geoinżynieria geoinżynieria

Projektowanie i wykonywanie ścian szczelinowych
1. Wprowadzenie
Ściany szczelinowe są to betonowe lub żelbetowe konstrukcje, formowane w szczelinie wygłębionej w gruncie. Zwykle stateczność ścian szczeliny wycinanej w gruncie zapewnia zawiesina bentonitowa, niekiedy jest to roztwór polimerowy lub zawiesina twardniejąca. Wykonawstwo ścian szczelinowych należy do specjalistycznych robót geotechnicznych; wymaga zaawansowanej wiedzy i doświadczenia. Ściany szczelinowe są stosowane powszechnie w budynkach z głębokimi podziemiami oraz w budownictwie komunikacyjnym, zwłaszcza w robotach tunelowych w miastach (metro, arterie dla samochodów ukryte pod terenem). W takich obiektach pełnią one funkcję konstrukcji oporowych. Są jednostronnie odkopywane, z pozostawieniem kilkumetrowej części utwierdzonej w gruncie. Przy odsłonięciu ściany dużej wysokości niezbędne jest dodatkowe rozparcie albo zakotwienie na jednym lub kilku poziomach. W kraju mamy kilka firm, które wyspecjalizowały się w budowie ścian szczelinowych. Wiedza i doświadczenie kadry technicznej wykonawców są na ogół na wysokim poziomie. Celem referatu jest przedstawienie tych wiadomości, które mogą interesować przede wszystkim inwestorów i projektantów.

Rys. 1. Podstawowe elementy i wymiary ściany szczelinowej [19]: 1 – ścianki prowadzące, 2 – rozparcie ścianek, 3 – element rozdzielczy, 4 – sekcja pierwotna, 5 – sekcja wtórna, 6 – teowa, 7 – sekcja kolejna, A – rzędna ścianek prowadzących, B – grubość nominalna ściany, Bw – szerokość wykopu szczeliny, L – długość sekcji, D – głębokość szczeliny, H – wysokość ściany

2. Charakterystyka ścian szczelinowych
W szczelinie jest formowana żelbetowa ściana, złożona z oddzielnie wycinanych w gruncie i betonowanych sekcji. Powszechnie stosowane ściany mają grubość 60 i 80 cm. Narzędziami do wycinania w gruncie szczelin o takiej szerokości dysponują krajowi wykonawcy. W konstrukcjach z kondygnacjami o normalnej wysokości (2,5 ÷ 3,5 m) na ogół wystarcza ściana grubości 60 cm. W przypadku większej wysokości kondygnacji lub dużego rozstawu rozpór albo kotwi konieczne jest użycie ściany o grubości 80 cm; te grubsze ściany stosuje się też w robotach tunelowych. Grubość mniejsza niż 60 cm nie jest zalecana przy formowaniu ściany z betonu zbrojonego, układanego metodą kontraktor. Szczeliny węższe od 60 cm mogą być przydatne do formowania ścian z prefabrykatów osadzanych w zawiesinie twardniejącej, brak jednak zainteresowania ścianami z prefabrykatów. Powodują to względy transportowe i trudności w manipulowaniu na placu budowy ciężkimi, wielkowymiarowymi elementami. Szczeliny o szerokości 50 i 40 cm przeważnie służą do budowy ekranów przeciwfiltracyjnych. Zapotrzebowanie na ściany o grubości większej od 80 cm jest sporadyczne. Najgrubsza ściana wykonana w Polsce ma 100 cm (hotel HYATT w Warszawie). W budownictwie komunikacyjnym stosuje się niekiedy ściany z sekcji o przekroju złożonym: teowym lub dwuteowym. Są to przypadki, gdy ściana obciążona jest poziomo siłami wywołującymi duże zginanie, a możliwości rozparcia lub kotwienia są ograniczone. Ścianę z sekcjami o przekroju teowym wykonano w Warszawie na stacji metra Dworzec Gdański, gdzie w wysokiej hali stacyjnej ściana rozparta była płytą denną i stropem obiektu, bez stropu pośredniego nad peronem. Ścianę z sekcjami o przekroju dwu-

Rys. 2. Podstawowe elementy i wymiary ściany szczelinowej [19]: 1 – ścianki prowadzące, 2 – rozparcie ścianek, 3 – element rozdzielczy, 4 – sekcja pierwotna, 5 – sekcja wtórna, 6 – teowa, 7 – sekcja kolejna, A – rzędna ścianek prowadzących, B – grubość nominalna ściany, Bw – szerokość wykopu szczeliny, L – długość sekcji, D – głębokość szczeliny, H – wysokość ściany

teowym wykonano w konstrukcji oporowej Dolnośląskiej Trasy Średnicowej w Katowicach. Ściany szczelinowe można wykonywać bardzo blisko istniejących budowli. Odległość ta wynika głównie z wymagań wykonawczych. Sprzęt powszechnie używany do budowy ściany, z uwagi na jego gabaryty, wymaga oddalenia krawędzi szczeliny od lica budowli o co najmniej 30 cm. Taka też odległość jest potrzebna do umieszczenia ścianki prowadzącej, spełniającej rolę prowadnicy, chwytaka i podstawy sprzętu użytego do for-

GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 43

Analiza warunków wodnych. Ustalenie miejsca ustawiania żurawi obsługujących budowę. 2. tym zwiększa się zagrożenie obwału gruntu lub defektów betonu ściany. 3. ale wchodzi w skład budowli i jest jej elementem wykonywanym w początkowej fazie robót. Zmienne mogą też być warunki obciążenia parciem wody. Rozpory rurowe ścian i naroża oraz usztywnienie szczytowej ściany szczelinowej fragmentem stropu w poziomie „0” 44 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) . Projektowanie konstrukcji ze ścian szczelinowych Ściana szczelinowa na ogół nie stanowi samodzielnej konstrukcji. Większa odległość szczeliny od istniejącego budynku może być potrzebna w przypadku. Im dłuższa jest sekcja. 2. gdy jego fundament ma szeroką odsadzkę. również jako konstrukcyjne elementy budowli. Jest to jednak dość kosztowne zabezpieczenie wykopu. Opracowanie metody budowy konstrukcji. Długość sekcji wynosi na ogół 5 ÷ 7 m.geoinżynieria geoinżynieria mowania ściany. które po zakończeniu robót budowlanych pozostaje niewykorzystane. Ściana szczelinowa jest wykonywana sekcjami wzajemnie do siebie przylegającymi. Określenie wielkości obciążenia naziomu w czasie robót budowlanych i docelowego. szczelności styków sekcji ściany. Fot. W skrajnym przypadku. 