P. 1
Przewodnik - Tunezja [Wiedza i Życie, 2005]

Przewodnik - Tunezja [Wiedza i Życie, 2005]

|Views: 479|Likes:
Wydawca: krzych45

More info:

Published by: krzych45 on Dec 31, 2010
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/12/2013

pdf

text

original

DIANADARKE

Wiedza i Zycie

Tytul oryginalu: Tunisia
© 2002 Thomas Cook Publishing. Maps © Thomas Cook Publishing Reprinted in 1998, 1999 1996

© Copyright for Polish edition by Hachette Livre Polska sp. z 0.0., 1997,2003,2005 Zdjecia Steve Day, Marta Sapala (okladka)

Projekt okladki "' Studio 4

Tlumaczenie Zbigniew Bochenek Redaktor Anna Morawska

Niniejsza publikacja zawiera informacje uaktualniane do chwili oddania jej do druku. Wydawca nie moze jednak ponosic odpowiedzialnosci za bledy, opuszczenia czy drobne róznice szczególów zawarte w tym przewodniku ani za jakiekolwiek konsekwencje wynikle z wykorzystania podanych tu informacji. Oceny jakosci hoteli, restauracji, stopnia atrakcyjnosci zabytków itp. wynikaja z doswiadczen autora i dlatego z oczywistych wzgledów zawieraja element subiektywnych opinii, które niekoniecznie sa zgodne ze zdaniem wydawcy i nie musza byc zgodne z doswiadczeniami czytelnika. Dolozylismy wielu staran, by wszystkie zawarte w przewodniku informacje byly rzetelne, ale poniewaz wiele rzeczy ulega ciaglym zmianom, bedziemy bardzo wdzieczni za wykazanie nam wszelkich zauwazonych niedokladnosci. Wydawca Hachette Livre Polska sp. z 0.0., ul. Dzielna 60, 01-029 Warszawa www.wiz.com.pl e-mail: wiz@wiz.com.pl ISBN 83-7184-054-3 Druk: Rzeszowskie Zaklady Graficzne S.A. Okladka: Beduin w oazie na Saharze (glówne zdjecie) Strona tytulowa: Dziedziniec Muzeum Narodowego Bardo w Tunisie Powyzej: Skrzynka pocztowa w medynie Hammametu

Thuburbo Majus Kairuan-Maktar Al-Mahdija Góra stolowa Jugurta Trasa Tamerza-Mides Kasba w Al-Kaf Trasa z Matmaty na wybrzeze 34 42 52 80 82 84 110 112 114 132 ------<TIQ] Warto wiedziec Dydona i Eneasz Korale ryby Zycie ptaków Muzulmanska architektura Islam w Tunezji Rzymska Mryka Berberowie i 38 50 58 70 86 92 120 .Thuburbo Majus 80 Kairuan-Maktar 82 Al-Mahdija 84 W glebi kraju 89 Kasba w Al-Kaf 114 Dzarba i poludnie 117 Trasa z Matmaty na wybrzeze 132 i plany 160 164 174 178 180 Spacery i wycieczki Spacer po sukach Kartagina Park Narodowy Dzabal Ichkeul Hammamet.Spis tresci WIADOMOSCI OG6LNE Wprowadzenie Historia Geografia Kultura Ustrój polityczny Habib Burgiba PIERWSZE KROKI -C]] 6 8 10 12 Mapy 14 Co WARTO ZORArzvC Tunis Okolice Tunisu Pólnoc Przyladek Bon i równina przybrzezna W glebi kraju Dzarba i poludnie ---Gl] -G§] 54 26 36 16 44 88 116 Z DALA OD CENTRUM WSKAZ6WKI Zakupy Rozrywki Swieta Dzieci Sport Jedzenie i picie Hotele i zakwaterowanie Podróze sluzbowe Rady praktyczne INDEKS ----(ill -<J]]J 148 154 156 158 6 Polozenie Tunezji 7 Tunezja Tunis 26-27 34 Spacer po sukach 42 Kartagina Pólnoc 44-45 Park Narodowy Dzabal khkeul 52 Przyladek Bon i równina 55 przybrzezna Hammamet 62 Kairuan 66 Susa 78 Hammamet.

od zakupów oraz rozrywki po sport i restauracje.wprowadzenie do historii. Z dala od centrum ukazuje miejsca poza utartymi szlakami. gdzie mozna odpoczac w ciszy. Co warto zobaczyc to opisy miejsc wartych obejrzenia uzupelnione propozycjami spacerów i wycieczek. geografii. co WARTO ZOBACZYC Z DALA OD CENTRUM WSKAZÓWKI Ksiazka jest podzielona na piec czesci oznaczonych kolorowym kodem przedstawionym powyzej. zycia politycznego i kultury Tunezji. We Wskazówkach znajduja sie rady praktyczne . Szczególnie bogato ilustrowane Warto wiedziec to rózne informacje pojawiajace sie w calej ksiazce. z informacjami takze dla przyjezdzajacych w interesach.J ak korzystac z przewodnika WIADOMOSCI OG6LNE PIERWSZE KROKI Wiadomosci ogólne . W gwarnejSusiesa tez spokojniejsze miejsca . Pierwsze kroki to rady praktyczne dotyczace przyjazdu i wstepnej orientacji.

których podstawa pozywienia jest owoc lotosu. zamieszkuja ten obszar Zjadacze Lotosu .plemiona. HERODOT / .WIADOMOSCI OGÓLNE Na terytorium Berberów przyladek wcina sie gleboko w morze.

który w swiecie arabskim. zastosowano i religijnych sprawia. stara sie zachowac wprowadzil wiele reform spolecznych. W glebi kraju znajduja sa jaskinie. na poludniu zas wydmy Sahary.Libia i OZ turystów fascynujacym i Francuzów.G Wprowadzenie Tunezja. jak róznych armii: Na mapach w tej ksiazce równiez cech swieckich Fenicjan. ale na pólnocy takze góry z licznymi lasami. dobre stosunki z krajami Maghrebu. W Tunezji jest wyjatkowo duzo miejsc historycznych. coraz lepiej poznawanych. Centralne polozenie tego kraju w srodku a miastom umozliwil rozwój basenu Morza Sródziemnego naprzeciw w zachodnim stylu. Rzymian. wawozy. w miare jak turysci odkrywaja uroki kraju poza jego morskim wybrzezem. co najmniej 250. wcisnieta pomiedzy Libie W XX wieku narodowa tozsamosc i Algierie . pólnocnoamerykanskich. zostawiali swe slady POLOZENIE TUNEZJI . krajem. znana glównie jako miejsce spedzania slonecznych wakacji. rzekami i jeziorami. widoczne w dzisiejszej Tunezji. Sa tu nie tylko wspaniale plaze.dwa panstwa o najbardziej zostala w glównej mierze stworzona skomplikowanej sytuacji wewnetrznej przez Habiba Burgibe. Turków krajów: LAR . Ciesniny Sycylijskiej przez wieki sródziemnomorskich wystawialo go na lup MAPY i saharyjskich. ma w rzeczywistosci do zaoferowania znacznie wiecej. Wandalów. Wszyscy -Algieria. wodospady i slone jeziora. Tunezja. Mieszanka wplywów europejskich. miedzynarodowe symbole iz Tunezja jest dzis dla Bizantyjczyków. których monotonie przerywaja sporadyczne oazy.

Wielki Erg Wschodlli @ 50 J '\ \ \. 100 1GOkm \ \ .-----------WPROWADZENIE TUNEZJA ocJLa Galite -------- G Ksar Ghilan . \.

8 >

Historia
1100-600 p.n.e.
Fenicjanie zakladaja Kartagine, Bizerte, Utyke i Suse - kolonie na swych szlakach handlowych do Hiszpanii. Kartagina staje sie centrum królestwa Fenicjan, osiagajac szczyt rozwoju w V-IV wieku p.n.e.

533-646

germanskie plemie Wandalów z Hiszpanii dokonuje inwazji na Mryke Pólnocna i podbija Kartagine, kladac kres panowaniu Rzymian w Mryce.

600-300 p.n.e.
Grecy i Kartaginczycy walcza o dominacje nad zachodnia czescia basenu Morza Sródziemnego.

Cesarz Justynian, wladca cesarstwa wschodniorzymskiego, czyli Bizancjum, rzadzi Afryka. Buduje potezne twierdze w Subajtili i Hajdrze, aby zapewnic kontrole nad buntownicza, tubylcza ludnoscia - Berberami.

264-241 p.n.e., 218-201 p.n.e., 149-146 p.n.e.
Trzy wojny punickie miedzy Kartagina a nowo powstala wladza w Rzymie. Podczas drugiej wojny punickiej wódz kartaginski Hannibal na czele swej armii odbyl slynny marsz z 300 sloniami przez Pireneje i Alpy, aby zaatakowac Rzym od pólnocy. Kartagina zostala ostatecznie pokonana i doszczetnie zniszczona przez Rzymian w 146 r. p.n.e.

647-800

Arabowie wkraczaja ze wschodu pod sztandarami nowej religii - islamu. Trzecia fala najezdzców zaklada w 670 roku Kairuan i wlacza dzisiejsza Tunezje (jako prowincje Ifrikija) do imperium Omajjadów, rzadzonego przez kalifów z Damaszku.

800-909

46 r. p.n.e.
Odbudowa Kartaginy przez Juliusza Cezara po pokonaniu Pompejusza (w poblizu Al-Mahdii) podczas rzymskiej wojny domowej.

30 p.n.e.-250 n.e.
Olbrzymi rozwój i ekspansja w Mryce cesarstwa rzymskiego, siegajaca do Szatt al-Dzarid na poludniu i do Maroka na zachodzie.

Ibrahim Ibn Aghlab oglasza sie gubernatorem Ifrikii. Rozpoczyna sie "zloty wiek" Aghlabidów, wyrózniajacy sie osiagnieciami budowlanymi: otoczonymi murami medynami oraz ribatami (warownymi klasztorami) w Susie i Monastirze

909-1229
Rzadza kolejne muzulmanskie dynastie: Fatymidzi, Ziridzi, Almorawidzi i Almohadzi. N a zniszczonych terenach ludnosc zyje w izolowanych skupiskach.

200-312
Rozpowszechnienie sie chrzescij anstwa w Afryce za panowania cesarza Konstantyna Wielkiego, popierajacego wiare chrzescij anska.

312-533

Rozpad cesarstwa rzymskiego. W 439 roku

Cesarz Trajan, muzeum w Susie

------------HISTORIA---------

Q

~#~[±
Chrzcielnica z pierwszych wieków chrzescijanstwa w Muzeum Narodowym Bardo w Tunisie

1207-1534

Tunis zostaje stolica królestwa dynastii Hafsydów. Kraj odzyskuje znaczenie handlowe i ponownie nawiazuje kontakty z Europa. Kwitnie zycie kulturalne, buduje sie meczety w stylu andaluzyjskim, który zdominowal architekture tunezyjska.
1534-1574

importowi francuskich towarów i imigracji francuskiej. Szkolnictwo podstawowe obejmuje nie cale 10% ludnosci i wiekszosc Tunezyjczyków pracuje jako robotnicy lub sluzacy. Habib Burgiba zaklada w 1934 roku partie narodowa Neo-Dustur; jest wielokrotnie aresztowany oraz wygnany z kraju.
1956-1987

Walki hiszpansko-tureckie o przejecie kontroli nad Tunezja. Tunis przechodzi z rak do rak - cesarz habsburski Karol V przy pomocy oddzialów hiszpanskich osadza na tronie ksiecia z dynastii Hafsydów.
1574-1881

Tunezja zdobywa niepodleglosc i pod rzadami prezydenta Burgiby staje sie krajem o lagodnej dyktaturze, wprowadzajacym szerokie reformy spoleczne. Przyjmuje europejski styl zycia.
1987

W imieniu sultana osmanskiego Tunezja rzadza namiestnicy wojskowi - bejowie, którzy sprawuja faktyczna kontrole nad miastami na wybrzezu i w glebi kraju wokól Al-Kaf. Plemiona na poludniu i równinie centralnej pozostaja niezalezne.
1881-1956

Burgiba jest zmuszony do ustapienia. General Ben Ali przejmuje wladze po bezkrwawym przewrocie rzadowym i wprowadza liberalna polityke. 1991 Zmiana polityki wobec krajów arabskich po konflikcie w Zatoce Perskiej.
1995

Francja okupuje Tunezje jako swój protektorat; bej pozostaje nominalnym wladca, lecz sprzyja

Podpisanie umowy o stowarzyszeniu z Unia Europejska.

10

Geografia
Tunezja jest najmniejszym z kilku krajów, okreslanych tradycyjnie jako kraje Maghrebu (maghreb w jezyku arabskim oznacza miejsce zachodu slonca). Nazwe te nadano panstwom arabskim w Afryce Pólnocnej: Maroku, Algierii, Tunezji i, zaleznie od sytuacji politycznej, Libii lub Mauretanii, lezacym na zachód od kolebki Arabów - Pólwyspu Arabskiego. Powierzchnia kraju wynosi 163 610 km2• W odleglosci 160 km na pólnocny wschód znajduje sie Sycylia. Krajobraz
Wiekszosc terenu jest nizinna; na pólnocy i wschodzie wystepuja równiny przybrzezne. Pólnocne wybrzeze jest skaliste, wschodnie zas (Sahel) piaszczyste - tu koncentruja sie glówne osrodki wypoczynkowe. N a pólnocy ciagna sie wschodnie pasma gór Atlasu, zwane Atlasem Tellskim Pólnocnym i Wysokim, rozdzielone dolina rzeki Madzardy. Jest to jedyna stala wieksza rzeka Tunezji. Atlas Tellski Pólnocny jest przedluzeniem algierskiego Atlasu Tellskiego; tworza go wzgórza z piaskowca nie przekraczajace 600 m. Atlas Tellski Wysoki, z poszarpanymi pasmami wapiennymi i piaskowcowymi, jest kontynuacja
Grobla przez slone jezioro Szat! al·Dzarid

Atlasu Saharyjskiego. Najwyzszy szczyt, Dzabal Szambi (Dzabal asz-Szanabi - 1554 m), znajduje sie w poblizu granicy algierskiej. Krajobraz pólnocy kraju jest zaskakujaco zielony i zyzny; na poludnie od Atlasu Tellskiego przechodzi w krajobraz pólpustynny, z rzadka urozmaicony oazami (np. Nefta i Tauzar). Na poludniu znajduja sie dwa duze okresowe slone jeziora (szatty); Szatt al-Dzarid, czyli Wielki Szott (16 m n.p.m.), i Szatt al-Gharsa (21 m n.p.m.). Ponizej tych jezior jest kawalek Sahary - piaszczysta pustynia zwana Wielkim Ergiem Wschodnim, podzielona plaskimi Górami Ksarów, gdzie mieszkaja plemiona Berberów.

bez potrzeby nawadniania. zielonymi dolinami Flora fauna W poludniowych oazach dobrze rosna palmy daktylowe. co umozliwia rozwój lasów debowych i upraw rolniczych na nizinach. wilgotna zima i suchym. Wsród duzych zwierzat zyjacych na obszarze Tunezji wymieniano niegdys lwy. Latem bryza morska lagodzi tu upal. zwlaszcza uprawe palm daktylowych w znanych oazach Nefta. na równinach rosna jedynie kepy ostnicy esparto. 58-59). Na wyspie Dzarba stale swieci slonce. Tauzar i Kafsa. silne wiatry i znikome opady. Osady sa polozone jedynie w oazach. obecnie spotyka sie tu jedynie dromadery. Na przyklad w Tauzar w lipcu temperatura przekracza 40°C. iz na Dzarbie mozna plywac w morzu nawet w grudniu. Niektórzy twierdza. N a poludnie od Atlasu Tellskiego. drzewa cytrusowe.Atlas Tellski Pólnocny jest górzystym regionem z zyznymi. Na pólnocy i na poludniu wystepuja w obfitosci rosliny subtropikalne: barwne pnacza. z chlodna. Na równinie przybrzeznej spotyka sie olbrzymie plantacje oliwek. gdzie wody podziemne umozliwiaja uprawy. i Klimat Pólnocna Tunezja ma klimat sródziemnomorski. strusie i antylopy. a w nocy spada ponizej zera. oleandry i hibiskusy. Mozna jednak zobaczyc wiele gatunków mniejszych zwierzat. a zycie ptaków na przyladku Bon i wokól Zatoki Tuniskiej jest wyjatkowo bogate (patrz s. migdalowców i granatowców. W glebi kraju wystepuja duze róznice temperatury miedzy dniem a noca. i dlatego jest ulubionym miejscem zimowych wakacji. Rejony górskie charakteryzuja sie duzymi opadami. . trawy dostarczajacej wlókna wykorzystywanego do produkcji papieru. tyton i warzywa. figowce. poprzedzielane sadami brzoskwin. goracym latem. moreli. banany.

od oazy Kafsa (dawna Kapsa).e. wspólczesni Tunezyjczycy uwazaja sie za Arabów Mryki Pólnocnej. Kultura arabska zaszczepiona w Tunezji w VII wieku dominuje po dzien dzisiejszy. podzielil takze tubylcze kultury wystepujace na obszarze Tunezji.n. a takze noze i igly z kosci oraz naszyjniki z jaj strusia.e.Wiek tych znalezisk szacuje sie na 7000-4500 lat p. Niewielkie spolecznosci Berberów przetrwaly jedynie w pojedynczych osadach na poludniu kraju. Bizantyjczykami i Arabami. Najbardziej rozwinieta byla tu kultura zwana kapska . Tubylczy Kapsyjczycy zmieszali sie przez wieki z Berberami. poziom wód Morza Sródziemnego podniósl sie. przyladek Bon Duzy wplyw na charakter wspólczesnych Tunezyjczyków mialo . Arabska dynastia Hafsydów stworzyla podwaliny wspólczesnej Tunezji.). Fenicjanami. Rzymianami. gdzie znaleziono obrobione narzedzia kamienne.12 Kultura Poczatki Kiedy 30 000 lat p.n. ustanawiajac po raz pierwszy stolice kraju w Tunisie. oddzielajac Europe od Mryki Pólnocnej. Charakter Mieszkaniec miasta i rolnik wracaja do domu. rzadzila ona przez prawie 300 lat (od 1230 do 1500 r.

odnawiano i umacniano wiezy rodzinne. która gromadzila cala lokalna spolecznosc. Francuzi zalozyli szkoly z europejskim programem nauczania i przedsiebiorstwa handlowe.. ze pozwolily na wzrost liczby ludnosci 'I. --------- Srodki utrzymania Pomimo egzotycznego.{" l. W czasie tych zgromadzen aranzowano malzenstwa. Obecnie Tunezja jest krajem ludzi mlodych.coroczna pielgrzymka do grobu miejscowego mistyka i ascety (marabuta). 1 do 4 milionów. i" &'. Przywitanie turystów w budce z napojami w poblizu T amerzy Wspólczesne spoleczenstwo W przeszlosci podstawa spoleczenstwa byla wspierajaca sie nawzajem szeroko pojeta rodzina.-----------KULTURA 75 lat protektoratu francuskiego (od 1881 do 1956 r. drzewa oliwne rosna na obszarze Sahelu. Jednakze w miare przemieszczania sie mieszkanców wsi do miast ta zlozona siec powiazan tradycyjnego spoleczenstwa podlega licznym napieciom i zalamaniom. . mozna obserwowac zmieniajaca sie sytuacje oraz potrzeby tunezyjskich kobiet. Rolnictwo jest zatem glóyvnym zródlem utrzymania ludnosci mieszkajacej poza miastami. na przyladku Bon sa dobre warunki glebowe do uprawy dr. W" I"":"-. N a tle tych przemian.. wypalonego sloncem krajobrazu ponad 60% ziemi w Tunezji nadaje sie do uprawy. w którym ponad polowa mieszkanców nie przekroczyla 20 lat. ' . Róznica w poziomie zarobków miedzy wsia a miastem sprawia.).('_~~?~ ~ .oew cytrusowych. obejmujaca czlonków tego samego rodu. W zyznych dolinach na pólnocy kraju uprawia sie zboza. ~:-v. co wplynelo na wzrost poziomu cywilizacji oraz pozytywny stosunek do cudzoziemców. w glebi kraju zas znajduja sie pastwiska i oazy slynne z palm daktylowych. ze zobowiazania w stosunku do czlonków rodu staja sie mniej wazne. które majac mozliwosc edukacji i kontroli urodzin kwestionuja swa tradycyjna role w spoleczenstwie.\>" ••••• ~~ -. wsi lub plemienia i posiadajaca wspólne poczucie honoru i odpowiedzialnosci za reputacje. o charakterze glównie ekonomicznym. Reformy dotyczace opieki zdrowotnej wprowadzone przez Francuzów byly tak efektywne. Zanikaja tradycyjne zwyczaje i obrzedy.. na wybrzezu dochód przynosza takze rybolówstwo i turystyka. takie jak wesele z muzyka i spiewem czy ziara .

gdy wiele reform. przemoc i zaleznosc od zagranicznych Maroka. Zgromadzenie Narodowe jest wybierane co 5 lat w glosowaniu powszechnym. utworzona Unia w praktyce jednak Plakat z podobizna prezydenta Ben rzad stale ograniczal Arabskiego Maghrebu formy dzialania Alego. przywódcy Tunezji od 1987 roku (Wspólnota opozycji twierdzac. mieszkac i pracowac politycznej. poprawily sie znacznie stosunki i przyznaniem równych praw kobietom. obecnie w przemysle zalegalizowano naftowym w Libii. PKS. Reformy polityczne Stosunki Chociaz prezydent miedzynarodowe Burgiba wprowadzil Od 1987 roku. z która to liberalizacja Tunezja byla okazala sie pustym w1985 roku na kraweslowem. skladajaca sie z Tunezji. Wprawdzie dzi wojny. Obywatele w 1981 roku oprócz . Unia ma mocodawców. doradców wojskowych i pomocy W 1987 roku wiekowy prezydent technicznej. Konstytucyjnoduza liczba Tunezyj-Socjalistycznej czyków pracuje (dawniej Neo-Dustur).obu panstw moga glównej partii . Dla Amerykanów rzadowego. Libii i Mauretanii. Kraj jest podzielony na 23 gubernatorstwa (wilaje) z gubernatorami podlegajacymi prezydentowi. 1970 roku w koalicji 7. Partii w obydwu krajach. bedacy od najlepsze stosunki z Francja i USA. Prezydent jest glowa panstwa i szefem rzadu. z Libia.14 U strój polityczny Tunezja jest republika od 1956 roku. W 1989 roku zostala takze inne partie. ze musi ona odrzucic fanatyzm. gdy na celu uaktywnienie wzajemnego w polowie lat osiemdziesiatych handlu i zmniejszenie barier celnych. wystapil General Ben Ali byl szkolony z niej i sprzeciwil sie polityce rzadu. Tunezja jest cennym sojusznikiem . Algierii. Odbywaly sie nawet Burgiba zostal odsuniety od wladzy wspólne manewry armii tunezyjskiej w wyniku bezkrwawego przewrotu i amerykanskiej. lacznie general Ben Ali przejal z zakazem poligamii wladze. w którym biora udzial obywatele powyzej 20 roku zycia. Dlatego tez. Jest wybierany równiez na 5 lat w glosowaniu powszechnym. w Stanach Zjednoczonych jego przywódców na podstawie i Amerykanie dostarczaja Tunezji fikcyjnych oskarzen uwieziono. Maghrebu). gdy uzyskala niepodleglosc od Francuzów i przywódca Habib Burgiba zaczal tworzyc nowoczesne panstwo. zwiazek zawodowy Powszechna Poza swiatem arabskim Tunezja ma Tunezyjska Unia Pracy.

gdy w 1990 roku fundamentalisci muzulmanscy odniesli przytlaczajace zwyciestwo w wyborach do wladz miejskich w Algierii. jednoczesnie zadbal o to. Od 1989 roku do chwili obecnej najwieksza partia jest rzadzaca RDC (Zgromadzenie Demokratyczno-Konstytucyjne) . odzyly obawy i rozpoczely sie represje wobec czlonków An-Nahdy. czyli Odrodzenie). jak kazdy kraj arabski.---------USTRÓJ POLITYCZNy------- 15 graniczacym z Libia i Algieria. a nawet mówic o jego legalizacji jako partii. w szczególnosci Francja wyrazila swój protest przeci wko cenzurowaniu niektórych francuskich gazet i wydaleniu dziennikarzy francuskich. Celem polityki generala Ben Alego bylo wprowadzenie swobód politycznych. ze wspaniala baza morska w Bizercie. Tuz przed wyborami w 1981 roku utworzono ruch islamski MTI. Nowa fala represji doprowadzila do protestów miedzynarodowych organizacji zajmujacych sie prawami czlowieka. aby wizerunek Tunezji jako liberalnego i postepowego panstwa nie doznal uszczerbku. W swiecie arabskim znaczenie Tunezji zmniejszylo sie po przeniesieniu z Tunisu siedziby Ligi Panstw Arabskich w 1991 roku z powrotem do Kairu oraz po przeprowadzce dowództwa OWP (Organizacji Wyzwolenia Palestyny) w 1994 roku do Gazy. Demonstracje polityczne pod pomnikiem Ibn Chalduna na jednym z glównych placów Tunisu . juz od 1979 roku ugrupowania fundamentalistów zostaly zdelegalizowane. zaczeto wiec tolerowac dzialalnosc ruchu MTI (nazwanego An-Nahda. lecz jego przywódcy zostali wkrótce uwiezieni. obawiala sie rewolucji w stylu iranskim. Jednakze. Prezydent Ben Ali zabronil francuskim dziennikarzom i organizacjom praw czlowieka mieszania sie w wewnetrzne sprawy Tunezji. Fundamentalizm muzulmanski Tunezja. lacznie z aresztowaniami i egzekucjami.

Rzad zostal sparalizowany brakiem efektywnego dzialania prezydenta. a w 1974 roku prezydentem dozywotnim. Wprowadzil szerokie reformy spoleczne. zalozyl wraz z kolegami partie Neo-Dustur. lecz nie przyniosla wiekszosci Tunezyjczyków dobrobytu. krytyczne wobec administracji francuskiej. Po ogloszeniu republiki w 1956 roku Burgiba rozpisal wybory do Zgromadzenia Narodowego. w 1987 roku dokonano zamachu stanu i usunieto 84-letniego Burgibe ze stanowiska prezydenta. Gdy rozpoczely sie niepokoje spoleczne. jego miescie rodzinnym . Ta lagodna dyktatura ustabilizowala sytuacje kraju. W 1957 roku zostal oficjalnie mianowany prezydentem. Ten charyzmatyczny przywódca rzadzil krajem od momentu uzyskania niepodleglosci w 1956 roku az do 1987 roku. dbajac o opieke zdrowotna i zmniejszajac wladze religijna. Zmarl 6 kwietnia 2000 roku. w wyniku rozlamu w partii Dustur. które z kolei przyznalo mu duza wladze. wydawal nacjonalistyczne pismo.TE> Habib Burgiba W calej Afryce Pólnocnej Habib Burgiba byl symbolem nowoczesnej Tunezji. a potem w Paryzu. Urodzony w 1903 roku w niezbyt zamoznej rodzinie w Monastirze otrzymal stypendium. przyznajac kobietom wiecej praw. a Burgibe aresztowali. który bylby zdolny doprowadzic Tunezje do pelnej niepodleglosci. aby uczyc sie w Tunisie. jakiego nie osiagnal zaden z tunezyjskich przywódców politycznych. a takze wobec grozby zamieszek Francuzi uznali Burgibe za przywódce. W ciagu nastepnych 5 lat polityczne ambicje Burgiby wzrastaly. Pomnik mlodego Burgiby w Monaslirze. do Tunezji powrócil w 1927 roku. Podczas burzliwych lat trzydziestych i czterdziestych Burgiba kontynuowal polityczna walke o niepodleglosc Tunezji i byl wielokrotnie aresztowany. We Francji ukonczyl studia prawnicze. Burgiba stlumil je brutalnie. w pózniejszych latach zas zalamala sie jego polityka ekonomiczna. cenzura opozycji zwiekszyla krytyke jego dzialan w kraju i za granica. Francuzi w obawie przed jego rosnacymi wplywami w ciagu 6 miesiecy zdelegalizowali partie. Wobec jego niezlomnej postawy. zachecajac do powszechnej edukacji. towarzyszacego mu spolecznego poparcia. W 1934. miewal okresy depresji maniakalnej przeplatane gwaltownymi wybuchami. Wykorzystujac umiejetnie cechy swego charakteru i zalety pochodzenia Burgiba potrafil uzyskac szerokie uznanie w spoleczenstwie. Stan psychiczny prezydenta Burgiby pogorszyl sie.

PIERWSZE KROKI Ten pieprz! Dorosly Arab moze zjesc dziennie 2 funty tej przyprawy. Widzialem kobiete. 1912) . która pochlaniala na przemian pieprz i daktyle przez pól godziny. NORMAN DOUGLAS (Fontanny na piasku.

koszulki z krótkim rekawem. nie mozna w nich wejsc do meczetu. Gdy brakuje takiego towarzystwa. Napady na kobiety zdarzaja sie w Tunezji rzadko (podobnie jak w innych krajach MUZEA I ZABYTKI Muzea i zabytki sa zwykle zamkniete w poniedzialki. powinna trzymac sie blisko tunezyjskich kobiet .30 WWielkim Meczeciew Kairuanie mozna wypozyczyctosowneokrycieciala s interpretowane. Zbyt bliski kontakt wzrokowy i silny uscisk dloni moga byc równiez mylnie niestosowne.00 i 14. Obejmowanie sie kobiety i mezczyzny w miejscach publicznych jest niedozwolone.!E) Pierwsze kroki Jezyk ciala i ubiór W kraju muzulmanskim. wydekoltowane sukienki sa w miastach nie odpowiednim ubiorem. .30 (latem). bez uzyskania ich zgody. Nigdy nie nalezy fotografowac Tunczyj czyków. Strój typu topless jest oficjalnie zabroniony. takich jak XVII-wieczny Dar Jallouli w Safakisie i XVIII-wieczny Dar Ben Abd Allah w Tunisie. autobusach.Muzeum Narodowe w Tunisie.zajmowac miejsca obok nich w pociagach.00--18. Szorty. Kichanie w miejscach publicznych takze uwaza sie za (zima) oraz 15. Tunezyjczycy nigdy nie odslonia wiecej niz przedramie lub nogi do kolan. Sa to: meczet Az-Zajtuna w Tunisie. zazwyczaj otwarte sa od wtorku do niedzieli 9. lecz w wypadku 3 meczetów na ich dziedziniec moga wejsc takze wyznawcy innych religii. restauracjach lub na plazach. choc akceptuje sie witajacych w ten sposób mezczyzn. nalezy akceptowac odmienne zachowanie i ubiór mieszkanców. Wielki Meczet w Kairuanie i Wielki Meczet w Susie. Podrózujace kobiety Kobieta powinna podrózowac po Tunezji w towarzystwie mezczyzny. Najbardziej znanym i ciekawym muzeum w Tunezji jest zespól palacowy Bardo . Nalezy ograniczyc kontakt wzrokowy z mezczyznami i ubierac sie skromnie. Meczety Do sali modlitw w tunezyjskich meczetach maja wstep jedynie muzulmanie. Muzulmanie uwazaja za niestosowne odkrywanie znacznych czesci ciala. Na ogól placi sie dodatkowo za uzycie aparatu fotograficznego.00--12. lecz w praktyce dopuszcza sie go na prywatnych plazach hotelowych.00--17. Poza nim najbardziej interesujace sa muzea w odrestaurowanych domach. takim jak Tunezja. zwlaszcza kobiet. Taki strój kojarzy sie z rozluznieniem obyczajowym i swoboda seksualna.

Nalezy jednak pamietac. wlosów) oraz ubiorem bedzie tu zawsze wzbudzal ciekawosci. rózniac sie znacznie od miejscowych wygladem (rysami twarzy. Szok kulturowy Czlowiek Zachodu. Na szczescie klimat zezwala przez wiekszosc roku na korzystanie z miejsc siedzacych na zewnatrz lokalu! Napis arabski w medynie Hammametu . zwane przez niektórych "efektem zoologicznym". Palenie nalezy do stylu zycia mezczyzn. lecz turystka moze byc narazona na nieprzyjemne spojrzenia i slowne zaczepki. ze wielu Tunezyjczyków w wiekszym lub w mniejszym stopniu zna jezyk francuski lub angielski.Miejsce kobiety jest zawsze kilka kroków za mezczyzna. nawet w czasie robienia zakupów muzulmanskich). kolorem skóry. Odmiennosc jezyka arabskiego z jego gardlowymi dzwiekami i odrebnym alfabetem jest kolejnym czynnikiem wywolujacym poczucie obcosci. jest ignorowanie spojrzen i nie zwracanie uwagi. Najwlasciwsza reakcja na to zjawisko. Apele o ograniczenie palenia w miejscach publicznych nie odniosa skutku.

stolica Tunezji. które kryje w sobie wiele niespodzianek dla odwiedzajacych je po raz pierwszy. mozna do nich dotrzec z Tabarki. Turysci odwiedzaja Tunis glównie ze wzgledu na stara medyne. interesujacego starego miasta. XVIII-wieczne otoczone murem miasto z orientalnym bazarem .historycznego punickiego miasta. PRZYLADEK BON I RÓWNINA PR2YBRZEZNA Przyladek Bon wienczy pólwysep wychodzacy w Morze Sródziemne z pólnocno-wschodnego wybrzeza Tunezji. jest nazywana Sahelem (arabska nazwa wybrzeza). zwlaszcza podziemne wille w Bulla Regia. jest polozony nad oslonieta mala zatoka w pólnocnej czesci wybrzeza. Al-Mahdija. wsród hogatych willi na przedmiesciach. Sam Tunis jest jedna z naj ciekawszych stolic arabskich. mieszczace sie na przedmiesciu Tunisu w XIX-wiecznym palacu beja. N a tym glównie skalistym wybrzezu znajduja sie piekne zatoczki z piaszczystymi plazami. ufortyfikowane miasta: Susa. Znajduja sie tu naj piekniejsze plaze i kurorty oraz 4 stare. lub z Bizerty. obok zas lezy Sidi Bu Said. kurortu lezacego w poblizu granicy z Algieria. Nie rózni sie on wiele od poludniowej Sycylii. rozciagajaca sie od Nabulu i Hammametu na pólnocy do Kabisu na poludniu. W glebi ladu. Równina przybrzezna.sukami w waskich uliczkach wokól meczetu Az-Zajtuna. w poblizu AI-Hauarji . miasteczko uwazane za naj piekniejsze w Tunezji. Safakis i Kairuan ze wspanialymi zabytkami architektury islamu. Najwieksza atrakcja miasta jest Muzeum Narodowe Bardo. W glebi ladu Skaliste wybrzeze na cyplu przyladka Bon.20 Regiony TUNIS I PÓLNOC KRAJU Tunis. w zyznej dolinie rzeki Madzardy mozna napotkac intrygujace ruiny z czasów rzymskich. Slynie ono z kolekcji rzymskich mozaik. jest pokryty plantacjami drzew cytrusowych i winnicami. Nieco dalej. znajduja sie pozostalosci Kartaginy . widac tu francuskie wplywy w postaci szerokich bulwarów i centrów handlowych.

mozna pojechac do fascynujacych berberyjskich wiosek-twierdz w Chenini i Guermessa lub do regionu Matmata. . wiejskim krajobrazem kilka kilometrów w glab ladu jest uderzajacy. by podziwiac niesamowite ksiezycowe krajobrazy i zamieszkane jaskinie.twierdz(powyzej).niesamowite pustkowie przeciete jedynie grobla. blizszej krajobrazom Sahary niz Morza Sródziemnego. Glównym miastem krainy Tell jest Al-Kaf. W pieknej scenerii znajduja sie najciekawsze rzymskie ruiny w Tunezji: Dugga. interesujace miejsce o charakterze odmiennym od miast nadmorskich. usiany gajami oliwnymi i kolczastymi opuncjami. Jesli ma sie dosc plazy. DZARBA I POLUDNIE KRAJU W poludniowej czesci Tunezji.Ja/owegórywokólberberyjskich iosek. Subajtila. Ten teren jest nazywany Oliwkowym Wybrzezem. lezy wyspa Dzarba z kurortami pelnymi turystów spragnionych slonca i owoców lotosu. Medeina i Hajdra. Kontrast pomiedzy gwarem wielkich nadmorskich kurortów a sielankowym. Nefta i Tauzar. aby docierajac do Wielkiego Ergu Wschodniego znalezc sie na obrzezu Sahary. wawóz Selja oraz slone jezioro Szatt al-Dzarid (Wielki Szott) . Odwazni moga wybrac sie wielbladem lub samochodem terenowym na pustynne safari. Maktar. górzysty noszacy nazwe Tell (po arabsku wzgórze). W GLEBI KRAJU Dalej w glebi ladu krajobraz stopniowo zmienia sie w surowy. zyznaoaza (ponizej) w krajobraz jest plaski i monotonny. W poludniowej czesci wnetrza kraju sa tez wspaniale widoki: oazy Tamerza.

wygoda w klimatyzowanych wagonach I klasy i smacznym jedzeniem w wagonach restauracyjnych. Jedyna l Taksówkiouages w medynieSusyi kolorowy autobusmiejski Tunisie w . Najtrudniej jest znalezc miejsce postoju tych taksówek. zwlaszcza w duzych miastach. lecz czasami trzeba walczyc o miejsce. Stacje sa dobrze utrzymane. zwykle marki Peugeot 504. na ustalonych trasach pomiedzy miastami. ze powinien wyruszyc. W Tunezji jest to jednak przedsiewziecie kosztowne. Gdy ta przeszkoda zostanie pokonana (nalezy "zasiegnac jezyka"). gdyz w zaleznosci od celu podrózy sa to rózne punkty. Ceny sa stale i niskie. gdy zbierze sie 5 pasazerów lub gdy kierowca uzna. dlatego cel osiaga sie znacznie szybciej niz podrózujac wynajetym samochodem. Nalezy wystrzegac sie atrakcyjnych cen oferowanych przez male lokalne firmy. Taksówki te rozwijaja duza predkosc. pozostala czesc podrózy jest wzglednie latwa. Louage Louages sa to duze taksówki. gdyz standard ich samochodów i jakosc obslugi w razie wypadku sa niezadowalajace. bilety zas tanie. Wyruszaja one w momencie.~ Kom unikacj a wewnetrzna Wypozyczenie samochodu Chcac zwiedzic jak najwiecej przy ograniczonym czasie pobytu. najlepiej wypozyczyc samochód. kursujace Pociag Koleje tunezyjskie charakteryzuja sie punktualnoscia.

ul. zwlaszcza w Tunisie. ma licznik i zawsze warto sprawdzic. 6 godz.). W godzinach szczytu (12-15 i 17-19) taksówek brakuje. faks: 624 15 18. gdyz jest zarówno duze zapotrzebowanie. Orbis. organizuje wyjazdy do Tunezji przez caly rok i zapewnia wysoki standard uslug. jak i pora posilku kierowców.: 652 35 11. ze niestety trzeba sie troche natrudzic podczas ich studiowania. czy kierowca go uruchomil. Glówne trasy z Tunisu to: trasa na pólnoc do Bizerty (1 godz. trasa na poludniowy zachód do regionu Tell przez Al-Fahs i Dahmani z odgalezieniem do Al-Kaf (ok. Kazda taksówka . Taksówki W miastach najlepiej skorzystac z zóltej taksówki. tel. 50 min).) oraz trasa na poludnie do Kabisu przez Hammamet. w wielu mniejszych miejscowosci nie ma stacji kolejowej. Selectollrs. Suse. trasa na zachód do granicy algierskiej w Ghardimao przez Badze i Dzundube (Jendoube . 652 01 56. z dwiema przesiadkami).in. Graniczna 4. m. Invitatio.ok.Poza miastem drogi sa dobrej jakosci i na ogól puste niedogodnosc stanowi rzadka siec linii kolejowych . Turystyka do Tunezji zajmuje sie wiele biur podrózy w Polsce. Kopernik. Al-Dzem i Safakis. Aladin. lecz rozklady jazdy i siec polaczen sa tak zlozone. z odgalezieniami do Kafsy. Autobus Autobus jest w Tunezji naj tanszym srodkiem komunikacji.sa tylko 4 glówne trasy. 6821181. Neckermann. 6 godz. WYCIECZKI Z POLSKI "Majlen" Warszawa. Monastiru i Al-Mahdii (do Kabisu podróz trwa okolo 9 godz.

Suk .duzy dom lub maly palac.region w poludniowej Hiszpanii pod rzadami muzulmanów od 714 do 1493 roku. którego grobowiec czci sie. Ribat .otoczone murem miasto lub dzielnica miasta.D -------PIERWSZE KROKI Marabut . Minbar .szkola teologiczna do studiowania Koranu i prawa islamu.pustynia piaszczysta z wydmami. fr. takze nazwa tego grobowca.rodzaj klasztoru. siedziba muzulmanskiego bractwa religijnego (zwykle sufickiego) z grobem mistyka-zalozyciela danego bractwa. zwlaszcza mistyk i asceta. Madrasa .ufortyfikowana wies lub zespól spichlerzy. Grób marabuta w wiejskim krajobrazie doliny Madzardy . Sufi .ufortyfikowana czesc miasta. budowany od VII do X wieku w celu ochrony wybrzeza przed atakami wikingów i chrzescijan. czasami Libie i Mauretanie.koryto okresowej rzeki lub dolina. Hammam . Wadi (oued. Zwykle terminem tym obejmuje sie Tunezje.wladcy Tunezji od 800 do 910 roku. Dar .publiczna laznia. Erg . SLOWNICZEK W tej ksiazce uzywane sa m.in. poprzez recytacje modlitewne i ekstatyczny taniec.kazalnica w meczecie do wyglaszania piatkowych nauk. Kasba . nastepujace terminy: Aghlabidzi . Ksar . Mihrab .targ.warowny klasztor muzulmanskich bractw rycerzy-zakonników. Maghreb . Medyna . Ghorfa . m.turecki urzednik wojskowy odpowiedzialny za przestrzeganie prawa i podatki.doslownie "miejsce zachodu slonca".) . Bej .swiatobliwy muzulmanin. Andaluzja .komora w ksarze w ksztalcie beczki.zwolennik sufizmu. której celem jest osiagniecie zjednoczenia z Bogiem. wykorzystywana do przechowywania ziarna. takze wladca Tunezji w XVIII i XIX wieku.nisza w meczecie wskazujaca kierunek na Mekke.in. Algierie i Maroko. Zawija . mistycznej doktryny islamu. kryty bazar.

którego majestatyczne góry swymi ksztaltami. cisza i pustkowiem przywodza na mysl porównanie z "Obnazonymi Alpami". 1878) . R. BOSWORTH SMITH (Kartagina i Kartaginczycy.Co WARTO ZOBACZYC Za zatoka Tunisu znajduje sie pólwysep Dachla.

Liczba . miasto zaczelo stopniowo przeksztalcac sie w glówny port handlowy laczacy Europe z Afryka. jest nowoczesna stolica kraju. Przez nastepne wieki zaniedbano stara medyne Tunisu budujac Nowe Miasto na gruncie odzyskanym z osuszonego jeziora i stwarzajac widoczny do dzis podzial.e. zmienil to male.26 Tunis Tunis. pomimo bezspornego arabskiego dziedzictwa. Meczet Az-Zajtuna zamieniono na stajnie. Biblioteke i grobowce sprofanowano i zniszczono.e.wówczas liczba ludnosci wzrosla do 100 000. Kiedy egipscy robotnicy wykopali lO-kilometrowy kanal laczacy Tunis z morzem (La Goulette-Halk al-Wadi).n. lezace nad brzegiem jeziora miasto w bogaty osrodek handlu. 8izerla Upadek miasta rozpoczal sie w XVI wieku. zalezna od Kartaginy. Podbój arabski w VII wieku n. Starozytna osada fenicka Tunes byla od okolo VII wieku p. Najwiekszego rozwoju miasto zaznalo za panowania dynastii Hafsydów (1230-1574). gdy w wojnie habsbursko-osmanskiej Tunis zostal zdobyty na krótko przez hiszpanskich Habsburgów. a otoczony madrasami meczet Az-Zajtuna stal sie jedna z najwazniejszych uczelni muzulmanskich Afryki Pólnocnej. stolica Tunezji majaca 3000 lat historii.

Tunis z siedziba rzadu i licznymi zakladami przemyslowymi (z wyjatkiem górnictwa) jest glównym miastem Tunezji. stanowiac 1/5 ludnosci calego kraju. moga odkryc ciekawe miejsce. którzy poswieca mu nieco wiecej czasu. .-Co WARTO ZOBACZYC------TUNIS " AI·Ariana -s::::- '*" )_NóTRE ) DAM E ludnosci przekracza obecnie póltora miliona. Tunis jest jedynie miejscem zakupów na sukach i szybkich wizyt w Bardo oraz w Sidi Bu Said.. Dla wiekszosci turystów spedzajacych urlop w nadmorskich kurortach. Jednakze ci. zwlaszcza na obszarze starej medyny.

.nowych" palaców. Tunezyjskie Muzeum Narodowe Bardo jest miejscem.. którzy preferowali sytuowanie swych budowli poza medyna na otaczajacych miasto wzgórzach. zbudowanych w XVIII wieku przez bejów z dynastii Husajnidów. z wyjatkiem miejsca ostatniego spoczynku w Turbet al-Bej.28 Bardo Bardo byl jednym z . gdzie zgromadzono wszystkie skarby archeologiczne kraju. Turysci odwiedzaja je glównie ze wzgledu na jedna z najpiekniejszych na swiecie kolekcji rzymskich mozaik.

takie jak morze. W sali VIII sa dwie gigantyczne rece nalezace do posagu boga Jowisza (znalezione w Thuburbo Majus). . bogowie i sceny z polowan. Wiele mozaik przedstawia typowe dla Rzymian motywy. niewielkich rozmiarów. Schody prowadza do najwyzej polozonej galerii ze zbiorami ceramiki oraz wyrobów ze szkla i brazu. Jedna ze scen przedstawia pare siedzaca przed rezydencja. Uwaga: liczne schody. gdzie mozna odpoczac. Znaleziono ja w willi w Susie. lecz znakomicie zachowana. Wstep platny . Otwarte: wtorek-niedziela 9. To najslynniejsza tunezyjska mozaika. ciekawej czesci Muzeum Bardo. Naj ciekawszy jest jednak sam budynek z wylozonym plytkami z terakoty dziedzincem. Detalezdobienstropuw sali Dugga(sala XI) Sale na pietrach Glówna klatka schodowa prowadzi do Muzeum Arabskiego. takze pomiedzy poszczególnymi dzialami na tym samym pietrze. wiekszosc zmeczonych turystów opuszcza te czesc ekspozycji. gdzie zostaly wyeksponowane przyklady kaligrafii arabskiej i miecze. które znajduja sie na posadzce i scianach olbrzymich sal reprezentacyjnych. w zywych jaskrawych kolorach. dajac rzadka okazje poznania miejscowej architektury z IV wieku. wspanialymi rzezbami i sztukateriami. gdy kawiarnia w Bardo jest zamknieta (co zdarza sie dosc czesto).--- Sale na parterze W salach na parterze prezentowany jest zbiór sarkofagów.---------CO WARTO ZOBACZYC ---- . Schody prowadza do glównej ekspozycji mozaik.30 (zima) i 9-17 (latem). Na scianie sali XV znajduje sie mozaika z wyobrazeniem poety Wergiliusza z muza historii Klio.30-16. i SaliKartaginy Mozaiki posagiw imponujacej (sala IX) w MuzeumBardo 6 km od centrum Tunisu przy drodze do Bizerty. glównego boga Kartaginy. Wyrózniajace sie tematyka mozaiki mozna zobaczyc w Sali Hadrumetum. szklanym dachem. Mozaika zostala przeniesiona z podziemnej willi odkrytej w Bulla Regia. Inna wyjatkowa ekspozycja na parterze (sala VI) jest mozaika z II wieku z wyobrazeniem Perseusza i Andromedy oraz morskiego potwora. niepelnosprawnym oraz matkom z malymi dziecmi. ukazuja one rezydencje rzymskich posiadaczy ziemskich w ich majatkach. stelli i posagów z czasów Kartaginy i Rzymu. wyglada ona zaskakujaco wspólczesnie. wciaz wyposazonych w rózowe zyrandole. utrudniaja zwiedzanie osobom starszym. Palac otaczaja rozlegle ogrody.dodatkowa oplata za aparat fotograficzny. w poblizu stacji Boulevard du 20 Mars 1956. Nalezy takze zobaczyc naprzeciwko (w sali V) piekne sarkofagi muz. W sali A znajduje sie wspanialy posag z terakoty Baala Hammona (I wiek). uzycie lampy blydwwej i statywu zabronione. Stopy tego posagu sa wystawione na pietrze w czesci muzeum poswieconej eksponatom z Susy. siedzacego na tronie w niezwyklym nakryciu z piór na glowie.

istotna szczególnie w miesiacach letnich. W 1861 roku ówczesny bej kazal zburzyc sredniowieczne mury. które zaczely dawac zatrudni·. juz na poczatku XXwieku medyna z 300 000 mieszkanców stala sie przeludnionym obszarem slumsów. W miejscu dawnych murów otaczaja obwodnica. ze swymi sredniowiecznymi uliczkami w centrum nowoczesnego Tunisu. gdy na przedmiesciach zbudowano europejskie fabryki. Byla ona centrum handlowo-rzemieslniczym az do XVIII-XIX wieku. Ciemny wejsciowy korytarz z lawkami byl miejscem. gdzie petenci mogli oczekiwac na audiencje u wlasciciela palacu. bankami i szkolami. Znajduja sie tu najwazniejsze zabytki.~ Medyna Najstarsza czescia Tunisu jest pochodzaca z IX wieku medyna z meczetem Az-Zajtuna. do czasu. chociaz tylko trzy z nich: meczet Az-Zajtuna. madrasy i zawije pozostaja zamkniete dla turystów. Po medynie nalezy w zasadzie poruszac sie pieszo. wielu kupców przenioslo sie do opuszczonych willi i mieszkan. muzeum Dar Ben Abd Allah i Dar Osman. jak i panujacy wewnatrz spokój. choc kilka pojazdów przeciska sie zwykle w waskich uliczkach. Z tego tez powodu stanowi glówna atrakcje turystyczna.)nie poza tradycyjnym targiem. kontrastujacy z gwarem ulicznym miasta. Dzis medyna jest juz zabytkiem. W salach wokól dziedzinca Bogato rzezbione ornamenty na dziedzincu muzeum Dar Ben Abd Allah (po lewej). gdy Francuzi i Wlosi opuscili Tunezje. Czynne meczety. Konstrukcja dziedzinca zapewnia dobra wentylacje. DARBENABDALLAH (Muzeum Sztuki i Tradycji) Wizyta w tym usytuowanym w XVIII-wiecznych palacowych wnetrzach muzeum bedzie jedna z wiekszych przyjemnosci podczas pobytu w Tunisie. W tym czasie 150 000 Europejczyków mieszkalow przestronnym Nowym Miescie z nowymi szpitalami. W 1956 roku po odzyskaniu niepodleglosci. moga byc odwiedzane przez cudzoziemców. zarówno ze wzgledu na piekno samego budynku. tradycyjne stroje w jednej z sal muzeum (po prawej) . zwalniajac miejsce w medynie dla imigrantów ze wsi.

Palac ten jest w trakcie renowacji. . Otwarte: poniedzialek-sobota 9. ceremonii obrzezania. do zwiedzenia go upowaznia bilet do Muzeum Dar Ben Abd Allah (w tych samych godzinach). charakterystyczne dla zebran mezczyzn. jak równiez ubiory malych dzieci.stworzono interesujaca ekspozycje modeli prezentujacych tradycyjne stroje. Wstep platny. przygotowan narzeczonej do slubu.30-16. Rue Sidi Kassem. DAROSMAN Pochodzacy z XVII wieku palac Dar Osman rózni sie stylem od palacu Dar Bel1 Abd Allah. z rzezbionymi kamiennymi kolumnami. Rue El-Mekhtar. Bujna roslinnosc na dziedzincu muzeum DarOsman z bujna roslinnoscia. Mijane drzwi i bramy kryja bogactwo XVIII-wiecznych palaców i ogrodów medyny. Pomiedzy muzeum Dar Ben Abd Allah i meczetem Az-Zajtuna znajduja sie dwie eleganckie ulice: Rue du Riche i Rue des Andalous. jest mniejszy i ma ladny dziedziniec.30. Szczególnie piekne sa malowane drewniane stropy i fajansowe plytki na scianach oraz liczne studnie obudowane barwnym marmurem. Mozna tu zobaczyc najbardziej wyrafinowane przyklady archtektury medyny Tunisu. ozdobnymi drzwiami. krytymi pasazami i bramami zwienczonymi lukami.

W czasach rozkwitu pod rzadami Hafsydów (XIII-XV wiek) wokól meczetu powstaly madrasy. jak garbarstwo. Baszija i Slimania. naj piekniejsze wyroby ze skóry zas na suku ad-Dzira. zostaly one przywiezione z Kartaginy po jej zniszczeniu przez Rzymian. stad tez meczet Az-Zajtuna jest otoczony sukiem Al-Attarin (z perfumami. niedaleko na poludnie od konca meczetu Az-Zajtuna znajduja sie trzy XVIII-wieczne madrasy . podczas gdy masywny minaret zbudowano dopiero w 1894 roku. czyli targ rannych pantofli oraz suk at-Turk (suk Turków. Na Rue des Librairies. oddzielonym od sali modlitw.30 do 18. którzy szyja i sprzedaja tu kaftany). mozna jedynie zajrzec do wnetrza meczetu Sidi Jusuf z tarasu znajdujacego sie na dachu Musee des Turcs . kontrastujaca ze zgielkiem suków MECZETY I MADRASY Oprócz meczetu Az-Zajtuna wszystkie inne wymienione tu meczety sa zamkniete dla niemuzulmanów. bedacymi najbardziej wyszukanym przedmiotem handlu) oraz sukiem tkanin z belami materialów. Na suku Sekkajine znajduja sie sklepy z dywanami. Suki z nizej . Rola uniwersytetu skonczyla sie w 1960 roku.An-Nachla. Jednakze mozna tylko rzucic okiem na dziedzince tych madras. az do lat piecdziesiatych XX wieku miescilo sie tu 10000 studentów.sklepu z antykami na suku at-Turk. Sala modlitw i dziedziniec z podcieniami pochodza z IX wieku. mozna tu zobaczyc wiele pieknych stoisk. Najstarsze kamienie tej budowli znajduja sie w murach zewnetrznych. Innym waznym meczetem w medynie jest meczet Kasba. a reputacja Az-Zajtuna jako uczelni muzulmanskiej dorównywala w tamtym czasie slynnemu uniwersytetowi Al-Azhar w Kairze.etu z 1616 roku jest naj starszym tureckim minaretem w miescie. zwany takze Maison d'Orient. Sala modlitw byla wykorzystywana jako sala wykladowa. SUKI Tradycyjnie najlepsze i naj czystsze stoiska handlowe znajdowaly sie wokól meczetu. sa polozone w wiekszej odleglosci od meczetu Az-Zajtuna.-r-ajtuna (oznaczajaca drzewo oliwne) pochodzi od rosnacego tu niegdys drzewa. nie wchodzac do sali modlitw. Nazwa A7. Jednakze nawet tutaj mozna ogladac tylko dziedziniec. Meczet zostal zbudowany w IX wieku. farbiarstwo i kowalstwo. gdy studiowanie prawa muzulmanskiego zostalo przeniesione do nowego Narodowego Uniwersytetu w Tunisie.32 ----------TUNIS -----------cenionymi zawodami. Suk z wyrobami ze zlota. pod którym zwykl modlic sie zalozyciel meczetu. Dywany-kilimy mozna znalezc na suku al-Leffa. slynny Palais d'Orient. Ten suk szczyci sie pieknymi haftami. czyli targ zlotników. z tarasem widokowym na dachu. sa czynne codziennie z wyjatkiem niedziel od 8. Zostal zbudowany w polowie XIII wieku przez dynastie Hafsydów i ma najwyzszy w miescie minaret. W poblizu znajduje sie suk al-Blaghia. Wszystkie suki znajduja sie w starej medynie. jest wciaz centrum sprzedazy bizuterii. jesli ktos uchyli brame. np. Osmioboczny minaret meC7. MECZET AZ-ZAJTUNA Meczet Az-Zajtuna jest duchowym centrum miasta i zarazem jedynym meczetem w Tunisie otwartym dla niemuzulmanów. W meczecie panuje niezmiennie atmosfera ciszy i spokoju.

Rue Jemaa az-Zitouna. . Otwarty: sobota--czwartek 8-12. Fotografowanie mozliwe z balustrady.za jego murami. Wynagradza to rozczarowanie zwiazane z niemoznoscia wejscia do sali modlitw. Wstep platny.

) Jest to ciekawy spacer z Nowego Miasta do sredniowiecznego swiata medyny. kiedy otwarty jest meczet. Wincentego aPaolo zbudowali Francuzi w 1882 roku. KATEDRA ST VINCENT DE PAUL Ta wspaniala neogotycka katedre pod wezwaniem sw. Poczatek na Place de l'Independance. suki zas sa najbardziej ozywione./ ( . Nalezy te trase przejsc rano. Czas przejscia . 1 . zdobi ja olbrzymia rzezba Boga.34 SPACER ----------- Spacer po sukach .1godzina plus dodatkowy czas na penetrowanie suk ów. wienczaca dach.

DE LA VICTOIRE Avenue de France konczy sie malym placem. mozna obejrzec ukryte pod arkadami najelegantsze sklepy Tunisu. na Targu Turków (suk at-Turk) mozna wypoczac i napic sie kawy lub herbaty w autentycznej tunezyjskiej kawiarni M'rabet Cafe. aby znalezc sie na suk u Al-Attarin. 4 MECZET AZ-ZAJTUNA (JEMAA AZ-ZITOUNA) Do meczetu wchodzi sie schodami po lewej stronie. charakterystyczny dzieki czerwonym i zielonym kolumnom. sklaniajac do dluzszej chwili zadumy (patrz s. Schodzac na suk tkanin i kontynuujac spacer po sukach wokól meczetu. Zlapac oddech mozna dopiero przed Wielkim Meczetem Az-Zajtuna. Od bramy Bab al-Bahr nalezy przejsc glówna ulica zatloczonej medyny . Idac w kierunku zachodnim wY'iadzana drzewami Avenue de France. Place de la Victoire. wabiac do swoich sklepów i zachecajac do kupowania wystawionych towarów. charakterystycznym ze wzgledu na stojaca posrodku Brame Morska . JEMAA AZ-ZITOUNA Wejscie na te rojna i gwarna ulice to jakby wkroczenie do sredniowiecznego Tunisu. Byla ona niegdys brama w starych murach miasta. 2 PLACE Mozliwosci niekonczacego sie ogladania towarów i targowania sie na Rue Jemaa az-Zitouna Meczet Az-Zajtuna otaczaja z czterech stron suki. bialo-zielona fasada oraz z biblioteka British Council na parterze budynku. nastepnie jeszcze raz w lewo za rogiem sciany meczetu. Oszalamiaja halas. Nieco powyzej. wychodzi sie na suk z tkaninami.------------ SPACER --------- Naprzeciwko znajduje sie ambasada Francji. zbudowana w czasach kolonialnych jako siedziba francuskiego gubernatora. 6 SUK TKANIN To targ blawatny. . W pólnocnej czesci placu znajduje sie ambasadaWielkiej Brytanii z ladna.Rue Jemaa az-Zitouna. 82). Skrecajac w lewo na nastepnym skrzyzowaniu. cofajac sie nieco wzdluz Rue Jemaa az-Zitouna. Cisza i spokój dziedzinca daja wytchnienie od zgielku medyny. barwy i zapachy. 3 RUE 5 SUK AL-ATTARIN Jest to XIII-wieczny Targ Perfumiarzy ze stoiskami pelnymi malych buteleczek ze znakomitymi perfumami i innych wonnosci. Schodzac po schodach z meczetu nalezy skrecic w lewo. a przekrzykujacy sie sprzedawcy nagabuja ze wszystkich stron.Bab al-Bahr. mozna powrócic Rue Jemaa az-Zitouna do punktu wyjscia.

Mozaika z III wieku n. Jej dominacja nie trwala bardzo dlugo. Na podstawie wykopalisk wydaje sie. Kartagina zostala pokonana. Dzis mozna w Kartaginie ogladac ruiny rzymskiego miasta. niewielu turystów ma tyle czasu i kondycji. 38). Kartaginczycy Zaskakujaco niewiele wiemy o stylu zycia Kartaginczyków.n. stala sie duzym centrum handlowym morskiego imperium Fenicjan. glównie dlatego. oraz 149-146 roku p. iz nie zachowaly sie zadne pisemne zródla.e.n. a konflikty z Rzymem doprowadzily do wybuchu trzech wojen punickich: 264-241 roku p. ze ich religijne rytualy obejmowaly takze ofiary z ludzi (na Bliskim Wschodzie czesto byla praktykowana ofiara z naj starszego syna).n. jedno z naj slynniejszych. Narodowe Muzeum Archeologiczne Kartaginy ..n. Do IV wieku p. 218-201 roku p.e. jako kolonia Fenicjan z Tym pod wodza królowej Dydony (patrz s. jego kamienie zostaly uzyte do budowy medyny Tunisu. Najlepiej dotrzec do Kartaginy pociagiem i zwiedzic ja dorozka (patrz s. spelnily sie w 146 roku p. nie odznaczajacy sie zamilowaniem do estetyki i kultury. jest obecnie spokojnym przedmiesciem Tunisu. jej swietnosc jako osrodka wladzy afrykanskiego panstwa Fenicjan oraz cesarstwa rzymskiego w Mryce Pólnocnej przypominaja jedynie rozrzucone ruiny.e. Slowa Katona St. aby zobaczyc wszystkie rozproszone fragmenty tego starozytnego miasta. "Kartagine nalezy zniszczyc". najbardziej romantycznych miejsc starozytnosci. Kartagina wedlug tradycji zostala zalozona w 814 roku p.n. tak j ak ich feniccy protoplasci.e. ziemie zas zaorano i zasolono. Byli oni bez watpienia bardzo dobrymi kupcami.36 Okolice Tunisu KARTAGINA Kartagina. jej budowle zrównano z ziemia. bedac najwazniejszym miastem w basenie Morza Sródziemnego (byc moze takze na swiecie). zakonczonych kleska Kartaginy. przedstawiajaca satyra. Ceremonie odbywaly sie w czasie pelni ksiezyca.e. Zespól archeologiczny Na zwiedzanie Kartaginy nalezy poswiecic caly dzien.n. Wkrótce stalo sie stolica rzymskiej prowincji Afryki oraz duzym osrodkiem handlu i nauki. Slawa Kartaginy dawno przeminela. 42-43). zniszczonego w wyniku podboju przez Arabów w 697 roku.e.e. aby uczynic ja jalowa· Jak na ironie juz 25 lat pózniej Rzymianie zdecydowali sie zbudowac na tym samym miejscu nowe miasto.

w poblizu portów punickich. gdzie dokonywano ich kremacji. tofet . egipskich i greckich.punickie sanktuarium (ponizej) 17 km na wschód od Tunisu. . 42-43).30-17. kasy biletowe w 3 miejscach:Muzeum Narodowym. Kaplani przynosili ciala ofiar przed posagi bogów. nosza slady wplywów syryjskich. takie jak ceramika i bizuteria.---------CO WARTO ZOBACZYC------ chlopców od 2 do 12 lat poswiecano bogowi slonca Baalowi Hammonowi i bogini ksiezyca Tanit. Wstep platny. Kartaginska bogini Tanit (powyzej). Nieliczne pozostalosci z czasów punickich. termach Antoninusa Piusa i Villa de Voheres(patrz s. które mozna ogladac w Muzeum Archeologicznym Kartaginy na wzgórzu Byrsa. znajduje sie ono na poludniu obok stacji Kartagina-Salammbo. nazywalo sie tofet. których wiele zachowalo sie do dzis na terenie wykopalisk. Muzycy i tancerze uczestniczacy w cereUlonii przywdziewali groteskowe Ulaski. Sanktuarium. Otwarte: wtorek-niedziela 8-19 aatem) i 8.30 (zima). a popioly umieszczano w urnach. gdzie dokonywano ofiar.

Dydona zaprosila do siebie Eneasza i rozwinal sie miedzy nimi burzliwy romans przy akompaniamencie grzmotów i blyskawic oraz przy wtórze placzacych nimf. spotkasz tam moje widmo". Zrozpaczona postanowila przestraszyc Eneasza "plomieniami czarnej smoly". Gdy Eneasz postanowil opuscic Kartagine. jak jej brat. W towarzystwie oddanych sobie zwolenników ruszyla statkiem na Morze Sródziemne i wyladowala na pólnocnym wybrzezu Afryki. Dydona odebrala to jako odrzucenie jej uczuc. Wówczas ksiezniczka z fenicka przebiegloscia pociela skóre na bardzo waskie paski. Wladca zgodzil sie spelnic te prosbe. która przybyla z poteznego fenickiego Tyru (obecnie w Libanie) po tym..·· Dydona bada postep prac przy budowie Kartaginy (po lewej). W czasie budowy miasta w poblizu zostal wyrzucony przez morze Eneasz ze swymi towarzyszami ocalalymi z pogromu Troi. polaczyla je ze soba i otoczyla obszar ziemi. Wdajac sie w romans Dydona nie tylko odmówila poslubienia miejscowego króla Numidii.DVDONA I ENEASZ miejscowego wladce Numidii Kartagina byla miejscem. który wystarczyl na zbudowanie miasta Kart Hadaszt (obecne polozenie Kartaginy).byl to symboliczny akt przepowiadajacy zniszczenie Kartaginy przez Rzymian.opowiesc o konflikcie pomiedzy odpowiedzialnoscia osobista i publiczna. burza . gdzie rozgrywala sie akcja jednej z najstarszych klasycznych tragedii milosnych . •. jaki mozna opasac skóra wolu. by poplynac do Italii i zalozyc tam nowa Troje (Rzym). lecz takze zasluzyla na potepienie w oczach swych Fenicjan nie dotrzymujac wiernosci zmarlemu mezowi. W ksiegach I i IV Eneidy Wergiliusza zawarta jest opowiesc o ksiezniczce Dydonie."gdziekolwiek pojedziesz. co nakazala mu wyrocznia Apollina.wstep do romansu (po prawej) .··1·. zapowiadajac . Po wyjezdzie Eneasza Dydona splonela na stosie pogrzebowym . król Pigmalion. gdzie poprosila o taki obszar ziemi. zabil jej meza.

.

Warto przejsc sie po jego uliczkach. znany ze swych swietnych rybnych restauracji i przyjemnych hoteli. August Macke i Louis Moillet. SIDIBUSAID Jest to bez watpienia najladniejs7. 24 km na pólnocny wschód od Tunisu. 15 km na pólnocny wschód od Tunisu. LA GOULETTE (HaIk al-Wadi) Stare obronne miasto. Jezioro jest jedynie slonawa laguna. ze swymi nieskazitelnie bialymi domami ozdobionymi jasnoniebieskimi drzwiami i okiennicami oraz kratami z kutego zelaza.!D -------OKOLlCE TUNISU JEZIORO TUNIS Jezioro Tunis powstalo z pierwotnej sieci plytkieh strumieni i zostalo utworzone w IX wieku przez Arabów. które pozywiaja sie na mieliznach lawicami kielbi. naj piekniejsze wsród nich sa rezydencje ambasadorów Francji i Wielkiej Brytanii. W XIX wieku ambasador brytyjski zasugerowal ówczesnemu bejowi. gdy bejowie z dynastii Husajnidów przybywali tu w XVIII wieku ze swym dworem. gdy w 1914 roku przebywalo tu 3 mlodych malarzy: Paul Klee. Juz wczesniej miejsce to bylo znane w Tunezji jako wioska arty::. który zabezpiecza je przed rodJUdowa. po kazdej stronie kanalu. 22 km na pólnocny wschód od Tunisu.tów. tak wiec pomimo duzej liczby turystów przybywajacych kazdego lata. lecz przyciaga flamingi i inne ptaki brodzace. gdzie konczy sie droga zbudowana w ramach turystycznego projektu Cap Carthage Mediteranee. przez który kanal uchodzi do morza. ulatwilo to podróz do centrum miasta. konczy tu trase linia kolejowa TGM. Jej slawa zostala ugruntowana. Jednakze jego polozenie jako zewnetrznego portu Tunisu.3 miejscowosc w Tunezji. jak równiez promy pasazerskie z Francji i Wloch (glównie z Sycylii). Pozwolilo to na budowe dwóch portów. sprawia. lezy na przyladku Carthage. niegdys port piracki z duza spolecznoscia zydowska. LA MARSA Jest to najlepszy kurort w Zatoce Tuniskiej. iz przyplywa tu wiekszosc statków towarowych. podziwiajac wspaniale wille i palace. którzy wykopali ID-kilometrowy kanal z Tunisu w kierunku morza i poszerzyli jego ujscie. . którzy zgineli tu w czasie II wojny swiatowej. Znajdujacy sie tu 4-gwiazdkowy hotel Abu Nawas jest jednym z naj piekniejszych nadmorskich hoteli Tunezji. aby wybudowal groble dla linii kolejowej TGM. Ponad plaza na plaskowyzu Gammarth polozony jest francuski cmentarz wojskowy. Flamingi zerujace w slonawych wodach jeziora Tunis GAMMARTH Modny kurort Gammarth. gdzie w pólkolistych grobach pochowano 4000 Francuzów. Dzis miasteczko ma specjalny status. którzy namalowali serie obrazów przedstawiajacych sceny z miasteczka. stracilo dzis wiele na znaczeniu i swietnosci.

Hotel Dar Said.------- . jest dobra baza wypadowa do zwiedzenia pólnocy kraju. Meczet i zawija z grobem marabuta znajduja sie w centrum miasteczka. lecz wejsc moga tylko muzulmanie. 20 km na pólnocny wschód od Tunisu. XIII-wiecznego sufi . Nazwa miasteczka wywodzi sie od imienia Abu Saida. usytuowany w dawnym palacu z pieknym ogrodem.mistyka.Cale des Naltes .. Niemalze obowiazkiem turystów jest usiasc w slawnej Cafe des Nattes i popijajac mietowa herbate obserwowac spacerowiczów. który mial tu swoja pustelnie po pielgrzymce do Mekki. --Co - WARTO ZOBACZYC· ----- Sidi Bu Said zachowuje atmosfere spokoju i elegancji. Najslynniejsza kawiarnia w Sidi Bu Said .

Niegdys byly najwiekszym obiektem tego typu w calym cesarstwie poza Rzymem. wywieraja w Kartaginie najsilniejsze wrazenie. usytuowane w oddzielnym parku archeologicznym. Nalezy wysiasc na szóstej stacji.42 WYCIECZKA ---- Kartagina Ta wycieczka sklada sie z przyjemnej. dzis pozostaly z nich jedynie piwnice. Zatoka Tuniska 3 TERMY ANTONINUSA PIUSA Te ruiny. lecz wyobrazenie o olbrzymiej skali obiektu daje pojedyncza wspaniala kolumna wysokosci 15 m. Poczatek trasy przy stacji kolejowej TGM w Tunisie. która wspierala w dawnych czasach dach lazni. Linia kolejowa biegnie grobla przecinajaca Jezioro Tuniskie. pólgodzinnej podrózy przez Jezioro Tuniskie na przedmiescie Tunisu . . przemyslowy port Tunisu. aby rozpoczac zwiedzanie najwazniejszych stanowisk archeologicznych. 1TUNIS Stacja lezy na samym koncu Avenue Habiba Burgiby.Kartagine. gdzie mozna kupic bilet wstepu do wszystkich obiektów archeologicznych. Carthage-Hannibal. Po prawej stronie znajduje sie zanieczyszczony. W upalne lato przejazdzka powozem jest korzystna ze wzgledu na oslone przed sloncem. lecz zapewnia miekkie siedzenia) i wsiasc do dowolnego pociagu (wszystkie kursuja na tej samej trasie). zwanymi tutaj caleches. Trzeba kupic bilet er klasa jest tylko nieco drozsza. a nastepnie przejazdzki dorozka wokól glównych stanowisk archeologicznych. Nalezy ustalic cene wycieczki (2-godzinny przejazd powinien kosztowac okolo 8 dinarów) i pojechac przez zadrzewione przedmiescie w kierunku term Antoninusa Piusa. Trasa na pól dnia. 2 CARTHAGE-HANNIBAL Tu w miesiacach letnich (czerwiec-wrzesien) poruszac sie mozna dorozkami.

Katolicka katedra sw. Nie jest obecnie czynnym kosciolem i dlatego mozna ja zwiedzac. daje dobre wyobrazenie o rozrzutnym stylu zycia bogatych Rzymian. W poblizu wykopalisk znajduje sie jeden z palaców bylego prezydenta Habiba Burgiby. La Goulette i Tunis. sa ozdobione punickimi stellami i innymi detalami architektonicznymi. BYRSA W tym miejscu bylo niegdys centrum punickiego miasta.W lazniach znajdowal sie olbrzymi Laras do kapieli slonecznych i odkryty basen plywacki. gdzie uwielbiajacy przyjemnosci Rzymianie spotykali sie towarzysko. Drogi do zespolu term pokrywaja sie z ulicami starego rzymskiego miasta. Powrót do stacji Carthage-Hannibal. obecnie znajduje sie tu Narodowe Muzeum Archeologiczne i Dzielnica Kartaginczyków. cwiczyli i oddawali róznym uciechom cielesnym. odrestaurowany dom z III wieku. 4 WZGÓRZE Potezne termy Antoninusa Piusa RZYMSKICH WILLI Najciekawsza jest tu Villa des Volieres. Tuz obok zostala zbudowana w 1890 roku potezna pseudobizantyjska katedra pod wezwaniem sw.e. Ludwika dominuje w panoramie Kartaginy 5 PARK . przylegajacego do teatru i odeonu. Z tarasu katedry roztacza sie wspanialy widok na wspólczesna KaTtagine. Ludwika. przedstawiajaca uklad wczesnych domostw punickich (z IV wieku p.n. Ze wzgórza Byrsa dorozka mozna sie dostac do Parku Rzymskich Willi.) z ich podziemnymi cysternami. w którym zachowaly sie mozaikowe posadzki. punicki port. byly one porównywane z kompleksami wypoczynkowymi.

równolegle do wybrzeza. Na pólnoc od rzeki Madzardy.44 Pólnoc Krajobrazy pólnocnej Tunezji róznia sie znacznie od wyobrazen o Afryce Pólnocnej. Hiszpanów i Francuzów. które lacznie z drewnianymi stodolami i stadami bydla pasacego sie na zielonych zboczach doliny Madzardy tworza niemal alpejski krajobraz. Dwa glówne kurorty na pólnocnym wybrzezu to Bizerta i Tabarka. Wybrzeze morskie jest glównie skaliste. na poludnie od Tabarki. Po odzyskaniu niepodleglosci Tunezyjczycy zalozyli tu swoje wsie z domami o czerwonych dachach i bialych scianach. Obecnie ów fragment wybrzeza jest znany jako Koralowe Wybrzeze. Skaliste pólnocne wybrzeze w poblizu Tabarki 10 l 20 I 30 km J Pl7. sa blizsze poludniowej Europie. zima szczyty gór sa pokryte sniegiem. W srodku takiego lasu. zwlaszcza w rejonie Tabarki. Zielone wzgórza doliny Madzardy byly niegdys wielkim spichlerzem Rzymu. Przypominaja o tym wykopaliska w Bulla Regia. Obfite opady w dolinie i okolicznych górach wystepuja glównie od pazdziernika do marca. plaza Zouiraa kolo Tabarki oraz Ras Engelah niedaleko Bizerty. Ich fortyfikacje sa swiadectwem bitew. znane z organizowanych tu polowan na dziki. Chemtou i Utyce.yL NCgl1 (Czarny) . lecz sa tu równiez wspaniale piaszczyste plaze Sidi Ali al-Mekki i Raf Raf w poblizu Char al-Melh. gdyz cieple wody Morza Sródziemnego pozwalaja na rozwój korali. Widoczny jest kontrast pomiedzy zamieszkujaca górskie obszary tubylcza ludnoscia berberyjska z jej tradycyjnym stylem zycia a zamozniejszymi mieszkancami miast doliny. lezy miasto Ajn Draham. wykorzystywane w XVI-XVIII wieku jako porty handlowe przez Wlochów. biegnie lancuch wapiennych gór pokrytych czesciowo gestym lasem debowym. Kolonisci francuscy takze poznali sie na urodzajnosci tej ziemi i wykorzystywali ja do intesywnej produkcji rolnej. które toczono regularnie w celu utrzymania kontroli nad tymi portami.

PÓLNOC Zatoka Tuniska .

lecz ostatnie lwy i pantery zostaly zabite w latach dwudziestych i trzydziestych. wyglada. obfituja w zwierzyne lesna. Otaczajace góry sa pokryte lasami z paprociami i omszalymi debami korkowymi. BADZA (Beja) Badza byla w ciagu swej historii glównym miastem zyznej równiny Malowniczy stary port Bizerty byl niegdys glównym osrodkiem piratów AJN DRAHAM (Ajn ad-Darahim) To male tunezyjskie miasteczko. szakale. Niestety. zbiki i dziki wciaz wystepuja w tym rejonie. przy drodze Dzunduby (Jendouby). Zajace. lisy. W miasteczku sa dwu- . którzy tu sie zapuszczaja. chociaz lezace w Afryce Pólnocnej.46 -----P6LNOC ----------i trzygwiazdkowe kwatery dla nielicznych turystów. 25 km na poludnie od Tabarki. wielu z nich traktuje to miejsce jako baze wypadowa na szlaki w okolicznych górach. jakby bylo przeniesione z podnózy Alp. obszar ten nie jest chroniony i wskutek polowan zwierzeta stopniowo gina.

BIZERTA (Banzart) Bizerta. którzy bogacili sie na handlu kukurydza i oliwkami. 142). wcisnieta w srodek nowego miasta. Sa tu takze pozostalosci lazni. 60 km na poludnie od Tabarki. Pod rzadami Turków w XVI wieku Bizerta byla znana kryjówka piratów. . slynie ze swych podziemnych willi z pieknymi mozaikami na posadzkach. 6 km na pólnoc od Dzunduby. lecz kilka pozostalo na miejscu.30. Wiele tych willi ma centralny dziedziniec z kolumnami i kamienna klatka schodowa oraz liczne sale wokól dziedzinca z mozaikami z III i IV wieku. BULLAREGlA Bulla Regia. w XIX wieku Francuzi zbudowali tu baze morska. Inne ciekawe wille to Dom Polowan (Maison de la Chasse) i Dom Ryb (Maison de la Peche). którego mozaiki przedstawiaja morze pelne ryb oraz polujace na nie kupidyny i kaczki. Czesc zespolu lazni w Bulla Regia Miejscowi kupcy.Madzardy oraz spichlerzem Rzymian. teatru i forum. 109 km na zachód od Tunisu. aby schronic sie przed upalem lata i chlodem zimy. Obecnie najwieksza atrakcja miasta jest stary port (Vieux Port) otoczony waskimi uliczkami starej arabskiej medyny. swiatyn. zima 8. 28-29). z krytym targiem i sredniowiecznymi umocnieniami. najwieksze obok Tunisu miasto na pólnocnym wybrzezu. Bizantyjska twierdza miesd koszary garnizonowe (zamknieta dla zwiedzajacych). 65 km na pólnocny zachód od Tunisu. nalezy do naj cenniejszych wykopalisk rzymskich na swiecie (patrz s. która opuscili dopiero w 1963 roku. Mariny i Neptuna dosiadajacych morskiego konia. wiejskim krajobrazie na lagodnym zboczu wzgórza nad dolina rzeki Madzardy. bazylik. wciaz przypominajacymi czasy piratów. Z tarasu jego kawiarni roztacza sie ladny widok na stara czesc miasta. Otwarte: latem wtorek-niedziela 8-19. Byl to glówny port od czasów fenickich. Zajela ja wówczas armia tunezyjska.30-19. Turystów przyciaga tu stara medyna. Fort Sidi al-Hani miesci male Muzem Oceanograficzne. Wstep platny. Wiekszosc mozaik zostalo stad przeniesionych do Muzeum Bardo w Tunisie (patrz s. jako jedna z glównych wojskowych baz Tunezji. jedno znajbogatszych miast rzymskiej Mryki. dzis zas jest centrum bogatego rynku kukurydzy. Polozone w ladnym. rozwinela sie w atrakcyjny kurort z hotelami otaczajacymi droge nadmorska i górujacymi nad wydmami oraz zatloczonymi piaszczystymi plazami. budowali wystawne wille pod ziemia. przede wszystkim w Domu Amfitryty (Maison d'Amphitrite) z mozaika Wenus. Fenicjanie wykopali tu kanal laczacy jezioro Bizerta z morzem.

w poblizu wsi Bechateur. jest jednak zanieczyszczona glonami i odpadkami. lazni i teatru (patrz s. W Tabarce jest tylko kilka hoteli i restauracji. stwarza to idealne warunki do wypoczynku wakacyjnego. Wyglada z daleka atrakcyjnie. 38 km na wschód od Bizerty. Obecnie na stokach wzgórz poza kamieniolomami mozna zobaczyc pozostalosci obozowiska niewolników. od drogi do Tabarki. Ze wzgledu na swa niedostepnosc. oraz jako pomieszczenia Strazy Narodowej.in. wykorzystywane dzis jako wars7. budowli przypominajacej fortece. Piaszczystc plaze ciagna sie na wschód od miasta.taty.48 > PÓLNOC ICHKEUL. W tej zatoce Karol I Habsburg. Obecnie ta plytka laguna zostala odcieta od morza w wyniku zamulania ujscia rzeki Madzardy. m. TABARKA Lezaca niedaleko granicy algierskiej Tabarka przypomina otoczone wzgórzami francuskie miasta Morza Sródziemnego.jówek piratów na wybrzezu Berberii. Glównym zabytkiem miasta jest piekna twierdza genuenska CHEMTOU (Thuburnica) Usytuowane w pieknym wiejskim krajobrazie wsród zielonych wzgórz. pomimo bliskosci Bizerty. RAS SlD! ALI AL-MEKKI Jest to chyba najbardziej urocza plaza w Tunezji. a na zachodzie znajduja sie male. Chemtou (rzymskie Simitthus) bylo niegdys slynne ze wzgledu na najwieksze w Afryce Póhl0cnej kamieniolomy marmuru. W miescie kobiety wciaz nosza tradycyjne stroje. We wsi nad zatoka zachowaly sie trzy potezne forty. 22 km na poludnie od Bizerty. dluga. Nazwa plazy pochod7.i od grobowca Sidi Ali al-Mekki. piaszczysta plaza na cyplu na zachód od Bizerty. stojacych wzdluz alei wysadzanych drzewami.Y. RASENGELAH Ras Engelah jest wspaniala. RAF RAF Raf Raf jest znane ze swej wspanialej piaszczystej plazy z ksztalcie pólksiezyca. Piekna piaszczysta plaza w Raf Raf GHAR AL-MELH Laguna Ghar al-Melh (arabska nazwa Solnej Jaskini) byla niegdys jedna z glównych kr. usytuowanej na cyplu wybrzeza. JEZIORO I GÓRY Patrz strony 52-53. 6 km na wschód od Ghar al-Melh. Naprzeciw plazy znajduje sie bezludna wyspa Pilau. 16 km na zachód od Bizerty. nawet w szczycie sezonu letniego znajduje sie tu tylko kilka krytych strzecha domków i kawiarni. 28 km na pólnocny zachód od Dzunduby. 142). król Hiszpanii przygotowywal swa wielka armie do oblezenia Tunisu. znany jako antico giallo. skaliste zatoczki. Wydobywano tu ciemnozólty gatunek marmuru z grubymi zylkami. dobrze znane sa miejscowe hafty. . do budowy lodzi. ze schludnymi domkami o czerwonych dachach. Byl on notowany w cesarstwie rzymskim na trzecim miejscu wsród najbardziej cenionych kamieni swiata po egipskim czerwonym porfirze i spartanskim zielonym serpentynie. 35 km na wschód od Bizerty.

UTYKA Starozytna osada fenicka Utyka stala sie waznym portem rzymskim. Posadzkamozaikowa rzymskiej illi Utyce w w w . miescilo sie muzeum z ciekawymi mO:6aikarni:6 IV-V wieku. 35 km na poludniowy wschód od Bizerty. 136 km na poludniowy zachód od Bizerty. obecniewykorzystywanym przezrybaków na wzgórzu. pierwotnie rzymskiej cysternie. otoczonej wydmami. Wsród odkopanych pozostalosci miasta najlepiej zachowane sa rzymskie laznie oraz willa z pieknymi mozaikami. które ostatnio przeniesiono do pomieszczen twierdzy. które wznosza sie stromo nad wybrzezem morskim. zwana Maison de la Cascade (Dom Wodospadu). polaczona obecnie grobla z ladem. 175 km na zachód od Tunisu.n. Uwage przyciaga takze nie zwykly cmentarz punicki z VI wieku p. od szosy do N efzy przez sosnowy las prowadzi utwardzona droga (13 km) do pieknej. Na wschód od Tabarki. Obecnie lezy 15 km od morza. Na koncu alei Habiba Burgiby znajduje sie czesto fotografowana formacja skalna zwana Les Aignilles .e. 37 km na pólnoc od Tunisu. piaszczystej plazy Zouiraa. gdyz byla pokryta 5-metrowa warstwa mulu z rzeki Madzardy. Zostala ona jedynie czesciowo odslonieta.skalne igly.~k~L Genuenskatwierdza Tabarcedominuje dawnym w nad portempirackim. W starej bazylice.

Naszyjniki z korali i wycieczki z chetnymi do nurkowania w Tabarce Obok: Rybackie sieci i dzbany na osmiornice w Susie . Juz w starozytnosci koral byl wykorzystywany do wyrobu luksusowej bizuterii i sprzedawany do Europy. zwlaszcza w Narodowym Parku Morskim wysp 7. Klub jachtowy jest osrodkiem organizujacym glebokie nurkowanie z polowaniami i podwodna totografia oraz wycieczki lodziami. przy glównej ulicy znajduje sie wiele sklepów z koralowa bizuteria.embra. Tabarka jest najlepszym w Tunezji miejscem do penetracji przybrzeznych rat koralowych. nurkowanie w celu wydobycia go wymaga specjalnego rzadowego zezwolenia.KORALE Pólnocne. Obecnie jest pod ochrona. Tabarka jest stolica korali. skaliste wybrzeze Tunezji jest nazywane Koralowym Wybrzezem. choc raty koralowe znajduja sie jedynie w poblizu Bizerty i Tabarki. Odbywaja sie tu regularnie krajowe i miedzynarodowe zawody sportowe w glebokim nurkowaniu.

sardele. rekinki psie i plaszczki odlawia sie trawlerami na otwartym morzu.I RYBY Z Tabarki wyruszaja wycieczki na skaliste wyspy La Galite. lodzie wyplywaja z Bizerty. Pobliska wyspa Galitou jest kolonia zagrozonego gatunku fok. Susy. polozone 35 km od przyladka Serrat. Tylko jedna z wysp jest zamieszkana. Biale ryby lowi sie w poblizu wybrzeza. praktykuje sie rózne sposoby polowu ryb. Al-Mahdi i i Dzardzisu. zyjacego jedynie w Morzu Sródziemnym glównie na wybrzezach greckim i tureckim. Kelibii. skorupiaki. Rybolówstwo pozostaje jednym z glównych zajec mieszkanców wybrzeza. W nocy lowi sie sardynki. tubylcy utrzymuja sie z polowu langust i wyrobu wina. . makrele i tunczyki. podczas gdy czerwone cefale. Wokól wysp istnieja wspaniale warunki do nurkowania i lowienia ryb. obszar ten jest znany z duzej ilosci homarów. W zatoce Kabis odbywaja sie polowy gabek.

1 JEZIORO BIZERTA Jezioro Bizerta. Po licznych . Na trasie nie ma wielu udogodnien. 2TINJA Wies Tinja lezy po obu stronach rzeki. choc zeszpecone wojskowymi urzadzeniami i dymiacymi fabrykami. aby dostarczac ja do kompleksów turystycznych i systemów irygacyjnych.--------WYCIECZKA ----------- Park Narodowy Dzabal Ichkeul Itakis Ta trasa proponuje niezwykly wypad z Bizerty do jednego z tunezyjskich parków narodowych. a przede wszystkim ptaków. Mozna tu zobaczyc setki sieci do polowu wegorzy i cefali. szosa przecina lotnisko i okraza jezioro Bizerta. Poziom wody w jeziorze Ichkeul bywa czasami tak niski. Jadac dalej 5 km za Tinje szosa do Matiru nalezy skrecic w prawo do Parku Narodowego Dzabal Ichkeul. Na rzece znajduje sie zlozony system zapór zasilajacych jezioro i utrzymujacych odpowiednio wysoki poziom wody. Tamy przejmuja bowiem wode z zasilajacych jezioro rzek. usytuowany na brzegu jeziora Ichkeul. zbudowanych w celu lagodzenia skutków dzialan innych tam. nalezy wiec zabrac ze soba niezbedne wyposazenie na piknik. ryby te przemieszczaja sie z jeziora Ichkeul do morza. pelni wazna role w ekologii jeziora Ichkeul. ryb. iz zagraza to warunkom zycia w nim. 3 PARK NARODOWY DZABAL ICHKEUL 10 km I Na bagnach po prawej stronie mozna obserwowac wodne bawoly sprowadzone tu w 1729 roku. W rzeczywistosci jest najwazniejszym rezerwatem ptaków i dzikiej zwierzyny w Mryce Pólnocnej. z którym jest polaczone plytka rzeka Ued Tinja. u podnóza góry Ichkeul stanowi schronienie dla dzikiej zwierzyny. Wyjazd z Bizerty szosa do Matiru. Trasa na pól dnia. Park ów.

58-59). co zagraza slodkowodnym roslinom.<o niektóre powstaja az do wiosny (patrz s. przylatujacych tu z krajów Europy Wielu turystów odwiedzajacych Muzeum Ekologii podziwia spokojne jezioro u stóp Dzaballchkeul polowaniach ich liczba spadla i w 1963 roku pozostaly tylko trzy s<otuki. Wstep platny. Na obszarze jeziora zimuje okolo 150 000 ptaków wodnych. które zawiera fascynujacy przeglad ptaków i dzikiej zwierzyny wystepujacej w parku. Najwiecej ich przebywa w okresie od pazdziernika do lutego.30-16.----------- WYCIECZKA --------- Niski poziom wody w jeziorze uniemozliwia rejsy statkiem. z kilkoma skupiskami kamiennych chat. Muzeum codziennie Ekologii . przy zachowaniu orientacji mozna je spenetrowac i powrócic do muzeum.obecnie jednak popula(. jezozwierze i mangusty. Juz w XIII wieku byl tu królewski obszar polowan. a takze powoduje przedostawanie sie slonej wody z jeziora Bizerta. Zwirowa droga przecina kamieniolom u podnóza Dzabal Ichkeul.30. Rózne sciezki oplataja góre. le(.ja zwieksza sie wyniku programu hodowli. okolona trzcinami. moga trzymac swe stada krów i owiec na terenach otoczonych ciernistymi krzewami. Droga wspina sie na lesisty grzbiet pólwyspu. które tworza podstawe wrazliwego systemu ekologicznego. Ponadto znajduje sie tu wspanialy punkt widokowy na jezioro.otwarte: 9-12 i 13. Dzabal Ichkeul jest potezna góra wapienna. Glównymi gatunkami wystepujacymi w parku sa dziki i szakale. w których zyje wiele gatunków ptaków wodnych. konczac sie przy Muzeum Ekologii. zólwie. motyw krzewów pojawia sie w postaci jasnych linii na strojach kobiet. Miejscowi pracuja w kamieniolomach. wznosi sie 511 m nad poludniowy kraniec jeziora. pokrytych bagienna trzcina. Z muzeum sciezka schodzi nad brzeg jeziora prowadzac do innych punktów widokowych. poza tym wydry. Wschodniej. bedace olbrzymia przestrzenia wodna. .

jaskinie i rzymski kamieniolom w Al-HauaIji oraz uzdrowisko z wodami mineralnymi w Korbus. lecz maja stare.e. rozgrywajacych sie pomiedzy pólnocnym i wschodnim regionem przybrzeznym. rybackie miasto o slabo rozwinietej turystyce. Al-Mahdija to senne. oprócz malowniczego krajobrazu na trasie mozna spotkac zamek w Kelibii. najbardziej znane to Monastir. podczas gdy w Safakis nie ma ich w ogóle. Lazienkowe konstrukcje z IV wieku p. Podrózujac srodkami komunikacji publicznej potrzeba dwóch dni. Pomiedzy Hammametem a Nabulem rozciaga sie piekna piaszczysta plaza. Dlatego tez pod wieloma wzgledami tutejszy krajobraz z sadami cytrusowymi. Wybrzeze wschodnie.n. Pod wzgledem historycznym pólwysep zwykle znajdowal sie na uboczu glównych dramatów. Dlugoletnie zasiedlenie tego regionu i jego stabilnosc sa mozliwe dzieki zyznej ziemi w glebi ladu. pokrytej glównie sadami oliwnymi. punickie ruiny w Kerkuanie. obszar ten jest nazywany Ogrodem Tunezji. aby zwiedzic tereny wokól przyladka. W glebi równiny przybrzeznej trzeba zwiedzic dwa najslynniejsze miejsca w Tunezji: olbrzymi amfiteatr rzymski w Al-Dzem oraz swiete miasto Kairuan. niegdys byl polaczony z Sycylia i poludniowymi Wlochami. otoczone murami medyny. Susa i Safakis sa ruchliwymi miastami handlowymi. do dzis pozostaje spokojnym zakatkiem kraju. wyznacza granice pomiedzy przyladkiem Bon a wschodnim wybrzezem Tunezji. pokryte rózowa. kartaginska okladzina . lezace blisko brzegu. stad nazwa regionu . W poblizu Susy znajduja sie plaze w Skanes i Port al-Kantaui. dlatego tez znajduje sie tu wiele kurortów. Port al-Kantaui i Susa. w których zachowaly sie najpiekniejsze przyklady wczesnej architektury islamu. szczyci sie wieloma dlugimi piaszczystymi plazami.Oliwkowe Wybrzeze. wiec zadni nadmorskiego wypoc:lynku turysci udaja sie na spokojne wyspy Kerkenna. Przejazd wokól przyladka Bon z Hammametu zajmuje okolo 7 godzin.54 Przyladek Bon i równina przybrzezna Przyladek Bon jest najbardziej wysunietym na pólnocny wschód pólwyspem Tunezji. znane jako Sahel (arabska nazwa). z winnicami i zielonymi polami bardziej przypomina poludniowa Europe niz Afryke Pólnocna. które biegnie na poludnie az pOZA Safakis.

Safakis (Sfaks) l (Szarki) dJ'"-" Wyspa Chergui ----:J '-V Wyspa Gharbi Wyspa Kerkenna (Karkanna) 30 l 60 km I Zatoka Kabis (Zatoka Mala Syria) .ADEK BON I RÓWMNA PRmBRZEZNA Zatoka Hammamet j::hebba Ras Kabudija ~.---------CO WARTO ZOBACZYC------- PRZIT..

trzeba isc za znakami do reRtauracji Des Grottes.~tep platny. jest naj ciekawszym zabytkiem z czasów Kartaginy. Miejsce to. Nie oznakowany szlak prowadzi do bram zamku.Niezwykle formy jaskin w rzymskich kamieniolomach w AI-Hauarji od Hammametu. 14 km na pólnocny zachód od Kerkuanu. która byla wykorzystywana do celów dekorac)jnych w swiecie rzymskim i bizantyjskim.e. Warto sie po nich przespacerowac. az zobaczy sie po lewej stronie kontury zamku Kelibia. W prawym skrzydle mieszcza sie lochy wiezienne. Jest pieknie utrzymane. do których mozna dostac sie schodzac po zelaznej drabinie do 5 polaczonych cel. Najbardziej zaskakujacy jest pomaranczowobrazowy kolor skaly wapiennej. Szczególnie piekna jest bizuteria oraz delikatnie rzezbiona niebieska i zólta ceramika. Jest tu równiez muzeum. Zamek otwarty: codziennie 8-18. czesto chrzescijanie. 68 km na pólnocny wschód od Hammametu. prowadzacymi przez miasteczko na wzgórze nad brzegiem morza. KELIBIA Po przybyciu do Kelibii nalezy skierowac sie w strone portu i plazy. skad blisko juz do poteznego wejscia.). by móc podziwiac ladne widoki. w. Z miejsca tego rozciaga sie wspanialy widok na polozona naprzeciw górzysta wyspe Zembra z falami rozbijajacymi sie na skalach.e. n. AL·HAUARJA Al-Hauarja slynie z jaskin w rzymskich kamieniolomach tuz przy brzegu morza. nadaje sie na piknik. lezace bezposrednio nad morzem. Jaskinie otwarte: codziennie 8-18. 93 km na pólnoc . Mury pochodza z okresu Bizancjum (VI w. Daje wieksze niz inne ruiny pojecie o sposobie zycia ludzi. W rzymskich kamieniolomach zawsze pracowali niewolnicy. w ktorym zgromadzono bogata kolekcje przedmiotów z czasów Kartaginy. W kamieniolomach znajduja sie 24 jaskinie. 156). Wstep platny. choc skaliste wybrzeze nie zacheca do plywania.n. Al-Hauarja jest takze znana z festiwalu sokolników (patrz s. odkryty dopiero w 1952 roku. Aby do nich trafic. 11 km na puludnie od Kerkuanu. KERKUAN Kerkuan. (Nie prowadzi sie sprzedazy napojów). którzy mieszkali tu w TV wieku p. z barwnymi ogrodami ciagnacymi sie wzdluz alei oraz trójkatnym wyobrazeniem bogini Tanit ulozonym z kwiatów. pochodzacych z calej Tunezji.

rzemieslnicy wytwarzajacych szklo oraz rzezbiarze. Wcisniete w mala doline ladne. schodzac stromo w kierunku wybrzeza. a w grupie wiekszych domostw ladna posadzke z bialo-rózowa mozaika oraz biala figure bogini Tanit na progu. Wstep platny. tryskajace wprost do morza. a w miasteczku panuje sympatyczna atmosfera spokoju. 79 km na pólnocny zachód od Hammametu.---------CO WARTO ZOBACZYC ------Ajn al-Atrus. 60 km na pólnoc od Hammametu. KORBUS Trasa z Al-Hauarji do Korbusujest bardzo atrakcyjna. pracujacych jako rybacy. pobielone domki mauretanskim wygladem przypominaja Andaluzje. Tuz przed miastem znajduje sie gorace siarkowe zródlo Po prawej: Grzanie stóp w zródle Ajn al-Atrus. 55 km na poludniowy zachód od Al-Hauarji. kamieniarze. kowale. Tutejsze zródla byly popularne juz w czasach rzymskich. ponizej: Uzdrowisko Korbus . iz mieszkalo tu okolo 2500 ludzi. W niewysokich ruinach domów mozna spotkac lazienki z rózowa okladzina. Ocenia sie. Wykopaliska otwarte: wtorek-niedziela 9-12 i 14-17. 14 km na poludnie od Al-Hauarji. prowadzi przez niezamieszkany wiejski krajobraz.

slowiki i zolny. Warto odwiedzic centrum informacji o dzikiej zwierzynie znajdujace sie w poblizu wsi AI-Hauarja. orzelków poludniowych i orlów krótkoszponów. Narodowy Dzaballchkeul skupiskiem ptaków w calej Afryce Pólnocnej. szlamiki.. Sposród mniejszych ptaków zyja tu gajówki (pokrzewki). na bagnach mozna spotkac ptaki brodzace: czaple siwe i purpurowe. gdy przelatuja tysiace ptaków . brodzce krwawodziobe i biegusy. Przyladek Bon jest wyjatkowym miejscem dla obserwatorów ptaków wiosna. czarnoskrzydle szczudlaki. dominujacym gatunkiem jest tu blotniak stawowy. W górskich zaroslach Dzaballchkeul kryja sie pleszki Moussiera. kaczki sterniczki i modrzyki (z kurek wodnych). W okresie od pazdziernika do lutego zimuja tu olbrzymie stada ptaków migrujacych z Europy. czaple nadobne. .ZYCIE PTAKÓW Park52-53) jest najwazniejszym (patrz s. biala czapla nadobna (po lewej) i orzel przedni (po prawej) drapieznych kierujac sie na pólnoc przez Morze Sródziemne.-~~ Jednym z najwazniejszych miejsc zimowania ptaków brodzacych Jezioro Ichkeul (powyzej) oraz czarnoglowa dzierzba (najwyzej). spotykane jedynie w Afryce Pólnocnej oraz pokrzewki sródziemnomorskie z blyszczacymi czarnymi czapeczkami. Sokoly wedrowne. rarogi i pustulki poluja na zboczach góry obok myszolowów kurhanników. Z rzadkich gatunków ptaków wystepuja na jeziorze kaczki jarzebate. Przewazaja kaczki i gesi. zwlaszcza w poblizu jeziora Ichkeul. Ptaki drapiezne wystepuja powszechnie w calej Tunezji. sieweczki morskie. czasami pojawia sie czarnoglowa dzierzba.

bialych warzech. Przy odrobinie szczescia mozna zobaczyc stepówke. pustynnych. gdyz pustynia rozszerza sie ciagle na poludnie. w oazach i w suchych korytach rzek zyje równiez mnóstwo wlasciwej pustyni. Tak wiec coraz wiecej ptaków wybiera na miejsce zimowania rejon Sahelu . Ptaki zbieraja sie glównie na solnych rozlewiskach rozciagajacych sie od Safakisu do Thyna. flamingów. Najwiecej ptaków mozna spotkac od listopada do konca lutego. najczesciej wczesnym rankiem w poblizu oazy. zwlaszcza skowronki i bialorzytki. na calym wybrzezu Morza Sródziemnego jest zatoka Kabis. dudki. mew i rybitw.przedpole . Przemierzanie Sahary staje sie dla wielu ptaków niezwykle uciazliwe. Na obszarach stepowych. zimuja tu duze stada czapli. bialorzytki pustynne i zieby.ptaków. a takze dzierlatki.

prowadzace do publicznej lazni (otwartej rano dla mezczyzn. nieprzyjemnych zapachów. lecz po przejsciu poteznych XV-wiecznych bram wkracza sie w inny swiat.30-18 zima. mozna stad zajrzec do domostw medyny lub rzucic okiem na morze i zatoke. Wewnatrz znajduje sie ciekawy dziedziniec z kilkoma dzialami. nienaruszonych murów obronnych. z pobielonymi domami ozdobionymi niebieskimi okiennicami i kwiatami pnacymi sie po murkach ogródków. 8. Wiele drzwi jest ozdobionych ryba lub wszechobecna dlonia Fatimy (córki proroka Mahometa) . Medyna i kasba Medyna i kasba sa polozone na cyplu. Hammamet jest dobrym miejscem do kupowania pamiatek. lecz glównym powodem odwiedzenia kasby jest widok z szerokich. Wstep platny. Naprzeciw Wielkiego Meczetu sa drzwi w bialozielone pasy. po poludniu dla kobiet). otoczona sredniowiecznym murem. Wchodzi sie do niej po poteznej rampie. który rozdziela plaze pólnocnego i poludniowego Hammametu. Jego centrum stanowi medyna polozona na koncu pieknej. Dalej sklepy ustepuja miejsca niezwykle spokojnym uliczkom z pobielonymi domkami. Na promenadzie i u podnóza kasby widzi sie zawsze sporo ludzi. Hammamet sposród innych nadmorskich kurortów wyróznia sie czystoscia. Nie ma tu smieci. Miasto jest bardzo zadbane. ulice na poczatku medyny sa wypelnione kramami z pamiatkami. piaszczystej plazy. Choc Schody prowadza do wejscia na teren kasby Hammametu . Kasba (fort) jest usytuowana na koncu medyny przy morzu.~ Hammamet POnllInO najazdu turystów od maja do pazdziernika Hammamet pozostaje miejscem przyjemnego wypoczynku. Kasba: otwarta codziennie 8-21 latem. które uprzykrzaja wedrówke po medynach Susy i Kairuanu.amuletami przeciwko zlym urokom. Odrestaurowany XV-wieczny minaret Wielkiego Meczetu stanowi dobry punkt orientacyjny w czasie wedrówki po medynie. nie ma tu atmosfery natretnego handlu.

Otwarty: codziennie 9. warto o tym pamietac. FABILAND 6 km na poludnie od centrum Hammametu. Wspanialym tlem dla nich sa wzgórza w glebi ladu.30 (w sezonie). z wesolym miasteczkiem.30-18. Minaret Wielkiego Meczetu w Hammamecie . co sprawia. zgodnie z zaleceniami urbanistów nie wznosza sie ponad wierzcholki drzew. automatami do gry i przejazdzkami. Plazowe hotele otoczone palmami. iz nie mozna powstrzymac plazowych naganiaczy od przemierzania terenów wszystkich 40 hoteli i nagabywania turystów. 70 km na poludniowy wschód od Tunisu. 16 km na poludniowy zachód od Nabulu. Plaze na poludnie od miasta sa bardziej osloniete od wiatru niz pólnocne.Co Plaze WARTO ZOBACZYC ---- Wokól Hammametu znajduja sie najpiekniejsze piaszczyste plaze Tunezji. Mimo staran o utrzymanie odrebnosci plaz. w poblizu hoteli Safir i Kerkuan znajduje sie Fabiland park rozrywki dla dzieci w wieku od 8 do 15 lat. Ogrody hotelowe czesto maja bezposrednie wyjscie na plaze. w praktyce lacza sie one ze soba. • [ii. zwlaszcza w czasie wieLrznych wiosennych miesiecy.

Miedzynarodowe Centrum Kulturalne To jedno z najbardziej romantycznych miejsc w Tunezji. Legendarny amerykanski architekt Frank Lloyd Wright nazwal Centrum "najpiekniejszym budynkiem. Zostalo zbudowane przez milionera George'a Sebastiana w latach dwudziestych XX wieku w formie okazalej. Inni europejscy i amerykanscy przybysze poszli w jego slady i wkrótce powstala tu mala kolonia milosników sztuki. W latach dwudziestych Centrum stalo sie modnym miejscem HAMMAMET . Ich wille zostaly obecnie zamienione na nadmorskie hotele. bialej willi o wyrafinowanej prostocie. jaki znal".

OUED FAOUARA Biura turystyczne i hotele organizuja wycieczki konne lub konnym powozem do spokojnego. Wycieczka trwa okolo 3-4 godzin. potrzebny jest przewodnik lub dokladny opis trasy. 6 km na poludniowy zachód od centrum Hammametu. mozaikowe posadzki oraz niezwykle podziemne cysterny. Nie jest zbyt duza. odbywaja sie w niej w lipcu i sierpniu doroczne letnie festiwale muzyczne i teatralne oraz konferencje. . Avenue des Nations Unies. lecz kazdy pokój zostal starannie zaprojektowany.in. lecz moga byc przyjemna odmiana po urokach plazowania. lecz aby trafic do celu.a poczatek akweduktu. Najbardziej interesujace sa pozostalosci rzymskich willi. polozony kilka kilometrów w góre rzeki. Wstep platny. gdzie tryskajacy ze zródla strumien plynie po kamieniach z czasów rzymskich. Otwarte zwykle w czasie godzin pracy. Wstep platny. 2 km od centrum miasta. spotkan znanych artystów: bywali tu m. Mozna tu zobaczyc scienne mozaiki z IV wieku. Celem wypadu jest maly wodospad. z powtarzajacym sie motywem czerni i bieli. Na pietrze jedna z sypialni ma ocieniony taras otoczony bambusami. Otwarte: codziennie od 8 do zachodu slonca. wyschnietego koryta rzeki Bir Bu Regba. Szosa do Susy. Bardzo interesujace sa takze ogrody. jesli nie odbywa sie konferencja (nalezy spytac w biurze informacji turystycznej). Paul Klee i Andre Gide. Na parterze w sypialni atrakcja jest wspaniala wanna dla 4 osób w ksztalcie przypominajacym wczesne chrzcielnice. Willa nalezy dzis do panstwa. pelne malych sciezek prowadzacych do kryjówek. W czasie wojny zatrzymal sie na krótko feldmarszalek Rommel. ich dziedzince z fontannami. chrzescijanskie grobowce oraz mozaikowe posadzki w lazniach publicznych.---------CO Egzotyczny basen (po lewej). popiersia swiatowych przywódców (po prawej) w Centrum Kulturalnym WARTO ZOI3ACZYC------PUPPUT Te rzymskie wykopaliska nie sa same w sobie czyms szczególnym. Mozna tu dotrzec w pól godziny samochodem. toaleta i naczynie ~ woda sa ukryte za zwierciadlana szafka. goscili takze Anthony Eden i Winston Churchill. uwazanych 7.

Powstawaly tu fortuny z eksportu oleju. Muzeum przy drodze na Safakis. jenców wojennych. w których rzucano na pozarcie lwom chrzescijan. jest najbardziej spektakularna rzymska budowla w Mryce Pólnocnej. Odbywajace sie tu rozrywki byly bardzo krwawe.e. W szczytowym okresie miescilo sie tu 30-35 tysiecy widzów. gdzie trzymano przyszle ofiary. pól hilornetra na poludnie od amfiteatru. 63 km na poludnie od Susy. zostal zbudowany na obszarze wielkich plantacji oliwkowych Sahelu. zastapiono je nowymi widowiskami. zbudowany w latach 200-300 n. zachowal sie w lepszym stanie niz rzymskie Koloseum. lecz mozna skorzystac z uslug tzw. Nie trzeba specjalnego przewodnika. sa w nim eksponowane ciekawe mozaiki. zbudowano amfiteatr dla mieszkanców tego regionu. pozornie usytuowany na pustkowiu.30-18. W Thysdrus (rzymska nazwa Al-Dzem). przylegajacego do wykopalisk rzymskiej willi. Ma 149 m dlugosci i 124 m szerokosci. 60 km na poludniowy wschód od Kairuanu.~ ------RÓWNINA PRZYBRZEZNA--------- Najwspanialsza rzymska budowla w Afryce Pólnocnej . profesora. Amfiteatr i muzeum otwarte: codziennie 8. Amfiteatr. . widownia zas wznosi sie do 36 m. który za 2-3 dinary oprowadza w 15 minut po calym amfiteatrze. Wstep platny. zanim zostaly wepchniete do klatek lub maszerowaly pod grozba mieczy w kierunku oslepiajacego swiatla i ryczacego tlumu na przerazajaca smierc. Mozna zejsc do ciemnego tunell\ i zobaczyc obskurne cele. Bilet do amfiteatru daje prawo wstepu do malego muzeum.amfiteatr w Al-Dzem AL-DZEM (Al-Dzarnrn) Wspanialy amfiteatr. niewolników i skazanców. Gdy przeminely spektakle z zabijaniem dzikich zwierzat i walkami gladiatorów na smierc i zycie.

Nielatwo jest zwiedzac to miasto. który przybyl ze swymi oddzialami z Egiptu i tu w 670 roku zalozyl miasto·baze do podboju Mryki Pólnocnej. gdyz w poblizu znajdowaly sie zródla i tereny do wypasu koni. swietym miescie Tunezji. Imponujace baseny Aghlabidów sa najwieksze sposród licznych cystern i basenów rozsianych wokól Kairuanu.ze zorganizowanej wycieczki. Otwarte: codziennie 8-17. BASENY AGHLABIDÓW Ibrahim Ibn Aghlab zalozyl swa dynastie w 800 roku. byl to takze strategiczny punkt do kontroli pustyni i ataków na ufortyfikowane. Przechadzka wokól basenów. warto zatem skorzystac . aby zbierac wode podczas opadów i powodzi na okres letni.in. gorace. PODZIWIANIE ATRAKCJI MIASTA Glówne atrakcje miasta sa rozproszone. spacer po sukach. zbudowanych w IX wieku. IX wiek byl zlotym wiekiem dla Kairuanu . wybierajac na stolice Kairuan. bizantyjskie miasta na wybrzezu. z dala od zgielku miasta. Wybral to miejsce. Slowo Kairuan w jezyku arabskim oznacza karawane. Najlepsza forma zwiedzania jest zorganizowana wycieczka po miescie.Kairuan W Kairuanie.wspólny bilet do wszystkich zabytków Kairuanu. pokryte kurzem. pelne agresywnych sprzedawców dywanów. Wstep platny .religijnym osrodkiemTunezji. jest przyjemnoscia. Nieodrestaurowany basen Aghlabidów na obrzezach Kairuanu . znajduje sie najwiecej w kraju zabytków architektury islamu. niemniej warto je zobaczyc. niez· miernie brudne. Zawsze oddzielony od kosmopolitycznego wybrzeza Kairuan pozostawal muzuhnanskim miastem . nazwe te nadal arabski wódz Ukba Ibn Nafi.miasto bogacilo sie na transsaharyjskim handlu karawanowym. Avenue de Republique. pozwala podziwiac kunszt inzynierów z IX wieku. która obejmuje m.

Swietosc tego miejsca wywodzi sie z legendy mówiacej. który ocalal w 1057 roku po najezdzie plemion beduinskich i zniszczeniu miasta. zbudowany przez Ukbe Ibn N afiego przetrwal dluzszy czas.naj swietsza budowla Tunezji i naj starsze miejsce modlitw w Mryce Pólnocnej (670 r. Pierwszy meczet. Po wkroczeniu na olbrzymi dziedziniec pielgr".). iz zródlo bylo polaczone ze swieta studnia w Mekce i potwierdzilo religijny zwiazek z centrum islamu. ze kiedy w 670 roku arabscy najezdzcy postanowili zalozyc tu obóz. Medynie i Jerozolimie) swietym miastem islamu. Cechuje go szlachetna prostota architektury. Istniejaca dzis budowla jest meczetem przebudowanym przez Aghlabidów w 863 roku. byl jedynym budynkiem.'I 'II 66 --------- KAIRUAN ----------- WIELKI MECZET SIDI UKBA Wielki Meczet . znaleziono w miejscowym zródle zloty puchar. który zaginal uprzednio w Mekce. MIEJSCE PIELGRZYMEK Kairuan jest czwartym (po Mekce. KAIRUAN . Dowodzilo to.yma otacza cisza budzaca nabozny lek.

Wstep platny . Bywa niekiedy otwarty i niemuzulmanie moga wówczas wejsc po 128 stopniach na szczyt. odbudowana w XVII wieku. bedace swiadkami kartaginskich oraz rzymskich czasów. Kolumnada Wielkiego Meczetu(po lewej) oraz konstrukcja odprowadzania do wody na dziedzincumeczetu(ponizej) Na dziedzincu znajduje sie 7 zabytkowych studni. Meczet ten zostal zbudowany przez Andaluzyjczyków. 100 m po prawej stronie znajduje sie zawija Sidi Abid al-Gharianiego . dekoracyjne zdobienia drzwi. Glówna ulica medyny. obecnie przykrytych. Otwarty: sobota-czwartek 8-12. Zwykle brama wejsciowa jest Bab asz-Szuhada (Brama Meczenników). Avenue Ali Behouane.MEDYNA Obecne mury medyny pochodza z XI wieku. W piatki w Rodz.30 (latem). Boulevard Ibrahim Ibn Aghlab. pochodzaca z IX wieku fasade tworza trzy pary drzwi wyrzezbione w kamieniu. Fotografowac mozna tylko na dziedzincu. Przy pierwszej uliczce. uwazany za naj starszy na swiecie (IX wiek). zalozyciela bractwa. zagladajac przez ciezkie.30 i 16.30 (zima). które stanowi grupa budowli tworzacych "wyspe" posrodku ulicy. Ze wzgledu na nieco trudne dojscie turysci rzadko odwiedzaja Meczet Trojga Drzwi. którego niezwykla. Do sali modlitw wolno wejsc jedynie muzulmanom.XIV-wieczna siedziba bractwa sufich. skad roztacza sie piekny widok na miasto i meczet.30-18. "niewierni" moga rzucic okiem na las kolUInn w ciemnym wnetrzu. Jest jednym z naj starszych zabytków miasta. nalezy zwrócic uwage na kolumny i ich kapitele. 15-16. Spacerujac wzdluz kolumnady dziedzinca. Jest dostepna dla niemuzulmanów. Wstep do meczetu jest wzbroniony. Ma piekne. mozna dojsc do centrum. 8-12. podlóg i murów dziedzinca. . gdyz zabrano cialo otaczanego kultem mistyka.wspólny bilet do wszystkich zabytków. sluzacych niegdys do rytualnych ablucji przed modlitwa. Wysoki minaret odgrywal w dawnych czasach takze role obronna. Minbar. jest niestety niewidoczny. rzezbione drewniane drzwi.

Glówna ulica konczy sie przy poteznej Bramie Tunisu. we wnetrzu znajduje sie wiele sprzetów z drewna i kutego zelaza. krytego suku . np. Trzeba wejsc na pierwsza kondygnacje. jedna z najpiekniejszych religijnych budowli Kairuanu. zwlaszcza rodzin z dziecmi. Sidi Sahab byl jednym z towarzyszy Mahometa. powróci do Kairuanu. gdyz odbywaja sie do niego pielgrzymki. Uwage zwracaja starozytne kolumny i olbrzymie wrota nabijane zelaznymi cwiekami.30-17. gdyz lezy poza medyna i dosc trudno do niej dotrzec. gdyz nosil na s'lyi medalion z wlosami z brody Proroka. Zostala zbudowana w XIX wieku. z charakterystycznym zielonym dachem.malego.68 ---------KAIRUAN Zawija Sidi Abid al-Ghariani i Bir Baruta moga byc zwiedzane w ramach wspólnego biletu do wszystkich zabytków miasta. krwawych proroctwach.~ . skad wylozony plytkami ceramicznymi korytarz prowadzi do marmurowej sali. Poswiecono ja swietemu mezowi. Za ta "wyspa" znajduja sie 3 luki prowadzace do glównego. Panuje tu atmosfera zabawy i radosci. kryjacej pomieszczenia dla strazników.: "trzy ogromne pokryte luskami weze. ZAWIJA SIDI SAHAB (Meczet Golibrody) To sanktuarium. kto napije sie wody. lecz tetniacego zyciem fragmentu medyny. który to pies wykopal zródlo. meczet Al-Bej i slynna studnia Baruta (Bir Baruta).30. pompowanej przez wielblada z klapkami na oczach. -_. Zespól klasztorny jest duzy i przestronny. aby spróbowac swietej wody. Avenue de la Republique. . w czasie upalu przyjemnie jest schronic sie tu w cieniu i obserwowac sceny rodzinne. nazywano go golibroda. ZAWIJA SIDI AMOR ABBADA Budowla ta jest rzadko odwiedzana. Nazwa studni wywodzi sie z legendy o zalozeniu Kairuanu. który byl niepismiennym kowalem. ziejace ogniem i zelazem okraza Kairuan i nie znajdujac obronców wkrocza do miasta jako kara za liczne wystepki popelnione w ciagu wieków przez mieszkanców".wspólny bilet do wszystkich zabytków. warto zwiedzic. Baruta to imie psa Ukby Ibn Nafiego. Otwarta: codziennie 8. a nastepnie do dziedzinca z grobem swietego meza. przynosi sie w celu poblogoslawienia lub obrzezania noworodki. nieustannie krazacego wokól studni. moznaja zidentyfikowac po 5 kopulach. Podobno ten. Wstep platny . specjalizujacym sie w tzw. ---------- Sklep z wyrobami metalowymi w medynie Kairuanu Sa to kawiarnia Cafe al-Halfaouine. rozpoczyna sie zewnetrznym dziedzincem z cegly.

naprzeciw hotelu Continental. gdy czolgi aliantów wkroczyly do medyny w 1943 roku. najczesciej odwiedzanego zabytku Kairuanu Miejscowi medrcy twierdza. Rue Sidi Gaid. zawii Sidi Sahab i zawii Sidi Amor Abbada. Otwarta: codziennie 8-17. znajduja sie na terenie medyny.wspólny bilet do wszystkich zabytków. . Wszystkie zabytki z wyjatkiem basenów.---Co WARTOOBACZYC------Z ~ Wnetrze i widok z zewnatrz zawii Sidi Sahab. MIEJSCA ZWIEDZANIA wszystkich Bilet do zwiedzania interesujacych miejsc w miescie mozna kupic w godzinach 8-17 w kasie biletowej obok basenów Aghlabidów. Wstep platny . iz proroctwo to spelnilo sie.

Styl architektury muzulmanskiej znajduje swoje uzasadnienie zarówno w klimacie. W Tunezji najstarszymi muzulmanskimi budowlami sa ribaty (warowne klasztory) w Monastirze i Susie. Celem muzulmanskich architektów bylo zawsze tworzenie przestronnych wnetrz. laczace czesc mieszkalna z dziedzincem. biale. jest luk podkowiasty. jednakze sa one tak zaprojektowane. wewnetrzny dziedziniec. Dom jest zorientowanym wewnetrznie miejscem prywatnym. smukle minarety. idealne luki w ksztalcie konskiej podkowy. nieznajomy bywa rzadkim gosciem w domu arabskim. niewidoczne dla obcych i przechodniów. aby mezczyzni przyjmowani na dziedzincu nie mogli ogladac kobiet znajdujacych sie w glebi domu. okragle kopuly. powtarzajacym sie w wielkich meczetach. Jednakze glówna róznica pomiedzy architektura islamu i Zachodu nie polega na romantycznych formach budowli.MUZULMANSKA ARCHITEKTURA W medynie starego kazdego miasta Afryki Pólnocnej uwage przyciagaja egzotyczne ksztalty budowli: gladkie. aby byly otwarte na zewnatrz. czesto wspierajacy sie na i okien. gdzie kobiety moga swobodnie spacerowac. Wieksze domy maja korytarze z lawkami . by pokoje i okna wychodzily na prywatny. Elementem wyrózniajacym te budowle. Architektura zachodnia koncentruje sie zas na takich konstrukcjach budynków (driba). jak i filozofii islamu.

czyli miejsce wskazujace kierunek na Mekke. Wieza meczetu . aby wierni byli kolumnach z czasów starozytnych. Wplyw mauretanskiej sztuki Hiszpanii rozpoczal sie w czasach dynastii Almohadów i Hafsydów (XII-XIV wiek).sluzy muezinowi do wzywania wiernych do modlitwy rytualnym. przy wejsciu do niej zdejmuje sie obuwie. Ozdobione sa zwykle tylko mihrab i minbar. Najwazniejszym i najbardziej dekoracyjnym elementem sali jest mihrab. Niektóre budynki publiczne wykazuja cechy stylu andaluzyjskiego. bez dekoracji. Meczety zwykle maja prostokatny. otwarty dziedziniec otoczony zewnetrznym murem bez okien. Na koncu dziedzinca znajduje sie wylozona dywanami sala modlitw. pozostale czesci meczetu sa skromne. Kopuly meczetów i zawii z grobowcami marabutów sa wzorowane na architekturze bizantyjskiej. donosnym zawolaniem. a w miescie Sldl Bu Said wplyw ten jest bardzo silny. fontanna na dziedzincu zwróceni we wlasciwa strone podczas modlów. . z którego duchowy przewodnik . czyli rodzaj kazalnicy.Charakterystyczne luki w ksztalciekonskiejpodkowy oraz dekoracyjnakaligrafia sluzy do rytualnych ablucji rak I nóg przed modlitwa. które rozbrzmiewa ze wszystkich meczetów piec razy dziennie.minaret . zaznacza sie on nawet dzis w tunezyjskiej ceramice. Wieksze meczety maja minbar.imam prowadzi piatkowe modlitwy i wyglasza kazania.

10 m n. lowiac glównie gabki i osmiornice.p. Wyspy sa wyjatkowo plaskie (najwyzszy punkt ok. typowe tunezyjskie miasto z portem rybackim i stara. niektórzy uprawiaja jazde na nartach wodnych lub windsurfing. Z Sidi Frej droga biegnie do Remli. bialy piasek i czyste. ma komunikacje promowa SONOTRAK z portu w Safakisie. Pierwotnie brama ta miala 6 opuszczanych krat i wrota z kutego zelaza. skad autobusami waska.). otoczona murem medyna. ze szkola srednia i bankiem. dla chetnych do ich zwiedzania najlepszym srodkiem poruszania sie jest rower.przejscie w ksztalcie tunelu. dziennie latem i 4 polaczenia dziennie XI-III. Ten archipelag. zwana takze Grand Kerkennah. niegdys polaczony z ladem. jest 6 polaczel1. maty i sieci. Mozna sie tu wybrac o zachodzie slonca mala rybacka lodzia na wycieczke polaczona z polowem ryb. wyspy KERKENNA Aktywnosc turystów przybywajacych na wyspy sprowadza sie glównie do poruszania miedzy plaza a hotelem. To urocze. AL-MAHDIJA Al-Mahdija jest najladniejszym miejscem na wybrzezu Sahelu. zwana Skifa al-Kahla ("ciemna brama") . laczacej Gnarbi z Chergui. piaszczystej plazy. Podróz na wyspy trwa póltorej godziny. Przybrzezny szlak prowadzi z plazy przed hotelem Grand 2 km do ruin rzymskiego fortu. 20 km na wschód od Safakisu. glównego miasta wyspy. Plaze sa magnesem przyciagajacym ludzi: drobny. które jest jedyna pozostaloscia X-wiecznych umocnien. glównego portu wysp Kerkenna . niebieskie morze oraz palmy nad morskim brzegiem. W drodze do Sidi Jusu!. nie zostalo zniszczone przez turystyke pomimo wspanialej. Wiekszosc z 15 UUU mieszkanców wysp utrzymuje sie z morza.a wchodzi sie przez ufortyfikowana brame. Medyna Do starego miast.~ ------R6wNTNA PRZYBRZEZNA-------Glówne wyspy archipelagu Kerkenna to: Gharbi (po arabsku Zachodnia) i Chergui (po arabsku Szarki .m.Wschodnia). Promy doplywaja do Sidi Jusuf Gharbi. Wyspiarze znani sa ze swej zyczliwosci i wdzieku oraz z dobrej kuchni. Wiekszosc hoteli znajduje sie przy plazy Sidi Frej. liny. Kobiety wyplataja z lisci palm koszyki. utwardzona droga mozna dotrzec poprzez wies Melita do zbudowanej przez Rzymian grobli Al-Kantara.

84--85. w którym dzis cumuje zaledwie kilka lodzi rybackich. Znajduje sie w niej wiele warsztatów. Bordz al·Kebir (Wielka Wieza) Za murem droga prowadzi przez cmentarz na skalisty cypel w kierunku latarni morskiej az do duzego.Plaski krajobraz wysp Kerkenna (powyzej). 67 km od Susy.patrz s. Otwarty: poniedzialek-sobota 8-12 i 14-18. Rue du Fort. Dwie baszty w pólnocnych naroznikach murów byly cysternami na wode deszczowa. Glówna jego atrakcja jest jednak widok z murów na miasto i stary. w odróznieniu od Tunisu i innych miast Sahelu ma morski charakter. Opis spaceru po Al-Mahdii . w których tkacze chetnie demonstruja swoje wyroby. w którym zobaczyc mozna interesujace detale architektoniczne i kilka ladnych armat. . wykuty w skale port Fatymidów. Wstep platny. Rue du Fort. wejscie zas wykorzystywali jedynie kalif Fatymidów i jego swita. plaskorzezba przedstawiajaca tygrysa na Bordz al-Kebir w AI-Mahdii (po prawej) Medyna jest dosc mala. XVI-wiecznego portu tureckiego. Zamkniety dla niemuzulmanów. Wielki Meczet Ta niezwykle skromna budowla bez minaretu jest wspólczesna kopia meczetu Fatymidów z X wieku.

i i Mauzoleum rodzinyBurgiby polozone jest na rozleglym tereniena obrzezachMonasti ru . a piaszczysta plaza miejska dla wiekszosci turystów jest zbyt publiczna.ja ribatu byla od tego czasu kilkakrotnie zmieniana. by bronic wybrzeza i wnetrza kraju przed wrogami: Sycylijczykami i wikingami oraz przed wypadami Berberów. Do ribatu bezposrednio przylega Wielki Meczet z minaretem o podstawie kwadratu. trzeba co najmniej godziny. Zostal zbudowany w 796 roku. Z boku dziedzinca znajduje sie sala modlitw. Mozna wejsc na góre. W Monastirze irytuje duza liczba mlodych ludzi bez zajecia. w rzeczywistosci ribat zostal dobudowany do zewnetrznych murów meczetu.74 Monastir Monastir (Al-Munastir) zostal w duzym stopniu opanowany przez turytykej oznacza to. schodów i korytarzy wzniesiono na trzech poziomach. perskie mogolskie miniatury oraz zlota bizuteria. obecnie wykorzystywana jako muzeum prezentujace sztuke calego swiata islamu. restauracji i kawiarni. Uwage zwracaja przede wszystkim koptyjskie tkaniny. w trakcie krecenia filmów jest nie dostepny dla zwiedzajacych. którzy popisuja sie glosna jazda na motorowerach. Plazowe hotele znajduja sie glównie w Skanes (na pólnoc od miasta . Ribat Harthema Ten okazaly zespól zabudowan zlozony z sal. iz pomimo utraty swego kolorytu jest czystszy i latwiej sie po nim poruszac niz w innych tunezyjskich miastach. Ostatnio sluzyl jako tlo filmowe (do biblijnego filmu Zefirellego do Zycia Briana Zycie Chrystusa Monthy Pythona). Turysci maja tu duzy wybór hoteli. wiez. Mieszkancy ribatu wykorzystywali bezposrednie przejscie do sali modlitw meczetu poludniowa brama. 77). skad roztacza sie wspanialy widok na morze i miasto. aby go zwiedzic. okupuje ja miejscowa mlodziez.patrz s. Konstruk<.

zbudowany w 1963 roku. odrestaurowana i tak czysta. Wstep platny. byli wojownikami-ochotnikami gwarantowala im raj po smierci. urodzil sie w Monastirze w 1903 roku (patrz s. dawny ribat. Z wiezy widac takze drugi. aby chronic tereny opanowane przez muzulmanów przed najazdami Berberów z wnetrza kraju oraz przed szturmami floty chrzescijan od strony morza. 25 km na poludniowy wschód od Susy. Route de la C(Jrniche. Otwarty: wtorek-niedziela 9-12. Jego okragle wieze i strózówka zostaly dobrze odrestaurowane. prowadzaca do niego aleja przecina cmentarz. . jego bogate mauzoleum rodzinne. gdzie mozna kupic pamiatki. Zwykle mozna wejsc na teren mauzoleum i obejrzec je dokladnie. Medyna Medyna Monastiru.Przyjemniespedzasie czas przy filizance mietowejherbatyi fajce wodnej spaceru przyjemnymi uliczkami z licznymi sklepami. Potezny meczet Burgiby z pieknymi marmurowymi schodami. znajduje sie na pólnoc od ribatu.zolnierze.30-18 (latem). Slynnyribat w Monastirze (murabitun). wiele takich budowli powstalo na wybrzezu Tunezji w VIII i IX wieku. Mauzoleum poteznych rozmiarów wyróznia sie duza. 16).30 (zima). zlota kopula. taka sluzba którzy bronili ribatów. góruje nad wejsciem do medyny. Mauzoleum rodziny Burgiby Habib Burgiba. ojciec niepodleglej Tunezji. Centralna czescia ribatu jest otwarty dziedziniec otoczony malymi celami. 14. gdzie spali mnisi . Kairuanu i innych miast. otoczone rozleglym cmentarzem Sidi al-Mazeri. 14-17. zacheca zwiedzajacych do RIBATY Ribat to ufortyfikowany klasztor. zamieniony obecnie na zawije Sidi Duib. iz malo przypomina medyny Susy. Czlonkowie bractw muzulamanskich.

Caly kompleks turystyczny z hotelami. jest zakurzonym. z najbardziej ruchliwym portem. siedzacego na grzbiecie pantery. W kazdy piatek rano odbywa sie w Nabulu slynny "wielbladzi targ". od bardzo .niezepsutym przez turystów miastem. Sa to pozostalosci palacu. gdy rozpoczeto wydobycie wysokiej jakosci gliny na przyladku Bon. To drugie najwieksze miasto w Tunezji. glówna ulica jest wówczas wylaczona z ruchu. Rzymskie wykopaliska. czasem wrecz futurystyczne wystroje. Medyna Po medynie Safakisu mozna poruszac sie swobodniej niz w kazdym innym miescie Tunezji. kawiarniami i drogimi sklepami typu butik zostal zaprojektowany w stylu tradycyjnym. na którego uliczkach i sukach nie spotyka sie natarczywego nagabywania. zwane Neapolis. zawsze traktowany jako czesc pobliskiego Hammametu. piaszczyste plaze. zwlaszcza z wyobrazeniem Bachusa. Hotele maja nowoczesne. jego jadalni i dziedzinca. z waskimi alejkami i lukami prowadzacymi do olsniewajaco bialych budynków hotelowych. 10 km na pólnocny wschód od Hammametu. NABUL Nabul. która staje sie ladniejsza w miare dochodzenia do centrum z medyna " IX wieku.W ceramice z Nabulu dominuje blekit godzin. zyskal swa slawe dzieki ceramice. Muzeum -Auenue Habiba Burgiby. lecz samo miasto. odkryto w czasie budowy przy plazy pierwszego hotelu w miescie (obecnie Aquarius). boga wina. niektóre z nich sa polozone tuz obok piaszczystych plaz. ze setki miejscowych. mijajac niezwykle róznorodne zabudowania. SAFAKIS (Sfax) Safakisjestniedocenionym. polozone w glebi ladu. olbrzymim osrodkiem turystycznym usytuowanym na pólnoc od Susy wokól duzego portu jachtowego. otoczone rzedem hoteli. handlowo-przemyslowa zabudowe. Ciekawe sa jedynie male muzeum archeologiczne i niewielkie rzymskie wykopaliska. Otwarte: wturek-niedziela 9-16.30. W muzeum znajduja sie posagi i rzezby sprzed 2500 lat oraz piekne mozaiki. rozciaga sie wzdluz wybrzeza na dlugosci 20 km i ma brzydka. handlowym osrodkiem bez medyny i kasby. w miejscowosci tej sa ladne. co sprawia. Wstep platny. Produkcje ceramiki w Nabulu datuje sie na XVI wiek. restauracjami. Podobnie jak w Hammamecie. turystów oraz nieliczne wielblady tlocza sie przez kilka 11 km na pólnoc od Susy. PORT AL·KANTAUI Port al-Kantaui jest nowym. Wielobarwne wyroby ceramiczne sa dla przecietnego turysty wygodniejszym nabytkiem niz wielblad.

w których szóstego dnia malzenstwa mloda para przeskakuje rybe! Rue de la Driba. w innej zas przedstawiono rytualy plodnosci. w których eksponowane sa stroje.rahskiej rezydencji miejskiej znajduje sie Regionalne Muzeum Sztuki Tradytji . Tel: 74-21 11 86. lecz ze wzgledu na brak wstepu dla niemuzulmanów zwiedzanie meczetu ogranicza sie do podgladania przez rózne wejscia jego mrocznego wnetrza. nie ma on wiele do zaoferowania poza prawie 20 hotelami usytuowanymi w palmowych ogrodach wokól piaszczystej plazy. rzezbione wyroby z drewna.---------CO WARTO ZOBACZYC------oraz obraz przedstawiajacy Al Boraka.30. bizuteria. Rue de la Grande Mosquee. Modny port jachtowy w Port al-Kantaui tetni zyciem dniem i noca ubogich domostw az do eleganckich budynków. Wstep platny_ 125 km na poludnie od Susy. 5 km na zachód od Monastiru. Tu znajduje sie lotnisko Monastiru. porównywane do muzeum Dar Ben Abd Allah w Tunisie. 74-75). meble. Zle oznaczone i dosc trudne do znalezienia muzeum sklada sie z sal otaczajacych dziedziniec. W wielu miejscach zewnetrze sciany meczetu sa pieknie rzezbione.jedno z najciekawszych muzeów w kraju. SKANES Skanes jest plazowym kurortem Monastiru (patrz s. biegnie wzdluz muru Wielkiego Meczetu. Glówna ulica.30-16. Muzeum Dar Jallouli (Dzaluli) W tej rzadko odwiedzanej XVII-wiec"nej ". legendarnego wierzchowca Mahometa. Jedna z sal jest poswiecona sztuce makijazu. lózka. kaligrafia i . Otwarte: wtorek-niedziela 9.

do wzywania wiernych na modlitwe wykorzystywano wieze sasiedniego ribatu. plaza znajduje sie w odleglosci lO-minutowego spaceru od starej medyny zwieksza ona znacznie zainteresowanie Susa jako miejscem wakacyjnego wypoczynku. ribat i kasba. Meczet ten nigdy nie mial minaretu. obok Kartaginy i Utyki. Oprócz turystyki miasto zyje z przetwórstwa welny i nafty. jednym z trzech wielkich fenickich portów.znana byla wówczas jako Hadrumetum. nawet zwienczenia grubych. trzecie najwieksze miasto Tunezji po Tunisie i Safakisie.78 Susa Susa. Wielki Meczet Wielki Meczet zalozony w IX wieku sprawia wrazenie bardziej obronnej niz religijnej budowli.zbudowano wtedy nowa szose. W czasach protektoratu francuskiego Susa stala sie glównym miastem regionu . Statki towarowe wydaja sie cumowac na glównej ulicy. jest niezwyklym polaczeniem nadmorskiego kurortu. noca zas ich swiatla mieszaja sie z oswietleniem Placu Meczenników. W obrebie medyny znajduja sie trzy najwazniejsze w Tunezji zabytki islamu: Wielki Meczet. w starozytnosci Susa byla. Pozostaja do dzis nie naruszone. Wewnetrzny dziedziniec jest klasycznie prosty. Jedna z niezwyklych cech Suoy jest bliskosc portu i linii kolejowej w stosunku do murów medyny. Medyna Mury medyny Susy z IX wieku pierwotnie zbudowano bezposrednio na wybrzezu. Zachowala swe znaczenie w czasach rzymskich . Aghlabidzi zbudowali mury medyny w IX wieku i stad . Kazda czesc Susy stanowi oddzielna calosc. z pojedyncza kolumnada z podkowiastymi lukami. surowych murów kamiennych sa charakterystyczne dla twierdz. SUSA wyruszali na podbój Sycylii. kolej i urzadzenia portowe. jedyny wylom powstal w wyniku bombardowania przez aliantów w czasie II wojny swiatowej. przemyslowego portu i starego miasta muzulmanskiego.

Po wejsciu spiralnymi schodami na wieze ribatu mozna podziwiac wspanialy widok na dziedziniec meczetu.---------CO WARTO ZOBACZYC------Tunezji. port. Wstep platny. boga plodnosci i urodzaju . 57 km na pólnocny wschód od Kairuanll.jego glowa i penis zostaly utracone przez fanatycznych chrzescijan. Otwarte: wtorek-niedziela 8-19 (latem). Przy bocznej scianie znajrluje sie posag Priapa. Wewnatrz znajduje sie wiele malych cel mnichów . Jego dziedzince sa pelne zieleni. Jest wyjatkowa ze wzgledu na niezwykle uchwycenie dzikiej zwierzyny w ruchu: strusi. która zostala dodana przez Turków w XVII wieku. Najpiekniejsza znajduje sie w ostatniej sali drugiego dziedzinca . oslów. a duza sala na I pietrze jest sala modlitw. eksponowane na scianach i posadzkach. 14-17. Otwarte: wtorek-niedziela. 75). Rue al-Aghlaba.przyjemnie chlodne. Muzeum kasby Susy Prawdopodobnie jest to naj atrakcyjniejsze i naj ciekawsze muzeum w calej Widok medyny w kierunku kasby z wiezy ribatu w Susie . 25 km na zachód od Monastirll. 14-16 (poza sezonem). skad sa piekne widoki medyny. 9-12. 9-12 i 15-18. medyne i zhudowana ze zlotego piaskowca kasbe.30 (zima). Dziedziniec otwarty: codziennie 8-13. Avenue Abu Kacem ech Chabbi tel. zwiedzenie go jest wrecz obowiazkiem.: 07-23 3695.30 (latem).na specjalnym podwyzszeniu. którzy mieszkali w ribacie (patrz s. Ribat Ten imponujacy zabytek jest naj starszy w miescie. Rue el-Aghlaba. jeleni i gazeli.wojowników. Wszystkie czesci meczetu sa oryginalne z wyjatkiem arkady nad wejsciem do sali modlitw. a przestronne sale wokól nich . Zgromadzono tu piekne rzymskie mozaiki. Wstep platny. Schody prowadza na mury. z wyjatkiem godzin modlitw. Wstep platny. starszy od Wielkiego Meczetu o 60 lat. zebranej tu przed rzezia dokonywana przez czterech gladiatorów.

Wyjazd z Hammametu glówna szosa w kierunku Tunisu. jednodniowa wycieczka przez piekna okolice z Hammametu do wspanialych rzymskich ruin Thuburbo Majus i poprzez urocze miasto Zaghuan. / Za toka Tun/ska 15Km . Czas 4-6 godzin. Bezposrednio na trasie pojawia sie potezne wzgórze . lacznie z piknikiem.strony 60-63. umieszczonego bezposrednio nad szosa. Droga jest ladna i bardzo spokojna.~ ---------WYCIECZKA ----------- HammametThuburbo Majus Wypoczynkowa. lHAMMAMET Opis Hammametu .Dzabal Zaghuan. Poczatek trasy w Hammamecie. krajobraz wiejski rózni sie znacznie od halasliwego wybrzeza. na skrzyzowaniu nalezy jechac wedlug drogowskazu na Hammam Jedidi.

a nastepnie skrecic w lewo w kierunku Hotel des Nymphes. po 4 km . Niegdys byla to swieta góra Kartaginczyków. Aby zobaczyc okolice Zaghuan. . Z Thuburbo Majus. który biegl imponujacym akweduktem. Nimfeum zostalo zbudowane w II wieku n. Aby kontynuowac podróz. lecz znajduje sie wspanialy teren na piknik (patrz s. 6 MUHAMMADIA (Muhammadija) Zachowalo sie tu sporo luków akweduktu. na wzgórzu po lewej stronie szosy. Akwedukt Zaghuan . z Zaghuan nalezy kierowac sie znakami na Tunis.Kartagina dostarczal slodkiej wody z górskich zródel do Kartaginy 5 RZYMSKI 3 DZABAL AKWEDUKT Sa tu pozostalosci zdumiewajaco dobrze zachowanego na tak dlugim odcinku akweduktu Zaghuan . widzi sie przy drodze zniszczone kolonialne rezydencje francuskich kolonistów. Wracajac szosa do Hammametu mija sie po lewej stronie wyrazny szczyt Dzabal Bu Komin (Bu Kamajn . Mozna nawet wspiac sie na szczyt akweduktu i przejsc tunelem. gdyz Zaghuan slynie ze swych górskich zródel.skrecic na Al-Fahs. Do Thuburbo Majus mozna dotrzec droga (1 km) oznaczona po lewej stronie szosy. którym niegdys plynela woda. Jego rozpadajace sie mury z cegly sa widoczne nad domami. niemal w alpejskim krajobrazie posród zielonych lesnych zboczy lezy spokojne miasto Zaghuan.Góra Dwóch Rogów). ZAGHUAN Ptaki. jadac glówna szosa przez ladna okolice na pólnoc do Tunisu. 108-109). jej szczyt jest dzis pokryty masztami i radiowymi antenami. Sa tu waskie. jak równiez olbrzymie ruiny XIX-wiecznego palacu. obok przyjemnej kawiarni.WYCIECZKA (Zaghwan) U podnóza góry. zasilajac Kartagine w slodka wode. 4 THUBURBO MAJUS Na miejscu nie ma zadnych lokali gastronomicznych.nimfeum. z domkami krytymi czerwona dachówka· Nalezy sie kierowac znakami do centrum miasta. a atmosfera tego miejsca przyjemnie rózni sie od atmosfery nadmorskich kurortów. brukowane uliczki i mnóstwo wody. Droga konczy sie przy rzymskiej swiatyni poswieconej nimfom wodnym .e. Szosa przechodzi pod akweduktem i biegnie obok niego az do miej sca przeciecia sie z linia kolejowa. trzeba przerwac na krótko podróz samochodem i przejsc sie po okolicznych wzgórzach lub nawet wejsc 3-kilometrowa trasa na szczyt Dzabal Zaghuan (1295 m). rosliny i drzewa sa tu bardzo interesujace.Kartagina. przez cesarza Hadriana .byl to poczatek wodociagu. Dalsza podróz prowadzi do Muhammadii. 2 ZAGHUAN Wkrótce po odgalezieniu drogi do Zaghuanu pojawiaja sie wyrazne luki akweduktu.

. W drodze powrotnej mozna zobaczyc dobrze zachowana twierdze w Ksar Lemsa.~ --------- WYCIECZKA ----------- Kairuan . pozostalosc po rzadach Francuzów. W kierunku na poludnie mija sie bardziej zadrzewione tereny. którzy zalozyli miasto w 1927 roku jako osrodek handlu w rejonie oliwnych i migdalowych sadów. Poczatek w Kairuanie. Uwage zwraca kolonialny kosciól.Maktar Trasa przebiega srodkiem kraju. Maktaru. 1KAIRUAN Opis miasta Kairuan . wsród wspanialych wawozów i niezwyklych lasów. Na skrzyzowaniu nalezy skrecic na zachód w strone Maktaru. trzeba wiec zabrac ze soba jedzenie i picie. jest to przyjemny kontrast ze zgielkiem zatloczonego miasta. i wiedzie do jednego z najciekawszych miast Tellu. 20USSELTIA Ousseltia jest pierwszym miastem na trasie. Wyjezdzajac z Kairuanu szosa na Al-Kaf przecina sie pustynny krajobraz. Trasa na pól dnia. Wiekszosc trasy prowadzi przez obszary o malym zaludnieniu.strony 65-69.

który wyznacza miejsce dawnego zródla wody. Z Maktaru mozna wrócic bezposrednio do Kairuanu przez Ha/Tuz. Mozna skrecic z szosy do lasu i znalezc spokojne miejsce na piknik.otwarte: wtorek-niedziela 8-18 (latem). Jej wieze i umocnienia sa wciaz nienaruszone. Droga miedzy Kesra a Maktarem prowadzi przez jedna z najpiekniejszych okolic Tunezji. Chenini). Najcenniejsze zabytki Maktaru leza daleko od wejscia. nad grobami miejscowych marabutów. Trzeba jednak byc wytrwalym. Kilka km dalej zaczyna sie las Kesra . Od odgalezienia miedzy Ousseltia a Djeloula droga na pólnoc prowadzi do Ksaru Lemsa. znajduje sie przy wyjezdzie z tunelu. gdyz nagroda beda naprawde wspaniale rzymskie budowle. Powrót do Kairuanu. co moze stanowic pewne utrudnienie. zlozona z ostrych skal w ksztalcie igiel."dywan" zielonych sosen alepskich.AL-GHARIA Niezwykla formacja skalna.30 (poza sezonem). z wawozami oraz dolinami pelnymi drzew. Na wysokim plaskowyzu ponad dolina polozony jest Maktar. 3 DECHRAT Naprzeciw luku znajduje sie ciekawe muzeum. Muzeum Maktaru . 8. Oznaczona trasa objazdowa prowadzi do wsi Kesra. przez które jest takze wejscie na teren wykopalisk. 4KESRA Ta berberyjska wies jest zbudowana na zboczu wzgórza. 5 MAKTAR (Maksar) Maktar (patrz s. . Warto jednak zobaczyc cos wiecej.30-17. z dala od ludzi. choc nie nalezy do grupy warownych wsi berberyjskich poludnia (jak np. na wewnetrznym dziedzincu zgromadzono interesujace detale architektoniczne. co zajmie ponad godzine. kwiatów i pastwisk. Na obrzezu wsi· znajduje sie kilka kopul (kubba). 6 KSARLEMSA Ta wspaniale zachowana bizantyjska twierdza stoi u podnóza skarpy. 100-101) jest interesujaca miejscowoscia podzielona na czesc stara i nowa rzymskim lukiem triumfalnym.

KaCanAI-Mahdija ~ Mozna tu odbyc bardziej spokojny spacer niz w innych miastach Tunezji. 1 PORT Spacer rozpoczyna sie na szerokiej promenadzie przed zamknietym. szczególnie w piatki. drewnianych lodzi wyladowanych sieciami i innym tradycyjnym sprzetem do polowu ryb. Czas spaceru . zwlaszcza w piatek wieczorem. Przy ulicy przylegajacej do portu znajduja sie najlepsze rybne restauracje. Poczatek trasy w porcie. 100 m dalej obok stacji autobusowej znajduje sie targ rybny.~ --------- SPACER ------------ AI-Mahdija ~~ ~ . 2 SUK To miejsce fascynujace. mimo ze jest latwo dostepne dla zwiedzajacych. kiedy oprócz targu rybnego jest targ zywnosci . jest jednym z najwazniejszych portów rybackich Tunezji. Port ten. pelen barwnych. czesto odwiedzane przez miejscowych. odkrywajac male miasteczko. trójkatnym portem rybackim.okolo 2 godzin. zywe i barwne. które nie zostalo opanowane przez turystyke.

Przechodzac waska nadmorska droga za Wielkim Meczetem w kierunku Wielkiej Wiezy (po arabsku Bordz al-Kebir). wspaniale widoki na piaszczyste plaze otoczone najlepszymi hotelami Al-Mahdii. Trase spacerowa najlepiej zakonczyc na nadmorskiej drodze z drugiej strony przyladka. mija sie skromne pozostalo. zwlaszcza o zachodzie slonca. gdyz przesiaknie specyficznym zapachem suku. Za wieza znajduje sie skalny cypel. Groby na cyplu w AI-Mahdii pierwotnie zamykany lancuchem zawieszonym miedzy dwiema malymi wiezami przy wejsciu do portu.i innych towarów. minawszy biuro turystyczne i Muzeum Jedwabiu (obecnie zamkniete). 5 WIELKI 8 LATARNIA 6 BORDZ AL-KEBIR Patrz s. 73. którego mozemy pozbyc sie bez zalu. U wciecia skalnego wybrzeza wciaz kolysze sie kilka lodzi.otwarte: poniedzialek-sobota. wychodzi sie wprost na Wielki Meczet. Wstep platny. 4 PLACE DU CLAlRE Warto tu wstapic na filizanke kawy lub herbaty do malej kawiarni z widokiem na meczet Mustafy Hamzy. . W poblizu znajduja sie wykute w skale groby fenickiego pochodzenia. z malowniczo polozonym muzulmanskim cmentarzem. Po przejsciu przez brame nalezy skierowac sie w lewo. Po prawej stronie znajduja sie schody prowadzace na mury. 3 SKIFA AL-KARLA Ciemne Przejscie bylo pierwotnie wejsciem do otoczonego murem palacu Fatymidów. Potezna brama Skifa al-Kahla (Ciemne) Przejscie) stanowi wejscie z glównego placu do medyny. Na samym cyplu znajduje sie latarnia morska (Phare). Kontynuujac spacer ulica do nalit'ipnego placu.<:ci palacu Mahdiego (obecnie w trakcie wykopalisk). po 100 m dotrzec na Place du Claire. 8-12 i 14-18. nadal dzialajaca latarnia morska jest zbudowana na miejscu dawnej wiezy Fatymidów. skad roztaczaja sie. Brama Skifa al-Kahla . skad roztaczaja sie rozlegle widoki. MECZET Patrz s. Nalezy wlozyc obuwie. 7 CMENTARZ Tu mozna zobaczyc miejscowe rodziny na tradycyjnej uczcie przy grobach swych zmarlych. Rue Cap d'Africa. aby. MORSKA (PHARE) Ta ciekawa. byl to stary port Fatymidów. 73.

Islam jako religia powstal na poczatku VII wieku. monoteistycznych religii swiata (obok judaizmu i chrzescijanstwa). lecz za ostatniego proroka przed Mahometem.pielgrzymka do Mekki. a Mahomet jest jego wyslannikiem" 2 Modlitwa 5 razy dziennie 3 Dawanie jalmuzny 4 Post w miesiacu ramadan 5 Hadzdz. mówiacy bezposrednio do niego. . gdy kupiec z Mekki.ISLAM W TUNEZJI Islam slowo (arabskie oznaczajace "poddanie sie Bogu") jest jedna z trzech wielkich. Czci proroków zydowskich oraz Jezusa. Piec filarów islamu 1 Wyznanie wiary "Nie ma Boga prócz Allaha. uslyszal glos Allaha (Boga). którego nie uznaje za Syna Bozego. Mahomet.

muezin wzywajacy wiernych do modlitwy (po lewej) muzulmanskich) w Nefcie (patrz s.I wiernych uczeszczajacych do meczetów w latach piecdziesiatych i szescdziesiatych ostatnio islam w Tunezji przezywa renesans. wykladajacym wiernym zasady wiary i postepowania (patrz ramka).Pielgrzymi w Mekce (powyzej). Tunezyjscy muzulmanie naleza prawie wylacznie do umiarkowanego sunnickiego odlamu islamu poza sekta charydzylów na Dzarbie (patrz s. nie stanowi zwykle problemu dla turystów w Tunezji. forsowana przez prezydenta Habiba Burgibe. restauracje wkurortach pozostaja otwarte). Powrót do duchowych wartosci islamu pozwolil mlodym. I I II I I (3D-dniowy post w ramadanie. która jako skutek uboczny przyniosla fale korupcji i materializmu. w czasie którego muzulmanie od switu do zmierzchu nie moga jesc. pic i palic. w tym takze mlodziezy. Przejawem tego sa meczety pelne wiernych. sfrustrowanym ludziom odnalezc wlasna tozsamosc. Powodem tego odrodzenia moze byc reakcja Tunezyjczyków na szybka ekspansje kultury zachodniej. 'I i To boskie przeslanie zostalo zapisane w Koranie. 125) oraz bractwem sufich (mistyków II . 104-105 i 107).l . . Muzulmanskie groby i nagrobki sa bardzo skromne 'I 'I l. oraz budowa nowych meczetów. Po zmniejszeniu sie liczby l.

zaopatrujacy wielkie miasta. szczególnie ciekawa dla turystów (patrz s. Subajtila i Thuburbo Majus. z których najbardziej niezwykla jest góra stolowa Jugurta. potem zaczynaja sie obszary pustynne wokól rozleglego slonego jeziora Szatt al-Dzarid (Wielkiego Szottuj. Na jego obrzezach znajduje sie Obszaryjalowei urodzajnesasiadujaze soba w górskiejoazie Tamerza kilka pieknych oaz. w którym po powrocie mozna rozkoszowac sie cieniem i napojami przy basenie. stanowia swietna baze do wypadów na Sahare. których ruiny zdobia obecnie ten region. byl to niegdys wazny spichlerz rzymskiej Afryki. dobra baza wypadowa. Najwieksze z tych starozytnych miast to Dugga. 110-111). najwiekszego sposród innych tego typu jezior. Na poludniowy zachód. a zarazem ciekawe miejsce z rzymskimi i bizantyjskimi zabytkami. Oazy te sa polozone w piaszczystych wawozach otoczonych przez góry zbudowane z piaskowca. Nieco dalej na pólnoc od Szottu grupa niewielkich oaz wokól Tamerzy tworzy jedna z najbardziej kontrastowych scenerii w calej Tunezji. w pohlizu granicy algierskiej znajduja sie imponujace formacje górskie. trudów podrózowania po niej. . Najdalej wysunietym na poludnie miejscem do którego dotarli Rzymianie. Aby poznac przedsmak pustyni be?. Pólnocna czesc górzystego plaskowyzu Tell obfituje w wode. W kierunku poludniowym Tell staje sie bardziej pustynny. Glównym miastem regionu Tell jest Al-Kaf. mocno kontrastujacych z rozpalonymi. nalezy odwiedzic Duz. Tauzar i Nefta to najbardziej znane oazy. W tej malej wsi-oazie umozliwia sie turystom przejazdzke wielbladem po Saharze w bliskiej odleglosci od hotelu. kazda z nich warta jest odwiedzenia. zasilaja je zródla i wodospady ukryte w niezwyklych miejscach.~ W glebi kraju Interior Tunezji oferuje niezwykle widoki tym. którzy chca zobaczyc wiecej niz nadmorskie kurorty. bialymi plaszczyznami soli. mozna tu jedynie wypasac bydlo. byla Kafsa.

---------CO WARTO ZOBACZyC-------(Ji W GLEBI KRAJU @ ( tHaZ~Qa" _ Szali al-Dzarld (Wielki Szot!) \\: l 30 l 60 km I .

. Zalozona w IV wieku p. póltorej godziny to mi· nimalny czas zwiedzania. spiczasty grobowiec polozony na naj nizszym poziomie wykopalisk.. Tlo historyczne Dugga. jej kamienie byly rozkradane na budowle w innych miejscach kraju. w miare jak rozwijalo sie chrzescijanstwo. nalezy do naj starszych miast w glebi kraju. jedno z najlepiej zachowanych miast rzymskich. W VI wieku. jest reklamowana w licznych folderach turystycznych i na plakatach. z czasów Kartaginy Widok zachodu slonca z teatru w Dugga jest godny wspinaczki na szczyt amfiteatru pozostal jedynie wysoki. glówny zabytek Tunezji z czasów rzymskich.. Ma wiecej swiatyn niz jakiekolwiek inne miasto Afryki Pólnocnej.~ Dugga Dugga. Wiekszosc jeszcze istniejacych rzymskich budowli pochodzi z II wieku n. stajac sie rolnicza wsia. wiejskim otoczeniu znajduje sie kawiarnia z widokiem na doline.n.e. stopniowo upadaly poganskie swiatynie. gdy Tunezje podbili Bizantyjczycy. Dugga poszla w zapomnienie. Na miejscu w przyjemnym. choc jej ludnosc nigdy nie przekraczala 5000. Pelna wycieczka po tym zabytkowym miescie trwa kilka godzin.e. zostala zaprojektowana z duzym rozmachem.

.dochodzi do dziedzinca z kolumnada swiatyni Liber Pater po prawej stronie. naprzeciwko znajduja sie wysokie mury imponujacych Lazni Licyniusza. Po dalszych 50 m w dól wzgórza boczna droga wiedzie do Lazni Cyklopów. w których siedzialy prostytutki. Jest to libijsko-punickie mauzoleum Ateban. iz zostawil je sam Saturn. Ze szczytu amfiteatru waska sciezka wiedzie na wzgórze w kierunku wysokich kolumn swiatyni Saturna. Ten wyjatkowy zabytek z czasów punickich. bedacego niegdys obszerna. Widoki na doline sa ladne.n. Do pomieszczenia. Uwage zwracaja odciski stóp na kamieniach swiatyni. niektórzy twierdza.Co WARTO ZOBACZYC Zwiedzanie obiektu Parking samochodowy znajduje sie blisko najlepiej zachowanego w Tunezji rzymskiego teatru. zlocistego kamienia. nazwany tak z powodu wyrytych na kamieniach pokrywajacym plac nazw dwunastu rzymskich wiatrów. w sierpniu wystawia sie tu sztuki klasyczne. W dole wzgórza widac wieze ze spiczastym zakonczeniem. mozna dojsc tunelem lub wspiac sie schodami na mury. lecz podziwiajac krajobraz trzeba uwazac na niezabezpieczone dziury. Teatr jest wciaz wykorzystywany w sezonie letnim. Slawne sa jej wspólne latryny. zbudowany okolo 200 roku p. ilustrujace podróz duszy przez niebiosa na 4-konnych rydwanach. Obok lazni byl dom publiczny Trifolium. wykutego w naturalnym zboczu wzgórza~ Budynek na scenie przetrwal w calosci. glówna sala lazni.100 m za swiatynia kapitolinska . Sciezka prowadzi przez okragly plac Wiatrów. Po zwiedzeniu teatru warto udac sie sciezka do swiatyni kapitolinskiej. ze cesarz rzymski. zwlaszcza rzezbienia zwierzat w stylu perskim. inni. Grecji oraz Persji i zasluguje na blizsze obejrzenie. Idac dalej mija sie swiatynie Merkurego i brukowana ulica w dól wzgórza . najlepiej zachowanej tego typu budowli w Tunezji. gdzie kilka schodów prowadzi w dól do Swiatniakapitolinska Duggagóruje w nad ruinamimiastaijego glównaulica zapadnietego dziedzinca otoczonego malymi niszami. Obiekt otwarty: codziennie od switu do zmierzchu. 117 km na poludniowy zachód od Tunisu. laczy cechy architektury Egiptu.. kamienne siedzenia mogly niegdys pomiescic 3500 osób. Ma ona koryncki portyk z lsniacego.e. Tuzin siedzen ustawionych w podkowe pozwalal uzytkownikom na towarzyskie rozmowy. Wstep platny.

Glówna swiatynia zawsze znajdujaca sie przy forum. Budowle te nosily imiona fundatorów.prostokatnym placem otoczonym sklepami oraz najwazniejszymi budynkami administracyjnymi i swiatyniami. które sluzyly nie tylko higienie. jego zonie Junonie (opiekunka Rzymian) oraz Minerwie (bogini handlu i przemyslu). W cesarstwie rzymskim afrykanscy obywatele mogli awansowac az do waznych stanowisk administracyjnych.RZYMSKA AFRYKA Poczawszy od 30 r. stajac sie osrodkami.patronom cesarstwa: Jowiszowi (bóg miasta i panstwa).n. Wielu z nich bylo rzymskimi senatorami. poswiecona trzem bogom . przez 2-3 wieki ta czesc Afryki Pólnocnej byla najbardziej stabilna prowincja cesarstwa rzymskiego. Miasta budowano wedlug ustalonego wzoru. gdzie spotykali sie przedstawiciele wszystkich warstw spolecznych. byla swiatynia kapitolinska. Charakterystyczny dla rzymskiej Afryki byl zwyczaj fundowania przez miejscowych bogaczy budowli publicznych dla zamanifestowania zamoznosci. Czesto miescily takze biblioteki z czytelniami. a Septymiusz Sewer zostal pierwszym cesarzem rzymskim pochodzacym z Afryki.e. miala ona olbrzymie znaczenie dla Rzymu. z forum posrodku . Kazde szanujace sie miasto mialo co najmniej jeden zespól lazni publicznych. zapewniajac dwie trzecie potrzebnego zboza (pozostala czesc dostarczal Egipt). Mozaiki w Bulla Regia (powyzej). kapitel kolumny w Maktar (po lewej) . p.

. HANNIBAL . legendarny kartaginski wódz. który w wieku 25 lat zostal nastepca swego ojca Hamilkara Barkasa w 221 roku p.Miasta byly polaczone doskonalymi drogami i mostami. straszyly je: "nadchodzi Hannibal". odniósl wiele zwyciestw. znajdowane w wielu budynkach publicznych i domach prywatnych. iz zdobedzie Rzym. Legenda o Hannibalu przetrwala wiele lat..n.e. . sa one wyzszej jakosci niz gdziekolwiek indziej w cesarstwie rzymskim. nie nadeszly posilki Kartaginczyków i Hannibal zostal odwolany do swej ojczyzny.e. Gdy wrócil do Afryki. Pireneje i Alpy. Najwazniejsza artystyczna spuscizna rzymskiej Afryki sa jej mozaiki. przez rzymskiego wodza Scypiona w bitwie pod Zama (w poblizu AI-Kaf). byl najbardziej zagorzalym przeciwnikiem Rzymu w czasie wojen punickich. zbudowanymi w celu ulatwienia wymiany handlowej.BICZ RZYMU Hannibal. zostal ostatecznie pokonany w 202 roku p. posuwajac sie od pólnocy w strone Rzymu. Gdy wydawalo sie.n. maszerujac ze swa armia liczaca 40 000 ludzi i 300 sloni przez Pólwysep Iberyjski. rzymskie matki chcac uciszyc dzieci.e.n. Glówny atak na Rzym przypu' cil w 218 roku p.

.waski wawóz z palmami i kaskadami.~ ------- WGLEBI KRAJU---------stadami kóz i wielbladów. gdzie karawany mogly spedzic bezpiecznie noc. na mapach przedstawia sie ich zasieg maksymalny z okresu zimy. W czasach poprzedzajacych transport kolowy szlak dla karawan wielbladów wytyczony byl rzedami pni palm. 5 km na poludnie od Tamerzy. 122 km na zachód od Kabisu. ciJl. skad widac czerwone mineraly zabarwiajace w niektórych miejscach jezioro. Dzis szatt mozna latwo przeciac droga po grobli zbudowanej przez wojsko. Z tych oaz nomadzi wyruszaja w kamienisty step ze . Na drodze znajduja sie przystanki. ze po przekroczeniu kranca CHEBIKA Chebika jest najbardziej wysunieta na poludnie oaza z trzech polozonych w poblizu granicy algierskiej (dwie pozostale to Tamerza i Mides). Dojezdzajac tu przez Szatt al-Dzarid ma sie wrazenie. lecz w okresie od pazdziernika do kwietnia ze wzgledu na powodzie bywa czesto nieprzejezdna. Za wsia znajduje sie miejsce na przyjemny spacer .)w poszukiwaniu nowych pastwisk. Jednakze na brzegach szattu zródla zasilaja oazy palm daktylowych. Szatt po arabsku oznacza równine solna.. 88 km na poludnie od Kafsy. targ w Duzie (po prawej) SZATT AL-DZARID (Wielki Szott) Szatt a]-Dzarid ma 2000 mil kwadratowych. bedace byc moze przyczyna fatamorgany (w najgoretszej porze dnia). •• J Niewielki barek w polowie grobli szattu zaprasza turystów (powyzej). przemieszczajac sil. jednym z kilku jezior ciagnacych sie na zachód w strone Algierii. bialej równinie latwiej dostrzec fatamorgane niz jakiekolwiek przejawy zycia. a w polowie trasy zbudowano okragla podwyzszona platforme. W lecie na lsniacej. gdy wystepuja najwieksze opady. ponurego krajobrazu Szatt al-Gharsa. u podnóza gór na skraju rozleglego. Nie ma tu zadnych roslin ani ryb. Droga prowadzi stad przez slone równiny do Tauzar. jest najwiekszym slonym jeziorem w Afryce Pólnocnej. DUZ Ta mala miejscowosc stala sie znana jako turystyczne centrum wypadów na Sahare samochodem terenowym lub wielbladem. 60 km na pólnoc od Tauzar.

Przy Avenue Habiba Burgiby znajduje sie czesciowo odrestaurowana kasba. tuz za Avenue Habiba Burgiby znajduja sie dwa dobrze zachowane rzymskie baseny. odbywajacego sie w Duzie na przelomie grudnia i stycznia swiata wchodzi sie w bezkres pustyni. zmierzajac zwykle do bardziej znanych oaz Nefta Tauzar. zamknieta dla zwiedzajacy~h. ze schodami prowadzacymi w dól i do zródla goracej (31°Cl wody.---------CO WARTO ZOBACZYC------- Przygotowania do festiwalu Sahary. Zasluguje ona jednak na krótka wizyte. Inna miejscowa specjalnoscia sa koszyki i maty wyplatane z lisci palmowych. Miejscowosc ta jest glównym osrodkiem 15-tysiecznego berberyjskiego plemienia Mrazig. Pomimo ruchu turystycznego Duz jest spokojnym miejscem. 8-12 i 14-18. które hoduje owce i kozy. kazdy o powierzchni okolo 10 m2. Muzeum . Widac stad osmioboczny minaret Wielkiego Meczelu w Kafsie. Przed wyruszeniem w dalsza podróz mozna wypic kawe w przyjemnej Cafe des Piscines Romaines. niewielkiego obiektu archeologicznego w poblizu Medenin. Kafsa jest bardziej znana z powodu pistacji niz daktyli. W centrum miasteczka. zamknietego dla niemuzulmanów. 93 km na pólnocny wschód od Tauzar. . ozywiajacym sie jedynie w czasie czwartkowego targu. na którym oczywiscie handluje sie takze wielbladami. 30 km na poludnie od Kebili.otwarte: wtorek-niedziela. Wstep platny. Tutejsze muzeum eksponuje mozaiki z Zammur. KAFSA Niewielu turystów zatrzymuje sie w Kafsie. zaraz za nia konczy sie oaza. otoczone kamieniami.

. którego ruiny sa rozproszone glównie na poludnie od drogi. jeden z najwiekszych w Afryce Pólnocnej. Zwiedzanie obiektu Nowa droga przecina forum starozytnego miasta. ze wzgledu na wody zródlane w pobliskiej dolinie rzeki (wadi) i z powodu dobrego obronnego polozenia. Ruiny pieciu kosciolów przypominaja o aktywnej gminie wczesnochrzescijanskiej. Potezny fort bizantyjski.n. nastepnie zas przez Rzymian i Bizantyjczyków. Prowadzi don utwardzona droga. Tylko po wejsciu do srodka i wspieciu sie schodami na mury obronne mozna ocenic jego wielkosc.wysoka.Pasterz wielbladów i jego stado (powyzej). od którego prowadzi do miasta dobrze zachowana brukowana droga. Byl tu wysoki most wykorzystywany do przeprawy przez wawóz. najpózniejszym zabytkiem sa ruiny francuskiegu fortu zbudowanego w 1886 roku. stojaca samotnie w stepie na poludnie od luku Sewera. lecz ostatnio zalamal sie. przecinajaca doline rzeki. 143). trzeba wiec brodzic w zródlanej wodzie. Od I wieku p. lezy kilka kilometrów od granicy z Algieria. Strusi Fort w Kebili (po lewej) HAJDRA Hajdrajest najdalszym ze wszystkich rzymskich wykopalisk w Tunezji (patrz s.e. aby dotrzec do fortu. Hajdra byla zamieszkana najpierw przez Kartaginczyków. Obiekt ten nigdy nie byl systematycznie badany. Imponujace jest takze Mauzoleum Pomaranczowe Oub Portyku) . w kierunku kasby Kalaa. Miejscowosc przetrwala az do 1939 roku. góruje nad Hajdra. Najlepiej zachowanym zabytkiem rzymskim jest duzy luk Septymiusza Sewera. polozonego po prawej stronie szosy. zatem wiele rzymskich zabytków jest wciaz przykrytych ziemia. stozkowa budowla. podczas gdy bizantyjskie budynki widac na pierwszy rzut oka.

które tu przetrwaly. Bezposrednio na zachód od miasta znajduje sie najwyzszy szczyt Tunezji. pochodzacego z I wieku p.. Jego nazwa pochodzi od dawno juz zamknietego osrodka hodowli strusi. wzniesiony na skraju pustyni. byla znana az do XIX wieku jako osrodek handlu niewolnikami. romantycznymi widokami. grób marabuta i pasace sie krowy. To gigantyczna góra stolowa. który schronil sie tu ze swym wojskiem. Przy drodze do Kafsy za miastem obok okraglego hotelu Cillium mozna zobaczyc niewielkie pozostalosci rzymskiego miasta Cillium.e. 158 km na poludniowy zachód od Kairuanu.e.n. 72 km na poludniowy zachód od Al-Kaf KASSERINE (Al-Kasrajn) Kasserine to nieciekawe miasto rozciagajace sie wzdluz szosy. 89 km na poludniowy wschód od Tauzar. glówna oaza na poludnie od Szattu al-Dzarid. GÓRASTOLOWAJUGURTA (Table de Jugurtha) Pierwsze wrazenie na widok tego naturalnego fenomenu przyrody jest niezapomniane. benzyny i innych zapasów. Dzabal Szambi (Dzabal asz-Szanabi. wznoszaca sie nad wzgórzami ciagnacymi sie w strone Algierii. 27 km na pólnoc od Duzu.--------- Co WARTO ZOBACZYC -------( 97 78 km na pólnocny zachód od Kasserine. Atak na starozytne forum Hajdry Nazwa miasta oznacza "dwa ksary lub forty" i odnosi sie do dwóch rzymskich mauzoleów. . Wstep wolny. 1544 m). 120 km na poludnie od Al-Kaf KEBILI Kebili. mozna jednak dostac sie na szczyt utwardzona droga (patrz s. 110-111 i 143). z pieknymi.n. Z duzej odleglosci wydaje sie calkowicie niedostepna. 79 km na poludnie od Al-Kaf Zawsze otwarte. Oprócz wspanialych widoków ze szczytu mozna równiez dostrzec pozostalosci umocnien. jest wazne jedynie jako miejsce zakupów zywnosci. popularny wsród turystów górskich i mysliwych polujacych na dziki. Góre nazwano imieniem króla Numidii z II wieku p. Najwieksza atrakcja turystyczna miasta jest hotel Bordz des Autruches (Strusi Fort). Jugurty. Dzis jest tu przyjemne miejsce na piknik.

. Druga zona Habiba Burgiby urodzila sie w Al-Kaf.__ 98~>-- Al-Kaf Al-Kaf jest glównym osrodkiem regionu i najwazniejszym. miastem w glebi kraju. W czasie II wojny swiatowej przebywal tu rzad Tunezji przeciwny francuskiemu rzadowi Vichy. mial tu swoja siedzibe zalozyciel dynastii Husajnidów. Husajn Ibn Ali . po Kairuanie.. Dziala strzegace wejscia do kasby w Al-Kat . który obecnie niszczeje. to wspaniale miejsce do podziwiania równiny. ! . wiaze sie z pieknym polozeniem miasta na wysokiej skarpie z widokami na ponizej usytuowane wzgórza. oznaczajaca po arabsku skale. gdy miasto stalo sie waznym osrodkiem klasztornym. zrywajac ze swa wczesniejsza rozwiazloscia. gdy w II i III wieku n. ojca zalozyciela dynastii Husajnidów (1704-1881). wiec prezydent zbudowal tu ladny palac. Plac Bu Machluf Przy tym uroczym placu w poblizu kasby jest kilka kawiarni.e. sa swiadectwem okresu. Specyficzny urok AI-Kaf. W czasach imperium osmanskiego Al-Kafbyl mocno uwiklany w walki o wladze.turecki zolnierz greckiego pochodzenia. 114-115). 't I' \ I. wznoszone od V wieku. na której miasto jest polozone. Turbet Ali Turki Wchodzac na wzgórze od palacu prezydenckiego po drodze do ka~by mija sie opuszczone mauzoleum Alego Turki (Turbet Ali Turki). nieprzystosowanego do masowej turystyki (brak hotelu o odpowiednim standardzie) polega na panujacej tu atmosferze tajemniczosci i niepokoju (patrz s.pozostalosci z czasów Sicca Veneria. ~ . pózniej mial swa siedzibe rzad Wolnej Francji. Bylo to zawsze miasto aktywne pod wzgledem politycznym. Glównymi atrakcjami Al-Kaf sa podwójna kasba na szczycie wzgórza oraz kilka rzymskich budowli . Nazwa Al-Kaf. Budowle bizantyjskie. byl tu osrodek kultu Wenus i zwiazanej z nim prostytucji sakralnej.

. znany jako Jemaa al-Kebir. osmiobocznym minaretem. podwójna kasba .11 Meczet Sidi Bu Machlufa (powyzej). drzwi z podkowiastym lukiem (po prawej) II • i II I W jednej z pierzei placu znajduje sie niepozorny kamienny budynek. która przechodzi obok palacu prezydenckiego. wzniesiona na wczesniejszych. bizantyjskich fundamentach. dostepnym szeroka aleja odchodzaca od Avenue Habiba Burgiby. znajduje sie imponujaca. w którym obecnie miesci sie regionalne muzeum starozytnosci.turecka budowla z XVII-XVIII wieku. N a koncu placu stoi maly meczet Sidi Bu Machlufa z dwiema kopulami i ozdobnym. czyli Stary Meczet. Kasba W najwyzszym punkcie miasta. .

swiatynia. MAKTAR(Maksar) Maktar zostal zalozony w II wieku p. cesarstwa rzymskiego. zawierajace olbrzymia cysterne do przechowywania wody. Regionalne Muzeum Sztuki Ludowej i Tradycji To ciekawe muzeum.. Nieopodal znajduja sie wykopaliska z czasów rzymskich. które zawsze zasilalo miasto w wode.n. mieszczace sie w XVIII-wiecznej zawii z grobowcem marabuta. w jej niszy mozna zobaczyc wspólczesne wota. choc glówne zabytki pochodza z II wieku n. z czasów rozkwitu (.. dobrze zachowany kosciól bez dachu z IV wieku znajduje sie w nizszej czesci miasta.e. a obecnie jest calkowicie przebudowana na 40-pokojowy hotel. lecz w zasadzie jest zamkniety dla zwiedzajacych.100 W GLEBI KRAJU w XX wieku sluzyla ona jako wiezienie dla tunezyjskich nacjonalistów oraz jako koszary dla francuskiej armii. Kosciól Dar al-Kuss Ten dosc duzy. Rzymskie wykopaliska i zródlo W poblizu hotelu Sicca Veneria w obnizeniu terenu jest zródlo (Ajn al-Kaf). Wstep platny.e. Obok stoi mala rzymska . przedstawia poprzez ekspozycje strojów i makiet codzienne zycie miejscowych koczowników i rolników. Jego trzy nawy zostaly odrestaurowane. choc wciaz dostepna za darmo dla zwiedzajacych. Miasto zostalo opuszczone w XI wieku i zapomniano o nim az do ponownego odkrycia w XIX wieku przez francuskich kolonistów.30. tak aby mogly tam byc prezentowane okolicznosciowe przedstawienia teatralne. Place Ben Aissa. Otwarte: wtorek-niedziela 9-15. którzy zalozyli tu nowy Maktar.

8. wysokie neopunickie mauzoleum ze spiczasto zakonczonym dachem.Luk Trajana (po lewej). 83). Z góry. latwo tu wyobrazic sobie leniwy styl zycia dawnych mieszkanców miasta. ogarnac mozna w pelni wielkosc tego obiektu.Rzymski Maktar . Szkola Mlodziezy (po prawej) Sceneria Maktaru jest imponujaca. Mijajac olbrzymie forum oraz swiatynie Bachusa i kierujac sie w lewo. 69 km na poludniowy wschód od Al-Kaf. z brukowana ulica prowadzaca do pieknej bazyliki (po lewej stronie) oraz ze wspanialymi rzymskimi lazniami. Zostaly one zamienione przez Bizantyjczyków na twierdze. Byl to w zasadzie elitarny klub bogatych mlodzienców. jednakze zachowaly sie mozaikowe posadzki z abstrakcyjnymi i "falujacymi" wzorami. Otwarte: codziennie 8-19 i 14-18 (latem). mozna dojsc do ukrytego za drzewami budynku. Wstep platny. tworzacych rodzaj policji. . Jeszcze dalej (juz za granica obiektu) stoi imponujace. 114 km na pólnocny zachód od Kairuanu. rozciagaj acego sie w promieniu 1000 m. jednakze wejscie na teren wykopalisk moze rozczarowac. w poblizu monumentalnego luku (patrz s.30-17. Za budynkiem klubu znajduje sie skupisko grobów i megalitycznych kamieni grobowych.30 (zima). znanego jako Szkola Mlodziezy (Schola Juvenes).

choc Pozostalosci rzymskiego teatru w Medeinie . Wokól widac rozrzucone rzezbione korynckie kapitele ze zlocistego piaskowca. wiekszosc jeszcze istniejacych budowli pochodzi z tego okresu. jeden z tych budynków. W okresie bizantyjskim Medeina wciaz funkcjonowala jako placówka wojskowa. wylozone kamiennymi plytami forum.102) W GLEBI KRAJU---------przetrwala tu wies majaca stale zródla wody. prywatne rezydencje. a otacza ja wiejska zabudowa oraz pola ze stadami owiec i ryczacych oslów. a schody po lewej stronie prowadza na olbrzymie.e. Idac rzymska ulica w kierunku pozostalosci luków teatru i mijajac olbrzymia fontanne. n. gdyz zalamaly sie prowadzace do niej schody.. a takze piedestal z inskrypcja i ze stopami posagu. co ma swój urok. nie jest izolowanym miejscem.e. z których mozaiki mozna obecnie ogladac w Muzeum Bardo. zwany domem Asklepiosa. mozna dostrzec dwa budynki znajdujace sie ponizej forum po drugiej stronie doliny rzeki. byla wysunieta placówka wojskowa przy drodze z Kartaginy do Tebessy (obecnie w Algierii). lecz zaczela podupadac po podboju Arabów.). Wejscie do obiektu wyznacza wielki luk triumfalny. Byly to wspaniale. Lezy w zaglebieniu terenu. zostal w IV wieku MEDEINA Medeina. Szczyt rozkwitu osiagnela za cesarza Hadriana (117-138 r. Polozonych wyzej rozpadajacych sie ruin swiatyni kapitolinskiej nie mozna zwiedzac. rzadko odwiedzana przez turystów z powodu swego oddalenia od wiekszych osrodków.n. a ruinom przydaje lokalnego kolorytu. Medeina (starozytna Althiburos) zostala zalozona przez Kartaginczyków w II wieku p.

Wstep platny.Górska oaza Mides usytuowana na brzegu poteznego wawozu zamieniony na imponujace laznie publiczne z mozaikami. zabudowanego parterowymi domami z pustaków. trzeba wiec sprawdzic to na miejscu). tworzace male wyspy zieleni. 42 km na poludniowy zachód od Karsy.wozu. piatek i niedziele (godzina wyjazdu zmienia sie. METLAOUI Metlaoui jest zakurzona. czwartek. co czyni podróz bardziej egzotyczna. Podróz trwa 90 minut. zas nizej w dolinie rzeki widac grupy palm. 38 km na poludnie od Al-Kaf Otwarte: codziennie od switu do zachodu slonca. wyjazd z Metlaoui o godzinie 10. 107). basenami i licznymi fontannami. 51 km na pólnocny wschód ud Tauzar. lecz stad rozpoczyna sie niezapomniana podróz pociagiem Lezard Rouge (Czerwona Jaszczurka) do wawozu Selja (patrz s. Linia kolejowa zbudowana w 1904 roku byla poczatkowo wlasnoscia beja Tunisu.30-11 w kazdy wtorek. MIDES Mides jest najbardziej okazala sposród trzech slynnych górskich oaz Tunezji. nie ciekawa osada przy kopalniach fosforytów. Stara wies lezy niebezpiecznie blisko brzegu przepastnego w:?. dlatego tez wiekszosc mieszkanców przeniosla sie do nowego Mides. . Czerwone klify wznosza sie pionowo 100 m po kazdej stronie trasy. a pociag zachowal orientalne ozdoby.

lecz wjazd samochodem jest zakazany. cytryny i papryka chili. które sa zwykle wykorzystywane do kapieli przez kobiety i dzieci. na plony swych ogrodów. Najwazniejszym elementem Nefty jest oaza. zniszczonaprzeznagle powodzie Kilku wiesniaków pozostalo w starej czesci. granaty."próg Sahary".styl ten wystepuje tylko w tym regionie Ciw Tauzar) oraz w niektórych rejonach Iranu. . :G 5 km na zachód od Tamerzy. oprócz wplywów z turystyki. Mozna zwiedzac Corbeille pieszo lub na osle. Tu rosna najlepsze w calym regionie daktyle. pomarancze. mozna spotkac przyklady miejscowej architektury oazowej. Poza palmami daktylowymi w ogrodach rosna fasola. Osobny.104) TRZY OAZY W GLEBI KRAJU Trzy wsie. Pod drzewami ukryte sa liczne zródla (podobno lacznie 152). gdzie niknie w glównej oazie N efta. NEFTA Ta mocno przereklamowana ze wzgledu na swa malowniczosc i zwiazki z sufizmem oaza lezy na pólnocnym brzegu Szatt al-Dzarid. ostatnio odrzucono projekt belgijskiej firmy. których sciany zdobia wzory geometryczne . lecz pózniej zaczal zamierac ruch karawan i mieszkancy oaz sa obecnie zdani. która zglosila pomysl wybudowania w tym miejscu hotelu. wzdluz jej piaszczystych ulic stoja niskie hotele. OpuszczonasIara T amerza. Mides. zbudowany przez Rzymian basen jest przeznaczony do kapieli dla mezczyzn i chlopców. Francuzi nazwali ja Corbeille (Koszyk). podjela akcje konserwacji i odbudowy starych domostw cegiel lepionych z mulu. Sa to niskie domy zbudowane z bloków ubitego piasku. groch wioski. tworzace przyjemne sadzawki. Tamerza i Chebika znajdowaly sie na glównym szlaku karawanowym wschód-zachód az do XIX wieku. figi. Jest to glebokie obnizenie w ksztalcie koszyka ponizej skarpy miasta. Obok brzydkich budynków. dzielac sie produkcja owoców i warzyw oraz wymieniajac je na inne potrzebne towary. których stale przybywa. po arabsku nazywa sie Kasr al-Ajn (Zamek Zródel). gesto porosniete palmami. przed miejscem. znajduje sie nieco nizej w dól strumienia. Nefta staje sie coraz bardziej popularna jako cel turystów . Turystyczna Rada Tunezji zdajac sobie sprawe z wartosci Mides.

Nefta jest religijnym osrodkiem regionu. Przed opuszczeniem Nefty koniecznie trzeba spróbowac jej slawnych daktyli. Uwaga: Biuro turystyczne moze zorganizowac wycieczki do oazy (stale ceny) wielbladem (najdrozsza). 23 km na poludniowy zachód od Tauzar.Co WARTO ZOBACZYC ------- @i Posród licznych domów w kolorze piasku wyrózniaja sie pobielone kopuly grobowców swiatobliwych mistyków i ascetów . 93 km na poludniowy zachód od Kafsy. znajduje sie tu 100 takich sanktuariów i 24 meczety.sufich. uwazanych za najlepsze w tym regionie. Legenda mówi. Naturalne obnizenie terenu w ksztalcie koszyka w Nefcie. ze pierwsze palmy zostaly posadzone przez zalozyciela miejscowosci. Dwa najbardziej czczone to zawija Al-Kadrija na krawedzi Corbeille oraz Sidi Bu Ali usytuowane na dole w glównej oazie. Oba obiekty sa zamkniete dla niemuzulmanów. urodzonego w Maroku w XIII wieku. oslem (najtansza) lub wózkiem zaprzezonym w kuca. znane jako Corbeille . sufiego Sidi Bu Ali an-Nefti.

miasto mialo dwukrotnie wieksza liczbe mieszkanców niz wspólczesna Subajtila. boga wina. ze sluzyly 10 000 ludzi. plasuje sie tuz za Dugga na drugim miejscu wsród naj1. w VII wieku. patriarchy Grzegorza. sa one solidnie zbudowane ze zlocistego Imponujace ruiny rzymskich budowli w Subajtili wzniesionych z pieknego. który zbuntowal sie przeciw bizantyjskiej wladzy Kontantynopola. Subajtila byla stolica samozwanczego wladcy.106) -------w GLEBI KRAJU---------budynków publicznych musza wywierac wrazenie. Krótko. zlocistego kamienia SUBAJTILA (Sbeitla) Suhajtila. Droga prowadzi dalej w lewo. ladne kwiaty wyznaczaja droge do wspanialego luku triumfalnego usytuowanego po prawej stronie. W muzeum mozna obejrzec kilka dobrych rzezb odkrytych na miejscu. obok dwóch dobrze zachowanych bizantyjskich twierdz z VI wieku.iekawszych rzymskich miast kraju. zwlaszcza posag Bachusa. Wejscie na teren wykopalisk jest starannie utrzymane. Rozmiary . zabily patriarche i spladrowaly jego dobra. Wkrótce wojska arabskie napadly na miasto. najbardziej na poludnie wysuniety rzymski obiekt archeologiczny Tunezji. zwlaszcza po uswiadomieniu sobie. Wejscie do obiektu i kasa biletowa znajduja sie przy glównej drodze z Kasserine. Znane w czasach rzymskich jako Sufetula. lezacego w alkoholowym upojeniu.

otwarte: codziennie od switu do zachodu slonca.---------CO WARTO ZOBACZYC ------SUFIZM (]§i piaskowca. 164 km na poludniowy zachód od Susy. . skad swietnie widac mosty i tunele zbudowane przez Francuzów w celu transportowania koleja fosforytów. co mialo symbolizowac drugie narodzenie poprzez chrzest. Osiaganiu stanu ekstazy sluza specjalne rytualy wykorzystujace tez czesto muzyke i taniec. Sufi odrzucaja dobra materialne wierzac. aby obejrzec rozlegle laznie z kwadratowymi basenami i fragmentami mozaik. Jego niezwykly ksztalt byl porównywany z pochwa.obok swiatyni Sewera z licznymi zniszczonymi kolumnami . np.w kierunku trzech swiatyn kapitolinskich. wyzlobione przez plynaca w dole rzeke. gdyz pierwsi czlonkowie bractw sufickich nosili szaty z szorstkiej welny. Glówna brukowana droga prowadzi . II Muzeum . zachowany w swietnym stanie. Opuszczajac te czesc wykopalisk tunelem prowadzacym poza swiatynie. który kursuje dla turystów o godzinie 10. byl niechetnie widziany przez ortodoksyjny islam. 40 km na pólnocny wschód od Kasserine. Wejscie na imponujace forum wyznacza starozytny luk. nad wawozem rzeki. którzy. polozonych po prawej stronie. Mistycyzm i ascetyzm sufich. lecz w Subajtili kazde z nich: Jowisz. ma najwieksza swiatynie z pieknie wyrzezbionymi kapitelami i zebatymi kamieniami. król bogów. które chronily przed atakami Berberów. droga w dól wzgórza dochodzi sie do ruin amfiteatru. Nastepnie.XIX-wiecznym cudem techniki. W innych miastach. Ten mistyczny ruch islamu powstal w IX wieku w Iraku. Na skrzyzowaniu trzeba skrecic w prawo. Siedziba bractwa sufickiego jest zawija. Za twierdzami sciezka prowadzi do glównej brukowanej ulicy. trzeba skierowac sie w strone bazyliki i kosciola. Pomieszczenia tej swiatyni sa wyjatkowo dobrze zachowane. Seljajest przystankiem w polowie drogi przez wawóz. popularny wsród ludu. WAWÓZSELJA Godny uwagi. 103). otaczajace je mury. czwartki i piatki z Metlaoui do Redeyefi z powrotem. z którego powstaly wszystkie tutejsze zabytki. których nie mozna pominac: mozaika z przedstawieniem ryb w glównym basenie oraz basen chrzcielny pokryty mozaika. pochodza z czasów bizantyjskich. Poza tymi kosciolami i ruinami amfiteatru nie ma nic ciekawego. trzy bóstwa kapitolinokie byly czcwne w jednej swiatyni. wtorki.30-11 w niedziele. mozna odbyc krótki spacer na punkt sygnalizacyjny. jak sadzi sie. rodzaj klasztoru. jest to jeden z naj wspanialszych zabytków w Tunezji. ilustrujacymi sposób budowy dachu. podobnie jak wczesni mnisi chrzescijanscy. Witalisa z VI wieku znajduja sie dwa obiekty. usytuowanego nietypowo w najnizszej czesci miasta. Junona i Minerwa zaslugiwalo na wlasna. eksponowany obecnie w muzeum. (Patrz Metlaoui s. Nazwa ruchu pochodzi od arabskiego slowa suf oznaczajacego welne.e. mogli miec wplyw na tych muzulmanskich ascetów. Znaleziono tu posag Bachusa. Jowisz. Wstep platny. w Dugga. ze poprzez stan ekstazy moga zjednoczyc sie z Bogiem. 15-kilometrowy wawóz Selja mozna najlepiej obejrzec jadac pociagiem Lezard Rouge (Czerwona Jaszczurka) . Rzymskie forum i trzy swiatynie pochodza z wieku n.. Sciany wawozu sa miejscami prawie pionowe. W bazylice sw.

jest niezwyklym miejscem. Na terenie obiektu nie ma punktów gastronomicznych.e. Jest to urocze miejsce poza sezonem..spokojne cieniste miejsce mozna znalezc w Zimowych Lazniach. wyludnione miasto. gdyz znajduje sie w niej 4-gwiazdkowy. która zniszczyla jego fragmenty. Junone i Minerwe.108) ------- W GLEBI KRAJU ---------- TAMERZA (Tamaghza) Tamerza. po gwaltownym deszczu i powodzi. jeden z najbardziej imponujacych obiektów archeologicznych Tunezji. rozpoznawalna dzieki kolumnom otaczajacym dziedziniec. Za forum. zwany Palestra Petronii. choc wiele z nich bylo odnowionych i wykorzystywano je w IV wieku. Trzeba minac prymitywne bambusowe chatki Hotel des Cascades oraz jego marny basen plywacki. od imienia bogatej rodziny. Zostalo ono opuszczone w 1969 roku. wyjatkowo dobrze zachowany zespól z ciekawa czarno-biala mozaika posadzkowa w ksztalcie diamentów oraz kolumnami z marmuru z brazowymi zylkami. Skromne budynki wygladaja tak. aby dotrzec do szczytu wodospadu. THUBURBO MAJUS Thuburbo Majus. Obecnie prowadzi sie tu prace konserwatorskie. Mozna. która ufundowala go w 225 roku n. zwlaszcza wieczorem. 65 km na pólnoc od Tauzar. na prawo zas swiatynia Merkurego. najbardziej atrakcyjna górska oaza. Droga wejsciowa prowadzi prosto do poteznych. Sklepy z pamiatkami sprzedaja takie ciekawostki jak zakonserwowane weze i skorpiony. odbyc malowniczy spacer przez koryto rzeki i przejsc sie pustymi uliczkami oraz zaulkami. Jego glówne budowle pochodza z II wieku n. Letnie Laznie zaznaczone linia szarego marmuru wyrózniaja sie kolumnami flankujacymi dziedziniec do cwiczen. gdzie czcwno trzy glówne bóstwa Rzymu: Jowisza.e. Wyzej na wzgórzu Zimowe Laznie tworza imponujacy. lecz meczace w miesiacach letnich z powodu tlumów i owadów. Bezposrednio za swiatynia znajduje sie forum. . schwytane w okolicy. jakby przetrwaly od czasów biblijnych.glównej atrakcji Tamerzy. z widokiem na stare. nieco w prawo. lecz mozliwy jest piknik . zlobkowanych kolumn swiatyni kapitolinskiej. luksusowy hotel nad dolina rzeki. dominujacym nad dolina i otoczonym wzgórzami miejscu. lezy w pieknym. Wodospadw Tamerzieplynienawet w srodkulata Z nieciekawej nowej wsi warto przejsc sie oznaczonym szlakiem do wodospadu . aby uchronic jeszcze istniejaca czesc miejscowosci przed rozpadem.

93 km na poludniowy zachód od Kafsy. dzik. Glówna atrakcja Tauzar jest oaza. Bija w nim naturalne gorace zródla. zyja tu zwierzeta reprezenujace miejscowa faune. berberyjskich kilimach.-(I.motywy powtarzajace sie takze na miejscowych. hiena. z alejkami wysadzanymi pachnacymi kwiatami. Wstep platny. Cegly ulozone sa w romby. Pierwsze zoo znajduje sie wewnatrz tak zwanych Rajskich Ogrodów. Sa to glównie miejscowi oraz nieliczni odwazni cudzoziemcy. otwarte codziennie od godziny 8 do 18. Drugie zoo. Inna atrakcja miasta jest muzeum Dar Cheriat. 23 km na pólnocny wschód od Nefty. Za muzeum sciezka prowadzi do formacji skalnej zwanej Belvedere.•• Charakterystyczne wzory w Tauzar mozna odnalezc na miejscowych kilimach 63 km na poludnie od Tunisu. Sa w nim równiez sklepy z pamiatkami. zwiekszajaca sie w wyniku rekultywacji obrzeza szattu. skad roztacza sie rozlegly widok na gaj palmowy. w których rankiem kapia sie kobiety. orly i pawie. zygzaki i szewrony . ocienionymi drzewami palmowymi i owocowymi. TAUZAR (Tozeur) Stara czesc Tauzar. . budynek w tradycyjnym stylu. Mozna skorzystac z wycieczki powozami konnymi do gaju palmowego i dwóch malych ogrodów zoologicznych. ze zbiorem ludowego rzemiosla i miejscowych strojów. po poludniu zas mezczyzni. Si Tijani. jest dobrze oznaczone. Sa tu strusie. slynie ze swej ceglanej architektury. Jest to barwne i egzotyczne miejsce w polowie trasy. sowy. Otwarte: codziennie 8-17. widocznej w zaulkach i przejsciach. glównej oazy regionu. para lwów. 91 km na pólnoc od Kairuanu.

~ jugUYla stolo'wG Kal)an . TuniS~ • \~ Góra ) Góra stolowa Jugurta Ten dosc meczacy spacer polaczony ze stromym wejsciem po wycietych w skale stopniach na wierzcholek góry stolowej jest jednak wart trudu. 97).SPACER ------------ e. Spacer trwa 2 i 1/2 godziny. Góra jest rozpoznawalna z oddali dzieki swemu ksztaltowi przypominajacemu stól.wspólczesna osada w dolinie u stóp góry./~afakis Wyrazny ksztalt stolu góry Jugurta Najblizsza wsia jest Qalaat Senan (patrz mapa s."izerta . Wspinaczka nie jest wskazana dla osób starszych i dzieci. W okolicy nie ma zadnych punktów gastronomicznych. Przy koncu .-". by znalezc sie w wyjatkowej górskiej scenerii (patrz s. na pierwszy rzut oka zniecheca do wejscia na nia z powodu pionowych scian. trzeba wiec zabrac ze soba jedzenie i picie. 89) .".

znany ze swej walecznosci. skad wejscie na szczyt trwa 15 minut. aby wejsc do sanktuarium i zobaczyc prosty. Sciezka konczy sie przy wykutych w skale stopniach. wybral te naturalna twierdze na garnizon dla wojska w latach 112-105 p. wiodacym lewym zboczem. trwa 1 godz. miejscowa nazwa góry to Qalaat Senan (jak nazwa wsi). Wejscie tym szlakiem. Miejscowi lubia tu przychodzic. odwiedzaja wówczas grobowiec. król Numidii. którzy chronili sie tu przed oddzialami celników rzadzacych bejów. która po skrecie w lewo przechodzi w kamienisty szlak dostepny jedynie dla pojazdów terenowych. Wyjatkowo turysci moga zwiedzac to miejsce. W poblizu szczytu znajduje sie bizantyjska brama zbudowana przez Senana.. Stopnie sa nierówne. Jugurta. Wspólczesna. Widoki ze szlaku sa niezwykle piekne. Mozna tu znalezc jaskinie troglodytów i obszerne cysterny pochodzace z czasów bizantyjskich. szczególnie w czasie weekendów. sa nawet zachecani. Na szczycie wkracza sie jakby w inny swiat. . okryty tkanina grób ze swiecami palacymi sie na czesc marabuta. czasami trzeba pokonywac je na czworakach. Ostatnia czesc podejscia jest bardziej stroma. Krowy pasa sie wsród ruin domów.n. bialego grobowca z kopula. tym razem dla miejscowego rozbójnika Senana i jego ludzi. Sciezka ze szczytu prowadzi schodami bezposrednio do malego.Widok ze szczytu góry Jugurta w kierunku granicy algierskiej osady niebieski szlak wskazuje droge w lewo do Ajn Senan.e. aby walczyc z rzymskimi najezdzcami. szlak wiedzie przez piargi. momentami zapierajace dech. w którym pochowano miejscowego marabuta Sidi Abd al-Dzuada. moze byc sliski. W czasach bizantyjskich szczyt stal sie powtórnie twierdza. 15 min (4 km). Do wioski prowadzi utwardzona droga. aby prosic swiatobliwego ascete o specjalne laski. zamieszkanych niegdys przez zolnierzy.

mozna pokonac na osle (ok.TlV --- SPACER LUB WYPRAWA NA OSIOLKU------ Trasa Tamerza . Erozja przez wieki zlobila wawóz Tamerza . gdyz panuje wtedy meczacy upal bez odrobiny wiatru. które mozna zamówic z kilkugodzinnym wyprzedzeniem. prowadzaca wsród romantycznej scenerii korytem rzeki w glebokim wawozie. 2 i 1/2 godz.Mides Wspaniala trase spacerowa pomiedzy Tamerza i Midffi.) W lecie lepiej unikac godzin poludniowych. organizowane sa z hotelu Tamerza Palace lub z Hotel des Cascades. w jedna strone) badz pieszo (ok. Nalezy koniecznie zabrac ze soba wode do picia. 2 godz. Wycieczki.

'T'urysta zdaje sie tu intruzem. pomaranczy. W miejscu. otoczonego z trzech stron wawozem. bezowe i rdzawe warstwy skalne przecinaja plamy zielonych palm rosnacych gleboko w dolinie rzeki. Widok Mides (patrz s. zwezajac sie i wijac. aby osiagnac nowe Mides z tej samej strony. Za wsia znajduje sie gaj palmowy. Wawóz ten jest znany jako Oued al-Oudei. stopniowo staje sie coraz bardziej atrakcyjny krajobrazowo.Cichy. 89). przy granicznym posterunku celnym (Algieria jest za nastepnym wzgórzem). grochu wloskiego i fasoli. spokojny zakatek w miejscowosci Tamerza Trasa do pokonania na oslach biegnie sciezka przez grzbiet górski do opuszczonej. polozonego niebezpiecznie na krawedzi pionowej skaly. takie jak daktyle i pomarancze oraz kawalki skamienialego drewna i mineralów. trzeba skrecic w prawo ~o wawozu. papryczek chili. wczesniej zaspokajajac calkowicie swe potrzeby przez wymiane towarów. co utwardzona droga. cytryn. Spacer z Tamerza Palace wzdluz koryta rzeki jest ciekawszy niz przejazd na oslach. Stare Mides znajduje sie po drugiej stronie oazy (patrz mapa s. gdzie utwardzona droga z Tamerzy do Tauzar przecina koryto rzeki. W centrum Mides kilka prostych. podstawa zycia mieszkanców oazy.bez samochodów. 103-104). zapiera dech w piersiach. nastepnie przecina plaska równine. starej Tamerzy. Miejscowi wiesniacy dopiero ostatnio odkryli demona mamony. jednoizbowych domów zmieniono w urocze sklepiki z pamiatkami. fig. a woda ze zródel jest skrupulatnie dzielona. Daje wspaniale uczucie zanurzenia sie w innym swiecie . telefonów i nowoczesnych wynalazków. Wielobarwne. gdzie drzewa palmowe daja cien potrzebny do uprawy granatów. Kazdy mieszkaniec wsi ma mala dzialke ziemi. brazowe. sprzedaje sie tu miejscowe produkty. .

która zostala nawrócona na islam. 1AJN AL-KAF Zródlo lezy w malym zaglebieniu naprzeciwko hotelu Sicca Veneria na Place de l'Independance.AI-Ka! ) . pierwsze pól godziny zabiera wejscie na szczyt. Widoczne jest obramienie kamienne z czasów rzymskich z wyobrazeniem nimfy. Poczatek trasy przy zródle z czasów rzymskich. pozostaly czas ma sie na ogladanie budowli i zejscie.. dominuje potezna kasba. Droga prowadzi z centrum poprzez krete zaulki starej czesci miasta do kasby oraz do grupy ciekawych budowli polozonych bezposrednio pod kasba.--------- SPACER ------------ _jzerta Kasba afakis W Al-Kaf TUniS-2 ~ . glównym miescie górzystego terenu Tunezji. . Mozna przerwac spacer i wejsc do kawiarni na placu w poblizu szczytu kasby. Trasa 2-godzinna. stad tez w niszy pobliskiej swiatynki czesto znajduja sie ./' • Ka}an "'--/0 ( W Al-Kaf.

gdzie mozna odpoczac przed zejsciem ze wzgórza. Od czasów arabskiego podboju byl wykorzystywany jako meczet. stad brama prowadzi do pomieszczenia w ksztalcie krzyza z kolebkowym sklepieniem. Znany jest ze wzgledu na jedna sypialnie. otoczone imponujacym szeregiem tureckich dzial. . bedaca wspanialym przykladem XIX-wiecznej architektury tunezyjskiej. Z murów obronnych roztaczaja sie wspaniale widoki na równine i góry w kierunku Algierii. chcac z budowli uczynic olbrzymi obiekt kulturalny z teatrem.od targowiska do swiatyni z prostytucja sakralna. Na wzgórzu. Nad zródlem znajduje sie Hótel de la Source. Pierwsze wejscie. prowadzi do starszej i wiekszej z nich. wykorzystywanej do zasilania w wode rzymskich lazni publicznych. Mozna tu zobaczyc 54 kolumny wciaz podpierajace strop budowli. ozdobiona stiukami i kafelkami. W lochach urzadzono male muzeum. trzeba wejsc na wzgórze droga po prawej stronie Hótel de la Source. Dolna twicrdza (3) byla na poczatku XX wieku wykorzystywana jako wiezienie dla tunezyjskich nacjonalistów. zbudowana przez beja osmanskiego w 1740 roku jest dostepna przez most zwodzony. W poblizu znajduje sie wejscie do olbrzymiej cysterny (obecnie zamknietej). hotelem i restauracja. kinem. zbudowanej w 1601 roku. Wewnatrz znajduje sie ladny dziedziniec z kolumnada. Zbudowano go w nieznanym blizej celu w IV wieku. 6 MECZET SIDI BU MACHLUFA Meczet ten wyróznia sie 2 kopulami i osmiobocznym minaretem. za potezna brama znajduje sie twierdza górna. Górna (4). choc usunieto jego minaret. W poblizu szczytu wyloni sie wielki mur kasby z brama wejsciowa· 2 HOTEL Na wielu uliczkach na wzgórzu w AI-Kaf znajduja sie schody Po wyjsciu z kasby nalezy udac sie na Place Bu Machlouf 3i4 Na terenie kasby sa dwie twierdze.ofiary wotywne. 5 JEMAAAL-KEBIR Prosty kamienny budynek na placu kryje w sobie tajemnice. Aby posmakowac ulicznego zycia w starej czesci Al-Kaf. nieco dalej znajduje sie Cafe des Andalous. sluzyla Francuzom za koszary. DE LA SOURCE Nie poleca sie tego hotelu z powodu nie najlepszych warunków sanitarnych. Rózne sa domysly dotyczace funkcji tej budowli . Przez kilka lat twierdze intensywnie restaurowano. W lecie jest tu otwarta gwarna kawiarnia. Nad Starym Meczetem sa schody do meczetu Sidi Bu Machlufa.

gdzie mozna plywac w morzu takze w miesiacach zimowych. zielona i zyzna wyspa Dzarba . przez dlugi czas musialy walczyc z najezdzcami . które palily i niszczyly uprawy. odludnych miejscach wzdluz nagich grzbietów górskich. Nalezy pamietac. gdzie spotyka sie stare berberyjskie wsie. jedna do regionu troglodytów Matmata. wiele z nich wzniesiono w niezwyklych.raj dla wypoczywajacych turystów. które nawadnialy i uprawialy ziemie oraz sady w oazach.p oludniowy region Tunezjikultury sródziemnomorskiej oraz Pólnocnej to klasyczne krajobrazy Afryki i kultura bardzo odlegla od wplywów islamu. Dzarba jest zelaznym punktem programu podrózy na poludnie kraju. Sposród wszystkich czesci Tunezji ten region byl najczesciej narazony na gwalty i bezprawie. Calkowicie rózna od tych górzystych krajobrazów jest plaska.wedrownymi plemionami arabskimi. aby stworzyc pastwiska dla swych stad. Dzis jest tutaj calkiem bezpiecznie. podróznicy w XVIII i XIX wieku omijali go z daleka. Czesto nazywana "wyspa zjadaczy lotosu" jest jedynym miejscem w Tunezji. Dzarba i poludnie Drzewa oliwne sa tak odporne. ze w miesiacach letnich temperatura osiaga tu 40°C. Co najmniej tydzien potrzeba. ze moga przetrwac nawet na poludniu kraju . Poleca sie stad dwie jednodniowe wycieczki. Jest to "serce" krainy Berberów. Tubylcze plemiona berberyjskie. druga do warownych wsi berberyjskich na poludniu. Dawniej glówna cecha regionu byly nieustanne miedzyplemienne konflikty pomiedzy osiadlymi rolnikami a nomadami. by polaczyc zwiedzanie okolicy na ladzie z odpoczynkiem na tutejszej plazy.

:/'. \ 30 I.. -.._-----------------.- Ksar Ghilan \ \ \ ..J 60 km . \ \.----. ./. -.--------- Co WARTO ZOBACZYC ------- nZARBA I POLUDNIE l/t ~ .. As-Sabria .. .Bordz al-Chadra . AI-Borma \ \ . e..

Ludzie ci spali przez 400 lat. odglosy piejacych kogutów i ryczacych oslów odbijaja sie echem od scian naturalnego górskiego amfiteatru. lecz wiele budynków i domostw w jaskiniach w dolnej czesci wsi jest wciaz zamieszkanych. mozna uniknac tloku ""jezdzajac droga gruntowa. odchodzaca na rozgalezieniu dróg w lewo. sa obecnie calkowicie opuszczone. Po przebudzeniu sie nawrócono ich na islam.sa trzymane na malych podwórkach z tylu domów. Zwierzeta domowe . aby mogli umrzec w spokoju. choc wrazenie to zmniejsza duzy ruch autobusów na waskich uliczkach. Mozna przejsc sie sciezka LEGENDA Wedlug niej sala z bardzo dlugimi grobami w podziemiach meczetu w Chenini jest miejscem. Podrózujac indywidualnie. gdzie rzymscy zolnierze pogrzebali zywcem 7 chrzescijan. najbardziej znana i najczesciej odwiedzana sposród berberyjskich wsi obronnych.nawet wielblady . rzeczywiscie imponuje wygladem. Ten szlak kluczy pomiedzy domami wioski. Stare ceglane domy Oslyobladowaneplastikowymi pojem nikami . nawet poza sezonem.!IV -------DZARBA CHENINI (Szenini) Chenini. . skad roztaczaja sie wspaniale widoki na zabudowania i gospodarstwa usytuowane w zaglebieniu góry w ksztalcie konskiej podkowy.w drodzez wiejskiej tudniw Chenini s I POLUDNIE--------w górnej czesci zbocza pochodza z XII wieku. a ich wzrost powiekszyl sie dwukrotnie. Stad mozna odbyc spacer na najwyzszy punkt fortyfikacji. aby dotrzec do pobielonego meczetu w poblizu grzbietu górskiego. zanim droga utwardzona skreci w strone wsi.

13 km na poludniowy zachód od Fum Tatawin. 20 km na pólnocny wschód od Duirat. usadowiona na 700-metrowym szczycie. gdyz ponizej zbudowano w latach szescdziesiatych nowa osade. Duirat nie lezy na okreznej. otoczona palmami aleja . 120 km na poludnie od Kabisu. z jedna szeroka. Glówna atrakcja dla turystów jest obserwowanie tubylców przybylych na targ z odleglych wiosek i obozów koczowników. dzis stacjonuje tu batalion Legii Cudzoziemskiej. nalezy wiec fotografowac bardzo rozwaznie.Stara czesc Duirat przylega do skalnego zbocza wokól nizej polozonych domostw w kierunku drugiej opuszczonej wsi. Francuzi wykorzystywali te miejscowosc jako miasto garnizonowe. Fum Tatawin stalo sie najbardziej na poludnie wysunieta baza turystyczna Tunezji. wcinajace sie w zólte skalne zbocze. dominuje w krajobrazie. turystycznej trasie wsi berberyjskich (tak jak Chenini). Miejscowa specjalnoscia jest kab al-ghazal (rozek gazeli) . Wraz z budowa na obrzezach osady 4-gwiazdkowego hotelu Sangho. sa szczególnie nieufne w stosunku do cudzoziemców.Avenue Habiba Burgiby (oczywiscie) i odchodzacymi od niej piaszczystymi ulicami. oliwkami i tkanymi przez miejscowych derkami. na którym handluje sie owcami. Miejscowy meczet ma wewnatrz tylko jedna inskrypcje. Miasto zbudowane przez francuska administracje ma wciaz atmosfere kolonialnej placówki. DUlRAT (Douirat) Ta wioska obronna. wzdluz skarpy. Kobiety. Stara wies jest dzis prawie nie zamieszkana. w której wciaz stoi meczet (patrz ramka). Niemuzulmanom wstep do meczetu jest wzbroniony. FUMTATAWIN Nazwa ta oznacza w jezyku berberyjskim "Ujscie zródel". dlatego tez jest rzadziej odwiedzany. . Pobielony meczet przewyzsza inne kamienne budowle. 18 km na zachód od Fum Tatawin. które tu pozostaly. Tutejsze jaskinie (ghar) miescily az do XIX wieku ponad 5000 mieszkanców. Jednakze miejsce to nie jest zbyt interesujace. W poniedzialki i czwartki odbywa sie targ.róg z ciasta wypelniony orzechami i miodem.

rdzenni mieszkancy poludnia. islamu. lecz wiekszosc emigruje do Francji lub Libii. glównym jezykiem w Tunezji byl berberyjski. lecz wkrótce zaczal wypierac go arabski . W koncu XIX wieku tylko w 3 wsiach w berberyjskim regionie . podczas gdy mlodzi mezczyzni przenosza sie do Tunisu lub Susy.Chenini. mezczyzni wyjechali w poszukiwaniu pracy i lepszych zarobków. w czasach rzymskich. bydla lub ziemi. Pozostala spolecznosc wsi starzeje sie i wymiera. Kobiety staraja sie zarabiac na zycie tkaniem kilimów.wciaz poslugiwano sie berberyjskim.Tunezyjscy Berberowie. Niektórzy wracaja.jezyk nowej religii. Proces jest dlugotrwaly i rozpoczal sie wraz z podbojem arabskim w VII wieku. Najbardziej trwala spuscizna kultury Berberów tunezyjskich sa ich warowne wsie (ksour) budowane na nagich grzbietach gór . Duirat i Guermessa . jako grupa etniczna zanikaja gdyz stopniowo ulegaja dominujacej kulturze arabskiej. Przedtem. Obecnie tylko nieliczne stare kobiety mówia tym jezykiem. aby oszczednosci przeznaczyc na zakup zony (posag). wracaja tylko na kilka tygodni w roku.

Ghorfy nazywano ksur (po arabsku twierdze. Budowano je obok siebie oraz jeden na drugim (zwykle 3 do 4). szejk). Spolecznosci berberyjskie zawsze zyly z rolnictwa. skladajace sie z wielu prostych pomieszczen z kolebkowymi sklepieniami. a pózniej koczowniczych plemion arabskich w XI wyparla Berberów z równin i zmusila do zycia wsród stromych skal. jesli byly rozmieszczone wokól dziedzinca. wazna stala sie obrona wiejskich spichlerzy (ghorfa) przed atakami i kradziezami ze strony innych plemion. Duirat liczylo ponad 2000 mieszkanców. Ghorfa oznacza w jezyku arabskim "pokój". lecz zwykle takie wsie zamieszkiwalo 40-50 rodzin z wybranym naczelnikiem (szajch. byly polaczone zewnetrznymi lub wewnetrznymi schodami. polozonych na zachód od Fum Tatawin. i gliny sa niewatpliwie architektoniczna . utrzymujac swe tarasy (jessour) i zarzadzajac zasobami wodnymi za pomoca cystern i rozwaznego nawadniania. aby chronic swe zapasy zywnosci przed najezdzcami arabskimi. Ksar Haddada i Ksar Ouled Soltane. zwlaszcza na Dzabal Demer. dajac tylko jeden zbiór zboza na kilka lat. Poniewaz klimat pustyni bardzo utrudnial tradycyjne uprawianie ziemi. lecz w tym wypadku ghorfy to umocnione magazyny zboza i zywnosci.poj. Berberowie budowali ghorfy. I. Te budowle z kamienia osobliwoscia berberyjskiego poludnia. ksar). Jednakze inwazja Arabów w VII wieku. przypominajac miasto obronne i prezentujac zewnetrznemu swiatu wysoka fasade bez okien. Najlepsze przyklady tego rodzaju budownictwa mozna znalezc w Medenin.BERBEROWIE Berberyjskiobóz i opuszczoneghorfy poludnia.

Tu mozna zobaczyc. Meczet ten jest wciaz popularnym celem pielgrzymek.jedyna nadmorska oa7. Madrasa ta jest bardziej interesujaca niz eksponaty. Na krancu miasta znajduje sie Muzeum Sztuki i Tradycji Ludowych. 118). fryzjera Mahometa. uwaza sie go za zalozyciela arabskiego Kabisu w VII wieku. brukowanymi. jak funkcjonuje typowa oaza z palmami daktylowymi.Menzel. Gaje palm daktylowych w oazie. Nie ma tu sladów kartaginskiej lub rzymskiej przeszlosci. Jara ze swa stara dzielnica nad brzegiem rzeki.a Tunezji" jest to równiez miasto przemyslowe.DZARBA I POLUDNIE Przejazdzkapogajupalmowym oazyKabisukonnympojazdemca/ciche KABIS Chociaz Kabis slynie jako . które wynajmuje sie na wycieczke po oazie. z waskimi. pozostalo malo zabytków z czasów rozkwitu (IX-XI w. W granicach Kabisu znajduja sie trzy wsie . dajacymi oslone dla fig i drzew . wypelnionymi koszykami i wyrobami z lisci palmowych jest najbardziej malownicza. Obok muzeum znajduja sie meczet i grób Sidi Bulbaba. mieszczace sie w pieknej. gdy bylo to warowne miasto. których liczbe szacuje sie na 300 000. to najbardziej malownicze miejsce w Chenini. sa odpowiednio przygotowane do zwiedzania przez turystów. targowymi uliczkami.). plazy zas nalezy unikac z powodu chemicznych zanieczyszczen. gdyz przed dworcem autobusowym czekaja dorozki. które próbuja przedstawic zycie i zwyczaje berberyjskich spolecznosci. dobrze prosperujace na szlaku karawan przez Sahare i do Mekki. Jara i Chenini (inna miejscowosc od wymienionej na s. XVII-wiecznej madrasie z marmuru.

Guermesse widac wyraznie z glównej drogi. 18 km na zachód od Fum Tatawin. braku kanalizacji i elektrycznosci.otwarte: wtorek-niedziela 9-12 i 14-17. ze podejscie trwa najwyzej 15 minut. 252 km na poludnie od Tunisu.zostala zbudowana 800 lat temu. niewiele da sie zobaczyc. Turysci powinni przeznaczyc na to okolo godziny. 24 km na pólnocny zachód od Fum Tatawin. miejscem do gotowania z przodu i podwyzszonym miejscem mieszkalnym z tylu. Oglada sie tu wciaz zamieszkane domostwa w jaskiniach (ghar) ze skromnymi pojedynczymi izbami. lecz wciaz w dobrym stanie. aby ja zwiedzic. zostana wynagrodzeni zyczliwoscia i goscinnoscia mieszkanców wioski. Meczet i marabut Sidi Ben Abdullaha w Ghomrassen . lecz poniewaz wiekszosc pól jest oslonieta wysokimi plotami z lisci palmowych.---------CO WARTO ZOBACZYC------- @ oliwnych. okna domów zas wygladaja jak setki oczu sledzacych kazdy ruch zblizajacego sie. jest zarazem naj starsza . GUERMESSA Guermessa to najczesciej odwiedzana wioska berberyjska polozona na klifach. Mozna równiez przejsc sie piaszczystymi sciezkami. lecz kilka rodzin zdecydowalo sie zostac we wsi na górze pomimu niewygód. którzy wytrwaja i dojda na szczyt. Ci. Wiekszosc tych domostw narazona jest na niebezpieczenstwo ze wzgledu na kamienne lawiny.znajduje sie farma krokodyli i zoo. Przejazdzka konczy sie przy kawiarni w poblizu pozostalosci rzymskiej zapory. GHOMRASSEN Ghomrassen. Miejscowi zapewniaja. W nowej osadzie u podstawy góry mieszka wiekszosc Berberów. Mozna wjechac do niego i zwiedzic imponujace dziedzince obecnie opuszczone. byc moze im zajmuje tyle czasu. Wstep platny. Sciezka prowadzi obok hotelu Chella Club i wiedzie dalej do malowniczych wawozów na samym krancu oazy. gdzie . polozone w glebokiej dolinie. pod którymi rosna winogrona. Wioska wcina sie w nagi górski grzbiet. jest najwieksza osada w tym typowym berberyjskim regionie. Muzeum Sztuki i Tradycji Ludowych . lecz trzeba przygotowac sie na duzy wysilek. 136 km na poludnie ocZSafakisu. warzywa i trawa. kukurydza.niespodziewanie . Za Ghomrassen przy drodze do Fum Tatawin stoi duzy ksar.

lecz moze byc takze dobra baza wypadowa do zwiedzania wsi berberyjskich.® ~~~~~~-DZARBA I POLUDNIE -~~~~~~~- Piaszczystaplaza SidiMaharesna pólnocno-wschodnimybrzezuDzarby w GIGTHIS Gigthis jest rzadko odwiedzane i nie mozna go porównywac z rzymskimi wykopaliskami na pólnocy. Otwarte: codziennie 8-18. oraz górujaca nad nim swiatynia Serapisa i Izydy. Wyspa jest jedynym miejscem w Tunezji. z zielonymi. zaczerpnieta z Odysei Homera. Glówna atrakcja turystyczna jest piaszczysta plaza Sidi Mahares na pólnocno-wschodnim wybrzezu. . zamulonego dawno temu. choc w czasach rzymskich bylo jednym z glównych portów Afryki. Wielkiego Szottu oraz oaz Tauzar i Nefta. takimi jak Dugga lub Thuburbo Majus. smakujac wspanialego owocu lotosu. Miejsce to zostalo zapomniane az do ponownego odkrycia w czasie wykopalisk w 1906 roku. zlobkowanymi kolumnami. Wstep platny. Wyjatkowo zyzne gleby i leniwy tryb zycia mieszkanców przyniosly jej nazwe Kraina Zjadaczy Lotosu. zwana al-Kantara (Most). Na Dzarbie jego odpowiednikiem moze byc alkohol z soku daktylowego. zwany laghmi. Dzis w Gigthis. Arabowie zniszczyli Gigthis w VII wieku. choc nawet tu bywa chlodno od listopada do konca stycznia.e. WYSPA DZARBA Dzarba jest bardzo plaska wyspa polaczona grobla z ladem stalym. domostw troglodytów w Matmacie. 42 km na poludnie od Haumat as-Suk. n. Dzarba jest odpowiednim miejscem nie tylko dla zjadaczy lotosu. w której Odyseusz i jego zaloga przerwali swa podróz. najbardziej imponujacymi pozostalosciami sa duze forum zbudowane za cesarza Hadriana (117-138 r.). choc starozytne kamienne nadbrzeze jest wciaz widoczne. ladnie polozonym na wybrzezu morskim. gdzie sezon turystyczny trwa caly rok. otoczona 40 niskimi hotelami. Kamienna droga prowadzi w dól do portu.

Jest to ladny budynek z ciemna. poddawany ciaglej konserwacji. podczas gdy mieszkancy reszty kraju przyjeli szyicka doktryne Fatymidów.e. kiedy to. Synagogi na wyspie sa a za I otwarte dla zwiedzajacych. z wyjatkiem sobót w godzinach . Wielu mieszkanców emigrowalo. drewniana okladzina scian. do Izraela w 1948 roku. która dotarla do Tunezji w X wieku. Wode do picia sprowadza sie rurociagiem z ladu stalego. lecz zasoby wodne wyspy sa wystarczajace do uprawy oliwek. zbieranie skapej wody opadowej i wykor:ZYRtywanie studni do rozprowadzania lekko slonej wody gruntowej. mieszkancy Dzarby rzadko zawieraja malzenstwa poza swa spolecznoscia.r. gdyz w X wieku schronila sie tu przed przesladowaniami ortodoksyjnego islamu ekstremistyczna sekta charydzytów. poddala sie administracji z wybrzeza dopiero w 1604 roku.wytwarzanie ceramiki. Berberowie z Dzarby byli wyznawcami sunnickiego islamu Aghlabidów. Rzemieslnicze specjalnosci wyspiarzy .~F"\" ~\l_<:JkIJJ-". Sekta ta skupia muzulmanów. tkanie i farbowanie . Pod wzgledem religijnym Dzarba takze rózni sie od ladu stalego. aby wyznaczyc miejsce budowy swiatyni. Najbardziej znana i czesto odwiedzana jest synagoga AI-Griba (Cudowna). S nagogaAI-Gribaw Hara Sghira lecz prawie 1000 Zydow pozostalo. RELIGIA NA OZARBIE J~. Charydzyci sa znani z surowosci obyczajów. witrazami i ozdobnymi plytkami ceramicznymi rannych). fig i drzew palmowych. urodzajnosc gleby jest utrzymywana przez zlozony system irygacyjny. jak glosi legenda. Inna religijna osobliwoscia Dzarby jest duze znaczenie spolecznosci zydowskiej. Swiadcza o tym wyjatkowo skromne meczety. swiety kamien spadl z nieba.zostaly tu zaszczepione przez Fenicjan w VI wieku p..n. Pod wzgledem politycznym Dzarba byla dlugo nie zalezna od wladców na ladzie stalym.e.' Charakterystyczne wzory ceramikiw Guellala na Dzarbie ~"' 0' Chociaz wielu mezczyzn emigruje dla zarobku do miast na stalym ladzie. wyroby z metalu. jest ich na wyspie okolo 300. jedno z najswietszych miejsc judaizmu w Afryce Pólnocnej. którzy sa poza glównym nurtem islamu.n. Obecna synagoge zbudowano w 1920 roku. (zwiedzac synagoge mozna zawsze. kontynuujac / D' rb'e tradycje jubilerskie. Pierwsza wzniesiono w 600 roku p.---Co WARTO ZOBACZYC------- Dla 75 000 wyspiarzy zycie nie jest tak sielankowe.

otwarta: 8-12 i 14-17.30 (zima). 25 km na pólnocny zachód od Fum Tatawin. schodów i tarasów na dachu daje duzo radosci w czasie zwiedzania. np. skóry i materialu jest bardzo przyjemnym doswiadczeniem. 14-17. KSAR HADDADA Ta mala osada. które towarzysza wizytom na wiekszych sukach. Spacer przez barwny Haumat as-Suk.30 (latem). zamienionana hotelKsarHaddada Haumat as-Suk (Houmt-Souk) Haumat as-Suk jest "stolica" Dzarby. Pobielony ksar wyposazony w przestronne lazienki jest swietnym miejscem dla osób nieoczekujacych komfortu. prezentujace stroje.Dzbanydo polowuosmiornic porcie w Haumatas-Suk Warto równiez zwiedzic Muzeum Sztuki i Tradycji Ludowych. 45 km na pólnoc od Dzardzisu. ceramike i bizuterie Dzarby. którego polowa zostala przeznaczona na hotel. targowanie sie o wyroby ze zlota. Labirynt malych dziedzinców. W przeciwienstwie do zwyczajowego na obszarach srodziemnomorskich laczenia sie w zwarte spolecznosci. lezy kilka kilometrów na pólnoc od Ghomrassen. Ghorfa . srebra. mieszczace sie w XVIII-wiecznej zawii. mieszkancy Dzarby zawsze zyli w rozproszeniu (kazda rodzina na swym gospodarstwie rolnym). bez zgielku i nagabywania. lecz z murów roztaczaja sie ladne widoki na port i morze. Wewnatrz nie ma nic ciekawego. zaznaczana czasem na mapach jako Ghomrassen-Haddada.otwarte: sobota--<:zwartek 9-12 i 14-18. Ta XV-wieczna twierdza polozona na wschodnim krancu portu ma potezna brame flankowana dzialami. Hamdun oraz dwa inne pochodzenia libijskiego i marokanskiego. W okresie swietnosci ksar byl wykorzystywany do przechowywania zywnosci przez 4 miejscowe plemiona: Haddada. Stad tez mniej niz 1/4 ludnosci wyspy zamieszkuje Haumat as-Suk i dlatego miasto zachowuje swój otwarty charakter. poniedzialek-sobota Wstep platny. Bordz al-Kebir . zwlaszcza dzieciom. oraz fortece Bordz al-Kebir. jest znana ze wzgledu na pieczolowicie odrestaurowany ksar. Muzeum Sztuki i Tradycji Ludowych . dokladnie zas dzielnica targowa· Charakterystyczne dla malowniczej architektury pobielone place sa otoczone zgrabnymi arkadami ze zwieszajacymi sie barwnymi pnaczami roslin tropikalnych. w Tunisie lub Susie.

Jeden z dziedzinców ksaru pochodzi z XV. drugi z XIX wieku.---------CO WARTO ZOBACZYC----- ~ Meczet Nieznajomych w Haumat as-Suk na Dzarbie KSAR OULED SOLTANE Ouled Soltane. 19 km na poludnie od Fum Tatawin. ma 2 dziedzince z czteropoziomowymi ghorfami oraz zewnetrznymi murami. zachowanymi w swietnym stanie. Mieszkancy ksaru nie wykazuja checi do przeprowadzki do miasta. a przez drug"l przebywaja ze swymi owcami. . jest to jedna z nielicznych tego typu wsi w Tunezji. najlepiej zachowany ksar w Tunezji. sa polaczone korytarzem wylozonym drewnem palmowym. jest w pelni wykorzystywany przez miejscowa spolecznosc. Ksar w dalszym ciagu sluzy do przechowywania zboza i oliwek. której styl zycia nie zmienil sie specjalnie przez wieki. kozami i wielbladami na pastwiskach. którzy przez jedna czesc roku mieszkaja w ksarze. Po piatkowych modlitwach odbywaja sie na dziedzincach spotkania i dyskusje czlonków plemienia Ouled Chehida.

a znaki przy niej kusza . kazdy o srednicy okolo 10 m. Stopniowo daje sie zauwazyc kilka jaskin wykutych w zboczu. lecz sciezki prowadza donikad. Pierwsze oznaki tej niezwyklosci to rodzaj gleby i ksztalty wzgórz. Droga przecina szczyt wzgórza i schodzi do naturalnego zaglebienia z kilkoma wspólczesnymi ceglanymi budynkami oraz z setkami kraterów. Droga prowadzi w góre. W Matmacie zyje prawie 5000 osób. Jesli to mozliwe. wygladajace na uformowane przez czlowieka."Odwiedzcie dom troglodytów". sluzacych raczej bydlu niz ludziom. warto spedzic noc w którejs z jaskin zmienionych na hotel. Przybycie do Matmaty jest punktem kulminacyjnym niezwyklej podrózy. czesc z nich w 700 jaskiniach Niektórzy mieszkancy jaskinzarabiaja na goszczeniuturystów swychdomostwach w .128) Matmata Ksiezycowy krajobraz Matmaty z domostwami troglodytów jest jedna z najwiekszych atrakcji w Tunezji.

przy glównej drodze na pólnoc z Matmaty. od tego czasu liczba przybywajacych tu turystów ogromnie wzrosla. Dla tych. Do miejscowych atrakcji zalicza sie suk w Matmacie (poniedzialki) oraz doroczny festiwal w listopadzie. Dobra pora do zwiedzenia Matmaty jest wiec wczesny ranek lub pózne popoludnie. Prawie polowa z 700 podziemnych domostw w Matmacie jest wciaz zamieszkana. ze zostaly ogrodzone drutem kolczastym. Niegdys Al-Haddej bylo znacznie wieksze od Matmaty. zyczliwi sprzedawcy. poleca sie wizyte w Al-Haddej.Berberów.celach. którzy byli znani juz w czasach rzymskich z powodu napadów na poludniowe granice cesarstwa. 134). gdzie mieszkancy nie sa wcale zepsuci przez turystów. Najbardziej godny polecenia jest Marhala Touring Club. chetni do pokazania swych skromnych domostw.Co WARTO ZOBACZYC------- i kraterach (patrz s. przy glównej drodze 4 km na pólnoc od Matmaty. Jest to znany sklep z pamiatkami. znajduje sie Dom Fatimy. w którym pracuja sympatyczni. Nad wejsciem wisi . warto chocby wypic cos zimnego na dziedzincu. którzy chca zobaczyc Czas posilku w stylu troglodytów (powyzej). niektóre z nich turysci tak zadeptali. pokoje w hotelu Marhala (ponizej) wiecej domostw troglodytów poza Matmata. a o godzinie 16 wies ponownie pustoszeje. sa ciekawym miejscem do odwiedzenia. Miasto jest takze osrodkiem plemienia Hammama z Matmaty . W Tijma.rybi ogon. Trzy najwieksze podziemne zespoly jaskin zostaly wIatach szescdziesiatych zamienione na hotele. Wiekszosc przyjezdza z nadmorskich kurortów na lunch. lecz powodzie w 1969 roku zniszczyly tu wiele domostw. z tancami ludowymi i muzyka. . Miejscowosc wykorzystano kilka lat temu do nakrecenia filmu Gwiezdne wojny.jako talizman . z trzema dziedzincami otoczonymi podziemnymi korytarzami i ze 100 lózkami rozmieszczonymi w 36 pokojach .

najbardziej na poludnie wysuniete miasto Tunezji. ozdobione dla zwabienia turystów berberyjskimi dywanami. .na równinie w dolinie rzeki. 6 km na pólnocny zachód od Medenin. z wiezieniem wojskowym. którego na ogól nie mozna uzyskac. rozdzielone szerokim korytem rzeki (stad nazwa oznaczajaca w jezyku arabskim dwa miasta). sluzylo Francuzom jako poludniowa placówka. Dzis miasto to sluzy glównie celom wojskowym jako pierwsza linia obrony przed Libia. aby uczestniczyc w poludniowych modlitwach. 600-letni ksar jest dominujaca budowla miasteczka . 73 km na poludnie od Kabisu. jest punktem granicznym z Libia. a potem poplotkowac. w którym Francuzi inLernowali Habiba Burgibe (patrz s. obecnie opuszczone ghorfy. Ma 3 dziedzince o 3 kondygnacjach. Inne dziedzince sa wciaz wykorzystywane wiosna i latem przez miejscowe plemiona. na wjazd w ten rejon jest wymagane specjalne zezwolenie. dzis pozostal jedynie obszerny dziedziniec w centrum miasta przy Rue des Palmiers. Francuzi zas wykorzystali jego pozostalosci do zalozenia koszar. REMADA (Ramada) Remada. MEDENIN (Madanijin) Medenin. Za dziedzincem sa inne. Miejscowa ludnosc to okresowi koczownicy.Ciekawe wspólczesne detale architektoniczne w Medenin METAMEUR Miasteczko Metameur lezy na pólnoc od Medenin . najlepiej zachowana czesc zostala zmieniona przez przedsiebiorczego Berbera na hotel. Dehibat (Az-Zahibat). 16). Pierwotnie byl bardzo duzy . odpowiedni dla osób chcacych spedzic nietypowe wakacje. w piatki sciagaja oni z okolicznych pastwisk. bylo glównym miejscem targowym. Ksar w Medenin od poczatkuXX wieku zaczal powoli podupadac. Obecnie zboze przechowuje sie w typowych silosach na obrzezach miasta. zamieniono na sklepy z pamiatkami. a rozlegle tereny w poludniowym trójkacie ponizej Dehibat sa nie dostepne dla turystów. gdy nic wedruja one ze swymi stadami w poszukiwaniu pastwisk. niektóre z nich maja 3 kondygnacje.jego dobrze zachowana sylwetka wznosi sie nad równina. Bordz Burgiba jest mala osada na poludniowym zachodzie. 70 km na poludnie od Fum Tatawin. lezacy na poludniowym wschodzie.mial 6 kondygnacji. gdzie zwozono wyroby z calego poludnia. jest mala oaza. w której Rzymianie zbudowali niewielki fort. Ghorfy. które go otaczaly.

piaszczyste plaze na pólnoc od miasta. wschód . Na obrzezu miasta znajduja sie gaje palmowe i oliwne. 20 km na poludniowy od Dzarby.---------CO WARTO ZOBACZYC------- @ Stary ksar i nowy meczet w Metameur sasiaduja ze soba Na plazy w Dzardzisie mozna sie kapac w morzu przez caly rok DZARDZIS Dzardzis rozwinal sie ze wzgledu na wspaniale. nie ma w nim nic interesujacego poza znakiem drogowym "Kair 2591 km". Samo miasto zbudowali Francuzi na swój staly garnizon (wciaz pelni te funkcje). gdzie dzis znajduja sie hotele.

Wiekszosc domów zbudowano z miejscowego. elektrycznosc i TV. ignorujac znak po lewej stronie . nalezy zatem zabrac wlasna zywnosc i wode. Nalezy jechac bezposrednio do Beni Zoltane. 3 BENI ZOLTANE Beni Zoltane jest ciekawa wioska polozona nietypowo na zboczu wzgórza pod ruinami twierdzy. Trwa 2 godziny.Bcni Zoltane 16 km. Poczatek w Matmacie. Ta utwardzona droga prowadzi przez obrzeza Matmata Jedid oraz plaski wiejski krajobraz. Pomiedzy starymi domami na zboczu znajduja sie domostwa w jaskiniach.pierwsze miasto na trasie. W miescie ustawiono znak drogowy po prawej stronie . niektóre z nich sa wciaz wykorzystywane. Cala trasa prowadzi utwardzona droga. Po drodze nie ma punktów gastronomicznych.Mareth 23 km.132) ---------WYCIECZKA -- Trasa z Matmaty na wybrzeze Ta ciekawa trasa prowadzi przez rzadko odwiedzane wsie z zamieszkanymi jaskiniami na poludniu. Tu przesiedlono wielu mieszkanców jaskin z Matmaty. wiele z nich mieszkancy Beni Zoltane opuscili przenoszac sie do bloków w Matmata Jedid. 10km J . lMATMATA Patrz strony 128-129. ale trzeba uwazac. Po zwiedzeniu Matmaty nalezy skierowac sie glówna droga na pólnoc na Kabis. takie jak biezaca woda. kanalizacja. Wspólczesne udogodnienia. gdyz mylnie pokazuje kierunek. 2 MATMATAJEDID (Matmata Dzedid) Jest to nieciekawa osada lezaca na równinie . by po 12 km dotrzec do Matmata Jedid. przyczyniaja sie jednak do zanikania wiekowych tradycji i zmiany obyczajów. brazowego kamienia. inne opuszczone.

Znajduje sie tu malownicza . 5MARETH Utwardzona droga do Mareth przecina bardzo ladny krajobraz. zadrzewionymi dolinami. 4AJNTUNIN (Ain Tounine) Mieszkancy wioski ubieraja sie tradycyjnie. otoczonego warsztatami i sklepami. Droga dochodzi bezposrednio do placu targowego wsi . Zblizajac sie do Ajn Tunin warto zwolnic.-----------WYCIECZKA --------- Proste drogi. jak ta do Matmata Jedid. Czarne namioty przy drodze zamieszkane sa przez miejscowe plemiona. nie tylko palmy. by poobserwowac tradycyjny charakter domostw i styl zycia w tym rejonie. przy nowoczesnej aptece w Mareth.za znakami drogowymi do Mareth. opuszczajac ten przemijajacy swiat i wjezdzajac. sluzaca mieszkancom wsi za kawiarnie. Rosna tu rózne drzewa. prowadzace koczowniczy tryb zycia. kóz i wielbladów. Oszczedzic mozna w ten sposób 50 km. poszukujace pastwisk dla swych stad owiec.rozleglego blotnistego rynku. unikajac powtórnego przejazdu przez Kabis i poznajac rzadko odwiedzana czesc Tunezji. obserwuja ich z zaciekawieniem. lepianka z gliny. charakterystyczne dla poludnia kraju Waska utwardzona droga prowadzi przez coraz ciekawsze okolice z niespodziewanie zyznymi. Mozna przezyc szok. na ruchliwa szose pierwszej klasy Kabis-Medenin. a rzadko widujac turystów. Z Ajn Tunin . mocno kontrastujacymi z jalowymi krajobrazami Matmaty.

pomimo ich usytuowania pod ziemia. aby doswiadczyc. oraz takze z tego wzgledu.134) Mieszkancy jaskin Tradycja tunezyjskich wspólczesnych jaskiniowców siega wielu wieków. do spania.tufie. Wnetrze domostwa w jaskini . aby mógl pomiescic wielblada.nizsza latem. poniewaz latwiej bylo kopac w miekkiej. Tych szczególnych domostw nigdy nie budowano w celach obronnych. wyzsza zas zima . ze temperatura pod ziemia byla bardziej wyrównana . do trzymania zwierzat oraz do przechowywania zboza. oliwek i paszy. Wokól niego sa zgrupowane tradycyjnie 4 pomieszczenia: do jedzenia. rzeczywisty rozklad domostw. tak wielki. Dlatego niektóre z jaskin maja 400 lat. by silne opady wywolywaly powódz. Lekko pochylony tunel wejsciowy. Bardzo rzadko zdarzalo sie. laczy poziom glównego dziedzinca z powierzchnia ziemi.otwór glebokosci okolo 10 m i srednicy 10-15 m.magazyny maja czesto otwory w sklepieniu do bezposredniego wsypywania tam zboza lub innych produktów. zaplanowano juz ich wykup i zamiane na hotele. zachowuje typowy uklad arabskiego lub pólnocno afrykanskiego domu. kruchej skale .niz na powierzchni. tak wiec bogatszy czlowiek raczej zwiekszal liczbe dziedzinców niz rozmiary pomieszczen. Warto spedzic noc przy swietle swiec w skromnie umeblowanej sypialni hotelu w jaskini. która powodowala zawalenie sie jaskini. Jest w nim centralny dziedziniec zwany haouch . Co ciekawe. choc najbardziej znane jaskinie pochodza z ubieglego stulecia. jak moze wygladac zycie pod ziemia. Pokoje zwykle mialy te same wymiary. Pomieszczenia . Przodkowie jaskiniowców zamieszkali pod ziemia. niz wykorzystywac ja do wyrobu cegiel. Najwieksze domostwa maja 2 lub 3 dziedzince. jak bywalo to w wypadku innych spolecznosci jaskiniowych.

ZDALA OD CENTRUM .

W miesiacach letnich .czerwcu. poza smutnymi pustynnymi krajobrazami na plaskowyzu Dahar. ze trasy te obejmuja duze obszary. niewiele osób znajdzie przyjemnosc w podrózowaniu przez pustynie. oznakowana na drodze z Duirat do Chenini. jest trasa z Duirat do Ksar Ghilan. rzymskiej twierdzy na obrzezu pustyni. jej pustynnymi i górskimi oazami. wypelnionym turystami landrowerem. Trasa ta. wiec turysci poszukujacy wiekszych wrazen moga byc rozczarowani. Jedna z kilku wycieczek w Tunezji. umozliwia obejrzenie. gazeli i antylop zyjacych na pustyni. która mozna odbyc. dlatego tez wyrusza sie zwykle o 5. Wycieczki .136) Z dala od centrum PUSTYNNE SAFARI SAMOCHODANnTERENOWYMI Z perspektywy komfortu 4-gwiazdkowego nadmorskiego hotelu 3-4-dniowa wycieczka . kiedy pustynny upal jest mniej dokuczliwy. gdy temperatura w ciagu dnia przekracza 40°C.r1ynie samochodem terenowym.30 rano. jp. dlugosci 47 km. Najlepszy czas do wybrania sie na pustynie na safari to okres od pazdziernika do kwietnia. W kazdym z miejsc przebywa sie dosc krótko. Trzeba jednak wiedziec. po czym jedzie po wyboistym terenie przez dluzszy czas niezbyt wygodnym. W stosunkowo krótkim czasie mozna zapoznac sie z Tunezja. lipcu i sierpniu.safari wydaje sie bardzo pociagajaca.

. aby w jak najwiekszym stopniu ochronic silnik i szyby. trzeba utrzymywac odpowiednia predkosc.Z DALA OD CENTRUM (f37 Landrowery to najbardziej popularne samochody terenowe do wycieczek po pustyni przyjezdzaja tu z Kabisu lub z Duzu. Wypozyczajac samochód terenowy trzeba znac przepisy dotyczace poruszania sie po danym obszarze oraz miec odpowiednie wyposazenie. Powinno sie podrózowac co najmniej dwoma samochodami. Gdy jednak samochód stanie. Podczas szarpniecia moga obluzowac sie sruby lub zlacza w podwoziu. metalowych drabin. d) Aby nie dopuscic do zakopania sie w piasku. tradycyjne namioty berberyjskich koczowników ustawia sie pod zasypanymi piaskiem murami fortu. nalezy zatrzymac sie i ustawic samochód tylem do kierunku wiatru. najlepsza metoda jest uzycie dwóch krótkich.piaszczysta dolina rzeki. wymagajaca w pewnych porach roku pokonywania strumieni. c) Nie wolno wybierac sie na pustynie samotnie. trzeba je zatem dokladnie sprawdzic po powrocie. Czlowieka wedrujacego samotnie po pustyni o wiele trudniej znalezc niz samochód. b) W razie zaskoczenia przez burze piaskowa. e) O celu i trasie planowanej wycieczki trzeba zawiadomic Gwardie Narodowa w najblizszej miej scowosci. Inna popularna wycieczka samochodem terenowym jest trasa dnem wawozu z Tamerzy do Mides . D I najwazniejsze: w razie awarii samochodu lub zabladzenia nalezy pozostac w pojezdzie. Oto zelazne zasady: a) Trzeba zabrac co najmniej 5 litrów wody na osobe oraz nie psujaca sie zywnosc: herbatniki. twardy ser. Nalezy równiez pamietac o zabraniu odpowiedniej ilosci benzyny. które umieszcza sie pod przednimi lub tylnymi kolami samochodu. majac na uwadze duze jej zuzycie przy wysokich obrotach silnika na niskich biegach. czekolade.

Jest to wystarczajacy okres dla jego pana. aby poznac slabostki swego zwierzecia.138 Z DALA OD CENTRUM . moga obyc sie bez wody dwa tygodnie. ze w jezyku arabskim istnieje ponad 100 nazw okreslajacych wielbladzice. które chca poznac autentyczne zycie na pustyni. Duz i Ksar Metameur oferuja najciekawsze wyprawy. z noclegami w skromnych ghorfach. prowadzone przez doswiadczonych miejscowych przewodników od zródla do zródla. doskonale przystosowane do swego srodowiska.~~. wielblady w róznym wieku. z rozbijaniem namiotów i gotowaniem na ognisku.. Wielblady zabija sie na mieso tylko z okazji specjalnych swiat. Poniewaz pustynny koczownik jest zalezny od wielblada. . agresywnym charakterze itd. Sa w stanie wypic naraz 130 litrów.. nic dziwnego..od godzinnej do lO-dniowej. WYCIECZKI NA WIELBLADACH Wycieczki na wielbladach nadaja sie tylko dla mlodych i sprawnych osób. Na niektórych trasach mozna przemieszczac sie od ksaru do ksaru. Korzyscia takiej podrózy jest dokladna znajomosc malego obszaru zamiast szybkie przejechanie wiekszych przestrzeni pustyni. Glównymi osrodkami organizacji wycieczek na wielbladach sa Duz. Biura turystyczne organizuja rózne wycieczki .• OKRET PUSTYNI Wielblad zyje zwykle 25 lat. Nefta i Tauzar.. o dlugich nogach.:. Zwierzeta te. Mleko ich jest bardzo wartosciowe. Trzeba takze uswiadomic sobie. ze podróz wielbladem obejmie jedynie mala czesc trasy mozliwej do przebycia samochodem terenowym. a nawet nauczyc sie rozpoznawac jego slady.

zabierajac ze soba ciepla odziez. flore i faune. wówczas mozna bowiem poruszac sie jedynie wczesnym rankiem. aby chronic krajobraz. Pora roku ma ogromne znaczenie przy planowaniu wyprawy. Park Narodowy Bu Hedma. dzikimi swiniami i muflonami. póznym popoludniem i wieczorem. Nalezy unikac miesiecy letnich. Najlepiej wybrac sie na wycieczke w okresie od listopada do kwietnia. Na koncu utwardzonej drogi z Duzu znajduje sie El-Faouar. skad takze organizowane sa wycieczki na wielbladach. Cierpliwe oczekiwanie na pierwszych turystów Po pierwszym dniu jazdy nie uniknie sie otarc i odparzen. z dzikimi kozami. wiosna nad jeziorem Ichkeul (ponizej) . Oprócz biur turystycznych jest w Duz wspaniale przedsiebiorstwo zwane Camping Nomade el-Nouail. Muflon (po prawej). 85 km na wschód od Kafsy obejmuje 350 km2 wyzyny ze zwierzetami pustyni. 52-53). takimi jak gazele i orly przednie. lecz wiekszosc tury~tów szybko sie do siodla przyzwyczaja. W wiekszosci parków znajduja sie muzea przyrody. Park Narodowy Dzabal Szambi obejmuje 600 km2 lasu w górach Atlasu Tunezyjskiego wokól najwyzszej góry Tunezji.~~~~~~~~-z DALA OD CENTRUM -~~PARKI NARODOWE Od czasu uzyskania niepodleglosci Tunezja dazyla do utworzenia parków narodowych. co znacznie uatrakcyjnia wycieczke. 5 km od drogi prowadzacej na poludnie. gdy temperatura przekracza 40°C. gdyz temperatura na pustyni w nocy moze spasc ponizej O°C. Park Narodowy Dzabal Ikcheul w poblizu Bizerty zajmuje 100 km2 na poludniowym brzegu jeziora Ichkeul (patrz s.

skalnego lub piaszczystego krajobrazu znajduja sie bijace zródla. Slodkapodstawazyciana pustyni cenionym rodzajem daktyla jest deglet en-nur (palec swiatla). liscie palm takze wykorzystuje sie do konstrukcji ogrodzen oraz do wyrobu koszyków. którzy sadzili. Najlepszym i najbardziej PUSTYNNE I GÓRSKIE OAZY Niewiele widoków wywiera tak duze wrazenie jak pustynne oazy. Nefta i Duz (zbiory z Nefty sa najwyzej cenione). 109) i Nefta (patrz s. wykorzystano ja w nazwie regionu Szat! al-Dzarid. mocnego alkoholu. Oprócz daktyli drzewa dostarczaja paszy dla zwierzat. one z kolei dostarczaja cienia dla pszenicy i warzyw. Dzaridto nazwa pnia palmy. ze moga go usprawnic. moze dostarczyc 120 kg daktyli rocznie. Uwage zwraca równiez przemyslana róznorodnosc upraw. Daktyle sa naj bogatsze ze wszystkich owoców w bialko i cukier. takze odplyw scieków musi byc uregulowany. PALMY DAKTYLOWE Bez palm daktylowych nie byloby zycia w rejonie Sahary. .. glównie w oazach Tauzar. posród jalowego. System wymaga stalej opieki i konserwacji. który zbiera sie w listopadzie. mostów przecinajacych kanaly nawadniajace i ogrodzen wokól pól. Tu. Sok ze starych palm wykorzystuje sie do produkcji laghm. Slona woda musi byc bezpiecznie odprowadzona poza ziemie uprawna. przyznawali sie do porazki. - Z DALA CENTRUM--------OD Aby nie dac sie zwiesc tym romantycznym obrazem. wypalonego. W duzych oazach. Drewno palmy jest stosowane do budowy domów. Jest ponad 100 rodzajów daktyli. naj odleglejszego poletka. Kazde drzewo zyje 150-200 lat.140) --- . rózniacych sie w zaleznosci od regionu klimatycznego. trzeba uswiadomic sobie. wszystko opiera sie na wzajemnym zaufaniu i wspólzaleznosci. Francuscy inzynierowie. ocienione palmowymi liscmi. 104-105) woda z setek zródel jest rozprowadzana do kazdego. nie ma formalnych przepisów wykonywania tych prac. chlodne sadzawki i bujne ogrody. W cieniu pod wysokimi palmami daktylowymi rosna oliwki i drzewa owocowe. takich jak Tauzar (patrz s. a z wlókien wyrabia sie liny i obuwie. mat i pokrycia dachów. iz w rzeczywistosci system nawadniania i gospodarowania w dobrej oazie jest niezwykle skomplikowany i wymaga duzej pracy.

Górskie oazy sa male. znajduje sie w niej 300 000 drzew.Biale grobowce sufich o zachodzie slonca nad Corbeille w Nelcie Oazy Tunezji sa polozone w regionie Szatt al-Dzarid (patrz s. Granaty i daktyle w Kabisie . 94). wybuchaja pióropuszami drzew palmowych z jalowych zboczy górskich i wawozów. Pustynne oazy maja zupelnie inna wielkosc. Oaza Tauzar o powierzchni 1000 hektarów jest najwieksza. Nefta ma 152 zródla nawadniajace 400 000 drzew.

mozna zwiedzic jedynie podczas calodniowej wycieczki z Tabarki luh z Tunisu (jesli wstanie sie bardzo wczesnie). Jej polozenie na <lboc<lach Rozlegle rzymskie ruiny Bulla Regia slynace z podziemnych willi . gdzie wydobywano marmur na wiele tunezyjskich posagów (patrz s. dobra propozycja jest wypozyczenie samochodu i odwiedzenie jednego lub kilku wymienionych ponizej miejsc.rzymskich kamieniolomów. zbyt odlegla od wschodnich nadmorskich kurortów Hammametu. Monastiru i Susy. bylo to jedyne zródlo slynnego miodowobrazowego marmuru z ciemnoczerwonymi zylkami zwanego antico giallo. jedynie kilka domków rolników. które daja pojecie o codziennym zyciu starozytnych Rzymian (patrz s. 48). we wszystkich slynnych miastach czy ruinach. Chemtou Samochodem hez problemu mozna sie dostac do pobliskiego Chemtou . Dla tych. Bulla Regia Bulla Regie. na plazach. Prowadzi tu droga na zachód od szosy do Dzunduby (Jendouby). 47). do których odbywaja sie zbiorowe wycieczki. co przyciaga i fascynuje najbardziej. sa podziemne wille. którzy tesknia za samotnym zwiedzaniem kraju. Kamieniolomy znajduja sie powyzej Chemtou we wzgórzu o dwóch szczytach. wyzej na wzgórzu lezy sanktuarium z oltarzem poswieconym hogowi Baalowi. Marmur stad pochodzacy ceniono bardzo wysoko. doliny rzeki Madzardy jest bardzo atrakcyjne. We wszystkich tych miejscach nie ma punktów gastronomicznych (lub sa nieliczne). W kamieniolomach wciaz znajduja sie nieukonczone kolumny. lecz tym. Tloczno jest w hotelach. W poblizu nie ma wsi. nalezy zatem zahrac ze soba wlasne zapasy zywnosci i napojów.142) ------z DALA OD CENTRUM --------- ODLEGLE MIEJSCA W GLEBI KRAJU Turysta zwiedzajacy Tunezje ma niewielka szanse na unikniecie tlumów.

. lecz zaslugujace na zwiedzenie.zbyt daleko. Wycieczka na nia pozostawia niezatarte wspomnienie (patrz s. aby ja odwiedzic w trakcie jednodniowej wycieczki. Hajdra. 96-97). 97 i 110-111). potrzeba co najmniej dwóch godzin. mniejsze i mniej imponujace niz Dugga. lezy w glebi kraju kilka kilometrów od granicy algierskiej . 102-103). Subajtila i Thuburbo Majus. Hajdra jest naj trudniej dostepna ze wszystkich rzymskich wykopalisk. mozna ja takze zwiedzic w czasie tej samej wycieczki (patrz s. Choc nie ma wspanialych zabytków. 83 i 100-101). Mozna do niego zrobic jednodniowa wycieczke z kurortów nadmorskich Susy i Monastiru (patrz s. Przenocowac mozna w AI-Kaf lub Subajtili. Maktar i Medeina Sa to trzy starozytne rzymskie miasta. Noc mozna spedzic w AI-Kaf. lecz jesli wyruszy sie bardzo wczesnie. aby zwiedzic go dokladnie. jedno z najbardziej interesujacych miejsc w Tunezji. ma na szczycie ruiny starozytnego garnizonu oraz sanktuarium marabuta. Medeina lezy dalej w glebi kraju.Ulica Al-Kat w dniu targowym Góra stolowa Jugurta Ta niezwykla góra stolowa w poblizu granicy z Algieria. Najciekawszy i najlepiej zachowany jest Maktar. pozwala poznac szczególna atmosfere granicznego miasta (patrz s. Obejmuje duzy obszar.

MORZE I LAZNIE Plaze Ocenia sie. piaszczysta plaza ze skalami i dobrymi miejscami do plywania z maska. Na pólnocnym wybrzezu. 28 km na pólnocny wschód od Tabarki. Dlugosc wybrzeza morskiego wynosi ponad 1000 km. Oto lista najlepszych plaz. znajduje sie Przyladek Czarny (Cap Negro). ze w Tunezji sloneczna pogoda trwa 300 dni w roku. na poludniowy Dzardzis ma jedna z najwiekszych piaszczystych plaz w Tunezji . Przyladek (Cap) Serrat. która moze pomóc w wyborze odpowiedniego miejsca wypoczynku.

problemy skórne. Skanes. Czyste piaszczyste plaze na pólnocnym wybrzezu to Plage de R'Mel i Ras Dzabal. obie na wschód od Bizerty. jakiego mozna doswiadczyc w hammamie. sklada sie z sali z goraca para. Wizyte w lazni poleca sie wszystkim turystom przynajmniej raz w czasie ich pobytu w Tunezji (oczywiscie nie zaleca sie jej w wypadku spalonej sloncem skóry). Stare zwyczaje nie zanikly calkowicie . artretyzm i reumatyczne stany zapalne. a Wyspy Kerkenna i Dzarba równiez maja wspaniale. znajduje sie uzdrowisko z pieknym hotelem. poniewaz bardzo odpreza i uspokaja. artretyzm i dne· W Hammam Burgiba. gdzie znajduja sie przebieralnie. Uzdrowiska Od czasów rzymskich gorace zródla odkryte w pólnocnej Tunezji wykorzystywano do wypoczynku i celów leczniczych. charakterystyczny dla kultury islamu. natomiast rankiem i wieczorem przez mezczyzn. znajduje sie piaszczysta plaza ze skalami i malymi zatoczkami. gdyz zwykla kapiel lub prysznic nie daja takiego uczucia czystosci. Dzabal Oust. oraz z chlodnej sali. Korbus na przyladku Bon ma 7 zródel o temperaturze od 50 do 60°C. Laznie koedukacyjne znajduja sie w hotelach Palmariva na Dzarbie oraz Chems al-Hanna w Susie. gdy w domach nie bylo urzadzen sanitarnych. scierajac martwy naskórek. 32 km od Tabarki. takze ma piaszczysta plaze ze skalami. Na wybrzezu Sahelu plaze sa prawie wylacznie piaszczyste. Obecnie miejsca te sa wyposazone w nowoczesne urzadzenia i otoczone luksusowymi hotelami. pochodzacy z czasów. bezpieczne i piaszczyste plaze. w zenskiej lazni. woda z tych zródel leczy schorzenia przemiany materii.wiekszosc Tunezyjczyków wciaz raz w tygodniu korzysta z lazni. zwykle po poludniu przez kobiety. a calkowita nagosc nie jest przyjeta. Nabel. najlepsze znajduja sie w Hammamecie. ma zródla otocz0ne resztkami rzymskich marmurowych posadzek. woda z tych zródel leczy chroniczne reumatyczne stany zapalne. Susie i POI"Ll-Kantaui. kilka kilometrów na poludnie od Korbus. jest chlodnym. Laznie publiczne (hammamy) Hammam. polecane przy leczeniu stanów zapalnych dróg oddechowych oraz alergii. mineralnym zródlem z woda pomagajaca w leczeniu kamieni nerkowych. w Bechateur zas. 30 km na poludnie od Tunisu.--------- Z DALA CENTRUM-----OD . Ajn Oktor. gdzie mozna wypocic sie i wymasowac. Czesto ta sama laznia jest wykorzystywana w róznych godzinach przez rózne plcie. Po obfitym wypoceniu sie masazysta (lub. 15 km na zachód od Bizerty. Wejscie do publicznej lazni (hammamu) w starej medynie Tunisu zachód od Bizerty. bez skal. masazystka) masuje cialo szorstka rekawica. Masaze te nie maja podtekstu erotycznego.

103 i 107). Ta przyjemna trasa najlatwiej dotrzec do Kartaginy (patrz s. Jest przeznaczony dla turystów. Trzeci rodzaj to miniaturowe kolejki w stylu Disneylandu. Druga slynna trasa kolejowa jest Lezard Rouge (Czerwona Jaszczurka). Trasa ta jest bardzo polecana. która kursuje jedyny w swoim rodzaju. Podróz pierwsza klasa jest nieco wygodniejsza i zwieksza szanse na uzyskanie miejsca siedzacego. W sezonie pociag kursuje 3 razy w tygodniu. odnowiony. Nie jest to praktyczny srodek komunikacji. aby zwiedzic wawóz Selja oraz dotrzec do Redeyef (i z powrotem . Po pierwsze linia TGM z centrum Tunisu przez przedmiescia Kartaginy do La Marsa.patrz s.146) ------ Z DALA OD CENTRUM -------- PODRÓZ POCIAGIEM W Tunezji sa trzy trasy atrakcyjne dla turystów.beja Mohammeda w XIX wieku w wyniku sugestii ówczesnego ambasadora Wielkiej Brytanii. które tocza sie wzdluz glównych nadmorskich tras w Hammamecie oraz pomiedzy Susa a Port al-Kantaui. czerwony pociag parowy z XIX wieku. 42--43). lecz daje duzo radosci dzieciom. którzy wyruszaja z Metlaoui na pólnoc od Szatt al-Dzarid. Miniaturowa kolejka Noddy dla turystów w Port al-Kantaui . laczac wazniejsze hotele. pozwala zobaczyc wspaniala scenerie wawozu. Material budowlany uzyskiwano z ruin Kartaginy. Trasa przez jezioro Tunis daje swietne wyobrazenie o nie zwyklym polozeniu miasta. Grobla linii TGM zostala zbudowana przez firme brytyjska dla namiestnika osmanskiego . mieszkajacego w La Marsa. wycieczka w obie strony trwa okolo 4 godzin.

WSKAZÓWKI .

aby kazda ze stron miala uczucie. 15-18 (zima). Suki sa nieczynne w piatki po poludniu i czasami w niedziele. Na bazarze lub w sklepie z pamiatkami. Dobre zakupy pamiatek Kaftany sa swietnymi. oryginalnymi nocnymi strojami. Zlozonyprocestargowania to obyczaj sie w Tunezji . Na sukach kusza GODZINY OTWARCIA Typowe godziny otwarcia wiekszosci sklepów: 8. z wyjatkiem zywnosci i lekarstw mozna targowac sie o wszystko. Haftowane serwetki. warto przystapic do targu. I najwazniejsze . Ceramika jest ciekawa. nawet gdy ceny sa podane.30-12 i 16-19 (latem). nastepnie poprzez ustepstwa z obu stron osiaga sie cene koncowa. ze wyroby z bawelny kurcza sie w praniu. powloczki i reczniki sa pamiatkami latwo mieszczacymi sie w walizce. obrusy. dlatego lepiej ograniczyc sie do jednego duzego talerza lub pary kubków. Nalezy przyjac zasade proponowania zaplaty nieco powyzej polowy ceny wywolawczej. Jest to spektakl. lecz trzeba pamietac. ze nie stracila twarzy i zrobila interes.sposób dobicia targu. lecz ciezka i krucha.148) Zakupy Targowanie sie Targowanie sie nalezy do stylu zycia w calym swiecie arabskim. który trzeba odegrac tak.

przyprawy i ziola, ale musza byc dobrze opakowane. Róze pustyni (krysztaly gipsu w formie kwiatów) sluza jako oryginalne przyciski, pamiatki z Sahary. Alternatywa dla suków jest ogólnokrajowa siec sklepów z pamiatkami, zwanych Gffices Nationales de l'Artisanat Tunisien (GNAT). W wiekszosci duzych miast jest sklep GNAT-u z sala wystawowa; ceny sa tu stale. Sklep taki, przypominajacy dom towarowy, jest wygodny, jesli ktos nie lubi targowania sie. Ceny sa nieco wyzsze niz na suku.

Sklepy ONAT-u W Tunisie jest kilka sklepów; najdogodniejszy z nich znajduje sie na lotnisku 'l\mis Carthage (tel.: 71-236000). Inne sklepy to: DEN-DEN, Avenue de l'Independance (tel.: 71~512400), sklep Mohamed V, Aveunue Mohamed V (tel.: 71-346899) i sklep na parterze Palmarium Shopping Centre, Avenue de Carthage (tel.: 71-346479). Inne sklepy GNAT-u w Tunezji znajduja sie w nastepujacych miastach: Bizerta, Quai du Vieux Port (tel.: 72-396 84) Kabis, Boulevard Farhat Hached (tel.: 75-722 60) Kafsa, Rue Sidi Bou Yahia (tel.: 76-208 58) La Goulette, Gare Maritime (tel.: 73 09 40) Dzarba Midun (tel.: 75-575 56) Dzarba Haumat-as Suk (tel.: 75-500 40) Kairuan, Avenue Ali Zouaoui, w poblizu Bab al-Jedid (tel.: 77-20047) Monastir, w poblizu meczetu Habiba Burgiby (tel.: 73-62190) Lotnisko Monastir (tel.: 73-60300)

Wystawasklepuz tradycyjnymiwyrobami z metaluw Sidi Bu Said

Nabul I, Avenue Habib Thameur (tel.: 72-850 07) Nabul II, Avenue Farhat Hached (tel.: 72-851 77) Safakis, Rue Hamadi Taj (tel.: 74-968 26) Susa, Port el Kantaui, Rue des Jasmins (tel.: 73-41066) Dzardzis, Avenue Farhat Hached (tel.: 75-806 99)
KAFTANY Kaftany, nazywane przez miejscowych galabije (dzalabije), to dlugie, bawelniane suknie z dlugimi rekawami, noszone tradycyjnie przez mezczyzn i kobiety. Zwykle sa w jasnych kolorach, takich jak zólty lub niebieski; kaftany z haftami wokól szyi i na piersiach sa drozsze.

COTYGODNIOWY TARG Cale zycie gospodarcze spolecznosci wiejskich toczy sie wokól cotygodniowego targu, który ma ogromne znaczenie, szczególnie dla odleglych wsi. Mozna tu nie tylko dokonac zakupów na caly tydzien, lecz takze spotkac przyjaciól, poplotkowac, a nawet skojarzyc malzenstwo. Nic dziwnego, ze targi sa bardzo barwne; sa wydarzeniem, w którym turysta powinien choc raz wziac udzial, aby odczuc lokalna atmosfere, a byc moze takze cos kupic. COTYGODNIOWE TARGI W RÓZNYCH REGIONACH KRAJU

Pólnoc
Ajn Draham - poniedzialek; Badza - wtorek; Bizerta - wtorek; Dzunduba (Jendouba) - sroda; Menzel Burgiba - sroda; Tabarka - piatek. SUKI Wszystkie towary wymienione w czesci Co kupic najlatwiej znalezc na sukach (urientalnych bazarach), polozonych w centrach glównych miast Tunisu: Susy, Kairuanu, Hammametu, Haumat as-Suk. W labiryncie kretych uliczek i waskich przejsc, które tworza suk, sklepy sa rozmieszczone wedlug branz, zgodnie ze wschodnia tradycja. Tak wiec wyroby z miedzi mozna spotkac w jednej czesci suku, perfumy zas w calkiem innej. Dzis, zwlaszcza na glównych ulicach suku, tradycja zostala zlamana na skutek powstania wielu wiekszych sklepów, oferujacych turystom pod jednym dachem róznorodne pamiatki. Ceny, choc nigdzie na suku nie sa stale, tu jednak beda wyzsze. Warto wiec poszukac tradycyjnych sklepów poza glówna ulica.

Przyladek Bon i równina nadmorska Przyladka Bon
Al-Hauarja - piatek; Kelibiaponiedzialek; Korba - niedziela; Menzel Buzelfa - czwartek; Menzel Temime - wtorek.

Równina przybrzezna
Al-Dzem - poniedzialek; Hammamet - czwartek; Kairuan - poniedzialek; Al-Mahdija - piatek; Monastir - sobota; Nabul- piatek; Remla (Kerkenna) - wtorek; Safakis - piatek; Susa - niedziela.

W glebi kraju
Duz - czwartek; Al-Fauar - piatek; Kafsa - czwartek; Kasserine - wtorek; Kebili - wtorek; Al-Kaf - czwartek; Maktar -poniedzialek; Metlaoui - niedziela; Nefta - sroda; Subajtila - sroda; Siljana - czwartek; Tebursuk - czwartek; Testur - piatek; Tauzar - niedziela.

-----------Dzarba i poludnie

ZAKUPY-------przedstawic wladzom celnym rachunek przy przekraczaniu granicy swego kraju.

Ben Gardane - sobota; Beni Cheddache - poniedzialek; Fum Tatawin - poniedzialek, czwartek; Kabis - codziennie z wyjatkiem poniedzialków; Ghomrassen - piatek; Haumat as-Suk - poniedzialek, czwartek; Mareth - poniedzialek; Matmata - poniedzialek; Medenin - niedziela; Remada - niedziela; Dzardzis - poniedzialek, piatek.

Ceramika i wyroby garncarskie
Ceramike wytwarzana zwlaszcza w Nabulu i Guellala (Dzarba) mozna znalezc w sklepach w calym kraju. Sklepy w Nabulu sa najtansze. Tutejsze wyroby nosza slady wplywów punicko-rzymskich, arabskich i andaluzyjskich. Dekoracyjne wzory z Guellala przypominaja raczej zdobienia berberyjskie i grecko-rzymskie. Sa to wspaniale, choc kruche, pamiatki.

CO KUPIC Dywany
Sa to chyba najdrozsze pamiatki, nalezy zatem dokonywac zakupu rozwaznie. Trzeba sprawdzic stempel GNAT-u na spodniej stronie dywanu swiadczacy o jego autentycznosci; jest tam takze krótki opis jakosci wyrobu. Warto równiez pamietac, ze barwy wygladajace atrakcyjnie w ostrym tunezyjskim sloncu, moga wydac sie zbyt jaskrawe w szarym, przycmionym swietle Europy. Clo i VAT placi sie od pelnej wartosci; trzeba wiec

Miedz
Na tradycyjnych sukach miejskich wciaz mozna zobaczyc rzemieslników wytwarzajacych za pomoca mlotka miedziane misy, tace i ozdoby ogrodowe z dekoracyjnymi wzorami.
Dziedzince sklepów z pamiatkami na Dzarbie wypelniaja dywany na sprzedaz

jasminu i konwalii sprzedaje sie w malych fiolkach zdobionych zlotem. spiczastymi noskami w stylu Aladyna) sa doskonalym nie drogim prezentem. Drewniane lalki. lacznic z tradycyjnym strojem slubnym. Kazdy suk ma swoja ulice zlotników. koronki i hafty.pudelka na papierosy.152) Bizuteria Naszyjniki z korali i bursbLynu sa popularna bizuteria. Wiele haftów jest wzbogaconych zlota i srebrna nitka. lepiej wiec kupic plastikowa wersje koralowych wyrobów. bialo-niebieskie klatki na ptaki z Sidi Bu Said. Tunezyjskie rzemiosla Tradycyjna sztuka i rzemioslo sa wspierane przez rzad. Dwoma amuletami chroniacymi przed zlym urokiem sa niezmiennie dlon Fatimy i ryba. Modne wyroby. wachlarze z lisci palmowych impregnowane olejkiem jasminowym. Nie wypchane pufy moga takze sprawic radosc. Inne pamiatki Sa wsród nich lalki w regionalnych strojach. takie jak torebki. powinno sie dokladnie sprawdzac pod wzgledem jakosci szycia i wykonczenia. instrumenty muzyczne oraz stara bron: miecze i sztylety. Koral jest niewatpliwie zbierany nielegalnie. Skóra Ranne pantofle (z zadartymi. kurtki i paski. zwlaszcza w rejonie Tabarki. Jednakze tutejsze koralowce sa pod ochrona. czerwone fezy z filcu. W rezultacie liczba Tunezyjczyków zajmujacych sie Zdobienie talerzy z mosiadzu wymaga duzych umiejetnosci i cierpliwosci . Na Dzarbie w Haumat as-Suk i Hara Kebira sa jubilerzy kultywujacy stare zydowskie tradycje rzemieslnicze. czy sa szczelnie zakorkowane. aby nie rozpadly sie wkrótce po zakupie. aby zaspokoic potrzeby turystów. targ uliczny w Sidi Bu Said Perfumy Ekstrakty z rózy. Nalezy sprawdzic. wyroby z drewna . Mozna wybrac ubranie dla siebie lub strój dla lalki na rózne okazje.

------------

ZAKUPY--------~
bialy, zielony, niebieski i zólty, wytwarzane z miejscowych naturalnych barwników, sa uzyskiwane ta sama metoda co w rzymskich wyrobach ceramic:lIlych. Najbardziej specyficznym tunezyjskim rzemioslem jest wytwarzanie bogato zdobionych klatek dla ptaków w Sidi Bu Said. Klatki sa róznych rozmiarów, lecz zawsze nasladuja motywy zdobnicze maszrabij (rzezbione drewniane zaluzje) w oknach tradycyjnych domów arabskich. Klatki te mozna przewiezc jedynie jako bagaz podreczny; obecnie wiele hoteli dekoruje nimi recepcje, uzywajac jako skrzynek pocztowych. Wypchane wielblady sa ladne, nie drogie i poreczne, lecz niezbyt trwale jako zabawki.
Slynna ceramika z Nabulu

rzemioslem wzrosla do 120 000; w wiekszosci sa zatrudniani w warsztatach produkujacych dywany. Rózne regiony maja swoje wlasne specjalnosci, np. Kairuan slynie ze swych dywanów. Sa one robione wylacznie przez kobiety, sprzedawane zas tylko przez mezc:lY:ln. Im bardziej na poludnie, tym wiecej spotyka sie dywanów berberyjskich, z charakterystycznymi zygzakami i rombami w podstawowych kolorach. Rekodzielo bedace wylaczna domena kobiet to hafty i koronki. Inne wyroby, lacznie z perfumami, ceramika, bizuteria i wypchanymi wielbladami, sa wytwarzane przez mezczyzn. N abul jest znany z ceramiki; tradycje tego rzemiosla siegaja tu czasów rzymskich - wiele wzorów jest opartych na wzorach antycznych. Glówne kolory:

154~ ~

Rozrywki
Zakres proponowanych rozrywek jest w Tunezji dosc ograniczony; naj ciekawsze sa festiwale, które odbywaja sie w calym kraju zwykle w miesiacach letnich (patrz s. 156-157). W pozostalych miesiacach zycie kulturalne nawet w Tunisie slabnie. Najpopularniejsza rozrywka rdzennych mieszkanców jest spacer po ulicach, ogladanie wystaw sklepowych, przesiadywanie na pogawedkach w kawiarni. Najlepszymi miejscami dla tego typu rozrywek sa La Marsa i Gammarth.
Kina sa popularne wsród tunezyjskiej mlodziezy, glównie mezczyzn, lecz nie wyswietlaja filmów interesujacych dla zagranicznego turysty. Przedstawienia teatralne i muzyczne przewaznie ograniczaja sie do festiwali, tak wiec dla turystów odwiedzajacych Tunezje poza okresem festiwali glówna forma codziennej rozrywki jest wylegiwanie
Egzotyczne akrobacje jezdzców na koniach w "Wieczorze Beduinów" w Monastirze

sie na plazy, czytanie gazet, wycieczki do wykopalisk i muzeów oraz wizyty w tradycyjnej lazni, uzdrowiskach i parkach narodowych. Jesli chodzi o zycie nocne, w wiekszych hotelach wszystkich kurortów sa zwykle dyskoteki; niektóre z hoteli maja nocne kluby, w nielicznych odbywaja sie wystepy kabaretowe. Jedynie w Tunisie jest kilka nocnych restauracji proponujacych wystepy foklorystyczne z nieodlacznym

Muzycy tancerzew czasiewystepów i folklorystycznych noszaludowestroje tancem brzucha. Przeglad wydarzen kulturalnych oraz reklamy nocnych lokali i wieczornych imprez w restauracjach mozna znalezc we francuskojezycznej gazecie "Le Presse".

Kino
Tunezyjskie kino nie jest zbyt interesujace dla turysty. Typowy repertuar to amerykanskie brutalne filmy akcji, kung-fu oraz hinduskie romansowe sagi, w których kochankowie sa rozdzieleni przez lu~ i rodzine, lecz na koncu milosc zawsze zwycieza. W hotelu Africa w Tunisie czasami sa wyswietlane lepsze filmy francuskie. W Tunisie znajduje sie ponadto okolo 20 kin rozproszonych po calym miescie; ich repertuar i godziny projekcji (zwykle o 15, 18 i 21) sa podane we francuskojezycznej gazecie "La Presse".

kluby nocne - Mexico w poblizu hotelu Hammamet Sheraton i restauracja Scheherezade, Avenue des Nations Unies, proponujace taniec brzucha, zaklinaczy wezy i polykaczy ognia.

Dyskoteki, kabarety i kluby nocne
Tunis nie proponuje wiele w tym zakresie poza kilkoma wystepami kabaretowymi w restauracjach takich jak Le Malouf, 108 Rue de Yugoslavie, M'Rabet w starej medynie na Suk at-Truk czy Le Palais, 8 Avenue de Carthage. Duze plazowe hotele maja wlasne kabarety i dyskoteki, a w Hammamecie sa dwa niezalezne

Teatr
W Tunisie znajduje sie Teatr Miejski przy Avenue Habiba Burgiby, w którym odbywaja sie, oprócz przedstawien, koncerty arabskiej i zachodniej muzyki klasycznej. Dom Kultury imienia Ibn Chalduna (16 Rue Ibn Khaldoun) organizuje wystepy zagranicznych zespolów teatralnych.

Ptaki zwykle lapie sie w marcu lub kwietniu.156) / Tunezji. Lipiec/Sierpien . obchodzi sie swieta islamu. oraz Id as-Saghir na zakonczenie ramadanu. w czasie których wszystko jest na trzy dni zamkniete. Sa one gleboko zakorzenione w miejscowej tradycji. proponuje program dostosowany .Festiwal Sokolnictwa w AI-Hauarji .Festiwal Folkloru na wyspach Kerkenna .jest to glównie reklama dla sklepów sprzedajacych korale. Kazdego roku swieta wypadaja o 11 dni wczesniej niz w roku poprzednim. dlatego piatek jest dniem wolnym od pracy. wiekszosc z nich . W miejscowych biurach turystycznych mozna zasiegnac informacji dotyczacych programów festiwali. rafy sa obecnie powaznie wyeksploatowane i znajduja sie pod ochrona rzadowa. w których ulozone sokoly maja chwytac kuropatwy i przepiórki. Lipiec/Sierpien . miesiaca postu. to Id al-Kebir na pamiatke gotowosci Abrahama do zlozenia swego syna Izaaka w ofierze.Festiwal Teatru Klasycznego w Dugga proponujacy klasyczne sztuki francuskie.Festiwal Pomaranczy w Nabulu.Festiwal Korali w Tabarce . Maj/Czerwiec . banków i innych instytucji.Miedzynarodowy Festiwal Muzyki Maluf. Lipiec/Sierpien .wydarzenie kulturalne dla turystów. Lipiec/Sierpien . kraju muzulmanskim. potem wypuszczane na swobode. W Tunezji odbywa sie duzo lokalnych festiwali.Festiwal Teatru i Muzyki w Susie z programem nastawionym na turystów.Miedzynarodowy Jezdzcypopisujasie swymiumiejetnosciami w czasiefestiwali ustynnych poludniukraju p na w Swieta Kwiecien .w lipcu i sierpniu. lecz obecnie staraja sie dostosowac do potrzeb i oczekiwan rynku turystycznego. prezentujacym ludowa muzyke i taniec. Andaluzyjska muzyka ludowa. odbywajacy sie w duzej kawiarni pod Wielkim Meczetem w Testour. gdy migruja przez przyladek Bon. sa szkolone przez mieszkanców wsi na festiwal. Dwa glówne doroczne swieta. Czerwiec . Lipiec . Wizyty rodzinne polaczone z uroczystym posilkiem to glówne rozrywki w czasie tych swiat. pokrywajacy sie z czasem kwitnienia drzew pomaranczy.zawody sokolników. chociaz niedziela jest takze dniem wolnym od pracy dla biur. raczej do potrzeb turystów niz miejscowych.

Festiwal Folklorystyczny na Dzarbie .Festiwal Teatru i Poezji w Monastirze .Miedzynarodowy Festiwal Kulturalny w Tabarce. odbywajacy sie w willi George'a Sebastiana na scenie imitujacej teatr grecki. hokej na piasku i wyscigi chartów.impreza dla turystów (odbywajaca sie zwykle co 2 lata). glównie w jezyku francuskim.Festiwal Sidi Bulbaba w Kabisie z kulturalnymi i folklorystycznymi imprezami . który byl fryzjerem Mahometa.Krajowy Festiwal Sahary w Duz.nazwa festiwalu pochodzi od marabuta. prezentujacy filmy arabskie i afrykanskie.Miedzynarodowy Festiwal Kulturalny Kartaginy. wystepy taneczne. gdzie mozna obejrzec walki wielbladów.Miedzynarodowy Festiwal Filmowy w Kartaginie. imprezy kulturalne sa polaczone z dyskusjami. z przepstawieniami muzycznymi i draniitycznymi w jezyku francuskim i arabskim. uczestniczy w nim wielu studentów.wydarzenie kulturalne glównie z francuskimi przedstawieniami. Grudzien/Styczen . Lipiec/Sierpien . Festiwal reklamowany jest w prasie i na tablicach ogloszen.Festiwal Zbioru Daktyli w Kebili. Informacje o programie festiwalu sa podawane we francuskich gazetach. Odbywa sie w odbudowanym rzymskim amfiteatrze w Kartaginie. Grudzien/Styczen . odbywajacy sie co dwa lata. Listopad . Lipiec/Sierpien .Muzycy itancerzew barwnych strojachna festiwalu Saharyw Duzie Festiwal Kulturalny w Hammamecie.Festiwal Folkloru w Tauzar z wyscigami wielbladów i popisami zrecznosci koczowników. najwiekszy festiwal w Tunezji. Sierpien . przedstawienia teatralne i muzyczne oraz filmy. Lipiec/Sierpien . wystawami i koncertami. Lipiec/Sierpien . Zawsze w roku nastepnym prezentowany jest w kinach Tunisu. Bilety mozna kupic w amfiteatrze. znany takze jako Letni Uniwersytet. Listopad . .

tubylcy beda chcieli je dotykac. a stewardesy rozdaja dzieciom zabawki. tak jak we wszystkich krajach sródziemnomorskich. gdyz oferuje ona 50-procentowa znizke dla dzieci. Matki z dziecmi sa wpuszczane na poklad w pierwszej kolejnosci.158) Dzieci Dzieci sa uwielbiane w Tunezji. Niemowleta Pieluszki mniejszych rozmiarów mozna kupic we wszystkich drogeriach. lecz wieksze rozmiary (powyzej 15 kg Na wielu plazach hotelowych mozna przejechac sie na wielb/adzie Plaze Najbezpieczniejsze plaze dla malych dzieci znajduja sie na Dzarbie. Linie lotnicze Lot linia lotnicza Tunisair to dobry wybór. w Hammamecie . Bardziej skaliste wybrzeze na pólnocy kraju jest mniej odpowiednie. wyspach Kerkenna. gladzic po wlosach i twarzy. Jesli sa to dzieci o jasnych wlosach i jasnej skórze. Kontakt fizyczny moze byc czasem dla dzieci zbyt uciazliwy. a nawet calowac. Nie ma niebezpiecznych pradów przybrzeznych. beda przedmiotem zainteresowania i zachwytu . i w Nabulu. trzeba wiec uzyc dyplomatycznych umiejetnosci. aby je przed nim ochronic.

Rozrywki W Tunezji jest niewiele rozrywek dla dzieci. Fabiland w Hammamecie (patrz s. Wiele wyraza zgode na dostawienie trzeciego lózka. Hotele Wieksze 'hotele we wszystkich kurortach maja zwykle ogródki zabaw i baseny dla dzieci.30. Chipsy sa wszedzie. gdyz arabskie dzieci wczesnie uczy sie kontrolowania potrzeb fizjologicznych. zwlaszcza na wschodnim wybrzezu. posilków dla doroslych. Restauracje zwykle sa otwierane o 19. Stan chodników nie jest naj gorszy. lemoniada (o miejscowej nazwie Boga) oraz soki owocowe w kartonach. Jedzenie i picie W Tunezji nie ma specjalnych dan dla dzieci. szczególnie podczas zwiedzania. lepkie ciasteczka. Znane odzywki w proszku dla niemowlat sa latwo dostepne . Wiekszosc dzieci uwielbia chrupiacy bialy francuski chleb.------------DZIECI--------~ Tunezyjskie plaze z plytka woda. chleba oraz niezbyt smacznych herbatników i czekolady. Popularnymi specjalnosciami sa brik a l'oeu!. Chcac zmniejszyc koszty. male. lecz hotele miejskie rzadko zaspokajaja potrzeby najmlodszych. Tunezyjskie jedzenie jest pikantne ze wzgledu na stosowanie papryki chili. Hotelowy prowiant na podróz lub na piknik ogranicza sie do trójkata topionego sera. mozna równiez umiescic dwoje malych dzieci w jednym lózku. ale wózki powinny byc bardzo solidne. podobnie j ak gazowane napoje: cola. roku zycia. Wózki Skladane wózki sa bardzo przydatne dla malych dzieci (ponizej 3 lat). Ulubione desery to bardzo smaczne. 61) jest przeznaczony dla dzieci powyzej 8.mozna je mieszac z woda mineralna· Srodki do pielegnacji niemowlat mozna kupic w drogeriach. które mozna jesc palcami (zóltko jaja wycieka obficie) oraz spaghetti. sa bezpieczne dla dzieci wagi dziecka) sa trudno osiagalne. co jest tansze od dodatkowego pokoju. swiezych pomidorów. Dla dzieci nalezy zamawiac bez przypraw (sans piquant). moga one jedynie dostac zmniejszone porcje . choc w wiekszych hotelach przy plazy mozna jesc przez caly dzien w barach.

Nalezy sprawdzic te mozliwosc w recepcji. dostarczajac wedek i sieci. Klub Sokolników. Bogate kluby golfowe mieszcza restauracje. czesto spotyka sie takze korty tenisowe i boiska do siatkówki. Pilka nozna Pilka nozna jest tunezyjskim narodowym sportem. 25 km na poludniowy wschód od Tunisu (tel.tel.: 73-611 20) oraz w Hammamecie . Baseny plywackie sa prawie w kazdym hotelu. Polowy Najlepszym wprowadzeniem w uroki polowów jest zorganizowanie wycieczki lódka miejscowego rybaka. w Dzardzis w polowach gabek.2 pola z 18 dolkami (Route de Ouardanine .tel. a miejskie i wiejskie zespoly rywalizuja w ligach pilkarskich. Mecze zaczynaja sie o godzinie 13. Szkola nurkowania w Monastirze takze organizuje wycieczki w celu lowienia ryb. Wieksze hotele czasami organizuja na plazach mecze personelu z goscmi hotelowymi. w niektórych sa sale gimnastyczne.: 71-90 67 12). Sa równiez pola z 27 dolkami na Dzarbie i w Tabarce. w niedzielne popoludnia opanowuje caly kraj.: 73-317 55). Sokolnictwo Sport ten jest uprawiany na przyladku Bon w Al-Hauarji od marca do czerwca (patrz s. Tunezja ma swa druzyne narodowa. urzadzenia do cwiczen.160) Sport Duze hotele w kurortach umozliwiaja uprawianie sportów. zwany Aguilaria (przy drodze do kamieniolomów) jest otwarty dla zwiedzajacych codziennie od 10 do 16. Pola golfowe znajduja sie tez w Monastirze .2 pola golfowe z 18 dolkami. zwane Jasmin i Cytrus oraz pole treningowe z 9 dolkami (Bir Bu Rekba . Mozna tu wziac udzial w polowie osmiornic.tel. Polów ryb o zachodzie slonca w Hammamecie . Swietnym miejscem dla tego typu przedsiewziecia sa wyspy Kerkenna. Jazda na rowerach W wielu hotelach w kurortach mozna wypozyczyc rowery. zajecia aerobiku.: 72-827 22). turniejowe pole o powierzchni 103 ha z 27 dolkami w Port al-Kantaui (Hammam-Susa . bary i sklepy. sauna i masaze. Golf Glównym polem golfowym w Tunezji jest profesjonalne. zas w Sidi Daoud na przyladku Bon w lowieniu tunczyków (od maja Lotniarstwo Federalne Centrum Szybownictwa z instruktorami i sprzetem lotniarskim znajduje sie w Dzabal Ressas. do czerwca). 156).

Jezdziecki. Farma Baraket Stud w Ghardimaou przy granicy algierskiej proponuje dla malych grup l4-dniowe wycieczki terenowe na koniach. Tenis jest popularnym sportem w nadmorskich hotelach Zeglowanie po piasku i ladzie Zeglowanie po piasku uprawia sie na wydmach w rejonie Kebili i Duzu. Glówne osrodki polowan na dziki.: 76-504 88). . W poblizu Tunisu sa dwie stadniny oferujace lekcje jazdy i przejazdzki z instruktorem: Klub Jezdziecki. La Soukra (15 km na pólnoc od Tunisu). Osrodkiem uprawiania tego sportu jest hotel Al-Dzarid. Polowanie Okres polowan zwykle trwa od grudnia do lutego. Ladowy jacht to lódka na trzech kolach z zaglem. ale istnieje wiele ciekawych tras wedrownych wsród wzgórz w regionach Zaghuan. Tenis W tenisa mozna grac na kortach hotelowych.Belvedere Club w Parc du Belvedere. W hotelu mozna zalatwic zezwolenie na polowanie. Ksar Said (10 km od Tunisu).-------SPORT Jazda konna i wyscigi Konie mozna wYPOZYCLOYC na wielu turystycznych plazach oraz przy niektórych duzych. ---------- @ Avenue Taiet Mehin oraz Parc de Sports Club przy Avenue Mohamed V.: 71-22 32 52 oraz Klub . nadmorskich hotelach (majacych stajnie). Platoniczni milosnicy koni moga obejrzec gonitwy odbywajace sie w kazda niedziele na torach wyscigowych w Ksar Said i Monastirze. przy drodze do Kebili (tel. tel. miejscem do siedzenia i pedalami. a zeglowanie na ladzie na rozleglym obszarze Szatt al-Dzarid. Al-Hauarja. 60 km na poludnie od Tauzar. Tabarka (Hotel Morjane). Ajn Draham i Al-Kaf. Trasy piesze W Tunezji nie ma gór dla powaznych wspinaczy. W marcu organizowany jest w Tunisie otwarty turniej tenisowy. lecz rozgrywki na wyzszym poziomie odbywaja sie w glównych klubach Tunisu . szakale i inna zwierzyne to Ajn Draham (Hotel Les CMnes). Zaghuan i Subajtila (Hotel Cillium w Kasserine). sterem. Kasserine (Dzabal Szambi). W Susie klub jezdziecki znajduje sie przy Avenue du 3 Septembre 1934.

162)

---------SPORT-----------na calym wybrzezu. Glówne europejskie porty znajduja sie w odleglosci 150 do 450 km, wiec europejskie zaglowce czesto zawijaja na wybrzeze Tunezji. Przepisy celne sa bardzo uproszczone. Specjalne porty jachtowe znajduja sie w Port al-Kantaui (300 miejsc do cumowania), w Monastirze (400 miejsc do cumowania), w Sidi Bu Said (380 miejsc do cumowania) oraz w Tabarce (200 miejsc do cumowania).

SPORTY WODNE

Loty ze spadochronem
Ten rodzaj sportu o wzrastajacej w ostatnich latach popularnosci polega na holowaniu przez motorówke osoby ze spadochronem. Gdy lódz nabiera predkosci, spadochron wzbija sie w powietrze, a opada stopniowo w miare zwalniania biegu motorówki.

Zeglarstwo
Dobrze wyposazone porty znajduja sie w Tabarce, Bizercie, Ghar al-Melh, Sidi Bu Said, La Goulette, Sidi Daud, Kelibi, Port al-Kantaui, Susie, Monastirze, Al-Mahdiji, Safakisie, Sidi Frej (Kerkenna), Kabisie, Haumat as-Suk i Dzardzisie. Odpowiednie warunki do zeglowania wystepuja Staryportw Bizercie

Glebokie nurkowanie
Ogólna informacje o nurkowaniu w wodach Tunezji mozna otrzymac w Miedzynarodowym Centrum Morskim w Tunisie, 22 Rue de Medine, 1001 Tunis. Tel.: 71-282209 lub 28 13 74. Wymienione ponizej szkoly nurkowania oferuja kursy nauki nurkowania konczace sie

-.",,~ph~:':;;jj

Zeglowanie na spokojnych wodach wokól Cypla Flamingów na Dzarbie

egzaminem, przyznajacym kandydatowi uznawany powszechnie certyfikat.

Plywanie
Prawie wszystkie nadmorskie hotele w kurortach maja baseny plywackie. Jednakze otwarte baseny rzadko sa podgrzewane. W glebi kraju jest malo hoteli z basenami; trzeba pamietac, ze sa napelniane i maja wystarczajaco ciepla wode od czerwca do wrzesnia (temperatura w nocy wiosna i jesienia jest zaskakujaco niska).

Centre International de Plongee,
Port de Plaisance Al-Kantaoui, Hammam-Susa. Tel.: 73-417 99. 4000

Club de Plongees Tabarka.
Tel.: 78-670 478. Tel.: 73-360156

SHTT Diving School, Monastir.
i 36 01 633.

Narty wodne i windsurfing Plywanie z fajka
Najlepsze wody do plywania z fajka znajduja sie na pólnocnym wybrzezu w poblizu Tabarki, gdzie skaliste wybrzeze i rafy koralowe to podwodny raj morskiej fauny. W wiekszych hotelach sa motorówki, umozliwiajace chetnym jazde na nartach wodnych, mozliwe jest takze wypozyczanie desek z zaglem, kursy windsurfingu i odpowiednie kursy szkoleniowe.

164 ~ "

Jedzenie i picie
Jedzenie i picie nie jest szczególnie waznym punktem wizyty w Tunezji. Warto jednak wiedziec, ze ciekawiej, smaczniej i taniej mozna zjesc poza hotelem, na przyklad w miejscowych restauracjach, które maja duzy wybór potraw na zamówienie, lub w gargottes, nielicencjonowanych skromnych lokalach z niskimi cenami. W poblizu stacji autobusowych i kolejowych oraz na targu sa kioski sprzedajace przekaski (kanapki z miesem z grilla lub potrawy z jaj, które zjada sie na miejscu), jak równiez male barki z kanapkami i jedzeniem na wynos.
W ponizszym zestawieniu ceny obejmuja posilek z 2 dan dla jednej osoby, z wylaczeniem alkoholu. Restauracje podzielone sa na 4 kategorie: DDDD - 25-40 tunezyjskich dinarów DDD - 15-25 tunezyjskich dinarów DD - 10-15 tunezyjskich dinarów D - 2-10 tunezyjskich dinarów Cena butelki wina tunezyjskiego zalezy od restauracji i wynosi od 7 do 20 tunezyjskich dinarów; piwo kosztuje od 2 do 8 dinarów. Za miejscowa wódke, np. Boukha, placi sie tyle, ile za piwo. Zakupy alkoholu poza restauracjami mozliwe sa jedynie w sklepach monopolowych, znajdujacych sie poza rejonem targu. Sa zawsze zamkniete w piatki i w miesiacu ramadan. W wiekszych hotelach i restauracjach dolicza sie automatycznie napiwek rzedu 10-15%, lecz w mniejszych lokalach wielkosc napiwku zalezy od uznania gosci.

Sklep rzezniczy w Kairuanie

Podaje sie tylko lody i ciastka. . pelen zycia lokal w stylu bistro. Tel. Chez Slah DDD Francuska kuchnia i slynne puddingi.: 71-256326. Gaston's DDDD Elegancka restauracja z owocami morza i tanszymi daniami w czasie lunchu. 73 Rue de Yugoslavie. Licencjonowana. serwujaca wspaniale tunezyjskie jedzenie. wysoko ceniona przez miejscowych rezydentów. Cafe de Paris D Doskonale miejsce. Nielicencjonowana. Obok hotelu Africa przy Avenue Habiba Burgiby. Tel. 60 Avenue Habiba Burgiby. Vietnamien DDD Jedna z najlepszych restauracji etnicznych w Tunisie serwujaca dania wietnamskie.: 71-34 04 17. Tel. 6 Rue Ben Mahmoud. z wystepami. Tel. 6 Rue de Hollande.: 71-282251.: 71-24 1256. gdzie popijajac kawe lub piwo mozna obserwowac ulice. Serwuje tylko lunch. 10 Ruc Ali Bach Hamba. 8 Avenue de Carthage. 98 Rue de Yugoslavie. Dar al-Jeld DDD W pieknie odnowionym domu w medynie restauracja oferujaca kuchnie tunezyjska i tradycyjna muzyke. Licencjonowana. Avenue Habiba Burgiby.: 71-260916. Tel. Nielicencjonowana. pelniaca role klubu nocnego. Tel. Rue Jemaa az-Zitouna. Le Palais DDD Licencjonowana. Nielicencjonowana.----------JEDZENIE I PICIE------- @ GDZIE MOZNA ZJESC TUNIS AbidD Tania. Essaraya DDD Doskonala tunezyjska kuchnia w pieknie odrestaurowanym domu w medynie.: 71-560310. Licencjonowana. z klimatyzacja i szklanymi scianami. 7 Rue Ibn Khaldoun. podstawowa kuchnia tunezyjska w skromnej restauracji. tuz obok Wielkiego Meczetu. Dla milosników lokalnego kolorytu. Le Petite Hutte DDDD Cicha. 8 Avenue de Carthage. 11 Rue de Marseilles. Tel. Licencj onowana.: 71-26 17 29. Margaritas Restaurant DDD Zaciszna restauracja z kuchnia francuska na tylach hotelu Maisan Doree. Le Carthage DDD Miesci sie za El Hana Hotel. Nielicencjonowana. 5 Rue Dar al-Je Id. M'Rabet DDDD Rezerwowana przez grupy turystyczne z powodu swego "autentycznego" polozenia w starej medynie ponad kawiarnia Turbet al-Bej. stylowa restauracja francuska. Tel. wypelniony tlumem miejscowych sprzedawców. Capitole D Na parterze hotelu Capitole mozna zjesc dobry trzydaniowy posilek. Carcassonne DD Smaczne posilki z kilku dan w rozsadnych cenach. Suk at-Truk.: 71-255614. 14 Rue Pierre de Courbetin. Licencjonowana. MehdouiDD Najlepszy lokal w starej medynie. Tel. Tel. Licencjonowany.: 71-24 49 59. 102 Rue de Yugoslavie.: 71-24 06 32. Tel. Tel.: 71-24 49 97.: 71-258588. La MammaDD N ajlepsza kuchnia wloska w Tunisie z pizza i daniami z makaronu. Dania kuchni tunezyjskiej i sródziemnomorskiej. Le Cosmos DDD Popularny. W stylowym wnetrzu mozna wybrac cos z bogatego menu. 26 Rue Amine al-Abassi. WYIDaganyelegancki strój. Tel.: 71-24 16 10. Cafe Mrica DDD Najlepsza kawiarnia Tunisu.

Des Palmiers DD Skromna restauracja oferujaca pizze. . nalesniki oraz ryby w umiarkowanych cenach. Gordoue i Monte Carlo DD Te dwie restauracje polozone naprzeciwko siebie maja najlepsze dania z owoców morza. Przy Baie des Singes. gdzie bulwar przecina Rue Mongi Slim. LA MARSA SIDIBU SAlD Au Bon Vieux Temps DDD Piekne widoki i doskonale jedzenie. Avenue 20 Mars. wystawiaja swiezy polów do wyboru.166) -------JEDZENIE I PICIE---------- Popularne sa bufety serwujace swiezo wycisniete soki. Cafe des Nattes DD Przyjemnie jest rozkoszowac sie mietowa herbata. LA GOULETTE rosnacych obok meczetu z zielonym dachem. Usytuowana wokól studni. Avenue Franklin Roosevelt. Cafe Saf Saf DD Miejsce. gdzie popijajac mietowa herbate mozna obserwowac otaczajacy swiat. Licencjonowana. swa nazwe wziela od topoli na placu. niedaleko Dar Zarrouk. siedzac na plecionych krzeselkach tej kawiarni. Na szczycie wzgórza nad wsia. Na glównym placu w Sidi Bu Said. jak ten w amfiteatrze w Al-Dzem OKOLICE TUNISU GAMMARTH Restaurant La Pecheur DDD Wspanialy lunch z owocami morza. Nad mostem.

czysta biala wódka z fig. oraz Laghmi . Thibarine (pierwotnie wytwarzana przez mnichów w posiadlosci Thibar) . Z win bialych trzeba spróbowac Blanc de Blanc lub Muscat de Kelibia (nie nalezy mylic z likierem o tej samej nazwie). polozonych wokól Tunisu i na przyladku Bon. z bardzo dobrymi lodami serwowanymi na tarasie. Wódki i likiery Produkuje sie cztery gatunki: Boukha . NAPOJE Tunezyjskie wino Wszystkie tunezyjskie wina pochodza z pólnocnych regionów kraju. Muscat Sec de Kebilia .: 72-436 95.------~---- JEDZENIE I PICIE ---- Chergui Restaurant DD Tania kawiarnia z niewyszukanymi daniami. Tel. Rue dei Corniche. slodki likier.: 72-421 85. Z win czerwonych niezle sa Magon i Chateau Momag. Naprzeciwko Cafli des Nattes. . Avenue Habiba Burgiby. Le Petit Mousse DD Restauracja przy hotelu Petit Mousse z sala jadalna na górze lub pizza i daniami z rusztu latem w ogrodzie. Ponizej hotelu Dar Said. kawiarnia Corail D Nielicencjonowana tania restauracja. 27 Rue Ibn Khaldoun. Licencjonowana. pikantne dania z owoców morza. Wystarczy spróbowac go tylko raz. koloru pomaranczowego. TABARKA Cafe Andalous DD Pelna zycia. lacznie z pizza.brazowy. La MammaDD Dobra wloska kuchnia. Des Agriculteurs DD Dobre.: 78-65 53 63.lekkie piwo typu lager. Tel. BIZERTA Wszystkie najlepsze restauracje sa nad brzegiem morza. Piwo Jedynym gatunkiem piwa produkowanym w Tunezji jest Celtia (w butelkach lub puszkach) . Z win rózowych najbardziej popularne gatunki to Chateau Mornag Rose i Gris de Tunisie. Zimne doskonale gasi pragnienie. choc cieszy sie slawa napoju Zjadaczy Lotosu.slodkawy aperitif. Avenue Habiba Burgiby. Eden Restaurant DDD Najelegantsza restauracja na bulwarze ze wspanialym jedzeniem. lecz przytulna wypelniona antykami.sfermentowany sok z palmy daktylowej. Tel. Rue dei Corniche. Dar Zarrouk Restaurant DDD Droga. Obok hotelu de France. Tel. oferuja glównie dania kuchni francuskiej i owoce morza.: 72-49023. PÓLNOC AJNDRAHAM Beausejour DD Restaur:wja na parterze hotelu Beausejour. lecz pieknie polozona restauracja w palacowych ogrodach z panoramicznym tarasem.

zwykle jagniece. okra (pizmian jadalny) . Palce Fatimy. Mergez . nawet w autentycznych tunezyjskich restauracjach. papryka. w ostrym ciemnym sosie. Mechouia (meszuja) . pomidory. smazone kotleciki z siekana watróbka. tunczykiem lub sardela.mieso z dzika serwowane tylko w czasie zimowego sezonu polowan. kurczaka oraz pikantne kielbaski. chrupiacym trójkacie z ciasta.gulasz z baraniny.przyprawione rozmarynem mieso jagniece z koscia. papryka.ostre. Marcassin . Podaje sie ja oblozona warzywami i kawalkami miesa lub ryby. Zwykle podaje sie go osobno. zwykle duszone. Machrud .zóltko jajka na miekko w smazonym. ogórki oraz czarne oliwki. Ojja .zielone warzywo w ksztalcie palca. pomidorami.najbardziej popularny jest brik ci l'oeuf .warzywa z rusztu: cebula. Mechoui .z daktylem w srodku. po czym rozciera na drobna kaszke. nie nalezy jej zatem lekcewazyc.platy ciasta nasaczone miodem i przekladane masa orzechowa· Brik .ciastko z grysiku nasaczone miodem. Specjalnosci kuchni tunezyjskiej to: Baklawa .mieso z grilla. baranimi kielbaskami i harissa. baklazany skropione oliwa. Mermez . Kaftaji . dynia i cebula. ze danie ma byc sans piquant. pomidory. Ziarna pszenicy podgotowuje sie. sa tez nadzienia ze szpinakiem. choc niezbyt znana. Kammunia . skropione oliwa z oliwek. KU~KUS Jest to danie narodowe z kaszy pszenicznej. Kaszke gotuje sie na parze i zanurza trzy razy woleju. Królewski kuskus zawiera mieso jagniece. Slodka papryka. a harissa nie zostanie podana. Knef .kielbaski z baraniny przyprawione ostra papryka. beda zbyt ostre. Jest to jedyny rodzaj wieprzowiny spozywanej w Tunezji. to poustawuwe skladniki salatek. tak wiec rzadko dania serwowane turystom. rzadko trafia sie wolowina.168) Tunezyj ska kuchnia Tunezyjska kuchnia. . Mozna równiez zaznaczyc. Najbardziej charakterystycznym skladnikiem potraw jest harissa. przybrane tunczykiem i gotowanym jajkiem.rodzaj gulaszu z kminkiem i innymi przyprawami. pieprzem. laczy w sobie subtelnosc francuska z pikantnoscia afrykanska. bardzo ostry sos sporzadzany z paparyczek chili z oliwa z oliwek. Najpopularniejsze miesa to drób i baranina.jajecznica ze smazona cebula.

cebula i harissa. Szakszuka . jajek oraz niewielkiej ilosci miesa.danie z jagniecia.----------JEDZENIE I PICIE ------WEGETARIANIE @ Wegetarianie moga miec pewne problemy w Tunezji. ze ktos móglby wyrzec sie takiego luksusu. czyli salatki i fasolowe zupy oraz dania z wloskim grochem zwykle sa z dodatkiem miesa. jak wiekszosc Arabów. z trudem wyobrazaja sobie. Jednakze warzywny kuskus jest zawsze w karcie dan. papryczek chili i cebuli.potrawa calkowicie rózna od tajine w Maroku .zupa pomidorowa zwykle z makaronem. gdyz podstawowe dania. Tajine . pociete na równe kawalki i podawane na zimno jako przekaska w barach z jedzeniem na wynos. . jajek i sera. zapiekane w duzej formie. jak mieso. Szorba tunezyjska .gulasz warzywny z pomidorów. Tunezyjczycy.

usytuowana na szczycie klifu. z widokiem na medyne i plaze. Sabra Restaurant D Czysta restauracja i szybka obsluga. z ladnym tarasem i mozliwoscia konsumpcji latem na zewnatrz. Obok hotelu Sables d'Or.: 77-231 237. W srodku Ave/we Habiba Burgiby. Licencjonowana. ulubione miejsce grup wycieczkowych. Licencjonowana. Licencjonowana.Dar Lella DD Tradycyjne tunezyjskie specjaly w stylowym wnetrzu. wieczorem spokojnie. odwiedzana przez grupy wycieczkowe. zadbany ogród. Tel. 'serwujacy swieze ryby i salatki. restauracji w AI-Hauarji. Kawiarnia z tarasem pozwalajacym na obserwacje zycia medyny. W dzien tloczno. Licencjonowana.: 72-280023. Niewymyslne dania rybne. Obok banku w miescie Remla. Ma duzy. AL-DZEM (Al-Dzamm) Restaurant ilu Collisse DD Sokoly to glówny motyw w Al-Hauarji PRZYLADEK BON AL-HAUARJA L'Epervier DD Restauracja przy glównej ulicy naprzeciwko Krajowego Stowarzyszenia Sokolników. Pomiedzy Rue de 20 Mars a rondem PTT. Potrawy regionalne. chetnie odwiedzana przez grupy wycieczkowe. Obok hotelu Tunisia na Avenue de la Republique. Licencjonowana restauracja. WYSpy KERKENNA Restaurant La Sirene DD Najlepsza licencjonowana restauracja. KELIBIA Restaurant El Mausourah DD Pieknie polozona. De la Poste "Chez le Chef' DD Najlepszy lokal w miescie z ladnym tarasem na dachu. RÓWNINA PRZYBRZEZNA HAMMAMET Chez Achour DD Restauracja specjalizuje sie w potrawach z ryb i owoców morza.: 77-225 095. Muzyka na zywo. obok Fakonry Club.: 72-280 140. Les Grottes DD Roi de Couscous DD Polozona na szczycie klifu nad kamieniolomami jedna z nowszych. KAIRUAN Najbezpieczniejszymi miejscami do zjedzenia posilku sa restauracje w hotelach: Continental i Splendid. Maly taras ogrodowy.: 73-681476. z widokiem na zamek w Kelibii. Przy drodze do Safakisu w poblizu hotelu Juliu8. Tel. Tel. Poza tym mozna polecic: La Daurade D Cafe Halfaouine D Obok wejscia do kamieniolomów. Tel. Licencjonowana. Tel.: 72-280871. dekorowana staroswieckimi drobiazgami. Przyjemna atmosfera. AL-MAHDIJA L'Espadon Restaurant DD Licencjonowana stylowa restauracja. Tel. . Naprzeciwko medyny przy postoju taksówek.

serwujaca tunezyjskie potrawy. Tel. Kawiarnie i restauracje w stylu zachodnim maja ekspresy do kawy.: 73-225 329.: 72-286 613.: 73-225 112. 6 Avenue Hedi Chaker. Avenue Habiba Burgiby. Licencjonowana. Aven.od bardzo slodkiej do prawie gorzkiej lub po arabsku .11? Habiba Burgiby.: 73-225 118. KAWA I HERBATA Mietowa herbata jest narodowym napojem w Tunezji. ze swietna smazona ryba. SAFAKIS BaghdadDD Wspaniala tunezyjska kuchnia. NABUL De L'Olivier DD N aj elegantsza restauracja w miescie. Usytuowana na nabrzezu. Avenue Mohammed V. Tel. 63 Avenue Farhat Hached.----------JEDZENIE Le Lido DD Licencjonowana. Tel. Nielicencjonowana. Wieczorem odbywaja sie czasem pokazy tanca brzucha.: 74-224 691. 22 Rue Mongi Slim.7. Tel. Tel. Doskonale dania z owoców morza. Avenue Habib Bourguiba.: 73-460 517.z dodatkiem kardamonu.: 74-223856. MONASTIR BonheurD Prosta. Le Rempart UD Licencjonowana restauracja o umiarkowanych cenach. Mleka do herbaty nie dodaje sie. Farik Restaurant DD Ryby i mieso prosto z rusztu. . SUSA Al-Ferdaws D Tania nielicenjonowana jadalnia w poblizu hotelu Claridges. Le Lido DD Cap Grill DDD Restauracja z doskonale przyrzadzanymi swiezymi rybami. l PICIE ------Saada D Najlepszy z tanich. Tel. Kawe podaje sie po turecku . w tym ze swiezych ryb i owoców morza. Tel. Tel. podaje sie ja zawsze mocno oslodzona w szklance na spodku i z mala lyzeczka. La Sirene DD Tuz przy porcie.: 73-681 867. niezbyt droga.: 73-462 136. Le QuaiDD Licencjonowana. Restaurant La Fiesta DDD Znakomite jedzenie. Rue Mongi Slim. Przy bramie na Rue du 2 Mars. Les Sportifs Restaurant DD Urozmaicone menu dla kazdego rodzaju turystów. nielicencjonowanych lokali w medynie. Tel. Tel. meska klientela. bardzo tloczna restauracja. tania restauracja w medynie. Dobra lokalizacja tuz kolo przystani.: 73-681 339. Avenue Farhat Hached. z wyjatkiem turystycznych hoteli. zwlaszcza w piatki wieczorem. Obok Le Lido na Avenue Farhat Hached. Tel.: 73-460 752. Miejscowa.

Tel. Tel. a zatem. DZARBA I POLUDNIE CHENINI Relais Chenini D Skromna restauracja na koncu wsi . tanie jedzenie. La Mamma D Semiramis DD Hotel Kafsa. TAMERZA Tamerza Palace Hotel DDD Jedyne miejsce w tej czesci swiata. Niedaleko Auenue Abu al-Kacem Chabbi. W centrum miasta naprzeciw stacji Mobil. Licencjonowana. malo urozmaicone menu.: 76-241271. licencjonowana. KAFSA De Carthage DD Najlepsza sposród tanszych restauracji poza hotelami. gdzie przyjemnie jest podczas goracego lata. DUZ Restaurant Ali Baba DD Niepozorne wejscie. Obok hotelu Tunis. Tel. METLAOUI Hotel Restaurant Ennacim DD Jest to jedyna restauracja w miescie. restauracja. Auenue Habiba Burgiby.: 76-45 37 22. niedaleko Auenue Habiba Burgiby. ale na tylach umieszczono namiot koczowników. Tel. gdzie mozna zjesc lunch. Restaurant Venus DD Jedyna licencjonowana.in.172) ~~~~~~~JEDZENIE I PICIE ~~~~~~~~- W GLEBI KRAJU DUGGA Hotel Thugga Restaurant DD Jedyne miejsce. jesli ktos chce cos zjesc. Le Roi de Couscous DD Zgodnie z nazwa.: 78-465 713. Rue Farhat Hached. bedace oaza czystosci i wyrafinowania. AL-KAF Hotel Auberge Restaurant DD Niewielki wybór naj popularniejszych tunezyjskich potraw. Licencjonowana. z wygodnym tarasem. w którym podaje sie smakowity kuskus. Place du 7 Nouembre. Tel. Wieczorem serwowane sa niewyszukane dania z grilla. z najlepszym widokiem na Corbeille.: 78-200355. nadziewane kalmary). podawany jest tu dobry kuskus. nielicencjonowana restauracja. Najlepsza hotelowa restauracja z dobra tunezyjska kuchnia (m. Place de la Republique. nie ma wyboru. Rue Ahmed Snoussi. Restauracja Le Petit Prince w Tauzar Le Petit Prince DD Najlepsza restauracja w Tauzar. Tel. niehotelowa TAUZAR Du Paradis D Skromna. godny polecenia ostry gulasz.: 75-470978. Nielicencjonowana. Skromne. NEFTA Cafe de la Corbeille D Lokal dla turystów.: 76-221 009. Obok hotelu Essada. czesto odwiedzane przez grupy wycieczkowe.

Serwuja dobra pizze oraz dania kuchni tunezyjskiej i francuskiej w atrakcyjnym otoczeniu. Grupy wycieczkowe odwiedzaja Sidi Driss i Marhala. KABIS Al-MazarDD Jedna z naj drozszych restauracji w miescie z francuska kuchnia.: 75-860 124. Tacapes Hotel DD Popularna. Glównie potrawy rybne w umiarkowanych cenach. Przy Place Hedi Chaker. nielicencjonowanych restauracji. W porcie.: 75-270 700. HAUMAT AS-SUK Blue Moon DD Zaciszna. restauracja MATMATA W Matmacie godne uwagi sa jedynie restauracje hotelowe.: 75-650488.: 75-650 479. DuSudDD Najlepsza z restauracji znajdujacych sie wokól Place Hedi Chaker. Mozna zjesc posilek w srodku lub na zewnatrz lokalu. Tel. z trzydaniowymi posilkami w przyzwoitych cenach. HarounDDD Najbardziej elegancka restauracja w miescie ze wspanialymi homarami i kalmarami. DZARDZIS Amira Hotel DD Restauracja hotelowa mieszczaca sie przy plazy. Tel. FUMTATAWIN Hotel Sangho DD Restauracje w tym hotelu na poludnie od miasta przy drodze do Chenini dostarczaja prawdziwej przyjemnosci. licencjonowana restauracja. Tel. Licencjonowane. Tel.: 75-680 188. Licencjonowana. obie restauracje oferuja standardowe trzydaniowe posilki typowej tunezyjskiej kuchni. z podstawowymi trzydaniowymi posilkami. Tel.Przyjemny cien w jednej z wielu kawiarni w Haumat as-Suk na Dzarbie oferujaca trzydaniowe posilki dla turystów. DuSportifD Najlepsza z tanich. Avenue Habiba Burgiby.: 75-272 065.: 75-869 605. KSAR HADDADA Ksar Haddada DD Ksar zaadaptowany na restauracje przystosowana do obslugi duzych grup wycieczkowych w obszernych jadalniach. Tel.: 75-862 898. . Licencjonowana. Tel: 75-650 559. Tel. Licencjonowana· Avenue Farhat Hached. Bywa zatloczona. licencjonowana na parterze hotelu. Tel.

Na calym wy_ brzezu w kurortach Hammamet.i 4-gwiazdkowe.handlowych centrach kraju. natomiast malo jest hoteli sredniej klasy. . Nabul.w okresie kwiecien-czerwiec. Ceny sa rózne i zaleza od pory roku.174) Hotele i zakwaterowanie Tunezja jest wyjatkowym krajem w swiecie arabskim. gdyz od lat szescdziesiatych XXwieku ma hotele klasy turystycznej. Pokoje sa wyposazone zgodnie z miedzynarodowym standardem w minibarki i TV. powstaly mniejsze kurorty . mozna tu znalezc hotele 4. W hotelach najwyzszej kategorii cena pokoju 2-osobowego ze sniadaniem waha sie w granicach od 100 do 180 tunezyjskich dinarów. Monastir i Dzarba wzniesiono hotele przy plazach przeznaczone dla grup turystycznych. Ostatnio pod tym wzgledem rozwinelo sie wybrzeze pólnocne.Tabarka i Bizerta. srednie .niewiele jest hoteli wyzszej lub nizszej kategorii.i 5-gwiazdkowe oraz tanie noclegi. niskie zas miedzy Wiele tunezyjskich hoteli buduje sie obecnie w tradycyjnym stylu. tak jak ten w Nabulu pazdziernikiem a majem. Na wybrzezu Sahelu wiekszosc bazy hotelowej to hotele 3. Hotele dla biznesmenów sa glównie w Tunisie i Safakisie .od lipca do polowy wrzesnia. Susa. Najwyzsze .

najwyzsze zas w dwóch miesiacach letnich -lipcu i sierpniu. cena 2-osobowego pokoju ze sniadaniem waha sie w granicach od 50 do 100 tunezyjskich dinarów.-------HOTELE I ZAKWATEROWANIE ----- (175 '-- CENY Geny hoteli. a skonczywszy na lokajach i salach konferencyjnych. Nefta i Duz. ze turysta nie potrzebuje ich opuszczac. Najpopularniejsze sa hotele o dwu lub trzech kondygnacjach albo apartamenty otoczone troskliwie pielegnowana zielenia. Duze hotele w Tunezji nie oznaczaja brzydkich wysokosciowców. agencje wynajmu samochodów i biura wycieczkowe. Ich wyposazenie jest skromne . Wiele hoteli w kurortach jest tak dobrze wyposazona. z wyjatkiem Kairuanu.pokoje z podstawowymi meblami i lazienkami. takich jak Al-Kaf lub Kasserine. oferuja one podobne uslugi jak na wybrzezu. 4-gwiazdkowyhotelTamerza Palace oferowany jest pelen zakres uslug poczawszy od fryzjera i salonu pieknosci. . Najnizsze ceny sa w okresie pazdziernik-maj. karty platnicze. w miejscowosciach nieturystycznych. W plazowych hotelach sredniej klasy cena pokoju 2-osobowego ze sniadaniem waha sie w granicach od 60 do 120 tunezyjskich dinarów. zaleza od pory roku. W glebi kraju. Obsluga hotelowa jest zwykle wliczona do rachunku. a cena pokoju to 35-70 tunezyjskich dinarów. Poza nadmorskimi kurortami dobre hotele turystyczne znajduja sie w oazach Tauzar. Sa tam mozliwosci uprawiania wszystkich sportów. jak MasterGard lub Visa akceptuje sie w hotelach wyzszej kategorii. lecz bardzo rzadko w hotelach niskiej i sredniej. Sa zwykle tansze niz hotele plazowe. najlepsze hotele maja 1-2 gwiazdki. Wiekszosc zabudowan hotelowych nie przewyzsza otaczajacych je palm. sklepy z pamiatkami. aczkolwiek z nie zawsze sprawna kanalizacja.

Przyjemny. W Nabulu sa podobne hotele. zaspakajajace wszystkie potrzeby turystów na wlasnym terenie. Tanie hotele w Tunisie mozna znalezc na obrzezu starej medyny. gdzie znajduje sie spor:) przyzwoitych hoteli (brak hoteli 4. pozostalosc z czasów francuskiego protektoratu.i 4-gwiazdkowe. PRmADEKBON Hotele na pólwyspie sa niskiej kategorii (najwyzej 2-gwiazdkowe) z podstawowym wyposazeniem.Duzy basen plywacki w hotelu Sahara Beach w Monastirze TUNIS W Tunisie wiekszosc dobrych hoteli znajduje sie w Nowym Miescie na Avenue Habiba Burgiby lub w jej okolicach. jest to zarazem najblizsze zakwaterowanie dla chcacych zwiedzic Bulla Regia. obecnie podupadajacy. wsród nich jest malo znany. z wyjatkiem Tabarki i Bizerty. W Ajn Draham jest kilka 2-gwiazdkowych hoteli dla mysliwych. odpowiednie tylko dla malo wymagajacych turystów. OKOLICE TUNISU O wiele praktyczniej jest zamieszkac poza Tunisem. Monastir i Susa to dwa inne wazne kurorty na wschodnim . w poblizu Salammbó Tophet. PÓLNOC Na pólnocy kraju mozliwosci zakwaterowania sa ograniczone. zas w Al-Hauarji bardzo skromne zakwaterowanie. dobry hotel Maison Don~e. RÓWNINA PRZYBRZEZNA W Hammamecie znajduje sie najwieksze w Tunezji skupisko hoteli (ponad 40). Hoteli sredniej klasy jest bardzo niewiele. Najlepsze hotele mozna znalezc w Kelibi. wiele z nich znajduje sie wokól Place de la Victorie.i 5-gwiazdkowych). na przyklad w Sidi Bu Said. jest otwarty od kwietnia do pazdziernika. lecz mniej liczne i skromniejsze. Dwa hotele wyrózniaja sie: drapacz chmur Mrica oraz El Hana International (oba na Avenue Habiba Burgiby). lecz 1-2 noce tu spedzone moga wyleczyc turyste z poszukiwania autentycznego zycia Tunezji. lecz z duza iloscia goracej wody. oferujacym tansze i atrakcyjniejsze zakwaterowanie. sredniej klasy hotel Residence Carthage znajduje sie takze w Kartaginie. wieksw~c z nich to hotele 3.

choc nie ma tu hoteli 4. z hotelami najwyzej 3-gwiazdkowymi. Ghorta na poludniu kraju zmieniona na hotel wybrzezu. cichym kurortem z mniejsza liczba hoteli na ladzie stalym. Kebili takze ma hotele o dobrym standardzie.-------- HOTELEl ZAKWATEROWANIE----Palace w Tamerza wyróznia sie jako jedyny 4-gwiazdkowy hotel w okolicy. mozna tam spedzic nie wiecej niz 1-2 noce. W Matmacie mozna zakosztowac miejscowego kolorytu spedzajac noc w hotelu w jaskini. W glebi kraju mozna znalezc zakwaterowanie w Al-Dzem i nieco lepsze hotele w Kairuanie. Wyzszy standard zakwaterowania mozna znalezc w oazach. W GLEBI KRAJU Glówne rzymskie wykopaliska Dugga i Subajtila maja specjalnie zbudowane 2-gwiazdkowe hotele. Al-Mahdija jest o wiele skromniejszym kurortem. z plazowymi hotelami w pobliskich Skanes i Port al-Kantaui. W glebi kraju w berberyjskich regionach znajduje sie tylko kilka skromnych hoteli zaadaptowanych do tego celu w bylych ghorfach iksarach. samowystarczalnych hoteli. jest tam takze wyjatkowy 4-gwiazdkowy hotel Sangho w poblizu Fum Tatawin. Jedynym miejscem zakwaterowania w poblizu Thuburbo Majusjest Zaghuan (l-gwiazdkowy hotel). sa one dobrze zaprojektowane i dosc luksusowe. lecz plaza jest tu piekna. lecz lepszym miejscem jest Duz. W Tauzar i Nefcie sa 3. ale nie ma w ogóle mozliwosci zakwaterowania w poblizu Hajdry. Wypoczynek w Skanes nieco zaklóca halas pobliskiego lotniska w Monastirze. Al-Kaf proponuje zaskakujaco slabe hotele (najwyzej 2-gwiazdkowe). na poludnie od Dzarby. Tamerza . choc jej plaze sa wspaniale. Dzardzis jest malym.i 5-gwiazdkowych. Maktaru lub Medeiny.i 4-gwiazdkowe hotele. DZARBA I POLUDNIE Wyspa Dzarba ma na pólnocnym wybrzezu wiele wspanialych. odpowiednie na 2 noce.i 4-gwiazdkowych hoteli. gdzie mozna znalezc wiele 3. w szczególnosci w Ksar Haddada.

Telekomunikacja System poczty i telefonów jest sprawny i nowoczesny.7%.7%. wyroby tekstylne i ze skóry . Wiekszosc przedsiebiorstw jest wyposazona zarówno w telefony.29%. Spotkania i negocjacje moga odbywac i Safakis. Carthage. znajdujaca sie na lotnisku Tunisu.: 216-1-71 96 99. dostosowanych do potrzeb biznesmenów. Zwyczaje Przy powitaniu partnerów w zwyczaju jest podanie reki wymiana wizytówek. Zakwaterowanie W Tunisie jest najwieksza koncentracja hoteli. jest czynna przez cala dobe.ernianach zachodzacych w gospodarce Tunezji. Produkty rolne.i S-gwiazdkowych hoteli z salami konferencyjnymi znajduje sie w Susie. wspólpracuje z takimi firmami jak DHL i Fedex (tel. wyroby elektryczne i mechaniczne . Turystyka stanowi 20% dochodu kraju. jak i faksy. przygotowanych zwykle w jezyku francuskim . fosforyty i substancje chemiczne .jezyku biznesu w Tunezji. Rapide Poste International. W 1994 roku uruchomione zostaly nowe inicjatywy inwestycyjne dla przedsiebiorstw zagranicznych. bedace dawniej podstawa eksportu.178) Podróze sluzbowe Od 1988 roku Tunezja rozpoczela polityke liberalizacji gospodarki i promocji prywatnej inicjatywy. co swiadczy o pn. faks: 216-1-71 0645). obecnie stanowia tylko 15%. Firmy dzialajace w przemysle elektronicznym i komputerowym stosuja powszechnie modemy. centrum biznesu w Tunezji . Glówna firma kurierska. lecz najwiecej 4.

powinna sie ona odbyc w godzinach pracy. Tauzar. Dzarba-Mellita i Safakis. Istnieja takze szybkie polaczenia kolejowe pomiedzy Tunisem a miastami na równinie przybrzeznej. 10 min. Prasa Codzienna gazeta francuskojezyczna "La Presse" jest najczesciej czytana przez biznesmenów. Komunikacja Tunis ma bezposrednie polaczenie lotnicze z Londynem .2 godz.2 godz. zwlaszcza jesli jest sie zaproszonym do domu. najwieksza czesc poswiecona gospodarce. Niektóre zaklady/firmy pracuja w piatki tylko pól dnia. Jesli przewiduje sie wizyte w fabryce. Inne dzienniki to: "L'Action" i "Le Temp". Sa takze dwa tygodniki zajmujace sie sprawami biznesu: "Economiste Maghrebien" w jezyku francuskim oraz "Tunisia News" w jezyku angielskim. 35 min.2 godz. natomiast sa czynne w soboty rano. z Frankfurtem . z Paryzem . Monastir-Skanes. Biura rzadowe i panstwowe firmy sa zamkniete w piatki i soboty po poludniu. 20 min i z Genewa . gdyz ma . Tunezyjskiemu gospodarzowi mozna dac maly prezent.---------PODRÓZE SLUZBOWE------- Kioski w Tunisie i glównych miastach maja zagraniczna prase dzien lub dwa dni pózniej sie w restauracjach w czasie lunchu lub kolacji.2 godz. W Tunezji jest 5 miedzynarodowych lotnisk: Tunis-Carthage. z dyrektorami i wlascicielami przedsiebiorstw wysokiego szczebla nawet w czasie weekendów.

Miedzynarodowe lotnisko Tunis-Carthage znajduje sie 5 km od centrum miasta na brzegu jeziora Tunis. Bezposrednie polaczenia z wiekszosci stolic europejskich zapewnia Tunisair. oferujacym ponad 20 lotów tygodniowo z Paryza do Tunisu. latem jest wiele lotów czarterowych.zima).180) Rady praktyczne SPIS TRESCI Adresy informacji turystycznej Ambasady 182 Aparaty fotog raficzne 181 Bezpieczenstwo 182 Czas 188 Dzieci 181 Elektrycznosc 183 Godziny otwarcia 186 Grupy wycieczkowe Hotele 184 Jezyk 184 Kemping 181 Klimat 181 Komunikacja publiczna 188 Mapy 184 Miejsca kultu religijnego 186 Napiwki 188 Pieniadze 185 Poczta 187 Podróz samochodem 183 Podróze studentów i mlodziezy 188 Podrózni niepelnosprawni Policja 186 Przepisy celne 183 189 186 189 przelot i hotel albo podrózuja w zorganizowanej grupie. dojazd trwa 15 minut. Nalezy je zachowac przez okres pobytu w Tunezji i przy wyjezdzie oddac urzednikowi kontroli granicznej. Paszport musi byc wazny jeszcze 6 miesiecy od chwili opuszczenia Tunezji. taksówka z lotniska do centrum kosztuje okolo 5 dinarów (w nocy drozej). Przyjazd 180 Srodki masowego przekazu 184 Swieta panstwowe 187 Telefony 188 Telefonyalarmowe 183 Toalety 188 Zdrowie i ubezpieczenie 184 PRZYJAZD Paszporty i wizy Wlasciciele paszportów krajów nalezacych do Unii Europejskiej oraz USA i Kanady moga przebywac w Tunezji do trzech miesiecy bez wizy. Tauzar i Monastiru. Z Polski do Tunisu mozna udac sie liniami Tunisair (we wtorki i czwartki . Francja ma najwieksza liczbe polaczen dzieki Air France i Tunisair. Turysci.latem i w czwartki . 20 minut jazdy taksówka z centrum Susy. do Safakisu. Lot trwa 5 godzin. Samolot jest naj szybszym i zwykle najtanszym srodkiem dotarcia do Tunezji. Patrz takze tabela . jesli maja zarezerwowany . podobnie jak KLM. z polaczeniami na Dzarbe. Na lotnisku prowadzi sie calodobowa wymiane pieniedzy. w których podaje sie dane personalne. Sa one sprawdzane w czasie kontroli paszportowej. Miedzynarodowe lotnisko Monastir-Skanes znajduje sie 15 km na poludnie od Susy. Samolotem Cudzoziemcy ladujacy w Tunezji otrzymuja na pokladzie samolotu rózowe karty ladowania. Z Wielkiej Brytanii loty odbywaja sie liniami Tunisair i GB Airways. równiez nie potrzebuja wizy.strona 182.

Nie wolno fotografowac miejscowych. aby uniknac nieporozumien. latem sa pelne tunezyjskich studentów. APARATY FOTOGRAFICZNE W kasach muzeów czy obiektów archeologicznych pobierana jest oplata za uzycie aparatu fotograficznego. bez ich zgody. Ani Algieria. Informacje i rezerwacje mozna uzyskac w Compagnie Tunisienne de Navigation (CTN) (tel. Jedynie najbardziej zahartowani beda mogli kapac sie w morzu od listopada do marca (i tylko na poludniu. zwlaszcza kobiet. Filmy znanych firm mozna kupic i wywolac w wiekszosci miast Tunezji. KEMPING Jest tylko kilka oficjalnych kempingów. chyba ze jest sie w podrózy sluzbowej i ma dokumenty przetlumaczone na jezyk arabski. mm J" 175 <) 'C V-VIII 35 150 30 125 25 100 20 75 15 50 25 10 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII KABIS '~X J" mm 175 <) 'C V-IX 35 150 125 30 25 100 20 15 10 75 50 25 III IV V VI VII VIII IX X XI XII . Mozna jednakze biwakowac "na dziko". TUNIS ~'X-II Droga ladowa Niezwykle trudno jest dotrzec do Tunezji droga ladowa z Algierii lub Libii. portu Tunisu z Marsylii. z Neapolu zas 14 godzin. Podróz z Marsylii trwa 24 godziny.: 91-56 32 00). KLIMAT Aby poplywac w morzu lub w niepodgrzewanych basenach hotelowych. Regularne promy samochodowe docieraja do La Goulette. w okolicach Dzarby). Na wykresach przedstawiono srednia temperature i sredni poziom opadów w Tunisie i Kabisie. DZIECI Patrz strony 158-159. Genui i Trapani (na Sycylii) oraz z Neapolu (tylko latem).: 71-242 775) lub SNCM (Societe Nationale Maritime Corse Mediterranee) w Marsylii (tel. ani Libia nie sa zainteresowane w promocji turystyki. choc dobrze zapytac wlasciciela terenu lub powiadomic o tym miejscowa policje. stad tez stwarzaja duzo problemów. z wyjatkiem plaz w kurortach.----------RADy Statkiem PRAKTyCZNE------trzeba odwiedzic Tunezje w okresie od maja do pazdziernika.

MeskieMeskie koszuleobuwie Tunis. me de Francja Damskie 2092 El Manar I. Ambasada Republiki Tunezyjskiej 00-459 Warszawa.5 42 4 41 48 36 7 34 841 7 14 46 416 50 52 44 46 48 40 8. . W kazdej porze roku w Tunezji moze byc silne slonce. trzeba wiec miec schowane pieniadze i dobrze zamknieta torebke w czasie spacerów po zatloczonej medynie i sukach.5 42 42 44 46 8.5 38 6. a przy kradziezy paszportu. a zwlaszcza w glebi kraju.5 546 39/40 10. Polskie Linie Lotnicze LOT np. O zgubieniu kart platniczych trzeba powiadomic odpowiednie agencje. obuwie Damskie ubrania Tel. Mysliwiecka 14.5384238 11 17 54 56 58 44 9. lmpasse No.TELEFONY ALARMOWE ------ Odkryte baseny hotelowe w tym czasie beda bez wody. W razie napadu nalezy natychmiast zawiadomic policje.5 36 39 7. trzeba wiec miec okulary przeciwsloneczne i stosowac krem z wysokim filtrem.5 36 168 40 40 14 16 18 6.: (0-02161) 873 837. Unikac nalezy ulicznych "przewodników". Wycieczki po kraju mozna organizowac w marcu. powaznych przestepstw jest w Tunezji niewiele w porównaniu z krajami zachodnimi. Polska Ambasada w Tunezji USA USA USAUSA USA ROZMIARY6 129.5 10 7 36 1461616. faks: 621 62 95.511.51210 38 8 8 38 37 5 8. do Rzymu.: 628 25 86.182) ----KLIMAT . Kradzieze w hotelach moga byc raczej spowodowane przez innych turystów niz przez obsluge hotelowa. Jest tez prywatny przewoznik White Eagle organizujacy loty do Tunezji. i nastepnie Tunezyjskimi Liniami Lotniczymi do Tunisu. 5.515 38 12 43 5.5 10.podróz do Tunisu w czwartki.5 Europa Europa Wiochy Europa Europa Meskie garnitury WlkBryt. BEZPIECZENSTWO Jak w wiekszosci krajów muzulmanskich.. 874 843. Sweter przyda sie wieczorami na wybrzezu. których zadaniem jest zaprowadzic turyste do odpowiedniego sklepu na suku i sklonic go do zakupu dywanu czy innego upominku. nawet w miesiacach zimowych. podobnie w pazdzierniku i listopadzie. Jednakze liczba kradziezy wzrasta. Wielu z nich to naganiacze. kwietniu i maju (choc kwiecien moze byc deszczowy).54315. 1. nawet w miesiacach letnich. Wlk Bryt. Budapesztu. Poza tym poszczególne Biura Podrózy organizuja loty czarterowe i tam nalezy zglaszac sie po informacje.5 40 42 44 4.5 3914. ul. zglosic sie do konsulatu. AMBASADY Przeloty samolotem z Polski Tunezyjskie Linie Lotnicze Tunisair . Tel. Pragi i in. Europa Cordoue.

2 aparaty fotograficzne. prawo jazdy. w miastach 50 km/h (40 km na obszarach zabudowanych). Centrum Zwrotów Thomas Cook MasterCard . oraz ubezpieczenie Collision Damage Waiver (CDW). zguba lub kradziez musi byc zgloszona w ciagu 24 godzin: 080044128366. jedna kamere wideo. oznakowanie jest dobre z wyjatkiem Tunisu. Wszystkie znaki drogowe sa po francusku i arabsku. Wlasciciel karty MasterCard moze zglosic utrate lub kradziez karty i otrzymac bezplatnie duplikat w ramach porozumienia Thomas Cook MasterCard International Alliance. Calodobowa stacja benzynowa Esso TELEFONY ALARMOWE Wynajecie samochorlu Wynajecie samochodu w Tunezji jest bardzo drogie. Ograniczenie predkosci na szosach wynosi 90 km/h. PODRÓZ SAMOCHODEM Drogi sa na ogól w dobrym stanie.197 Pogotowie 341 250. 1 instrument muzyczny. magnetofon. Krajowy telefon w naglych wypadkach . . Nie wolno wywozic antyków bez zezwolenia Ministerstwa Kultury. wazne co najmniej przez rok. Poza miastami ruch jest niewielki. którzy kupili bilety w biurze podrózy Thomasa Cooka. Nie ma ograniczen co do wwozu dewiz. Aby wynajac pojazd. przenosne radio. z pierwszenstwem z prawej strony dla pojazdów dojezdzajacych do ronda. trzeba miec ukonczone 21 lat. ruch jest prawostronny.obsluga calodobowa. 400 papierosów lub 100 cygar lub 500 g tytoniu. 341 280 Straz pozarna 190 Policja 197 Lekarze 780 000. 781 000. 20 filmów. Zakazany jest przywóz broni i narkotyków. Przed droga warto sprawdzic kolo zapasowe i dzialanie pasów bezpieczenstwa. 50 Hz. gdzie latwo sie zgubic. Foteliki dla malych dzieci trzeba przywiezc ze soba. lornetke.PRZEPISY CELNE Wolno wwiezc bez cla 1 litr alkoholu powyzej 25% i 2 litry ponizej 25%. lepiej tego dokonac przed wyjazdem we wlasnym kraju. Reprezentowana jest tu wiekszosc glównych firm wynajmu samochodów. ELEKTRYCZNOSC W Tunezji w calym kraju wystepuje napiecie pradu zmiennego 220 V. 663 652 Thomas Cook Worldwide Customer Promise oferuje bezplatna pomoc w kazdym punkcie sieci biur Thomasa Cooka wszystkim turystom.

. MAPY Mapa dostarczana przez Tunezyjskie Biuro Turystyczne jest zwykle wystarczajaca do podrózowania. Polscy turysci maja zapewnione ubezpieczenie zagwarantowane przez dane biuro podrózy. W wypadku uczestniczenia w pustynnym safari zaleca sie zachowanie podstawowych srodków ostroznosci: noszenie zakrytego obuwia i sprawdzanie go przed wlozeniem. Warto wykupic dodatkowa polise ubezpieczeniowa w wybranym towarzystwie. Ponizej podano wybór niektórych arabskich i francuskich slów oraz zwrotów: francuski oui non s'il vous plait merci tres bon mauvais va t'en bonjour arabski nam/ih la birabi/ min fadlik szukran behi jessir polski tak nie prosze dziekuje bardzo dobrze musz behi zle imszi/barra odejdz marhabaJas-salam dzien dobry punktów w zakresie dokonywania rezerwacji hotelowej. zwlaszcza w interesach. Susie i na Dzarbie sprzedaja .PIENIADZE ----- ZDROWIE I UBEZPIECZENIE Zaleca sie szczepienia przeciw tyfusowi i zóltaczce A. AlDS wystepuje w Tunezji. Polisa. lecz uzywa sie takze powszechnie jezyka francuskiego. którzy kupia bilety w punktach sieci Thomasa Cooka. Hestia. czy zywnosc zostala wlasciwie umyta i swiezo przygotowana. Warta. sa upowaznieni do korzystania bezplatnie z uslug tych JEZYK Oficjalnym jezykiem w Tunezji jest arabski. Najpowszechniejszy jest jednak "frarabski" mieszanka dwóch jezyków. zawiera takze plany wszystkich glównych kurortów. PZU. Compensa. Pic mozna tylko wode butelkowana. tak jak w innych czesciach swiata. Susy.A. Kartaginy. szczepienia przeciw Heine-Medina i tezcowi powinny byc aktualne. która posluguja sie miejscowi na swój wlasny sposób. drogami i planami miast: Tunisu. W rejonach pustynnych wystepuja wprawdzie zmije i skorpiony. Nalezy zachowac srodki ostroznosci przy jedzeniu i piciu.___ 18~>---ZDROWIE l UBEZPIECZENIE . Nabulu. Safakisu. Aktualna informacje na temat spraw medycznych mozna uzyskac w biurach podrózy Thomasa Cooka. aby móc zjesc spokojnie wieczorem na swiezym powietrzu. gdy przybywa sie z obszaru epidemii. warto wiec miec ze soba srodek odstraszajacy owady. lecz szanse spotkania ich sa male. Kabisu. Pszczoly i osy spotyka sie rzadko. Jesli podrózuje sie samochodem. W razie watpliwosci lepiej zrezygnowac zjedzenia. Komary moga byc latem dokuczliwe. np. z zaznaczonymi warstwicami. W Tunezji nie ma malarii. Gerling Polska S. Istotne jest ubezpieczenie wakacyjne. Hammametu i Dzarby. pisownia niektórych miejsc rózni sie w zaleznosci od przyjetego nazewnictwa i transkrypcji. Kairuanu. najlepsza mapa (kupiona przed wyjazdem) jest Hildebrand's Travel Map. Szczepienie przeciw zóltej febrze jest wymagane tylko wówczas. Hammamecie. oddzialy Thomasa Cooka oraz u wiekszosci agentów biur podrózy. SRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Glówne osrodki w Tunisie. HOTELE Turysci. W miare mozliwosci nalezy upewnic sie. która zabezpiecza takze w przypadku rezygnacji z wyjazdu. Polisy ubezpieczeniowe mozna kupic przez AA.

~---------RADY depiwo l'eau dziesiec aszara sucrepiec chamsa meh arbaa fruitpolski hier francuski tnRszaj chamsin chódra chleb chubz blanc wino sto rose milh woda dutalataipiecset laithuut mleko haleeb ilbaareh bslemah kadesz? arabski lahm dwadziescia(tleta) herbataviande kawa kahwa owoc szarab felfelprawo rózowe cukier sól legumeszzi arabski chamsa uhebb czerwone. poniewaz w razie potrzeby zamiany dinarów na inna walute przy wyjezdzie. Karty platnicze akceptowane sa w lepszych hotelach (3-gwiazdkowych i powyzej) i restauracjach miejskich oraz w wiekszych centrach handlowych w duzych miastach. na stacjach benzynowych.ogólnokrajowa TV 7. Wodd Servicejest dobrze odbierany. Nie honoruje sie ich np. dwa w jezyku arabskim oraz tygodnik w jezyku angielskim "Tunisia News". Czeki podrózne mozna wymienic wszedzie. nadawany jest od godziny 5 do 23 GMT na czestotliwosci 15.achal biale al-hisaab borduchali nabiere cztery warzywa itnajnal-jassar poisson ryba wystarczyszrin pain tysiacalf rouge.ja hotelowa· Z czekami podróznymi trzeba sie udac do banku i nalezy miec ze soba paszport. która nadaje programy wylacznie w jezyku arabskim. PIENIADZE Nie ma ograniczen w przywozie lub wywozie twardej waluty. który mozna odbierac w calym kraju. PRAKTYCZNE ------ @ europejskie gazety dzien po ich publikacji. Wiekszosc Tunezyjczyków oglada francuski kanal France 2. Najbardziej popularna muzyczna stacja radiowa jest Radio Monte Carlo. "L'Action" i "Le Temps". mijja poivreile? prostocafe pieprz ghodwa al-jamin wczoraj ••l'addition dwa azamieso(tneen) suffittool polski drogo ghalaa jbiira chcialbymlewo abjad dzisiaj jutro naaessir piecdziesiatmijja alajeden aljum francuskivinrachunektrzy do widzenia wahid sukar sel ahmar. najlepsze wiadomosci zas podaje BBC. Tunezja ma tylko jedna publiczna stacje telewizyjna . nalezy okazac dowód oficjalnej wymiany. Wszystkie dowody wymiany powinno sie zachowywac. Sa takze trzy tunezyjskie dzienniki w jezyku francuskim. które sa waluta niewymienialna. tylko o godzinie 20 sa 30-minutowe wiadomosci w jezyku francuskim.07 MHz. surowo wzbroniony jest natomiast wywóz tunezyjskich dinarów. . wlacznie z recepc. Program TV jest publikowany w trzech dziennikach "La Presse".

50 i 100 milimów. prawo jazdy i dokumenty samochodu. W miesiacu ramadan czas otwarcia jest krótszy. 28-29) jest najbardziej znaczacym wyjatkiem od tej reguly.15. Tunis 1001. Trzeba miec przygotowane na taka okazje paszport. W sposób mylacy podaje sie czesto ceny w milimach np. 20. poczawszy od wyjazdu na pól dnia do Kairuanu. Oferty wycieczek. Restauracje zwykle sa czynne w godzinach 12. Policjanci na ogól dobrze posluguja sie francuskim.15.30 (kolacja). Policja drogowa jest ropoznawana dzieki bialym czapkom i mankietom. GODZINY OTWARCIA W Tunezji nie ma stalych godzin otwarcia. Dzieli sie na 1000 milimów. Le Colisee. który zwykle pojawia sie na ulicach.500 D oznacza 1.00-11. Zandarmeria zajmuje sie bezpieczenstwem panstwowym (nosi mundury khaki). nie 1500 dinarów.5 i 1 dinar oraz 5. POLICJA Policja tunezyjska jest wzorowana na systemie organizacyjnym policji francuskiej. Zandarmeria natomiast dokonuje kontroli w obszarach wiejskich. Jednostka monetarna w Tunezji jest dinar (D). a skonczywszy na 4-dniowym safari samochodem terenowym po Saharze. .30 (zima). GRUPY WYCIECZKOWE Prawie wszystkie hotele w nadmorskich kurortach organizuja grupowe wycieczki na kazda kieszen i wedlug upodoban. podczas gdy zwykla policja (Surete) nosi mundury niebieskoszare. wypadku lub powiadomienia o planach kempingowych dokonuje sie na policji (Surete). ze bedzie otwarty w godzinach 8-12 i 15-18. 10. tym bardziej prawdopodobne.E . W Tunisie jest maly oddzial policji zenskiej. sa wywieszane w holu hotelowym.00 i 14.00-11. od 15 do 18.SWIETA PANSTWOWE-~~~~~ Banki sa otwarte od poniedzialku do czwartku w godzinach 8.30-15. 20 i 30 dinarów.30-21.00-16. Monety wystepuja w nominalach 0. 10.30 (lunch) oraz 19. 45 Avenue Habiba Burgiby. aby zaswiadczyc o liberalizmie Tunezyjczyków. MIEJSCA KULTU RELIGIJNEGO Chrzescijanie odwiedzajacy Tunezje moga uczestniczyc w mszy w katedrze przy Avenue Habiba Burgiby w Tunisie. w piatki 8.30 (latem). 5. 1.5 dinara. Muzea i obiekty archeologiczne sa otwarte od wtorku do niedzieli.00 i 13.186) ~~~-PIENIAVL.30-14. W modlitwach w meczetach moga brac udzial tylko muzulmanie. czesto sprawdzajac kierowców. Muzeum Bardo (patrz s.miejscowy punkt sieci Thomasa Cooka. zwykle od 9 do 12 i od 14 do 17. lecz im wiekszy sklep. W razie utraty lub kradziezy czeków Thomas Cook MasterCard pomocy udzieli Agence Tunisienne De Tourisme (ATT). Banknoty maja nominaly 1. Zgloszenia o przestepstwie.

Z chwila. Telegraf) jest dobrze rozbudowany i dziala sprawnie. nastepuje w calym kraju przyplyw odprezenia . Mozna tu odbyc tansza rozmowe telefoniczna niz z hotelu lub wyslac telegram. Jedynie chorzy.Dzien Edukacji 7 listopada . który polega na zakazie jedzenia.Dzien Niepodleglosci oraz Dzien Mlodziezy 9 kwietnia .Dzien Kobiet 15 pazdziernika .ramadan. Ramadan konczy sie swietem Id as-Seghir . w którym biora udzial cale rodziny i zaproszeni goscie. Oprócz swiat panstwowych sa takze swieta muzulmanskie.Rocznica przejecia wladzy przez Ben Alego. gdy wystrzal z dziala oglasza koniec dnia.e. kobiety w ciazy i podrózni nie podlegaja prawom postu. by uszanowac uczucia miejscowych.muzulmanski Nowy Rok oraz Maulid an-nabi . bardzo starzy i bardzo mlodzi. Inne glówne swieta muzulmanskie: Pierwszy dzien miesiaca muharram . Inne muzulmanskie swieto Id al-Kebir upamietnia gotowosc Abrahama do zlozenia ofiary ze swego syna Izaaka . picia. Dokladne daty podaje sie po ustaleniu przez wladze religijne w Mekce w Arabii Saudyjskiej nowej fazy ksiezyca. Urzedy pocztowe sa otwarte od poniedzialku do soboty od 7. Telefon. SWIETA PANSTWOWE Sklepy i firmy sa zamkniete w nastepujace swieta: 1 stycznia . kawiarni i restauracji jest w ciagu dnia zamknietych.dzien urodzin Mahometa. laczacy wszystkich muzulmanów w dniach wyrzeczenia i modlitwy. od 8 do 12 i od 15 do 18 zima. wiele sklepów. palenia i uprawiania seksu od wschodu do zachodu slonca.Nowy Rok 20-21 marca .D"ien Meczenników 1 maja . jednak w glebi kraju. pic lub palic w miejscach publicznych. Znaczki najlatwiej kupic w kioskach z gazetami i pocztówkami oraz w sklepach z pamiatkami. w którym to Mahomet uciekl z Mekki do Medyny. 30-dniowy okres postu. wyznaczane przez kalendarz ksiezycowy przyjety w islamie.Swieto Narodowe 13 sierpnia . W soboty urzedy dzialaja od 8 do 12 (krócej w miesiacu ramadanu)..rozpoczyna sie trwajace dlugo w noc ucztowanie. Najwazniejszy jest miesiac dziewiaty .30 do 13 latem. Male skrzynki pocztowe sa koloru zóltego. listy do Europy docieraja w ciagu 10-14 dni. Nie nalezy jesc. Poczta Glówna w Tunisie znajduje sie przy Rue Charles de Gaulle. z dala od turystycznych szlaków.Swieto Republiki 3 sierpnia .----------RADY PRAKTYCZNE ------ROK MUZULMANSKI Muzulmanski rok (oparty na kalendarzu ksiezycowym) dzieli sie na 12 miesiecy po 29 lub 30 dni.3-dniowym swietem panstwowym. POCZTA Tunezyjski system pocztowy PTT (Poczta. Era muzulmanska (hidzra) rozpoczela sie w 622 roku n. Atmosfery tej nie odczuwa sie specjalnie w nadmorskich kurortach.Miedzynarodowe Swieto Pracy 25 lipca .jest to takze 3-4-dniowe swieto panstwowe. a wiec przesuniete w stosunku do kalendarza gregorianskiego o okolo 11 dni. .

Bilety nalezy kupic w odpowiedniej kasie przed wyjazdem. Lokalne rozmowy kosztuja 100 milimów. - TAX'IPHONE ~. jadace ustalona trasa za ustalona z góry cene. 22). gdy w Wielkiej Brytanii jest czas letni. nastepnie 216 z Polski. podobnie jak w Europie Zachodniej. obiektach archeologicznych. nie ma róznicy czasowej pomiedzy Londynem a Tunisem.thomascook. na przyklad pilnujacy samochodu. 74 . Malych napiwków spodziewaja sie wszyscy swiadczacy drobne uslugi. Monastirem. NAPIWKI Kelnerzy i taksówkarze oczekuja napiwku w wysokosci 10-15%. 72 . TELEFONY Rozmowy z urzedu pocztowego PTT sa znacznie tansze niz z hoteli.___ 1_8_8)KOMUNIKACJA PUBLICZNA . Informacja: Association Tunisienne des Auberges de Jeunesse.Tunis. Na stronie internetowej www. dostepnych dla posiadaczy Miedzynarodowej Karty Schronisk Mlodziezowych. choc znalezienie ich postoju w miescie moze byc czasochlonne (patrz s. tel. Patrz takze s. wewnetrznych liniach lotniczych i hotelach. 78 .\lrv~~ "'.telefony komórkowe. 23). tak wiec w lecie. Na dluzszych trasach pomiedzy miastami kursuja louages.PODRÓZNI NIEPELNOSPRA WNI KOMUNIKACJA PUBLICZNA Samolotem Pomiedzy Tunisem.Kabis i rejon Dzarby.rejon Al-Kaf.rejon Kafsy. zas kody regionów (numery kierunkowe) to 71 . Pociagiem i autobusem W Tunezji jest dobra siec tanich polaczen kolejowych i autobusowych. Nowe krajowe lotnisko otwarto w 1994 roku w Tabarce. 22-23. Tauzar i Safakisem odbywaja sie loty liniami Tunisair i Tunisavia. 5-osobowe taksówki.rejon Safakisu. 09 . wrzucajac do automatu jednodinarowe monety. Taksówka i louage W miastach najlepszym sposobem przemieszczania sie dla cudzoziemców sa taksówki (patrz s. CZAS W Tunezji obowiazuje czas wczesniejszy o jedna godzine od czasu GMT. mozna dzwonic bezposrednio. 75 . TOALETY W Tunezji nie ma publicznych toalet (z wyjatkiem duzych stacji kolejowych PODRÓZE STUDENTÓW IMLODZIEZY Studenci ponizej 32 lat z legitymacjami studenckimi moga uzyskac znizki w muzeach.: 71-24 60 00. miedzynarodowy kod to 00. Dla zagranicznych rozmów w Tunezji . 76 . sa one szybkie i tanie. BP 320.rejon Kairuanu. 1015 Tunis. sa otwarte od 7 do 23. lub zlecic polaczenie telefonistce i zaplacic po ukonczeniu rozmowy. Dzarba. 1.Susa i Al-Mahdija. 10 Rue Ali Bach Hamba. W Tunezji jest siec schronisk mlodziezowych. 73 . choc uzyskanie informacji o rozkladzie jazdy wymaga czasu.com zamieszczane sa aktualne informacje o uslugach biur Thomasa Cooka. 77 .Pólnoc i Przyladek Bon z Hammametem i Nabulem.

niemieckim i wloskim. London WlH 9LJ (tel. czy nazywaja sie one Tourisme Information. Susie. w celu znalezienia czystej toalety najlepiej jest udac si~ do najblizszej restauracji lub hotelu. Papier toaletowy nie zawsze jest w toalecie. Stalekwycieczkowy outhernFerries S .: (069) 23 18 91/2). Syndicat d'Initiative lub inaczej.. Kafsie. Duzie. 60329 Frankurt am Main (tel.: (0211) 84218) i Am Hauptbanhof 6. W USA nalezy skontaktowac sie z ambasada Tunezji. Lyon (tel.: (1) 47 427267) i 12 Rue de Seze. 4000 Diisseldorf(tel. Tauzar. ADRESY INFORMACJI TURYSTYCZNEJ W róznych czesciach swiata znajduja sie Tunezyjskie Biura Turystyczne. z wyjatkiem kilku plazowych hoteli. wiec trzeba miec przy sobie chusteczki higieniczne. Al-Dzem. Haumat as-Suk i Dzardzisie. Kanalizacja nie funkcjonuje dobrze. Nabulu. Hammamecie. Kairuanie. 1515 Massachusetts Avenue. rzadko mozna spotkac podjazd dla wózków inwalidzkich. zawsze sa oznaczone czerwono-niebiesko-zielonym szyldem. Bizercie. W biurach tych mozna otrzymac foldery i mapy w jezyku angielskim. PODRÓZNI NIEPELNOSPRAWNI Udogodnienia dla podróznych niepelnosprawnych sa bardzo niewielkie. W Tunezji Biura turystyczne znajduja sie w Tunisie. ale nie ma w nich mozliwosci rezerwacji. francuskim. W Londynie takie biuro znajduje sie przy 77a Wigmore St. we Francji przy 32 Avenue del'Opera.: 0171-224 55 61). np. do których nalezy wrzucic zuzyty papier. Al-Kaf. Niezaleznie od tego. Tabarce. dlatego w toaletach znajduja sie kosze na smieci. które chetnie przesla foldery i mapy dotyczace swego kraju.: 78 52 35 86) oraz w Niemczech przy Stein Strasse 23. NW Washington De 20005 (teL: 202-862 18 50). Monastirze. Al-Hana Beach i Marhaba Beach w Susie.- RADY PRAKTYCZNE ------- i lotnisk). 75002 Paris (tel. Nefcie.

as-Suk(Haumat (Tuuis) Domas-Seghir116. 52107 Kuskus 97 iSztuki 38-39 Gammarth Eneasz Golf FAteban 168 153 Haumat cmentarz Plaze Korale Kulturalne Haumatpodrózne123185.Autruches53186 D88.TE> A --------J TNDEKS-----------97 Foki Bizuteria 91 Ghar Bu 15. ss.156-157Tt'adycji CmentarzIchkeul119. Chemtoual-Kebir178Regia) Ekonomiarzymska63park Dar askiniowców)Allah143 Czeki Hedma.Polowan142124-126 BordzBen21.kapitolinska DzabalRegia13. (Kabis) Laznie Szambi. Corlieille184-185 60Centrum Dzabal 12493Saturna Jazda Amfitryty 47 Plac 168--169110-111.97 Wegetarianie I . narodowy (Al-Mahdija) i115 Miedzynarodowe Charydzyci14047. Dyskoteki.94.130122183126 Gharbi i100 Piwo G144(Przyladek)145i126 91 83 58 Herliata 6132-33.131muzeum Ekologiczne104park16.91171 125 Capwyscigial-GhariaKebili narodowy50161kuchnia wojskowy dania Woda GigthisWiatrów104Senat Bizerta 60--61 Bu 24 Dzarbastolowapicia14381 140 Chergui158--159 130--131 Daktyle Oust75187 I Laznie Ludowych 77 publiczna) Hajdraal-Ku30-31 184 Burgiba. Jezioro do (Gammarth) Elektrycznoscrzymski Swiatynia Bil' Hammametrzymska(Bulla n Fahilandna 61 Jazda koniach169 Dzabal Szambi 10.kabarety Dzardzis 118. Bulla Wodospadu Negm Afryka 96-97. as-Suk) 134 Gazety94-95. Libijsko-punickie Owady 151.151idesbawoly(Bulla DzieciKsarów1381152-53.wódkiJugurta Dywany Burgiba48 119.13947167 Góra Cheriat.nurkowanie 91 40 Cza. Chenini16748.91139 DzabalJallouli.142186 Dom al-Kebir60-63 139 Jedzenie 90 Habib 8-9 Glebokie Meczetmuzeum (Utyka) 47(Bulla Islam daktylowe Duz Dugga 72punicki Dzieciece as-Suk iAl Burgiba. 145 Amfiteatr4915211 Dydona 86-87. 63 (Al-Kar) Jemaaal-Melb47.(Utyka) Historia160Alid4058--59 Ceramikllna51dynastia164-173 Hafsydów. Domostwa 10-11 (j Muzeum Wodne Palmy Afryka 128--129.139 145 Wielki 184109 144-145 162-163 Bordz 164-173 123 Guermessa91Bourguiba 9.188Andresynagoga H76. Flora Festiwale44. Regia) Tunezyjska (laznia Godzinyptaków12616792-93 Zycie Ichkeul.97. Dcchrat Zaghuan Hannibalotwarcia Jezioro Tunetanskie Galitou Dizerta Dehibat Tunezji Francuskikluby138.kosciól 170-173 Licyniusza Medyna Dzabal az-Zitouna Wielblady 60 Góry Grilia. Gide.1257335 75.15592-93 50.121 Dararodowy126Muzeum 40 luauzuleum 47 Ednocne al-Kebir 130-1311 napoje Kasba Restauracjerowerach (Monastir) 47 (Safakis) (Tauzar) CCheliika(Duirat) 122 (Al-KaOfaunatroglodytów 31 Jemaa Hammam[chkeul Bordz (Dzabal garncarstwo Wina (Tunis) Ghomrassen[chkeul)159 Jara Bordz Cyklopów 49 (Strusi Dar Cillium51iRegba164-167. Douirat(wies)kawaw126 160 Regia)RybFort)62-63173 Geografia 52-53.47iimeczet 5358.

134 12-13 (Kartagina) 43 Katedra St Vincent de Paul (Tunis) 34 Kebili 97 Kelibia 56 Kemping 181 Kerkenna. (hammam) 145 Laznie (termy) Antoniusa Piusa Laznie Cyklopów 440--53 Pólnocny Tell 10 Promy samochodowe Kerkuan 56-57 Kesra 83 (Dugga) 91 (Kartagina) 43 180-181 Przepisy celne 182-183 .146.~~~~~~~~~~~~-INDEKS~~~~~~~~~- @ Laznie Laznie Laznie 188 Letnie (Thuburho 91 Narodowe Muzeum Jezyk Glówne slowa i zwroty 88. 116. Kino 155 Klimat 11. Ludwika Kultura kafska 12 Polityka i rzad 14-15 Rzemiosla 152-153 Sufizm 107 Tradycje Tunezyjski jaskiniowców charakter (Haumat Muzeum as-Suk) 126 Sztuki 178--179 Podrózujace kobiety 18--19 Policja 186 Polityka i rzad 14-15 Polowanie 161 Polowy. 14fi Kubba Sidi Bu Ali (Nefta) 105 Krajobraz 10-11 Ksar Ghilane 136-137 Kasr Haddada 126 Ksar Lemsa 83 Ksar Metameur 138 kamieniolomy 48. 86~87. 65-69 Baseny Aghlabidów 65 Meczet Beja 68 Meczet Fryzjera 68 Meczet Trojga Drzwi 67 iTradycji Sztuki 50-51 Korbus 57. 188 Ludzie i kultura Architektura muzulmanska 70-71 Berberowie 12. 188 Koralowe Koralowe 122 rafy 50 Wybrzeze 44. sport 160 Poludniowa Tunezja 128-129. 186 Muzea i obiekty archeologiczne Muzeum Muzeum i Tradycji Sztuki Sztuki rzymskich willi 43 Wzgórze Byrsa 43 Karty platnicze 185 Muzeum kasby (Susa) 79 i Tradycji (Tunis) 30-31 Ludowych Przepisy 183 Podróz koleja 22-23. 149 Kairuan 54. 145 20.jaskinie La Goulette (Haik al-Wadi) 40 83 Les Auguilles 49 Lezard Rouge (Czerwona La Marsa 40 Las w Kesra Metlaoui 103 Mid"s 103-104. 188 Krajowe linie lotnicze 97. 103.143 Mapy 184 patrz takze Spis tresci Marmurów o Oazy 94. 42-43 Carthage-Hannibal 42 Kartaginska dzielnica 43 Katedra sw. Plaze 144-145. wyspy 54. 145. 143 Medenin (Madanijin) 130 Madzarda. 181-182 Komunikacja publiczna Majus) 108 Licyniusza Zimowe 184-185 Slowniczek 184 Jugurta góra stolowa (Tunis) 28-29 Narty wodne 163 Neapolis 76 Autobusy 23. rzeka 10 Tatawin) 119 Ogrody Rajskie (Tauzar) 109 Oliwkowe Wybrzeze 21. 142 Mareth 133 Matmata 128-129 Matmata Jedid 132 Medeina 102-103. 158 Plywanie 163 Plywanie z maska 50. 113 Meczet Burgiby 75 Medyna 75 Ribat Harthema 74 Wielki Meczet 74 Z8\vija Sidi Duib 75 Rzymskich Willi (Kartagina) 43 Parki narodowe i wizy 152 139 Paszporty Perfumy 180 (Al-Hauarja) 56 Kalaa Kasba (Hajdra) 96 Kapitolinska swiatynia swiatynia swiatynie (Dugga) 91 Kapitolinska Kapitolinskie Jaszczurka) 103.100-101. wyspy 51 Abbada 68-69 Zawija Sidi Sahab 68 Kamieniolomy . 71 Miejsca kultu religijnego 158. 143 K Kabis 122-123 Meczet Muzeum Ludowej Bulbaba 122 i grób Louages 22. 188 Podróz koleja 22-23. 107 Kultura arabska 12 Mauzoleum Muhammadia 81 18. 72 i Tradycji Ludowych (Kabis) 122 L Laznia publiczna N Nabul 76. 146 Libijsko~punickie Mauzoleum Meczet Beja (Kairuan) 68 Meczet Golibrody (Kairuan) 68 Meczet Kasby (Tunis) 32 Meczet Sidi Bu Machluf (Al-Kaf) 99.104. 103. 54 Oued al-Oudei 113 Oued Faouara 63 Ousseltia 82 Medyna 67-68 Studnia Baruta 68 Wielki Meczet Sidi Ksar Ouled Soltane 127 Ksur 121 Kulturowy szok 19 Melita 72 Menzel (wies) 122 Metameur 130 p Panstwa Maghrebu Paralotnie 160 Park Archeologiczny 10 Ukby 66-67 Zawija Sidi Abid al-Ghariani Zawija 67 Sidi Amor L La Galite. 115 Meczet Meczet Sidi Jusuf Trojga Drzwi Pieniadze Pilau 48 Pilka nozna 185-186 160 49 Plaza R'Mel 145 Pl aza Zouiraa (Thuburbo Majus) 108 (Subajtila) 107 Kartagina 36-37. 140-141 Oddzial Legii Cudzoziemskiej (Fum Sidi Kafsa 95 Kaftany 148. 179. Ludwika 43 Laznie Antoninusa Ateban (Dugga) 91 Lotniska i uslugi lotnicze (Tunis) 32 (Kairuan) 67 Meczety 18. 163 Poczta 187 Podróz Podróz do Tunezji samochodem samochodu terenowe 180-181 Wynajecie 186 Monastir 74-75 rodziny 75 22. 180. (Thuburbo Majus) 108 Lowienie gabek 51 Nefta 104-105. 138. 140-141 M Maktar 83. 153 N agle wypadki 183 Napiwki 188 42-43 Narodowe Muzeum Archeologiczne 116-134 Port al-Kantaui Pólnocna Tunezja 76. 183 Samochody 137 42-43 Narodowe Muzeum Archeologiczne 43 Park Archeologiczny 120-121 Festiwale 156-157 Islam 15. 188 Taksówki 23. 188 Podróze sluzbowe Kaskady wodospadu (Tamerza) 108 Kasr al-Ajn 104 Kasserine 97 Katedra sw. 110-111. 146. 188 Loty ze spadochronem 162 Louages 22.

107spolecznosc Muzeum Spacery52kasby75184. 73.76107 Wielki al-Dzaridmlodziezowe Okolice Targ Przyladek Bon 20. Meczet pomiedzi Targi (Kartagina)181Allah Ogrody Dar W Zawija (Kartagina) WysokityKabistarg17979 ZakupywodneSaturna 32-33. Turystyczna74160 Sport 79Rajskie Utyka Ubezpieczenieinformacja Z(A1-Mahdija) Sklepy Dom (Nefta) Telewizja148-15321. Francuska18. Studenckie30-31108. 68 (Kairuan) (Monastir) Letnie 108-109 107 30-41 Teatr 21.186Merkw'Cgo10.Jusuf35113 Podróze 38-37.97 35 TTijmade129104. 107 Tlumaczeniaambasada SokolnictwoSztuki Punicki 77 Zakwaterowaniepiasku (Hammamet)Vincent 88-115 de10.6010894 Zaghuankomunikacji Wynajmowanie178-179 SubajtilaMeczet163 184-185 Brytyjska Rzymskie podróze Targi OsmanAbidWitalisa141 TelefonyWodospadu185Piusa ZawijaCheriat. wielbladach potrz Tunis 20.35 . 54. 21 uslugiONAT-u W glebi 26-35(Susa) deawijatkaninna 32.192) ----------INDEKS-----------al-Dzarid la posie Z125 SidiiLaznie 148 Jemaa Meczet4332 145 U Tijani cmentarz Ribat Studnia wyspy Waluta 161188meczet140. Zoo Godziny49Cook. 58 i ZawijaTurków 32. Bardo Sidikapitolinskie Strusi Meczet 78-79 Willa Meczet138.51. 108 DarksówkiSt23.kraju50.Majus)Szatt 67 SwiatyniaAbd31(Kairuan) Wielbladzi183.42-43 Zembra.30-31(Wielki Place Dzieci Sufizm 150-151 ladzie 151-152 68-67 SzottKasby 32 SzattPaul71188-189 1081.35174-177muzeum Katedrazlotników Swiatyniespecjalistyczne Zawija 15081Wschodni 49 Wyroby 32--33.145183178 TamerzaAntoninusa Slone Tellsw.(Safakis) Windsurfing Victoire Targowanie 179.rs. 14834 Toale Tauzar 35kapitolinska Szczepienia (Kebili) Bazylika Sahab SportyBenzLaznie1889418635 Susa Si Szott) Termy 160-163109 109 ThomasAz-.162 88. samochodunaforum Srodki Jemaaambasada161 Hotele 185-186 iZydowska188183 Swiatynia 28-29 129.5949161 TellsekretariatAmor50 85108 Abbada al-Kadrija (Thuburbo :&atokaErgotwarcia162--163 Thuburbo 9132(Kairuan) publicznej Meczet Kemping109.35 Wielkial-Gh. (Dugga)159wzgórzach Zajtuna54.134 Rue Muzeum Tradycji Tinja Meczet184 149 Zeglowanie Merkurego Swiatynia PamiatkiezAz-Zajtuna Madrasy Swieta (Muzeum zawija 150-151az-Zitouna Targ ~eglowaniesluzbowe151 Medyna Zeglowanie1051010. iwakacyjne 1'~ Fort148-149 Sel-GharianiMajus Hotele jaskiniowców Uzdrowiska 68 68-69 Z108 Zimowe Wycieczki(Kairuan)40-43 Narodowe)78-79.radio Wielki 15534Zitouna10835 Zwyczaje Baruta Wyrobyjeziora21.88Volieresbiura32161 Wielki Sidi(Sbe"-tla) (Monastir)Sidi22.138-139 108-107 Suki 189 109 Tenis 32. 35 Meczety 32-33 Targ Sidi Douib 32--33.

90 zl .27.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->