet dyplomatyczny Uzasadnieniem uprzywilejowanej sytuacji członków misji dyplomatycznej jest konieczność swobodnego wykonywania funkcji.

w więc zakres przedmiotowty. immunitet jurysdykcyjny. nietykalność osobistą. podatków i ubezpieczeń społecznych.najbardziej pełny immunitet w sprawach karnych. Treść (zakres przedmiotowy) przywilejów i immunitetów dyplomatycznych . mienie. cywilnych i administracyjnych: . znaczy to że nie ma wyjątków sąd musi umorzyć takie postępowanie przeciwko osobie posiadającą immunitet dyplomatyczny .in.zapewnienie nietykalności osobistej nakłada na państwo przyjmujące dwa rodzaje obowiązków a) organy państwa nie mogą wobec przedstawiciela dyplomatycznego stosować przymusu w jakiejkolwiek formie. zarówno państwowych jak i regionalnych i komunalnych. czyli – co do zasady – niepodleganie prawu kraju.zrzec może tylko państwo wysyłające Inne przywileje i immunitety dyplomatyczne: . z pewnymi wyjątkami. 71. Konsulów honorowych. w którym się jest akredytowanym. które obejmują m. wykształciła się praktyka powoływania tzw. Korzystają szefowie misji i członkowie personelu dyplomatycznego oraz członkowie ich rodzin pozostający z nimi we wspólnocie domowej. środki transportu. w tym również karnoadministracyjnej. którzy pełnią swe funkcje zawodowo. naruszać bezpieczeństwa lub swobody osobistej oraz nie mogą podejmować niczego co stanowiłoby naruszenie godności lub obrazę przedstawiciela dyplomatycznego. ich treść . zwolnienie od opłat. rozciągającą się także na prywatną rezydencję. o ile nie są obywatelami państwa przyjmującego. podatki pośrednie wliczane w ceny towarów i usług. Osobowe immunitety dyplomatyczne Jeżeli chodzi o immunitety osobowe to należy określić a.z pełnych przywilejów i immunitetów dypl. zakres czasowy – od kiedy do kiedy d.przedstawiciel dyplomatyczny korzysta w państwie przyjmującym z immunitetu jurysdykcyjnego w sprawach karnych. 34 Konwencji Wiedeńskiej jest on zwolniony z wszelkiego rodzaju opłat i podatków. . 26 .immunitet jurysdykcyjny w sprawach cywilnych dotyczy w zasadzie wszystkich spraw.Konsul honorowy Obok służby konsularnej składającej się z urzędników i pracowników państwa wysyłającego. b) organy państwa przyjmującego obowiązane są zapewnić przedstawicielom dyplomatycznym należytą ochronę osobistą aby osoby postronne nie mogły naruszać nietykalności osobistej. zakres terytorialny Do przywilejów i immunitetów osobowych zaliczamy: • • • • • prawo używania flagi i godła (tylko w przypadku szefa misji dyplomatycznej na terenie jego rezydencji prywatnej i w środkach transportu). lecz zabezpieczenie skutecznego wykonywania funkcji przez misje dyplomatyczne reprezentujące ich państwa”. Osoby korzystające z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych (zakres podmiotowy). Zgodnie z art. 72. ich zakres podmiotowy czyli komu dokładnie c.Nietykalność osobista. dokumenty i korespondencję.przedstawiciel dyplomatyczny korzysta z immunitetu podatkowego i celnego. w których przedstawiciel dyplomatyczny mógłby być stroną zarówno z tytułu działalności urzędowej jak i prywatnej. Zrzeczenie się immunitetu jurysdykcyjnego. -Immunitet jurysdykcyjny. osobistych i rzeczowych.przedstawiciel dyplomatyczny nie jest zobowiązany do składania zeznań w charakterze świadka . zwolnienie od rewizji osobistej i rewizji bagażu. pobierają stałe uposażenie i nie mogą zajmować się żadną inną działalnością zarobkową poza funkcjami konsularnymi. Immunitet ten jest także określony jako niepodleganie jurysdykcji policyjnej.przywilejów nie jest zapewnienie korzyści poszczególnym osobom.Immunitet w sprawach administracyjnych obejmuje wszelkiego rodzaju postępowanie administracyjne. czyli jakie konkretnie przysługują przywileje b.

Uprawnienia o charakterze sądowym – porozumiewanie się z obywatelami państwa wysyłającego. akredytowanych przy głowach państw. 75. przesłuchiwanie własnych obywateli. akredytowanych przy głowach państw. że instytucja ta ma charakter fakultatywny i każde państwo ma swobodę w decyzji czy będzie powoływało lub przyjmowało konsulów honorowych 73. gdy państwo X wysyła do państwa Y ambasadora. posłów. Konwencja Wiedeńska stwierdza. Funkcje swe wykonuje z upoważnienia państwa wysyłającego.Prowadzenie rokowań z państwem pobytu . Konsul honorowy może obok funkcji konsularnych prowadzić działalność zarobkową. wszelka pomoc dla załogi. akredytowanych przy ministrach spraw zagranicznych.Informacje o państwie pobytu. do której powinni należeć szefowie ich misji. Na przykład często kupcy przemysłowcy lub inni przedstawiciele miejscowych sfer gospodarczych podejmowali się funkcji konsula honorowego.Reprezentowanie państwa wysyłającego w państwie przyjmującym . kultury. doręczanie pism procesowych.Funkcje misji dyplomatycznych . uważając. przesłuchiwanie kapitanów załogi. oraz innych szefów misji równorzędnego stopnia. zgonów urodzeń małżeństw. ma uprawnienia w dziedzinie handlu. opieka i kuratela h. wykonuje też zadania specjalne (polityczne) a czasami w zastępstwie funkcje dyplmatyczne. szefowie misji dyplomatycznych dzielą się na trzy klasy: 1.Ochrona interesów państwa wysyłającego i jego obywateli . Funkcja związana z żeglugą powietrzną – takie same jak wyzeje. że zapewnienia im to szczególną pozycję społeczną.Konsul honorowy może być obywatelem państwa wysyłającego lub państwa trzeciego. 2. chargé d'affaires. przy czym obowiązuje zasada wzajemności (raczej nie spotyka się sytuacji. Klasy szefów misji dyplomatycznych i procedencja W myśl artykułu 14 Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych z 18 kwietnia 1961 r. Funkcje administracyjne – prowadzenie rejstrów obywateli. Funkcję związanie z żeglugą morską – nadzór. ministrów i internuncjuszów apostolskich.Funkcje misji konsularnych Podstawową funkcją konsula jest ochrona różnorodnych interesów państwa wysyłającego i obywateli w państwie pobytu. f. o utracie i odzyskaniu obywatelstwa g. przy wypadkach. rozwiązywanie sporów miedzy załogą. 27 . Grupa funkcji o charakterze różnorodnym i ogólnym – czuwa nad wykonywaniem umów miedzynarodowych w państwie przyjmującym. ale najczęściej jest obywatelem państwa przyjmującego. inspekcje nad statkami państwa wysyłającego. zdobywane legalnymi sposobami zdobywanie rzetelnych i prawdziwych informacji na temat państwa przyjmującego -Rozwijanie przyjaznych stosunków 74. ale nie pobiera żadnego uposażenia. wydawanie paszportów i wiz. Możne natomiast tytułem rekompensaty za swoje czynności pobierać opłaty konsularne oraz otrzymywać od państwa wysyłającego częściowy lub całkowity zwrot wydatków związanych z utrzymaniem honorowego urzędu konsularnego. ambasadorów i nuncjuszów apostolskich. (przedstawiciel dyplomatyczny reprezentuje państw a konsul ochrania interesy) Konwencja Wiedeńska reguluje funkcje konsula w następujący sposób: e. uprawnienia notarilany. nauki i sportu. Nie wszystkie państwa uznają konsulów honorowych. aresztowanymi w państwie pobytu konsula. 3. a państwo Y do państwa X posła). Państwa uzgadniają między sobą klasę.

m albo wymagane przez pm..Precedencja . Odpowiedzialność międzynar  Podmiot który dopuszcza się czynu zakazanego poprzez działanie lub zaniechanie ponosi odpowiedzialność międzynarodową.  odpowiedzialności podlegają państw ale także mogą jednostki  spowodowanie szkody komuś sam przez się nie stanowi deliktu jeżeli nie wynika z zobowiązań międzynarodowych  odpowiedzialność na zasadzie ryzyka nie wynikająca z naruszenia p. za organy ustawodawcze przez powołanie się na ich konstytucyjną niezawisłość  państwo odp. możliwość przypisania tego naruszenia określonemu podmiotowi prawa międzynarodowego. za zbrodnię międzynarodową i podlega ona ukaraniu na podstawie p.  odpowiedzialność polega na ty że czyn zakazany przez prawo międzynarodowe powoduje powstanie nowych stosunków prawno międzynarodowych. W niektórych krajach uzależniona jest od posiadanych tytułów szlacheckich. Odpowiedzialność wobec jednostki może przekształcić się w odpowiedzialność międzynarodową wobec innego państwa jeżeli państwo zobowiązane nie zadośćuczyni jednostce  Państwo odpowiada za swoje własne postępowanie. Do powstania odpowiedzialności miedzyn.proces ustalania pierwszeństwa pomiędzy szefami misji dyplomatycznych. Odpowiedzialność jednostki w prawie międzynar jednostkę można pociągnąć do odp. W Polsce precedencja uzależniona jest od zajmowanego stanowiska.. W przypadku dyplomatów tej samej rangi. także nawet jeżeli organy przekroczyły swoje uprawnienia lub działyły niezgodnie z poleceniem 78. naruszenia zobowiązanie umowy.  państwo nie może uwolnić się od odp. 76.zbrodnie miedzyn np. przemawiania. także za organy wykonawcze czy administracyjne  odp. że prawo krajowe nie przewiduje takiego przestępstwa ani że jednostka działa jako szef rządu/głowa państwa nie zwalnia od odp. podział zbrodni na: 28 .  naruszenie czyli delikt może molegać na zaniechaniu lub działaniu  zaniechanie polega na tym że państwo nie dołożyło należytych starań aby zapobiec naruszeniu prawa ODPOWIADA ZA  odpowiedzialność ponosi wobec innego państwa. Precedencja to także porządek pierwszeństwa (witania.  wyróżnia się czyny zakazane .m. agresja i delikty – naruszenia zobowiązań  podmiot który szkodę wyrządził zobowiązaniu jest do jej naprawienia szkody w taki sposób aby usunąć wszystkie skutki deliktu i przywrócić stan przedni. zajmowania miejsc) podczas oficjalnych spotkań władz państwowych. a fakt. zazwyczaj decyduje data złożenia listów uwierzytelniających w państwie przyjmującym. Odpowiedzialność państwa  opiera się na prawie zwyczajowym  utrzymując stos. naruszenie zobowiązania międzynarodowego ii. honorowych lub posiadanych odznaczeń. ustalony zasadami protokołu dyplomatycznego. za bezprawny wyrok oraz bezprawną bezczynność organów sądowych. potrzebne są 2 elementy: i.  odp. jednostki lub organizacji. skutki prawne działania organów państwa przypisuje się państwu – odpowiada za wszystkie organy  odpowiedzialność za organy prawotwórcze – ponosi za to że wydały albo nie wydały aktów sprzecznych z p.  w prawie międzynarodowym odpowiedzialność nie jest oparta na zasadzie winy ale na podstawie złamania. z innymi państwami zobowiązane jest dochować zobowiązań i naprawić niesłusznie wyrządzone szkody.m 77.

statutów. oraz regulaminów 80. Działają na podstwie Karty narodów. Siedzibą trybunału jest Haga. a nie normy prawne. zbrodnie przeciwko ludzkości. IV konwencji haskiej o zasadach wojny lądowej (1907). protokołu o zakazie używania broni chemicznej i gazowej (1925) agresja (ale rozpatrywanie spraw z tego punktu jest zawieszone do czasu wypracowania jasnej definicji terminu "agresja") Trybunał może sądzić wyłącznie osoby fizyczne i tylko za czyny popełnione po wejściu w życie statutu lub po jego przyjęciu przez dane państwo. International Criminal Court.zbrodnie przeciwko pokojowi. Międzynarodowe trybunały karne ah hoc (MTKJ i MTKR) 29 . ICC) – pierwszy w historii ludzkości stały sąd międzynarodowy powołany do sądzenia pojedynczych osób oskarżanych o popełnienie najcięższych zbrodni. 79. czyli w oparciu o zasady słuszności. MTS orzeka zgodnie z prawem międzynarodowym. zbrodnie wojenne. oraz regulaminy  stronami statutu mogą być wszyscy członkowie ONZ jak i ci co nie należą  Funkcje: sądzenie i wydawania opinii  opinie doradcze mogą być wydawane na wniosek Zgromadzenia Ogólnego i Rady bezpieczeństwa oraz za zgodą zgromadzenia na żądanie Rady gospodarcze i społecznej ja również powierniczej i org.  Jeżeli strony się na to godzą. 38 Statutu MTS. wybierani na 9 lat. Powstał na podstawie Statutu Rzymskiego. wyspecjalizowanych. Podstawy orzekania są uregulowane w art. 82. MTS  MTS –Międzynarodowy trybunał sprawiedliwości. 81. deklaracje haskie o zakazie używania pocisków z gazami oraz rozszerzających się lub spłaszczających w ciele ludzkim (1899). Trybunał może orzekać ex aequo et bono. MTK Międzynarodowy Trybunał Karny. które miały miejsce po 1 lipca 2002 roku. MTK sądzi następujące zbrodnie: ludobójstwo (na podst. jeden z głównych organów sądowych NZ  podstawą jego działalności są statuty KN. wybiera ich Rada bezpieczeństwa o zgromadzenie ogólne. dlatego po za główną rolą rozstrzygania sporów międzynarodowych i wydawania opinii doradczych w konkretnych prawach działalność ich nie może przyczynić się do wyjaśnienia i uściślania norm prawa międzynarodowego. haskiego dla byłej Jugosławii oraz trybunału w Arushy) zbrodnie wojenne na podstawie: konwencji genewskich o ochronie ofiar wojny (1949) wraz z protokołami dodatkowymi (1977). MTK (ang. co trzy lata następuje częściowe odnowienie 5 sędziów.m czyli umów. definicji zaczerpniętej z konwencji o ściganiu zbrodni ludobójstwa z 1948) zbrodnie przeciwko ludzkości (definicje zaczerpnięte ze statutów trybunałów: norymberskiego.  państwa nie mogą żądać wydania opinii doradczej  organizacja: składa się z 15 niezależnych sędziów wybranych bez względu na ich przynależność państwową . Są to:  umowy międzynarodowe  zwyczaj międzynarodowy  ogólne zasady prawa oraz pomocniczo  orzeczenia sądowe  opinie doktryny. Jurysdykcja międzynar i zasady na których jest oparta    W prawie międzynarodowym sądy działają na podstawie p.

stanowią gwarancję odpowiednio wysokiego poziomu orzecznictwa. czy Sekretarz Generalny.Europejski trybunał praw człowieka Orzeka w sprawach praw człowieka zapisanych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i protokołach dodatkowych do niej. chyba że pozostali sędziowie postanowią większością dwóch trzecich głosów. Sędziowie są wybierani na okres dziewięciu lat. Izby. Biuro Prokuratora Rejestr Biuro Prokuratora mieści się w Hadze. Komitet Ministrów. Zakres jurysdykcji • • • • Mogą być przed nim sądzone osoby oskarżone o następujące czyny: zbrodnie na terytorium Rwandy (niezależnie od obywatelstwa podejrzanego) zbrodnie popełnione przez obywateli Rwandy na terytorium państw sąsiednich Jurysdykcja Trybunału obejmuje wyłącznie czyny popełnione w roku 1994. Sędziowie Trybunału. więc i liczba sędziów Trybunału wynosi 47. W Konwencji przyjęto zasadę. która mogłaby narazić na szwank ich niezależność. że przestał on spełniać stawiane wymogi. Historia i podstawa prawna Struktura Organami Trybunału są: Izby Izba Apelacyjna. Jurysdykcji ICTY podlegają sprawcy 4 kategorii czynów: • naruszenia konwencji genewskich o ochronie ofiar wojny z 1949 • naruszenia praw i obyczajów wojennych • ludobójstwo • zbrodnie przeciwko ludzkości Wśród dokumentów. W okresie sprawowania funkcji wymaga się od nich niepodejmowania jakichkolwiek działalności. że sędziowie rekrutują się po jednym z każdego państwa-strony Konwencji. Oznacza to.(MTKJ)Międzynarodowy Trybunał Karny dla Byłej Jugosławii został utworzony w 1993 r. Rejestr mieszczą się w Aruszy w Zjednoczonej Republice Tanzanii Trybunał składa 14 sędziów wybieranych na 4 lata przez Zgromadzenie Ogólne ONZ na podstawie listy przedłożonej przez Radę Bezpieczeństwa.Prezesem Trybunału jest od 2003 norweski prawnik Erik Møse. na których Trybunał szczególnie często opiera swe oskarżenia. Aktualnie jest 47 takich państw. Jego siedzibą jest Haga w Holandii. na mocy rezolucji 827 Rady Bezpieczeństwa ONZ. zaś jego zastępcy w Kigali w Rwandzie. W skład Trybunału wchodzą wybitni znawcy problematyki ochrony praw człowieka w Europie. Jest on wyłącznie organem Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Izba Apelacyjna. należy wymienić: • konwencję o karaniu zbrodni ludobójstwa z 1948 • IV konwencja haska o zasadach wojny lądowej z 1907 • statut Międzynarodowego Trybunału Wojskowego z 1945 • konwencje genewskie o ochronie ofiar wojny z 1949 Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy (MTKR) Został powołany pod auspicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych do zbadania i rozliczenia zbrodni popełnionych w Rwandzie podczas masowego ludobójstwa które miało miejsce od stycznia do grudnia 1994 roku. Kadencja sędziów upływa także z chwilą osiągnięcia przez nich wieku 70 lat. tak jak są nimi Zgromadzenie Parlamentarne. bezstronność czy utrudnić wykonywanie obowiązków • • 30 . Wbrew potocznym wyobrażeniom Trybunał nie jest organem Rady Europy. od wielu lat zajmujący się tą tematyką. Kategorie ściganych zbrodni: • zbrodnie przeciw ludzkości • zbrodnia ludobójstwa • naruszenia art. że to ta Konwencja i dołączone do niej protokoły określają jego kompetencje i sposób funkcjonowania. że został utworzony na mocy tej Konwencji oraz. Żaden sędzia nie może być odwołany ze swojego urzędu. 3 konwencji genewskich o ochronie ofiar wojny z 1949 i II protokołu fakultatywnego do nich 83. bez możliwości reelekcji.Zakres działania Trybunał sądzi zbrodnie wojenne popełnione na terytorium byłej Jugosławii od dnia 1 stycznia 1991 r.

polega na przekazaniu sporu do rozstrzygnięcia szefowi trzeciego państwa.zazwyczaj orzeczenie wydawane jest przez doradców. rzeki. wadą niefachowość.byłaby to działalność nie do pogodzenia z sędziowską bezstronnością. bez uwzględniania charakterystyki człowieka . morza  granice sztuczne – stworzone przez człowieka.5 lub 3 osobowa. tzn. że na żądanie jednej z nich spór zostaje oddany pod arbitraż. komisja mieszana zapewnia wyższy stopień fachowości. amerykański. oznacza to. a więc suwerenności terytorialnej oznacza:  że ten.tradycyjny.oddanie sporu komisji mieszanej. zaletą pierwszego jest pełna niezależność i większy autorytet sądu rozjemczego. polega na załatwianiu sporów za pomocą orzeczenie wydanego przez jednego lub więcej arbitrów wybranych przez strony. dwa systemy wyznaczania składu osobowego sądów rozjemczych: europejski. a tym samym strony mają możność ograniczenia politycznych reperkusji sporu. wiążącej dane państwo że każde państwo związane jest tylko takimi ograniczeniami.Arbitraż międzynar Inaczej rozjemstwo. jaki uznało. od terytoriów innych państw lub terytoriów nie podlegających niczyjej suwerenności – definicja granic bocznych. Co jest warte podkreślenia .granice geometryczne.przebiegające odcinkami linii prostych @ (granice astronomiczne) 87. Arbitrzy rozstrzygają spór w oparciu o obowiązujące prawo. przyjmując konkretne zobowiązania międzynarodowe  31 . Wszystkie osoby (obywatele i cudzoziemcy) i rzeczy znajdujące się na terytorium państwa podlegają jego władzy i prawu. każde państwo może postępować na własnym terytorium tak jak chce. Rola i rodzaje granicy państwa Granic jest to prostopadła do powierzchni kuli ziemskiej. ale obowiązujące normy prawa międzynarodowego (zwyczajowe i umowne) nakładają nań w tym względzie pewne ograniczenia. Zatem państwo ma pełnię władzy na własnym terytorium. która oddziela terytorium państwa od innych obszarów. pasma gór. pełnej władzy i kompetencji państwa. nie mogą też przyjmować od niego instrukcji.sędziowskich w pełnym wymiarze czasu. że żadna inna władza nie może działać na terytorium państwa bez jego zgody. Rodzaje granic:  granice naturalne – są to te które przebiegają zgodnie z formacjami geograficznymi. Granic również rozgranicza przestrzeń powietrzną i podziemie. Sędzią wybranym z Polski jest Leszek Garlicki. 84. Ponieważ zwierzchnictwo terytorialne jest władzą wyłączną. Terytorium państwa stanowi trójwymiarową przestrzeń. cechą char jest bezpośredni wpływ stron na wybór składu sądzącego. Mimo że kandydatów na sędziów proponują poszczególne państwa-strony Konwencji. w jej skład wchodzą po jednej lub dwie osoby delegowane przez państwa uczestniczące w sporze oraz superarbiter powołany za zgodą obu stron.jeśli na oddanie sporu wymagana jest zgoda obu stron lub obowiązkowy. ale członkowie komisji czują się bardziej adwokatami swoich państw. sędziowie po wyborze nie reprezentują swojego państwa.jeśli strony w umowie zgodziły się. jak dyktują to jego interesy ale uwzględniając normy miedzynarodowe. procedura może mieć char poufny. Przykładowo nie mogą oni doradzać ani reprezentować żadnej ze stron sporu przed Trybunałem . tzn.w Trybunale sędziowie zasiadają we własnym imieniu. kto powołuje się na ograniczenie zwierzchnictwa terytorialnego. Jest to władza najwyższa. pełnia i wyłączna. Tytuł państwa do terytorium 86. Suwerenność terytorialna – zwierzchnictwo terytorialne Zwierzchnictwo terytorialne lub suwerenność to władza państwa na jego terytorium. Może mieć char fakultatywny. musi dowieść. tzn. iż ograniczenie takie wynika z konkretnej normy prawa międzynarodowego. 85. Zasada zwierzchnictwa terytorialnego.

Plebiscyt – ludność zamieszkała na danym obszarze decyduje o przynależności do terytorium. terytorium morze także ulec powiększeniu na skutek budowy falochronów i portów 2. prawo przepływu przez obce morze terytorialne lub immunitety jurysdykcyjne dla dyplomatów) lub na rzecz niektórych konkretnych państw (np. Tak więc na własnym terytorium można robić wszystko. Zwierzchnictwo terytorialne obejmuje władzę polegającą z jednej strony na sprawowaniu w obrębie terytorium wszystkich działań i funkcji właściwych państwu. Istotną rolę pełniła w okresie kolonializmu. POCHODNE – jeżeli państwo nabywa terytorium które należało do innego państwa Cesja – polega na odstąpieniu przez państwo części swojego terytorium na rzecz drugiego w drodze umowy międzynarodowej. Okupacja w tamtym czasie polegała na zatknięciu flagi i uroczystym ogłoszeniu o wzięciu w posiadanie nowego terytorium. Jeśli chodzi o działalność podejmowaną przez państwo na obszarze innego państwa. który narusza suwerenność terytorialną drugiego państwa. Państwo oddające zrzeka się wszelkich swoich praw i tytułów na rzecz innego. 88. Wyróżniamy: Zasada rzeczywistości – dokonania efektywnej okupacji czyli rzeczywistego rozciągnięcia władzy na ziemi niczyjej. Treścią cesji jest przeniesienie suwerenności terytorialnej. wypiętrzenie się terenu lub osuszenie części morza. okupacja terenów nie należących do nikogo Przyrost – na skutek działania sił przyrody lub człowieka poprzez np. - - 89. Państwo A zobowiązuje się zapłacić państwu B jaką kwotę za terytorium. uzależnia się odstąpienie danego obszaru od wypowiedzi ludności. umowy tranzytowe).Sposoby nabycia przez państwo dodatkowego terytorium Wyróżniamy swa sposoby nabycia terytorium: 1. wykonywanie władzy suwerennej na tym terytorium 32 . PIERWOTNE. Cesja odpłatna – zwana umową kupna sprzedaży ale nie dokońca bo nie nabywa się tytułu własności a suwerenność terytorialną. które może spowodować szkodliwe skutki (w sensie fizycznym) obowiązuje zasada: żadne państwo nie może korzystać z własnej suwerenności terytorialnej w sposób.jeżli państwo nabywa terytorium do nikogo nie należące Zawłaszczenie ziemi niczyjej.Okupacja terytorialna Okupacja terytorialna to inaczej zawłaszczenie ziemi niczyjej – obecnie straciła już swoje znacznie bo nie ma obszarów niczyich. Zwierzchnictwo terytorialne może być ograniczone na rzecz społeczności międzynarodowej. co nie jest zakazane przez prawo międzynarodowe. czyli na rzecz wszystkich państw i ich obywateli (np. Cesja wzajemne – kiedy państw w drodze umowy międzynarodowej zobowiązują się do wymiany. z drugiej zaś – na zapobieganiu wykonywania analogicznych działań ze strony innych podmiotów.tzw. Państwo A odda jakieś terytorium wzamian B odda inne.

Status prawny Antarktyki został uregulowany traktatem waszyngtońskim z 1959 r. na mocy traktatu paryskiego został przyznany Norwegii. część państw zgodziła się na zastosowanie tzw. konwencję z Canbery dotyczącą ochrony środowiska morskiego (żywych morskich zasobów Antarktyki). 90% zasobów wody pitnej znajdującej się na całej kuli ziemskiej. przyznana Danii. Polska należy do grona państw konsultatywnych (w 2002 r. który przewiduje. w jej lodach znajduje się ok. 91. Archipelag Spitsbergen. Grenlandia została na mocy orzeczenia Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej z 1933 r. 90.. Żadne państwo nie dopuszcza do korzystania ze swojej przestrzeni powietrznej przez obce 33 . a ZSRR powołała się na prawa Rosji i Norwegia zgodziła się przyznać uprawnienia eksploatacyjne dotyczące węgla kamiennego Rosjanom. Państwa te należą do Rady Państw Arktycznych. W przypadku Arktyki pomiędzy państwami. który był przedmiotem sporów między wieloma państwami w 1920 r. Antarktyka jest ważnym obszarem z ekologicznego punktu widzenia.. Traktat wyróżnia grono państw konsultatywnych. które mają prawo podejmowania decyzji w stosunku do Antarktyki i państw niekonsultatywnych. ramionami (południkami przebiegającymi przez zewnętrzne granice granic tych państw). Antarktyka obejmuje obszar lądowy i morski do 60 stopnia szerokości geograficznej południowej. 91Status przestrzeni powietrznej Każde państwo posiada całkowitą i wyłączną suwerenność w przestrzeni powietrznej ponad swoim terytorium. Teorii sektorów polarnych. 2) W 1988 r. Grenlandia uzyskała status terytorium autonomicznego w ramach państwa Duńskiego. protokół madrycki o ochronie środowiska Antarktyki. Status prawny regionów polarnych W odniesieniu do Arktyki (obszar polarny północny). konwencja z Wellington dotycząca eksploatacji bogactw mineralnych 3) w 1991 r. Pewne różnice stanowisk między Grenlandią a Danią powstały z przystąpieniem Danii do Wspólnot Europejskich. W ramach obszaru Arktyki niektóre uregulowania dotyczą archipelagu Spitsbergen i Grenlandii.? W 1979 r. ale w czasie obowiązywania tego układu nie można zgłaszać nowych roszczeń lub poszerzać roszczeń zgłoszonych. Przyjęte są oczywiście szczegółowe ustalenia dotyczące ochrony środowiska arktycznego. Wykonywanie efektywnej kontroli nad terytorium Prawdopodobnie chodzi o wykonywanie rzeczywistej kontroli nad terytorium czyli władzy faktycznej nad danym terytorium oraz wykonywanie tam władzy suwerennej. w Warszawie odbyło się posiedzenie konsultatywne).. Zawarto także inne porozumienia dotyczące Antarktyki: 1) w 1980 r. Na Spitsbergen Norwegia rozciągnęła swoją strefę ekonomiczną i wykorzystuje ten obszar zgodnie z założeniami traktatu paryskiego w celach pokojowych i jest to obszar zneutralizowany i zdemilitaryzowany. Sprawuje ona nad nim zwierzchnictwo ale o pewne uprawnienia eksploatacyjne upominała się Rosja.. które takiego uprawnienia nie posiadają. dokonano podziałów głównie drogą aktów jednostronnych na sektory polarne. że roszczenia terytorialne do tego obszaru nie wygasają.- zasada jawności – był to obowiązek notyfikowania innym państwom o dokonanym zawłaszczeniu.. W 1953 r. Status prawny Antarktyki. Duńczycy zaakceptowali członkostwo w Unii a mieszkańcy Grenlandii członkostwo odrzucili i w efekcie traktaty wspólnotowe na terytorium Grenlandii. odbyło się referendum i mieszkańcy Grenlandii opowiedzieli się za integracją z Danią.. które sąsiadują z tym obszarem i zgłaszały wobec niego roszczenia terytorialne. ale nie zgodzili się na dalsze propozycje dotyczące wspólnej obrony. które mają kształt trójkątów (ich wierzchołkiem jest biegun północny) ograniczonych bokami.

Przestrzeń powietrzna położona nad morskimi wodami wew oraz nad morzem terytorialnym podlega suwerenności państwa nadbrzeżnego. Konwencja jamajska Prawo morza określa sytuację prawną:p 34 .system poboru opłat na rzece międzynarodowej jest sprawiedliwy .państwa nadbrzeżne zachowują zwierzchnictwo terytorialne i związane z nim uprawnienia nad odcinkami rzeki międzynarodowej. Do przestrzeni kosmicznej nie wolno wprowadzać jakichkolwiek obiektów przenoszących broń masowego zniszczenia.przywożenie pasażerów i ładunku z kraju przynależności statku powietrznego -pr. spośród których najpowszechniej stosowaną[1] jest Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza sporządzona 10 grudnia 1982 w Montego Bay (tzw. powołanej do zarządzenia rzeką miedzynarodową.żeglowność. Talweg).żegluga na całym biegu międzynarodowej rzeki jest wolna i dobywa się na podstawie jednolitych przepisów.zgoda wyrażona w załącznikach konwencji chicagowskiej Układ o 2 wolnościach (wolności tranzytowe): -przelotu bez lądowania -przelotu z lądowaniem dla celów technicznych (niehandlowych) Układ o 5 wolnościach (wolności handlowe): -pr. Katalog podstawowych zasad charakteryzujących rzekę międzynarodową: . . W przypadku żeglownej a rzeka międzynarodowa musi być rzeką spławną ustala się ją w miejscu największej głębokości (tzw.pełna suwerenność państwa nad jego terytorium. Oprócz tego. Nie dotyczy wód archipelagowych. Prawo międzynarodowe reguluje ono przede wszystkim problematykę prawnej klasyfikacji i podziału rzek a także poruszania się po nich co ma oczywiste znaczenie dla transportu wodnego. Zgoda: . zabierania pasażerów i ładunku do krajów trzecich oraz pr. Status rzek międzynar Rzeka znajdująca się na terytorium państwa i tylko na nim podlega pełnemu zwierzchnictwu danego państwa Rzeka międzynarodowa (rzeka umiędzynarodowiona).określenie rzeki międzynarodowej jest oparte na elementach geograficznych i prawnych . przywożenia pasażerów i ładunku z 93. zabierania pasażerów i ładunku do kraju przynależności statku powietrznego -pr. wyrażona przez strony konwencji. Wolność żeglugi (na rzekach) jest to zabezpieczone umową miedzynarodową prawo do nieskrępowanego poruszania się po nurcie rzeki statków wszystkich państw . Każdy obiekt wyniesiony w przestrzeń kosmiczną ma przynależność państwa. Status przestrzeni powietrznej. pośrodku nurtu rzeki. w którym jest zarejestrowany i na jego pokładzie obowiązuje prawo tego państwa.przepływa kolejno przez terytoria co najmniej 2 państw lub stanowi granicę między nimi . prawo międzynarodowe publiczne podejmuje kwestię metod wyznaczenia granicy na rzece.samoloty bez wyraźnej zgody.prawne. przepływającej przez jej terytorium.skład i kompetencje komisji międzynarodowej.Status przestrzeni kosmicznej Przestrzeń kosmiczna wraz z wszelkimi znajdującymi się w niej ciałami niebieskimi nie może być zawłaszczana przez państwa i jest otwarta dla badań i użytkowania na równych zasadach przez wszystkie kraje.geograficzne. Jednocześnie astronautów uważa się za wysłanników całej ludzkości i w razie potrzeby każde państwo powinno udzielić im pomocy. określa umowa międzynarodowa Pozostaje jeszcze kwestia sposobu ustalania granicy na rzece międzynarodowej. Podstawa prawna statusu morza w prawie międzynar Prawo morza opiera się na zwyczaju międzynarodowym oraz umowach międzynarodowych. . Samoloty mogą przelatywać tylko za zgodą państwa terytorialnego. może być także lądowanie dla celów technicznych .rzeka spełniająca określone warunki: . Nadmienić należy że na rzekach nieżeglownych granice ustala się na medianie tj.loty o charakterze regularnym.jest spławna. 94. wpada do morza lub jest z nim połączona pośrednio przez kanał lub inną rzekę. żeglowana.na nieregularne loty statków cywilnych w konwencji chicagowskiej.na mocy UM została ustanowiona na rzece wolność żeglugi dla statków handlowych wszystkich państw. 95.

Filipiny. w tym pozostające w niehandlowej służbie państwowej. reguluje zasady korzystania z obszarów morza pełnego znajdującego się poza zasięgiem zwierzchnictwa terytorialnego państw nadbrzeżnych. W skład terytorium państwa (wód terytorialnych). Zatoka Laholm.patrz: konwencja genewska o morzu terytorialnym 97. Państwami takimi są np. Status morza terytorialnego pas wód przybrzeżnych. Państwa nadbrzeżne. Jamajka). wydając szczegółowe ustawy . Fidżii. mogą wchodzić wody wewnętrzne (morskie wody wewnętrzne) i wody archipelagowe (w przypadku państw archipelagowych). ustaliła i kodyfikowała większość zagadnień prawa morza. do którego należy dany odcinek wybrzeża. statków. morze otwarte (ang. 6. Konwencja z Montego Bay wymagała ratyfikacji 60 państw i weszła w życie 16. wolność rybołówstwa. W strefie tej żadne państwo nie posiada zwierzchnictwa terytorialnego. Zgodnie z Konwencja prawa morza mogą one zawłaszczać obszary morskie położone między wyspami archipelagów. która rozwinęła. poza morzem terytorialnym. 35 . które nie stanowią wyłącznej strefy ekonomicznej.obszarów morskich. 2. 5. Cechy państwa archipelagowego Charakteryzują się tym. sportowe i inne. Dopiero III Konferencja Prawa Morza doprowadziła w 1982r. Morze białe. 98. statki straży granicznej) mogą korzystać z prawa nieszkodliwego przepływu (bez potrzeby uzyskania zezwolenia czy notyfikacji . Status zatok i wysp w prawie międzynar Wodami wewnętrznymi są zatoki których brzegi należą tylko do jednego państwa jeśli odległość między punktami wytyczającymi jej naturalne ujście nie przekracza 24 mil. wolność układania kabli podmorskich i rurociągów. na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa. wód wewnętrznych ani wód archipelagowych żadnego państwa. 86 konwencji o prawie morza.11. dokonuje unifikacji przepisów wewnętrznych dotyczących obrotu morskiego. 3. wolność przelotu. 3 konwencji o prawie morza) od linii podstawowej. W pasie wód morza terytorialnego wszystkie statki (statki handlowe. jak okręty. Indonezja.1994r. morza terytorialnego. które spełnia następujące przesłanki: 1. są to wszelkie części morza. z wyjątkiem obowiązywania na tym morzu prawa nieszkodliwego przepływu. Hudsona. Zatok historycznych choć szerokość ich rozwarcia jest większa niż 24 mile. Status morza pełnego i jego wolności Morze pełne. 4. wolność badań naukowych. które już były objęte konwencjami brukselskimi. które stanowią tzw. Za zatoki historyczne uznawane są min. Do wód wewnętrznych zalicza się także wody tzw. między innymi określa status prawny wód wewnętrznych i innych obszarów morskich (zasady delimitacji). III Konwencja Prawa Morza ustala zasady międzynarodowego prawa morza. Z powodu długotrwałego i efektywnego wykonywania zwierzchnictwa terytorialnego przez państwo nadbrzeżne uznawane przez inne podmioty. 99. rybackie. Według art. 96. 87 Konwencji na morzu otwartym państwom przysługują następujące wolności: wolność żeglugi. Pod względem prawnym status morza terytorialnego nie różni się od statusu terytorium lądowego państwa nadbrzeżnego. High Seas) – zgodnie z art. że całe ich terytorium składa się z archipelagów i wysp. do przyjęcia Konwencji Prawa Morza z Montego Bay ( Kingston. wolność budowania wysp i innych instalacji. rozporządzenia i zarządzenia. w tym również takie. w związku z czym mogą z niej korzystać na równych zasadach wszystkie państwa. wody archipelagowe. które są członkami Konwencji wprowadzają ją w życie. Szerokość pasa morza terytorialnego nie może przekroczyć 12 mil morskich – art. Państwem archipelagowym może być na podstawie jednostronnej deklaracji jedynie państwo.

tworzących całość geograficzną. wód morskich . a wyjątkowo zaś . które ma dostęp do szelfu sprawuje nad nim suwerenną władzę w celu poszukiwania i eksploatacji jego zasobów naturalnych. zazwyczaj do głębokości 200 m. nie określa wyłączności. 101. ale nie mają one tak bezwzględnego charakteru jak na morzu pełnym i powinny być wykonywane z uwzględnieniem prawa państwa nadbrzeżnego. ochrony i gospodarowania zasobami naturalnymi zarówno żywymi jak i mineralnymi. Prawa państwa nadbrzeżenego w strefie:  mają charakter gospodarczy. państwo archipelagowe posiada pełną suwerenność nad zasobami naturalnymi tych wód. polityczną. oraz sprawuje jurysdykcję nad przebywającymi tam statkami.sytuują się one pomiędzy statusem wód wewnętrznych a statusem morza terytorialnego. przeloty. 100.  Prawa państwa do szelfu nie wpływają na sytuacje prawną wód porywających szelf jako wód morza pełnego. są jednak inaczej uregulowane co do korzystania z zasobów mineralnych i żywych. leżące poza granicami morza terytorialnego.  Granica szelfu jest z jednej strony określona przez głębokość dna morskiego (200 m) a z drugiej przez możliwość eksploatacji zasobów naturalnych szelfu. 46) stosunek powierzchni wód archipelagowych do terytorium lądowego nie jest większy niż 9:1 (art.1) odległość między wyspami nie przekracza 100 mil morskich. 47. NIEODNAWIALNE czyli Mineralne i podziemia –(odesłanie do praw szelfu) prawa tych państw mają charakter wyłączny. Prawa innych państw do korzystania ze strefy:  przede wszystkim wolności komunikacyjne takie jak na morzu pełnym( w szczególności żegluga. lecz obszar szczególnego rodzaju nie będący ani morzem terytorialnym ani morzem pełnym  szerokość nie może przekraczać 200mil od linii podstawowej.  Prawna regulację praw do szelfu określa konwencja genewska o szelfie kontynentalnym z 1952r. Wyłączna sfera ekonomiczna Strefą ekonomiczną w Konwencji prawa morza nazywaną wyłączną strefą ekonomiczną jest obszar rozciągający się poza morzem terytorialnym nad którym państwo nadbrzeżne posiada suwerenne prawa do celu poszukiwania. układanie kabli. jak również dna morskiego i jego podziemia. i jego podziemia.125 mil (art. Szelf kontynentalny  Są to płytkie obszary dna morskiego. powietrzną nad tymi wodami.• • • położone jest w całości na wyspach co najmniej jednego archipelagu. Jeśli państwo ich nie eksploatuje to nikt inny bez jego zgody robić tego nie morze. ODNAWIALNE czyli żywe – konwencja wprowadza zasady optymalnego wykorzystania. oraz gospodarczą (art. nawet jeżeli sami z nich nie korzystają.państwa archipelagowe grodzą spore fragmenty oceanu pomiędzy wyspami zamiast kreślić 12-milowe okręgi wokół każdej z wysp zakresie uprawnień przysługujących państwu na jego wodach archipelagowych . 36 . od kótrej mierzy się morze terytorialne. Jeżeli państwo nie może pozyskać dopuszczalnego odłowu to powinno dopuścić innych rybaków na określonych przez siebie zasadach do nadwyżki połowowej. 47. niż w ramach tradycyjnego reżimu morza terytorialnego . rurociągów). tylko osoby upoważnione przez to prawo mogą prowadzić poszukiwania i je eksploatować.  strefa nie stanowi części terytorium.  Każde państwo.2) Korzyści wynikające ze statusu państwa archipelagowego polegają na: • • możliwości rozciągnięcia suwerenności nad dużo szerszym akwenem. eksploatacji. ani na syt. szerokość szelfu 200mil  prawa państwa nadbrzeżnego mają charakter wyłączny tzn. a więc grupie wysp nie różniących się między sobą w sposób zasadniczy wielkością czy pochodzeniem geologicznym.

b) prawne . dobrych usług i mediacji. Spory zwykłe (nie zagrażające międzynarodowemu pokojowi i bezpieczeństwu) państwa mogą pozostawić niezałatwione 37 .spór ma charakter prawny jeżeli strony opierają swoje pretensje na argumentach natury prawnej. czyli wskazanie przedmiotu sporu. (obejmują cztery kategorie sporów wymienionych w statucie MTS i dotyczących: − wykładni traktatów − wszelkich kwestii prawa międzynarodowego − faktu. w której państwa występują ze skonkretyzowanymi.  Spory należy odróżniać od konfliktów międzynarodowych. Wyroki najczęściej dotyczą one nielegalnego połowu ryb w strefie ekonomicznej. połowu pewnych gatunków ryb z pewnymi ograniczeniami oraz ochrony środowiska morskiego.102. na obowiązującym przepisie prawnym. 287 Konwencji Narodów Zjednoczonych z dnia 10 grudnia 1982 r.Rodzaje sporów międzynarodowych Spory międzynarodowe mogą być przedmiotem różnych podziałów i klasyfikacji: a) powszechne (wielostronne lub regionalne) b) bilateralne (dwustronne) Podział na spory: a) zwykłe (w danym momencie nie zagrażają pokojowi i bezpieczeństwu międzynarodowemu) b) kwalifikowane (stwarzają zagrożenie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego) Spór kwalifikowany powinien być oddany procedurze jego uregulowania Podział na spory: a) polityczne (dotyczą prestiżu i żywotnych interesów państwa. którego stwierdzenie oznaczałoby naruszenie prawa wysokości i charakteru odszkodowania 105. Jego kompetencja obejmuje spory dotyczące interpretacji lub stosowania Konwencji o prawie morza. za pomocą komisji badań. Współczesne prawo międzynarodowe nakazuje załatwiać spory międzynarodowe metodami pokojowymi. Międzynar trybunał prawa morza Międzynarodowy Trybunał Prawa Morza został utworzony w roku 1996 zgodnie z art.Spór międzynar  Przez spór rozumiemy taką sytuację. 103. koncyliacji. które są sporami. wybieranych przez strony konwencji na specjalnie w tym celu zwoływanych spotkaniach. W jego skład wchodzi 21 niezawisłych sędziów. sprzecznymi stanowiskami i roszczeniami. 104. bez uciekania się do siły lub groźby użycia siły. który określa spór jest kontestacja sporu. o prawie morza. To rozstrzyganie sporów za pomocą rokowań bezpośrednichnegocjacji. Decyzje trybunału są ostateczne i wiążące tylko dla stron sporu i tylko w danej sprawie. w których istnieje groźba użycia siły lub siła została zastosowana. Siedziba trybunału mieści się w Hamburgu. reprezentujących główne systemy prawne świata. nie bardzo mogą być rozpatrywane na drodze sądowej) nie a reguł prawnych które mogły by być zastosowane do rozstrzygnięcia sporu .Pokojowe załatwianie sporów Jest to nie uciekanie się do drogi wojennej. w myśl której środki dążące do użycia siły są uważane za bezprawne. Jest ważną zasadą.  Elementem.

Jako. która dwukrotnie za naszego życia wyrządziła ludzkości niewypowiedziane cierpienia”. iż: „Akcja ta może obejmować demonstrację. tzw. które złamało tą zasadę (rozpoczęło wojnę z innym krajem z paktu) automatycznie przestawało korzystać z ochrony paktu. wojnę sankcyjną. konieczne dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.”. Rada Bezpieczeństwa albo Zgromadzenie Ogólne powołują w pewnych przypadkach tzw. Legalne środki użycia siły w prawie międzynarodowym 1. Samoobrona wyprzedzająca na podstawie określonych warunków 3. rozbrajania członków lokalnych band. powietrznych. Pakt ten nie wykluczał jednak możliwości prowadzenia wojny obronnej. że wojna agresywna stała się nielegalna. że podstawowym zadaniem ONZ jest utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. 51. Powstanie ich zwykle wiąże się z wyrażeniem zgody przez państwo. który wyraźnie definiuje możliwości Rady Bezpieczeństwa i zezwala tejże Radzie na stosowanie sankcji militarnych w celu przywrócenia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. „uchronić przyszłe pokolenia od klęski wojny. które mogłyby powstać między nimi.: „postępować tolerancyjnie i żyć ze sobą w pokoju jak dobrzy sąsiedzi. Art. że: „załatwianie i rozstrzyganie wszystkich sporów i konfliktów bez względu na ich naturę i pochodzenie. że kraje wyrzekły się wojny jako narzędzia polityki narodowej. Jakkolwiek kontyngenty wojskowe partycypujących państw zachowują swoją narodową odrębność. Państwo. 107. 42 Karty). niż określone w art. Co do zasady członkowie sił pokojowych mogą używać siły zbrojnej wyłącznie w samoobronie. morskich lub lądowych członków Organizacji Narodów Zjednoczonych. w którym wyraźnie przeczytać możemy: „Żadne postanowienie niniejszej Karty nie narusza naturalnego prawa każdego członka Organizacji Narodów Zjednoczonych. to jednak pozostają one pod zwierzchnią władzą i kontrolą Organizacji. 4 głosi. że: „Wszyscy członkowie powstrzymają się w swych stosunkach międzynarodowych od groźby użycia siły lub użycia jej przeciwko integralności terytorialnej lub niezawisłości politycznej któregokolwiek państwa bądź w jakikolwiek inny sposób niezgodny z celami Organizacji Narodów Zjednoczonych. Karty Narodów Zjednoczonych mówi o tym. 2 ust. Wyrażone jest to w art. Siły pokojowe 2. iż potępiają: „uciekanie się do wojny w celu załatwienia sporów międzynarodowych i wyrzekają się jej jako narzędzia polityki narodowej w swych wzajemnych stosunkach.”. wielostronną. peacekeeping forces) dla zrealizowania oznaczonych celów rozjemczych lub stabilizacyjnych (a zatem zasadniczo innych.”. ten informuje. zanim Rada Bezpieczeństwa zastosuje środki. Zakaz użycia siły w prawie międzynar i zakaz agresji (LN i ONZ)  Pierwszą umową międzynarodową. którzy destabilizują sytuację w 38 . wspomniane jest.”. błękitne hełmy. pakt dopuszczał akcję zbiorową Ligi Narodów. przeciwko któremu dokonano zbrojnej napaści. Ponadto strony w art. do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony. Karta dopuszcza jednak samoobronę i zbiorową akcję przeciw agresorowi. blokadę i inne operacje sił zbrojnych. która zawierała bezwzględny zakaz wszczynania i prowadzenia wojny agresywnej był podpisany w Paryżu w 1928 roku pakt Brianda – Kellogga. Drugim wyjątkiem art. zjednoczyć swe siły dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa”. drugim uznały. Jednak w szczególnych przypadkach Rada upoważnia uczestników misji pokojowych do używania siły zbrojnej dla realizacji pewnych określonych celów (np. zgodnie z zasadami sprawiedliwości i prawa międzynarodowego. że wszelkie akty agresji i inne naruszenia pokoju należy łagodzić lub załatwiać pokojowymi sposobami.106. która obowiązywała ok. zabezpieczenia bezpieczeństwa dostaw pomocy humanitarnej. W tym samym art.”. 60 państw w 1939 roku. Natomiast art. Była to umowa otwarta.  Na zasadzie bezwzględnego zakazu agresji zbudowany jest system ONZ. Samoobrona w przypadku napaści zbrojnej Wspomnieć należy także o szczególnym przypadku użycia siły zbrojnej na podstawie upoważnienia organów ONZ. powinno być osiągane za pomocą tylko środków pokojowych.  siły pokojowe (tzw. państwa oświadczyły. Już w pierwszym art. Ta deklaracja krajów podpisujących pakt oznaczała. w którym dana misja ma działać. 42. Pierwszy art.

108. 41 Karty mogłyby się okazać niewystarczające dla utrzymania lub przywrócenia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Jeżeli Rada uzna jednak.na podstawie art. 42 Karty – może podjąć decyzję o przeprowadzeniu akcji zbrojnej. np.symetryczna. bądź takimi się okazały. że środki przewidziane w art. jak zastosowane przez to inne państwo. 109. Środkami odwetowymi mogą być np. to nie jest takie istotne. że zgodna z prawem międzynarodowym jest tzw. jak tylko przez użycie siły. atak już został przeprowadzony a istnieje niebezpieczeństwo jego ponowienia). 41 stanowi podstawę do zastosowania środków nie polegających na użyciu siły zbrojnej (np. na którym spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego.Rady Bezpieczeństwa może zastosować środki sankcji wobec państwa. System sankcji międzynar Obecnie instytucją dysponującą prawem stosowania przymusu (sankcji|) jest ONZ. o których mowa określone zostały w art. wówczas . samoobrona wyprzedzająca (anticipatory self-defence). Wyróżniamy 3 rodzaje sankcji prawa międzynarodowego: 1)Natury psychologicznej – stwierdzenie naruszenia prawa i napiętnowanie państwa które naruszyło prawo przez światową opinię publiczną poprzez formalną rezolucję lub orzeczenie organu międzynarodowego.wyjaśnienie pojęcia (Retorsje . jeśli działanie powodujące ich zastosowanie nie jest naruszeniem prawa 39 . że ONZ na podstawie decyzji jednego ze swoich głównych organów. The United Nations Operation in Somalia)  Powszechnie przyjmuje się. Rola rady bezpieczeństwa w stwierdzaniu zagrożenia dla pokoju lub akt agresji Rada Bezpieczeństwa jest organem ONZ. Mogą być stosowane. Nie dysponuje prawem do użycia siły w każdym przypadku. retorsje lub represalia i embargo 3)Sankcje zorganizowane – stosowane nie przez pokrzywdzone państwo ale przez właściwy organ międzynarodowy. Mogą mieć charakter organizacyjny (np. W przypadku stwierdzenia przez Radę wszelkiej okoliczności zagrażającej pokojowi. zakłócenia pokoju lub aktu agresji może ona podjąć decyzję w przedmiocie zastosowania odpowiednich środków. wykluczenie z organizacji). Środki. aby utrzymać albo przywrócić międzynarodowy pokój i bezpieczeństwo. które dopuściło się zagrożenia pokoju. Określenie używane w języku dyplomatycznym oraz w stosunkach gospodarczych pomiędzy państwami Retorsje powinny ograniczyć się do środków tego samego rodzaju.  Zgodnie z art.w odpowiedzi na nieprzyjazne działanie innego państwa. zgodna z prawem międzynarodowym (ale nieprzyjazna) działalność podejmowana przez państwo jako odwet . nałożeniu sankcji ekonomicznych na państwo. (c) niebezpieczeństwu nie można inaczej zapobiec. choć nie dotarł on jeszcze do granic państwa będącego celem. (b) istnienie tego niebezpieczeństwa jest udowodnione ponad wszelką wątpliwość. Art. gospodarczy. o ile łącznie spełnione są następujące warunki: (a) państwu zagraża bezpośrednio atak zbrojny na wielką skalę (np. naruszenia pokoju lub aktów agresji. którego czyny zagrażają pokojowi lub na zerwaniu z nim stosunków dyplomatycznych). 51 Karty. polityczny a nawet wojskowy. System Narodów Zjednoczonych nie wykluczając jeszcze indywidualnego lub zbiorowego użycia siły do odparcia zbrojnego ataku. tylko w wyżej określonych. ruchy wojsk przeciwnika wskazują na rozpoczęcie ataku. przewiduje. 2)natury odwetowej – stosowane indywidualnie przez państwo pokrzywdzone lub zbiorowo przy udziale innych państw.danym państwie. 41 i 42 Karty. każdemu państwu przysługuje niepozbywalne prawo do samoobrony w przypadku napaści zbrojnej.

Umawiające się Strony potwierdzają. e) przymusowe przekazywanie dzieci członków grupy do innej grupy. Zbrodnia agresji Wojna agresywna uznawana jest za największe zagrożenie dla międzynarodowego pokoju oraz za „najcięższą zbrodnię prawa międzynarodowego. stanowi zbrodnię w obliczu prawa międzynarodowego. albo w jakikolwiek inny sposób niezgodny z Kartą Narodów Zjednoczonych”.międzynarodowego (np. zamrożenie środków na rachunku bankowym innego państwa). obliczonych na spowodowanie ich całkowitego lub częściowego zniszczenia fizycznego. dokonany w zamiarze zniszczenia w całości lub części grup narodowych. Artykuł III. niekiedy też podniesienie ceł). b) spowodowanie poważnego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia psychicznego członków grupy. że agresja pociąga za sobą odpowiedzialność międzynarodową. 40 . że zbrodnia agresji „obejmuje planowanie. gdyż z niej wynikają inne zbrodnie. Uznano. Ludobójstwo jako zbrodnia międzynar Ludobójstwo – zbrodnia przeciwko ludzkości. religijnych lub rasowych. które mają na celu wstrzymanie urodzin w obrębie grupy. c) rozmyślne stworzenie dla członków grupy warunków życia. a sama pochłania największą liczbę ofiar i powoduje największe zniszczenie”. zarówno poprzez fizyczne zabójstwa członków grupy.) Represalia – symetryczna działalność odwetowa będąca odpowiedzią na bezprawną działalność drugiego państwa środkami takimi samymi (czyli także bezprawnymi). oraz zobowiązują się zapobiegać tej zbrodni i karać ją. Działanie mające charakter retorsji powinno zakończyć się natychmiast po ustaniu działania. Natomiast koordynator ds. Artykuł I. lecz usprawiedliwionymi w konkretnej sytuacji (np. Zbrodni Agresji w „Szkicu podsumowania dyskusji” przedstawionym w 2002 r. Jako przykładowe formy represaliów wymienić można: zajęcie majątku drugiego państwa (np. ale nie odnosi się do odpowiedzialności indywidualnej i dlatego też nie może stanowić podstawy pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności. grup etnicznych. d) usiłowanie popełnienia ludobójstwa. wszczynanie lub prowadzenie wojny napastniczej”. Rezolucja stanowi co prawda. integralności terytorialnej lub politycznej niezależności drugiego państwa. Stosowaniem represaliów rządzą zasady proporcjonalności i humanitaryzmu. które stanowiło jego przyczynę.zawieszenie stosowania umowy międzynarodowej przez jedną ze stron w odpowiedzi na niewykonywanie przez drugą stronę innej umowy między nimi obowiązującej (zgodnie z zasadą In adimplenti non est adimplendum (nie ma obowiązku szanowania własnych zobowiązań. obejmująca celowe wyniszczanie całych lub części narodów. które z uwagi na 111. jak i kontrolę urodzin. zajęcie majątku drugiego państwa). W rozumieniu Konwencji niniejszej ludobójstwem jest którykolwiek z następujących czynów. Następujące czyny podlegają karze: a) ludobójstwo. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję w sprawie definicji agresji jako „użycia siły zbrojnej przeciwko suwerenności. przygotowanie. c) bezpośrednie i publiczne podżeganie do popełnienia ludobójstwa. jako takich: a) zabójstwo członków grupy. popełnione zarówno w czasie pokoju jak podczas wojny. d) stosowanie środków. państwa uczestniczące w pracach nad Statutem MTK przedstawiły propozycje co do znamion przedmiotowych zbrodni agresji. w połowie 1999 r. Stosowaniem retorsji winna rządzić zasada proporcjonalności. przymusowe odbieranie dzieci czy stworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie. że ludobójstwo. jeżeli druga strona nie szanuje swoich) 110. b) zmowa w celu popełnienia ludobójstwa. uznanie przedstawiciela dyplomatycznego persona non grata. zaproponował uznanie za zbrodnię agresji tylko takie użycie sił zbrojnych. etnicznych. Artykuł II. rasowych lub religijnych. Dopiero w 1974 r.

) 113. zbrodnie przeciw pokojowi. podmiot (organizacja międzynarodowa. ZAŁĄCZNIK V do Karty Międzynarodowego Trybunału Wojskowego Art. który jest częścią Traktatu Rzymskiego. grupę państw.. narodowościowej. w którym zbrodni dokonano. wymienionych w Artykule III. deportacja i inne czyny nieludzkie. organizację międzynarodową przeciwko innemu państwu głównie w celu ochrony jego obywateli przed masowymi naruszeniami uznanych międzynarodowo praw człowieka”. Zasadniczo na interwencję humanitarną składają się następujące elementy: 1. Trybunał ustanowiony na mocy Porozumienia wspomnianego w art. co wprowadzało większą możliwość nadużywania tego pojęcia w celach propagandowych. "zbrodnie przeciw ludzkości" przed powstaniem Międzynarodowego Trybunału Karnego nie były pojęciem zbyt dobrze zdefiniowanym. etnicznej. bądź jako członkowie organizacji. wytępianie. rasowej. Nie ma określonej.e) współudział w ludobójstwie Artykuł IV. i inne. niezależnie od tego. czy też stało w sprzeczności z prawem kraju. masowe morderstwa na Bałkanach w latach 90. I niniejszej Karty. które zostały zdefiniowane w Kodeksie Zbrodni przeciw Ludzkości. które działając w interesie państw Osi Europejskiej bądź osobiście. Murphy’ego „humanitarna interwencja jest groźbą lub użyciem siły przez państwo. (W przeciwieństwie do np.. będą karani bez względu na to. przed wojną lub podczas niej. religijnej lub światopoglądowej. wiekowej. zbrodnie przeciw ludzkości. eksterminację narodu żydowskiego. Obecnie prawo międzynarodowe uznaje za zbrodnię przeciw ludzkości rażące naruszenie dowolnego punktu Karty Praw Narodów ONZ oraz dodatkowo kilka innych zbrodni. czy było to zgodne. czy są konstytucyjnie odpowiedzialnymi członkami rządu. musi dojść do „katastrofy humanitarnej”).. zbrodnie stalinowskie. państwo lub grupa państw).Zbrodnie przeciwko ludności Zbrodnie przeciwko ludzkości – ogólna nazwa używana dla określenia pewnych zachowań skierowanych przeciwko określonej grupie społecznej.. faktyczne użycie siły.Humanitarna interwencja Według D. że zachowania będące zbrodniami przeciwko ludzkości muszą dotyczyć określonej społeczności i łamać podstawowe prawa człowieka. przyczyna (masowe naruszenie praw człowieka – kryterium ilościowe. popełniły jakiekolwiek z poniżej wymienionych przestępstw. 3. podpisanego przez wszystkie kraje członkowskie ONZ w 1998 r i stanowi podstawę działania Międzynarodowego Trybunału Karnego. obracanie ludzi w niewolników. władny będzie sądzić i karać osoby. funkcjonariuszami publicznymi czy też osobami prywatnymi. powszechnie przyjętej definicji zbrodni przeciwko ludzkości. W doktrynach filozoficznych i prawnych zazwyczaj podkreśla się. albo prześladowania ze względów politycznych. 41 . mianowicie: morderstwa. których dopuszczono się przeciwko jakiejkolwiek ludności cywilnej. mający sądzić i karać głównych przestępców wojennych Osi Europejskiej. Czyny niżej wymienione albo niektóre z nich podlegają jurysdykcji Trybunału i pociągają za sobą odpowiedzialność osobistą: a. rasowych lub religijnych przy popełnianiu jakiejkolwiek zbrodni wchodzącej w zakres kompetencji Trybunału lub w związku z nią. b. c. Za zbrodnie przeciwko ludzkości często uważa się zbrodnie nazistowskie w okupowanych krajach Europy w czasie II wojny światowej. 2. zbrodnie wojenne. ludobójstwa czy zbrodni wojennych. VI. 112. np. Winni ludobójstwa lub któregokolwiek z czynów.

Jeńcem wojennym jest członek sił zbrojnych państwa wojującego. cel i motyw (powstrzymanie naruszeń praw człowieka. Charakter instytucji interwencji humanitarnej podlega ewolucji.Ochrona humanitarna Międzynarodowe prawo humanitarne nazwane także prawem konfliktów zbrojnych to zbiór przepisów zaakceptowanych przez społeczność międzynarodową dotyczących sposobów prowadzenia konfliktów zbrojnych. ochrony ich ofiar oraz uczestników. dotyczy korzystania w walce z łodzi podwodnych 115. dotyczy prowadzenia wojny na lądzie Protokół genewski z 1925 roku. Osoby te pozostają pod ochroną prawa międzynarodowego od chwili dostania się pod władzę nieprzyjacielską do czasu ich • 42 . dotyczy gazów bojowych. chorych. itd. Główną część międzynarodowego prawa humanitarnego stanowią konwencje genewskie 1949 i konwencje haskie1954 a także: • • • • • Deklaracja paryska z 1856 rok.  Podział interwencji ze względu na czas opiera się na cezurze końca zimnej wojny. jakie prawa przysługują jeńcom. Określa ono w jaki sposób i jakimi środkami wolno prowadzić działania wojenne. dotyczącej traktowania jeńców wojennych • Jeńcy wojenni powinni być traktowani w sposób humanitarny. pod którego władzą się znajduje • Sposoby ochrony ludności stron walczących: • Strefy bezpieczeństwa • Strefy zneutralizowane • Ewakuacja stref oblężonych lub otoczonych • Ochrona szpitali cywilnych Wolność przewozu pomocy dla ludności 116. 114. dlatego wprowadzono różne kryteria klasyfikacji tego typu działań. bez względu na rasę. w przypadku których zgoda Rady Bezpieczeństwa została wyrażona przed podjęciem akcji (Rwanda. • Szczególną ochronę Konwencja przewiduje dla rannych. który znalazł się we władzy nieprzyjaciela Prawo dotyczące traktowania jeńców wojennych mieści się w Regulaminie Haskim z 1907 i III Konwencji Genewskiej z 1949r. broni chemicznej i biologicznej Protokół londyński z 1936 roku. które odbyły się bez autoryzacji (Kosowo). Prawo konfliktów zbrojnych zostało skodyfikowane przede wszystkim w szeregu konwencji genewskich i haskich. musi być zabezpieczona przed skutkami działań wojennych (IV Konwencja Genewska z 1949 r. dotyczy prowadzenia wojny na morzu Deklaracja petersburska z 1868 roku.Ochrona ludności cywilnej Ludność cywilna. dotycząca ochrony osób cywilnych w czasie wojny) Ochronie ogólnej przed niektórymi skutkami wojny podlega cała ludność cywilna państw walczących na zasadzie równości. narodowość czy przekonania polityczne. w którym następuje interwencja). dotyczy korzystania z pocisków małego kalibru Konwencja haska IV i Regulamin haski z 1907 roku. nie biorąca udziału w wojnie. jak w czasie wojny należy traktować ludność cywilną. Ochrona jeńców wojennych.4.  Z kolei kryterium uzyskania autoryzacji RB ONZ wyróżnia interwencje. wyznanie. ochrona obywateli państwa. Somalia) i takie. kobiet ciężarnych i dzieci • Osoba chroniona nie może działać na szkodę interesów państwa.

która powinna nastąpić niezwłocznie po zakończeniu działań wojennych Państwo zatrzymujące może jeńca internować w obozach. regulaminom i rozkazom obowiązującym w państwie zatrzymującym Mogą być zatrudnieni jako robotnicy. Wszystko. Jeśli państwo zatrzymujące weźmie ponownie do niewoli jeńca.  nie ulegają przedawnieniu  prawo londyńskie uznało za nie odpowiedzialność indywidualną 43 . określone zostały w 1919 roku w traktacie wersalskim. ale ta praca nie może być niebezpieczna lub szkodliwa dla ich zdrowia Mają prawo do poszanowania swego honoru i czci Państwo zatrzymujące ma traktować wszystkich jeńców wojennych na zasadzie równości 117. Zbrodnie wojenne  Zbrodnie wojenne. nie może umieszczać ich w pobliżu działań wojennych Prawo nie zakazuje ucieczki jeńca wojennego. może go ukarać za poprzednią ucieczkę W czasie niewoli jeńcy wojenni podlegają prawu.• • • • • • uwolnienia i ostatecznej repatriacji. co narusza prawa i zwyczaje wojenne (artykuł 228) a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów (artykuł 227). który uciekł.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->