geoinżynieria geoinżynieria

Projektowanie i wykonywanie ścian szczelinowych
1. Wprowadzenie
Ściany szczelinowe są to betonowe lub żelbetowe konstrukcje, formowane w szczelinie wygłębionej w gruncie. Zwykle stateczność ścian szczeliny wycinanej w gruncie zapewnia zawiesina bentonitowa, niekiedy jest to roztwór polimerowy lub zawiesina twardniejąca. Wykonawstwo ścian szczelinowych należy do specjalistycznych robót geotechnicznych; wymaga zaawansowanej wiedzy i doświadczenia. Ściany szczelinowe są stosowane powszechnie w budynkach z głębokimi podziemiami oraz w budownictwie komunikacyjnym, zwłaszcza w robotach tunelowych w miastach (metro, arterie dla samochodów ukryte pod terenem). W takich obiektach pełnią one funkcję konstrukcji oporowych. Są jednostronnie odkopywane, z pozostawieniem kilkumetrowej części utwierdzonej w gruncie. Przy odsłonięciu ściany dużej wysokości niezbędne jest dodatkowe rozparcie albo zakotwienie na jednym lub kilku poziomach. W kraju mamy kilka firm, które wyspecjalizowały się w budowie ścian szczelinowych. Wiedza i doświadczenie kadry technicznej wykonawców są na ogół na wysokim poziomie. Celem referatu jest przedstawienie tych wiadomości, które mogą interesować przede wszystkim inwestorów i projektantów.

Rys. 1. Podstawowe elementy i wymiary ściany szczelinowej [19]: 1 – ścianki prowadzące, 2 – rozparcie ścianek, 3 – element rozdzielczy, 4 – sekcja pierwotna, 5 – sekcja wtórna, 6 – teowa, 7 – sekcja kolejna, A – rzędna ścianek prowadzących, B – grubość nominalna ściany, Bw – szerokość wykopu szczeliny, L – długość sekcji, D – głębokość szczeliny, H – wysokość ściany

2. Charakterystyka ścian szczelinowych
W szczelinie jest formowana żelbetowa ściana, złożona z oddzielnie wycinanych w gruncie i betonowanych sekcji. Powszechnie stosowane ściany mają grubość 60 i 80 cm. Narzędziami do wycinania w gruncie szczelin o takiej szerokości dysponują krajowi wykonawcy. W konstrukcjach z kondygnacjami o normalnej wysokości (2,5 ÷ 3,5 m) na ogół wystarcza ściana grubości 60 cm. W przypadku większej wysokości kondygnacji lub dużego rozstawu rozpór albo kotwi konieczne jest użycie ściany o grubości 80 cm; te grubsze ściany stosuje się też w robotach tunelowych. Grubość mniejsza niż 60 cm nie jest zalecana przy formowaniu ściany z betonu zbrojonego, układanego metodą kontraktor. Szczeliny węższe od 60 cm mogą być przydatne do formowania ścian z prefabrykatów osadzanych w zawiesinie twardniejącej, brak jednak zainteresowania ścianami z prefabrykatów. Powodują to względy transportowe i trudności w manipulowaniu na placu budowy ciężkimi, wielkowymiarowymi elementami. Szczeliny o szerokości 50 i 40 cm przeważnie służą do budowy ekranów przeciwfiltracyjnych. Zapotrzebowanie na ściany o grubości większej od 80 cm jest sporadyczne. Najgrubsza ściana wykonana w Polsce ma 100 cm (hotel HYATT w Warszawie). W budownictwie komunikacyjnym stosuje się niekiedy ściany z sekcji o przekroju złożonym: teowym lub dwuteowym. Są to przypadki, gdy ściana obciążona jest poziomo siłami wywołującymi duże zginanie, a możliwości rozparcia lub kotwienia są ograniczone. Ścianę z sekcjami o przekroju teowym wykonano w Warszawie na stacji metra Dworzec Gdański, gdzie w wysokiej hali stacyjnej ściana rozparta była płytą denną i stropem obiektu, bez stropu pośredniego nad peronem. Ścianę z sekcjami o przekroju dwu-

Rys. 2. Podstawowe elementy i wymiary ściany szczelinowej [19]: 1 – ścianki prowadzące, 2 – rozparcie ścianek, 3 – element rozdzielczy, 4 – sekcja pierwotna, 5 – sekcja wtórna, 6 – teowa, 7 – sekcja kolejna, A – rzędna ścianek prowadzących, B – grubość nominalna ściany, Bw – szerokość wykopu szczeliny, L – długość sekcji, D – głębokość szczeliny, H – wysokość ściany

teowym wykonano w konstrukcji oporowej Dolnośląskiej Trasy Średnicowej w Katowicach. Ściany szczelinowe można wykonywać bardzo blisko istniejących budowli. Odległość ta wynika głównie z wymagań wykonawczych. Sprzęt powszechnie używany do budowy ściany, z uwagi na jego gabaryty, wymaga oddalenia krawędzi szczeliny od lica budowli o co najmniej 30 cm. Taka też odległość jest potrzebna do umieszczenia ścianki prowadzącej, spełniającej rolę prowadnicy, chwytaka i podstawy sprzętu użytego do for-

GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 43

8. np. Większa odległość szczeliny od istniejącego budynku może być potrzebna w przypadku. Wyjątkowo wykonuje się również ściany w odległości od budynku mniejszej niż 30 cm. 1. Określenie wielkości obciążenia naziomu w czasie robót budowlanych i docelowego. 3. ale wchodzi w skład budowli i jest jej elementem wykonywanym w początkowej fazie robót. Długość sekcji wynosi na ogół 5 ÷ 7 m. Z tego faktu wynika potrzeba przeanalizowania wielu schematów statycznych oraz stanów obciążeń parciem gruntu (czynnym i spoczynkowym). Określenie wielkości obciążeń ściany szczelinowej pochodzących od zabudowy istniejącej lub możliwej do wykonania w przyszłości. Obecnie powszechnie odchodzi się od takich rozwiązań i wykorzystuje ściany szczelinowe. Ustalenie miejsca ustawiania żurawi obsługujących budowę. jakości betonu . 2. Dlatego przy budynkach stosuje się krótkie odcinki sekcji. kotwienie iniekcyjnymi kotwami gruntowymi lub rozpieranie stropami (albo rozporami rurowymi) kondygnacji podziemnych. Opracowanie metody budowy konstrukcji. wykonano ścianę w odległości 16 cm od fundamentu kamienicy posadowionej około 2 m poniżej terenu. Ściany szczelinowe stacji metra kotwione w górnej części i rozpierane w dolnej 3. które po zakończeniu robót budowlanych pozostaje niewykorzystane. Stawia się wówczas wyższe wymagania techniczne. spełniającą swoją funkcję tylko do czasu wykonania konstrukcji podziemia. Aby właściwie zaprojektować konstrukcję ze ścian szczelinowych wskazane jest przeanalizowanie stanu obciążeń w różnych stadiach budowy i użytkowania. Konsekwencją tego jest zmiana warunków obciążenia ściany w kolejnych fazach budowy. tym zwiększa się zagrożenie obwału gruntu lub defektów betonu ściany. Ustalenie schematów statycznych w poszczególnych fazach robót.głównie jego wodoszczelności. Sekcję trzeba betonować natychmiast po zakończeniu głębienia i wstawieniu szkieletu zbrojeniowego. Ściana szczelinowa może stanowić obudowę wykopu. szczelności styków sekcji ściany. obniża się też bezpieczeństwo budowli bezpośrednio przyległych do szczeliny. Rozpory rurowe ścian i naroża oraz usztywnienie szczytowej ściany szczelinowej fragmentem stropu w poziomie „0” 44 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) . 4. Jest to jednak dość kosztowne zabezpieczenie wykopu. najlepiej odpowiadające rozwarciu chwytaka. Projektowanie konstrukcji ze ścian szczelinowych Ściana szczelinowa na ogół nie stanowi samodzielnej konstrukcji. przy budowie trzykondygnacyjnego podziemia (10 m głębokości) budynku przy ul. dotyczy to równości powierzchni. Analiza warunków gruntowych. 7. Przy małej długości sekcji skraca się czas odsłonięcia podłoża fundamentów przyległego budynku do 3 ÷ 4 godzin. Ściana szczelinowa jest odsłaniana w trakcie pogłębiania wykopu podziemia lub obiektu komunikacyjnego. Zmienne mogą też być warunki obciążenia parciem wody. Fot.geoinżynieria geoinżynieria mowania ściany. gdy niezbędne jest obniżenie jej poziomu lub ciśnienia na czas robót ziemnych. 5. gdy jego fundament ma szeroką odsadzkę. Ściana szczelinowa jest wykonywana sekcjami wzajemnie do siebie przylegającymi. Zależnie od obciążenia poziomego ściany i jej sztywności stosuje się różne podparcia poziome. Ocena wpływu budowy projektowanej konstrukcji na istniejące budowle i określenie niezbędnych zabezpieczeń lub wzmocnień. 6. Im dłuższa jest sekcja. również jako konstrukcyjne elementy budowli. Analiza warunków wodnych. W skrajnym przypadku. Autor w takiej sytuacji postępuje wg poniższego schematu: 1. Fot. Mokotowskiej w Warszawie. 2.

14. rysuje się zagrożenie bezpieczeństwa „staruszka”. Rozpory wykonuje się z rur stalowych. Opracowanie szczegółowych specyfikacji technicznych. 1). niż określono obliczeniami stateczności obudowy. Najczęściej ściany szczelinowe stosuje się przy budowie dwu-. 15. w której stropy kondygnacji podziemnych stanowią rozparcie ścian szczelinowych (rys. Czasowe odciążenie i odprężenie podłoża w miejscu głębokiego i rozległego wykopu powoduje kilkumilimetrowe unoszenie terenu przyległego. Istotny wpływ mają także zmiany poziomu wody gruntowej. może on być dostrzeżony dopiero po odkopaniu ściany i dopiero wówczas naprawiony. Zadaniem projektującego jest ustalenie metody budowy. na ławach fundamentowych. najczęściej o średnicy 50 cm. nawet pięciokondygnacyjnych podziemi. nie uwzględnionego w projekcie. zaś pominięte stropy trzeba później wykonywać na rusztowaniach. 2). Choć to przewężenie znajduje się powyżej strefy największego momentu zginającego. usytuowanym w odległości mniejszej od 1 m od krawędzi fundamentu. Jej zakotwienie w podłożu w normalnych warunkach nie powinno być mniejsze od 4 m. Przed rozpoczęciem robót ziemnych ściana szczelinowa powinna być zwieńczona oczepem żelbetowym.: rozpory. Dokumentacja powinna zawierać przekroje geotechniczne wzdłuż miejsca lokalizacji ścian szczelinowych oraz podawać szczegółowy opis gruntów i ich parametry.50 m poniżej terenu. Przy projektowaniu ściany wspornikowej należy pamiętać o przewężeniu przekroju betonu w poziomie łączenia płyty fundamentowej ze ścianą szczelinową. 13. Stropy są opierane na tymczasowych podporach ze słupów stalowych i pali lub baret posadowionych poniżej poziomu płyty dennej. Defekt na nieodkrywanej powierzchni ściany pozostanie niedostrzeżony i nie będzie naprawiony. 12. 10. Ściana szczelinowa odsłonięta wykopem do pierwszego poziomu doznaje przemieszczenia. Ad 1. 11. Stare obiekty mają zwykle jedną kondygnację podziemną i są posadowione na głębokości 2. przy rozpiętości kilkunastu metrów. Pozwala to uzyskiwać wysokie na 5 ÷ 5. wzmocnić fundament i/lub usztywnić konstrukcję starego budynku. Opracowanie projektu monitorowania budowy i przyległych obiektów. ułatwiające wprowadzenie i pracę ciężkich maszyn do robót ziemnych. Wymaga to jednak komentarza. 3. rozparcia stropami podziemia. Konstruowanie ściany szczelinowej. dogodne do prowadzenia robót ziemnych. i 70 cm. trzy-. podpory tymczasowe stropów rozpierających. natomiast wskazane jest 5 m. Niektóre z tych punktów warto rozwinąć lub skomentować. wynika z częstej praktyki lokalnego pogłębiania wykopu. Wówczas wskazane jest w czasie głębienia wykopu wykonywanie co drugiego stropu. Oparcie rozpór o poziome oczepy z dwuteowników zawieszonych na ścianie szczelinowej cji z lokalnym defektem w betonie. Obecnie administracja budowlana niechętnie akceptuje kotwienie. Przy wielokondygnacyjnych podziemiach trzeba to sumowanie uwzględniać przy określaniu osiadania gruntu za ścianą i fundamentu przyległego budynku. Zadaniem zwieńczenia jest ograniczenie względnych przemieszczeń sekcji i zapobieżenie rozszczelnieniu styków oraz zapewnienie bezpieczeństwa sek- Fot. a przemieszczenia się sumują. Ad 2. zawieszone na wspornikach ściany lub bezpośrednio o gniazdo oporowe przytwierdzone do ściany szczelinowej. przyjmując. Takie pogłębienie na ogół sięga do 1 m. Wykopy o małej głębokości mogą być wykonywane bez kotwienia i rozpierania ściany szczelinowej. Ad 4. W obiektach o regularnych kształtach i umiarkowanej odległości przeciwległych ścian (do 30 m) stosuje się rozpory metalowe (fot. Celem jest określenie kolejności robót i wszystkich niezbędnych działań. ale pozostają na terenie sąsiada i będą w przyszłości stanowiły poważne utrudnienie w robotach fundamentowych i podziemnych. Zestawiając to z wykopem głębokim na 10 lub 15 m. Trzeba pamiętać. 3). umożliwiającego przejęcie reakcji od sił poziomych. Skutki tego osiadania i unoszenia należy przeanalizować i jeśli to niezbędne. Coraz powszechniej buduje się podziemia metodą stropową.5 m przestrzenie pod stropem. Obliczenia statyczne wg wszystkich schematów. drzew i zieleni. które zapewnią bezpieczeństwo. W latach 90. W garażach podziemnych wysokość kondygnacji jest mała. Potrzeba większego zagłębienia. Ad 3. W takim przypadku ściana szczelinowa ma schemat statyczny belki wspornikowej. W większości przypadków sąsiadują one bezpośrednio z istniejącymi obiektami. na której wykonywana jest inwestycja. 3). Dobór przekroju ściany i uzbrojenia. najczęściej budowanymi na przełomie stuleci. Określenie parcia gruntu pochodzącego z poszczególnych jego warstw. Rozpory umieszczane są poziomo i wspierane o poziome oczepy z dwuteowników (fot. W powszechnym przekonaniu metoda stropowa daje większą pewność oparcia obudowy niż inne zabezpieczenia. połączenie płyty dennej ze ścianą). na ogół poniżej 3 m. Rozpoznanie podłoża i wód gruntowych jest niezbędne do ustalenia warunków wykonywania wykopów i ewentualnego zakresu czasowego obniżenia poziomu lub ciśnienia wody gruntowej. to zmniejszenie o 15 ÷ 20% przekroju betonu w strefie ściskanej może decydować o wytrzymałości przekroju. istotnych dla ustalenia wytężenia. powodujące osiadanie terenu. Po wykonaniu wykopu kolejnego poziomu ściana doznaje dalszego odkształcenia. GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 45 . Po zabetonowaniu stropu skurcz betonu powoduje dodatkowe przemieszczenie o kilka milimetrów. Najistotniejsze jest określenie sposobu podparcia. że ściana jest zagłębiona w grunt około 5 m poniżej dna wykopu. Niezbędne rozpoznanie należy przeprowadzić do głębokości około 10 m poniżej dna wykopu. Po zakończeniu robót przestają pełnić swą funkcję techniczną. że kotwy na ogół wychodzą poza granice parceli. utwierdzonej w gruncie.20 ÷ 2. Rozpoznanie powinno umożliwiać opracowanie projektu odwodnienia.geoinżynieria geoinżynieria 9. uzbrojenia podziemnego. np. przy większej rozpiętości. szczelinowe kotwiono iniekcyjnymi kotwami gruntowymi (rys. Zaprojektowanie konstrukcji współdziałających w czasie budowy i docelowo (np. Rozpoznanie podłoża powinno sięgać około 5 m poniżej przewidywanego poziomu posadowienia ściany szczelinowej. w celu uzyskania lepszej współpracy sąsiednich sekcji. wykonanie zbieracza lub ujęcia wody. kotwy gruntowe. najczęściej ceglanych lub gruzobetonowych.

Wówczas wykonuje się wstępny wy- 46 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) . umożliwiającym odsłonięcie ścian szczelinowych na tak znaczną wysokość. a i te mogą być niewystarczające. i górnego. Wskazane jest wykonanie w połowie wysokości ściany wieńca żelbetowego. 4. Autorowi znane są dwa przypadki zastosowania takiej metody budowy (wieżowiec TP SA i hotel HYATT w Warszawie). a nawet zarysowania konstrukcji. pochłaniającego duże ilości materiałów budowlanych. • nadziemna część budynku jest przez jakiś czas oparta na podporach tymczasowych. W wyniku usuwania gruntu z podziemia. odciążeniu ulega podłoże. Barety stanowią łączniki stropów i przekazują poziome siły rozpierające ściany. Przy metodzie stropowej należy się liczyć z odkształceniami stropów. każda łączy bowiem tylko półpiętra. Taki układ stropów bardzo komplikuje budowę metodą stropową. a nawet uniemożliwia obsługę żurawiami kondygnacji podziemnych.wykonanie stropu pod -3. • wznosząc kondygnacje nadziemne utrudnia się. aby ograniczyć deformację podłoża. szczególnie wyższych kondygnacji podziemia. Tej zmianie sposobu podparcia towarzyszą odkształcenia budowli i trudne do przewidzenia siły oraz deformacje. konieczne staje się wówczas użycie sekcji o przekroju teowym. jeśli pozwalają na to warunki. Towarzyszy temu unoszenie dna wykopu w jego centralnej części. b . f . Ułatwia to zbudowanie ramp zjazdowych wzdłuż szerokości podziemia. Wieniec ten można wykorzystać do zawieszenia i oparcia rozpór.pogłębienie wykopu. związanego z wywozem mas ziemnych. Rozwiązaniem jest zastosowanie w strefie przesunięcia stropów podpór tymczasowych z baret zabetonowanych. że to uniesienie może osiągać kilkucentymetrowe wartości w centralnej części wykopu i nieznaczne przy ścianie szczelinowej. na których wspierają się stropy.wykonanie podpór tymczasowych i stropu pod -1. korzystając z podpór tymczasowych. W podziemiach o kształcie wydłużonego prostokąta stosuje się podział garażu na dwie części ze stropami przesuniętymi o ½ kondygnacji. Tylko drogą gromadzenia i analizowania wyników z budowanych obiektów będzie można przewidzieć wielkość przemieszczeń w różnych gruntach i ustalić zalecenia dla projektantów. 5). Zaleca się dokonywanie pomiarów ruchów pionowych słupów w trakcie pogłębiania wykopu. Taka możliwość „przyspieszenia” budowy jest szczególnie chętnie forsowana przez inwestorów. c . Metoda stropowa umożliwia prowadzenie robót w dwóch kierunkach (top and down): w części podziemnej pogłębianie wykopu i budowę coraz niżej położonych kondygnacji.zabetonowanie fundamentu i stropu pod -2 Rys. W przypadku analizowanej metody nie można wykorzystać ciężaru wznoszonego budynku. należy dążyć do szybkiego jej obciążenia. oba potwierdziły przewagę niedogodności nad korzyściami. W takim przypadku przestrzeń garażowa nie ma stałych stropów pośrednich i stanowi halę o wysokości do 10 m. Schemat metody stropowej przy stropach przesuniętych o ½ kondygnacji • jeśli płyta denna jest układana na iłach pęczniejących. W przypadku bardzo rozległych wykopów. aby określić rozmiar zjawiska i wpływ na konstrukcję podziemia. Pomiary dokonane w obiektach metra posadowionych w iłach wskazują. równocześnie w nadziemnej części można podjąć budowę wyższych kondygnacji. Zapobiega on „klawiszowaniu” sekcji ściany i przeciwdziała rozszczelnieniu styków. aż do poziomu najwyższego stropu podziemia. a dopiero po wykonaniu płyty dennej i słupów docelowych kondygnacji podziemia ciężar budynku zostanie przez nie przejęty i wówczas zostaną usunięte podpory tymczasowe. Wykonuje się wtedy pośrednie rozparcie z rur stalowych. 3.wykop do poziomu stropu pod -1. Do niedawna tego problemu nie dostrzegano. że: • na małym placu budowy trzeba jednocześnie zapewnić funkcjonowanie i obsługę transportową dwóch frontów robót:dolnego. które są usuwane po wykonaniu płyty fundamentowej.geoinżynieria geoinżynieria W podziemiach garażowych budynków o małych wymiarach unika się ramp zjazdowych i stosuje wielopoziomowe parkowanie na platformach lub paletach transportowanych windami. d. W związku z tak znaczną wysokością hali ściany szczelinowe muszą mieć grubość co najmniej 80 cm. bowiem przez długi okres to obciążenie jest przekazywane głębiej fundamentami podpór tymczasowych. e . wykonanie stropu pod -3. wykorzystuje się budowaną konstrukcję podziemia do oparcia rozpór (rys. Kolejność robót w podziemiu: a . Rys. Dla pełnego obrazu „korzyści” należy mieć świadomość.wykop przez dwie kondygnacje. Strop w poziomie terenu nie jest dostatecznym rozparciem. Wraz z unoszącym się dnem podnoszą się słupy podpór tymczasowych.

Ściany szczelinowe rozpierane o stropy budynku wykonanego w centralnej części wykopu GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 47 . wykonywanych w drugiej kolejności Fot. Słup podpory tymczasowej osadzony w barecie. Uzbrojenie główne powinno być wykonane z prętów żebrowanych o średnicy większej od 20 mm. Ad 11. Jeśli taka lokalizacja jest nieunikniona. W szkielecie zbrojeniowym należy przewidzieć miejsce na wprowadzenie rury wlewowej betonu (kontraktor). albo maszynami budowlanymi. gdy zdjęcie rozpory jest dopuszczone przed zabetonowaniem stropu znajdującego się w poziomie rozparcia. trzeba bowiem przeanalizować wszystkie możliwe stany obciążenia. • pręty usztywniające szkielet. Każda z faz odsłaniania ściany szczelinowej lub kotwienia. Rozparcie ścian szczelinowych o stropy budynku wykonanego w centralnej części wykopu Fot. W węższej szczelinie trudniej rozpływa się beton i z tego powodu częstsze są przypadki jego defektu. Należy określić obciążenie terenu w pobliżu ściany szczelinowej złożonymi materiałami lub ciężkimi pojazdami. Należy unikać ustawiania żurawia wieżowego na terenie w pobliżu ściany szczelinowej. Ad 5. Na schemacie pokazano rozwiązanie możliwe do zastosowania. i 12. żuraw powinien mieć własny fundament. Szkielet zbrojeniowy należy konstruować tak. Kilka poniższych uwag może być przydatnych. jak również możliwe do wystąpienia obciążenie terenu po zakończeniu robót budowlanych. W ścianach o grubości 60 cm newralgiczną strefę stanowią styki sekcji z wbudowaną taśmą uszczelniającą. [17]. Liczba tych schematów może być duża. służące do zawieszenia szkieletu na ściankach prowadzących. Ad 6. Cieńsza ściana wymaga większej ilości zbrojenia. 5. Względy ekonomiczne skłaniają projektantów do rezygnacji ze ścian o grubości 80 cm na rzecz tańszych – o grubości 60 cm. Ad 9. i 10. aby nie tworzyć przeszkód w równomiernym rozpływaniu się betonu w szczelinie. zachowując wspornikowy schemat statyczny ściany szczelinowej. aby nie doznał on trwałej deformacji podczas podnoszenia z pozycji leżącej i obracania do pozycji pionowej. 7. • uchwyty do zaczepienia lin dźwigu wstawiającego szkielet do szczeliny. Te zagadnienia są obszernie omówione w publikacjach [8]. Wybierając rozwiązanie tańsze. Ad 7. Zaleca się stosowanie prętów grubszych i rozstawionych co kilkanaście centymetrów. 6. 4.geoinżynieria geoinżynieria kop do głębokości rzędu 4 m na całej powierzchni. Fot. Taśmy rekomendować można w ścianach grubszych. aby nie wywołać obciążenia szkodliwego dla budowanej konstrukcji. Podparcie stropu kondygnacji podziemnej na słupie tymczasowym. Pręty wystające ze stropu posłużą do połączenia ściany i słupów żelbetowych. Jeśli w pobliżu ściany szczelinowej znajduje się budowla. trzeba się liczyć z gorszą jakością. ale przy ścianie szczelinowej zachowuje się przyporę z gruntu. Koncentracja uzbrojenia utrudnia otulenie zbrojenia. do obciążeń ściany trzeba wprowadzić parcie poziome. to z kolei utrudnia rozpływanie się betonu. albo rozpierania wymaga opisania odpowiednim schematem statycznym. Dopiero po zbudowaniu centralnej części podziemia w tym jamistym wykopie zakłada się rozpory. Pręty główne nie powinny być odginane. Następnie w centralnej części pogłębia się wykop do pełnej głębokości. Ad 8. Trzeba zachować symetrię obciążeń. przekazujący obciążenie w strefę poniżej klina odłamu obciążającego ścianę szczelinową. Szkielet powinien mieć również: • elementy dystansowe zapewniające otulinę zbrojenia (najczęściej są to betonowe rolki nałożone na poziome pręty). • zawiesia z prętów zbrojeniowych. wywołane naciskiem jego fundamentów. Należy przeanalizować możliwość wybudowania w przyszłości obiektu w sąsiedztwie ściany szczelinowej i taką ewentualność uwzględnić w schemacie obciążeń w stanie docelowym. podpiera stropy kondygnacji podziemia Fot. w których beton lepiej wypełnia szczelinę.

Tylko taki beton. że pręty te. nienarażonych na agresywne działanie środowiska drogowego. a dopiero po jej odkopaniu wykonać odpowiedni otwór np. Krzywizna pozostająca po odginaniu spowoduje. Po drugie. układany metodą kontraktor (bez wibrowania). Beton do formowania ścian szczelinowych powinien być wytworzony z użyciem kruszywa naturalnego i mieć konsystencję ciekłą. prostując się pod obciążeniem (np. zabetonowane w ścianie. jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie (w tym tunele i inne podziemne części obiektów komunikacyjnych) i do dziś nie został zniesiony. co może spowodować złe zabetonowanie ściany. W tym celu szkielet zbrojeniowy ściany szczelinowej dozbrojony zostaje prętami kotwiącymi (nr 1 i 2 na rys. umożliwią powstanie mikroszczeliny. Taka potrzeba często się pojawia. Po odkopaniu ściany pręty te należy odgiąć i połączyć ze zbrojeniem stopu lub płyty dennej. aby w obszarze styku betonu starego z nowym były one proste. np. opłynąć i otoczyć zbrojenie oraz wypchnąć zawiesinę bentonitową ze wszystkich miejsc. Ad 13. szczególnie ze strefy styku sekcji i miejsc z koncentracją zbrojenia. można je przykryć panelami przytwierdzanymi na śruby i demontowanymi w razie potrzeby. Ściana otynkowana utrudnia odnalezienie nieszczelności. szczególnie gdy ściana wykazuje zawilgocenia wymagające naprawy. Ściany szczelinowe w pomieszczeniach podziemia nie powinny być tynkowane. Nie zaleca się stosowania takiego połączenia. Uzbrojenie do łączenia stropów i płyty dennej ze ścianą szczelinową 48 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) . Panel może być wielokrotnie zdejmowany. są zagięte i osłonięte arkuszami styropianu. a po każdej interwencji niezwłocznie założony. Jeśli względy estetyczne wymagają gładkich powierzchni. często przy takich połączeniach obserwuje się zawilgocenie ściany na wysokości kilku centymetrów ponad betonem płyty dennej. należy ścianę zabetonować w pełni.geoinżynieria geoinżynieria Nie należy wbudowywać w szkielety zbrojeniowe skrzynek szalunkowych lub bloków styropianowych. Zaleca się stosowanie w połączeniach płyty dennej ze ścianą szczelinową elementów umożliwiających uszczelnienie styku w przypadku przenikania wody. Konstruktorzy budowlani projektujący wnętrze podziemia często starają się zapewnić utwierdzenie stropu lub płyty dennej w ścianie szczelinowej. dlatego też trudno oczekiwać utwierdzenia w takim połączeniu. w sprawie warunków technicznych. W połączeniu płyty dennej ze ścianą może pojawić się kapilarne podsiąkanie wody. 6. że zabieg był nieskuteczny i trzeba go ponowić. Na ścianie bez tynku łatwo można ustalić poszukiwane miejsce. pochodzącej z gruntu pod fundamentem. w celu wprowadzenia kanalizacji lub innej instalacji. może wypełnić szczelinę. od skurczu betonu). Błędem jest wymaganie stosowania betonu mostowego do ścian szczelinowych (na kruszywie łamanym). nie jest praktycznie możliwe takie odgięcie prętów. dodatkowe pręty swą plątaniną utrudniają rozchodzenie się betonu w szczelinie. Metoda budowy w rozległym wykopie z wykorzystaniem centralnej części podziemia do rozparcia ścian szczelinowych Rys. Po pierwsze. Pręty łącznikowe. Działania naprawcze wymagają wtedy usunięcia tynku. 6). Jest bezspornie właściwe wymaganie takiego betonu w nadziemych elementach konstrukcji obiektów mostowych. przewidziane do włączenia w strop lub płytę. Niestety taki warunek znalazł się w Rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z roku 2000. mających za zadanie wytworzenie w ścianie otworu na całej jej grubości. a wręcz szkodliwe w konstrukcjach formowanych w gruncie metodą kontraktor. Służą temu rurki Rys. Jeśli otwór w ścianie jest niezbędny. ale całkiem nieuzasadnione żądanie takiego betonu w częściach podziemnych. metodą przewiercenia. 5. Może się też okazać. a po ich zakończeniu powtórnego otynkowania.

a kontrolę sprawuje inspektor nadzoru. Istotnym wyposażeniem budowy jest wytwórnia zawiesiny bentonitowej. Teren robót powinien być wyrównany i oczyszczony z urządzeń obcych. Prace związane z wykopami w sąsiedztwie ścian szczelinowych mogą szkodliwie wpływać na otoczenie miejsca robót. Przekopy należy zasypać gruntem mineralnym i dobrze zagęścić. • wykaz prac budowlanych mających szczególne znaczenie dla zagrożenia bezpieczeństwa. Wartości ostrzegawcze i alarmowe należy określać dla każdego budynku. • rodzaje pomiarów i obserwacji. Odpowiedzialny za monitorowanie budowy i jej otoczenia jest kierownik budowy. kotwienia pod budynkiem. znajdujących się również w gruncie. Pomiary należy wykonywać co najmniej po każdym zakończonym etapie robót. 2 [11]. W bezpośrednim sąsiedztwie szczeliny nie mogą być składowane materiały i sprzęt niezwiązany z prowadzonymi robotami. Rodzaj konstrukcji przemieszczenia pionowe [mm].geoinżynieria geoinżynieria FUKO i taśmy z bentonitem. Orientacyjne wartości granicznych przemieszczeń zawiera tab. przeznaczenie i oddalenie od wykopu. Kolejna czynność to budowa ścianek prowadzących. Stopień wrażliwości budynku na deformacje zależy od jego wymiarów i usytuowania względem wykopu. aby nie uległy zawilgoceniu od wody deszczowej lub technologicznej. Można w uproszczeniu przyjąć zasięg strefy oddziaływania wykopu w funkcji jego głębokości Hw wg tab. Budowa ścian szczelinowych Wykonanie ściany poprzedzają prace przygotowawcze. Rurki FUKO przeznaczone są do wtłaczania iniektu po stwierdzeniu nieszczelności. pompowania wody gruntowej. Częstotliwość pomiarów powinna być uzależniona od postępu robót i przemieszczeń. Zakres i rodzaj pomiarów kontrolnych powinien być ustalany indywidualnie w zależności od potencjalnych zagrożeń. Często plac budowy jest tak mały. Należy ją tak zlokalizować. Taśmy powinny być zakładane tuż przed betonowaniem. w szczególności usytuowanie wnęk do połączenia ściany z płytą denną i stropami podziemia. że brak miejsca na wytwórnię zawiesiny. Powinien on zawierać szczegółowe opisy i instrukcje określające: • zakres monitorowania. służącego do ukształtowania powierzchni styku z kolejną sekcją. Powierzchnia terenu wymaga takich zabiegów. ponadto regulują zakres obowiązków i odpowiedzialności wykonawcy oraz sposób obmiaru wykonanych robót. a w miejscu głębienia szczeliny powinny być zapełnione piaskiem stabilizowanym cementem. Dobrze przygotowane specyfikacje sprzyjają uzyskaniu dobrej jakości robót i zmniejszają obszar możliwych sporów stron procesu inwestycyjnego. Niebawem zostaną one udostępnione pod adresem www. żuraw gąsienicowy) oraz zapobiegną spływaniu wody opadowej i technologicznej w kierunku szczeliny. i przesyłać zawiesinę rurociągami. odsłaniania fundamentów. • wartości ostrzegawcze i alarmowe. marek stalowych do rozpór lub uzbrojenia pod głowice kotew gruntowych.pzwfs. określone w projekcie monitorowania wpływu robót na otoczenie. Ad 15. Wrażliwość budynków na deformacje podłoża jest uzależniona od ich konstrukcji. aby w czasie robót nie trzeba było jej przenosić. uwzględniając jego konstrukcję. • sposób prowadzenia pomiarów oraz ich częstotliwość w powiązaniu z postępem robót. stropy drewniane lub ceramiczne typu Kleina Budynki prefabrykowane lub murowane ze stropami gęstożebrowymi albo żelbetowymi Budynki o konstrukcji monolitycznej Tab 2. W tej fazie robót należy wykonać zabezpieczenia lub wzmocnienia sąsiednich budynków oraz zrobić pomiary początkowe („zerowe”). wyszczególnienie obiektów. Ważny jest kierunek ścian nośnych. równoległy lub prostopadły do krawędzi wykopu. przygotowanym na potrzeby określonej budowy. mogące powodować: widoczne uszkodzenia 5÷7 zagrożenie konstrukcji 15 ÷ 18 Budynki murowane bez wieńców. 7÷9 20 ÷ 25 9 ÷ 11 25 ÷ 35 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 49 . Na ściankach prowadzących oznacza się początek i koniec sekcji oraz położenie elementu rozdzielczego. Taśma zwilżona przed dociśnięciem jej betonem staje się nieskuteczna. • sposób rejestracji i oceny wyników pomiarów oraz obserwacji. • sposób postępowania w przypadku przekroczenia wartości ostrzegawczych i alarmowych. Ad 14. Liczba punktów do pomiaru przemieszczeń pionowych budynku nie powinna być mniejsza od 6 dla budynków w strefie bezpośredniego oddziaływania wykopu i 4 dla budynków w strefie pośredniego oddziaływania wykopu. np. Opracowanie SST wymaga wiedzy również z zakresu technologii robót. Szczegółowe Specyfikacje Techniczne (SST) są dokumentem kontraktowym i precyzują wszystkie kwestie istotne do spełnienia warunków technicznych zaprojektowanej konstrukcji. zasięg strefy oddziaływania wykopu Rodzaj gruntu bezpośredniego oddziaływania wykopu ½ Hw ¾ Hw Hw pośredniegooddziaływań wykopu 2 Hw 3 Hw 5 Hw Wykop w piaskach Wykop w glinach Wykop w iłach Tab 1.pl. Monitorowanie powinno być przeprowadzane wg zasad ustalonych w odpowiednim dokumencie. Aby ułatwić pracę projektantom Polskie Zrzeszenie Wykonawców Fundamentów Specjalnych rozpoczęło opracowywanie wzorcowych SST dla różnych robót fundamentowych. Prace te należy przeprowadzić z dużą starannością. oddalonym nawet o kilkaset metrów od budowy. które umożliwią poruszanie się bardzo ciężkich maszyn (głębiarka. Konieczne jest więc monitorowanie ośrodka gruntowego i poziomu wody oraz obiektów znajdujących się w strefie oddziaływania budowy. Od dokładnego wyznaczenia kształtu ścianek w pionie i planie zależy precyzja usytuowania lica ściany szczelinowej oraz właściwe umieszczenie szkieletu zbrojeniowego i elementów wyposażenia technologicznego. 4. 1 [11]. Wtedy trzeba ją zlokalizować w innym miejscu.

Należy tu uwzględnić szczególne warunki. • ocena zgodności warunków gruntowych z przyjętymi w projekcie. usuwa się element rozdzielczy. szczególnie narażone są strefy w pobliżu elementu rozdzielczego. W praktyce jest to jednak rzadki przypadek. wzorowane na wytwórczości przemysłowej. gdy beton już zachowuje nadany mu kształt. dlatego wymagana jest konsystencja ciekła mieszanki i odpowiednie kruszywo. Wynika to z trudności dokładnego opisania środowiska gruntowego. wymagania materiałowe). zmierzające do rzetelnej pracy i dobrej jakości. • stwierdzenie zgodności robót z projektem (wymiary. działającego w oparciu o systemy jakości.geoinżynieria geoinżynieria W Polsce głębienie szczeliny wykonuje się chwytakami opuszczanymi na żerdzi lub linie. Głębienie szczeliny powinno przebiegać bez zbędnych przerw i przestojów. Podział na sekcje oraz określenie kolejności wykonywania sekcji są możliwe dopiero po ustaleniu wykonawcy i określeniu parametrów narzędzi. aby opracowanie projektu wykonawczego ściany było pozostawione wykonawcy robót. motywowanego dążeniem do przekazywania dobrego produktu. Otwieranie i zamykanie szczęk chwytaka jest wymuszane linami lub siłownikami hydraulicznymi. Beton nie podlega zagęszczaniu. W trakcie podawania betonu poziom zawiesiny w szczelinie podnosi się i trzeba ją odpompowywać. Ważną sprawą jest także utrzymanie czystości w otoczeniu budowy i na ulicach. ponad dno należy podciągnąć rurę wlewową o co najmniej 2 m. oddalenie od dozoru technicznego wykonawcy. a ten – w wyniku tarcia o zbrojenie – unosi z sobą szkielet zbrojeniowy. Trudno przecież oczekiwać. W przypadku kontynuowania betonowania bez podciągnięcia rury wlewowej można spowodować wypchnięcie zbrojenia ku górze. jak i ich rozwarcie wpływają na wymiar długości sekcji. Źle dobrana mieszanka może spowodować niedostateczne wypełnienie szczeliny. Najwięcej przypadków sytuacji nieprzewidzianych w projekcie lub mało precyzyjnie określonych dotyczy robót związanych z fundamentowaniem głębokim i robotami ziemnymi. Po ułożeniu betonu na wysokość około 4 m. W kilka godzin po zakończeniu betonowania. Kilka rad praktycznych Robotami powinien kierować uprawniony inżynier o dużym doświadczeniu geotechnicznym. pompą zatapialną i dolewanie do szczeliny zawiesiny właściwej. aby jej poziom nie obniżył się poza dozwoloną granicę. Uzyska się w ten sposób zakotwienie zbrojenia w dolnej warstwie betonu. W rzeczywistości mogą wystąpić znaczne. naciąg kotwienia). Stosuje się kruszywo naturalne. Wynika to nie tylko z potrzeb estetycznych. Powinna być bezpośrednio skierowana do oczyszczenia i regeneracji. Troska o podnoszenie jakości robót powinna też wynikać z inicjatywy wykonawcy. metoda budowy. Dlatego wiedza i doświadczenie kierującego muszą być na wysokim poziomie. bardzo wydłużona dniówka – nawet do 14 godzin dziennie). jej uzbrojenie. a więc wszystkie przytwierdzone do niego elementy znajdą się na niewłaściwej wysokości. Konieczne jest wbudowanie większej objętości betonu. ale wyniki przenosi się na cały obszar. tylko w określonych miejscach wykonano odwierty lub sondowania. które klinuje się na zbrojeniu i pogarsza wypełnianie szczeliny. głównie w wyniku ścierania osadu bentonitowego ze ścian szczeliny i zbrojenia. Kolejne czynności to wstawienie elementów rozdzielczych. • wymaganie wypełniania na bieżąco metryk i dokumentów sporządzanych przez wykonawcę. • przydatność sprzętu do wykonania zamierzonych robót. ale przede wszystkim z obowiązku zapew- 50 GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) . a ich wpływ na przebieg i bezpieczeństwo robót może być znaczący. 5. że geotechnika nie będzie najsilniejszym obszarem jego wiedzy. aby po jego stwardnieniu zanieczyszczoną nadwyżkę usunąć. Nie można racjonalnie zwymiarować sekcji jeśli nie jest znany typ chwytaka. aby nadzorujący budynek był specjalistą we wszystkich branżach objętych nadzorem. są w interesie wykonawcy. Autor projektu inwestorskiego powinien określić wymiary ściany. W robotach budowlanych o prostej i powszechnie stosowanej technologii specyfikacje techniczne mogą być pomocne inspektorowi nadzoru w stopniu wystarczającym. Styk uformowany elementem rozdzielczym będzie zapełniony betonem w czasie betonowania sąsiedniej sekcji. Wykonuje się to przez odpompowywanie zanieczyszczonej zawiesiny z dna szczeliny np. Rola nadzoru w przeciwdziałaniu takim tendencjom jest bardzo duża i powinna być doceniana przez zarządzających firmami budowlanymi. Rozwarcie szczęk chwytaka wynosi na ogół 280 lub 250 cm. W trakcie betonowania górna część betonu ulega zanieczyszczeniu zawiesiną. W przypadku trudnych technologii i skomplikowanych warunków gruntowych konieczne jest wsparcie inspektora specjalistą zatrudnionym tylko w czasie robót związanych z problematyką geotechniczną. Zawiesina odzyskana ze szczeliny jest zanieczyszczona gruntem i betonem. który odbierając fragment robót zakrytych występuje w roli „przysięgłego”. należy ją wymienić na właściwą. Z tego powodu wskazane jest. • zapobieganie przerwom i przestojom w trakcie robót. co sprzyja ułatwianiu sobie pracy kosztem jakości. wymagania co do kształtu i konstrukcji styków sekcji oraz sposób odkopywania i kotwienia lub rozpierania. Do głównych zadań technicznych nadzorującego należą: • kontrola poprawności procesu technologicznego (np. • udział w badaniach rutynowych i uzupełniających wykonywanych na budowie. Szczególna jest rola inspektora nadzoru. sposób betonowania. lokalne odmienności. Nie należy używać kruszywa łamanego. • kontrola wykonywania programu monitorowania. Zarówno kształt szczęk chwytaka. Jeśli zawiesina pobrana z dna szczeliny nie spełnia wymagań. Wlewana na dno szczeliny mieszanka wypycha ku górze już ułożony beton. Działania inspektora nadzoru. które dzięki obłym kształtom ułatwia rozchodzenie się w szczelinie i otula zbrojenie. Rozpoznanie podłoża jest punktowe. Bezpośrednio po wygłębieniu sekcji szczeliny przystępuje się do formowania sekcji. Wiedzę i doświadczenie geotechniczne powinien posiadać również inspektor nadzoru. W miarę wydobywania urobku należy uzupełniać zawiesinę tak. Inspektor powinien być wyposażony w stosowne narzędzia. używanych przez samochody wywożące urobek ze szczeliny i grunt z wykopu. szkieletu zbrojeniowego i rury wlewowej do betonowania metodą kontraktor. jest wielce prawdopodobne. szkodliwie wpływającym na grunt. jednak powinna ona pozostać zanurzona w betonie o co najmniej 1 m. w jakich prowadzone są prace (brak jeszcze pełnego zaplecza budowy. Stosuje się chwytaki o szczękach wycinających przekrój prostokątny lub prostokątny z zaokrągleniami. ze wskazaniem na 2 m. jakość zawiesiny bentonitowej. Mieszanka betonowa powinna być dostosowana do technologii betonowania. który posłuży do głębienia szczeliny. umożliwiające mu wypełnienie tej bardzo odpowiedzialnej funkcji. Przemieszczonego szkieletu nie uda się już zepchnąć na wymagany poziom.

[16] Siemińska-Lewandowska A. Instrukcje Zeszyt nr 35 Warszawa 1992. Seminarium GŁĘBOKIE WYKOPY NA TERENACH WIELKOMIEJSKICH Warszawa 19 listopada 2002. Materiały Budowlane 08’2001 . [3] Grzegorzewicz K. zbierających wodę i błoto. Przemieszczenia kotwionych ścian szczelinowych. i inni Varsovie: La tour Telekomunikacja Polska S. w czasie inspekcji frontu robót po zakończeniu prac upadek bryły betonu podłoża stropu spowodował śmierć inżyniera wizytującego roboty. [19] Warunki techniczne wykonywania ścian szczelinowych. • stanowisko do mycia powinno być ukształtowane w formie rampy o wysokości 30 ÷ 50 cm i długości o co najmniej 2 większej od rozstawu skrajnych osi samochodu. jeśli przewidziano taką możliwość. Un siècle d’écrans de soutènements.. Geodezyjny monitoring przemieszczeń obudowy wykopu i obiektów sąsiadujących. 06’99. O wpływie wykonywania wykopów głębokich na zabudowe sąsiednią. [7] Jarominiak A. pod warunkiem sumiennego wypełniania przez nich swoich obowiązków. miejsce robót zanieczyszczone urobkiem i zawiesiną bentonitową – to główne zagrożenia. Grzegorzewicz K. IBDiM Informacje. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej Warszawa 2001 Zeszyt nr 139. Szczególną ostrożność należy zachować podczas robót ziemnych prowadzonych pod stropem przy stropowej metodzie budowy podziemia. Niedostateczne oświetlenie. W miarę przetaczania się kół wzdłuż rampy strumień wody co najmniej 2 razy obmywa obwód opony i boczne powierzchnie każdego koła. Kłosiński B. Bulletin des laboratoires des Ponts et Chaussées nr 227 (7-8/2000). Naprawa i wzmacnianie ścian szczelinowych XVI Ogólnopolska Konferencja WARSZTAT PRACY PROJEKTANTA KONSTRUKCJI Ustroń luty 2001. operowanie wielkogabarytowymi szkieletami zbrojeniowymi. • jezdnia rampy oraz wjazdu i zjazdu powinny mieć konstrukcję ażurową. powinien być dogodny. • za rampą zjazdową powinno być obniżenie nawierzchni ze ściekiem zbierającym wodę ociekającą z umytego samochodu..geoinżynieria geoinżynieria nienia bezpieczeństwa przechodniów i pojazdów. WKŁ 1999. Na jednej z budów.A. Ocena przemieszczeń kotwionych ścian szczelinowych stacji metra „CENTRUM” i „ŚWIĘTOKRZYSKA”. Zabezpieczenia głębokich wykopów XVI Ogólnopolska Konferencja WARSZTAT PRACY PROJEKTANTA KONSTRUKCJI Ustroń luty 2001. Konferencja BUDOWNICTWO PODZIEMNE 2000 Kraków 25-27 września 2000. O budowie biurowca Fokus Filtrow w Warszawie. [20] Wysokiński L. Przy projektowaniu myjni warto uwzględnić następujące zalecenia: • wyjazd z budowy powinien być tak usytuowany. [5] Grzegorzewicz K. który przy szybkiej jeździe może być wyrzucony z dużą energią. Przegląd Budowlany nr 6/79. Lekkie konstrukcje oporowe. [9] Kłosiński B. naciskiem jezdni rampy. Problemy budowy głębokich podziemi budynków użyteczności publicznej. Materiały Konferencji Urzędu Wojewódzkiego w W-wie 30. strome skarpy wyrobiska drążonego przez ładowarki – to najpoważniejsze zagrożenia dla pracujących tam osób. Konferencja Naukowa „KRYNICA 2003”. Materiały Konferencji Urzędu Wojewódzkiego w W-wie 30. Wydawnictwo ITB nr 376/2002. Uruchomienie strumienia może być sterowane automatycznie. Pyrak S. Materiały Konferencji Urzędu Wojewódzkiego w W-wie 30. [4] Grzegorzewicz K. Travaux International nr 759 (12’99). Chocimskiej w Warszawie.. Monografia pod redakcją Witolda Prószyńskiego Politechnika Warszawska Instytut Geodezji Gospodarczej.09. [15] Siemińska-Lewandowska A. Doświadczenia z obiektu EUROPLEX w Warszawie. [6] Grzegorzewicz K. Pęski S. Szulborski K. Grzegorzewicz K. wysięki wody z gruntu. [13] Narzymski S. odpowiedzialnego za czystość wyjeżdżających samochodów. [10] Lewandowska A. Obudowa ścian głębokich wykopów. aby wszystkie samochody wyjeżdżające z wykopu musiały przejechać przez myjnię.. • zadowalające efekty daje natrysk wody z dysz ręcznie kierowanych przez pracowników równocześnie obsługujących prawą i lewą stronę myjni. Naprawa i wzmacnianie ścian szczelinowych. Projektowanie obudów głębokich wykopów Seminarium GŁĘBOKIE WYKOPY NA TERENACH WIELKOMIEJSKICH Warszawa 19 listopada 2002.09. Ruch ciężkich maszyn. Warszawa.. czy między bliźniaczymi kołami nie uwiązł kamień lub inny przedmiot. spaliny z silników napędzających maszyny. Geotechniczne przyczyny katastrofy obudowy wykopu przy ul. a po betonowaniu wyciąganie elementów rozdzielczych. Nieodzowne jest urządzenie myjni kół samochodowych. [8] Kłosiński B. Sprawy bezpieczeństwa nie można lekceważyć. Krzysztof Grzegorzewicz Instytut Badawczy Dróg i Mostów GEOINŻYNIERIA drogi mosty tunele 03/2005 (06) 51 . albo ręcznie przez pracownika obsługującego myjnię. odpadające spod stropu elementy deskowania. sprzyjającą odkształcaniu się bieżnika w czasie przejazdu..1998. Woźniak M. • wjazd i zjazd nie powinny mieć spadku większego od 10%. • najlepiej jeśli strumień wody wytryskuje ku górze spod ażurowej jezdni i ukośnie z dysz zmywających boczne powierzchnie kół. na odpowiednim ruszcie stalowym. [12] Michalak H. wstawianie.09.1998. Głębokie wykopy na terenach zabudowanych.. [11] Kotlicki W. aby można go łatwo i szybko oczyścić lub wymienić na pusty. która jednocześnie nie może powodować zatoru wyjeżdżających samochodów.1998. Konstrukcyjne i realizacyjne przyczyny katastrofy obudowy wykopu budynku EUROPLEX w Warszawie. [14] Prószyński W. Ochrona zabudowy w sąsiedztwie głębokich wykopów. [2] Geodezyjny monitoring przemieszczeń podczas wznoszenia obiektów w głębokich wykopach. Wysokiński L. Inżynieria i Budownictwo nr 2/2000. Roboty związane z budową ścian szczelinowych i podziemi stwarzają wiele zagrożeń. • dostęp do pojemników pod rampami. autor mgr inż. [18] Szulborski K. [17] Siemińska-Lewandowska A. a jednocześnie dobrze funkcjonują myjnie z nawierzchnią z prętów zbrojeniowych co najmniej ∅32 mm. Inżynieria i Budownictwo nr 1/98.  Referat został wygłoszony podczas XX Jubileuszowej Ogólnopolskiej Konferencji WARSZTATY PRACY PROJEKTANTA KONSTRUKCJI – Wisła 2005 LITERATURA: [1] Delattre L. Pracownik odpowiedzialny za czystość wyjeżdżających samochodów powinien również sprawdzać. w źle oświetlonym podziemiu..

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful