P. 1
MAKROEKONOMIA__45_STRON_

MAKROEKONOMIA__45_STRON_

|Views: 356|Likes:
Wydawca: martusza

More info:

Published by: martusza on Jan 07, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/12/2014

pdf

text

original

MAKROEKONOMIA EKONOMIA – to nauka badająca w jaki sposób ludzie organizują działania w sferze produkcji i konsumpcji .

MAKROEKONOMIA- jest gałęzią ekonomi próbującą wyjaśnić jak i dlaczego z upływem czasu gospodarka rozwija się , podlega różnym wahaniom i zmianą . Ogólny trend gospodarki jest wynikiem wolno działających firm mianowicie rosnącej liczby ludności i lepszych technologii . RECESJA- okres spadku łącznej produkcji oraz innego rodzaju wahania wytrącające gospodarkę ze ścieżki wzrostu . MAKROEKONOMIA stara się wyjaśnić te działania wykorzystując zasady analizy ekonomicznej . Inną gałęzią ekonomi jest mikroekonomia która bada zachowania pojedynczych konsumentów , przedsiębiorstw i rynków . Mikroekonomia różni się od makroekonomii pod dwoma względni : 1. Mikroekonomia zajmuje się bardziej różnicami między rynkami niż tym dlaczego gospodarka jako całość z biegiem czasu rozwija się i podlega wahaniom . 2. Makroekonomia wyjaśnia proces ustalania się zmiennych , które mikroekonomia traktuje jako dane zmienne , te obejmujące dochód narodowy , poziom cen i stopy procentowe . Makroekonomia wykorzystuje podstawowe idee mikroekonomii próbując wyjaśnić wzrost i fluktuację / wahania / .Makroekonomia musi patrzeć na zachowania konsumentów i przedsiębiorstw , organizacji rynków pracy i przemysłu , funkcjonowanie rynków finansowych oraz machinacji rządu . Makroekonomia zajmuje się : 1. Bada gospodarkę narodową jako całość lub jej główne komponenty . 2. Bada zachowanie się państwa jako podmiotu gospodarczego . Przedmiot zainteresowania makroekonomii stanowi długookresowy wzrost gospodarczy i wahania krótkookresowe . Makroekonomia zajmuje się takimi problemami jak : 1. Wzrost produkcji dóbr i usług 2. Stopa inflacji 3. Stopa procentowa 4. Kursy walut 5. Deficyt handlowy Makroekonomia stara się odpowiedzieć na następujące pytania : 1. Co określa ogólny poziom cen i jaki jest wskaźnik inflacji . 2. Co określa dochód narodowy i poziom produkcji . 3. Co określa zatrudnienie w gospodarce i poziom bezrobocia w danym kraju . 4. Jak polityka monetarna i fiskalna wpływa na ogólny poziom cen , dochodu , produkcji , zatrudnienia i poziom bezrobocia . 5. Co może uczynić rząd aby przeciwdziałać recesji , bezrobociu i inflacji .

DO CZEGO PRZYDAJE SIĘ MAKROEKONOMIA Makroekonomia jest istotna dla prowadzenia dobrej polityki ekonomicznej /gospodarczej /. Wykorzystywana we właściwy sposób przez prowadzących politykę ma bardzo duży wpływ na poprawę dobrobytu w danym kraju , a w tym słabiej rozwiniętych gospodarczo: Afryka , Azja , czy Ameryka Łacińska oraz w nowo powstających gospodarstwach Europy Wschodniej . Zastosowanie Makroekonomii : 1. Może pomóc polityką w podjęciu decyzji dotyczącej tego co należy uczynić w celu odsunięcia niebezpiecznych recesji a gdy już ona wystąpi jak spowodować by była najkrótsza i najłagodniejsza . 2. Może pomóc w utrzymaniu inflacji na niskim i stabilnym poziomie bez wywoływania krótkookresowej niestabilności gospodarczej . 3. Mówi w jaki sposób istotne zmiany polityki wpływają na typy dóbr wytwarzanych w gospodarce . 4. Może pomóc polityką w przebrnięciu przez różne rządowe propozycje w zakresie wydatków i podatków mających na celu zwiększenie długookresowego tempa wzrostu . Dlaczego państwo ingeruje w gospodarkę – powody : 1. Wybory indywidualne niekoniecznie dotyczą dóbr korzystnych społecznie . 2. Procesy produkcji wywołują negatywne efekty zewnętrzne , które należy zlikwidować /hałas , zanieczyszczenia / . 3. Dążenie do najwyższej racjonalności i maksymalnych efektów gospodarczych niekoniecznie maksymalizuje dobrobyt społeczny . 4. Procesy gospodarcze odbywają się w warunkach niepewności , szczególnie nie omijają ich klęski żywiołowe które trudno przewidzieć . 5. Reguły konkurencji uczciwej / polityka antymonopolowa / . MIERNIKI MAKROEKONOMICZNE / rachunek dochodu narodowego /- służą do oceny sprawności gospodarki . Dwa systemy obliczania dochodu narodowego : 1. Metoda MPS /MATERIAL PRODUKT SYSTEM –system produkcji materialnej /obejmuje tylko produkcję materialną . 2. Metoda SNA / SYSTEM OF NATIONAL ACCOWNTS system rachunkowości narodowej /obecnie stosowana na całym świecie obejmuje produkcję dóbr materialnych i sfery usług . Najważniejsze wskaźniki działalności gospodarczej państwa : 1. Miary poziomu i tempa ogólnej pozycji produkcji krajowej / PNB , PNN , PKB / 2. Miary siły nabywczej konsumentów przed opodatkowaniem i po nim – dochód narodowy DN, dochód rozporządzalny lub dochody osobiste do dyspozycji DN=DO , dochody osobiste . 3. Miara trudności znalezienia pracy przez ludność – stopa bezrobocia . 4. Miara trudności wzrostu ogólnego poziomu cen w gospodarce – stopa inflacji . PRODUKT NARODOWY BRUTTO /PNB / -stanowi pieniężny wyraz bieżącej wartości rynkowej

wszystkich dóbr i usług finalnych wytworzonych w gospodarce w danym okresie . Dobra i usługi finalne są przeznaczone już dla ostatecznego użytkownika . Dobra i usługi pośrednie są nabywane do dalszej obróbki czyli wytwarzania innych dóbr i usług . PNB = PKB + DOCHODY NETTO z tytułu własności pracy za granicą PRODUKT KRAJOWY BRUTTO / PKB / -stanowi miarę produkcji wytworzonej przez czynniki wytwórcze zlokalizowane na terenie danego kraju niezależnie od tego kto jest ich właścicielem . Dochody pracy z tytułu pracy za granicą są równe różnicy między dochodami obywateli danego kraju uzyskanymi za granicą a odpływem dochodu z własności lub pracy należnych cudzoziemcy . Cechy PNB : 1. Jest miernikiem całkowitych dochodów osiąganych przez obywateli danego kraju niezależnie od kraju świadczenia usług przez czynniki produkcji . 2. Obejmuje tylko dobra i usługi wytworzone w ciągu jednego roku . 3. Z tych samych powodów wyłącza się z PKB obrót papierami wartościowymi , płatności związane z zakupem akcji , obligacji nie związanych z regularnym przepływem w danym roku wytworzonych dóbr i usług . 4. Dotyczy tylko dóbr , które przeszły przez rynek . 5. Nie wlicza się transferów pieniężnych do PNB . 6. Nie uwzględnia miernikowych działalności oraz nieujawnionych działalności . Wady PNB : 1. Nie ujmuje produkcji , która nie jest przeznaczona na rynek . 2. Nie ujmuje rezultatów gospodarki cieni / szara strefa , nielegalna działalność , legalna działalność , która oszukuje czyli prowadzi dwie księgi / . 3. Nie ujmuje czasu wolnego . 4. Nie obejmuje renty konsumenta dotyczącej dóbr trwałych , które już posiadamy w gospodarstwach domowych . 5. Ujmuje produkcję anty dóbr / wszystkich efektów zewnętrznych , hałas , zanieczyszczenia a także broni , narkotyków , tytoniu , alkoholu . Dobrobyt ekonomiczny netto – uwzględnia przy obliczaniu PNB miernikowe dobra i straty w celu ustalenia lepszej miary jakości życia i dobrobytu narodowego .Modyfikacje: 1. Odejmuje od PNB pewne nieuwzględnione koszty obniżenia życia , które pojawiają się wraz z objętą w PNB . 2. Dodaje do PNB niektóre pozycje np. pracę w gospodarstwach domowych i czas wolny . 3. Wyklucza z PNB niektóre usługi pośrednie np. ochronę policyjną i przeciwpożarową . PNN produkt narodowy netto / PNN= PNB- amortyzacja / - jest lepszym miernikiem wzrostu Produkcji niż PNB i stanowi 89-92 % PNB . Wyróżniamy dwa rodzaje PNB : 1. Nominalny PNB jest liczony w cenach bieżących . Wyróżnienie PNB w ujęciu nominalnym

służy ocenie tego co w danym roku wytworzono i co może być podzielone , nie może służyć wzrostowi gospodarczemu w kolejnych latach . 2. Realny PNB liczony w cenach stałych przedstawia nam prawidłowy obraz rzeczywistych zmian w gospodarce – uwzględnia wskaźnik inflacji . Realny PNB = Nominalny PNB x 1000 Indeks cen

PKB jest lepszą miarą tego co dzieje się i jest ściśle związany z innymi miarami produkcji i zatrudnienia . Pozwala na lepsze porównanie PKB w innych krajach . Transakcje z zagranicą stają się coraz większą działalnością gospodarczą kraju – rosną zarówno wypłacone jak i otrzymywane przez dany kraj dochody z usług czynników produkcji . Na skutek tego PNB stawał się coraz mniej wiarygodnym wskaźnikiem mierzonym w danym kraju działalność gospodarczą . Metody obliczania produktu krajowego brutto : 1. Możemy obliczyć wydatki na dobra i usługi różnych podmiotów gospodarczych , gospodarstw domowych , przedsiębiorstw państwowych i cudzoziemców . 2. Możemy obliczyć wielkość produkcji w różnych gałęziach produkcji , górnictwie , w rolnictwie . 3. Możemy mierzyć całkowity dochód sumując płace i zyski uzyskane przez różne grupy wytwarzające PNB . całkowita wielkość wydatków = całkowita wielkość produkcji = całkowita Ad 1 . sumowanie wydatków PKB = C + I + G + Nx C – wydatki konsumpcyjne I - inwestycyjne G – rządowych Nx – export netto C – obejmuje wydatki gospodarstw domowych na 1. Dobra konsumpcyjne trwałego np. telewizor , samochód , pralka . 2. Dobra konsumpcyjne nie trwałego użytku np. żywność , ubranie , benzyna . 3. Wydatki na usługi np. kształcenie , opieka medyczna , usługi fryzjerskie . Wydatki związane z zakupem mieszkania są inwestycją . I – inwestycje to suma wydatków przedsiębiorstw na fabryki , maszyny , zapasy oraz wydatków gospodarstw domowych na mieszkania . Inwestycje Inwestycje w kapitał trwały / zakup nowej fabryki , urządzeń domu / potrzebuje aby krótkookresowe / zapasy / to wszystko co przedsiębiorstwo utrzymać produkcję w toku –

Obliczając PKB import odejmujemy a export dodajemy do wydatków . Pomiar PKB przez produkcję – wartość dodana . trwałego użytku SAMOCHÓD gospodarstwo domowe przedsiębiorstwo rząd gospodarstwo domowe przedsiębiorstwo rząd wydatki konsumpcyjne na dobra inwestycja wydatek rządowy DOM inwestycje / jest to wyjątek / EXPORT NETTO Export jest to dostarczanie dóbr i usług za granicę . Pomiar przez sumowanie dochodów – metoda ta polega na sumowaniu płatności dochodowych . Aby zapobiec kilkukrotnemu liczeniu tych samych pozycji wprowadzono pojęcie wartości dodanej . Musimy jednak uważać jednak aby nie obliczyć pozycji kilkukrotnie . Całkowity export netto nazywany jest czasem saldem bilansu handlowego . jeśli ujemny mamy do czynienia z deficytem handlowym . fabryk lub zapasów . Są one tylko częścią wydatków państwa uwzględnionych w budżecie i nie zalicza się do nich takich pozycji jak zasiłki społeczne oraz odsetki od długu publicznego . Wartość dodaną przedsiębiorstw nazywamy różnicę między przychodem tego przedsiębiorstwa pochodzących ze sprzedaży jego produktu a sumą jaką ono musi zapłacić innym przedsiębiorstwom za użyte przez siebie dobro pośrednie . PKB możemy obliczyć dodając wartość dóbr i usług w różnych gałęziach . fabryki / budowle mieszkaniowe wyposażenie / samochód dostawczy . Jeśli jest on dodatni Mówimy o nadwyżce handlowej .nie mieszkaniowe / budowle . G – zapasy rządowe – oznaczają sumę wydatków rządu na produkty i usługi mogą dotyczyć np. budowy dróg oraz produkcji sprzętu wojskowego .: szkolnictwa . długopis papier do ksera / Makroekonomiczne inwestycje polegają jedynie na nabywaniu nowych domów .

DOCHÓD NARODOWY – obejmuje całość dochodów wypłaconych za wykorzystanie czynników produkcji / kapitał . Stąd dochód narodowy jest sumą procentów . Dlatego też dochód narodowy jest równy całkowitym kosztom produkcji dóbr i usług zawartych w produkcie narodowym netto . Możemy zapisać że : DN = PNN – podatki pośrednie ponieważ wynagrodzenia czynników produkcji są mniejsze od wpływów pieniężnych ze sprzedaży . które trafiają do budżetu państwa . Dochodów narodowy jest dochodem z tytułu ich zaangażowania w procesie produkcji . zyski . dochody właścicieli przedsiębiorstw . Obejmuje wynagrodzenie pracowników . rent i płac z punktu widzenia źródeł pochodzenia czynników produkcji .2001. ziemia . 6. dochody osobiste z rent . Część tych wpływów stanowią podatki pośrednie .Wypłacanych właścicielom czynników produkcji za ich wykorzystanie w procesie produkcji . Z punktu widzenia przedsiębiorstw dochód narodowy jest kosztem zużycia tych czynników produkcji. praca / w określonym czasie ich właściciela . .10.

rozbieżności statystyczne + dotacje netto dla przedsiębiorstw państwowych = DOCHÓD NARODOWY . Różnica między produktem krajowym brutto a dochodem narodowym : .transfery przedsiębiorstw .DOCHODY OSOBISTE – stanowią całkowity dochód uzyskiwany przez obywateli przez opłaceniem podatku dochodowego .amortyzacja = PNN .stanowią dochody osobiste pomniejszone o podatki osobiste / majątkowe . DOCHÓD ROZPORZĄDZALNY – /dochód osobisty do dyspozycji/ .nierozdzielne zyski spółek akcyjnych + odsetki od długów zaciągniętych przez podmioty nie gospodarcze + płatności transferowe państwa i przedsiębiorstw = dochód osobisty .składki na ubezpieczenia społeczne .dochód narodowy mierzymy w cenach uzyskanych przez przedsiębiorstwa ze sprzedaży produktów Ceny te różnią się o wielkość podatku od sprzedaży i akcyzy .podatki dochodowe przedsiębiorstw .podatki osobiste = dochód rozporządzalny ZAGREGOWANY POPYT A ZRÓWNOWAŻONY POZIOM DOCHODU I PRODUKCJI GOSPODARKA DOMOWA STRUMIEŃ STRUMIEŃ WYDATKÓW WYNAGRODZEŃ NA DOBRA ZA CZYNNIKI I USŁUGI PRODUKCJI STRUMIEŃ DÓBR I USŁUG STRUMIEŃ ZASOBÓB PRODUKCJI .produkt krajowy brutto mierzymy w cenach zakupu towaru przez klientów . spadkowe / a także o kwotę opłat nie podatkowych .podatki od sprzedaży i akcyza . RACHUNEK DOCHODU NARODOWEGO PKB + dochody netto czynników produkcji = PNB .

Przedsiębiorstwa będą zmniejszały produkcję dostosowując ją do rozmiarów popytu to z kolei oznacza zmniejszenie zaopatrzenia firm na czynniki produkcji . Przez liczenie wartości rozmiarów wydatków na dobra i usługi . Jest to obieg gospodarki zamkniętej nie uwzględniającej wpływów państwa . Ponieważ nie uwzględniamy w modelu żadnych dopływów ani odpływów : gospodarstwa domowe wydają całe swoje dochody na rynku produktów i usług zaraz po ich otrzymaniu . II . Dochody otrzymane ze sprzedaży czynników produkcji umożliwiają gospodarstwom domowym dokonywanie zakupów . 2. Przez liczenie wartości dochodów czynników produkcji . GOSPODARSTWA DOMOWE Q WYNAGRODZENIE ZA CZYNNIKI WYDATKI NA DOBRA PRODUKCYJNE / Y / I USŁUGI / C / T S I R G PRZEDSIĘBIORSTWA Nie cały dochód który otrzymujemy wydajemy .PRZEDSIĘBIORSTWA Przepływ wewnętrzny – przepływ zasobów rzeczowych Przepływ zewnętrzny – przepływ zasobów finansowych W najprostszej postaci obieg ten ilustruje funkcjonowanie gospodarki na którą składają się gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa . Warunek równowagi dla tego modelu : A=Y A – globalny popyt Y – globalna podaż Przedstawiony model sugeruje że rozmiary działalności gospodarczej można mierzyć 3 sposobami : 1. natomiast przedsiębiorstwa sprzedają wszystkie swoje produkty gospodarstwom domowym zaraz po ich wyprodukowaniu . MODEL ZŁOŻONY OKRĘŻNEGO OBIEGU WYDATKÓW Jest bliższy rzeczywistości gospodarczej i uwzględnia istnienie rynków finansowych oraz występowanie obiegów dwóch rodzajów strumieni oszczędności i inwestycji . „S” – OSZCZĘDNOŚCI spowodują że nie wszystkie dobra i usług zostaną sprzedane . Mogą kupować na rynkach czynników produkcji to co oferują gospodarstwa domowe . 3. Gospodarstwa domowe kupują dobra wytwarzane przez przedsiębiorstwa natomiast sprzedają posiadane przez siebie czynniki produkcji przedsiębiorstw . z kolei przedsiębiorstwa otrzymują przychody ze sprzedaży wytworzonych produktów . X . Przez liczenie wartości wytworzonych dóbr i usług . Zmniejszają się więc dochody gospodarstw domowych a tym samym dalszemu ograniczeniu ulegnie globalny popyt .

którym dysponują gospodarstwa domowe w związku z tym wzrost dochodów powoduje wzrost popytu .jest to część dodatkowej jednostki Którą gospodarstwa domowe przeznaczają na powiększenie oszczędności c+s=1 Warunek : o c 1 funkcja konsumpcji będzie miała postać .Ten efekt odpływu oszczędności może być zrekompensowany dopływem inwestycji . Krańcowej psychologicznej skłonności do oszczędzania / s / . Warunek równowagi : S = I W modelu uwzględniamy : 1. Istnienie gospodarki otwartej . „Q” – IMPORT – jest odpływem gdyż gospodarstwa domowe wydają część swoich dochodów na zakup dóbr wytwarzanych poza granicą kraju co oznacza zmniejszenie popytu na dobra krajowe .INWESTYCJE to zakup dóbr kapitałowych mogą mieć charakter zamierzony / przewidywane zakupy dóbr kapitałowych / lub niezamierzony gdy dobra wyprodukowane na sprzedaż nie znalazły nabywcy . Funkcjonowanie państwa jako podmiotu gospodarczego .jest to część dodatkowej jednostki dochodów które gospodarstwa domowe pragną przeznaczyć na powiększenie konsumpcji . „X” – EXPORT – jest dopływem do obiegu gdyż wyprodukowane w kraju towary za których wytworzenie zapłacono właścicielom czynników produkcji są wywożone za granicę . „T” – PODATKI – stanowią odpływ siły nabywczej z obiegu . Krańcowej psychologicznej skłonności do konsumpcji /c / . Cały otrzymany dochód gospodarstw domowych dzielą na części przeznaczone do konsumpcji i część przeznaczoną na oszczędności . Z uzyskanych dochodów rząd może dokonywać zakupów dóbr i usług niezbędnych do realizowania określonej polityki gospodarczej i są to WYDATKI RZĄDOWE „G” . 1 Istnienie i funkcjonowanie rządu wymaga określonych środków finansowych i rząd uzyskuje je głównie z podatków . Warunek równowagi : Nx = x – q A = C + I + G + R + Ix Y=C+S+T A=Y C + T + S = C + I + G + R + Nx S+T+Q=I+G+R+x Zrównoważony poziom produkcji – założenia : 1. 2. Dopływem są inwestycje tylko zamierzone . Globalny popyt konsumpcyjny zależy od odchodów rozporządzalnych . Dochody uzyskiwane z tego tytułu są elementem globalnego popytu produktu zaś nie stanowią części globalnej podaży . Y=C+S Ostateczny podział dochodu zależy od : 1. Ad. „I”. Ceny i stawki płac są stałe A = C + I + G + R + Nx 2. 2.

konsumpcja autonomiczna niezależna od dochodu rozporządzalnego c i c – są stałe i dodatnie Nachylenie prostej jest zawsze mniejsze niż 45 Linia 45 . Oznacza to sytuację w której gospodarstwa domowe finansują bieżąco konsumpcję z oszczędności nagromadzonych wcześniej lub kredytu .C = c + cY c.C = Y – jest to hipotetyczna sytuacja w której cały dochód gospodarstw domowych jest konsumowany .cY S=-c+(1–c)xY S = . Rzeczywisty przebieg planowanej przez gospodarstwa domowe konsumpcji wyraża linia : C = c + cY Konsumpcja zależy od dochodów . Przy dochodzie Y = O cały dochód otrzymany na gospodarstwa domowe jest przeznaczany na konsumpcje S = O . Y=C+S S=Y–C C = c + cY S = Y – c . Nachylenie prostej mówi nam jak zmienia się konsumpcja wraz ze zmianą dochodu .c + sY FUNKCJA OSZCZĘDNOŚCI . wyższemu poziomu dochodów odpowiada wyższy poziom konsumpcji . Zwiększeni rozmiarów dochodu ponad YO umożliwia gospodarstwom domowym przeznaczenie części otrzymanego dochodu na oszczędności . Nachylenie prostej jest równe C . Przy wielkości dochodu mniejszemu niż Y = O występuje zjawisko ujemnych oszczędności .

FUNCJA INWESTYCJI Drugim elementem globalnego popytu jest popyt inwestycyjny / zamierzony przez przedsiębiorstwa powiększeni dóbr / . Mnożnik w gospodarce odwrotnej Państwo – jako podmiot gospodarczy Wydatki i transferu – wielkości autonomiczne Podatek – stopa podatkowa / „t”/ Wartość podatków Dochód rozporządzalny T = tY Yd = Y – T . Natomiast nie ma żadnego związku między bieżącym poziomem produkcji a popytem inwestycyjnym . W związku z tym popyt jest wielkością niezależną od rozmiarów dochodu . Rozmiary popytu inwestycyjnego zależą od : przewidywalnego popytu na określone wyroby oraz od wysokości stopy procentowej .informuje nas o tym co się będzie działo z dochodem narodowym gdy zmieni się popyt autonomiczny . Mnożnik . Wydatki i transfery rządowe. Mnożnik to stosunek zmiany produkcji zapewniającej utrzymanie równowagi do powodującej ją zmianę popytu autonomicznego . W tym celu sumujemy przyrost produkcji . Opisane procesy mnożnikowe będą zachodzić wówczas . w gospodarce zamkniętej Wartość mnożnika zależy od psychologicznej skłonności do konsumpcji . Im skłonność ta jest większa tym większa jest wartość mnożnika .zależą bardziej od charakteru polityki prowadzonej przez rząd niż od wielkości dochodu można więc je potraktować jako wielkość autonomiczną stałą . Procesy mnożnikowe mogą oddziaływać w przeciwnym kierunku czyli spadek inwestycji autonomicznych może wywołać wielokrotnie większy spadek dochodu narodowego . a następnie dzielimy przez wzrost inwestycji autonomicznych . gdy będą istnieć wolne niewykorzystane zasoby czynników produkcji . Obliczając wartość mnożnika dowiemy się ilokrotnie przyrasta dochód narodowy .

t ) Ważne : Mnożnik przy uwzględnieniu roli państwa będzie miał postać : Im wyższa stopa podatkowa tym mniejsza jest wartość mnożnika .tY Yd = Y ( 1.wartość skłonności do m .Yd = Y .chęć zakup dóbr . HANDEL ZAGRANICZNY Export = export autonomiczny Import autonomiczna krańcowa importu przeznaczenia przyrostu dochodu importowanych Mnożnik przyjmie postać : Efekt działania mnożnika będzie tym większy im mniejsza część dochodu będzie przeznaczona na zakup dóbr importowanych . X=x Q = q + mY q .

skóry . Wprowadzono je w 1970 r i są emitowane wyłącznie przez NFW jako dodatkowe aktywa rezerwowe . w handlu zagranicznym może być spowodowany brakiem wymienialnej waluty. Drugą formą pieniądza był pieniądz papierowy . frank francuski . Dlaczego SDR nie został powszechnie zaakceptowany : 1.2001 Z dnia 19. funt brytyjski . Nie miały żadnej wartości wewnętrznej np. złoto 2. W ograniczony sposób można wykorzystywać do zakupu kluczową walutę MFW i do niektórych innych mniej ważnych celów .PIENIĄDZ 21.2174 zł ECU – W 1979 r członkowie EWG wspólnie z Wielką Brytanią utworzyli europejski system walutowy a w jego ramach wspólną walutę ECU . Pieniądz towarowy / w XIX w / obejmuje złote i srebrne monety oraz kruszce szlachetne .Wkłady uruchamiane są za pomocą czeków . Firm oraz osób fizycznych . Pieniądz bezgotówkowy – zapisy na rachunkach bankowych należących do przedsiębiorstw .2001 1 SDR = 5.jest to wymiana naturalna produktu na produkt . Pieniądz symboliczny papierowy : niski koszt wytworzenia . 5. Pieniądz przedmiotowy 2. Pieniądz jest to rodzaj aktywów powszechnie akceptowanych jako środek płatniczy . Pieniądz międzynarodowy i są nimi : . kart płatniczych . dolar Z dnia 11. w czasie inflacji traci wartość . Pierwszą formą pieniądza był pieniądz przedmiotowy to np. jedwab w Chinach .SDR – specjalne prawa ciągnienia . Jest Emitowany przez banki handlowe i nie jest prawnym środkiem płatniczym . 1 ECU = 3. Jej wartość była ustalona na podstawie koszyka walut krajów członkowskich . Nie były gwarantowane przez potężny rząd np. Była to jednostka rozrachunkowa początkowo używana w niektórych transakcjach pomiędzy krajami EWG a później Unii Europejskiej .10.2001 BARTER. perły w Afryce .ECU . Przyczyny : . marka .jest trudny do wydobycia .EURO SDR – jest to sztuczny międzynarodowy pieniądz kredytowy służący do rozrachunków między krajami członkowskimi międzynarodowego funduszu walutowego .01. Są koszykiem 5 głównych walut państwa : dolar USA .złoto występuje w ograniczonych ilościach . Mechanizm emisji a następnie sprzedaż SDR jest metodą finansowania nierównowagi płatniczej . sól u Słowian . sól . Towar który utrzymuje na stał pozycje ogólnego ewkiwalentu staje się pieniądzem . siekierki żelazne . Największy udział w koszyku miała marka niemiecka . jen .3779 zł 1 SDR = 5.jest metalem miękkim 3. 4. prawo nadaje mu wartość i czyni akceptowanym środkiem płatniczym . muszle . ziarna kakaowca u Asteków .10. Rodzaje pieniądza : 1.6 ZŁ .

depozyty płatne na żądanie . polecenie zapłacenia przez bank określonej sumy w określonym czasie . pożyczki .3 maja 1998 r przedstawiciele rządów Unii Europejskiej postanowili wprowadzić w życie z dniem 1.2001 1 EURO = 3. Grupa aktywów finansowych o dużym stopniu płynności zaliczamy : obligacje rządowe . podatki .1999 r nową walutę międzynarodową EURO . Początkowo miała ona funkcjonować w transakcjach bankowych oraz za pośrednictwem kart kredytowych .EURO – w dniu 2. obligacje .2001 1 EURO = 3. weksel handlowy .łatwość w porównywaniu cen . W 2002 r politykę pieniężną tych państw w dużym stopniu przejmie utworzony Europejski Bank Centralny .dla gospodarki Unii Europejskiej łatwość transferu kapitału . Miara M2 obejmuje : M1 . Zakres poszczególnych miar zasobu pieniądza zależy od innowacji finansowych . Środek cyrkulacji i obiegu / środek wymiany / . domy . drobne depozyty terminowe .8797 19. długoterminowe depozyty w walutach obcych . duże depozyty terminowe .01. Tę funkcję pełnią również inne aktywa : akcje . Środek tezauryzacji czyli magazyn wartości – pieniądz jest środkiem przechowywania siły nabywczej w czasie .10. W zależności od stopnia płatności wyróżniamy różne miary zasobu pieniądza : 1. Pojawia się obawa że w związku z tym skuteczność polityki pieniężnej może być ograniczona Funkcje pieniądza : 1. M3 / 3. umowy odkupu . Środek płatniczy albo środek odroczonych płatności pieniądz używany jest przy spłacie wszelkich zobowiązań np. krótkoterminowe papiery wartościowe skarbu państwa . depozyty terminowe nie bankowych instytucji finansowych . INNOWACJE zwiększyły ilość i różnorodność aktywów finansowych występujących w charakterze pieniądza lub jego substytutu . obejmuje składniki Najbardziej płynne .6891 Korzyści z wprowadzenia EURO : . 4. Miara M1 obejmuje : gotówkę . akcepty bankowe tj. Miara M3 najmniej płynne składniki zasobu obejmuje : M2 . Miernik wartości albo jednostka rozrachunkowa czyli w nim są wyrażone ceny prowadzonego rozliczenia . krótkoterminowe depozyty w walutach obcych . czeki podróżne .pieniądz usprawnia wszelkie rodzaje transakcji posługujemy się miarą M1 . depozyty oszczędnościowe . biżuteria / M2 . EURO wystąpiło ECU w stosunku 1: 1 11. płace .10. używane głównie w handlu zagranicznym weksel handlowy . 4. jednodniowe umowy odkupu . 3.dla mieszkańców Unii Europejskiej pozbycie się problemu wymiany walut w czasie wyjazdów za granicę . udziały w spółkach lokacyjnych na rynku pieniężnym . . 2. pozwala dokonywać zakupów w przyszłości . Zmieniają skład agregatów pieniężnych i komplikują prawidłowe określenie podaży pieniądza .wyeliminowanie problemów związanych z wahaniem kursów walutowych Wymiary zasobów pieniężnych : Płynność – jest to łatwość z jaką można zamienić jedne aktywa na drugie . 2.

Wartość pieniądza . . 4. Wartość to waga tych towarów : złota . 2. Podaż pieniądza musi być ograniczona . Pieniądz kulkowy wartość swą czernie z przyczyn kulturowych i społecznych . Pieniądz musi być podzielny . Pieniądz towarowy wartość była utożsamiana z pewnymi towarami . 3. Pieniądz powinien być trwały . Pieniądz musi być łatwo przenośny .5. srebra . Cechy charakteryzujące pieniądz : 1. Pieniądz światowy spełnia wymienione wyżej funkcje z tym zastrzeżeniem że one do wymiany międzynarodowej .

Gdy ceny obniżają się wartość pieniądza rośnie czyli występuje jego aprecjacja . DEWALUACJA – to obniżenie urzędowego kursu wymiany krajowego pieniądza w stosunku do walut obcych . Cena waluty danego kraju w walucie innego kraju 1 zł = y dolarów Jeżeli kurs danej waluty spada to mówimy o deprecjacji pieniądza . Podmioty gospodarujące trzymują też pewną rezerwę gotówkową z powodu przezorności na wypadek nieprzewidzialnych zobowiązań płatniczych np. 10000 zł = 1 zł nowy PRAWO KOPERNIKA-GRESHAMA – działa gdy w obiegu były dwa rodzaje monet . REWALUACJA . Cena waluty obcej wyrażona w pieniądzu krajowym 1 dolar = x zł 2.KEYNES 1936 r. Podmioty gospodarcze będą dokonywać zmian wielkości zasobów spekulacyjnych w zależności od rynkowej stopy procentowej oraz oczekiwanych zmian jej poziomu . deprecjację pieniądza . Zasoby pieniężne dla celów transakcyjnych i przezornościowych są utrzymywane jako określona część dochodu dlatego popyt na gotówkę zależy od wysokości dochodu narodowego a pośrednio od poziomu cen . Popyt na pieniądz zależy od wysokości stopy procentowej . . z tytułu napraw . Jego teoria popytu na pieniądz wychodzi z założenia że ilość pieniądza na którą zostaje zgłoszony popyt jest określona przez porządaną wielkość rezerw gotówkowych czyli przez preferencje płynności podmiotów gospodarczych . Jest to podwyższenie kursu walut obcych wyrażonego w pieniądzu krajowym np. POPYT NA PIENIĄDZ J. a ta z kolei przez utrzymywane przez te podmioty aktywne i pasywne rezerwy gotówkowe . 1995r. Rezerwy aktywne pieniądza składają się z części utrzymywanej dla celów transakcyjnych i przezornościowych . Jeśli stopa % spada popyt na pieniądz spekulacyjny rośnie i odwrotnie jeśli rynkowa stopa % rośnie popyt pieniądza spekulacyjnego maleje . Wysokość rezerw gotówkowych utrzymywanych z motywów transakcyjnych zależy od obrotów gospodarstw domowych czy przedsiębiorstw / model transakcyjny / .oznacza podwyższenie urzędowego kursu wymiennego waluty krajowej .M.Siła nabywcza pieniądza – to jego zdolność do nabycia określonej ilości dóbr i usług . W zasobach portfelowych podmioty gospodarujące utrzymują pieniądz jako najbardziej płynną lokatę majątkową nie przynoszącą jednak odsetek . Zasoby pieniądza na cele spekulacyjne utrzymywane są przez podmioty gospodarujące z myślą o uzyskaniu zysków spekulacyjnych z lokaty środków lub ich wycofania . bank centralny zmienia kurs z 1 USA = 3.00 zł . Rezerwy pasywne pieniądza składają się z zasobów portfelowych oraz spekulacyjnych . jeżeli waluta wzrasta to aprecjacja.96 zł na 1 USA = 4. DENOMINACJA – jest to reforma pieniężna polegająca na anulowaniu obowiązującej jednostki pieniężnej i ustanowieniu nowej z reguły o zwiększonej sile nabywczej . Zmian kursu waluty krajowej dokonuje Bank Centralny lub rząd . KURS WALUTOWY to : 1. zły pieniądz wypiera z obiegu pieniądz dobry . Wzrost cen powoduje zmniejszenie wartości jednostki pieniężnej tj.

Poziom cen 2. 1.. Jest ona określona mianem pieniądza wielkiej mocy . Q MD = V x P Fisher stwierdził że : V – jest określona przez czynniki technologiczne i instytucjonalne jak stopień rozwoju systemu bankowego częstotliwość wpłat . kapitał . Zatem równanie wymiany można zapisać jako funkcję popytu na p pieniądz . V . rezerwy nadwyżkowe oraz obieg pieniądza gotówkowego . Pod M. M. MV = PQ Globalne wydatki zagregowana wartość transakcji Równanie to przedstawia związek między nominalną podażą pieniądza a masą wytworzonych dóbr i poziomem ich cen .ilość pieniądza w obiegu – zasób pieniądza V – prędkość z jaką pieniądz wydawany jest na wszystkie transakcje P – cena Q – ilość wytworzonych dóbr i usług Założenia : 1. stopień wykorzystania zasobu zmienia się stopniowo i powoli więc Q = const Podsumowanie : Ilościowa teoria pieniądza mówi że procentowy wzrost cen powoduje taki sam % wzrost popytu na pieniądz . Występuje baza pieniężna lub monetarna czyli ilość pieniądza Banku Centralnego obejmujące rezerwy minimalne . ziemia . Podaż pieniądza jest określona przez władze monetarne zatem jest stała w analizie 2. . długość okresu płatności . Wysokość stopy % ILOŚCIOWA TEORIA PIENIĄDZA – twórca Fisher 1911 r. Q są nie zależne od podaży pieniądza Przy tych założeniach ilość pieniądza w równaniu wymiany może interpretować jako ilość pieniądza na którą zgłoszony jest popyt . Te czynniki zmieniają się powoli i stopniowo w związku z tym V = const Q – jest określone przez pełne zatrudnienie dostępnych zasobów : praca . Stworzył słynne równanie wymiany będące podstawą ilościowej teorii pieniądza .PODSUMOWANIE Łącznie popyt na pieniądz jest sumą popytu transakcyjnego przezornościowego i portfelowego i zależy od : Poziomu realnego dochodu narodowego / im jest wyższy realny dochód narodowy tym większe jest zapotrzebowanie na pieniądz / . szybkość komunikacji i transportu .

Nie możemy zbyt często zmieniać tej stopy i dostosowywać jej do koniunktury gospodarczej gdyż spowodowałoby to spadek zaufania do niej . Stabilizuje funkcjonowanie rynków finansowych Z punktu widzenia Makro najważniejszą funkcją jest kontrolowanie podaży pieniądza . 4. Banki komercyjne – następuje kiedy połączono dwie wcześniej całkowicie oddzielne operacje . 4. Udzielanie pożyczek i przyjmowanie depozytów . Instrumenty kontroli podaży pieniądza : 1. 2.1 Stopa dyskontowa – jest to stopa procentowa stosowana przez Bank Centralny przy udzielaniu pożyczek bankom komercyjnym . Kontrola poziomu rezerw obowiązkowych banków handlowych płynność bankową Ad. ogólną sumę udzielonych kredytów . kredyt preferencyjny . Kreacja depozytów – następuje w drodze udzielenia różnego rodzaju pożyczek . Jest to . Jest bankiem banków 2. 3. Operacje otwartego rynku polegają na sprzedaży lub kupnie papierów wartościowych przez Bank Centralny . są one w stanie wkalkulować ewentualną zwyżkę stopy dyskontowej w koszt kredytów udzielonych swoim klientom . Wady stopy dyskontowej : 1.BANKI I ICH FUNKCJE Funkcje banku : 1. Depozyty – bank depozytowy . Ustalenie poziomu stopy dyskontowej instrumenty 2. Stabilność gospodarcza i zaufanie do banków poprawiły się z chwilą powstania Banku Centralnego . 3. 2. Kontroluje krajową podaż pieniądza 4. Operacje na otwartym rynku oddziaływujące na 3. Bank komercyjny cechuje duża niezależność finansowa od Banku Centralnego . Operacje mogą być dokonywane w dowolnej skali . Funkcje Banku Centralnego : 1. Ad. Zmiany stopy dyskontowej informują jedynie o intencjach władz co może mieć wpływ na postępowanie banków . Nie jest skutecznym instrumentem kontroli podaży pieniądza . Prowadzi rozliczenie z rządem 3. ilość pieniądza w obiegu . To międzynarodowy ruch kapitałów krótkoterminowych . jeden ze sposobu transferu pieniędzy . Transfer – polecenie wypłaty na rzecz osoby trzeciej odpowiednikiem dzisiejszym jest czek Clearing – przepływ pieniądza z jednego banku do drugiegu . dotyczy pieniądza kruszcowego do 1914r. 2 Operacje otwartego rynku – stanowią przykład oddziaływania władz monetarnych na wysokość rezerw bankowych . Istota procesu polega na kreacji większej ilości zobowiązań płatnych na żądanie w porównaniu do tego co bank byłby w stanie wypłacić kiedy wszyscy klienci zgłosiliby się jednocześnie po odbiór depozytów kruszcowych . Władze publiczne dopuszczają często wyjątki w polityce pieniężnej np.

Rozwój rynku finansowego . Zmiana poziomu rezerw obejmuje w jednakowym stopniu wszystkie banki w kraju . Negatywnie wpływa na stopę % . warunkiem zaś jest istnienie odpowiednio rozwiniętego rynku papierów wartościowych . Bank Centralny oddziaływuje na podaż pieniądza w celu stabilizacji poziomu produkcji i zatrudnienia oraz wspierania rozwoju gospodarczego . która z mocą prawa nie może być wykorzystywana do tworzenia pieniądza przez udzielanie pożyczek. EKSPANSYWNA – miękka polityka pieniężna – polega na zwiększaniu podaży pieniądza poprzez obniżenie stopy dyskontowej . zakup wyemitowanych przez rząd papierów wartościowych na otwartym rynku obniżenie wskaźnika rezerw obowiązkowych . Szkodzi konkurencji między bankami . Bank Centralny nie może zmieniać wskaźnika zbyt często gdyż zostanie zachwiana stabilność monetarna i ekonomiczna kraju . Uderza w przedsiębiorstwa małe i średnie . Jej konsekwencją jest obniżenie także rozmiarów inwestycji i produkcji oraz zatrudnienia . Uznając że jest ona spowodowana nadmierną kreację pieniądza Bank Centralny w celu jej opanowania zmniejsza stopę wzrostu podaży pieniądza stosując restrykcyjną politykę pieniężną . Rodzaje polityki pieniężnej stosowanej przez Bank Centralny 1. Zaletą jest to że jest to bardzo skuteczna . gdyż mogą przerzucić wzrost stopy % na ceny swoich wyrobów i mimo to nie tracą klientów. Działania w celu zwiększenia podaży pieniądza powodują obniżenie w przynajmniej krótkim okresie stopy %. Była długo stosowana we Francji . Wzrost podaży pieniądza i obniżenie podaży pieniądza zwiększają popyt globalny w konsekwencji inwestycje . Wady racjonowania kredytów : 1.najskuteczniejszy instrument regulowania podaży pieniądza . Ruchy kapitałów międzynarodowych . 3. 2. natychmiastowa kontrola . Ad. Przykład restrykcyjny w Polsce : Innego rodzaju działania podejmuje Bank Centralny gdy inflacja osiąga wysoki poziom . Dlaczego obecnie nie stosuje się racjonalnego kredytowania : 1. RESTRYKCYJNA – twarda – polega na zmniejszeniu podaży pieniądza przez podwyższenie stopy dyskontowej . 2. Duże znaczenie mają zmiany wskaźnika gdy kraj jest narażony na duże przepływy krótkoterminowych kapitałów międzynarodowych . 3 Rezerwy obowiązkowe – to ta część rezerw całkowitych znajdujących się w dyspozycji banków . Instrumenty typu administracyjnego regulowania podaży pieniądza : Racjonowanie kredytów – stosuje się kiedy inflacja jest bardzo wysoka a mimo to przedsiębiorstwa zaciągają kredyt po wysokiej stopie % .nie decyduje ona już o alokacji inwestycji . sprzedaż publicznych papierów wartościowych i podwyższeniu rezerw wskaźnika obowiązkowych . zatrudnienie oraz poziom działalności gospodarczej . Przykład ekspansywny : W okresie recesji charakteryzującej się spadkiem tempa wzrostu gospodarczego i wzrostem bezrobocia zalecana jest ekspansywna polityka pieniężna . 2. Nie jest to skuteczny instrument regulowania podaży pieniądza . .

kredyty preferencyjne .zadania muszą być tutaj nieliczne i jasno zdefiniowane . Jest skuteczniejsza jeżeli połączona jest polityką budżetową / np. 2. Inne efekty niż zamierzaliśmy . bank światowy . przemysł zbrojeniowy .nie może naruszać zasad globalnej polityki . Konflikty celów – może zajść konflikt między celami wewnętrznymi np. .zadania musza być okresowo weryfikowane Skuteczność polityki pieniężnej : Jest to najskuteczniejszy instrument jakim posługuje się rząd . inflacja / .Instrumenty specyficzne Selektywna polityka kredytowa : .subwencje Polityka selektywna : . na oświatę . policję . inflacja i bezrobocie . Nie elastyczność pewnych wydatków budżetowych i sztywność pewnych struktur gospodarczych : .ograniczona mobilność siły roboczej 4. Ograniczenia skuteczności polityki pieniężnej : 1. 3.wzrost cen to wzrost dochodów .wydatki niezależnie od polityki pieniężnej np. Konflikty między celami wewnętrznymi i zewnętrznymi np. stopa % . Przynależność do międzynarodowych organizacji gospodarczych jak międzynarodowy fundusz walutowy .na inflacji korzystają przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe .

Budżetowi pozwala na finansowanie wydatków .kredyty PAPIERÓW . Funkcje rynku papierów wartościowych / korzyści / : 1. wykorzystywany w działalności gospodarczej a także na pokrywanie deficytu budżetowego . w celach interwencyjnych .RYNEK KAPITAŁOWY I RYNEK PIENIĘŻNY 18. RYNEK BANKOWY – obejmuje głównie długoterminowe lokaty i kredyty . którą można przeznaczyć na zakup innych papierów lub inne cele .2001. 4. przedmiotem obrotu są akcje . RYNEK PAIERÓW WARTOŚCIOWYCH – jest to zespół wszystkich osób dokonujących wzajemnych operacji związanych z przenoszeniem prawa własności papierów wartościowych na zasadach kupna-sprzedaży według uzgodnionych cen .obejmuje transakcje związane z przemieszczaniem krótkoterminowych kapitałów bankowych w formie depozytów i kredytów bankowych jak również w postaci specjalistycznych instrumentów finansowych jak weksle . 5. RYNEK KAPITAŁOWY –pozwala na tworzenie i przepływ długoterminowych kapitałów . czeki . Posiadaczom wolnych środków finansowych umożliwia ich inwestowanie . obligacje . 3.obejmuje ogół transakcji związanych z przemieszczaniem kapitałów pieniężnych od podmiotów dysponujących wolnymi środkami pieniężnymi do podmiotów zgłaszających zapotrzebowanie na takie środki . Posiadaczom papierów wartościowych umożliwia zamianę ich na gotówkę . RYNEK FINANSOWY RYNEK PIENIĘŻNY . RYNEK WALUTOWY – umożliwia dokonywanie transakcji kupna i sprzedaży walut innych krajów . .bony WARTOŚCIOWYCH .krótkoterminowe lokaty .11.czeki RYNEK WALUTOWY RYNEK KAPITAŁOWY BANKOWY RYNEK PIENIĘŻNY. Przedsiębiorstwom stwarza możliwość uzyskania od licznych inwestorów znacznych kwot pieniężnych i przekształcenia ich w kapitał pozwalający na realizację różnych przedsięwzięć . bony i certyfikaty pieniężne . 2. może być dokonywane w celach regulujących . Rynek ten pozwala bankom na zwiększenie pieniądza kredytowego . RYNEK FINANSOWY. kształtujących się pod wpływem popytu i podaży .

Dokonuje się tutaj obrotu papierami .inwestor czynny – dokonuje częstych operacji kupna-sprzedaży w celu osiągnięcia zysku na RYNEK WTÓRNY GIEŁDA BIURO MAKLERSKIE INWESTORZY BIURO RYNEK POZA . RYNEK POZAGIEŁDOWY – jest to rynek walorów nie notowanych na giełdzie . Na rynku tym uzyskują notowania papiery nowo powstałych korporacji i jest to jedna z przesłanek do późniejszych starań o dopuszczenie danych walorów do obrotu na giełdzie . w razie połączenia spółek . EMITENT – reprezentuje zapotrzebowanie na kapitał . 2. RYNEK WTÓRNY. Oferta jest skierowana do znacznego okręgu nabywców . Jego aktywność zależy od koniunktury gospodarczej . transakcje wtórne dokonywane między bankami .Rynek papierów wartościowych RYNEK PIERWOTNY GIEŁDOWY EMITENT BIURO MAKLERSKIE MAKLERSKIE INWESTORZY RYNEK PIERWOTNY – obejmuje operacje . 3. nabywcy obligacji . darowizny i wzajemne przekazywanie walorów np.umożliwia wymianę walorów między inwestorami bądź wymianę ich na gotówkę . rodzaje : .inwestor bierny ceni bezpieczeństwo lokat nie jest skłonny do ryzyka . Szansę uzyskania korzyść wynikających ze wzrostu cen walorów .nabywca papierów wartościowych . ze względu na niski kapitał firmy . które nigdy nie będą mogły wejść na giełdę np. które występują wyłącznie przy sprzedaży walorów przez emitentów . Uczestnicy rynków papierów wartościowych : 1. Stwarza on : 1. Pozwala na łatwą zamianę struktury lokat . Pozwala na odzyskanie gotówki . Muszą otrzymać zgodę Komisji Papierów Wartościowych . Niektóre z tych działają w formie zorganizowanej dokonują selekcji walorów . czy brak zabezpieczenia emitentów . nastawiony na stabilny zysk np. Warunkiem dopuszczenia walorów do obrotu jest uprzednia weryfikacja ich solidności i zgodności z prawem . INWESTOR . Operacje te realizowane są jedynie w postaci emisji nowych walorów . RYNEK PRYWATNY – nie ma sformułowanego charakteru i transakcje obejmują emisję walorów nie dopuszczonych do publicznego obrotu . Rynek pierwotny i wtórny mogą mieć formę rynku publicznego bądź prywatnego RYNEK PUBLICZNY – jest to rynek regulowany przepisami prawa w celu zabezpieczenia inwestorów . korzysta z pomocy wyspecjalizowanych banków np. 2. Emisja może mieć charakter publiczny lub prywatny . bony inwestycyjne .

fundusze specjalistyczne inwestują w walory ściśle określonych przedsięwzięć 3.obroty dotyczą walorów emitowanych na terenie danego kraju .międzynarodowe – transakcje dokonywane są papierami emitowanymi za granicą .fundusze agresywnego wzrostu uczestniczą w transakcjach spekulacyjnych / max straty .pośredniczy w zakresie obrotu papierami Wartościowymi . składek ubezpieczeniowych . MAKLER-DEALER – zawiera na giełdzie transakcje we własnym imieniu i na własny rachunek . kapitały powierzane im w formie depozytów .fundusze zrównoważonego / umiarkowanego / wzrostu inwestują w akcje renomowanych firm z różnych sektorów / np. rodzaje funduszy powierniczych : . Rodzaje giełd : .różnicach kursowych . rent i tym podobnym . doradza odnośnie inwestowania . prowadzi doradztwo odnośnie lokowania . zależy to od koniunktury gospodarczej .fundusze obligacji inwestują w obligacje . kupują akcje i obligacje sektora energetycznego .fundusze równowagi lokują swoje kapitały częściowo w akcjach . MAKLER – cechy zawód podlega licencjonowania . najniższe ryzyko i najniższe zyski . DOM MAKLERSKI / FIRMA MAKLERSKA / . 4. przechowuje papiery wartościowe . na bieżąco obserwują kształtowanie się sytuacji ekonomicznej firm . max ryzyko / . nie karany nabywa i sprzedaje papiery wartościowe na rzecz klientów . interesują go transakcje spekulacyjne oraz papiery wartościowe wysokiego ryzyka .lokalne . zarządza cudzymi pakietami akcji .inwestorzy instytucjonalni – są to firmy i instytucję lokujące walory . wybiera warianty ubezpieczeniowe najkorzystniejsze dla klienta a nie firmy ubezpieczającej .fundusze wzrostu unikają transakcji zbyt ryzykownych i nabywają akcje renomowanych firm .Fidelia / . częściowo w obligacjach . 5. powinien zasługiwać na zaufanie .inwestor indywidualny – nabywa papier wartościowy na podstawie osobiście podejmowanych decyzji korzystając ewentualnie z opinii doradców .fundusze sektorowe koncentrują swoją działalność w ściśle określonych sektorach gospodarki np. GIEŁDĘ – stanowią odbywające się w odpowiednio zorganizowanej formie regularne spotkania osób zainteresowanych zakupem lub sprzedażą papierów wartościowych według kształtujących się na zasadzie popytu i podaży . które podawane są do publicznej wiadomości . BROKER / w Polsce / używa się dla określenia pośrednika w sferze ubezpieczeń . 6. cechuje ich duży profesjonalny i ich kategorii a/ instytucje ubezpieczeniowe fundusze emerytalne i banki podejmują lokaty o dużym stopniu bezpieczeństwa chroniące przed inflacją unikają operacji spekulacyjnych b/ fundusze powiernicze / spółki akcyjne / wykorzystują kapitał powierzony przez indywidualnych inwestorów .

Zbywca prowadzi grę na zniżkę tj. Określa się go mianem niedźwiedzia / BEAR / . 2. Emitenci muszą przekładać władzę giełdy sprawozdania z działalności . domy maklerskie / oraz samodzielni uczestnicy / przedstawiciele banków oraz innych instytucji finansowych / . Rodzaje operacji giełdowych : 1. INFLACJA . Dopuszczenie papierów prywatnych emitentów do obrotu następuje dopiero po upływie pewnego obrotu tymi papierami poza giełdą . 3. gra na zwyżkę i jest określony mianem byka / BULL / . Uczestnicy giełdy : Krąg osób uprawnionych do uczestnictwa w giełdzie jest ograniczony . 4. Drugi liczy że kurs zakupionych walorów w dniu likwidacji transakcji wzrośnie . Uczestnicy giełdy to pośrednicy / maklerzy . Wypuszczone walory powinny mieć masowy charakter i znajdować się w posiadaniu licznych inwestorów . Transakcje natychmiastowe – realizowane bezpośrednio po ich zawarciu nie później niż przed upływem 1 do 2 dni po ich dokonaniu . USA 2. 2. Organizacje publiczno – prawne Zasady uczestnictwa na giełdach trybu dopuszczenia papierów do obrotu . 5. Regulamin giełdy może określić sytuacji w którym eliminuje się z obrotu dopuszczone wcześniej walory w razie ich pogorszenia . że kurs danego waloru obniży się w przyszłości w stosunku do kursu ustalonego w mowie . brokerzy . uczestnicy uzgadniają wzajemnie ilość danego papieru oraz cenę a także termin rozliczenia . Spółki akcyjnej np. ograniczenia mają zapewnić większą wiarygodność i solidność przeprowadzonych operacji giełdowych . funkcjonowania organów giełdy normowane są w statutach .- światowe – dokonuje się szczególnie wysokich obrotów papierami wartościowym i operacje dokonywane na takich giełdach z zwłaszcza występujące na nich tendencje kursowe wywierają wielki wpływ na inne giełdy a często sygnalizują przemiany koniunkturalne w gospodarce światowej Giełdy są tworzone w formie : 1. przewiduje . Osoby nie będące uczestnikami giełdy a pragnące skorzystać z jej usług mogą to uczynić za pośrednictwem maklerów lub udzielić odpowiednich zleceń samodzielnym uczestnikom . Emitent musi się legitymować odpowiednim kapitałem i zyskownością . Polska . Transakcje terminowe – występują gdy między datą ich zawarcia i datą realizacji z góry określoną występuje pewien świadomie wydłużony okres . Weryfikacja przed dopuszczeniem papierów wartościowych do obrotu na giełdę Kryteria dopuszczenia : 1.

Niemcy . wzrostu bezrobocia a w konsekwencji do dalszego spadku popytu i bankructwa np. Klasyfikacja inflacji : I . nadmuchiwać i po raz pierwszy tego słowa użyto na określenie wzrostu cen w czasie amerykańskiej wojny domowej 1861-1865 . Z a inflację nie uważa się jednorazowego ruchu cen w górę wywołanego : 1. Jako miernik inflacji ukrytej może służyć kształtowanie się cen na czarnym rynku lub zmiany kursu waluty krajowej w stosunku do innej waluty . Poziom cen i kosztów pozostaje względnie stabilny natomiast nierównowaga gospodarcza objawia się pod postacią kolejek . Inflacja tłumiona / ukryta . cenowa / wyraża się wzrostem cen występuje w krajach o gospodarce rynkowej np. eliminacją istniejących dotychczas dotacji 3. że jednocześnie występuje wysoka inflacja i wysokie bezrobocie i często jest spowodowane prze wstrząs podażowy np. Utrzymujący się dłużej proces spadku cen prowadzi do ograniczenia produkcji . powstania czarnego rynku oraz różnych systemów rozdzielnictwa i reglamentacji . Zjawisko slumpflacja z bezrobociem i inflacją występuje recesja / spadający PKB / . Inflacja otwarta / jawna . Inflacja tłumiona może się przekształcić w otwartą przez uwolnienie cen . wzrostu cen surowców z importu 2. Ma miejsce kiedy administracyjna kontrola cen i płac nie dopuszcza do przerodzenia się nierównowagi rynkowej w wzrost cen i płac. stłumiona / charakteryzuje ją przymusowe oszczędności wywołane niedostateczną podażą w stosunku do efektywnego popytu / jest to tz. spekulacji . Polska . luka inflacyjna / czyli występowanie nadwyżki globalnego popytu nad podażą . II . 2. Zjawisko odwrotne to deflacja – jest to spadek ogólnego poziomu cen w wyniku redukcji zasobów pieniądza . USA w latach 1949-1945 – spadek cen rzędu 2%. Zjawisko stachflacja charakteryzuje się tym . Francja . sprzedaży spod lady . Ze względu na formę : 1. masowych zwolnień .INFLACJA – to wzrost ogólnego poziomu cen a nie ceny pojedynczego lub niewielu towarów dokonujący się przy wciąż rosnącej ilości / podaży / pieniądza znajdującego się w obiegu co powoduje spadek jego wartości oraz niekontrolowaną redystrybucję dochodów i majątku . Szok podażowy – nagłe ograniczenie dostępności istotnych zasobów naturalnych lub czynników produkcji w wyniku zdarzeń naturalnych . podwojenie się cen ropy naftowej . Ta forma była rozpowszechniona w systemie gospodarki nakazowo-rozdzielczej . Ze względu na natężenie rodzaje : . decyzji politycznych lub umowy dostawców kontrolujących znaczną część podaży danego dobra np. ropy naftowej . zmianą systemu podatkowego / VAT i akcyza / Etymologia pojęcia inflacja : Inflacje – inflare – oznacza wzdymać . światowy kryzys gospodarczy w latach 1929-1933 . Inflacja nie zawsze objawia się wzrostem cen lecz może się pojawić w postaci niedoboru na rynku . odwrotny proces wymaga urzędowego zamrożenia cen .

Klasyfikacja inflacji ze względu na czynniki jakie wywołały inflację : 1. które gwarantują duży zysk . kredytowej . czynniki : wzrost globalnego popytu może być spowodowany zwiększeniem się zapotrzebowania ze strony różnych podmiotów gospodarczych państwa . przedsiębiorstw . ceny na ogół adekwatnie odzwierciedlają stopień względnej rzadkości dóbr . prawidłowo orientują producentów jak i nabywców przy podejmowaniu decyzji gospodarczych ludzie nie wyzbywają się oszczędności . paliwa i energii na rynku światowym . z kolei strony zgodnie z preferencjami nabywców końcowych .ograniczenie wydatków rządowych . w skali miesiąca wzrost cen nie przekracza 1% . ceny rosną w wolnym tempie 3-5% rocznie .inflacja umiarkowana / krocząca / ceny rosną powoli 5-10 % w skali roku . inwestując w przedsięwzięcia szybko rentujące i spekulacyjne .inflacja galopująca wymyka się z pod kontroli państwa . stanowi zachętę do zaciągania kredytu na możliwie długi termin po stałej stopie % . inflacja jest oczekiwana i uwzględniona w rachunku ekonomicznym .zwiększenie podatku dochodowego . 1 inflacja popytowa / nabywców / występuje gdy całkowita wielkość planowanych wydatków wzrasta szybciej niż całkowita wielkość produkcji . nie występuje zniekształcenie relacji cenowych . osłabia wiarygodność finansową wierzycieli .inflacja pełzająca nie powoduje negatywnych skutków . walutach obcych . inflacja popytowa 2. rodzimy kapitał wywozi swoje zasoby za granicę Przyczyny inflacji mogą tkwić w polityce pieniężnej . inflacja podażowa / kosztowa / Ad. strukturze produkcji i jej kosztach oraz proporcjach podziału dochodu narodowego . powoduje ucieczkę od kapitału za granicą . przedsiębiorcy skracają horyzont czasowy swoich decyzji . w krajach słabo rozwiniętych . z drugiej nie koniecznie w dziedzinach . Przeciwdziałania : . a nie przedsięwzięcia ważne z punktu widzenia długofalowego wzrostu następuje obniżenie skłonności do oszczędzania oraz lokowanie oszczędności w lokatach pewnych albo spekulacyjnie atrakcyjnych np. gospodarka funkcjonuje normalnie . wzrost cen 10-50% w skali roku . Inflacja popytowa występuje najczęściej w okresie wojen . a co w mniejszej i gdzie kierować zasoby inwestycyjne są nieprzejrzyste i mylące . rynek jest dostosowany do procesu powolnej inflacji . w spadku wartości waluty krajowej w stosunku do walut zagranicznych . Przyczyny inflacji w Polsce tkwią :w strukturze gospodarki . inwestycje są lokowane po części przypadkowo . Inflacja nie może zaistnieć bez nadmiernej emisji pieniądza . gospodarstwa domowych lub zapotrzebowania z zagranicy . nie jest groźna dla stabilności gospodarki . obniża się efektywności procesów gospodarczych . Wzrost popytu ze strony państwa może być spowodowany przez deficyt budżetowy . występuje istotne zniekształcenie relacji cenowych sygnały rynkowe dotyczące tego co warto w większej ilości produkować . we wzroście cen surowców .hiperinflacja wzrost cen od 50% wzwyż w skali roku bez górnej granicy . budżetowej i inwestycyjnej w dysproporcjach gospodarczych . ale nie jest zjawiskiem czysto pieniężnym . powoduje poważne załamanie koniunktury oraz destabilizuje stosunki społeczno-polityczne .

wzrost narzuty na płace / ZUS / . występuje jeśli nie istnieją ograniczenia administracyjne w kształtowaniu się kursów walutowych . niepokoje polityczne . wytwarzanie w nie optymalnej skali produkcji lub wysokie koszty stałe przy nie wykorzystanych zdolnościach produkcyjnych 3. rządy takich krajów zostają zmuszone do wprowadzenia administracyjnych ograniczeń importu i kontroli przepływu kapitału .monopole .podatki Ad. wzrost podatków Dwa szczególne przypadki inflacji kosztowej : Inflacja płacowa – przeforsowanie nadmiernych w stosunku do wydajności pracy żądań płacowych związków zawodowych . również pochodzenia krajowego .stałe ceny kluczowych produktów . kataklizmy . Zmiany w strukturze gospodarczej wywołują pojawienie się niedoborów . wpływ wzrostu cen towarów importowanych na rozwój inflacji . . Przeciwdziałania : . rent . powoduje wzrost kosztów wytwarzania .stała stopa procentowa . zacofanych gospodarczo . jeśli niedobór dotyczy produktu o istotnym znaczeniu dla gospodarki np. 2 inflacja podażowa – wyróżniamy 2 typy : A/ inflacja spowodowana wzrostem kosztów B/ inflacja wywołana dążeniem do wzrostu zysków Ad. nieurodzaj w rolnictwie . wzrost każdego ze składników kosztów np. importu . jest tym większa im poważniejszą rolę odgrywa w gospodarce handel zagraniczny Kto jest najbardziej narażony : Ryzyko tego typu wystąpienia inflacji jest szczególnie duże dla krajów malejących trudności płatnicze o słabej walucie . Przyczyny : 1. dzierżawy . wzrost płac . A inflacja spowodowana wzrostem kosztów / dostawców / . surowców . odsetek od kredytu / 2. a to prowadzi do wzrostu cen Inflacja importowana – polega na przenoszeniu wzrostu cen z jednego kraju do innych krajów . B inflacja spowodowana chęcią zwiększenia zysków : . Inne przyczyny inflacji podażowej to wojny .Ad. a także innych składników kosztów / np. stal wówczas wzrost jego ceny zostanie przeniesiony na ceny wielu innych dóbr . paliwo . gdy producenci nie mogą sprawnie zmienić struktury produkcji w odpowiedzi na zmiany struktury gospodarki tzn na zmiany popytu na produkty i zmiany technologii wytwarzania .oligopole Inflacja strukturalna występuje .spowodowana jest podnoszeniem cen w wyniku rosnących kosztów produkcji .

Zapobieganie : program powinien popierać swobodę przenoszenia czynników produkcji i ludzi między różnymi gałęziami gospodarki narodowej . udziału poszczególnych dóbr w koszyku 3. wyboru okresu bazowego / wyjściowego / 4. zmian technologii produkcji . najczęściej stosowanym miernikiem jest CPI – indeks wzrostu cen dóbr konsumpcyjnych .Przyczyny : wzrost poziomu cen może dotyczyć zmiany popytu . podzielił gospodarkę na dwa sektory : 1. zmiany konkurencji . Indeks cen towarów konsumpcyjnych oblicza się dzieląc wydatki przeciętnego gospodarstwa domowego na zakup reprezentowanego koszyka dóbr w badanym roku przez analogiczne wydatki w roku przyjętym za bazowy . Pomiar inflacji : Inflację mierzy się skalą wzrostu cen . surowce .wzrost podatków . czasu 5. wprowadzenia innowacji .GALBRAITH który sformułował teorię procesu inflacyjnego . Przyczyny inflacji według różnych koncepcji teoretycznych : Inflacja popytowa : teoria monetarna inflacji twórcą jest Milton Friedman MU = PQ Przyczyną inflacji jest zbyt duża ilość pieniądza w obiegu oraz błędna polityka pieniężna państwa – jest to analiza długookresowa . produkty rolne . średnie działające w wolno konkurencyjnych Walka z inflacją według GALBRATHA : Polityka restrukcyjna pieniężna i podatkowa jest nieskuteczna w walce z inflacją . zmian jakości towarów Drugi miernik : Deflator cen PKB obejmuje zmiany wszystkich wytworzonych w danym okresie dóbr i usług oprócz artykułów konsumpcyjnych .KEYNES inflacja ma miejsce . 2. MICKSA związki zawodowe wymuszają podwyżkę – rosną ceny .zachęcenie ludności do oszczędzania . . rynkowy w którym przeważają przedsiębiorstwa małe . Wynik zależy : 1. teoria cen administracyjnych przyczyny w polityce cenowej wielkich korporacji Obie koncepcje połączył J. Według KEYNESA zapobiec można inflacji przez : . koncepcje inflacji płacowej . od wyboru dóbr 2. teoria J. Według J. elementem popytowej teorii inflacji jest koncepcja liki inflacyjnej – analiza krótkookresowa . gdy łączny popyt w gospodarce przewyższa możliwości jego zaspokojenia .K. planujący : zdominowany przez wielkie korporacje i silne związki zawodowe 2. gdyby była skuteczna doprowadziłaby do załamania gospodarczego .administracyjne kontrole cen i dochodów INFLACJA KOSZTOWA : 1. także towary inwestycyjne .

Społeczno-ekonomiczne skutki inflacji : 1. lepiej zarabiający 6. polityka dochodowa polega na oddziaływaniu na dochody . których płace rosną wolniej niż stopa inflacji 3. również jest uwzględniona w polityce budżetowej i pieniężnej . pracownicy . ucieczka kapitału za granicę 5. płace i ceny a/ śledzenie decyzji płacowo-cenowych i przestrogi . nabywcy obligacji Na 1. lokowanie pieniędzy w dobra trwałe 2. przedsiębiorcy 7. inflacji zyskuje : właściciele dóbr rzeczowych właściciele majątków / ziemi .bank centralny musi być ustawowo niezależny od rządu i nie wolno mu pokrywać deficytu . 3.racjonowanie kredytów . Zjawisko inercyjności inflacji powoduje .jest to stopa inflacji . dewaluacja waluty 4. pracownicy najemni oraz inni odbiorcy świadczeń społecznych 5. Polityka przeciwdziałania inflacji : 1. renciści 4. kwalifikuje rachunek ekonomiczny i powoduje nieoptymalną alokację zasobów 2.Proponuje zastosowanie kontroli płac i cen wobec sektora planującego / jest to polityka dochodowa /. emeryci . lokowanie pieniędzy w walutach o stabilnym kursie Inflacja sprzyja kombinacją i spekulacją . banki i towarzystwa ubezpieczeniowe 8. 2. która jest oczekiwana i jest wbudowana w umowy i porozumienia nieformalne . osłabia skłonność do oszczędzania i powoduje ucieczkę w dobra rzeczowe 3. opinie publiczne ma wpływ na te decyzje b/ ustala nieobowiązkowe normy wzrostu płac i cen c/ metoda marchewki – ustala się normy wzrostu dochodów i zachęca przedsiębiorstwa do kształtowania płac i cen poniżej normy d/ metoda kija – przedsiębiorstwa które przekraczają normy muszą zapłacić dodatkowy podatek e/ bezpośrednia kontrola dochodów polegająca na zamrożeniu płac . następuje transfer dochodów od pożyczkodawców do pożyczkobiorców Kto traci na inflacji : 1. a czasem i cen na krótki okres walka z inflacją – jej instrumenty : indeksacja płac jest to proces dostosowania poziomu płac do wzrostu cen i kosztów utrzymania / podstawa jest miernik CPJ / . INFLACJA INERCYJNA / oczekiwana / . że ma ona tendencję do utrzymania się przez dłuższy czas . budynków / dłużnicy Przed stratami inflacji chroni : 1. polityka pieniężna – restrukcyjna polityka pieniężna . grupy ludności otrzymujące stałe dochody i dysponujące mniejszą siłą przetargową 2. przedłuża trwanie inflacji w czasie 2.

Wymienialność / trade off / między inflacją a bezrobociem może istnieć tylko w krótkim okresie . długookresowa krzywa Philipsa przyjmuje postać pionowej prostej przecinającej oś odciętych w punkcie określonym naturalną stopą bezrobocia . utrudnianie powstania monopolu .ograniczenie wydatków na cele socjalne . Philips opublikował teorię . Pionowy kształt długookresowej krzywej nie wyklucza możliwości .2001 W 1958r. stwarzanie warunków do uczciwej konkurencji .wzrost podatku dochodowego Najlepszy rezultat daje połączeni polityki pieniężnej z budżetową .Friediyan i udowodnił . wyższe lub niższe bezrobocie oznacza przyhamowanie lub przyśpieszenie procesów inflacyjnych . Wnioski : 1. wzmacnianie pozycji użytkowników . polityka płacowa – ograniczenie roli związków zawodowych 5. że np. W długim okresie nie istnieje wybór między inflacją a bezrobociem . polityka cenowa – polega stymulowaniu rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw . ustalenie tych samych reguł gry dla wszystkich podmiotów 1.. 5. polityka budżetowa : . . że długookresowa zależność między inflacją a bezrobociem ma kształt pionowy . 2. 3. stwarzanie odpowiednich nam prawnych .12. W długim okresie wymienialność nie istnieje . W długim okresie rzędy mogą wybierać między okresowo tylko niższym bezrobociem i ulegającym coraz większemu przyśpieszeniu tempem inflacji . Wyjaśnieniem tego zjawiska zajął się M.utrzymanie stałego kursu walutowego 3.przeciwdziałanie deficytu budżetowego . Stosowanie tej polityki w latach 70 towarzyszyło zjawisko stakflacji .emisje dodatkowych pieniędzy . Jedynie przy stopie bezrobocia równej jej naturalnemu poziomowi możliwy jest stabilny poziom Inflacji . przy wystąpieniu szoków podażowych również krótkookresowa krzywa może przybrać postać pionową lub nawet pozytywnie nachyloną . Że istnieje zależność między stopą inflacji a stopą bezrobocia . 4. 4.

LUDNOŚCI W WIEKU PRODUKCYJNYM / Lp / ZASOBY SIŁY ROBOCZEJ / Sr / ZAWODOWO / NSr / / aktywni zawodowo/ emeryci . 65 – mężczyźni 4.B = Sr – Z B = Az x Lp – Z . Wartość współczynnika zależy np.tak się liczy bezrobocie Wskaźnik stopy bezrobocia B B = Sr x 100 / % / Metody pomiaru bezrobocia : I . Współczynnik aktywności zawodowej produkcyjnym : Az = Sr . w okresie badanego tygodnia nie pracowały nawet godzinę . Metoda wykorzystywana w statystyce organizacji pracy 1. nie nabyły praca do emerytury wojskowej / wojskowi / 5. Wykształcenia 3. Sr = Z + B -. Bezrobotni są częścią ludności w wieku produkcyjnym .kobiety . od płacy im większa płaca – więcej osób chce tą pracę . nie ukończył 60. Model rodziny 4.ludność w wieku 1. Możliwości znalezienia pracy Siła robocza / Sr / jest sumą zatrudnionych i bezrobotnych . nie są właścicielami . które są zdolne do pracy i gotowe do jej podjęcia .zasoby siły roboczej Lp . pozostające bez pracy i nie uczące się w szkołach z wyjątkiem szkół wieczorowych i zawodowych 3. bezrobotni to osoby zdolne do pracy i gotowe do jej podjęcia 2. posiadaczami gospodarstwa rolnego 6. Metoda wykorzystywana w badaniach aktywności ekonomicznej ludności / BAEL / do bezrobotnych zalicza się osoby spełniające trzy warunki jednocześnie 1. renciści / ZATRUDNIENI / Z / BEZROBOTNI / B / BIERNI / Zasoby siły roboczej to osoby w wieku produkcyjnym . jeżeli ukończył 18 lat . zarejestrowane w urzędzie pracy . nie prowadzą poza rolniczej działalności gospodarczej II.BEZROBOCIE : w ujęciu ekonomicznym Bezrobotni to ludzie w wieku zdolności do pracy mający ta zdolność ale z różnych powodów nie mogący znaleźć pracy . 2.

likwidacja zasiłków dla bezrobotnych również zmniejszyłoby bezrobocie frykcyjne . Wynosi od 3. gdy określona liczba osób poszukuje pracy . aktywnie poszukują pracy 3. transport.napływ do zasobów bezrobocia Ob .osoby zwolnione w ramach zwolnień grupowych . Bezrobocie sezonowe – wahania z produktu . równowaga między popytem a podażą . budownictwo .2. występujące z powodów naturalnych np. Bezrobocie dobrowolne – występuje gdy określona liczba osób nie chce podjąć pracy z powodu nie odpowiadających warunków lub innych względów. są gotowe podjąć pracę w badanych lub następnym tygodniu Bezrobocie – zasoby i strumienie na rynku pracy ZASOBY ZATRUDNIENIA / Z / ZASOBY BEZROBOCIA / B / ZASOBY OSÓB NIENALEŻĄCYCH DO SIŁY ROBOCZEJ / NSr / Strumień 1 obejmuje : .4. Niewystępowanie bezrobocia przymusowego oznacza istnienie ogólnej równowagi na rynku pracy przy przewadze popytu nad podażą siły roboczej .osoby .odchodzące dobrowolnie Strumień 4 obejmuje : .odpływ zasobów bezrobocia B = Nb – Ob Zależy od napływów i odpływów bezrobocia Rodzaje bezrobocia : Bezrobocie frykcyjne – jest to bezrobocie nieuniknione . które ponowiły starania ale bezskutecznie Strumień 3 obejmuje : . Te trzy formy to bezrobocie nieuniknione albo normalne . . ale nie może znaleźć pracy . chce pracować przy jakiejkolwiek pracy .zwolnione w trybie indywidualnym . występujące w każdym typie gospodarki rynkowej .absolwenci szkół . rolnictwo .Aby je obniżyć potrzebna jest informacja o rynku pracy / szybka / .5 % to przyjmuje się że jest pełne zatrudnienie .przechodzenie na emeryturę i rentę .osoby zniechęcone poszukiwaniem pracy Wielkość zasobów bezrobocia można opisać równaniem : Nb . Bezrobocie przymusowe ma miejsce .

Przeciwdziałaniu bezrobociu strukturalnego : . Tłumaczy się je ceną .powstaje jako wynik niedostatecznego popytu na dobra . które mogą być wytwarzane przy pełnym wykorzystaniu siły roboczej . które z różnych powodów np.B – bezrobocie odcinek C – D – bezrobocie Krzywa S – krzywa podaży . Liczy się je różnicą między liczbą osób poszukujących pracy a liczbą stanowisk pracy .nierównomierny wzrost gospodarczy . przeszłość polityczna nie mają szans w warunkach konkurencji na otrzymanie pracy . Bezrobocie płacowe lub klasyczne – powstaje na skutek zbyt wysokich płac / żądania związków zawodowych / . powodującymi przesunięcie popytu z jednych na inne rodzaje prac . Pojawia się najczęściej na wsi i często nazywane jest agrarnym . Bezrobocie strukturalne – powstaje w rezultacie niedopasowania struktury podaży siły roboczej do popytu w aspekcie kwalifikacyjnym . Inne powody to : .hamowanie procesu postępu technicznego i technicznego . Bezrobocie to zajmuje się zmianami struktury produkcji .kształcenia .złe proporcje w rozmieszczaniu zasobów produkcyjnych w gospodarce .Bezrobocie chronione – dotyczy osób . Bezrobocie koniunkturalne albo cykliczne – powstaje gdy popyt globalny maleje a ceny i płace nie przystosowują się dostatecznie szybko . Bezrobocie ukryte – czyli nie występujące w statystykach . którą trzeba zapłacić za obniżenie inflacji . Wiąże się z cyklem koniunkturalnym rozwoju gospodarczego i pojawia się szczególnie w fazie recesji . aby mogło być przywrócone pełne zatrudnienie .postęp technologiczny . stan zdrowia .międzynarodowy podział pracy Może mieć charakter trwały gdyż likwidacja wymaga długiego okresu czasu . Krzywa D – krzywa popytu na płacę pracy Punkt A – punkt równowagi poszukujących pracy określonej płacy naturalne przymusowe Krzywa Nz – ilość osób przy odcinek A . gdy ją utracą z przyczyn niezależnych od siebie .brak kapitału . przeszkalanie pracowników Bezrobocie naturalne = bezrobocie frekcyjne + bezrobocie strukturalne Bezrobocie nieefektywnego popytu / inaczej kensistowskie / . zawodowym i regionalnym .

co prowadzi do dalszego ograniczenia produkcji i zatrudnienia Keysiści wysuwaj postulat konieczności aktywnej ingerencji państwa w procesy gospodarcze w celu zwalczania bezrobocia .zjawisko bezrobocia tłumaczy ograniczeni swobodnego mechanizmu rynkowego .B – bezrobocie przymusowe - - przyczyny bezrobocia KEYNS upatruje w niewystarczającym popycie na towary bezrobocie ma charakter przymusowy keysiści odrzucają twierdzenie neoklasyków .na rynku zawsze występuje tendencja stanu równowagi – utrzymywania go . że obniżki płac są w stanie obniżyć bezrobocie bo: a/ nierealny jest postulat obniżek płac przy istnieniu silnych związków zawodowych b/ obniżki płac zmniejszają dochody pracowników i ich wydatki konsumpcyjne .usprawnieniu funkcjonowania rynku pracy Aktywna ingerencja państwa nie jest potrzebna .za bezrobocie odpowiedzialne są związki zawodowe . TEORIA KEYSISTOWSKA wszyscy mają pracę Punkt A – stan równowagi – A.bezrobocie traktują jako bezrobocie dobrowolne Polityka ograniczenia bezrobocia według klasyków polega na .likwidacji ograniczeń swobodnego działania mechanizmu rynkowego .zwiększeniu elastyczności płac .osłabienia pozycji związków zawodowych .TEORIA KLASYCZNA Stanowisko klasyczne : .

zasiłków rodzinnych dla bezrobotnych .dbałość o solidne wykonywanie pracy .utrata kwalifikacji siły roboczej Bezrobocie może być powodem : . mikroekonomiczna – obejmuje takie elementy jak : .subsydiowanie zatrudnienia w sektorze prywatnym Zakres i formy polityki społecznej i zatrudnienia zależą od : .utrata możliwości zwiększenia produkcji .osiągniętego poziomu rozwoju .tradycji danego społeczeństwa .pożyczki dla przedsiębiorstw w celu tworzenia nowych miejsc pracy oraz pożyczki dla bezrobotnych w celu podjęcia działalności gospodarczej na własny rachunek .tworzenie miejsc pracy w sektorze publicznym . makroekonomiczna – polega na wykorzystywaniu instrumentów budżetowych pieniężnych w celu redukcji bezrobocia . instrumentu te są skierowane na stymulowanie globalnego popytu na towary w przypadku teorii kensistowskiej lub stwarzaniu producentom korzystnych warunków rozwijania produkcji w przypadku teorii neoklasycznej 2. Pasywna I . Wiąże się to z rozwiązywaniem w odpowiedni sposób takich kwestii jak : .rozpadu rodzin . od liczby nowo przyjętych pracowników i w zależności od regionu . chorobowych .wysoka wydajność pracy i dyscyplina Przeciwdziałanie negatywnym skutkom bezrobocia wymaga prowadzenia aktywnej polityki społecznej i zatrudnienia .wypłacanie zasiłków .subwencjonowanie płac – zależą od liczby zatrudnionych .pogarszaniu się stanu zdrowotnego społeczeństwa Zalety bezrobocia – pozytywne skutki : .dynamiki wzrostu gospodarczego .Aby obniżyć bezrobocie należy: . Aktywna II.publiczne programy zatrudnienia – roboty publiczne .podziału dochodu narodowego .alkoholizmu .dostępność edukacji .siły i aktywności związków zawodowych oraz związków pracodawców .wymiar i rodzaje rent i emerytur .wymiaru czasu pracy .minimum socjalne . Aktywna polityka państwa na rynku pracy – rodzaje : 1.władzy państwowej Polityka zatrudnienia : I .gwarantowana płaca minimalna .zakres i odpłatność opieki zdrowotnej .skumulować popyt na towary za pomocą : a/ instrumentów budżetowych b/ instrumentów pieniężnych Skutki bezrobocia : .

Periodycznie powtarzające się wahania istotnych składników życia gospodarczego nazywamy cyklem koniunkturalnym i mogą to być wahania globalnego popytu lub poziomu ogólnej działalności gospodarczej .spadek oszczędności inwestycyjnych . wojna . POLITYCZNE CYKLE KONIUNKTURALNE – /cykle wyborcze i prezydenckie/ powstają gdy rząd wpływa na aktywność gospodarczą i wywołuje dodatkowe wahania . tworzenie nowych wolnych stref gospodarczych albo stref aktywności gospodarczej szkolenie zawodowe umożliwiające bezrobotnym zmianę kwalifikacji oraz ich zdobywania usługi pośrednictwa pracy świadczone przez biura pracy Pasywna polityka zatrudnienia – formy : Zasiłki dla bezrobotnych Jednorazowe odszkodowania dla osób zwolnionych z pracy Dodatki związane z wcześniejszym przechodzeniem na emeryturę Przedłużanie okresu kształcenia Wprowadzenie obowiązkowej służby wojskowej Wysyłanie kobiet na urlop związany z wychowaniem dzieci Bezrobocie i inflacja łącznie wywołują : . WAHANIA CYKLICZNE – są to powtarzające się w określonym rytmie mniej lub bardziej regularnie zmiany wielkości makroekonomicznych . które charakteryzują sytuacje ekonomiczne danego sektora . budownictwo/ mają źródła w czynnikach instytucjonalnych np.redystrybucję dochodu narodowego na rzecz warstw lepiej usytuowanych . strajki lub zmianami polityki państwa . 2.spadek wydajności pracy wywołana zmniejszeniem się poziomu płacy realnej KONIUNKTURA GOSPODARCZA To całokształt wskaźników życia gospodarczego . 5.wynikają ze stałych zmian pór roku /np. regionu . CYKLE REGIONALNE – dotyczą rozwoju poszczególnych części kraju . 4. 2. Najważniejszą cechą cyklu jest rytmiczność .wzrost różnych form tezauryzacji . regionu . 3. 1. klęska . WAHANIA SEZONOWE. rolnictwo . Rodzaje wahań występujących w gospodarce : 1. 3. W języku potocznym jest synonimem stanu gospodarczego . WAHANIA PRZYPADKOWE – są nieregularne i nie cykliczne powodowane są czynnikami losowymi np. 6. 4. mogą zmieniać przebieg wahań cyklicznych . wzrost popytu na papier w okresie wyborów . .II . spadek popytu / . kraju czy świata . Wahania sezonowe mogą wpływać na przebieg cyklu koniunkturalnego oraz same podlegać jego wpływom . Podstawowym zagrożeniem w gospodarce rynkowej jest niedostateczny popyt / pogorszenie koniunktury .

Składają się z 5 faz : ożywienia . Tworzą go lata 1760 do 1915/1920 po przełomie rozpoczął się drugi . 10. . Cykl o tej długości nazywamy cyklem klasycznym lub cykl Juglara . nasycenia i recesji . 6. Zwyżkowe trendy następują najczęściej w wyniku rozwoju sił wytwórczych tz wzrostu poziomu wiedzy . Jego zdaniem kryzys był następstwem ograniczenia expansji kredytowej banków w okresie rozkwitu . 7. 8. 9. TRENDY – czyli tendencje długookresowe są to stałe /zwyżkowe. PKB . postępu technicznego . Jego zdaniem jednakże co 2 lub 3 cykl ma większą amplitudę i dlatego powstaje wrażenie występowania cykli o dłuższych okresach 7-11 lat .5 roku . okres jednego cyklu wynosi według niego od 7 do11 lat .5. kwalifikacji zatrudnionych . Przebieg trendu zakłócony jest bieżącą sytuacją ekonomiczną . Trend jest przejawem długookresowej zmiany jakiejś zmiennej ekonomicznej np. Długość fal mierzona między punktami szczytowymi wynosi 58 i 45 lat . CYKLE SUPER DŁUGIE / van EWIJKA / super długi cykl gospodarczy 150 do 160 letni . CYKLE SPECJALNE . Cechy i przebieg cyklu koniunkturalnego Klasyczny cykl koniunkturalny składa się z 4 faz . szybszego wzrostu . zniżkowe lub na niezmienionym poziomie / ruchy czynników osobowych i rzeczowych w jakiejś dziedzinie gospodarczej . CYKLE DŁUGIE KONDRATIEWA – czyli zmiany podstawowych wielkości ekonomicznych w horyzoncie czasowym wynoszącym kilkadziesiąt lat . CYKL KITCHINA – na podstawie analizy wskaźników pieniężnych sformułował stwierdzenie o występowaniu w gospodarce cykli krótkich o przeciętnym okresie 3. dojrzałości . Mniejsze wahania o różnej amplitudzie i zmiennej intensywności w ramach ogólnego trendu określa się mianem cykli koniunkturalnych . świńskie / są to odbywające się z pewną regularnością wahania produkcji żywca wieprzowego . Wśród teoretyków panuje pogląd że występowanie cykli krótszych jest spowodowane zmianami w zapasach natomiast cykle dłuższe Juglara zależą od inwestowania w maszyny i urządzenia . przebiegają niezależnie od ogólnych wahań koniunktury i mają swój własny mechanizm . Składa się z 70 letniego wzrostu produkcji i 85-90 spadku aktywności produkcji . a między dolnymi 61 i 45 lat ./ np. CYKL JUGLARA – przyczyny cyklicznego falowania gospodarczego upatrywał w zjawiskach pieniężno – kredytowych .

KRYZYS – oznacza załamanie gospodarcze . Zwiększa się zatrudnienie a w wyniku tego popyt . Pod wpływem popytu na kredyt rośnie stopa % . zysku i stopy zysku . 3.politykę kredytową banków . Odcinek C .panikę giełdową 2. spadek produkcji do póki nie zostaną sprzedane lub zlikwidowane nadmierne zapasy towarowe a poziom bieżącej produkcji nie dostosuje się do aktualnego poziomu popytu . Próby te nie likwidują cykli koniunkturalnych ale zmieniają jego przebieg . B – faza kryzysu Odcinek B . Ograniczone są one znacznie silniej niż produkcja ze względu na trudności w zdobyciu kapitału i na brak perspektyw zysku . D – faza ożywienia . objawia się nadprodukcją . cen . stopa zysku osiągają poziom wyższy od poziomu z przed kryzysu a więc każdy następny kryzys zaczyna się na poziomie znacznie wyższym od poprzedniego . . Rozmiary inwestycji w skali gospodarki są niższe od faktycznego zużycia środków trwałych . poprawy Odcinek D . płace . słabszą dynamikę wykazują ceny dóbr konsumpcyjnych i płace .faza rozkwitu – prosperity Łącznie od C do E – faza ekspansji 1. Ta nierównomierność rozwoju narusza warunki równowagi . zatrudnienie . ceny . W ten sposób w fazie rozkwitu pojawiają się przesłanki kryzysu ekonomicznego nadprodukcji . DEPRESJA – dno kryzysu charakteryzuje się ona zahamowaniem spadku produkcji a także stabilizacją zatrudnienia . Zmniejszająca się rentowność doprowadzi do bankructwa słabszych przedsiębiorstw . inwestycje . W tej fazie rentowne są tylko przedsięwzięcia o najniższych kosztach produkcji . E . Interwencja państwa powoduje ograniczenie amplitudy wahań oraz zmniejszenie dolegliwości społecznych powodowanych kryzysem . spadają ceny a w ślad za Nimi stopa zysku . Wzrost cen środków produkcji i płac oraz wykorzystanie przestarzałych maszyn i urządzeń w celu sprostowania rosnącego popytowi oznacza wzrost kosztów . produkcja . Gospodarka osiąga równowagę na najniższym poziomie . C – faza depresji Łącznie te fazy określa się jako faza recesji . PODSUMOWANIE : Współczesne państwo podejmuje próby przeciwdziałania stratom gospodarczym powstającym w toku cykli koniunkturalnych . 4. Stwarza to sprzyjające warunki dla postępu technicznego i wykorzystania w produkcji nowych technologii i urządzeń. OŻYWIENIE – jest wyjściem z depresji i charakteryzuje się wzrostem produkcji która osiąga po pewnym czasie poziom z przed kryzysu . ROZKWIT – szczyt koniunkturalny . Tempo załamania gospodarczego może być przyspieszone przez : . Zwiększający się popyt na dobra inwestycyjne prowadzi do wzrostu ich cen i poprawy rentowności produkcji .Odcinek A . Poprawa warunków rozwoju produkcji korzystnie wpływa na poziom zysku i stopy zysku . ogranicza się więc produkcję . boom – jest to ostatnia faza cyklu . Dynamika podstawowych wielkości ekonomicznych jest zróżnicowana najszybciej rosną ceny dóbr inwestycyjnych . której wszystkie istotne wielkości gospodarcze tj.

Dopiero wielki kryzys gospodarczy z lat 1929-1933 r wymusił aktywną rolę państwa w gospodarce mającą na celu złagodzenie następstw kryzysu . Wartość mnożnika inwestycyjnego zależy od krańcowej psychologicznej skłonności do konsumpcji a więc od tego jaką część przyrostu dochodu ludności zechce wydać na powiększenie konsumpcji . w pracy pod tytułem „ Ogólna rola zatrudnienia procentu i pieniądza „ .TEORIA CYKLU KONIUNKTURALNEGO teoria cykli KENSA według niego cykliczny rozwój jest prawidłowością a przyczyny wahań tkwią w wahaniach rozmiarów inwestycji . Popieranie wszelkich form agresji . Domagali się wolności handlu zagranicznego i pełnej swobody dla wewnętrznej działalności gospodarczej . Pierwsze posunięcia różnych rządów miały charakter empiryczny a teoretyczną podstawę stworzył angielski ekonomista JOHN KEINS w 1936 r. Te zasady panowały w XIX w i I dziesięcioleciach XX w z wyjątkiem 2 wojny światowej . 2. 4. Cykl we współczesnym kapitalizmie ma tylko 2 fazy : . 3. Dążenie do osiągnięcia wysokiej stopy wzrostu gospodarczego przy możliwie pełnym zatrudnieniu i wykorzystaniu nowoczesnych czynników wzrostu . statki / . wprowadza przymus pracy . Interwencjonizm jest jedną z głównych przyczyn deformacji cyklu koniunkturalnego po 2 wojnie światowej . Utrzymaniu zrównoważonego bilansu płatniczego i ustabilizowanie kursu walut . Główne cele interwencjonizmu : 1. budowano infrastrukturę ekonomiczną / porty . Sytuacja zmieniła się w XVIII wówczas angielscy ekonomiści ADAM SMITH I DAVID RICARDO zaczęli głosić zasady liberalizmu gospodarczego – I nazywał się lesseferyz . 5. które z kolei uwarunkowane są zmianami krańcowej wydajności kapitału / w tej fazie niska jest stopa % / . pojawił się już w okresie pierwszej akumulacji kapitału XVI w – XVIII w okres menkartylizmu . KEYNS posługuje się pojęciem mnożnika inwestycyjnego mówiącego o tym ile razy większe jest ogólny przyrost dochodu od powodującego go przyrostu wydatków na inwestycje . Rozwiązanie problemów ekonomicznych . Protekcjonizm – państwo zakłada manofaktury . Rola państwa według tych poglądów sprowadza się do zabezpieczenia własności oraz zapewnieniu ładu i porządku publicznego / „ państwo jest nocnym stróżem „ / . reguluje warunki płacy i pracy . Reagowanie na globalne procesy gospodarcze w tym zwłaszcza tendencji gospodarki narodowej . Ograniczeniu wahań cen . INTERWENCJONIZM PAŃSTWOWY – to polityka czynnego oddziaływania państwa na gospodarkę narodową .

01.ustawodawstwo antymonopolowe . Funkcje budżetu państwa : 1. Dawnym fazom spadkowym towarzyszył spadek cen a zwiększający się stopniowo popyt sprawił samoczynne wejście w fazę ożywienia . Wymienione środki bezpośrednio wpływają na koniunkturę gospodarczą i przeciwdziałają jej załamaniu . które świadczą nieodpłatnie . Wpływ państwa i monopoli na przebieg cyklu przedłuża fazę spadkową oraz skraca fazę ekspansji i ogranicza ich dynamikę . Budżet jest narzędziem redystrybucji dochodów osiągniętych przez właścicieli zasobów czynników produkcji . że ceny wykazują tendencję rosnącą . Bezpośrednia 2.2002 Modyfikacja cyklu spowodowała nowe zjawiska ekonomiczne .ingerencja państwa w dziedzinie kształtowania cen . Podstawowym przejawem bezpośredniej działalności gospodarczej państwa jest powstanie i rozwój własności państwowej a także podejmowanie własnych decyzji czy też organizowanie robót publicznych .1 Do bezpośrednich środków interwencjonizmu zalicza się występowanie państwa w charakterze uczestnika procesów gospodarczych tj przedsiębiorców . Fundusze celowe są to fundusze ustawowe których przychody pochodzą z dochodów publicznych a wydatki są przeznaczone na realizację określonych zadań np. Takie podmioty to instytucje . Obecnie procesy monopolizacji umożliwiające administracyjne stanowienie cen doprowadziły do tego .opodatkowanie dochodów .stopę dyskontową . Jest on podstawowym elementem finansów publicznych . REDYSTRYBUCYJNA – rozdzielcza – polega na regulowaniu dochodów podmiotów gospodarczych .manipulowanie kursem walut . natomiast w okresie kryzysu podejmowane są środki bezpośrednie .występowanie państwa na rynku w charakterze nabywcy BUDŻET PAŃSTWA – roczny plan przychodów i wydatków państwa . Jej objawem może być brak wzrostu czy nawet zwolnienie tempa wzrostu .1. Zwyżkową czyli ekspansję – łączy ożywienie i rozkwit . 2. Łagodzenie przebiegu cyklu osłabia tempo wzrostu gospodarczego a także dynamikę rozwojową systemu rynkowego . które ich nie osiągają lub osiągają w stopniu niewystarczającym . Pośrednia Wśród metod wywierania wpływu państwa na gospodarkę przeważają środki pośrednie stosowane najczęściej w okresie prosperity . Instrumenty i formy interwencjonizmu : 1. fundusze celowa . fundusz ubezpieczeń społecznych . 12. Oprócz nich w skład wchodzą i budżety samorządowe władz lokalnych i inne np. nie musi charakteryzować się spadkiem poszczególnych wskaźników działalności gospodarczej . Spadkową czyli recesję – faza łączy kryzys i depresję . Ad. Budżety samorządowe władz lokalnych są uchwalane przez władze samorządowe odpowiednich szczebli terenowych odpowiadających strukturze administracyjnej kraju . Budżet przejmuje część tych dochodów i przeznacza na rzecz dochodów .2 Do czynników pośrednich środków interwencjonizmu zalicza się : . Ad.

szkolnictwo . STABILIZACYJNA – wynika z interwencjonizmu państwa w gospodarkę . Funkcje podatków : 1. tworzenie infrastruktury technicznej na terenach zacofanych . że podatki kształtują wysokość dochodów i majątek podatnika 3. Zasada równowagi budżetowej – wydatki muszą się równać dochodom DOCHODY BUDŻETOWE – wszelkie wpłaty na rzecz budżetu . Zasada specjalizacji – nakłada obowiązek grupowania dochodów i wydatków według przyjętych kryteriów : przedmiotowego i podmiotowego 6. Zasada kompletności – oznacza że mają być ujęte wszystkie dochody i wydatki 4. usługi społeczne np. że za pomocą narzędzi budżetowych państwo wywołuje lub wzmacnia zjawiska i zachowania pozytywne z punktu widzenia interesów natomiast zniechęca do działań niekorzystnych w danym okresie np. Zasady konstruowania budżetu : 1.podatki . obrotowe . Zasada jawności – polega na tym .przymusowe i dobrowolne II . którego celem jest zapewnienie zrównoważonego wzrostu gospodarczego . Zasada rocznego okresu 2. jak i osoby fizyczne zmuszone z różnych przyczyn korzystać z zasiłków socjalnych . bodźcowa – może być realizowana poprzez zmiany obciążeń podatkowych Rodzaje podatków według przedmiotu opodatkowania : 1. Zasada jedności – oznacza że w jednym dokumencie umieszcza się planowane dochody i wydatki i zakłada się ich ogólne przeznaczenie . wyłącznie sam mechanizm rynkowy nie zapewnił by oczekiwanego przez społeczeństwa poziomu produkcji dóbr i usług np. 3. że w budżecie nie mogą się znaleźć pozycje niejasne pod względem podmiotowym lub przedmiotowym 5. szkoły państwowe . STYMULACYJNA – polega na tym .bezzwrotne i zwrotne .opłaty . Kryterium według rodzaju dochodów wyróżnia się : . majątkowe 3. pobierane przez państwo lub inny związek publiczno-prawny .cła . Kieruje zasoby tam gdzie nie mogły by trafić w inny sposób np.inne dochody PODATEK – jest to świadczenie pieniężne jednostronnie ustalone . nieodpłatne o charakterze ogólnym . KONTROLNA – realizowana jest poprzez bieżącą obserwację tempa wysokości oraz tytułów wpływów i wydatków budżetowych a następnie porównywanie z założonymi w budżecie . dochodowe 2.odpłatne i nieodpłatne . ALOKACYJNA – pełniąc tą funkcje budżet dokonuje rozdziału zasobów w gospodarce między różne działy gospodarki . redystrybucyjna – polega na tym . 4. automatycznych stabilizatorów gospodarczych które oddziałują na poziom i zmiany popytu w gospodarce społecznej i system podatku progresywnego . 5. przymusowym .2. 3. ulgi inwestycyjne na obszarach dotkniętych silnym bezrobociem . Kryteria : I. bezzwrotne . Kryterium prawne dzieli dochody na : . fiskalna – podatki są głównym źródłem wpływów budżetowych 2. Z budżetem wiąże się funkcjonowanie dwóch tz.

nauka . oświata . służba zdrowia 3. Bieżące .pośrednie . teatrów . emisji papierów wartościowych – bony . skala degresywna – kolejnym niższym podstawą podatkowym są przyporządkowane niższe stawki podatkowe OPŁATY – jest jednostronnie określonym bezzwrotnym i odpłatnym świadczeniem pieniężnym o charakterze ogólnym pobieranym na podstawie aktów normatywnych od osób fizycznych i prawnych . darowizn WYDATKI BUDŻETOWE –to środki wydatkowane w ramach gospodarki budżetowej państwa . odsetki z tytułu lokowania wolnych środków pieniężnych – spadku . Kryterium celu : 1. dotacje do przedsiębiorstw . przyrostu majątku lub wzrostu jego wartości np. wydatki na działalność niezbędną do funkcjonowania państwa i są to wydatki na administrację publiczną . Są płacone z tytułu posiadania majątku . I. 3 Przedmiotem jest obrót z tytułu sprzedaży towarów oraz ich import : VAT . szpitali . wojsko . zasiłki dla bezrobotnych 2. zapisów . Kryterium przerzucalności podatku dzieli podatki na : . skala regresywna – charakteryzuje się malejącymi stawkami podatkowymi w miarę wzrostu podstawy podatkowej 3. podatek od nieruchomości . Inwestycyjne – są przeznaczone na tworzenie majątku trwałego w formie nowych szkół . wydatki na gospodarkę – roboty publiczne . administracji państwowej .służące finansowaniu bieżącej działalności państwowej i są wydatki na utrzymanie administracji państwowej : policja . wydatki socjalno-kulturalne – oświata . Kryterium przedmiotu wydatkowania : 1. obligacje 3. Ad. INNE WPŁYWY BUDŻETOWE to : 1. podatek spadkowy . emerytury . sądownictwo 2. skala progresywne – to szereg coraz wyższych stawek podatkowych przyporządkowanych wyższym podstawą podatkowym 2. opłaty skarbowe lub za korzystanie z usług częściowo odpłatnych .bezpośrednie / podatek dochodowy / SKALA PODATKOWA – to zbiór uporządkowanych rosnąco lub malejąco stawek % znajdujących zastosowanie do różnej wielkości podstawy obliczania podatku i wyróżniamy : 1. dochody z majątku państwa 2. wydatki na obsługę długu publicznego 4. policję . ochrona rynku krajowego przed napływem tańszych towarów zagranicznych .Ad 2. akcyza . CŁO – to podatek nakładany na towary przekraczające granicę celną określonego państwa . subwencje exportowe II. kultura . Uiszcza się je w zamian za określone czynności urzędowe np. Pełnią funkcję fiskalną oraz szereg funkcji gospodarczych np.

luki w prawie podatkowym 7. zaciąganie kredytów i pożyczek przez państwo . Finansowanie deficytu budżetowego : 1. zaciąganie kredytów w bankach komercyjnych 2.techniczne . niesprawność aparatu egzekwującego podatki 6. rodzaje zwolnień podatkowych . Po stronie wydatków czynników ekonomicznych to : 1. podwyższenie podatków 5.społeczne . niski poziom produktu krajowego lub zmniejszający się 4. niezaplanowane wydatki 2.organizacyjne .polityczne .Nierównowaga budżetowa i jej skutki dla gospodarki Czynniki wpływające na równowagę budżetową to czynniki : . emisja obligacji skarbowych i bonów skarbowych 3.psychologiczne Wśród czynników ekonomicznych po stronie dochodów wymienia się rozmiary działalności gospodarczej . zasięg szarej strefy Zależność dochodów podatkowych budżetu od wysokości stopy podatkowej ilustruje krzywa LAFFERA . Przyczyny deficytu budżetowego : 1. system podatkowy . zakres spełnionych przez państwo funkcji i przyjęte koncepcje finansowania wydatków określających stopień odpłatności obywateli 2. poziom i dostępność ubezpieczeń społecznych NADWYŻKA BUDŻETOWA – oznacza że dochody państwa w okresie roku budżetowego są wyższe od wydatków . DEFICYT BUDŻETOWY – wydatki przewyższają dochody . rozmiary i struktura zatrudnienia w sektorze publicznym 3. sprzedaż części majątku publicznego 6. rzeczywiste dochody niższe od zaplanowanych 3.ekonomiczne . kredyty zagraniczne . nieodpowiednia stopa podatkowa 5. Może być efektem zamierzonym . dodruk pieniądza 4.

odszkodowań z tytułu wywłaszczenia . walka z bezrobociem 2.. które zakupiły skarbowe papiery wartościowe wyemitowane na rynku krajowym . wydatki rządowe 2. określenie opodatkowania .. które podnoszą całkowicie wydatki w okresach recesji i obniżają je w okresach ekonomicznej ekspansji bez specjalnej ingerencji państwa . Dług zagraniczny – jest efektem zaciągniętych przez państwo kredytów w bankach zagranicznych lub międzynarodowych instytucjach finansowych . jednak ich ustanowienia np. Ich zaleta to szybkość reakcji na wahania koniunktury . .. subwencjonowanie rolnictwo itp.podatki . że po zatwierdzeniu zaczynają działać bez konieczności wprowadzenia częstych korekt a siła i zakres ich działania zależą od poziomu aktywności gospodarczej .. deficytu i długu publicznego . Zalicza się do nich : . podatki polityka budżetowa obejmuje politykę podatkową wydatków rządowych .mechaniczny charakter na zmiany popytu globalnego . Restrykcyjna – twarda – charakteryzuje się ich ograniczeniem wydatków PASYWNA POLITYKA BUDŻETOWA – istotna rolę w niej odgrywają automatyczne stabilizatory kultury . 2.Dzieli się na : 1. równowaga bilansu płatniczego 5.nie zapewniają zrównoważonego wzrostu . ochrona środowiska Do instrumentów polityki budżetowej zalicza się : 1. Ekspansywna – łagodna – charakteryzuje się wzrostem wydatków budżetowych 2.. Automatyzm polega na tym .. wzrost gospodarczy 4...wypłaty dywident ..zasiłki dla bezrobotnych oraz socjalne .. zasad i trybu przyznawania zasiłków .. walka z inflacją 3...programy pomocy dla wybranych dziedzin gospodarki Te wymienione stabilizatory są w stanie zmniejszyć amplitudę wahań cyklicznych o około 1/3 . słabość to : . Uruchomienie ich nie wymaga decyzji władz administracji .. Są to środki budżetowe .. POLITYKA BUDŻETOWA – oznacza decyzje rządu dotyczące wydatków i podatków .. Cele polityki budżetowej : 1. Rodzaje : 1. Jest zadaniem państwa .DŁUG PUBLICZNY – jest to całkowita kwota zadłużenia państwa z tytułu zaciągniętych pożyczek oraz innych form działalności w wyniku których państwo jest zobowiązane do wypłaty pewnych kwot pieniężnych np.. Do istniejącej sytuacji gospodarczej i rezygnacji z prób aktywnego jej kształtowania .w okresie recesji nie tworzą nowego popytu lecz hamują spadek istniejącego WNIOSEK : .. Dług krajowy – obejmuje zobowiązania państwa wobec podmiotów państwowych oraz tych zagranicznych .nieskuteczne w rozwiązywaniu struktur gospodarczych . efektywny podział zasobów ekonomicznych 6.

zachwianie równowagi w bilansie handlowym państwa 3. legislacyjne – to czas jaki upływa między wprowadzeniem interwencyjnych środków polityki budżetowej a odczuciem skutków ich oddziaływania Negatywne efekty ekspansywnej polityki budżetowej : 1. administracyjne – jest to czas który upływa pomiędzy uznaniem zaistniałego problemu a podjęciem działań na rzecz jego rozwiązania 3. zbyt aktywna polityka budżetowa zapewniająca obfite transfery na cele socjalne zmniejsza aktywność członków społeczeństwa . Trzy rodzaje opóźnień : 1. rozpoznawcze opóźnienie – jest to czas jaki upływa między pojawieniem się problemu a momentem poznania że zaistniał 2. Polityka ta polega na świadomym interwencjonizmie wymagającym każdorazowo podejmowania decyzji .AKTYWNA POLITYKA BUDŻETOWA – wykorzystuje się stabilizatory dyskrecjonalne – to celowe i arbitralne decyzje państwa . Słabości – decyzje wymagają zmiany legislacyjnych dlatego skutki tych decyzji osiągane są z opóźnieniem . wywołujące określone zmiany dochodów i wydatków budżetu . wypychanie sektora prywatnego przez państwa 2.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->