7. Konsekwencją tego jest zmiana warunków obciążenia ściany w kolejnych fazach budowy. kotwienie iniekcyjnymi kotwami gruntowymi lub rozpieranie stropami (albo rozporami rurowymi) kondygnacji podziemnych. dotyczy to równości powierzchni. Obecnie powszechnie odchodzi się od takich rozwiązań i wykorzystuje ściany szczelinowe. najlepiej odpowiadające rozwarciu chwytaka. Aby właściwie zaprojektować konstrukcję ze ścian szczelinowych wskazane jest przeanalizowanie stanu obciążeń w różnych stadiach budowy i użytkowania. Mokotowskiej w Warszawie. Ściana szczelinowa jest odsłaniana w trakcie pogłębiania wykopu podziemia lub obiektu komunikacyjnego. Stawia się wówczas wyższe wymagania techniczne. obniża się też bezpieczeństwo budowli bezpośrednio przyległych do szczeliny. Ustalenie schematów statycznych w poszczególnych fazach robót. Sekcję trzeba betonować natychmiast po zakończeniu głębienia i wstawieniu szkieletu zbrojeniowego. wykonano ścianę w odległości 16 cm od fundamentu kamienicy posadowionej około 2 m poniżej terenu. przy budowie trzykondygnacyjnego podziemia (10 m głębokości) budynku przy ul. 4. np. Z tego faktu wynika potrzeba przeanalizowania wielu schematów statycznych oraz stanów obciążeń parciem gruntu (czynnym i spoczynkowym). gdy niezbędne jest obniżenie jej poziomu lub ciśnienia na czas robót ziemnych. Dlatego przy budynkach stosuje się krótkie odcinki sekcji. Autor w takiej sytuacji postępuje wg poniższego schematu: 1. jakości betonu . Ściana szczelinowa może stanowić obudowę wykopu. Analiza warunków gruntowych. 1. 8. Fot. Wyjątkowo wykonuje się również ściany w odległości od budynku mniejszej niż 30 cm. Określenie wielkości obciążeń ściany szczelinowej pochodzących od zabudowy istniejącej lub możliwej do wykonania w przyszłości. 6. Ściany szczelinowe stacji metra kotwione w górnej części i rozpierane w dolnej 3. Zależnie od obciążenia poziomego ściany i jej sztywności stosuje się różne podparcia poziome. Ocena wpływu budowy projektowanej konstrukcji na istniejące budowle i określenie niezbędnych zabezpieczeń lub wzmocnień. spełniającą swoją funkcję tylko do czasu wykonania konstrukcji podziemia. Przy małej długości sekcji skraca się czas odsłonięcia podłoża fundamentów przyległego budynku do 3 ÷ 4 godzin. 5.głównie jego wodoszczelności.

natomiast wskazane jest 5 m. GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 45 . Istotny wpływ mają także zmiany poziomu wody gruntowej. Celem jest określenie kolejności robót i wszystkich niezbędnych działań. Rozpoznanie podłoża i wód gruntowych jest niezbędne do ustalenia warunków wykonywania wykopów i ewentualnego zakresu czasowego obniżenia poziomu lub ciśnienia wody gruntowej. 10. Ad 2. Wymaga to jednak komentarza. w celu uzyskania lepszej współpracy sąsiednich sekcji. Najczęściej ściany szczelinowe stosuje się przy budowie dwu-. Trzeba pamiętać. Rozpoznanie podłoża powinno sięgać około 5 m poniżej przewidywanego poziomu posadowienia ściany szczelinowej. kotwy gruntowe. Opracowanie szczegółowych specyfikacji technicznych. 3). na której wykonywana jest inwestycja. nawet pięciokondygnacyjnych podziemi. nie uwzględnionego w projekcie. trzy-. Stare obiekty mają zwykle jedną kondygnację podziemną i są posadowione na głębokości 2. w której stropy kondygnacji podziemnych stanowią rozparcie ścian szczelinowych (rys. szczelinowe kotwiono iniekcyjnymi kotwami gruntowymi (rys. W garażach podziemnych wysokość kondygnacji jest mała. to zmniejszenie o 15 ÷ 20% przekroju betonu w strefie ściskanej może decydować o wytrzymałości przekroju. najczęściej o średnicy 50 cm. Choć to przewężenie znajduje się powyżej strefy największego momentu zginającego. 13. W latach 90. Rozpory wykonuje się z rur stalowych. 12. Stropy są opierane na tymczasowych podporach ze słupów stalowych i pali lub baret posadowionych poniżej poziomu płyty dennej. Zadaniem zwieńczenia jest ograniczenie względnych przemieszczeń sekcji i zapobieżenie rozszczelnieniu styków oraz zapewnienie bezpieczeństwa sek- Fot. Przed rozpoczęciem robót ziemnych ściana szczelinowa powinna być zwieńczona oczepem żelbetowym. Ad 1. 3. a przemieszczenia się sumują. niż określono obliczeniami stateczności obudowy. np. usytuowanym w odległości mniejszej od 1 m od krawędzi fundamentu. Takie pogłębienie na ogół sięga do 1 m. Najistotniejsze jest określenie sposobu podparcia. Rozpoznanie powinno umożliwiać opracowanie projektu odwodnienia. Obecnie administracja budowlana niechętnie akceptuje kotwienie. przy większej rozpiętości. zaś pominięte stropy trzeba później wykonywać na rusztowaniach. powodujące osiadanie terenu. rysuje się zagrożenie bezpieczeństwa „staruszka”. Zadaniem projektującego jest ustalenie metody budowy. że ściana jest zagłębiona w grunt około 5 m poniżej dna wykopu. przyjmując.5 m przestrzenie pod stropem. Zestawiając to z wykopem głębokim na 10 lub 15 m. Defekt na nieodkrywanej powierzchni ściany pozostanie niedostrzeżony i nie będzie naprawiony. istotnych dla ustalenia wytężenia. wykonanie zbieracza lub ujęcia wody. podpory tymczasowe stropów rozpierających. 15. Pozwala to uzyskiwać wysokie na 5 ÷ 5. połączenie płyty dennej ze ścianą). na ogół poniżej 3 m. Ad 3. Coraz powszechniej buduje się podziemia metodą stropową.geoinżynieria geoinżynieria 9. przy rozpiętości kilkunastu metrów. 1). Przy projektowaniu ściany wspornikowej należy pamiętać o przewężeniu przekroju betonu w poziomie łączenia płyty fundamentowej ze ścianą szczelinową. Wykopy o małej głębokości mogą być wykonywane bez kotwienia i rozpierania ściany szczelinowej. Rozpory umieszczane są poziomo i wspierane o poziome oczepy z dwuteowników (fot. dogodne do prowadzenia robót ziemnych. Skutki tego osiadania i unoszenia należy przeanalizować i jeśli to niezbędne. Przy wielokondygnacyjnych podziemiach trzeba to sumowanie uwzględniać przy określaniu osiadania gruntu za ścianą i fundamentu przyległego budynku. Niezbędne rozpoznanie należy przeprowadzić do głębokości około 10 m poniżej dna wykopu. Dokumentacja powinna zawierać przekroje geotechniczne wzdłuż miejsca lokalizacji ścian szczelinowych oraz podawać szczegółowy opis gruntów i ich parametry. 2). 11. Po zakończeniu robót przestają pełnić swą funkcję techniczną. wzmocnić fundament i/lub usztywnić konstrukcję starego budynku.50 m poniżej terenu. rozparcia stropami podziemia. W większości przypadków sąsiadują one bezpośrednio z istniejącymi obiektami. może on być dostrzeżony dopiero po odkopaniu ściany i dopiero wówczas naprawiony. Wówczas wskazane jest w czasie głębienia wykopu wykonywanie co drugiego stropu. W obiektach o regularnych kształtach i umiarkowanej odległości przeciwległych ścian (do 30 m) stosuje się rozpory metalowe (fot. Ad 4. i 70 cm. Opracowanie projektu monitorowania budowy i przyległych obiektów. Obliczenia statyczne wg wszystkich schematów. Niektóre z tych punktów warto rozwinąć lub skomentować. Oparcie rozpór o poziome oczepy z dwuteowników zawieszonych na ścianie szczelinowej cji z lokalnym defektem w betonie.: rozpory. utwierdzonej w gruncie. że kotwy na ogół wychodzą poza granice parceli. W powszechnym przekonaniu metoda stropowa daje większą pewność oparcia obudowy niż inne zabezpieczenia. Po wykonaniu wykopu kolejnego poziomu ściana doznaje dalszego odkształcenia. ułatwiające wprowadzenie i pracę ciężkich maszyn do robót ziemnych. Po zabetonowaniu stropu skurcz betonu powoduje dodatkowe przemieszczenie o kilka milimetrów. na ławach fundamentowych. drzew i zieleni. Dobór przekroju ściany i uzbrojenia. Zaprojektowanie konstrukcji współdziałających w czasie budowy i docelowo (np. wynika z częstej praktyki lokalnego pogłębiania wykopu. zawieszone na wspornikach ściany lub bezpośrednio o gniazdo oporowe przytwierdzone do ściany szczelinowej. Konstruowanie ściany szczelinowej. najczęściej ceglanych lub gruzobetonowych. W takim przypadku ściana szczelinowa ma schemat statyczny belki wspornikowej. Czasowe odciążenie i odprężenie podłoża w miejscu głębokiego i rozległego wykopu powoduje kilkumilimetrowe unoszenie terenu przyległego. umożliwiającego przejęcie reakcji od sił poziomych. które zapewnią bezpieczeństwo. najczęściej budowanymi na przełomie stuleci. uzbrojenia podziemnego. ale pozostają na terenie sąsiada i będą w przyszłości stanowiły poważne utrudnienie w robotach fundamentowych i podziemnych. Ściana szczelinowa odsłonięta wykopem do pierwszego poziomu doznaje przemieszczenia. 14. Potrzeba większego zagłębienia. Określenie parcia gruntu pochodzącego z poszczególnych jego warstw.20 ÷ 2. Jej zakotwienie w podłożu w normalnych warunkach nie powinno być mniejsze od 4 m. 3).

W przypadku analizowanej metody nie można wykorzystać ciężaru wznoszonego budynku.geoinżynieria geoinżynieria W podziemiach garażowych budynków o małych wymiarach unika się ramp zjazdowych i stosuje wielopoziomowe parkowanie na platformach lub paletach transportowanych windami. W przypadku bardzo rozległych wykopów. Dla pełnego obrazu „korzyści” należy mieć świadomość. a nawet uniemożliwia obsługę żurawiami kondygnacji podziemnych. a nawet zarysowania konstrukcji. Rozwiązaniem jest zastosowanie w strefie przesunięcia stropów podpór tymczasowych z baret zabetonowanych. W podziemiach o kształcie wydłużonego prostokąta stosuje się podział garażu na dwie części ze stropami przesuniętymi o ½ kondygnacji. związanego z wywozem mas ziemnych. i górnego. a dopiero po wykonaniu płyty dennej i słupów docelowych kondygnacji podziemia ciężar budynku zostanie przez nie przejęty i wówczas zostaną usunięte podpory tymczasowe.wykop do poziomu stropu pod -1. umożliwiającym odsłonięcie ścian szczelinowych na tak znaczną wysokość. że to uniesienie może osiągać kilkucentymetrowe wartości w centralnej części wykopu i nieznaczne przy ścianie szczelinowej. każda łączy bowiem tylko półpiętra. Strop w poziomie terenu nie jest dostatecznym rozparciem.wykonanie podpór tymczasowych i stropu pod -1. Tylko drogą gromadzenia i analizowania wyników z budowanych obiektów będzie można przewidzieć wielkość przemieszczeń w różnych gruntach i ustalić zalecenia dla projektantów.wykonanie stropu pod -3. na których wspierają się stropy. Tej zmianie sposobu podparcia towarzyszą odkształcenia budowli i trudne do przewidzenia siły oraz deformacje. Ułatwia to zbudowanie ramp zjazdowych wzdłuż szerokości podziemia.wykop przez dwie kondygnacje. d. Autorowi znane są dwa przypadki zastosowania takiej metody budowy (wieżowiec TP SA i hotel HYATT w Warszawie). Rys. Schemat metody stropowej przy stropach przesuniętych o ½ kondygnacji • jeśli płyta denna jest układana na iłach pęczniejących. należy dążyć do szybkiego jej obciążenia. b . 3. 4. Przy metodzie stropowej należy się liczyć z odkształceniami stropów. jeśli pozwalają na to warunki. Metoda stropowa umożliwia prowadzenie robót w dwóch kierunkach (top and down): w części podziemnej pogłębianie wykopu i budowę coraz niżej położonych kondygnacji. równocześnie w nadziemnej części można podjąć budowę wyższych kondygnacji. aż do poziomu najwyższego stropu podziemia. W takim przypadku przestrzeń garażowa nie ma stałych stropów pośrednich i stanowi halę o wysokości do 10 m. odciążeniu ulega podłoże. Zapobiega on „klawiszowaniu” sekcji ściany i przeciwdziała rozszczelnieniu styków. które są usuwane po wykonaniu płyty fundamentowej. a i te mogą być niewystarczające. e . aby ograniczyć deformację podłoża. W wyniku usuwania gruntu z podziemia. Pomiary dokonane w obiektach metra posadowionych w iłach wskazują. aby określić rozmiar zjawiska i wpływ na konstrukcję podziemia. konieczne staje się wówczas użycie sekcji o przekroju teowym. 5). bowiem przez długi okres to obciążenie jest przekazywane głębiej fundamentami podpór tymczasowych. szczególnie wyższych kondygnacji podziemia. Zaleca się dokonywanie pomiarów ruchów pionowych słupów w trakcie pogłębiania wykopu. f . Wskazane jest wykonanie w połowie wysokości ściany wieńca żelbetowego. Wykonuje się wtedy pośrednie rozparcie z rur stalowych. Kolejność robót w podziemiu: a . Wraz z unoszącym się dnem podnoszą się słupy podpór tymczasowych. Wieniec ten można wykorzystać do zawieszenia i oparcia rozpór. Barety stanowią łączniki stropów i przekazują poziome siły rozpierające ściany. Taka możliwość „przyspieszenia” budowy jest szczególnie chętnie forsowana przez inwestorów.zabetonowanie fundamentu i stropu pod -2 Rys. korzystając z podpór tymczasowych. • nadziemna część budynku jest przez jakiś czas oparta na podporach tymczasowych. W związku z tak znaczną wysokością hali ściany szczelinowe muszą mieć grubość co najmniej 80 cm. wykorzystuje się budowaną konstrukcję podziemia do oparcia rozpór (rys. pochłaniającego duże ilości materiałów budowlanych. że: • na małym placu budowy trzeba jednocześnie zapewnić funkcjonowanie i obsługę transportową dwóch frontów robót:dolnego. c . oba potwierdziły przewagę niedogodności nad korzyściami. wykonanie stropu pod -3. Towarzyszy temu unoszenie dna wykopu w jego centralnej części. Wówczas wykonuje się wstępny wy- 46 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) . • wznosząc kondygnacje nadziemne utrudnia się. Taki układ stropów bardzo komplikuje budowę metodą stropową.pogłębienie wykopu. Do niedawna tego problemu nie dostrzegano.

Jeśli taka lokalizacja jest nieunikniona. albo rozpierania wymaga opisania odpowiednim schematem statycznym. Następnie w centralnej części pogłębia się wykop do pełnej głębokości. W szkielecie zbrojeniowym należy przewidzieć miejsce na wprowadzenie rury wlewowej betonu (kontraktor). i 10. Ad 8. Względy ekonomiczne skłaniają projektantów do rezygnacji ze ścian o grubości 80 cm na rzecz tańszych – o grubości 60 cm. aby nie doznał on trwałej deformacji podczas podnoszenia z pozycji leżącej i obracania do pozycji pionowej. Dopiero po zbudowaniu centralnej części podziemia w tym jamistym wykopie zakłada się rozpory. Rozparcie ścian szczelinowych o stropy budynku wykonanego w centralnej części wykopu Fot. Koncentracja uzbrojenia utrudnia otulenie zbrojenia. Ściany szczelinowe rozpierane o stropy budynku wykonanego w centralnej części wykopu GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 47 . [17]. albo maszynami budowlanymi. • pręty usztywniające szkielet. trzeba bowiem przeanalizować wszystkie możliwe stany obciążenia. Te zagadnienia są obszernie omówione w publikacjach [8]. Cieńsza ściana wymaga większej ilości zbrojenia. aby nie wywołać obciążenia szkodliwego dla budowanej konstrukcji. Fot. zachowując wspornikowy schemat statyczny ściany szczelinowej. aby nie tworzyć przeszkód w równomiernym rozpływaniu się betonu w szczelinie. wywołane naciskiem jego fundamentów. ale przy ścianie szczelinowej zachowuje się przyporę z gruntu. Ad 7. Jeśli w pobliżu ściany szczelinowej znajduje się budowla. Należy określić obciążenie terenu w pobliżu ściany szczelinowej złożonymi materiałami lub ciężkimi pojazdami. Ad 6. Uzbrojenie główne powinno być wykonane z prętów żebrowanych o średnicy większej od 20 mm. 5. Zaleca się stosowanie prętów grubszych i rozstawionych co kilkanaście centymetrów. Pręty główne nie powinny być odginane. Każda z faz odsłaniania ściany szczelinowej lub kotwienia. Na schemacie pokazano rozwiązanie możliwe do zastosowania. i 12.geoinżynieria geoinżynieria kop do głębokości rzędu 4 m na całej powierzchni. żuraw powinien mieć własny fundament. do obciążeń ściany trzeba wprowadzić parcie poziome. • zawiesia z prętów zbrojeniowych. 6. W węższej szczelinie trudniej rozpływa się beton i z tego powodu częstsze są przypadki jego defektu. Ad 9. 4. Liczba tych schematów może być duża. podpiera stropy kondygnacji podziemia Fot. przekazujący obciążenie w strefę poniżej klina odłamu obciążającego ścianę szczelinową. • uchwyty do zaczepienia lin dźwigu wstawiającego szkielet do szczeliny. Szkielet zbrojeniowy należy konstruować tak. to z kolei utrudnia rozpływanie się betonu. W ścianach o grubości 60 cm newralgiczną strefę stanowią styki sekcji z wbudowaną taśmą uszczelniającą. trzeba się liczyć z gorszą jakością. Szkielet powinien mieć również: • elementy dystansowe zapewniające otulinę zbrojenia (najczęściej są to betonowe rolki nałożone na poziome pręty). Trzeba zachować symetrię obciążeń. Słup podpory tymczasowej osadzony w barecie. Taśmy rekomendować można w ścianach grubszych. 7. Ad 5. wykonywanych w drugiej kolejności Fot. Wybierając rozwiązanie tańsze. gdy zdjęcie rozpory jest dopuszczone przed zabetonowaniem stropu znajdującego się w poziomie rozparcia. w których beton lepiej wypełnia szczelinę. Kilka poniższych uwag może być przydatnych. jak również możliwe do wystąpienia obciążenie terenu po zakończeniu robót budowlanych. Należy przeanalizować możliwość wybudowania w przyszłości obiektu w sąsiedztwie ściany szczelinowej i taką ewentualność uwzględnić w schemacie obciążeń w stanie docelowym. Pręty wystające ze stropu posłużą do połączenia ściany i słupów żelbetowych. Ad 11. służące do zawieszenia szkieletu na ściankach prowadzących. Podparcie stropu kondygnacji podziemnej na słupie tymczasowym. Należy unikać ustawiania żurawia wieżowego na terenie w pobliżu ściany szczelinowej.

6). Może się też okazać. w celu wprowadzenia kanalizacji lub innej instalacji. Panel może być wielokrotnie zdejmowany. pochodzącej z gruntu pod fundamentem. układany metodą kontraktor (bez wibrowania). może wypełnić szczelinę. Działania naprawcze wymagają wtedy usunięcia tynku. np. w sprawie warunków technicznych. że zabieg był nieskuteczny i trzeba go ponowić. często przy takich połączeniach obserwuje się zawilgocenie ściany na wysokości kilku centymetrów ponad betonem płyty dennej. Metoda budowy w rozległym wykopie z wykorzystaniem centralnej części podziemia do rozparcia ścian szczelinowych Rys. Jeśli otwór w ścianie jest niezbędny. Uzbrojenie do łączenia stropów i płyty dennej ze ścianą szczelinową 48 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) . a po ich zakończeniu powtórnego otynkowania. przewidziane do włączenia w strop lub płytę. nienarażonych na agresywne działanie środowiska drogowego. należy ścianę zabetonować w pełni. prostując się pod obciążeniem (np. dlatego też trudno oczekiwać utwierdzenia w takim połączeniu. Ad 13. a wręcz szkodliwe w konstrukcjach formowanych w gruncie metodą kontraktor. szczególnie ze strefy styku sekcji i miejsc z koncentracją zbrojenia. Taka potrzeba często się pojawia. a po każdej interwencji niezwłocznie założony. opłynąć i otoczyć zbrojenie oraz wypchnąć zawiesinę bentonitową ze wszystkich miejsc. Konstruktorzy budowlani projektujący wnętrze podziemia często starają się zapewnić utwierdzenie stropu lub płyty dennej w ścianie szczelinowej. Na ścianie bez tynku łatwo można ustalić poszukiwane miejsce.geoinżynieria geoinżynieria Nie należy wbudowywać w szkielety zbrojeniowe skrzynek szalunkowych lub bloków styropianowych. Jest bezspornie właściwe wymaganie takiego betonu w nadziemych elementach konstrukcji obiektów mostowych. co może spowodować złe zabetonowanie ściany. Krzywizna pozostająca po odginaniu spowoduje. ale całkiem nieuzasadnione żądanie takiego betonu w częściach podziemnych. szczególnie gdy ściana wykazuje zawilgocenia wymagające naprawy. 5. jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie (w tym tunele i inne podziemne części obiektów komunikacyjnych) i do dziś nie został zniesiony. W połączeniu płyty dennej ze ścianą może pojawić się kapilarne podsiąkanie wody. Tylko taki beton. nie jest praktycznie możliwe takie odgięcie prętów. od skurczu betonu). metodą przewiercenia. a dopiero po jej odkopaniu wykonać odpowiedni otwór np. 6. dodatkowe pręty swą plątaniną utrudniają rozchodzenie się betonu w szczelinie. Błędem jest wymaganie stosowania betonu mostowego do ścian szczelinowych (na kruszywie łamanym). umożliwią powstanie mikroszczeliny. Nie zaleca się stosowania takiego połączenia. Pręty łącznikowe. zabetonowane w ścianie. Po pierwsze. Zaleca się stosowanie w połączeniach płyty dennej ze ścianą szczelinową elementów umożliwiających uszczelnienie styku w przypadku przenikania wody. Po drugie. Ściana otynkowana utrudnia odnalezienie nieszczelności. Ściany szczelinowe w pomieszczeniach podziemia nie powinny być tynkowane. Beton do formowania ścian szczelinowych powinien być wytworzony z użyciem kruszywa naturalnego i mieć konsystencję ciekłą. można je przykryć panelami przytwierdzanymi na śruby i demontowanymi w razie potrzeby. aby w obszarze styku betonu starego z nowym były one proste. Służą temu rurki Rys. są zagięte i osłonięte arkuszami styropianu. Jeśli względy estetyczne wymagają gładkich powierzchni. że pręty te. Niestety taki warunek znalazł się w Rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z roku 2000. Po odkopaniu ściany pręty te należy odgiąć i połączyć ze zbrojeniem stopu lub płyty dennej. W tym celu szkielet zbrojeniowy ściany szczelinowej dozbrojony zostaje prętami kotwiącymi (nr 1 i 2 na rys. mających za zadanie wytworzenie w ścianie otworu na całej jej grubości.

kotwienia pod budynkiem. Dobrze przygotowane specyfikacje sprzyjają uzyskaniu dobrej jakości robót i zmniejszają obszar możliwych sporów stron procesu inwestycyjnego. służącego do ukształtowania powierzchni styku z kolejną sekcją. • sposób postępowania w przypadku przekroczenia wartości ostrzegawczych i alarmowych. żuraw gąsienicowy) oraz zapobiegną spływaniu wody opadowej i technologicznej w kierunku szczeliny. zasięg strefy oddziaływania wykopu Rodzaj gruntu bezpośredniego oddziaływania wykopu ½ Hw ¾ Hw Hw pośredniegooddziaływań wykopu 2 Hw 3 Hw 5 Hw Wykop w piaskach Wykop w glinach Wykop w iłach Tab 1. marek stalowych do rozpór lub uzbrojenia pod głowice kotew gruntowych. • sposób rejestracji i oceny wyników pomiarów oraz obserwacji. Wartości ostrzegawcze i alarmowe należy określać dla każdego budynku. przeznaczenie i oddalenie od wykopu. Powierzchnia terenu wymaga takich zabiegów. • sposób prowadzenia pomiarów oraz ich częstotliwość w powiązaniu z postępem robót. W tej fazie robót należy wykonać zabezpieczenia lub wzmocnienia sąsiednich budynków oraz zrobić pomiary początkowe („zerowe”). • wykaz prac budowlanych mających szczególne znaczenie dla zagrożenia bezpieczeństwa. aby nie uległy zawilgoceniu od wody deszczowej lub technologicznej. Niebawem zostaną one udostępnione pod adresem www. Opracowanie SST wymaga wiedzy również z zakresu technologii robót. 1 [11]. Na ściankach prowadzących oznacza się początek i koniec sekcji oraz położenie elementu rozdzielczego. Odpowiedzialny za monitorowanie budowy i jej otoczenia jest kierownik budowy. Monitorowanie powinno być przeprowadzane wg zasad ustalonych w odpowiednim dokumencie. wyszczególnienie obiektów. przygotowanym na potrzeby określonej budowy. Pomiary należy wykonywać co najmniej po każdym zakończonym etapie robót. które umożliwią poruszanie się bardzo ciężkich maszyn (głębiarka.geoinżynieria geoinżynieria FUKO i taśmy z bentonitem. • wartości ostrzegawcze i alarmowe. Prace związane z wykopami w sąsiedztwie ścian szczelinowych mogą szkodliwie wpływać na otoczenie miejsca robót. 2 [11]. Należy ją tak zlokalizować. Często plac budowy jest tak mały. pompowania wody gruntowej. Budowa ścian szczelinowych Wykonanie ściany poprzedzają prace przygotowawcze. Taśmy powinny być zakładane tuż przed betonowaniem. oddalonym nawet o kilkaset metrów od budowy. ponadto regulują zakres obowiązków i odpowiedzialności wykonawcy oraz sposób obmiaru wykonanych robót. Ad 15. odsłaniania fundamentów. Taśma zwilżona przed dociśnięciem jej betonem staje się nieskuteczna. 4. że brak miejsca na wytwórnię zawiesiny. Liczba punktów do pomiaru przemieszczeń pionowych budynku nie powinna być mniejsza od 6 dla budynków w strefie bezpośredniego oddziaływania wykopu i 4 dla budynków w strefie pośredniego oddziaływania wykopu. Istotnym wyposażeniem budowy jest wytwórnia zawiesiny bentonitowej. Teren robót powinien być wyrównany i oczyszczony z urządzeń obcych. Prace te należy przeprowadzić z dużą starannością.pzwfs. Szczegółowe Specyfikacje Techniczne (SST) są dokumentem kontraktowym i precyzują wszystkie kwestie istotne do spełnienia warunków technicznych zaprojektowanej konstrukcji. • rodzaje pomiarów i obserwacji. Przekopy należy zasypać gruntem mineralnym i dobrze zagęścić.pl. uwzględniając jego konstrukcję. w szczególności usytuowanie wnęk do połączenia ściany z płytą denną i stropami podziemia. określone w projekcie monitorowania wpływu robót na otoczenie. Można w uproszczeniu przyjąć zasięg strefy oddziaływania wykopu w funkcji jego głębokości Hw wg tab. stropy drewniane lub ceramiczne typu Kleina Budynki prefabrykowane lub murowane ze stropami gęstożebrowymi albo żelbetowymi Budynki o konstrukcji monolitycznej Tab 2. znajdujących się również w gruncie. mogące powodować: widoczne uszkodzenia 5÷7 zagrożenie konstrukcji 15 ÷ 18 Budynki murowane bez wieńców. Wrażliwość budynków na deformacje podłoża jest uzależniona od ich konstrukcji. Stopień wrażliwości budynku na deformacje zależy od jego wymiarów i usytuowania względem wykopu. Kolejna czynność to budowa ścianek prowadzących. równoległy lub prostopadły do krawędzi wykopu. Konieczne jest więc monitorowanie ośrodka gruntowego i poziomu wody oraz obiektów znajdujących się w strefie oddziaływania budowy. a kontrolę sprawuje inspektor nadzoru. a w miejscu głębienia szczeliny powinny być zapełnione piaskiem stabilizowanym cementem. Aby ułatwić pracę projektantom Polskie Zrzeszenie Wykonawców Fundamentów Specjalnych rozpoczęło opracowywanie wzorcowych SST dla różnych robót fundamentowych. Orientacyjne wartości granicznych przemieszczeń zawiera tab. W bezpośrednim sąsiedztwie szczeliny nie mogą być składowane materiały i sprzęt niezwiązany z prowadzonymi robotami. Rurki FUKO przeznaczone są do wtłaczania iniektu po stwierdzeniu nieszczelności. Od dokładnego wyznaczenia kształtu ścianek w pionie i planie zależy precyzja usytuowania lica ściany szczelinowej oraz właściwe umieszczenie szkieletu zbrojeniowego i elementów wyposażenia technologicznego. i przesyłać zawiesinę rurociągami. Ad 14. Powinien on zawierać szczegółowe opisy i instrukcje określające: • zakres monitorowania. Częstotliwość pomiarów powinna być uzależniona od postępu robót i przemieszczeń. np. aby w czasie robót nie trzeba było jej przenosić. 7÷9 20 ÷ 25 9 ÷ 11 25 ÷ 35 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 49 . Ważny jest kierunek ścian nośnych. Zakres i rodzaj pomiarów kontrolnych powinien być ustalany indywidualnie w zależności od potencjalnych zagrożeń. Wtedy trzeba ją zlokalizować w innym miejscu. Rodzaj konstrukcji przemieszczenia pionowe [mm].

pompą zatapialną i dolewanie do szczeliny zawiesiny właściwej. W trakcie betonowania górna część betonu ulega zanieczyszczeniu zawiesiną. szkieletu zbrojeniowego i rury wlewowej do betonowania metodą kontraktor. Wykonuje się to przez odpompowywanie zanieczyszczonej zawiesiny z dna szczeliny np. Autor projektu inwestorskiego powinien określić wymiary ściany. które dzięki obłym kształtom ułatwia rozchodzenie się w szczelinie i otula zbrojenie. ponad dno należy podciągnąć rurę wlewową o co najmniej 2 m. Przemieszczonego szkieletu nie uda się już zepchnąć na wymagany poziom. W trakcie podawania betonu poziom zawiesiny w szczelinie podnosi się i trzeba ją odpompowywać. należy ją wymienić na właściwą. Konieczne jest wbudowanie większej objętości betonu. W kilka godzin po zakończeniu betonowania. Dlatego wiedza i doświadczenie kierującego muszą być na wysokim poziomie. Zawiesina odzyskana ze szczeliny jest zanieczyszczona gruntem i betonem. • stwierdzenie zgodności robót z projektem (wymiary. jej uzbrojenie. Wiedzę i doświadczenie geotechniczne powinien posiadać również inspektor nadzoru. • ocena zgodności warunków gruntowych z przyjętymi w projekcie. • udział w badaniach rutynowych i uzupełniających wykonywanych na budowie. aby jej poziom nie obniżył się poza dozwoloną granicę. a więc wszystkie przytwierdzone do niego elementy znajdą się na niewłaściwej wysokości. Wynika to nie tylko z potrzeb estetycznych. Z tego powodu wskazane jest. tylko w określonych miejscach wykonano odwierty lub sondowania. jak i ich rozwarcie wpływają na wymiar długości sekcji. Stosuje się kruszywo naturalne. aby nadzorujący budynek był specjalistą we wszystkich branżach objętych nadzorem. aby po jego stwardnieniu zanieczyszczoną nadwyżkę usunąć. Troska o podnoszenie jakości robót powinna też wynikać z inicjatywy wykonawcy. Działania inspektora nadzoru. który posłuży do głębienia szczeliny. ale przede wszystkim z obowiązku zapew- 50 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) . lokalne odmienności. Wynika to z trudności dokładnego opisania środowiska gruntowego. jakość zawiesiny bentonitowej. dlatego wymagana jest konsystencja ciekła mieszanki i odpowiednie kruszywo. wzorowane na wytwórczości przemysłowej. Nie można racjonalnie zwymiarować sekcji jeśli nie jest znany typ chwytaka. Nie należy używać kruszywa łamanego. Kolejne czynności to wstawienie elementów rozdzielczych. ze wskazaniem na 2 m. działającego w oparciu o systemy jakości. Szczególna jest rola inspektora nadzoru. Podział na sekcje oraz określenie kolejności wykonywania sekcji są możliwe dopiero po ustaleniu wykonawcy i określeniu parametrów narzędzi. Należy tu uwzględnić szczególne warunki. Mieszanka betonowa powinna być dostosowana do technologii betonowania. są w interesie wykonawcy. Uzyska się w ten sposób zakotwienie zbrojenia w dolnej warstwie betonu. Najwięcej przypadków sytuacji nieprzewidzianych w projekcie lub mało precyzyjnie określonych dotyczy robót związanych z fundamentowaniem głębokim i robotami ziemnymi. Kilka rad praktycznych Robotami powinien kierować uprawniony inżynier o dużym doświadczeniu geotechnicznym. Wlewana na dno szczeliny mieszanka wypycha ku górze już ułożony beton. Inspektor powinien być wyposażony w stosowne narzędzia. Jeśli zawiesina pobrana z dna szczeliny nie spełnia wymagań. gdy beton już zachowuje nadany mu kształt. a ich wpływ na przebieg i bezpieczeństwo robót może być znaczący. Trudno przecież oczekiwać. Beton nie podlega zagęszczaniu. W robotach budowlanych o prostej i powszechnie stosowanej technologii specyfikacje techniczne mogą być pomocne inspektorowi nadzoru w stopniu wystarczającym. metoda budowy. W rzeczywistości mogą wystąpić znaczne. • zapobieganie przerwom i przestojom w trakcie robót. aby opracowanie projektu wykonawczego ściany było pozostawione wykonawcy robót. Do głównych zadań technicznych nadzorującego należą: • kontrola poprawności procesu technologicznego (np. Rola nadzoru w przeciwdziałaniu takim tendencjom jest bardzo duża i powinna być doceniana przez zarządzających firmami budowlanymi. usuwa się element rozdzielczy. używanych przez samochody wywożące urobek ze szczeliny i grunt z wykopu. jest wielce prawdopodobne. że geotechnika nie będzie najsilniejszym obszarem jego wiedzy.geoinżynieria geoinżynieria W Polsce głębienie szczeliny wykonuje się chwytakami opuszczanymi na żerdzi lub linie. W przypadku trudnych technologii i skomplikowanych warunków gruntowych konieczne jest wsparcie inspektora specjalistą zatrudnionym tylko w czasie robót związanych z problematyką geotechniczną. w jakich prowadzone są prace (brak jeszcze pełnego zaplecza budowy. bardzo wydłużona dniówka – nawet do 14 godzin dziennie). Źle dobrana mieszanka może spowodować niedostateczne wypełnienie szczeliny. Bezpośrednio po wygłębieniu sekcji szczeliny przystępuje się do formowania sekcji. sposób betonowania. wymagania co do kształtu i konstrukcji styków sekcji oraz sposób odkopywania i kotwienia lub rozpierania. szkodliwie wpływającym na grunt. Styk uformowany elementem rozdzielczym będzie zapełniony betonem w czasie betonowania sąsiedniej sekcji. • wymaganie wypełniania na bieżąco metryk i dokumentów sporządzanych przez wykonawcę. szczególnie narażone są strefy w pobliżu elementu rozdzielczego. Ważną sprawą jest także utrzymanie czystości w otoczeniu budowy i na ulicach. jednak powinna ona pozostać zanurzona w betonie o co najmniej 1 m. ale wyniki przenosi się na cały obszar. • przydatność sprzętu do wykonania zamierzonych robót. które klinuje się na zbrojeniu i pogarsza wypełnianie szczeliny. głównie w wyniku ścierania osadu bentonitowego ze ścian szczeliny i zbrojenia. a ten – w wyniku tarcia o zbrojenie – unosi z sobą szkielet zbrojeniowy. W praktyce jest to jednak rzadki przypadek. motywowanego dążeniem do przekazywania dobrego produktu. Otwieranie i zamykanie szczęk chwytaka jest wymuszane linami lub siłownikami hydraulicznymi. oddalenie od dozoru technicznego wykonawcy. wymagania materiałowe). 5. Powinna być bezpośrednio skierowana do oczyszczenia i regeneracji. Głębienie szczeliny powinno przebiegać bez zbędnych przerw i przestojów. Rozwarcie szczęk chwytaka wynosi na ogół 280 lub 250 cm. W przypadku kontynuowania betonowania bez podciągnięcia rury wlewowej można spowodować wypchnięcie zbrojenia ku górze. zmierzające do rzetelnej pracy i dobrej jakości. Rozpoznanie podłoża jest punktowe. który odbierając fragment robót zakrytych występuje w roli „przysięgłego”. Stosuje się chwytaki o szczękach wycinających przekrój prostokątny lub prostokątny z zaokrągleniami. naciąg kotwienia). co sprzyja ułatwianiu sobie pracy kosztem jakości. umożliwiające mu wypełnienie tej bardzo odpowiedzialnej funkcji. • kontrola wykonywania programu monitorowania. Zarówno kształt szczęk chwytaka. Po ułożeniu betonu na wysokość około 4 m. W miarę wydobywania urobku należy uzupełniać zawiesinę tak.

. [7] Jarominiak A. miejsce robót zanieczyszczone urobkiem i zawiesiną bentonitową – to główne zagrożenia. [20] Wysokiński L. Materiały Konferencji Urzędu Wojewódzkiego w W-wie 30. Seminarium GŁĘBOKIE WYKOPY NA TERENACH WIELKOMIEJSKICH Warszawa 19 listopada 2002. Głębokie wykopy na terenach zabudowanych.. Szczególną ostrożność należy zachować podczas robót ziemnych prowadzonych pod stropem przy stropowej metodzie budowy podziemia. Konferencja Naukowa „KRYNICA 2003”. Szulborski K. autor mgr inż. jeśli przewidziano taką możliwość.1998. Grzegorzewicz K. Kłosiński B. Problemy budowy głębokich podziemi budynków użyteczności publicznej. O wpływie wykonywania wykopów głębokich na zabudowe sąsiednią. Bulletin des laboratoires des Ponts et Chaussées nr 227 (7-8/2000). Projektowanie obudów głębokich wykopów Seminarium GŁĘBOKIE WYKOPY NA TERENACH WIELKOMIEJSKICH Warszawa 19 listopada 2002. [11] Kotlicki W. wstawianie. Zabezpieczenia głębokich wykopów XVI Ogólnopolska Konferencja WARSZTAT PRACY PROJEKTANTA KONSTRUKCJI Ustroń luty 2001.09. która jednocześnie nie może powodować zatoru wyjeżdżających samochodów. Pyrak S. Materiały Budowlane 08’2001 . Lekkie konstrukcje oporowe. [16] Siemińska-Lewandowska A. [6] Grzegorzewicz K. Doświadczenia z obiektu EUROPLEX w Warszawie. Warszawa. w czasie inspekcji frontu robót po zakończeniu prac upadek bryły betonu podłoża stropu spowodował śmierć inżyniera wizytującego roboty. a po betonowaniu wyciąganie elementów rozdzielczych. WKŁ 1999. powinien być dogodny.09.1998.1998.09. [3] Grzegorzewicz K. [9] Kłosiński B. Inżynieria i Budownictwo nr 2/2000. W miarę przetaczania się kół wzdłuż rampy strumień wody co najmniej 2 razy obmywa obwód opony i boczne powierzchnie każdego koła. Konferencja BUDOWNICTWO PODZIEMNE 2000 Kraków 25-27 września 2000. Obudowa ścian głębokich wykopów.. na odpowiednim ruszcie stalowym. Woźniak M. [8] Kłosiński B. odpadające spod stropu elementy deskowania. operowanie wielkogabarytowymi szkieletami zbrojeniowymi. Ochrona zabudowy w sąsiedztwie głębokich wykopów. O budowie biurowca Fokus Filtrow w Warszawie.A. Chocimskiej w Warszawie. spaliny z silników napędzających maszyny. [19] Warunki techniczne wykonywania ścian szczelinowych. Instrukcje Zeszyt nr 35 Warszawa 1992. Geodezyjny monitoring przemieszczeń obudowy wykopu i obiektów sąsiadujących. odpowiedzialnego za czystość wyjeżdżających samochodów. który przy szybkiej jeździe może być wyrzucony z dużą energią. Materiały Konferencji Urzędu Wojewódzkiego w W-wie 30. Wydawnictwo ITB nr 376/2002. Pęski S. IBDiM Informacje. Roboty związane z budową ścian szczelinowych i podziemi stwarzają wiele zagrożeń. i inni Varsovie: La tour Telekomunikacja Polska S. Sprawy bezpieczeństwa nie można lekceważyć. [14] Prószyński W.geoinżynieria geoinżynieria nienia bezpieczeństwa przechodniów i pojazdów. Przy projektowaniu myjni warto uwzględnić następujące zalecenia: • wyjazd z budowy powinien być tak usytuowany. • wjazd i zjazd nie powinny mieć spadku większego od 10%. Monografia pod redakcją Witolda Prószyńskiego Politechnika Warszawska Instytut Geodezji Gospodarczej. Ruch ciężkich maszyn. Materiały Konferencji Urzędu Wojewódzkiego w W-wie 30. wysięki wody z gruntu. Ocena przemieszczeń kotwionych ścian szczelinowych stacji metra „CENTRUM” i „ŚWIĘTOKRZYSKA”. czy między bliźniaczymi kołami nie uwiązł kamień lub inny przedmiot.. [5] Grzegorzewicz K. Naprawa i wzmacnianie ścian szczelinowych. Pracownik odpowiedzialny za czystość wyjeżdżających samochodów powinien również sprawdzać. Przegląd Budowlany nr 6/79. Naprawa i wzmacnianie ścian szczelinowych XVI Ogólnopolska Konferencja WARSZTAT PRACY PROJEKTANTA KONSTRUKCJI Ustroń luty 2001. zbierających wodę i błoto. [17] Siemińska-Lewandowska A. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej Warszawa 2001 Zeszyt nr 139... [18] Szulborski K. w źle oświetlonym podziemiu. Krzysztof Grzegorzewicz Instytut Badawczy Dróg i Mostów GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 51 . Konstrukcyjne i realizacyjne przyczyny katastrofy obudowy wykopu budynku EUROPLEX w Warszawie. • najlepiej jeśli strumień wody wytryskuje ku górze spod ażurowej jezdni i ukośnie z dysz zmywających boczne powierzchnie kół.. [15] Siemińska-Lewandowska A. • dostęp do pojemników pod rampami. • stanowisko do mycia powinno być ukształtowane w formie rampy o wysokości 30 ÷ 50 cm i długości o co najmniej 2 większej od rozstawu skrajnych osi samochodu. pod warunkiem sumiennego wypełniania przez nich swoich obowiązków. 06’99. • za rampą zjazdową powinno być obniżenie nawierzchni ze ściekiem zbierającym wodę ociekającą z umytego samochodu. strome skarpy wyrobiska drążonego przez ładowarki – to najpoważniejsze zagrożenia dla pracujących tam osób. [4] Grzegorzewicz K. [13] Narzymski S. albo ręcznie przez pracownika obsługującego myjnię. [10] Lewandowska A. aby można go łatwo i szybko oczyścić lub wymienić na pusty. Wysokiński L. Un siècle d’écrans de soutènements. Travaux International nr 759 (12’99).. Na jednej z budów. Niedostateczne oświetlenie. [12] Michalak H. [2] Geodezyjny monitoring przemieszczeń podczas wznoszenia obiektów w głębokich wykopach. • zadowalające efekty daje natrysk wody z dysz ręcznie kierowanych przez pracowników równocześnie obsługujących prawą i lewą stronę myjni. Przemieszczenia kotwionych ścian szczelinowych. Inżynieria i Budownictwo nr 1/98. naciskiem jezdni rampy.  Referat został wygłoszony podczas XX Jubileuszowej Ogólnopolskiej Konferencji WARSZTATY PRACY PROJEKTANTA KONSTRUKCJI – Wisła 2005 LITERATURA: [1] Delattre L. Geotechniczne przyczyny katastrofy obudowy wykopu przy ul. Uruchomienie strumienia może być sterowane automatycznie. Nieodzowne jest urządzenie myjni kół samochodowych. • jezdnia rampy oraz wjazdu i zjazdu powinny mieć konstrukcję ażurową. Grzegorzewicz K. sprzyjającą odkształcaniu się bieżnika w czasie przejazdu. aby wszystkie samochody wyjeżdżające z wykopu musiały przejechać przez myjnię. a jednocześnie dobrze funkcjonują myjnie z nawierzchnią z prętów zbrojeniowych co najmniej ∅32 mm.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful