geoinżynieria geoinżynieria

Projektowanie i wykonywanie ścian szczelinowych
1. Wprowadzenie
Ściany szczelinowe są to betonowe lub żelbetowe konstrukcje, formowane w szczelinie wygłębionej w gruncie. Zwykle stateczność ścian szczeliny wycinanej w gruncie zapewnia zawiesina bentonitowa, niekiedy jest to roztwór polimerowy lub zawiesina twardniejąca. Wykonawstwo ścian szczelinowych należy do specjalistycznych robót geotechnicznych; wymaga zaawansowanej wiedzy i doświadczenia. Ściany szczelinowe są stosowane powszechnie w budynkach z głębokimi podziemiami oraz w budownictwie komunikacyjnym, zwłaszcza w robotach tunelowych w miastach (metro, arterie dla samochodów ukryte pod terenem). W takich obiektach pełnią one funkcję konstrukcji oporowych. Są jednostronnie odkopywane, z pozostawieniem kilkumetrowej części utwierdzonej w gruncie. Przy odsłonięciu ściany dużej wysokości niezbędne jest dodatkowe rozparcie albo zakotwienie na jednym lub kilku poziomach. W kraju mamy kilka firm, które wyspecjalizowały się w budowie ścian szczelinowych. Wiedza i doświadczenie kadry technicznej wykonawców są na ogół na wysokim poziomie. Celem referatu jest przedstawienie tych wiadomości, które mogą interesować przede wszystkim inwestorów i projektantów.

Rys. 1. Podstawowe elementy i wymiary ściany szczelinowej [19]: 1 – ścianki prowadzące, 2 – rozparcie ścianek, 3 – element rozdzielczy, 4 – sekcja pierwotna, 5 – sekcja wtórna, 6 – teowa, 7 – sekcja kolejna, A – rzędna ścianek prowadzących, B – grubość nominalna ściany, Bw – szerokość wykopu szczeliny, L – długość sekcji, D – głębokość szczeliny, H – wysokość ściany

2. Charakterystyka ścian szczelinowych
W szczelinie jest formowana żelbetowa ściana, złożona z oddzielnie wycinanych w gruncie i betonowanych sekcji. Powszechnie stosowane ściany mają grubość 60 i 80 cm. Narzędziami do wycinania w gruncie szczelin o takiej szerokości dysponują krajowi wykonawcy. W konstrukcjach z kondygnacjami o normalnej wysokości (2,5 ÷ 3,5 m) na ogół wystarcza ściana grubości 60 cm. W przypadku większej wysokości kondygnacji lub dużego rozstawu rozpór albo kotwi konieczne jest użycie ściany o grubości 80 cm; te grubsze ściany stosuje się też w robotach tunelowych. Grubość mniejsza niż 60 cm nie jest zalecana przy formowaniu ściany z betonu zbrojonego, układanego metodą kontraktor. Szczeliny węższe od 60 cm mogą być przydatne do formowania ścian z prefabrykatów osadzanych w zawiesinie twardniejącej, brak jednak zainteresowania ścianami z prefabrykatów. Powodują to względy transportowe i trudności w manipulowaniu na placu budowy ciężkimi, wielkowymiarowymi elementami. Szczeliny o szerokości 50 i 40 cm przeważnie służą do budowy ekranów przeciwfiltracyjnych. Zapotrzebowanie na ściany o grubości większej od 80 cm jest sporadyczne. Najgrubsza ściana wykonana w Polsce ma 100 cm (hotel HYATT w Warszawie). W budownictwie komunikacyjnym stosuje się niekiedy ściany z sekcji o przekroju złożonym: teowym lub dwuteowym. Są to przypadki, gdy ściana obciążona jest poziomo siłami wywołującymi duże zginanie, a możliwości rozparcia lub kotwienia są ograniczone. Ścianę z sekcjami o przekroju teowym wykonano w Warszawie na stacji metra Dworzec Gdański, gdzie w wysokiej hali stacyjnej ściana rozparta była płytą denną i stropem obiektu, bez stropu pośredniego nad peronem. Ścianę z sekcjami o przekroju dwu-

Rys. 2. Podstawowe elementy i wymiary ściany szczelinowej [19]: 1 – ścianki prowadzące, 2 – rozparcie ścianek, 3 – element rozdzielczy, 4 – sekcja pierwotna, 5 – sekcja wtórna, 6 – teowa, 7 – sekcja kolejna, A – rzędna ścianek prowadzących, B – grubość nominalna ściany, Bw – szerokość wykopu szczeliny, L – długość sekcji, D – głębokość szczeliny, H – wysokość ściany

teowym wykonano w konstrukcji oporowej Dolnośląskiej Trasy Średnicowej w Katowicach. Ściany szczelinowe można wykonywać bardzo blisko istniejących budowli. Odległość ta wynika głównie z wymagań wykonawczych. Sprzęt powszechnie używany do budowy ściany, z uwagi na jego gabaryty, wymaga oddalenia krawędzi szczeliny od lica budowli o co najmniej 30 cm. Taka też odległość jest potrzebna do umieszczenia ścianki prowadzącej, spełniającej rolę prowadnicy, chwytaka i podstawy sprzętu użytego do for-

GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 43

Ściany szczelinowe stacji metra kotwione w górnej części i rozpierane w dolnej 3. Ściana szczelinowa jest odsłaniana w trakcie pogłębiania wykopu podziemia lub obiektu komunikacyjnego. dotyczy to równości powierzchni. 2. Wyjątkowo wykonuje się również ściany w odległości od budynku mniejszej niż 30 cm. Aby właściwie zaprojektować konstrukcję ze ścian szczelinowych wskazane jest przeanalizowanie stanu obciążeń w różnych stadiach budowy i użytkowania. przy budowie trzykondygnacyjnego podziemia (10 m głębokości) budynku przy ul. Analiza warunków gruntowych. tym zwiększa się zagrożenie obwału gruntu lub defektów betonu ściany. ale wchodzi w skład budowli i jest jej elementem wykonywanym w początkowej fazie robót. Zmienne mogą też być warunki obciążenia parciem wody.geoinżynieria geoinżynieria mowania ściany. jakości betonu . Zależnie od obciążenia poziomego ściany i jej sztywności stosuje się różne podparcia poziome. również jako konstrukcyjne elementy budowli. 1. Stawia się wówczas wyższe wymagania techniczne. Przy małej długości sekcji skraca się czas odsłonięcia podłoża fundamentów przyległego budynku do 3 ÷ 4 godzin.głównie jego wodoszczelności. gdy niezbędne jest obniżenie jej poziomu lub ciśnienia na czas robót ziemnych. Ustalenie schematów statycznych w poszczególnych fazach robót. gdy jego fundament ma szeroką odsadzkę. Fot. 6. Ściana szczelinowa może stanowić obudowę wykopu. które po zakończeniu robót budowlanych pozostaje niewykorzystane. szczelności styków sekcji ściany. Sekcję trzeba betonować natychmiast po zakończeniu głębienia i wstawieniu szkieletu zbrojeniowego. Określenie wielkości obciążenia naziomu w czasie robót budowlanych i docelowego. 4. obniża się też bezpieczeństwo budowli bezpośrednio przyległych do szczeliny. 7. Większa odległość szczeliny od istniejącego budynku może być potrzebna w przypadku. Konsekwencją tego jest zmiana warunków obciążenia ściany w kolejnych fazach budowy. 5. Ocena wpływu budowy projektowanej konstrukcji na istniejące budowle i określenie niezbędnych zabezpieczeń lub wzmocnień. 2. Jest to jednak dość kosztowne zabezpieczenie wykopu. np. Długość sekcji wynosi na ogół 5 ÷ 7 m. Z tego faktu wynika potrzeba przeanalizowania wielu schematów statycznych oraz stanów obciążeń parciem gruntu (czynnym i spoczynkowym). Analiza warunków wodnych. Mokotowskiej w Warszawie. Autor w takiej sytuacji postępuje wg poniższego schematu: 1. Opracowanie metody budowy konstrukcji. wykonano ścianę w odległości 16 cm od fundamentu kamienicy posadowionej około 2 m poniżej terenu. Określenie wielkości obciążeń ściany szczelinowej pochodzących od zabudowy istniejącej lub możliwej do wykonania w przyszłości. W skrajnym przypadku. Rozpory rurowe ścian i naroża oraz usztywnienie szczytowej ściany szczelinowej fragmentem stropu w poziomie „0” 44 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) . 3. Obecnie powszechnie odchodzi się od takich rozwiązań i wykorzystuje ściany szczelinowe. Fot. Im dłuższa jest sekcja. kotwienie iniekcyjnymi kotwami gruntowymi lub rozpieranie stropami (albo rozporami rurowymi) kondygnacji podziemnych. 8. Dlatego przy budynkach stosuje się krótkie odcinki sekcji. Ustalenie miejsca ustawiania żurawi obsługujących budowę. Ściana szczelinowa jest wykonywana sekcjami wzajemnie do siebie przylegającymi. spełniającą swoją funkcję tylko do czasu wykonania konstrukcji podziemia. najlepiej odpowiadające rozwarciu chwytaka. Projektowanie konstrukcji ze ścian szczelinowych Ściana szczelinowa na ogół nie stanowi samodzielnej konstrukcji.

i 70 cm. W garażach podziemnych wysokość kondygnacji jest mała. na ogół poniżej 3 m. Najistotniejsze jest określenie sposobu podparcia. najczęściej budowanymi na przełomie stuleci. W obiektach o regularnych kształtach i umiarkowanej odległości przeciwległych ścian (do 30 m) stosuje się rozpory metalowe (fot. 1). Potrzeba większego zagłębienia. Rozpoznanie podłoża powinno sięgać około 5 m poniżej przewidywanego poziomu posadowienia ściany szczelinowej. Takie pogłębienie na ogół sięga do 1 m. Opracowanie szczegółowych specyfikacji technicznych. Defekt na nieodkrywanej powierzchni ściany pozostanie niedostrzeżony i nie będzie naprawiony. przyjmując. Po zakończeniu robót przestają pełnić swą funkcję techniczną. przy rozpiętości kilkunastu metrów. 13. może on być dostrzeżony dopiero po odkopaniu ściany i dopiero wówczas naprawiony. a przemieszczenia się sumują. dogodne do prowadzenia robót ziemnych. Trzeba pamiętać. Opracowanie projektu monitorowania budowy i przyległych obiektów. Celem jest określenie kolejności robót i wszystkich niezbędnych działań. 14. Pozwala to uzyskiwać wysokie na 5 ÷ 5. Wymaga to jednak komentarza. wzmocnić fundament i/lub usztywnić konstrukcję starego budynku. Rozpory wykonuje się z rur stalowych. Wówczas wskazane jest w czasie głębienia wykopu wykonywanie co drugiego stropu. Jej zakotwienie w podłożu w normalnych warunkach nie powinno być mniejsze od 4 m.geoinżynieria geoinżynieria 9. 2). Obecnie administracja budowlana niechętnie akceptuje kotwienie. rozparcia stropami podziemia. Ściana szczelinowa odsłonięta wykopem do pierwszego poziomu doznaje przemieszczenia. Zaprojektowanie konstrukcji współdziałających w czasie budowy i docelowo (np. połączenie płyty dennej ze ścianą). nawet pięciokondygnacyjnych podziemi. w której stropy kondygnacji podziemnych stanowią rozparcie ścian szczelinowych (rys. np. trzy-. usytuowanym w odległości mniejszej od 1 m od krawędzi fundamentu. Skutki tego osiadania i unoszenia należy przeanalizować i jeśli to niezbędne. 3. Przed rozpoczęciem robót ziemnych ściana szczelinowa powinna być zwieńczona oczepem żelbetowym. ułatwiające wprowadzenie i pracę ciężkich maszyn do robót ziemnych. 12. to zmniejszenie o 15 ÷ 20% przekroju betonu w strefie ściskanej może decydować o wytrzymałości przekroju. zawieszone na wspornikach ściany lub bezpośrednio o gniazdo oporowe przytwierdzone do ściany szczelinowej. Coraz powszechniej buduje się podziemia metodą stropową. W takim przypadku ściana szczelinowa ma schemat statyczny belki wspornikowej. Dokumentacja powinna zawierać przekroje geotechniczne wzdłuż miejsca lokalizacji ścian szczelinowych oraz podawać szczegółowy opis gruntów i ich parametry. Przy projektowaniu ściany wspornikowej należy pamiętać o przewężeniu przekroju betonu w poziomie łączenia płyty fundamentowej ze ścianą szczelinową. Zestawiając to z wykopem głębokim na 10 lub 15 m. Istotny wpływ mają także zmiany poziomu wody gruntowej. w celu uzyskania lepszej współpracy sąsiednich sekcji. Choć to przewężenie znajduje się powyżej strefy największego momentu zginającego. które zapewnią bezpieczeństwo. Po wykonaniu wykopu kolejnego poziomu ściana doznaje dalszego odkształcenia. 11. przy większej rozpiętości. W latach 90. GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 45 . Rozpory umieszczane są poziomo i wspierane o poziome oczepy z dwuteowników (fot. istotnych dla ustalenia wytężenia. W powszechnym przekonaniu metoda stropowa daje większą pewność oparcia obudowy niż inne zabezpieczenia. kotwy gruntowe. niż określono obliczeniami stateczności obudowy. W większości przypadków sąsiadują one bezpośrednio z istniejącymi obiektami. Konstruowanie ściany szczelinowej. podpory tymczasowe stropów rozpierających. umożliwiającego przejęcie reakcji od sił poziomych. drzew i zieleni. szczelinowe kotwiono iniekcyjnymi kotwami gruntowymi (rys. wykonanie zbieracza lub ujęcia wody. że kotwy na ogół wychodzą poza granice parceli. ale pozostają na terenie sąsiada i będą w przyszłości stanowiły poważne utrudnienie w robotach fundamentowych i podziemnych. utwierdzonej w gruncie. Przy wielokondygnacyjnych podziemiach trzeba to sumowanie uwzględniać przy określaniu osiadania gruntu za ścianą i fundamentu przyległego budynku. Określenie parcia gruntu pochodzącego z poszczególnych jego warstw.5 m przestrzenie pod stropem. Obliczenia statyczne wg wszystkich schematów. najczęściej ceglanych lub gruzobetonowych. Rozpoznanie podłoża i wód gruntowych jest niezbędne do ustalenia warunków wykonywania wykopów i ewentualnego zakresu czasowego obniżenia poziomu lub ciśnienia wody gruntowej. uzbrojenia podziemnego. Ad 2. Niektóre z tych punktów warto rozwinąć lub skomentować. natomiast wskazane jest 5 m. Niezbędne rozpoznanie należy przeprowadzić do głębokości około 10 m poniżej dna wykopu. 3). Rozpoznanie powinno umożliwiać opracowanie projektu odwodnienia. powodujące osiadanie terenu. Zadaniem projektującego jest ustalenie metody budowy.: rozpory. Dobór przekroju ściany i uzbrojenia. Wykopy o małej głębokości mogą być wykonywane bez kotwienia i rozpierania ściany szczelinowej. wynika z częstej praktyki lokalnego pogłębiania wykopu. zaś pominięte stropy trzeba później wykonywać na rusztowaniach. Po zabetonowaniu stropu skurcz betonu powoduje dodatkowe przemieszczenie o kilka milimetrów. na której wykonywana jest inwestycja. Ad 1. Zadaniem zwieńczenia jest ograniczenie względnych przemieszczeń sekcji i zapobieżenie rozszczelnieniu styków oraz zapewnienie bezpieczeństwa sek- Fot. 15. nie uwzględnionego w projekcie. Stare obiekty mają zwykle jedną kondygnację podziemną i są posadowione na głębokości 2.50 m poniżej terenu. Najczęściej ściany szczelinowe stosuje się przy budowie dwu-. najczęściej o średnicy 50 cm. że ściana jest zagłębiona w grunt około 5 m poniżej dna wykopu.20 ÷ 2. 3). Oparcie rozpór o poziome oczepy z dwuteowników zawieszonych na ścianie szczelinowej cji z lokalnym defektem w betonie. Ad 3. Czasowe odciążenie i odprężenie podłoża w miejscu głębokiego i rozległego wykopu powoduje kilkumilimetrowe unoszenie terenu przyległego. rysuje się zagrożenie bezpieczeństwa „staruszka”. Stropy są opierane na tymczasowych podporach ze słupów stalowych i pali lub baret posadowionych poniżej poziomu płyty dennej. na ławach fundamentowych. 10. Ad 4.

aby określić rozmiar zjawiska i wpływ na konstrukcję podziemia. wykonanie stropu pod -3. Wraz z unoszącym się dnem podnoszą się słupy podpór tymczasowych. b . pochłaniającego duże ilości materiałów budowlanych. W takim przypadku przestrzeń garażowa nie ma stałych stropów pośrednich i stanowi halę o wysokości do 10 m. Zaleca się dokonywanie pomiarów ruchów pionowych słupów w trakcie pogłębiania wykopu. a nawet zarysowania konstrukcji. 5). Barety stanowią łączniki stropów i przekazują poziome siły rozpierające ściany. Ułatwia to zbudowanie ramp zjazdowych wzdłuż szerokości podziemia. Tylko drogą gromadzenia i analizowania wyników z budowanych obiektów będzie można przewidzieć wielkość przemieszczeń w różnych gruntach i ustalić zalecenia dla projektantów. Pomiary dokonane w obiektach metra posadowionych w iłach wskazują. • nadziemna część budynku jest przez jakiś czas oparta na podporach tymczasowych. należy dążyć do szybkiego jej obciążenia. Tej zmianie sposobu podparcia towarzyszą odkształcenia budowli i trudne do przewidzenia siły oraz deformacje.wykonanie stropu pod -3. W podziemiach o kształcie wydłużonego prostokąta stosuje się podział garażu na dwie części ze stropami przesuniętymi o ½ kondygnacji. Dla pełnego obrazu „korzyści” należy mieć świadomość. Wówczas wykonuje się wstępny wy- 46 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) . równocześnie w nadziemnej części można podjąć budowę wyższych kondygnacji. a dopiero po wykonaniu płyty dennej i słupów docelowych kondygnacji podziemia ciężar budynku zostanie przez nie przejęty i wówczas zostaną usunięte podpory tymczasowe. Wskazane jest wykonanie w połowie wysokości ściany wieńca żelbetowego. Rys. bowiem przez długi okres to obciążenie jest przekazywane głębiej fundamentami podpór tymczasowych.pogłębienie wykopu. na których wspierają się stropy. W związku z tak znaczną wysokością hali ściany szczelinowe muszą mieć grubość co najmniej 80 cm. Wieniec ten można wykorzystać do zawieszenia i oparcia rozpór. W przypadku bardzo rozległych wykopów. Do niedawna tego problemu nie dostrzegano. Przy metodzie stropowej należy się liczyć z odkształceniami stropów. umożliwiającym odsłonięcie ścian szczelinowych na tak znaczną wysokość. W wyniku usuwania gruntu z podziemia.geoinżynieria geoinżynieria W podziemiach garażowych budynków o małych wymiarach unika się ramp zjazdowych i stosuje wielopoziomowe parkowanie na platformach lub paletach transportowanych windami. i górnego. Autorowi znane są dwa przypadki zastosowania takiej metody budowy (wieżowiec TP SA i hotel HYATT w Warszawie). odciążeniu ulega podłoże. Rozwiązaniem jest zastosowanie w strefie przesunięcia stropów podpór tymczasowych z baret zabetonowanych. 3. Schemat metody stropowej przy stropach przesuniętych o ½ kondygnacji • jeśli płyta denna jest układana na iłach pęczniejących. c . aż do poziomu najwyższego stropu podziemia.zabetonowanie fundamentu i stropu pod -2 Rys. oba potwierdziły przewagę niedogodności nad korzyściami. a i te mogą być niewystarczające. Wykonuje się wtedy pośrednie rozparcie z rur stalowych. że to uniesienie może osiągać kilkucentymetrowe wartości w centralnej części wykopu i nieznaczne przy ścianie szczelinowej.wykonanie podpór tymczasowych i stropu pod -1. d. Towarzyszy temu unoszenie dna wykopu w jego centralnej części. aby ograniczyć deformację podłoża. konieczne staje się wówczas użycie sekcji o przekroju teowym. związanego z wywozem mas ziemnych. korzystając z podpór tymczasowych. • wznosząc kondygnacje nadziemne utrudnia się. każda łączy bowiem tylko półpiętra. że: • na małym placu budowy trzeba jednocześnie zapewnić funkcjonowanie i obsługę transportową dwóch frontów robót:dolnego.wykop do poziomu stropu pod -1. Strop w poziomie terenu nie jest dostatecznym rozparciem. 4. Taki układ stropów bardzo komplikuje budowę metodą stropową. Zapobiega on „klawiszowaniu” sekcji ściany i przeciwdziała rozszczelnieniu styków. W przypadku analizowanej metody nie można wykorzystać ciężaru wznoszonego budynku. które są usuwane po wykonaniu płyty fundamentowej.wykop przez dwie kondygnacje. Kolejność robót w podziemiu: a . szczególnie wyższych kondygnacji podziemia. jeśli pozwalają na to warunki. Taka możliwość „przyspieszenia” budowy jest szczególnie chętnie forsowana przez inwestorów. Metoda stropowa umożliwia prowadzenie robót w dwóch kierunkach (top and down): w części podziemnej pogłębianie wykopu i budowę coraz niżej położonych kondygnacji. f . a nawet uniemożliwia obsługę żurawiami kondygnacji podziemnych. wykorzystuje się budowaną konstrukcję podziemia do oparcia rozpór (rys. e .

Rozparcie ścian szczelinowych o stropy budynku wykonanego w centralnej części wykopu Fot. żuraw powinien mieć własny fundament. 5. Taśmy rekomendować można w ścianach grubszych. Ad 7. wywołane naciskiem jego fundamentów. Podparcie stropu kondygnacji podziemnej na słupie tymczasowym. Uzbrojenie główne powinno być wykonane z prętów żebrowanych o średnicy większej od 20 mm. Zaleca się stosowanie prętów grubszych i rozstawionych co kilkanaście centymetrów. i 12. Należy przeanalizować możliwość wybudowania w przyszłości obiektu w sąsiedztwie ściany szczelinowej i taką ewentualność uwzględnić w schemacie obciążeń w stanie docelowym. Te zagadnienia są obszernie omówione w publikacjach [8]. Szkielet zbrojeniowy należy konstruować tak. 6. przekazujący obciążenie w strefę poniżej klina odłamu obciążającego ścianę szczelinową. zachowując wspornikowy schemat statyczny ściany szczelinowej. Ad 5. • zawiesia z prętów zbrojeniowych. aby nie wywołać obciążenia szkodliwego dla budowanej konstrukcji. Koncentracja uzbrojenia utrudnia otulenie zbrojenia. albo rozpierania wymaga opisania odpowiednim schematem statycznym. • uchwyty do zaczepienia lin dźwigu wstawiającego szkielet do szczeliny. Kilka poniższych uwag może być przydatnych. Słup podpory tymczasowej osadzony w barecie. Fot. Dopiero po zbudowaniu centralnej części podziemia w tym jamistym wykopie zakłada się rozpory. aby nie doznał on trwałej deformacji podczas podnoszenia z pozycji leżącej i obracania do pozycji pionowej. Ad 11. Wybierając rozwiązanie tańsze. Liczba tych schematów może być duża. w których beton lepiej wypełnia szczelinę. W szkielecie zbrojeniowym należy przewidzieć miejsce na wprowadzenie rury wlewowej betonu (kontraktor). Każda z faz odsłaniania ściany szczelinowej lub kotwienia. Pręty wystające ze stropu posłużą do połączenia ściany i słupów żelbetowych. aby nie tworzyć przeszkód w równomiernym rozpływaniu się betonu w szczelinie. Ad 9. Cieńsza ściana wymaga większej ilości zbrojenia. Jeśli taka lokalizacja jest nieunikniona. wykonywanych w drugiej kolejności Fot. Jeśli w pobliżu ściany szczelinowej znajduje się budowla. jak również możliwe do wystąpienia obciążenie terenu po zakończeniu robót budowlanych. W węższej szczelinie trudniej rozpływa się beton i z tego powodu częstsze są przypadki jego defektu. Następnie w centralnej części pogłębia się wykop do pełnej głębokości. i 10. służące do zawieszenia szkieletu na ściankach prowadzących. Na schemacie pokazano rozwiązanie możliwe do zastosowania. Trzeba zachować symetrię obciążeń. gdy zdjęcie rozpory jest dopuszczone przed zabetonowaniem stropu znajdującego się w poziomie rozparcia. W ścianach o grubości 60 cm newralgiczną strefę stanowią styki sekcji z wbudowaną taśmą uszczelniającą. ale przy ścianie szczelinowej zachowuje się przyporę z gruntu. to z kolei utrudnia rozpływanie się betonu. Szkielet powinien mieć również: • elementy dystansowe zapewniające otulinę zbrojenia (najczęściej są to betonowe rolki nałożone na poziome pręty). trzeba się liczyć z gorszą jakością. Należy określić obciążenie terenu w pobliżu ściany szczelinowej złożonymi materiałami lub ciężkimi pojazdami. trzeba bowiem przeanalizować wszystkie możliwe stany obciążenia. Ad 6. Względy ekonomiczne skłaniają projektantów do rezygnacji ze ścian o grubości 80 cm na rzecz tańszych – o grubości 60 cm. 7. 4. Należy unikać ustawiania żurawia wieżowego na terenie w pobliżu ściany szczelinowej. Ad 8.geoinżynieria geoinżynieria kop do głębokości rzędu 4 m na całej powierzchni. albo maszynami budowlanymi. podpiera stropy kondygnacji podziemia Fot. • pręty usztywniające szkielet. Pręty główne nie powinny być odginane. Ściany szczelinowe rozpierane o stropy budynku wykonanego w centralnej części wykopu GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 47 . [17]. do obciążeń ściany trzeba wprowadzić parcie poziome.

że zabieg był nieskuteczny i trzeba go ponowić. a wręcz szkodliwe w konstrukcjach formowanych w gruncie metodą kontraktor. Po pierwsze. Uzbrojenie do łączenia stropów i płyty dennej ze ścianą szczelinową 48 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) . w sprawie warunków technicznych. może wypełnić szczelinę. przewidziane do włączenia w strop lub płytę. od skurczu betonu). jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie (w tym tunele i inne podziemne części obiektów komunikacyjnych) i do dziś nie został zniesiony. Niestety taki warunek znalazł się w Rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z roku 2000. że pręty te. Może się też okazać. należy ścianę zabetonować w pełni. dlatego też trudno oczekiwać utwierdzenia w takim połączeniu. Działania naprawcze wymagają wtedy usunięcia tynku. Metoda budowy w rozległym wykopie z wykorzystaniem centralnej części podziemia do rozparcia ścian szczelinowych Rys. ale całkiem nieuzasadnione żądanie takiego betonu w częściach podziemnych. 6). zabetonowane w ścianie. dodatkowe pręty swą plątaniną utrudniają rozchodzenie się betonu w szczelinie. opłynąć i otoczyć zbrojenie oraz wypchnąć zawiesinę bentonitową ze wszystkich miejsc. a po ich zakończeniu powtórnego otynkowania. Konstruktorzy budowlani projektujący wnętrze podziemia często starają się zapewnić utwierdzenie stropu lub płyty dennej w ścianie szczelinowej. można je przykryć panelami przytwierdzanymi na śruby i demontowanymi w razie potrzeby. aby w obszarze styku betonu starego z nowym były one proste. umożliwią powstanie mikroszczeliny. W tym celu szkielet zbrojeniowy ściany szczelinowej dozbrojony zostaje prętami kotwiącymi (nr 1 i 2 na rys. W połączeniu płyty dennej ze ścianą może pojawić się kapilarne podsiąkanie wody. Ściana otynkowana utrudnia odnalezienie nieszczelności. Zaleca się stosowanie w połączeniach płyty dennej ze ścianą szczelinową elementów umożliwiających uszczelnienie styku w przypadku przenikania wody. szczególnie gdy ściana wykazuje zawilgocenia wymagające naprawy. Pręty łącznikowe. układany metodą kontraktor (bez wibrowania). a dopiero po jej odkopaniu wykonać odpowiedni otwór np. a po każdej interwencji niezwłocznie założony. Jeśli względy estetyczne wymagają gładkich powierzchni. Na ścianie bez tynku łatwo można ustalić poszukiwane miejsce. Tylko taki beton. Ściany szczelinowe w pomieszczeniach podziemia nie powinny być tynkowane. metodą przewiercenia. są zagięte i osłonięte arkuszami styropianu. nienarażonych na agresywne działanie środowiska drogowego. Taka potrzeba często się pojawia. pochodzącej z gruntu pod fundamentem. Beton do formowania ścian szczelinowych powinien być wytworzony z użyciem kruszywa naturalnego i mieć konsystencję ciekłą. Po odkopaniu ściany pręty te należy odgiąć i połączyć ze zbrojeniem stopu lub płyty dennej. mających za zadanie wytworzenie w ścianie otworu na całej jej grubości. szczególnie ze strefy styku sekcji i miejsc z koncentracją zbrojenia. Ad 13. Błędem jest wymaganie stosowania betonu mostowego do ścian szczelinowych (na kruszywie łamanym). często przy takich połączeniach obserwuje się zawilgocenie ściany na wysokości kilku centymetrów ponad betonem płyty dennej. Panel może być wielokrotnie zdejmowany. Jeśli otwór w ścianie jest niezbędny. Po drugie. nie jest praktycznie możliwe takie odgięcie prętów. Krzywizna pozostająca po odginaniu spowoduje. Jest bezspornie właściwe wymaganie takiego betonu w nadziemych elementach konstrukcji obiektów mostowych. np. 5. Służą temu rurki Rys.geoinżynieria geoinżynieria Nie należy wbudowywać w szkielety zbrojeniowe skrzynek szalunkowych lub bloków styropianowych. Nie zaleca się stosowania takiego połączenia. 6. prostując się pod obciążeniem (np. w celu wprowadzenia kanalizacji lub innej instalacji. co może spowodować złe zabetonowanie ściany.

Teren robót powinien być wyrównany i oczyszczony z urządzeń obcych. przeznaczenie i oddalenie od wykopu. Powierzchnia terenu wymaga takich zabiegów. Budowa ścian szczelinowych Wykonanie ściany poprzedzają prace przygotowawcze. np. Niebawem zostaną one udostępnione pod adresem www. Konieczne jest więc monitorowanie ośrodka gruntowego i poziomu wody oraz obiektów znajdujących się w strefie oddziaływania budowy. zasięg strefy oddziaływania wykopu Rodzaj gruntu bezpośredniego oddziaływania wykopu ½ Hw ¾ Hw Hw pośredniegooddziaływań wykopu 2 Hw 3 Hw 5 Hw Wykop w piaskach Wykop w glinach Wykop w iłach Tab 1. 7÷9 20 ÷ 25 9 ÷ 11 25 ÷ 35 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 49 . i przesyłać zawiesinę rurociągami. 4. kotwienia pod budynkiem. Częstotliwość pomiarów powinna być uzależniona od postępu robót i przemieszczeń. Należy ją tak zlokalizować. służącego do ukształtowania powierzchni styku z kolejną sekcją. które umożliwią poruszanie się bardzo ciężkich maszyn (głębiarka. W bezpośrednim sąsiedztwie szczeliny nie mogą być składowane materiały i sprzęt niezwiązany z prowadzonymi robotami.pzwfs. aby nie uległy zawilgoceniu od wody deszczowej lub technologicznej. Orientacyjne wartości granicznych przemieszczeń zawiera tab. Prace związane z wykopami w sąsiedztwie ścian szczelinowych mogą szkodliwie wpływać na otoczenie miejsca robót. Wartości ostrzegawcze i alarmowe należy określać dla każdego budynku. że brak miejsca na wytwórnię zawiesiny. • sposób rejestracji i oceny wyników pomiarów oraz obserwacji. Przekopy należy zasypać gruntem mineralnym i dobrze zagęścić.geoinżynieria geoinżynieria FUKO i taśmy z bentonitem. Prace te należy przeprowadzić z dużą starannością. • sposób postępowania w przypadku przekroczenia wartości ostrzegawczych i alarmowych. • wartości ostrzegawcze i alarmowe. Od dokładnego wyznaczenia kształtu ścianek w pionie i planie zależy precyzja usytuowania lica ściany szczelinowej oraz właściwe umieszczenie szkieletu zbrojeniowego i elementów wyposażenia technologicznego. Odpowiedzialny za monitorowanie budowy i jej otoczenia jest kierownik budowy. Stopień wrażliwości budynku na deformacje zależy od jego wymiarów i usytuowania względem wykopu. Dobrze przygotowane specyfikacje sprzyjają uzyskaniu dobrej jakości robót i zmniejszają obszar możliwych sporów stron procesu inwestycyjnego. • rodzaje pomiarów i obserwacji. Aby ułatwić pracę projektantom Polskie Zrzeszenie Wykonawców Fundamentów Specjalnych rozpoczęło opracowywanie wzorcowych SST dla różnych robót fundamentowych. 1 [11]. Opracowanie SST wymaga wiedzy również z zakresu technologii robót. ponadto regulują zakres obowiązków i odpowiedzialności wykonawcy oraz sposób obmiaru wykonanych robót. Rodzaj konstrukcji przemieszczenia pionowe [mm]. Zakres i rodzaj pomiarów kontrolnych powinien być ustalany indywidualnie w zależności od potencjalnych zagrożeń. Pomiary należy wykonywać co najmniej po każdym zakończonym etapie robót. Rurki FUKO przeznaczone są do wtłaczania iniektu po stwierdzeniu nieszczelności. Monitorowanie powinno być przeprowadzane wg zasad ustalonych w odpowiednim dokumencie. w szczególności usytuowanie wnęk do połączenia ściany z płytą denną i stropami podziemia. Taśma zwilżona przed dociśnięciem jej betonem staje się nieskuteczna. Wrażliwość budynków na deformacje podłoża jest uzależniona od ich konstrukcji. Istotnym wyposażeniem budowy jest wytwórnia zawiesiny bentonitowej. Można w uproszczeniu przyjąć zasięg strefy oddziaływania wykopu w funkcji jego głębokości Hw wg tab. • wykaz prac budowlanych mających szczególne znaczenie dla zagrożenia bezpieczeństwa. określone w projekcie monitorowania wpływu robót na otoczenie. Wtedy trzeba ją zlokalizować w innym miejscu. Liczba punktów do pomiaru przemieszczeń pionowych budynku nie powinna być mniejsza od 6 dla budynków w strefie bezpośredniego oddziaływania wykopu i 4 dla budynków w strefie pośredniego oddziaływania wykopu. uwzględniając jego konstrukcję. Szczegółowe Specyfikacje Techniczne (SST) są dokumentem kontraktowym i precyzują wszystkie kwestie istotne do spełnienia warunków technicznych zaprojektowanej konstrukcji. Ad 15. stropy drewniane lub ceramiczne typu Kleina Budynki prefabrykowane lub murowane ze stropami gęstożebrowymi albo żelbetowymi Budynki o konstrukcji monolitycznej Tab 2. Ważny jest kierunek ścian nośnych. Na ściankach prowadzących oznacza się początek i koniec sekcji oraz położenie elementu rozdzielczego. mogące powodować: widoczne uszkodzenia 5÷7 zagrożenie konstrukcji 15 ÷ 18 Budynki murowane bez wieńców. odsłaniania fundamentów. równoległy lub prostopadły do krawędzi wykopu. W tej fazie robót należy wykonać zabezpieczenia lub wzmocnienia sąsiednich budynków oraz zrobić pomiary początkowe („zerowe”). przygotowanym na potrzeby określonej budowy. a kontrolę sprawuje inspektor nadzoru. oddalonym nawet o kilkaset metrów od budowy. żuraw gąsienicowy) oraz zapobiegną spływaniu wody opadowej i technologicznej w kierunku szczeliny.pl. marek stalowych do rozpór lub uzbrojenia pod głowice kotew gruntowych. 2 [11]. wyszczególnienie obiektów. pompowania wody gruntowej. znajdujących się również w gruncie. Kolejna czynność to budowa ścianek prowadzących. Powinien on zawierać szczegółowe opisy i instrukcje określające: • zakres monitorowania. Ad 14. Często plac budowy jest tak mały. a w miejscu głębienia szczeliny powinny być zapełnione piaskiem stabilizowanym cementem. Taśmy powinny być zakładane tuż przed betonowaniem. aby w czasie robót nie trzeba było jej przenosić. • sposób prowadzenia pomiarów oraz ich częstotliwość w powiązaniu z postępem robót.

Beton nie podlega zagęszczaniu. Nie można racjonalnie zwymiarować sekcji jeśli nie jest znany typ chwytaka. dlatego wymagana jest konsystencja ciekła mieszanki i odpowiednie kruszywo. Rozpoznanie podłoża jest punktowe. W przypadku kontynuowania betonowania bez podciągnięcia rury wlewowej można spowodować wypchnięcie zbrojenia ku górze. W praktyce jest to jednak rzadki przypadek. Głębienie szczeliny powinno przebiegać bez zbędnych przerw i przestojów. szczególnie narażone są strefy w pobliżu elementu rozdzielczego. Podział na sekcje oraz określenie kolejności wykonywania sekcji są możliwe dopiero po ustaleniu wykonawcy i określeniu parametrów narzędzi. a więc wszystkie przytwierdzone do niego elementy znajdą się na niewłaściwej wysokości. który posłuży do głębienia szczeliny. głównie w wyniku ścierania osadu bentonitowego ze ścian szczeliny i zbrojenia. bardzo wydłużona dniówka – nawet do 14 godzin dziennie). oddalenie od dozoru technicznego wykonawcy. W miarę wydobywania urobku należy uzupełniać zawiesinę tak. • kontrola wykonywania programu monitorowania. a ten – w wyniku tarcia o zbrojenie – unosi z sobą szkielet zbrojeniowy. Inspektor powinien być wyposażony w stosowne narzędzia. Do głównych zadań technicznych nadzorującego należą: • kontrola poprawności procesu technologicznego (np. metoda budowy. Uzyska się w ten sposób zakotwienie zbrojenia w dolnej warstwie betonu. działającego w oparciu o systemy jakości. umożliwiające mu wypełnienie tej bardzo odpowiedzialnej funkcji. Trudno przecież oczekiwać. w jakich prowadzone są prace (brak jeszcze pełnego zaplecza budowy. W robotach budowlanych o prostej i powszechnie stosowanej technologii specyfikacje techniczne mogą być pomocne inspektorowi nadzoru w stopniu wystarczającym. jej uzbrojenie. gdy beton już zachowuje nadany mu kształt. używanych przez samochody wywożące urobek ze szczeliny i grunt z wykopu. W trakcie podawania betonu poziom zawiesiny w szczelinie podnosi się i trzeba ją odpompowywać. Zarówno kształt szczęk chwytaka. Ważną sprawą jest także utrzymanie czystości w otoczeniu budowy i na ulicach. Zawiesina odzyskana ze szczeliny jest zanieczyszczona gruntem i betonem. Bezpośrednio po wygłębieniu sekcji szczeliny przystępuje się do formowania sekcji. Z tego powodu wskazane jest. są w interesie wykonawcy. W kilka godzin po zakończeniu betonowania. szkieletu zbrojeniowego i rury wlewowej do betonowania metodą kontraktor. który odbierając fragment robót zakrytych występuje w roli „przysięgłego”. jest wielce prawdopodobne. • udział w badaniach rutynowych i uzupełniających wykonywanych na budowie. Nie należy używać kruszywa łamanego. Najwięcej przypadków sytuacji nieprzewidzianych w projekcie lub mało precyzyjnie określonych dotyczy robót związanych z fundamentowaniem głębokim i robotami ziemnymi. zmierzające do rzetelnej pracy i dobrej jakości. Kilka rad praktycznych Robotami powinien kierować uprawniony inżynier o dużym doświadczeniu geotechnicznym. Stosuje się kruszywo naturalne. należy ją wymienić na właściwą. Wlewana na dno szczeliny mieszanka wypycha ku górze już ułożony beton. Otwieranie i zamykanie szczęk chwytaka jest wymuszane linami lub siłownikami hydraulicznymi. Szczególna jest rola inspektora nadzoru. które dzięki obłym kształtom ułatwia rozchodzenie się w szczelinie i otula zbrojenie. Rozwarcie szczęk chwytaka wynosi na ogół 280 lub 250 cm. Kolejne czynności to wstawienie elementów rozdzielczych. Dlatego wiedza i doświadczenie kierującego muszą być na wysokim poziomie. aby jej poziom nie obniżył się poza dozwoloną granicę. ze wskazaniem na 2 m. Autor projektu inwestorskiego powinien określić wymiary ściany. Wiedzę i doświadczenie geotechniczne powinien posiadać również inspektor nadzoru. Jeśli zawiesina pobrana z dna szczeliny nie spełnia wymagań. Powinna być bezpośrednio skierowana do oczyszczenia i regeneracji. aby po jego stwardnieniu zanieczyszczoną nadwyżkę usunąć. W trakcie betonowania górna część betonu ulega zanieczyszczeniu zawiesiną. że geotechnika nie będzie najsilniejszym obszarem jego wiedzy. wymagania co do kształtu i konstrukcji styków sekcji oraz sposób odkopywania i kotwienia lub rozpierania. Troska o podnoszenie jakości robót powinna też wynikać z inicjatywy wykonawcy. ale wyniki przenosi się na cały obszar. co sprzyja ułatwianiu sobie pracy kosztem jakości. pompą zatapialną i dolewanie do szczeliny zawiesiny właściwej. Styk uformowany elementem rozdzielczym będzie zapełniony betonem w czasie betonowania sąsiedniej sekcji. jak i ich rozwarcie wpływają na wymiar długości sekcji. Wynika to nie tylko z potrzeb estetycznych. aby nadzorujący budynek był specjalistą we wszystkich branżach objętych nadzorem. W przypadku trudnych technologii i skomplikowanych warunków gruntowych konieczne jest wsparcie inspektora specjalistą zatrudnionym tylko w czasie robót związanych z problematyką geotechniczną. Mieszanka betonowa powinna być dostosowana do technologii betonowania. Konieczne jest wbudowanie większej objętości betonu. aby opracowanie projektu wykonawczego ściany było pozostawione wykonawcy robót. lokalne odmienności. • zapobieganie przerwom i przestojom w trakcie robót. W rzeczywistości mogą wystąpić znaczne. usuwa się element rozdzielczy. • ocena zgodności warunków gruntowych z przyjętymi w projekcie. Przemieszczonego szkieletu nie uda się już zepchnąć na wymagany poziom. które klinuje się na zbrojeniu i pogarsza wypełnianie szczeliny. Wykonuje się to przez odpompowywanie zanieczyszczonej zawiesiny z dna szczeliny np.geoinżynieria geoinżynieria W Polsce głębienie szczeliny wykonuje się chwytakami opuszczanymi na żerdzi lub linie. wymagania materiałowe). Stosuje się chwytaki o szczękach wycinających przekrój prostokątny lub prostokątny z zaokrągleniami. jednak powinna ona pozostać zanurzona w betonie o co najmniej 1 m. Wynika to z trudności dokładnego opisania środowiska gruntowego. sposób betonowania. a ich wpływ na przebieg i bezpieczeństwo robót może być znaczący. ponad dno należy podciągnąć rurę wlewową o co najmniej 2 m. • przydatność sprzętu do wykonania zamierzonych robót. • stwierdzenie zgodności robót z projektem (wymiary. Działania inspektora nadzoru. ale przede wszystkim z obowiązku zapew- 50 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) . jakość zawiesiny bentonitowej. Po ułożeniu betonu na wysokość około 4 m. szkodliwie wpływającym na grunt. Rola nadzoru w przeciwdziałaniu takim tendencjom jest bardzo duża i powinna być doceniana przez zarządzających firmami budowlanymi. 5. motywowanego dążeniem do przekazywania dobrego produktu. wzorowane na wytwórczości przemysłowej. Źle dobrana mieszanka może spowodować niedostateczne wypełnienie szczeliny. naciąg kotwienia). • wymaganie wypełniania na bieżąco metryk i dokumentów sporządzanych przez wykonawcę. Należy tu uwzględnić szczególne warunki. tylko w określonych miejscach wykonano odwierty lub sondowania.

Sprawy bezpieczeństwa nie można lekceważyć. • stanowisko do mycia powinno być ukształtowane w formie rampy o wysokości 30 ÷ 50 cm i długości o co najmniej 2 większej od rozstawu skrajnych osi samochodu. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej Warszawa 2001 Zeszyt nr 139. Grzegorzewicz K. Inżynieria i Budownictwo nr 2/2000. Ruch ciężkich maszyn. Wydawnictwo ITB nr 376/2002. na odpowiednim ruszcie stalowym. Ochrona zabudowy w sąsiedztwie głębokich wykopów. [19] Warunki techniczne wykonywania ścian szczelinowych. Geotechniczne przyczyny katastrofy obudowy wykopu przy ul. • jezdnia rampy oraz wjazdu i zjazdu powinny mieć konstrukcję ażurową. Obudowa ścian głębokich wykopów. Chocimskiej w Warszawie. a jednocześnie dobrze funkcjonują myjnie z nawierzchnią z prętów zbrojeniowych co najmniej ∅32 mm. • najlepiej jeśli strumień wody wytryskuje ku górze spod ażurowej jezdni i ukośnie z dysz zmywających boczne powierzchnie kół. [9] Kłosiński B. strome skarpy wyrobiska drążonego przez ładowarki – to najpoważniejsze zagrożenia dla pracujących tam osób. IBDiM Informacje..09. w źle oświetlonym podziemiu. Szczególną ostrożność należy zachować podczas robót ziemnych prowadzonych pod stropem przy stropowej metodzie budowy podziemia.. odpowiedzialnego za czystość wyjeżdżających samochodów. Materiały Konferencji Urzędu Wojewódzkiego w W-wie 30. powinien być dogodny. miejsce robót zanieczyszczone urobkiem i zawiesiną bentonitową – to główne zagrożenia. [6] Grzegorzewicz K. Lekkie konstrukcje oporowe. jeśli przewidziano taką możliwość. czy między bliźniaczymi kołami nie uwiązł kamień lub inny przedmiot. O wpływie wykonywania wykopów głębokich na zabudowe sąsiednią. Materiały Konferencji Urzędu Wojewódzkiego w W-wie 30. [3] Grzegorzewicz K.. naciskiem jezdni rampy.. spaliny z silników napędzających maszyny. a po betonowaniu wyciąganie elementów rozdzielczych. Problemy budowy głębokich podziemi budynków użyteczności publicznej.09. sprzyjającą odkształcaniu się bieżnika w czasie przejazdu. Geodezyjny monitoring przemieszczeń obudowy wykopu i obiektów sąsiadujących. Szulborski K. Pyrak S..1998. Konferencja Naukowa „KRYNICA 2003”. w czasie inspekcji frontu robót po zakończeniu prac upadek bryły betonu podłoża stropu spowodował śmierć inżyniera wizytującego roboty. 06’99. aby można go łatwo i szybko oczyścić lub wymienić na pusty. [14] Prószyński W. Przemieszczenia kotwionych ścian szczelinowych. Niedostateczne oświetlenie. Przy projektowaniu myjni warto uwzględnić następujące zalecenia: • wyjazd z budowy powinien być tak usytuowany. Krzysztof Grzegorzewicz Instytut Badawczy Dróg i Mostów GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 51 . Inżynieria i Budownictwo nr 1/98. O budowie biurowca Fokus Filtrow w Warszawie. [7] Jarominiak A. Konstrukcyjne i realizacyjne przyczyny katastrofy obudowy wykopu budynku EUROPLEX w Warszawie.09. [16] Siemińska-Lewandowska A. Projektowanie obudów głębokich wykopów Seminarium GŁĘBOKIE WYKOPY NA TERENACH WIELKOMIEJSKICH Warszawa 19 listopada 2002. Zabezpieczenia głębokich wykopów XVI Ogólnopolska Konferencja WARSZTAT PRACY PROJEKTANTA KONSTRUKCJI Ustroń luty 2001.A. Nieodzowne jest urządzenie myjni kół samochodowych. Materiały Budowlane 08’2001 .1998. Pęski S. zbierających wodę i błoto. [8] Kłosiński B. • za rampą zjazdową powinno być obniżenie nawierzchni ze ściekiem zbierającym wodę ociekającą z umytego samochodu.. [18] Szulborski K. odpadające spod stropu elementy deskowania. [10] Lewandowska A. wysięki wody z gruntu. [12] Michalak H. • dostęp do pojemników pod rampami. Roboty związane z budową ścian szczelinowych i podziemi stwarzają wiele zagrożeń. pod warunkiem sumiennego wypełniania przez nich swoich obowiązków. Wysokiński L. • wjazd i zjazd nie powinny mieć spadku większego od 10%. operowanie wielkogabarytowymi szkieletami zbrojeniowymi. Monografia pod redakcją Witolda Prószyńskiego Politechnika Warszawska Instytut Geodezji Gospodarczej. wstawianie. Warszawa. [5] Grzegorzewicz K. Instrukcje Zeszyt nr 35 Warszawa 1992. Uruchomienie strumienia może być sterowane automatycznie. Seminarium GŁĘBOKIE WYKOPY NA TERENACH WIELKOMIEJSKICH Warszawa 19 listopada 2002. Materiały Konferencji Urzędu Wojewódzkiego w W-wie 30. Na jednej z budów. [2] Geodezyjny monitoring przemieszczeń podczas wznoszenia obiektów w głębokich wykopach. [11] Kotlicki W. Doświadczenia z obiektu EUROPLEX w Warszawie. Grzegorzewicz K. i inni Varsovie: La tour Telekomunikacja Polska S. Un siècle d’écrans de soutènements. Przegląd Budowlany nr 6/79. Travaux International nr 759 (12’99).geoinżynieria geoinżynieria nienia bezpieczeństwa przechodniów i pojazdów. [20] Wysokiński L.. W miarę przetaczania się kół wzdłuż rampy strumień wody co najmniej 2 razy obmywa obwód opony i boczne powierzchnie każdego koła. [4] Grzegorzewicz K. Ocena przemieszczeń kotwionych ścian szczelinowych stacji metra „CENTRUM” i „ŚWIĘTOKRZYSKA”. Woźniak M. Konferencja BUDOWNICTWO PODZIEMNE 2000 Kraków 25-27 września 2000. Bulletin des laboratoires des Ponts et Chaussées nr 227 (7-8/2000). [17] Siemińska-Lewandowska A.. autor mgr inż. Głębokie wykopy na terenach zabudowanych. [15] Siemińska-Lewandowska A. WKŁ 1999. Kłosiński B. albo ręcznie przez pracownika obsługującego myjnię.  Referat został wygłoszony podczas XX Jubileuszowej Ogólnopolskiej Konferencji WARSZTATY PRACY PROJEKTANTA KONSTRUKCJI – Wisła 2005 LITERATURA: [1] Delattre L. [13] Narzymski S. aby wszystkie samochody wyjeżdżające z wykopu musiały przejechać przez myjnię. który przy szybkiej jeździe może być wyrzucony z dużą energią. Pracownik odpowiedzialny za czystość wyjeżdżających samochodów powinien również sprawdzać. Naprawa i wzmacnianie ścian szczelinowych XVI Ogólnopolska Konferencja WARSZTAT PRACY PROJEKTANTA KONSTRUKCJI Ustroń luty 2001.1998. która jednocześnie nie może powodować zatoru wyjeżdżających samochodów. Naprawa i wzmacnianie ścian szczelinowych. • zadowalające efekty daje natrysk wody z dysz ręcznie kierowanych przez pracowników równocześnie obsługujących prawą i lewą stronę myjni.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful