P. 1
Języki obce w szkole - czasopismo, artykuły

Języki obce w szkole - czasopismo, artykuły

|Views: 2,410|Likes:
Wydawca: aneta62

More info:

Published by: aneta62 on Jan 07, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/06/2012

pdf

text

original

• • • • • • •

angielski francuski hiszpañski ³aciñski niemiecki rosyjski w³oski

Nr 1/2002 styczeñ luty Rok XLVI 7(230) ISSN 0446-7965

Spis treści
Od redakcji .............................................. JE ˛ZYK I KULTURA Renata Wojtal – T³umacz wœród poezji futurystów. O niemieckim przek³adzie wiersza Stanis³awa M³odo¿eñca: W drodze. 4 Elżbieta Pachocińska – Kilka uwag o b³êdach jêzykowych w prasie francuskiej 7 Bogusław Kubiak – Prognoza b³êdu w u¿yciu verba dicendi w jêzyku niemieckim ............................................ 10 METODYKA Karol Czejarek – O sztuce t³umaczenia i o t³umaczeniu przez uczniów tekstów z podrêczników ...................................... 18 Janina Skrzypczyńska – Wykorzystanie fotografii na lekcji jêzyka angielskiego ..... 22 Grażyna Miedzińska – Stymulowanie zdolnoœci twórczych i werbalnych uczniów 26 3 SZKOŁA PODSTAWOWA, GIMNAZJUM Barbara Rudzińska – Jak zachêciæ dzieci do æwiczeñ wymowy? ............................. Daniel Makus – Jêzyki obce w gimnazjum – co osi¹gnêliœmy, ku czemu zmierzamy .. Hanna Marcinkowska – Tematyka krajoznawcza na lekcjach jêzyka niemieckiego Landeskunde im Deutschunterricht .................................... Alina Matusz – Lekcja jêzyka angielskiego w I klasie gimnazjum .............................. 48 50

57 61

´ ´ Z DOSWIADCZEN NAUCZYCIELI
Dorota Dziewanowska – Lekcje jêzyka rosyjskiego z komponentem akcentuacyjnym ..................................... 66 Ewa Bińczak – Poznawanie idiomów na lekcjach jêzyka angielskiego ............... 70 Małgorzata Niedzielak-Kwiatkowska – Przys³owia na lekcjach jêzyka niemieckiego .......................................... 74 Nina Markiewicz – Przys³owie, powiedzenie, sentencja jako rozgrzewka jêzykowa ................................................ 77 Aleksandra Ziach – Utrwalenie przys³ów ³aciñskich i wiadomoœci z mitologii .......... 80 Dorota Ochwat, Elżbieta Gajewska – Wymiana inaczej? ................................ 82 Lidia Cybulska – Czy angielski to tylko angielski? – garsæ refleksji, ale i w¹tpliwoœci, nauczyciela jêzyka obcego ...................... 83 MATERIAŁY PRAKTYCZNE Teresa Mastalerz – St. Patrick’s lesson(s) Iwona Janowska – Pozwólmy mowiæ kwiatom ................................................ 87 90

´ Z PRAC INSTYTUTOW
Barbara Czarnecka-Cicha – Czy warto coœ zachowaæ z Nowej Matury? ............... Leszek Mikrut – Aktualizacja treœci nauczania przedmiotu ,,Praktyczne t³umaczenie’’ w ramach specjalizacji t³umaczeniowej ...................................... Marek Szałek – Formy kszta³cenia jêzykowego w wielkopolskich niepañstwowych szko³ach wy¿szych ......... Iwona Strachanowska – Motywy wyboru studiów neofilologicznych ....................... Roman Gąsecki – Sukces czy pora¿ka .... 30

32

36 39 43

1

Zofia Ożóg – Cykl 4 lekcji poœwiêconych Giacomo Leopardiemu ............................ KONKURS Anna Korczyńska – Za³o¿enia nowej matury w gimnazjum – Konkurs z jêzyka rosyjskiego ............................................. MATURA Próbny egzamin maturalny z jêzyka niemieckiego ........................................ Próbny egzamin maturalny z jêzyka rosyjskiego ........................................... Próbny egzamin maturalny z jêzyka w³oskiego ............................................. Gabriela Smolij – Arkusz III nowej matury ................................................. SPRAWOZDANIA

94

98

101 107 111 116

Interkulturowa – Nauczanie Jêzyków Obcych ................................................ 121 Dorota Żuchowska – Silesia Latina III apud Sanctum Hyacinthum ................... 125 Iwona Wysocka – Szko³y partnerskie ... 126 Wioletta Dydo, Beata Sieradzka – Jeden ze sposobów motywowania ucznia do nauki jêzyka obcego ...................................... 128 Iwona Karpińska, Katarzyna Wanke – Nowe w starym ................................. 130 Hanna Duszka – Spotkanie z piosenk¹ niemieck¹ ............................................ 131 Stanisław Dłużniewski – III edycja Konkursu Jêzyka Niemieckiego .............. 133 RECENZJE Piotr Stalmaszczyk – Gramatyka angielska dla gimnazjum ..................................... 135 Andrzej Pawlik – Nowy s³ownik francusko-polski – Compact Plus ............ 136 Władysław Pokrywka – Iure at Legibus 139 Honorata Łukaszewska – Stufen international. Deutsch als Fremdsprache für Jugendliche und Erwachsene ........... 140 Tadeusz S. Pacholczyk – .................... 143

Maria Bołtruszko – Czy rzeczywiœcie tak szybko min¹³ Europejski Rok Jêzyków 2001 ...................................... 120 Teresa Siek-Piskozub – III Konferencja Regionu Europy Œrodkowej FIPLV na temat Integracja Europejska – Komunikacja

Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli
ZESPÓŁ REDAKCYJNY: Maria Gorzelak – redaktor naczelna i redaktor dzia³u jêzyka angielskiego, Marek Zaj¹c – redaktor dzia³u jêzyka francuskiego, hiszpañskiego i w³oskiego, Gra¿yna Czetwertyñska – redaktor dzia³u jêzyka ³aciñskiego, Hanna Bawej-Krajewska – redaktor dzia³u jêzyka niemieckiego, Miko³aj Timoszuk – redaktor dzia³u jêzyka rosyjskiego. Prenumerata: Renata Dziêcio³ – tel. (4822) 621 30 31 wew. 313. ADRES REDAKCJI: Centralny Oœrodek Doskonalenia Nauczycieli, Aleje Ujazdowskie 28, 00-478 Warszawa, Tel. (48 22) 621 30 31 wew. 400, fax 621 48 00, 622-33-46, E-mail: jows@ codn.edu.pl Internet: www.codn.edu.pl Redakcja nie zwraca nadesłanych artykułów i zastrzega sobie prawo do dokonywania formalnych zmian w tekstach artykułów; nie odpowiada za treść wydrukowanych reklam. Ilustracje: Maja Chmura, Sk³ad i ³amanie: PHOTOTEXT, ul. Chmielna 120, 00-801 Warszawa Druk i oprawa: ul. Sk³adowa 9, 15-399 Bia³ystok

2

Od Redakcji
Szanowni Państwo
Ju¿ na dobre zadomowiliœmy siê w Centralnym Oœrodku Doskonalenia Nauczycieli. Zesz³y rok by³ dla nas bardzo pomyœlny – piêæ numerów czasopisma, w tym ostatni o zwiêkszonej objetoœci i dwa numery specjalne – to du¿e osi¹gniêcie w historii czasopisma. Tylko raz – w roku 1995 – uda³o nam siê wydaæ numer 6. W roku 2001 wydaliœmy numery 6 i 7 – oba numery specjalne. Powsta³y w ramach obchodów Europejskiego Roku Jêzyków. Numer 6 – to Nauczanie języków mniejszości narodowych i etnicznych (280 stron), numer 7 – to Nauczanie języków obcych uczniów niepełnosprawnych (156 strony). Oba niezwykle przydatne dla ka¿dego nauczyciela jêzyków obcych. Pierwszy jest wprowadzeniem do miêdzykulturowoœci i do uwra¿liwienia ucznia na jêzyk. Drugi ilustruje nie tylko prace z uczniem niepe³nosprawnym, ale i dyslektycznym i nadpobudliwym, których jest coraz wiêcej w naszych szko³ach. Celem obu zeszytów specjalnych by³o uzmys³owienie nauczycielom, ¿e u progu zjednoczenia z Europ¹ i w dobie gospodarki rynkowej, nauczanie jêzyka to ju¿ nie tylko nauczanie s³ówek i gramatyki w ramach czterech sprawnoœci. To równie¿ u³atwianie uczniom nauczenia siê innych jêzyków, rozbudzanie ich wra¿liwoœci jêzykowej, kszta³towanie ich postaw i przygotowanie do gotowoœci sta³ego rozszerzania wiedzy z wielu innych dziedzin. Drogê ku temy otworzy³y w szko³ach œcie¿ki miêdzyprzedmiotowe. Jeden nauczyciel – specjalista tylko jednego przedmiotu – ju¿ nie jest w stanie dobrze wykszta³ciæ ucznia. Potrzebna jest praca zespo³owa, a od nauczyciela jêzyka wymaga siê ju¿ nie tylko dobrej znajomoœci jêzyka, którego uczy, ale i ogólnej orientacji w tym, co siê dzieje wokó³ nas. Ka¿dy nauczyciel powinien mieæ wykszta³con¹ umiejêtnoœæ dotarcia do tej dziedziny wiedzy, która akurat powinna zaistnieæ na jego lekcjach. W tym w³aœnie celu wydaliœmy te dwa numery specjalne, do lektury których zachêcamy wszystkich nauczycieli. W tym roku wydamy równie¿ numer specjalny Nauczanie języków obcych w klasach dwujęzycznych i tak¿e bêdzie to numer dla wszystkich nauczycieli, bo nie tylko przedstawi istotê nauczania dwujêzycznego, ale mamy nadziejê, wska¿e drogê, jak kszta³ciæ Polaka-Europejczyka, ucznia, który bez kompleksów i obci¹¿eñ bêdzie reprezentantem naszego kraju, którego wiedza, sprawnoœci i umiejêtnoœci bêd¹ co najmniej na równi z wiedz¹, sprawnoœciami i umiejêtnoœciami jego rówieœnika z dowolnego kraju na œwiecie. Efektywna nauka wi¹¿e siê z wypracowaniem skutecznych strategii uczenia siê, co sk³oni³o nas do og³oszenia tematu Konkursu 2002: Nauczmy uczniów się uczyć. Szczegó³owe omówienie Konkursu podamy w numerze 2/2002. Naszym osiagnieciem jest równie¿ wprowadzenie numerów archiwalnych do Internetu. Na naszych stronach internetowych – www.codn.edu.pl – s¹ w ca³oœci zamieszczane numery od 4/2000, czyli te, które wydajemy w Centralnym Oœrodku Doskonalenia Nauczycieli i których ju¿ nie ma w sprzeda¿y. Nowy numer wprowadzamy wtedy, gdy wyczerpie siê jego nak³ad i mamy nadziejê, i¿ u³atwiamy tym dostêp do tych artyku³ów, które Pañstwo uznacie za przydatne, a które gdzieœ siê Wam zapodziej¹. Szanowni Pañstwo, gdyby nie przychylnoœæ Dyrekcji CODNu – Katarzyny Koszewskiej i Miros³awa Sielatyckiego i Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu, i wiara, ¿e to co staramy siê robiæ dziêki Pañstwa artyku³om na ³amach czasopisma, jest trwa³ym wk³adem w kszta³cenie i doskonalenie nauczycieli, nie wiem, czy osi¹galibyœmy takie sukcesy. ¯yczê wiêc i Pañstwu i ca³ej Redakcji, by czasopismo nadal siê rozwija³o, co bêdzie mo¿liwe tylko wtedy, gdy Wy – nauczyciele bêdziecie d¹¿yæ do ci¹g³ego rozszerzania swojej wiedzy i umiejêtnoœci i zechcecie dzieliæ siê z nami swoim dorobkiem, przemyœleniami i doœwiadczeniami. Z ¿yczeniami pe³nego sukcesów i satysfakcji 2002 roku Maria Gorzelak i Zespó³ Redakcyjny

3

s.JĘZYK I KULTURA Renata Wojtal1) Działoszyn Tłumacz wśród poezji futurystów. i¿ w wiêkszoœci przypadków mo¿liwe jest osi¹gniêcie analogii formy orygina³u i translatu. które stworzy³y specyficzny klimat kulturalno-literacki epoki 20-lecia miêdzywojennego. s.. ale trwa³e osi¹gniêcia w zakresie jêzyka artystycznego sta³y siê wspólnym dobrem nowatorskiej poezji epoki.3) Dzieje ruchu futurystycznego w Polsce zwi¹zane s¹ z dwiema grupami: warszawsk¹ i krakowsk¹. Wroc³aw 1992.. Z. 320. T. M. jakie powsta³y niemal równoczeœnie i niezale¿nie od siebie. Wśród licznych opracowań należałoby wymienić m. Pojawia siê wiêc problem jak t³umaczyæ teksty o ambicjach artystycznych. popod gałachem wiater psubrat poskubuje. Oto przyk³ad: Stanisław Młodożeniec W drodze Trajda chlajda niedorajda-koślawina drogą. Wspó³twórc¹ grupy krakowskiej by³ pocz¹tkuj¹cy pisarz i poeta Stanis³aw M³odo¿eniec. Tomik Niedziela. A. Jego sztandarowe has³a przebrzmia³y doœæ szybko.in. jak¹ futuryzm odegra³ w rozwoju polskiej poezji.4) Praktyka translatorska wybitnych t³umaczy dowodzi jednak. Praktyczne aspekty translacji literackiej na przykładzie języka niemieckiego i angielskiego. Futuryzm nale¿y do tych kierunków. Gazdy: Futuryzm w Polsce. Chlupie słodko ciągłe błotko: – ’’Ej. Warszawa. Lama: Polska awangarda poetycka. G. 2) 4 . wydany w 1930 r. Balcerzana: Styl i poetyka twórczości dwujęzycznej Brunona Jasieńskiego.. antykonwencji i antyestetyki oraz jêzykowego eksperymentu. Z. ¿e nie s¹ one przek³adalne na drugi jêzyk. szczypie w pludrach. Jarosiñski: Futuryzm [w] Słownik literatury polskiej XX wieku pod red. człowiecze tak wam śpieszno do Nędzowa na odwieczerz?’’ Autorka jest nauczycielką języka polskiego w Zespole Szkół w Działoszynie. Zastosowane tam eksperymenty polega³y na w³¹czeniu elementów ludowych do futurys1) tycznej poetyki. pracę E. Popod łachem. 97. których forma jêzykowa s³u¿y celowi artystycznemu? Autor tekstu poetyckiego zmierza do osi¹gniêcia niepowtarzalnej ekspresji jêzykowej. Programy lat 1917–1923. 4) Por. połechtuje. A. O niemieckim przekładzie wiersza Stanisława Młodożeńca: W drodze. Wawrzyniak (1991). Puchalskiej. a penetracja w g³¹b jêzyka sta³a siê wa¿nym elementem poszukiwañ artystycznych. ścieżką. gdzie zetkn¹³ siê z futurystami. Prowadzone do dziœ studia krytycznoliterackie i badania naukowe uczyni³y z futuryzmu jedno z bardziej przebadanych zjawisk2). który niedawno powróci³ z rewolucyjnej Rosji. Bodzkiej. Ta w³aœnie niepowtarzalnoœæ tekstów artystycznych w jednym jêzyku sk³ania czêsto teoretyków translacji do twierdzenia. Prowadzi zajęcia pozalekcyjne dla uczniów z teorii przekładu. œwiadczy o inspiracji poety twórczoœci¹ ludow¹. Futuryzm – jako pierwszy – zaj¹³ siê problemem nowego tworzywa poetyckiego. 3) Por. wąwoziskiem z Biadolina. Ci¹gle sporne w ich œwietle pozostaje pytanie o rolê. K³aka: Czasopisma awangardy.

Mensch. nie przestaje byæ M³odo¿eniec futuryst¹. (1928) Przek³ad niemiecki Karola Dedeciusa brzmi: Unterwegs Humpelt rumpelt und halunkelt Unkel-Krause über Straße. bido. wydanej przez Wydawnictwo Literackie w Krakowie w 1982 r. osi¹gniêty poprzez u¿ycie odpowiedniego s³ownictwa.. Stanisław Młodożeniec. Burkot (1985). które usi³uje go zatrzymaæ. Bohater wiersza ów .105). nie prowadzi do sielankowoœci. zrychtowali) i neologizmy o ³atwym do odgadniêcia.na dnie’’ ludzkiej egzystencji. wąwoziskiem z Biadolina.. i ludowego zawodzenia. Warszawa 1985. polu semantycznym (popod. II cz. Elipsy i nieoczekiwane zestawienia s³owne daj¹ mo¿liwoœæ uzyskania osobliwych efektów stylowych (m. Ju¿ w pierwszych dwóch wersach utworu dostrzegamy dziwne zestawienie dŸwiêków twardych. na pociechę i nie bluźnij!’’ A z parowa mąciel płowa: – ’’Przystańcieże – dyć w Krzywdzicach zrychtowali wam wieczerzę!’’ To se trajda niedorajda-koślawina do Nędzowa przez Krzywdzice z Biadolina. tworz¹cego tutaj integraln¹ ca³oœæ. s. podkreœlanych przez nagromadzenie g³oski . popod gałachem wiater psubrat Sikawica z nieba cyca w gębę chluśnie: Porównanie tekstów (polskiego orygina³u i niemieckiego przek³adu) zacznijmy od ich zapisu graficznego... Rytm wiersza. zur Jause?’’ Himmelszitzen blitzen spritzen immer fester: . Na jêzyk utworu.aj’’: Trajda chlajda niedorajda-koślawina drogą. Równie ciekawa jest w wierszu onomastyka. chlajda). Wêdruj¹c o lasce od miasteczka do miasteczka doznaje upokorzeñ nie tylko ze strony ludzi. Odkrywa ledwie maskowany dramat 5) cz³owieka. Por. sikawica. sk³adaj¹ siê s³owa o ludowym rodowodzie (naści.Diene Jause ist in Unrechtkirchen. dzieli wers na 3 czêœci: dwie z nich s¹ do siebie podobne dziêki wspó³brzmieniu. in Pluderhosen. Biadolin i Nêdzów.niedorajda-koœlawina’’ jest pogodzony ze sw¹ smutn¹ dol¹ ¿ebraka. równa iloœæ zg³osek w wersach. wiater. uwydatniony przez rymy wewnêtrzne. dyć.. Alter!’’ Also humpelt er zur Elendsdorfer Jause über Unrechtkirchen bis von Jammerhausen. nimm das nur da. II cz.Naści.Armes Luder. ziepen. rymy wewnêtrzne i zewnêtrzne. Obydwa teksty (polski orygina³ i niemiecki przek³ad) zosta³y umieszczone w ksi¹¿ce Sto wierszy polskich w wyborze i tłumaczeniach Karla Dedeciusa (s. Schwapp und schlapp durch zähen Schlamm und ohne Pause: .104 i s. a trzecia – odmienna. Wa¿n¹ rolê pe³ni warstwa brzmieniowa u¿ytych s³ów. g³osz¹cym urodê pracy i ziemi. Weg und Steg von Jammerhausen. III Popod łachem. III cz. u¿ycie mowy niezale¿nej oraz dok³adne roz³o¿enie akcentów. 5 . wąwoziskiem z Biadolina. ale i zantropomorfizowanej przyrody – wiatru. ścieżką. biadolenia . To oczywiœcie wyrazy o wyrazistej semantyce. I cz.in. ¿artobliwe cyce nieba). zepchniêtego poza nawias spo³eczeñstwa. Analogiczne zestawienie pojawi siê w zwrotce ostatniej: To se trajda niedorajda-koślawina do Nędzowa przez Krzywdzice z Biadolina. laß das lästern!’’ In der Schlucht versucht der Dunst ihn anzuhalten: . ścieżką. zwicken.Wollt ihr. W obydwu przypadkach dostrzegamy identycznoœæ budowy: 6 dystychowych zwrotek. 123–124. Staj¹c siê poet¹ ch³opskim. denn noch nach Elendsdorf. Wiersz Stanis³awa M³odo¿eñca ukazuje dramat ¿ycia .. I cz. Ponadto translator zadba³ o warstwê brzmieniow¹ przek³adu (tak istotn¹ w oryginale). wspó³tworz¹ce klimat utworu. choæ nieco zatartym.Sikawica z nieba cyca w gębę chluśnie: – . ¯yczliwy humor widoczny w wierszu. który mu dokucza szarpi¹c ³achmany czy b³ota.r’’. in den Stumpen Winde tosen. Hundebrut. S.. Taki rytm przypomina kuœtykanie cz³owieka podpieraj¹cego siê kosturem5): cz. Oto pierwsza zwrotka orygina³u i translatu: Trajda chlajda niedorajda-koślawina drogą.. Rzecz o chłopskim futuryście. Oto mamy Krzywdzice. In den Lumpen.

Ej. ³otr) oraz zaskakuj¹ce znaczeniowo choæ trafne brzmieniowo po³¹czenie wyrazów Unkel-Krause. Mamy wiêc czasowniki: humpelt (niem.. t³umaczenie nazwy to . bieda. Widzimy wiêc. w translacie zosta³a uzyskana poprzez u¿ycie wyrazów: Lumpen (m) – Stumpen (m) (niem. Brut (f ) – zgraja. bido. W drugim wersie mamy w oryginale nazwê Nędzów. Pojawia siê te¿ nazwa Unrechtkirchen (niem. zur Jause?’’ Translator u¿ywa tutaj odpowiednich dla oddania odg³osu chlapi¹cego b³ota wyrazów Schwapp i Schlapp. Himmel (m) – niebo i Zitze (f ) – cycek krowi) kropi¹ (spritzen) i b³yskaj¹ (blitzen) strugi wody coraz mocniej (immer fester). niemieckim oznacza chlupot. Elend (m) – nêdza. utykaæ na nogê). człowiecze – tak wam śpieszno do Nędzowa na odwieczerz?’’ Schwapp und schlapp durch zähen Schlamm und ohne Pause: .szczypi¹c’’. t³um. gdy¿ Jause rymuje siê z Pause. rumpelt (rumpeln – ha³asowaæ. Aby uzyskaæ rym zewnêtrzny t³umacz wykorzysta³ wyraz pochodzenia austriackiego Jause (f ) (odpowiadaj¹cy polskiemu podwieczorkowi) zamiast niem. ziepen. nimm das nur da.Armes Luder.. Weg und Steg von Jammerhausen.. dudniæ. dla której odpowiednikiem w tekœcie niemieckim sta³ siê wyraz Elendsdorf (bo niem. in den Stumpen Winde tosen. rumotaæ). W przek³adzie t³umacz wzmaga ekspresjê zjawiska. Z cycków nieba (bo niem. Hundebrut. Czwarta strofa brzmi: Sikawica z nieba cyca w gębę chluśnie: – . szczypie w pludrach.Przystańcieże – dyć w Krzywdzicach zrychtowali wam wieczerzę!’’ In der Schlucht versucht der Dunst ihn anzuhalten: . tosen (szumi¹) – Pluderhosen (m) (spodnie). . Nagromadzenie wyrazów o zbli¿onym brzmieniu u M³odo¿eñca zosta³o zachowane w translacie. A oto trzecia zwrotka: Chlupie słodko ciągłe błotko: – . bo niemieckie jammern oznacza polskie biadolić (dos³. gdy¿ Unkel rymuje siê z halunkelt a Krause z Jammerhausen. humpeln – kuleæ. W tekœcie M³odo¿eñca zantropomorfizowane wiatry dokuczaj¹ wêdrowcowi .. W translacie ich zachowanie porównane jest do zgrai psów (niem. W pi¹tej zwrotce czytamy: A z parowa mąciel płowa: – . trzask.koœcio³y krzywdy’’) odpowiadaj¹ca nazwie Krzywdzice. odg³os p³yniêcia a Schlapp (pochodz¹ce od Schlaf (m)) oznacza sen.. Ponadto t³umacz nazywa wêdrowca staruszkiem (Alter). popod gałachem wiater psubrat poskubuje. W tekœcie polskim postaæ ta nie by³a dok³adniej okreœlona.Humpelt rumpelt und halunkelt Unkel-Krause über Straße. na pociechę i nie bluźnij!’’ Himmelszitzen blitzen spritzen immer fester: . W tekœcie translatu pe³ni¹ one funkcjê przymiotników. Stumpf – pniak). dos³.Diene Jause ist in Unrechtkirchen. halunkelt (neologizm powsta³y na skutek utworzenia czasownika odrzeczownikowego od wyrazu Halunke (m) – ³ajdak. Hundebrut. bo Hund (m) – pies. 6 . Z cyca nieba chlustaj¹ na wêdrowca strumienie wody.. W drugiej linijce orygina³u nazwa Biadolin w translacie brzmi Jammerhausen. potomstwo lub ho³ota). W jêzyku niemieckim s³owo Krause (f ) jest u¿ywane do okreœlenia marszczonego ko³nierzyka a Unke (f ) ¿aby (choæ forma Unkel nie wystêpuje w jêzyku niemieckim).poskubuj¹c’’ go i . Vesper (f ). Kirche (f ) – koœció³.. połechtuje. denn noch nach Elendsdorf.domy biedy’’).. laß das lästern!’’ Tekst M³odo¿eñca zaczyna siê ¿artobliwym przedstawieniem ulewy. Mensch. Unrecht (n) – krzywda..Wollt ihr. w dos³ownym t³umaczeniu . In den Lumpen. zwicken.. Wymienia w niej poeta trasê i cel wêdrówki postaci wêdrowca-nêdzarza: To se trajda niedorajda-koślawina do Nędzowa przez Krzywdzice z Biadolina. in Pluderhosen. raczej domyœlaliœmy siê wieku wêdrowca. Zwrotka ostatnia orygina³u stanowi czêœciowe powtórzenie treœci zwrotki pierwszej.wieœ nêdzy’’).Naści. Alter!’’ Pierwszy wers translatu zawiera zbli¿one brzmieniowo wyrazy Schlucht (parów) i versucht (próbuje). Warstwa brzmieniowa w oryginale stworzona przez wspó³brzmienie wyrazów: łach – gałach (neologizm rymuj¹cy siê z ³achem) czy psubrat – pludrach. W zwrotce drugiej czytamy: Popod łachem.. S³owo Schwapp (m) w jêz. ¿e u¿ycie po³¹czenia Unkel-Krause by³o konieczne.

każde słowo stawia nas przed nowymi problemami. T³umacz¹c wiersze. dla których nie znajdziemy gotowych rozwiązań w słowniku. Obrona czystoœci jêzyka francuskiego ma sw¹ d³ug¹ historiê i nadal czuwa nad ni¹ Akademia Francuska. Na czym polegaj¹ ró¿nice miêdzy ni- Autorka jest adiunktem w Instytucie Filologii Romañskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Przek³ad Dedeciusa potwierdza jego translatorskie mistrzostwo. (La défense de la langue francaise 1549) z tradycjonalistami.społecznym nakazem’’ (s. Opinia ta pó¿niej przez ca³e wieki towarzyszy³a jêzykowi francuskiemu bêd¹c dla Francuzów swoist¹ pociech¹ przed wzrastaj¹c¹ hegemoni¹ jêzyka angielskiego. którzy twie. która powsta³a w 1635 roku. która jest . Ka¿dy. gdy jêzyk angielski staje siê drugim obok jêzyka francuskiego. którzy d¹¿yli do czystości. Dedecius (1974). Szczególnie symboliczn¹ dat¹ jest rok 1918. Akademia francuska. Tylerowi uda³o siê sprowadziæ sztukê t³umaczenia do nastêpuj¹cych zasad: t³umaczenie powinno oddawaæ ca³¹ zawartoœæ orygina³u. naukowego. Ö t³umaczenie winno odznaczaæ siê swobod¹ (tj. K. to jednak . kto uczy siê jêzyka obcego musi byæ œwiadomy istnienia kilku poziomów jêzyka: literackiego. Klemensiewicz (1966) definicja b³êdu jêzykowego jest co prawda oczywista w potocznym rozumieniu tego s³owa. ¿e korzysta z doœwiadczeñ Szkota Aleksandra F. kontynuowa³a w pewnym sensie idea³ klasycystyczny Malherbes’a. wyj¹tkowe – uniwersalne cechy jêzyka francuskiego – jego klarownoœæ i wewnêtrzn¹ logikê. a nie w jêzyku francuskim mo¿na stworzyæ dzie³a porównywalne do tych. jasności i precyzji jêzyka francuskiego. lekkoœci¹ i naturalnoœci¹ w rozumieniu Dedeciusa) oryginalnego utworu. Tylera. Elżbieta Pachocińska1) Warszawa Kilka uwag o błędach językowych w prasie francuskiej Jak stwierdzi³ ju¿ Z. mo¿na zauwa¿yæ w nastêpnym wieku.czyjegoś wyrażenia się: tak się nie mówi’’. Do takich kamieni milowych w kulturze francuskiej nale¿y polemika Joachima du Bellay z XVI w. bo jest ni¹ ujemna ocena . 76).6) W t³umaczeniu wiersza M³odo¿eñca widoczne jest korzystanie z powy¿szych regu³ przez Dedeciusa. 108.. jakie pisali staro¿ytni. purysta Francois de Mal. Przyczynili 1) siê do tego g³ównie. W historiê tê wpisa³o siê wielu poetów. rdzili. ¿yj¹cego w XVIII w. co w oryginale. Antoine Rivarol (De l’universalité de la langue francaise 1784) wychwala .. W XVIII w. herbes (Commentaires sur Desportes) i Favre Vaugelas (Remarques sur la langue francaise . Niemniej jednak mówi¹cy maj¹ poczucie istnienia jakiejœ normy. Ö (lipiec 2001) 6) Por. równie doœwiadczonego t³umacza. Ö forma i artyzm powinny mieæ ten sam charakter. pe³noprawnym jêzykiem dyplomacji. który powiedzia³: Każdy wiersz. jakiej nie posiadaj¹ inne jêzyki. 1647). 7 . pisarzy i gramatyków na przestrzeni wieków. Kraków. Podziwiamy tutaj umiejêtnoœæ znalezienia odpowiedników fonetycznych i semantycznych o identycznej lub bardzo zbli¿onej wartoœci estetycznej..istota i granice błędu językowego’’ nie dla wszystkich mówi¹cych s¹ wyczuwalne i zrozumia³e. a ponadto profesora Uniwersytetu w Edynburgu. Notatnik tłumacza.Treœæ ta zosta³a wiernie oddana w niemieckim przek³adzie: Also humpelt er zur Elendsdorfer Jause über Unrechtkirchen bis von Jammerhausen. Dedecius przyznaje siê. s. ¿e jedynie w jêzyku ³aciñskim. powszechnego i potocznego. Jak pogl¹d ten ju¿ wkrótce uleg³ zmianie.

. Bernarda Poirot-Delpech daje siê zauwa¿yæ nadu¿ycie przymiotnika fort: un projet fort. Francois Bayrou et autres dirigeants politiques. Wymienne u¿ycie tych dwóch przymiotników mo¿e byæ zilustrowane: l’émergence d’un courant de pensée moralisateur qui semble désormais dominant zamiast éthique (Le Monde. Mo¿na zauwa¿yæ.mi? – c’était vachement rigolo – Ne parle donc pas argot ! Z jêzykoznawczego punktu widzenia ró¿nica tkwi g³ównie w doborze s³ownictwa (Cohen 1970:286). Natomiast w s³owniku Petit Robert czytamy. les habitudes et ` surtout les regles de conduite admises et pratique ées dans une société. moral: qui concerne les moeurs.. gdy¿ i w naszym ojczystym jêzyku stykaj¹ siê na co dzieñ z tym samym zjawiskiem. Ö Ce coureur a démarré une cure de désintoxication (komentarz sportowy) dotychczas to les voitures ont démarré. 13. un discours fort. S³ownik Petit Robert dopuszcza w jêzyku sportowym Ö W tekstach znanego dziennikarza gazety Le Monde. Ö nowe u¿ycia nie stanowi¹ce normy. Robert Hue. Ö et autres: des socialistes et autres communistes zamiast des socialistes. Takie same zjawisko mo¿na zaobserwowaæ w jêzyku francuskim.97). mimo i¿ s¹ odpowiednie s³owa w jêzyku francuskim (snobizm?) oraz u¿ycie s³ów francuskich 8 .cit. Spotykaj¹ siê równie¿ z nieprawid³owoœciami u¿ycia jêzyka na poziomie jêzykowym zaliczanym do poprawnego. Robert Hue et autres Francois . Ö Anglicyzmy Jak wiadomo to bardzo czu³y punkt dla obroñców czystoœci jêzyka. znaczenie: Accélérer brusqument pour distancer ses concurrents. Ö Niektórzy dziennikarze w sposób nieuzasadniony waloryzuj¹ wydarzenia polityczne i spo³eczne u¿ywaj¹c przymiotników moral i éthique. . ¿e upowszechni³o siê u¿ycie depuis w znaczeniu przestrzennym a nie czasowym. .l’idée d’une régression’’ (le sens péjoˆ ratif) natomiast un progre éthique – sens pozyes ` tywny . Bayrou zamiast Francois Hollande. depuis zamiast de Ö téléphoner depuis Bruxelles Ö lancer une fusée depuis Cap Canaveral Ö Je vous parle depuis Londres (komentator radiowy). Daj¹ siê zauwa¿yæ trzy tendencje: u¿ycie s³ów angielskich. Ö tzw. . Ö nieprawid³owa sk³adnia. Problem ten jest dla uczniów polskich doœæ oczywisty. Jednak nie zapytamy depuis ou u ˙ m’appelles-tu? (Œwi¹tkowska 1997:212). jugements éthiques. Francois Hollande. des communistes et autres militants de gauche. op.01. Ö anglicyzmy – moda na pewne s³owa. u¿ycie s³ów angielskich. miêdzy innymi: éthique: qui concerne la morale. Ostatnie wyra¿enie powinienno zawieraæ sens poprzednich s³ów. expérience morale. Ö Nadużycia Ö Ö Ö Błędne użycia Les prépositions: ` sur zamiast a Je vais sur Toulouse Je travallie sur Paris Ö Les familles qui restent sur Bonn Ö Les statistiques de la délinquance en baisse sur Moissac.). tiki jêzykowe niektórych dziennikarzy – nadu¿ywanie pewnych form. Analizowa³am jêzyk uznanej gazety Le Monde. Jest w nim wiele nieprawid³owoœci u¿ycia. jêzyk techniki). Un retour de l’ordre moral – zyskuje sens negatywny . Niektóre z nich omówiê w nastêpuj¹cej kolejnoœci: Ö b³êdne u¿ycia poszczególnych wyrazów.l’idée d’un progre es’’ (Le Monde. gdy nie ma ich odpowiedników w jêzyku rodzimym (np. ¿artuj¹ gramatycy. Préceptes. Ö Le premier ministre a débuté une visite de cinq jours zazwyczaj to le premier ministre commence une visite. Attitude.

Ossoliñskich. Ö une opportunité w znaczeniu une occasion (ang. (2000) Tics en toc. d’un emploi du temps. 13. accommodate a nie francuskie rendre commode ou convenable w odpowiednich kontekstach. par sa volonté propre. (kwiecieñ 2001) Ö Nieprawidłowa składnia Mo¿na dostrzec b³êdnie u¿yte dope³nienia. K. Ö décliner (ang. engendrer.) Espace et temps dans les langues romanes et slaves. supporter zamiast appuyer. 211-218. Co to jest błąd językowy w: Pogadanki o języku. la mondialisation citoyenne Przyk³ady te oczywiœcie mo¿na by mno¿yæ.. (1997).. Forma angielska upowszechni³a siê w latach 50-tych pod wp³ywem znanej teorii jêzykoznawczej tzw. W znaczeniu qui permettrait é l’employé de choisir dans une certaine mesure ses heures de travail. Ö les tops et les flops 1996 zamiast les réussites et les échecs de 1996. Giermak-Zieliñska (red. Ö générer (ang.01. M. Ö le supporteur (jêzyk sportowy) zamiast le partisan. d’un emploi du temps zamiast souplesse d’un horraire. I sadzê. Paradoksalnie. Bibliografia Klemensiewicz. opportunity) a nie la qualité de ce qui est opportun. Je vous appelle depuis Paderevianum: quelques observations sur l’emploi spatial de DEPUIS w: Bogacki. R. ` ` Ö les proble mes récurrents zamiast les proble mes e e qui reviennent w znaczeniu retour. la télévision citoyenne. (1966). gramatyki generatywnej. dla których teksty w szanowanych dziennikach prasowych mog¹ byæ wzorem do naœladowania. la nation citoyenne. flexibilty w wyra¿eniach flexibilité d’un horraire. Ö les grandes nappes de fioul: forma angielska fioul jest fonicznym zapisem porawnej formy angielskiej fuel. Istnieje s³owo francuskie o tym samym znaczeniu: le mazout. nauczyciele odwo³uj¹ siê do autentycznych tekstów prasowych. Warszawa: Kraków. 76-80. niemniej jednak stwarza pewne niebezpieczeñstwa powielania b³êdów dziennikarzy francuskich przez uczniów. 12-13. Dlatego te¿ zarówno w interesie nauczyciela. soutenir Je voudrais remercier tous ceux qui m’ont supporté. répétition: Une récurrence des émotions (j. Jest to praktyka ca³kowicie s³uszna.w nieprawid³owym znaczeniu. Coraz czêœciej w procesie nauczania jêzyka obcego. s. 9 . w tym i do jêzyka polskiego. decline) zamiast réfuser: décliner l’invitation. Ö Ö Nowe użycia nie stanowiące normy Odnosz¹ siê one do nowych zjawisk spo³ecznych.01. innym ni¿ prawid³owe znaczenie w jêzyku francuskim transmettre les secrets d’un rite ou d’un savoir. l’entreprise citoyenne. Ö accomoder niew³aœciwe u¿ycie przypominaj¹ce raczej ang. processus récurrents (j. Ö initier w znaczeniu commencer (ang. generate) zamiast produire. Le Monde (1997). calculs. ale nie to jest istotne. N. matematyki) (Petit Robert). np. ss. Przyk³ady zosta³y zaczerpniête z: Solé. ss. Publikacje Instytutu Filologii Romañskiej. które czyni¹ zdania niezrozumia³ymi lub wrêcz potrafi¹ zmieniæ ich sens. Ö une conférence sur la biotechnologie d’un philosophe zamiast une conférence d’un philosophe sur la biotechnologie. Ö flexibilité u¿ycie na wzór ang. la loi sur la concorde civile du président algérien powinno byæ la loi du président algérien sur la concorde civile. jak i ucznia jest pewna doza krytycyzmu nawet wobec tekstów pisanych przez uznanych dziennikarzy. Wroc³aw. Chomskiego. Z. Ö le retour au pays du général Pinochet zamiast le retour du général Pinochet au pays. ¿e odnosi siê to do wszystkich jêzyków. które w danym kontekœcie staj¹ siê anglicyzmami. im. initiate). Le Monde 9-10. ¿argon jêzykoznawców przyczyni³ siê do powstania nowego anglicyzmu. citoyen – rzeczownik w funkcji przymiotnika l’école citoyenne. literacki). Œwi¹tkowska. Zak³.

W epoce zalewu informacji. (1969). Jäger wyró¿ni³ ponad 300 takich czasowników i wyra¿eñ. flo stern).. etwas im Ohr haben itd. Oprócz tych dwóch podstawowych sk³adników verba dicendi mog¹ zawieraæ dowolne dalsze komponenty. 2) Glo ck H. czasami tak¿e myœlenia2). sich den Kopf zerbrechen itd. Stuttgart. schreien mo¿na oznaczyæ tylko jako [+Kommunikativ]. dos³ownie lub w mowie zale¿nej. Czasowniki lächeln. wissen. 677. betonen. 4. 236-238. einen Satz a riskieren itd. endigen [Redeunterbrechung] einwerfen. proklamieren [−Offizialität] plaudern. : [+Offizialität] verko nden. 78. warunkuj¹ce ich u¿ycie w komunikacji przez proces mówienia. s. 5) Wunderlich D. kiedy rozpoczê³y siê pierwsze rozwa¿ania na temat tej czêœci mowy. sentire = spostrzegać. des Sterbens. gestehen). unterhalten [+Lautstärke] rufen. sprechen. unterbrechen [Redefortsetzung] fortfahren.) oraz procesy u ¨ umys³owe (meinen. (Hrsg.: behaupten. 1) Pod wzglêdem semantycznym verba dicendi zawieraj¹ dwa podstawowe komponenty [+Kommunikativ]. które odnosz¹ siê do procesów ¨ mówienia (sagen. np. erzahlen. odczuwać). Mo¿na ich u¿ywaæ w celu: Ö okreœlenia sposobu mówienia (np. bekannt geu ¨ ben. Tym jednostkom leksykalnym poœwiêca siê we wspó³czesnym jêzyku niemieckim szczególnie du¿o uwagi zarówno pod wzglêdem praktycznym jak i teoretycznym. lispeln. ró¿nicuj¹ce ich znaczenie i otwieraj¹ce olbrzymie mo¿liwoœci komunikacyjne. erklären. nie s¹ wiêc one traktowane jako verba dicendi.)3) W jêzyku niemieckim wœród innych grup semantycznych (np. glauben. ich w³aœciwe u¿ycie staje siê jednym z podstawowych warunków opanowania jêzyka.) czasowniki oznaczaj¹ce mówienie stanowi¹ jedn¹ z najliczniejszych. J. schreien [−Lautstärke] flo stern u ¨ [+Intonation] hervorheben.) (1993). bro llen. wyró¿niona zosta³a grupa verba dicendi – czasowników oznaczaj¹cych mówienie (³ac. vergessen. 101. anfangen. Ö oceny przekazywanych treœci w relacji prawda/fa³sz (np. feststellen. 10 . których jêzyk polega g³ównie na przekazywaniu i komentowaniu faktów. s.B. dicere = mówić). des Besitzes. vorgeben. rozró¿nianie i ocenianie jest niezbêdne do poprawnej komunikacji. unterstreichen [−Intonation] erwähnen [Redeanfang] beginnen. antworten5) Dziêki tym ró¿nicom znaczeniowym czasowniki oznaczaj¹ce mówienie mog¹ dowolnie charakteryzowaæ przekazywane s³owa. Bemerkungen zu den verba dicendi (w) Muttersprache Nr. ansetzen [Redeschluss] schließen. sehen. Z powodu bardzo szybkiego rozwoju œrodków masowego przekazu. w zakresie manipulowania Autor jest starszym wyk³adowc¹ jêzyka angielskiego i niemieckiego i kierownikiem Studium Jêzyków Obcych Politechniki Opolskiej.: stottern. Die Einleitungen indirekter Rede in der Zeitungssprache und in anderen Texten der deutschen Gegenwartssprache (w) . ich rozpoznawanie.Muttersprache’’ Nr. [+Linguistisch]. w sk³ad której wchodz¹ czasowniki i frazeologizmy z czasownikami wyra¿aj¹cymi odczucia zmys³owe (hören. Metzler Verlag. Ju¿ w czasach staro¿ytnych.: betonen. Te ostatnie s¹ równie¿ zaliczane do oddzielnej grupy verba sentiendi (³ac. u ¨ u ¨ Ö podkreœlenia stosunku mówi¹cego do przekazywanych treœci (np. Obejmuje ona czasowniki. analizuj¹c zaledwie 14 tekstów napisanych w jêzyku niemieckim po 1945 roku4). u ¨ 3) ibidem 4) Jäger S. Szczególne mo¿liwoœci daj¹ one. des Beförderns. der Fortbewegung itd. erwähnen).: Verben des Lebens. Metzler Lexikon Sprache. S. (1968).Bogusław Kubiak1) Opole Prognoza błędu w użyciu verba dicendi w języku niemieckim Klasê czasowników mo¿na dzieliæ na ró¿ne grupy semantyczne i syntaktyczne. fo hlen. zw³aszcza dziennikarzom. [−Linguistisch].). a tak¿e frazeologizmy z czasownikami. weiterausfo hren u ¨ [Rednerwechsel] entgegen. s.

Wiele jednak b³êdów w tym zakresie mo¿na ³atwo przewidzieæ i tym samym opracowaæ odpowiednie æwiczenia profilaktyczne. (relatives Verb – Situativergänzung) * An der Weichsel wird gelegen. 2) Zum Schluss sagte der Minister. z których jednak ¿adne nie staje siê podmiotem w stronie biernej. jest wiêc pojêciem szerszym ni¿ rekcja. W odró¿nieniu od rekcji. (relatives Verb – Präpositionalergänzung) * Ihr Mann wird gewartet. : Der Hund beißt den Mann. które pozwol¹ na ich wyeliminowanie. Ich schreibe einen Brief. 4) Zum Schluss behauptete der Minister. 8) (Der Journalist betrachtet diese Bemerkung als unbedeutend und lässt sie kurzerhand weg. która wyraŸnie wskazuje na fa³szerstwo np.6) Oprócz problemów semantycznych verba dicendi sprawiaj¹ te¿ trudnoœci sk³adniowe. aby zdanie by³o gramatycznie poprawne (czasowniki wzglêdne)... np. u ¨ Zum Schluss insistierte der Minister darauf..Ein Minister beantwortet ziemlich erregt die letzten Fragen einer Pressekonferenz und bemerkt beim Weggehen vom Mikrophon mehr oder weniger beiläufig: ’Auch die Opposition weiß keinen besseren Ausweg aus dieser Situation’.. Walencja w odniesieniu do czasownika oznacza jego zdolnoœæ do ³¹czenia siê z uzupe³nieniami (Ergänzungen. jakie i ile uzupe³nieñ wystêpuje z danym czasownikiem.. Czasowniki nieprzechodnie okreœla siê zwykle jako te.. auch die Opposition . Das kann sich in den Zeitungen – etwa wie folgt niederschlagen: 1) Zum Schluss bemerkt der Minister mehr oder weniger beiläufig.. Przyk³ady te pokazuj¹ wyraŸnie niedok³adnoœæ tradycyjnego opisu.: Ich danke meinem Kollegen. : Zum Schluss zeigte sich der Minister fest davon o berzeugt. Aktanten) w sposób obligatoryjny lub fakultatywny.. opisuj¹c budowê zdania o wiele do- Engelen B. St¹d bierze siê te¿ rozró¿nienie walencji i rekcji. Sie wartet auf ihren Mann. (Akkusativergänzung ist obligatorisch) * Wir erwarten. 6) Zum Schluss wies der Minister darauf hin. auch die Opposition . Czasowniki przechodnie wymagaj¹ uzupe³nienia w bierniku (Akkusativergänzung). (1974). 11 .przekazywanym tekstem... która nie dotyczy podmiotu. Warschau liegt an der Weichsel. Zur unterrichtlichen Behandlung der indirekten Rede (w) . Gramatyka walencyjna eliminuje te problemy.Der Deutschunterricht’’ Heft 2. walencja obejmuje go równie¿. które staje siê podmiotem w stronie biernej np. dass auch die Opposition . Mo¿na j¹ porównaæ z wartoœciowoœci¹ atomu. Prognozê takich b³êdów najlepiej umo¿liwia model gramatyki walencyjnej. s. które poza podmiotem nie maj¹ ¿adnego uzupe³nienia (czasowniki absolutne) lub wymagaj¹ przynajmniej jednego uzupe³nienia. (Akkusativergänzung ist fakultativ) Ich schreibe.. 27. auch die Opposition . Präpositionalergänzung lub ich po³¹czenia). W modelu walencyjnym podmiot traci swoj¹ szczególn¹ rolê i traktowany jest jak inne uzupe³nienia. poniewa¿ decyduje ona o tym..) Mo¿liwa jest te¿ taka interpretacja przekazywanych s³ów.. auch die Opposition wisse keinen besseren Ausweg aus dieser Situation. jedno-. (relatives Verb – Dativ) * Meine Kollege wird gedankt. auch die Opposition . Mog¹ to byæ ró¿ne uzupe³nienia (Genitiv-. Do tego jeszcze uzupe³nienie w bierniku mo¿e wystêpowaæ obligatoryjnie lub fakultatywnie: Wir erwarten den Lehrer. Na tej podstawie czasowniki dzieli siê odpowiednio na 6) zero-.. (absolutes Verb) * Schnell wird gewachsen. 7) Der Minister schloss. 3) Zum Schluss wiederholte der Minister. najpe³niej opisuj¹cy mo¿liwoœci syntaktyczne czasownika. 5) Zum Schluss betonte der Minister... Akkusativ-. dwu..i wielowartoœciowe. B.. auch die Opposition . Unser Sohn wächst schnell. W tradycyjnych gramatykach rozró¿nia siê zazwyczaj czasowniki przechodnie i nieprzechodnie (transitive – intransitive Verben) oraz wzglêdne i absolutne (relative – absolute Verben). auch die Opposition . Dativ-.. dass auch die Opposition . Der Mann wird von dem Hund gebissen. Engelen podaje tutaj nastêpuj¹cy przyk³ad: .

przyczyny (Kausalangaben/Angaben des Grundes). czy mitteilen w znaczeniu . erklären. 12 . ale nie powoduje naruszenia jego poprawnoœci gramatycznej. W tym znaczeniu walencja w obu jêzykach jest identyczna. Akk. Przy³¹czenia odnosz¹ siê najczêœciej do miejsca (Ortsangaben/Lokalangaben). Mo¿na je zawsze opuœciæ. Ö (Adv) Adverbialergänzung Walencja tych czasowników ró¿ni siê faÖ (Präd) Prädikativergänzung kultatywnymi uzupe³nieniami przyimkowymi. Jest ona ograniczona tylko do zda. Ö Ö Prognoza błędu Prognoza b³êdu w u¿yciu verba dicendi w jêzyku niemieckim okreœlona zostanie na grupie 10 najczêœciej u¿ywanych czasowników oznaczaj¹cych mówienie (sagen. nie ma ryzyka b³êdu w niew³aœciwym u¿yciu uzupe³nieñ. Policjant mówi Ö (Akk) Akkusativergänzung (nam) kilka zdań (o tym wypadku).bewahren’’ (utrzymać. a które fakultatywne. W modelu porównaüber + Akk wczym wyró¿ni³em nastêpuj¹von + Dat) ce uzupe³nienia: Der Polizist sagt (uns) (über diesen) (zu diesem) Ö (Nom) Nominativergänzung (von diesem) Unfall einige Wörter. sposobu (Modalangaben/Angaben der Art und Weise).Nom.k³adniej. Ö (Instr) Intrumentalergänzung które w jêzyku niemieckim s¹ liczniejsze. fragen). Ö Inf (Infinitivergänzung) W nawiasach zwyk³ych podajê uzupe³nienia fakultatywne.. Podawane s¹ w nawiasach kwadratowych: Meine Freunde haben mich [gestern ganz unerwartet in meiner Wohnung] besucht. Ö (Dat) Dativergänzung Sie sagte etwas (zum/über das/vom Aussehen ihÖ (Gen) Genitivergänzung rer Mutter). Je¿eli jednak uzupe³nienia fakultatywne wystêpuj¹ w zdaniu. Õ Der Polizist sagt uns einige Sätze über diesem Unfall. sprechen. ich forma jest determinowana przez czasownik. Umformungsprobe) ustala siê. Te fakty mówią (nam) niewiele. (Dat) (Päp : zu + Dat Nom. Ö Sie warten auf ihren Freund. (Dat) Dein hoher Blutdruck sagt (dem Arzt ) alles. behaupten. Podane czasowniki porównywane s¹ tylko w ich znaczeniu jako verba dicendi. Akk. czasu (Zeitangaben/Temporalangaben). Ona powiedziała coś (o wyglądzie Ö (Präp) Präpositionalergänzung swojej matki). anzeigen.. które nie s¹ zale¿ne Nom. Ö Sie warten auf/vor/neben dem Bahnhof. Oprócz uzupe³nieñ × SAGEN 2) mog¹ w zdaniu wystêpowaæ te¿ Ergänzungen: elementy.× SAGEN 1) mitteilen 1) POWIEDZIEÆ. Akk. reden. antworten. MÓWIÆ nia prostego. Diese Tatsachen sagen (uns) wenig. (Lokalangabe). bez rozbudowy Ergänzungen: Ergänzungen: aktantów w postaci zdañ pod.sich verbreiten’’ (udzielić się) nie s¹ rozpatrywane. Prognoza b³êdu dla Polaków ucz¹cych siê jêzyka niemieckiego : Õ Der Polizist sagt uns einige Sätze um diesen Umfall. (Dat) (Präp: o + lok) rzêdnych. Ersatzprobe. i¿ nie zale¿¹ od czasownika. zachować). Na przyk³ad behaupten w znaczeniu . erzählen. (Präpositionalergänzung – fakultativ). Weglaßbarprobe. mitteilen. co oczywiœcie powoduje obni¿enie wartoœci informacyjnej zdania. ró¿ni¹ siê w³aœnie tym. Akk. Twoje wysokie ciśnienie krwi mówi (lekarzowi) wszystko. (Dat) od czasownika – przy³¹czenia swobodne (freie Angaben). bitten.: Ö Sie wohnen in Berlin. które podobnie jak przy³¹czenia nie s¹ w zdaniu obowi¹zkowe. Nastêpnie zestawione zostaj¹ klasy uzupe³nieñ wykorzystywanych do budowy zdania (Satzbauplan). które czêœci zdania s¹ obligatoryjne. np. ausdrücken 2) MÓWIÆ Ergänzungen: Nom. Za pomoc¹ ró¿nych prób (Verschiebprobe. Od fakultatywnych uzupe³nieñ. (Situativergänzung – obligatorisch).

Präp: aus + Dat Nom. (PO)ROZMAWIAÆ Ergänzungen: Ergänzungen: Nom. Präp: za + Instr/Präp: przeciw + Dat Die Indizien sprechen gegen ihn. über + Akk) Der Zeuge sprach (die ganze Wahrheit) Świadek mówił (całą prawdę). aktanty polskie s¹ ograniczone do uzupe³nienia przyimkowego.× SPRECHEN 1) mit jmd. Präp: für + Akk/Präp: gegen + Akk Nom. W tym znaczeniu jest pe³na ekwiwalencja syntaktyczna w u¿yciu dope³nieñ obligatoryjnych i fakultatywnych. Õ Sie redet von dich. Ö Õ 13 . verbalen Kontakt aufnehmen 1) MÓWIÆ. Z jej oczu przemawiało zwątpienie. Fakultatywne uzupe³nienia przyimkowe w obu jêzykach s¹ ró¿ne. Alles spricht für deine Theorie. Poszlaki przemawiają przeciwko niemu. sprechen Ergänzungen: Nom. Wszystko przemawia za twoją teorią. Kobiety [ostatnio] mówiły (o tobie). Czasownik niemiecki dysponuje wiêksz¹ liczb¹ uzupe³nieñ fakultatywnych. Rozmawiałem [bardzo długo] z kierowniczką. × SPRECHEN 4) sich wortlos ausdrücken 4) PRZEMAWIAÆ Ergänzungen: Ergänzungen: Nom. ROZMAWIAÆ Ergänzungen: Nom (Präp: z + Instr) (Präp: o + Lok) Prognoza b³êdu: Sie redet um ihn. (Akk)/(Präp : von + Dat. Õ Die Frauen sprachen neulich von dich. On rozmawia (z przyjaciółką) (o studiach). Die Tatsachen sprechen gegen dir. On chciałby porozmawiać z panem Müllerem. Õ Sie redet zu dich. 1. Õ Die Frauen sprachen neulich über dir. Mo¿liwe b³êdy powstaj¹ przez niew³aœciwe u¿ycie przypadku po przyimkach für/gegen: Õ Õ Das Argument sprach für seiner These. (Präp:zu + Dat)/(Präp: mit + Dat) (Präp: über + Akk)/(Präp: von + Dat) Er redet (mit seiner Freudin) (über das Studium). Õ Sie redet über ihm. (Akk)/(Präp: o + Lok) × SPRECHEN 2) einen Sachverhalt verbal wiedergeben Ergänzungen: Nom. mo¿liwe × REDEN 1) sich unterhalten. b³êdy wynikaj¹ z niew³aœciwego u¿ycia przypadku po przyimku aus: Õ Die Wahrheit sprach aus seine Augen. Uzupe³nienia s¹ jednakowe. itp. Präp: z + Gen Aus ihren Augen sprach Verzweiflung. Õ × SPRECHEN 3) einen Sachverhalt bestätigen/widerlegen 3) PRZEMAWIAÆ Ergänzungen: Ergänzungen: Nom. Die Frauen sprachen [neulich] (über dich)/(von dir). 2) MÓWIÆ Ergänzungen: Nom. U¿ycie uzupe³nienia w bierniku w jêzyku polskim nie jest mo¿liwe. Ö Õ Prognoza b³êdu: Er möchte mit dich sprechen. Präp: z + Instr Er möchte Herrn Müller sprechen. Akk/Präp: mit + Dat Nom. Ö Prognoza b³êdu: Die Frauen sprachen neulich um dich. Ich sprach [sehr lange] mit der Leiterin.

Akk. (Dat) zyku niemieckim uzupe³nienia w celowniku. MÓWIÆ Ergänzungen: Nom. (Dat) (nam) [ciągle] dowcipy. (Dat) 2. Akk/Präp: o + Lok. Õ Er redet vor uns über seinen Probleme. Akk 2. Akk. offiziell mitteilen Ergänzungen: Nom. Kierownik ogłosił (pracownikom) swoją zgodę. Ö Õ 1. W tym znaczeniu jest pe³na ekwiwalencja syntaktyczna i nie powstaje ryzyko b³êdu. Sie erzählt von dich. Er erzählte (uns) [ständig] Witze. Akk. Akk. Der Riss im Tank erklärt einen [so hohen] Benzin- × ERZÄHLEN 1. OG£OSIÆ – OG£ASZAÆ Ergänzungen: Nom. W tym znaczeniu nie u¿ywa siê w jê× ERKLÄREN 2. Prognoza b³êdu: Õ Er erklärte den Versammelten seinen Rücktritt. informieren Ergänzungen: Nom. 1. Präp: über + Akk/Präp: von + Dat Mein Vater hat (mir) [viel] über seinen Nachbarn/von seinem Nachbarn erzählt.× REDEN 2. Mój ojciec opowiadał (mi) [dużo] o swoim sąsiedzie. Ö Der Leiter erklärte sein Einverständnis. erläutern Ergänzungen: Nom. Polityk mówił (zgromadzonym/do zgromadzonych) (o wyborach). (Dat) Nom. 2. Dziura w zbiorniku wyjaśnia [tak wysokie] zużycie benzyny. WYJAŒNIÆ – WYJAŒNIAÆ. etwas auf unterhaltsame 1. (Dat) 14 . OPOWIEDZIEÆ – OPOWIADAÆ Weise mitteilen Ergänzungen: Ergänzungen: Nom. Präp: o + Lok Ö Õ Ö Ö Prognoza b³êdu: Die Frau erzählt um seine Erlebnisse. eine Information geben Ergänzungen: Nom. Er erklärte (uns) [ausführlich] die Aufgaben. OBJAŒNIÆ – OBJAŒNIAÆ Ergänzungen: Nom. Uzupe³nienia przyimkowe w obu jêzykach s¹ ró¿ne. (Dat) Die Großmutter erzählt (den Kindern) ein Märchen. eine Rede halten. × MITTEILEN 1. Akk. OPOWIEDZIEÆ – OPOWIADAÆ Ergänzungen: Nom. (ZA)KOMUNIKOWAÆ Ergänzungen: Nom. (Dat) verbrauch. Babcia opowiada (dzieciom) bajkę. Akk. × ERKLÄREN 1. W tym znaczeniu jest pe³na ekwiwalencja syntaktyczna. On wyjaśnił (nam) [wyczerpująco] zadania. On opowiadał × ERZÄHLEN 2. (Präp: vor + Dat)/(Präp: zu + Dat) (Präp: über + Akk) Der Politiker redete (zu den Versammelten)/(vor den Versammelten) (über die Wahlen). (Dat)/(Präp: do + Gen) (Präp: o + Lok) Prognoza b³êdu: Mein Bruder redete uns zwei Stunden über seine Probleme. Er erzählt über seiner Reise. (Dat). (Dat). W jêzyku niemieckim nie wystêpuje fakultatywne uzupe³nienie w celowniku. sprechen Ergänzungen: Nom. Õ Sie redete zu meiner Mutter um die Sache.

2. (Akk). (Akk). PROSIÆ Ergänzungen: Nom. (Akk)/ (Instr). 1. Oni proszą nas na kolację/na kieliszek wina. Õ Er teilt uns von dieser Entscheidung mit. Akk Ona utrzymuje coś przeciwnego. ZWIERZAÆ SIÊ – ZWIERZYÆ SIÊ Ergänzungen: Nom. TWIERDZIÆ – UTRZYMYWAÆ Ergänzungen: Nom. × MITTEILEN 2. × BITTEN 2. Sie bitten uns zum Abendessen/ auf ein Glas × ANTWORTEN auf eine Frage reagieren Ergänzungen: Nom. Der Bote teilt (der Familie) diese traurige Nachricht mit. einen Wunsch aussprechen Ergänzungen: Nom. W tym znaczeniu jest pe³na ekwiwalencja syntaktyczna. Präp: um + Akk Die Frau bittet (seinen Nachbarn) um einen Gefallen. sagen Ergänzungen: Nom. Õ Er teilt uns über diese Entscheidung mit. einladen Ergänzungen: Nom. Ona zaprosiła swojego przyjaciela do pokoju. Präp: za + Instr wynikaæ z u¿ycia niew³aœciwego przypadku po przyimku für. Akk. Adv 3. On wstawił się za mną [u szefa]. (Dat). Fürbitte einlegen Nom. Dat W tym znaczeniu jest pe³na ekwiwalencja syntaktyczna. anvertrauen Ergänzungen: Nom. Adv Wein. × BITTEN 1. Jêzyk polski dopuszcza uzupe³nienie przyimkowe. Uzupe³nienia s¹ podobne. Ö Prognoza b³êdu: Õ Er bat für dir [bei dem Chef]. Ona zakomunikowała (nam) o swojej decyzji. (Akk)/(Präp: mit + Dat) (Präp: auf + Akk) 15 . (Dat). Akk Das hat er behauptet. Ta kobieta prosi (swojego sąsiada) o przysługę. Podróżny prosi (konduktora) o informację. × BEHAUPTEN feststellen. WSTAWIAÆ SIÊ – WSTAWIÆ SIÊ Nom. Präp: o + Akk Ein Reisender bittet (den Schaffner) um Auskunft. Córka zwierzyła się matce. sich jmdm. Posłaniec komunikuje (rodzinie) tę smutną wiadomość. ODPOWIADAÆ Ergänzungen: Nom. On tak twierdził. Ö Prognoza b³êdu: Õ Er teilt uns um diese Entscheidung mit. Er bat für mich [bei dem Chef]. Pe³na ekwiwalencja syntaktyczna. Präp: für + Akk 2. Akk. Dat Die Tochter teilte sich der Mutter mit. Sie behauptet das Gegenteil. W tym znaczeniu jest pe³na ekwiwalencja syntaktyczna. b³êdy mog¹ × BITTEN 3. (Präp: na + Akk) Sie bat seinen Freund ins Zimmer. ZAPROSIÆ – ZAPRASZAÆ Ergänzungen: Nom.Sie hat (uns) ihre Entscheidung mitgeteilt.

ss. Schumacher H.. bitten Ergänzungen: Nom. Pytamy sprzedawczynię o cenę tego towaru. . Sie fragt (mich) [immer] um Rat.Er antwortete (mir) (ein Wort)/(mit einem Wort) (auf meine Frage). Ö Prognoza b³êdu: Õ Ich fragte meinen Freund um seine Meinung...I.) (1986). On odpowiedział (mi) (jedno słowo)/(jednym słowem) (ma moje pytanie). Zur semantischen und syntaktischen Analyse einiger . (1985).. Smereka K. semantische. 16 . Schenkel W. (Hrsg. Helbig G.Papers and studies in contrastive linguistics’’ Vol. Akademischer Verlag Hans-Dietrich Heinz.H.W. Uniw. Wroc³. UAM. Eduardo J. Lehmann D. ss. Wir fragen eine Verkäuferin nach dem Preis der Ware.Germanica Wratislaviensia’’ Nr 44. Ö Prognoza b³êdu: Õ Er antwortete für meine Frage. Słownik syntaktyczno-generatywny czasowników polskich.. Wilske L. (PO)PROSIÆ Ergänzungen: Nom. (1993). Präp : um + Akk 3. Verba dicendi. Ona zawsze prosi mnie o radę.Prace Filologiczne’’ T. Athena Verlag. Cirko L. 29.. On zapytał (swojego ojca) (o coś). Vorüberlegungen für eine Aufstellung des Wortfeldes der Verba dicendi (w) . Syn poprosił (swoją matkę) o pozwolenie. ss. Ziobro. (1986). (1984). Zapytałem przechodnia o godzinę. . Kleines Valenzlexikon deutscher Verben.. UŒ. Tübingen. 122-158. Wierzbicka E. Präp: nach + Dat 2. Peter Lang Verlag. Wroc³aw. Frankfurt am Main. Wörterbuch zur Valenz und Distribution deutscher Verben.. Berlin. Leipzig. Präp: o + Akk B³êdy mog¹ wynikaæ z odmiennych uzupe³nieñ przyimkowych. 1. Polski czasownik wymaga w tym znacze× FRAGEN 2. Õ Er antwortete zu meiner Frage.Liguistische Serien’’ Nr 98.tell’’ with possible German counterparts (w) . Smereka K. Präp: o + Akk Morciniec N. Verba dicendi w historii języka polskiego. Oberhausen.. Sprachkommunikative Verben. (Akk). ss. U.talk’’.. Ein Versuch ihrer Umgebung und Systematisierung (w) . (Akk1). (Akk). 497-533. (Red.. Wroc³. Winkler E.say’’. Syntaktische. Zmiany znaczeń.Festschrift für Adalbert Schmidt zum 70. Verben in Feldern. (Präp: o + Akk) niu uzupe³nienia przyimkowego. Uniw. R. Katowice. Schumacher H. Wyd.. × FRAGEN 3. Untersuchungen zu den redeeinleitenden Verben im Deutschen und Türkischen. Stuttgart. und kommunikativ-pragmatische Untersuchungen zu einigen Verba dicendi (w) . × FRAGEN 1. Methodologische Probleme der Wortfeldtheorie.Wissenschaftliche Zeitschrift der Pädagogischen Hochchschule Potsdom’’ Heft Nr 5. (1998).. Kontrastive Sprachanalyse.speak’’. Valenztheorie und Sprachvergleich im Bereich ausgewählter Verbfelder des Deutschen und Polnischen. (ZA)PYTAÆ) Ergänzungen: Nom. (1976). Engel U. 741-748.. Kleszczowa K. 184-194. ss. Fakultatywność i obligatoryjność wyrażeń argumentowych w konstrukcjach opisujących akt mowy (w) . Polañski K. (Akk). (1982). Ich fragte einen Passanten nach der Zeit. Müller R. Ona odpowiedziała (śmiechem) (na moją uwagę).) (1984). Wyd. Wroc³aw. Słownik walencyjny czasowników niemieckich i polskich. Kontrastive Untersuchungen Deutsch-Spanisch. (1995). 65-75. ss. 6. T. A confrontation of . (1989). sich erkundigen Ergänzungen: Nom. eine Frage stellen Ergänzungen: Nom. Wyd.. Valenzwörterbuch zur Syntax und Semantik deutscher Verben.. (1998).Verba dicendi’’ im Deutschen und Polnischen (w) .. (1977). Wyd. (Akk2) B³êdy mog¹ powstawaæ z odmiennych uzupe³nieñ przyimkowych w obu jêzykach.. Wyd. Bibliografia Cancay S. Geburtstag’’. W tym znaczeniu jest pe³na ekwiwalencja syntaktyczna. (1980).. (1986). Walter de Gruyter Verlag. 41-48. Wroc³aw. (1978).Polonica’’ T. (ZA)PYTAÆ) Ergänzungen: Nom. Sie antwortete (mit Lachen) (auf meine Bemerkung). Walencja czasowników o znaczeniu ’mówić’ (w) . Poznañ. 11. (Akk). Kleszczowa K. Prognoza b³êdu: Ö Er fragt mich um etwas Ö Er hat (seinen Vater) (etwas) gefragt.. (Akk). Wroc³aw. Der Sohn fragte (seine Mutter) um Erlaubnis. .

Berlin. (w) . (1980). Leipzig. Versuch eines Vergleiches.Linguistische Studien. Ziebart H. Wroc³aw. Diss. (luty 2000) 17 .Winkler E. (1979). Wyd. 2-11. (1987). ss.. Deutsch-polnischer Sprachvergleich’’ Nr 102. Wroc³. Uniw. Polskie czasowniki z uzupełnieniem werbalnym oznaczające relację osobową z argumentem zdarzeniowym. Ze studiów nad składnią i semantyką czasownika. Zur syntaktischen Valenz und Distribution ausgewählter deutscher und polnischer Verba dicendi.. Zaron Z. Syntaktische und semantische Eigenschaften von Verba dicendi.. Diss. Ziebart H. Zur syntaktischen Valenz von Verba dicendi im Deutschen und Polnischen. (1982).

czêsto niestety spotykanej praktyki swobodnego (bez skrupu³ów) przekszta³cania tekstu orygina³u. bogat¹ literaturê na ka¿dy temat – musi wiêc umieæ siêgaæ do Ÿród³a. zanim zabierze siê do jego przek³adu. Równie dobrze trzeba znaæ jêzyk z którego siê t³umaczy. ale i tak¿e na który siê t³umaczy. z którym siê pracujê. przez co rozumiem umiejêtnoœæ wyjaœniania w¹tpliwoœci. bezinteresownoœæ. Ale mówi¹c o . jest jego jêzyk ojczysty. Jest kunsztem oddania w innym jêzyku obrazu i myœli kszta³towanych w s³owach. które musi posiadaæ t³umacz to: skromnoœæ. tak jak trzeba najpierw zapoznaæ siê z tekstem. jeœli ma jakiekolwiek w¹tpliwoœci. jako ¿e literatura jest odbiciem rzeczywistoœci. tworzy siê trzeci. czy za przek³ad. Warunkiem niezbêdnym dobrego t³umaczenia jest równie¿ kontakt t³umacza z autorem. Choæ prawd¹ jest. Dobry t³umacz jest niew¹tpliwie nieodzownym poœrednikiem i wspó³twórc¹ zbli¿enia kulturalnego miêdzy narodami.. poznawcza i uczuciowa – za1) warta w jednym jêzyku. T³umaczenie (przek³ad tekstów) jest te¿ wa¿ne w nauczaniu jêzyka obcego. Ka¿da rzecz lub przedmiot ma swoje nazwane i przet³umaczalne czêœci.. jeœli de facto siê nie wie. Kunszt – sztuka t³umaczenia wymaga ogromnej wiedzy – nie tylko rozumienia znaczenia s³ów i znajomoœci kultury jêzyka narodu z którego siê t³umaczy. niespokojnym trwaniem miêdzy zmiennymi alternatywami.trzecim’’ jêzyku nie mam na myœli. Bo nie t³umaczy siê s³owa po s³owie. Przet³umaczalne jest w zasadzie wszystko. Kto bowiem uczy siê jêzyków wzbogaca swoj¹ . Trzeba go po prostu doskonale znaæ. Jêzykiem. a przenosz¹c to na grunt nauczycielski z wybranym podrêcznikiem. T³umacz¹c z jednego jêzyka na drugi. ¿e coœ siê wie. no i oczywiœcie – o czym by³a ju¿ mowa – umieæ pos³ugiwaæ siê swoim w³asnym jêzykiem w sposób swobodny i twórczy. myœl po myœli i w takim uk³adzie ka¿dy termin nadaje sens innym terminom. Autor jest adiunktem w Instytucie Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego i t³umaczem wielu powieœci. 18 . Cechy. T³umacz powinien znaæ realia tematu. jak¹ wyra¿a inny jêzyk. Trzeba pamiêtaæ. leksykony.trzeci’’. ¿e sztuka t³umaczenia jest czêsto sztuk¹ samotnych decyzji. i¿ pe³nia ¿ycia – sfera doœwiadczalna. nie jest identyczna z t¹. uwa¿a odwrotnie. miêdzy innymi Hansa Hellmuta Kirsta. tylko zdanie po zdaniu. zagadnienia w które siê anga¿uje. Potrafiæ myœleæ tym jêzykiem.METODYKA Karol Czejarek1) Warszawa O sztuce tłumaczenia i o tłumaczeniu przez uczniów tekstów z podręczników T³umaczenie jest sztuk¹ trudn¹ i z³o¿on¹ i jest od lat przedmiotem trosk i rozwa¿añ na ca³ym œwiecie. A sam t³umacz staje siê przez akt t³umaczenia jeszcze bogatszy: mianowicie o ten . Nigdy nie wolno udawaæ. a wyrazy nazwane.. a nasza rzeczywistoœæ jest rozpoznawalna. zdolnoœæ przystosowania siê. który t³umacz powinien znaæ na wskroœ. choæ wielu zabieraj¹cych siê za t³umaczenie. Dzisiejszy t³umacz ma do dyspozycji nowoczesne s³owniki.jednowymiarowoœæ’’ o dalsze wymiary.

by zakres jego wiedzy. zjawiska fantastyczne przekszta³caæ w fantastyczne. Byæ wiernym tekstowi. gdy pisarz. i te¿ trzeba siê przy nim napracowaæ – ale tekst literacki pe³ni szersz¹ funkcjê. chêæ poprawiania t³umaczonych autorów. technicznych. Zatem. tekst. ¿e t³umacz jest . groteskê w groteskê itd. ¿ycie. dr hab. czysto naukowych. W dziejach teorii przek³adu polskiego zawsze przeplata³y siê ze sob¹ dwie tendencje. Jan KoŸbia³ zwraca jeszcze dodatkowo uwagê na aspekt . Stopieñ œcis³oœci mo¿e ulec zmianie pod wp³ywem przyjêtych zwyczajów w jêzyku docelowym. ale pisarze. Ani jedna ani druga metoda nie jest dziœ do naœladowania. utwór. ani te¿ o t³umaczeniach przysiêg³ych... literackich. Nie jest bowiem dobrze.literackoœci’’. ekwiwalenty te trzeba czêsto znajdowaæ lub tworzyæ. Metafory przekszta³caæ w metafory.. w Instytucie Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego oraz w nowo powsta³ej Katedrze Jêzyków Specjalistycznych na Wydziale Lingwistyki Stosowanej i Filologii Wschodnios³owiañskich Uniwersytetu Warszawskiego. pozwoli³ mu na wybranie z niej wartoœci istotnie potrzebnych w ka¿dym przek³adzie i na nadanie im takiego kszta³tu. i¿ t³umaczone dzie³o. usuwaniu barier obecnoœci w œwiecie. za któr¹ kryje siê idea równoœci kultur. aby czytelnik móg³ zrozumieæ to samo (choæ czêsto innymi s³owami). stopieñ œcis³oœci w przek³adzie literackim – odnoszê to ca³y czas tak¿e do tekstów paraliterackich zawartych w podrêcznikach szkolnych – mo¿na okreœliæ jedynie z punktu widzenia funkcjonalnoœci. gdy¿ te wszystkie rz¹dz¹ siê jeszcze innymi prawami. zawieraæ w sobie element . w przek³adzie artystycznym (tak¿e szkolnych czytanek). którego mo¿na siê uczyæ na kierunkowych studiach.uwznioœlenia’’. czytankach szkolnych. A to b³êdne przeœwiadczenie. który niew¹tpliwie wysun¹³ siê na czo³o wœród znajduj¹cych siê obecnie w sprzeda¿y podrêczników. Tak. œcis³oœæ jako kryterium ma zasadnicze znaczenie przy ocenie przek³adu fachowego. musi umieæ budziæ zadumê nad opisywanymi problemami moralnymi. W przek³adzie fachowym zasadniczym postulatem jest maksymalna œcis³oœæ znaczeniowa i t³umacz powinien u¿ywaæ terminów przyjêtych w danym jêzyku. musi anga¿owaæ uczuciowo. a tym samym w szerszej perspektywie – twierdzi prof. np. przy tekstach ogólnych. Znawca przedmiotu przek³adu prof. z których jedna k³ad³a wiêkszy nacisk na wiernoœæ. T³umacz to dziœ zawód. Powinien te¿ znaæ realia t³umaczonego tekstu. Nie da siê raz na zawsze nauczyæ wszystkiego. Do problemów przek³adowych trzeba podejœæ przede wszystkim z punktu widzenia funkcjonalnoœci.poœrednikiem’’ kulturowym. Trzeba bowiem pamiêtaæ. ¿eby zachowa³ wyrazistoœæ opisanej sytuacji. poeci t³umacz¹c – zachowuj¹ siê (i zachowywali siê w przesz³oœci) czêsto jako twórcy suwerenni. co autor mia³ na myœli. nie zawsze œwiadomi przyczyn i skutków swej dzia³alnoœci. A to jest bardzo trudne.Najtrudniej jest z poezj¹. nauka. w³aœnie przez swój aspekt . ale nie byæ dos³ownym.. którego ka¿dy t³umacz musi siê wystrzegaæ. a tak¿e w tych zamieszczonych w podrêcznikach2). zatem i t³umacz – jeœli podejmie siê tego zawodu – musi bezustannie kszta³ciæ siê i rozwijaæ.interkulturowoœci’’ w sztuce t³umaczenia. 19 . przekonanie. anga¿owaæ czytelnika. niew¹tpliwie na pierwsze miejsce wysuwa siê bardziej elastyczne podejœcie do t³umaczonego tekstu.. wszystko idzie naprzód. s³u¿y zbli¿aniu kultur. Tekst dzie³a fachowego ma funkcjê us³ugow¹ – choæ to brzydki termin. Ponosi ich czêsto w³asny temperament twórczy. Przek³ad powinien byæ na tyle dok³adny. o takiej czy innej kulturze obcej. a druga na swobodê interpretacji. musi tak opanowaæ jêzyk w³asny i obcy. nie wspominam tutaj o t³umaczeniach specjalistycznych. mo¿e zast¹piæ dzie³o oryginalne. abstrakcje w abstrakcje. czy poeta zabiera siê do t³umaczenia (nie chcê przez to nikogo dezawuowaæ). w .Dein Deutsch’’. Nic nie stoi w miejscu. trzeba uwzglêdniæ czynnik estetyczny i emocjonalny. Ale t³umacz. Przek³ad wierszy wymaga ekwiwalentów obrazowych. który pozwoli czytelnikowi na jego proste i klarowne przyswojenie. W tekœcie literackim. Ale nie tylko poezja jest trudno t³umaczalna. aby wszystkie elementy w nim zawarte by³y zrozumia³e. KoŸbia³ – przyczynia siê do 2) Np. tekstów prawniczych.

igraszki s³owne? A aliteracje? A inwersje? Wymieniam tylko niektóre trudnoœci. jaki wybra³ autor. co aktualnie jest potrzebne t³umaczowi do pracy i do poszerzenia swej wiedzy. Ale nie nale¿y za³amywaæ r¹k. poddawaæ siê. czy region. rezygnowaæ. Bo t³umacz to nie zawód. Da nam si³ê duchow¹.u³atwiaj¹ce ¿ycie’’ niejednego t³umacza. T³umacz musi. oprócz warsztatu s³ownikowego i innego. ¿e im lepiej zna siê oba jêzyki. aby swoj¹ pracê wykonaæ dobrze musi wczuæ siê w motywacjê i klimat psychiczny autora. umieæ wkraczaæ na nieznane dot¹d tereny. ¿e ka¿dy z nas jest niepowtarzalny. s¹ t³umaczowi niezbêdne? Przede wszystkim – w³asna. zw¹tpienia. jak ka¿dy inny. I zwykle jest tak. T³umacz. nie zawsze identyczna jest ich pojemnoœæ znaczeniowa i zakres stosowania. Inaczej jêzyk jest tylko . jest niepotrzebna indywidualnoœæ. Słowo o metodologicznych implikacjach interkulturowości w nauce o tłumaczeniu. wtedy ³atwiej transponowaæ barwê s³owa. nigdy takiego stanu nie bêdzie. Studia Niemcoznawcze. o czym tak¿e trzeba przekonaæ ucznia prze¿ywaæ t³umaczony tekst. handlowym. ¿e mamy w sobie jeszcze to coœ. u¿ytecznym w kontakcie informacyjnym. jak bardzo zasiêg s³ownictwa w ró¿nych jêzykach jest niejednakowy i nawet tam. i¿ t³umaczowi jako odtwórcy cudzego natchnienia i kunsztu. usilnego d¹¿enia do doskona³ego. Powinien wiêc znaæ kraj. 20 .esperantem’’. Przystêpuj¹c do pracy. Jak ³atwo potkn¹æ siê o rytm i melodiê zdania. ¿e ju¿ wszystko wiemy. Trzeba koniecznie – tak¿e uczniów – nauczyæ myœlenia i odczuwania w dwóch jêzykach.ekspedycje’’. A idiomy i porzekad³a nieznane polszczyŸnie? A kalambury. Warszawa. ¿e nie ma ¿adnych w¹tpliwoœci. b³êdy. nie mówi¹c o podstawowym warsztacie wewnêtrznych zasobów s³ownikowych i wyczucia jêzykowego. uczyæ pokory. Te trudnoœci potrafi¹ te¿ mobilizowaæ. niepokoje. jedyny i inny. nieustanne siêganie do Ÿróde³. Õ Wœród wybitnych teoretyków przek³adu polskiej szko³y lingwistyki stosowanej nale¿y koniecznie wymieniæ nazwisko prof. I pamiêtajmy. t³umacz ma przeciwko sobie ca³¹ armiê przeszkód. Jakie wiêc cechy. im bardziej siê jest doœwiadczonym. w których specjalizuje siê prof. tom XXII. które trzeba przet³umaczyæ na inn¹ tonacjê. na które ka¿dy z nas mo¿e napotkaæ. Nieprawd¹ jest i chcia³bym bardzo wyraŸnie to podkreœliæ. odtwórca mo¿e wybraæ materia³ taki sam. powracaj¹ce ci¹gle poczucie niedosytu. innych specjalnoœci – im wiêcej ró¿nego rodzaju s³owników. Trzeba byæ przy tym przygotowanym na pora¿ki. umieæ podejmowaæ odkrywcze . Cech¹ charakterystyczn¹ dobrego. gdzie u¿yte w dziele wyrazy maj¹ odpowiedniki polskie. z czasem przek³adu ka¿dego tekstu. gwarowego. jak du¿o nam jeszcze brakuje. ¿e nigdy nie wolno popaœæ w samozadowolenie. Franciszka Gruczy – twórcy i wieloletniego dyrektora Instytutu Lingwistyki Stosowanej – mo¿na znaleŸæ wœród prac Profesora to. To nader wyrafinowany sposób osi¹gania przyjemnoœci z wykonania wewnêtrznego obowi¹zku wobec siebie. Na stole t³umacza musz¹ piêtrzyæ siê tomy s³owników – jêzyka wspó³czesnego. Warto te¿ wspomnieæ i podkreœliæ rolê jak¹ w translotoryce pe³ni¹ bibliografie. co jest t³umaczowi potrzebne. wyraŸna indywidualnoœæ twórcza.3) Na stole ka¿dego t³umacza (tak¿e nauczyciela jêzyka obcego) musi stale le¿eæ s³ownik jêzyka obcego. tym wyraŸniej zdajemy sobie sprawê. dr hab. wrêcz przeciwnie – przek³ad jest sztuk¹! Czy istnieje uta- Jan KoŸbia³ (2001). Trzeba pokornie sprawdzaæ stale znaczenie nawet najprostszych s³ów.pokojowej koegzystencji ludów na globie ziemskim.. czy innym. Jego opracowania maj¹ du¿e znaczenie . którego siê ucz¹). co mo¿e nie od razu – po usuniê3) ciu tych barier – zaprocentuje. na co siê patrzy i co siê s³yszy. co do których wydaje siê. naprawdê dobrego przek³adu jest poczucie fenomenalnoœci wszystkiego. I tê prawdê te¿ trzeba przyswoiæ uczniom. tym lepiej! To warsztat ka¿dego t³umacza. Cechê tê musi te¿ przyswoiæ swoim uczniom ka¿dy nauczyciel jêzyka obcego. Trzeba stale pamiêtaæ o tym. Jan Lewandowski. technicznego. który wyda³ pisarza (analogicznie uczniowie kraj jêzyka. Jeœli tak jest – to znaczy. wzmóc w ka¿dym z nas czujnoœæ. oprócz talentu i tych ju¿ wspomnianych.. Znajomoœæ teorii u³atwia poruszanie siê na grz¹skim terenie przek³adu i t³umaczenia. braku w³asnej jêzykowej doskona³oœci.. Nawet najlepsi maj¹ stale w sobie poczucie niedosytu i nie wyobra¿ajmy sobie. natomiast t³umacz z prawdziwego zdarzenia zawsze musi uk³adaæ dzie³o (przek³ad) z innego budulca – z innej materii s³ownej. zw³aszcza estetyczne upodobania i koncepcje.

lentowany aktor, czy wirtuoz bez oryginalnej osobowoœci? Sztuka nigdy nie jest, nie by³a i nie bêdzie kompromisem! Trzeba na to tak¿e zwróciæ uwagê uczniom przy t³umaczeniu tekstów. Ka¿dy z nich posiada jakieœ indywidualne cechy, które ró¿ni¹ ludzi miêdzy sob¹. Trzeba te cechy umieæ wydobyæ, wyzwoliæ – nauczyæ myœleæ ka¿dego ucznia ucz¹cego siê jêzyka sztuki przek³adu – nauczyæ samodzielnie myœleæ. T³umaczenie jest aktem twórczym i tak samo musi byæ traktowane w szkole. Jest odpowiedzialn¹ dziedzin¹ twórczoœci, bo ponad przek³adem istnieje orygina³, który mo¿na wzi¹æ za œwiadka, aby wskazaæ trafnoœæ lub b³êdy danego przek³adu. To nie tylko przekazywanie s³ów, a przede wszystkim – podkreœlê raz jeszcze – myœli, a myœli mog¹ mieæ ró¿ne barwy i odcienie i w³aœnie w tych odcieniach i barwach wyra¿a siê talent t³umacza. Trzeba tak¿e w szkole przyswoiæ uczniom te wszystkie niuanse sztuki t³umaczenia tekstów. To nie zwyk³e ,,odrabianie’’ w domu lekcji, a rozwijanie umiejêtnoœci sprawnego myœlenia, myœlenia z wyobraŸni¹ w oparciu o znajomoœæ dwu jêzyków. Szczególnie wa¿nym elementem pracy nauczyciela jest nauczenie uczniów myœlenia w drugim jêzyku Kojarzenia znaczenia s³ów z ich brzmieniem, z ró¿nymi skojarzeniami, które kryj¹ siê w materii znaczeniowej danych wyrazów i to w najszerszym tego s³owa znaczeniu. Bo proces budowania przek³adu polega na ci¹g³ej i niezmordowanej penetracji zasobów mowy, na szukaniu wszelkich istniej¹cych mo¿liwoœci tej mowy. A od tego ju¿ tylko krok do lepszego mówienia i pisania, wyra¿ania w³asnych myœli tak¿e w jêzyku obcym. A zatem pamiêtajmy – tak¿e w szkole – pracujemy nie nad przekszta³ceniem s³owa w s³owo, a myœli w myœl. Wyt³umaczmy uczniom, ¿e t³umaczenie to proces ogromnie z³o¿ony o intelektualnej i poznawczej, a czasami ju¿ w szkole – artystycznej wartoœci i wa¿noœci. Przek³ad ma byæ piêkny, podobnej – jak orygina³ – urody i podobnej dynamice s³owa. Niezale¿nie od tego – pamiêtajmy o tym my nauczyciele – t³umaczenie na jêzyk ojczysty jest swoistym œrodkiem umo¿liwiaj¹cym

uczniowi pe³niejsze zrozumienie jêzyka obcego, œrodkiem testowania zrozumienia tekstu obcojêzycznego, umo¿liwiaj¹cym uczniowi æwiczenie i produkowanie samodzielnych, podobnych tekstów w tym jêzyku, wreszcie testem sprawdzaj¹cym, czy uczeñ potrafi w tym jêzyku wyraziæ myœli. Dobrego t³umaczenia – sztuki t³umaczenia – trzeba uczyæ od samego pocz¹tku, nie tylko uczniów zaawansowanych. T³umaczenie pozwala na poznawanie jêzyka jako ¿ywego tworu, a przy okazji przyczynia siê do poznania ró¿nic w sposobie myœlenia poszczególnych narodów. S¹ oczywiœcie dzisiaj metody nauczania, które wykluczaj¹ u¿ywanie jêzyka ojczystego, w tym t³umaczenia na lekcji jêzyka obcego. Ca³a moja praktyka – tak¿e wieloletniego nauczyciela jêzyka niemieckiego, oparta jest w du¿ej mierze na t³umaczeniu, na znajomoœci podstawowych zasad gramatyki, kojarzeniu jej z tekstem, na egzekwowaniu tak¿e w³aœciwej fonetyki i melodyki zdaniowej – potwierdzi³a wielokrotnie s³usznoœæ obranej drogi. Rzecz sprowadza siê w gruncie rzeczy do zagadnienia u¿ywania jêzyka ojczystego na lekcji jêzyka obcego – tak, czy nie – trwa na ten temat wieloletni ju¿ spór wœród teoretyków. Zgadzam siê z tymi, którzy twierdz¹, ¿e znajomoœæ jêzyka polega na praktyce jêzykowej, a nie na przyswajaniu wiedzy o jêzyku. Ale ta praktyka, to miêdzy innymi lub przede wszystkim teksty, przy pomocy których doskonali siê wszelkie inne sprawnoœci jak pisanie i czytanie, a w konsekwencji tak¿e poprawne mówienie. Kto ma³o czyta, nie potrafi prze³o¿yæ sobie w myœlach tych tekstów (i tak¿e w mowie i w piœmie) – i na pewno d³u¿ej bêdzie dochodzi³ do poprawnego mówienia, czyli opanowania jêzyka jako ca³oœci. A uda siê to wtedy, jeœli potrafimy – ucz¹c siê lub ucz¹c kogoœ jêzyka obcego, pokazaæ (to dzieje siê poza nasz¹ œwiadomoœci¹, poniek¹d automatycznie, gdzieœ w g³êbokich pok³adach mózgu) ró¿nice miêdzy jêzykiem ojczystym a jêzykiem obcym. Bardzo to trudny i d³ugi proces i aby osi¹gn¹æ taki stan œwiadomoœci, aby – mówi¹c, pisz¹c, t³umacz¹c – myœleæ danym jêzykiem, którego akurat u¿ywamy – musimy wiele æwiczyæ, uczyæ siê, doskonaliæ i wierzyæ, ¿e ten stan osiagniemy.
(paŸdziernik 2001)

21

Janina Skrzypczyńska1) Ostrowiec Świętokrzyski

Wykorzystanie fotografii na lekcji języka angielskiego
Wszystkie pomoce wizualne odgrywaj¹ niekwestionowan¹ rolê w procesie uczenia siê jêzyka obcego. Bardzo ³atwo trafiaj¹ do wyobraŸni ucznia, s¹ Ÿród³em odpowiedniego kontekstu, stymuluj¹ okreœlone sytuacje, a przede wszystkim pozwalaj¹ na u¿ycie jêzyka w naturalny sposób. Reaguj¹c na okreœlone pomoce wizualne, uczniowie czerpi¹ materia³ jêzykowy do ró¿norodnych æwiczeñ, który pozwala im myœleæ twórczo i wykorzystywaæ w³asn¹ wyobraŸniê. Dziêki nim anga¿uj¹ siê w wykonywanie æwiczeñ, s¹ nimi zainteresowani, a co za tym idzie, ich motywacja do uczenia siê systematycznie roœnie. Oprócz obrazków, ilustracji z czasopism i ksi¹¿ek, rysunków, map, plakatów, slajdów, reklam, wykresów, czy specjalnie przygotowanych figurynek mo¿na tak¿e wykorzystaæ fotografie. G³ównym powodem dokonania takiego wyboru jest przede wszystkim fakt, ¿e wszyscy lubimy je ogl¹daæ. Nasz osobisty zbiór zazwyczaj przedstawia naszych przyjació³, krewnych, ulubione miejsca czy wa¿ne w naszym ¿yciu wydarzenia. Ogl¹daj¹c je, przypominamy sobie okreœlone fakty, czy osoby. Jedno spojrzenie na zdjêcie mo¿e wywo³aæ ca³y splot myœli i wspomnieñ. Wielu z naszych uczniów interesuje siê fotografi¹ i potrafi robiæ zdjêcia samodzielnie. Dobrze jest wiêc wykorzystaæ naturalny entuzjazm, jaki wi¹¿e siê z przynoszeniem do klasy w³asnych fotografii i komentowaniem tego, co przedstawiaj¹. Rola nauczyciela polega wówczas na dobraniu odpowiednich fotografii do konkretnych æwiczeñ jêzykowych i w³aœciwego poziomu zaawansowania jêzykowego. Dziêki swojemu formatowi fotografie daj¹ siê bardzo ³atwo u³o¿yæ w sposób wymagany przez okreœlone æwiczenia – mog¹ byæ przypiête do tablicy, u³o¿one w grupy tematyczne, roz³o¿one na stolikach do pracy parami; mog¹ byæ tak¿e przypiête na œcianach klasy, jak w galerii, czy na wystawie, umo¿liwiaj¹c uczniom ogl¹danie
1)

ich i komentowanie w parach lub ma³ych grupach. Jakie fotografie najlepiej wybieraæ? Na pewno te, które przedstawiaj¹ postacie, gdy¿ mog¹ byæ wykorzystane do æwiczeñ w opisywaniu wygl¹du, sposobu ubierania siê, czy zachowania. Zdjêcia dwóch osób mog¹ natomiast s³u¿yæ tworzeniu dialogów, a te, przedstawiaj¹ce okreœlon¹ sytuacjê, stwarzaj¹ konkretny kontekst, bêd¹cy bogatym Ÿród³em jêzykowym do wielu ró¿norodnych æwiczeñ. Fotografie przedstawiaj¹ce ró¿ne miejsca, najlepiej w ró¿nych porach roku, daj¹ mo¿liwoœæ stworzenia okreœlonej atmosfery, która mo¿e wywo³aæ ró¿ne reakcje u uczniów w zale¿noœci od ich osobistych doœwiadczeñ ¿yciowych. Przedstawione poni¿ej æwiczenia mo¿na przeprowadziæ wykorzystuj¹c ró¿e zdjêcia. Pozwalaj¹ one na systematyczne rozwijanie kompetencji komunikatywnej naszych œrednio zaawansowanych uczniów – z po³o¿eniem szczególnego nacisku na sprawnoœci produktywne.

Ö

Moja rodzina (My family)
– 20 minut

Ö Cel – utrwalenie form czasu przesz³ego, struktur pytañ oraz wyra¿eñ, pozwalaj¹cych przedstawiæ w³asn¹ opiniê; rozwija tak¿e sprawnoœæ s³uchania (okreœlone informacje) i mówienia (dyskusja). Ö Pomoce – dziesiêæ fotografii cz³onków rodziny nauczyciela, krótka anegdota. Ö Przebieg – nauczyciel opowiada krótk¹ anegdotê lub historyjkê na temat jednej z osób przedstawionych na dziesiêciu fotografiach. W tym samym czasie uczniowie ogl¹daj¹ zdjêcia przypiête do tablicy, wiedz¹c, ¿e s¹ to krewni ich nauczyciela. Ich zadaniem jest odgadniêcie kogo dana anegdota dotyczy i dlaczego. Uczniowie mog¹ zadawaæ nauczycielowi pyta-

Autorka jest wyk³adowc¹ jêzyka angielskiego w Wy¿szej Szkole Biznesu i Przedsiêbiorczoœci oraz w Nauczycielskim Kolegium Jêzyków Obcych w Ostrowcu Œwiêtokrzyskim.

22

nia. Nastêpnie, w grupach dyskutuj¹ na temat swoich przypuszczeñ i podaj¹ ostateczn¹ wersjê z uzasadnieniem dla ca³ej klasy.

Ö
Ö

Kto jest kim? (Who’s who?)
– 10-15 minut

temat udanych wakacji, podaj¹c oko³o szeœciu – siedmiu argumentów, przemawiaj¹cych za takimi w³aœnie wakacjami. Mog¹ tak¿e opowiadaæ o swoich doœwiadczeniach wakacyjnych, podaj¹c przyk³ady zarówno tych udanych wakacji, jak i tych, które nie s¹ mi³ym wspomnieniem.

Cel – zadaniem æwiczenia jest rozwijanie sprawnoœci mówienia – wyra¿anie opinii, spekulowanie, dyskusja. Ö Pomoce – fotografie nauczycieli z okresu dzieciñstwa. Ö Przebieg – nauczyciel przygotowuje wystawê zebranych i ponumerowanych fotografii. Zadaniem uczniów jest odgadniêcie którego nauczyciela przedstawia dane zdjêcie i zapisanie odpowiedzi na kartce (numer oraz nazwisko). Æwiczenie wykonywane jest w grupach, w których uczniowie dyskutuj¹ na temat ogl¹danych zdjêæ. Wygrywa ta grupa, która poda najwiêksz¹ liczbê poprawnych odpowiedzi. Po og³oszeniu wyników, zwyciêzcy wyjaœniaj¹, co pomog³o im rozpoznaæ nauczycieli na zdjêciach.

Ö
Ö

Zmiany (Changes)
– 20-30 minut

Cel – æwiczenie s³u¿y rozwijaniu sprawnoœci mówienia – wyra¿anie opinii na temat przesz³oœci i przysz³oœci, dyskusja. Ö Pomoce – zdjêcia z albumu rodzinnego, przedstawiaj¹ce osoby starsze. Ö Przebieg – nauczyciel rozpoczyna lekcjê od zadania pytañ: What major inventions, developments and world events have you witnessed during your lifetime? What changes have they brought about? Nastêpnie, klasa zostaje podzielona na ma³e grupy, które otrzymuj¹ kilka fotografii. Ka¿da grupa wybiera jedn¹ z nich. Po krótkiej dyskusji sporz¹dza listê najwa¿niejszych wydarzeñ, odkryæ czy wynalazków, których œwiadkiem mog³a byæ dana osoba ze zdjêcia. Fotografie i sporz¹dzone listy zostaj¹ umieszczone na tablicy; wszyscy uczniowie zapoznaj¹ siê z nimi dyskutuj¹c miêdzy sob¹. Nauczyciel mo¿e w³¹czyæ siê do dyskusji poszerzaj¹c zasób s³ownictwa uczniów. Kolejnym etapem æwiczenia mo¿e byæ rozmowa na temat dalszych zmian, których uczniowie spodziewaj¹ siê, ¿e z pewnoœci¹ nast¹pi¹ w ich ¿yciu lub których obawiaj¹ siê w przysz³oœci.

Ö
Ö

Wakacje (Holidays)
– 20-30 minut

Cel – rozwijanie sprawnoœci mówienia – wyra¿anie opinii, porównywanie, dyskusja. Ö Pomoce – oko³o dwudziestu ró¿nych fotografii z wakacji, najlepiej przedstawiaj¹cych ró¿ne miejsca i ró¿ne sposoby spêdzania czasu. Ö Przebieg – klasa zostaje podzielona na grupy; ka¿da z nich otrzymuje kilka zdjêæ do obejrzenia, a nastêpnie odpowiada na pytania nauczyciela. Where do you think these places are? Why? Which place do you think I found most interesting? Why? Where do you think I had the most enjoyable holiday? Why? Uczniowie wymieniaj¹ zdania i ogl¹daj¹ fotografie zaprezentowane wszystkim grupom, dyskutuj¹ miêdzy sob¹ i podaj¹ ostateczne odpowiedzi. Nastêpnie, dobrani parami (lub w ma³ych grupach), wybieraj¹ jedn¹ z fotografii i opracowuj¹ reklamê wakacyjn¹, która mog³aby jej towarzyszyæ. Dyskutuj¹ tak¿e na

Ö
Ö

Sto lat temu (A hundred years ago) – 20-30 minut

Cel – utrwalenie struktur czasów Simple Past (+ ago) i Past Continuous; u¿ycie jêzyka opisu, wyra¿anie opinii, spekulowanie, dyskusja. Ö Pomoce – oko³o dwunastu fotografii przedstawiaj¹cych ró¿ne miejsca znajduj¹ce siê w rodzinnym mieœcie uczniów. Ö Przebieg – nauczyciel rozpoczyna lekcjê zadaniem kilku pytañ:

23

Ö Gdybym tam był.How did people live there a hundred years ago? What were they doing? What was going on? Do you think the theatre was there a hundred years ago? itp. Potem komentarz do ka¿dego zdjêcia zostaje zaprezentowany ca³ej klasie. które mo¿e byæ nimi zilustrowane. oko³o oœmiu fotografii ró¿nych miejsc.. Uczniowie siadaj¹ wokó³ jednego stolika. Ö Przebieg – fotografie zostaj¹ umieszczone na jednej z ³awek w klasie. Nastêpnie. 24 . Nauczyciel sprawdza wszystkie opowiadania. jaki mo¿e byæ zwi¹zek miêdzy wybranymi fotografiami i uk³ada opowiadanie. równie¿ je przedstawiaj¹.: Ö Ö W ubiegłym tygodniu. mówienia – dyskusja. (IF I were there) – 15-25 minut Ö Cel – utrwalenie struktury zdania warunkowego (II Conditional). czy bardzo ró¿ni³o siê od obecnego. uczniowie maj¹cy inne pomys³y. które wydaj¹ siê im najciekawsze. rozwijanie sprawnoœci mówienia – dyskusja i pisania – uzupe³nianie zdañ. Pierwszy paragraf opowiadania opisuje ubieg³y tydzieñ. ka¿da para zastanawia siê. zastanawiaj¹ siê. teraŸniejszego i przysz³ego. a trzeci – przysz³y tydzieñ. czytania – zaznaczanie b³êdów. Ö Pomoce – paski papieru. Fotografie mog¹ byæ u³o¿one w kolejnoœci wybranej przez uczniów. drugi – obecny tydzieñ. rozwijanie sprawnoœci pisania – opowiadanie. Ö Pomoce – fotografie przedstawiaj¹ce ciekawe i ró¿norodne wydarzenia – oko³o trzech zdjêæ dla dwóch uczniów. Nastêpnie. jak ich rodzinne miasto wygl¹da³o sto lat temu. co tam siê dzia³o itp. Np. S³uchaj¹c wypowiedzi kolegów.lub szeœcioosobowe.. w przyszłym tygodniu (Last week. klasa zostaje podzielona na grupy cztero. Uczniowie dobrani parami ogl¹daj¹ je i wybieraj¹ trzy. Po krótkiej dyskusji uczniowie zapisuj¹ swoj¹ wersjê opowiadania i zostawiaj¹ j¹ razem z fotografiami na ³awce. Przechodz¹ nastêpnie miêdzy ³awkami. czytaj¹c wersje zapisane przez kolegów i próbuj¹ poprawiæ ewentualne b³êdy. next week) – 30-45 minut Cel – utrwalenie struktur czasu przesz³ego.

Ö Pomoce – oko³o dwunastu fotografii przygotowanych do poprzedniego æwiczenia.. które mog¹ opisaæ wybrane osoby wed³ug podanych na ekranie wskazówek. Ö Przebieg – zdjêcia zostaj¹ umieszczone na tablicy lub na jednej z ³awek. frown Build – slim. eyelashes (long) Facial expression – smile. Nastêpnie. które wydaj¹ siê im najciekawsze i zapisuj¹ jak najwiêksz¹ liczbê przymiotników i wyra¿eñ.. style) Facial features Facial expression Build Posture General appearance Uczniowie. które wykorzystali wczeœniej i sprawdzaj¹. wybiera jedn¹. Ö Przebieg – fotografie zostaj¹ przypiête do œcian. co zapamiêtali. / I wouldn’t . I didn’t! I told you . na ekranie za pomoc¹ grafoskopu zostaj¹ wyœwietlone nastêpuj¹ce wskazówki: Hair (length. tell – rozwijanie sprawnoœci mówienia – dyskusja. Nauczyciel pyta: Do you remember it? Did you use it? What did you do with it? Nastêpnie. I’d . zadaniem jest przypomnienie so- 25 . (1992).. No. ocenianie. opisuj¹ wybrane osoby korzystaj¹c ze swoich notatek. Wszyscy uczniowie czytaj¹ przypiête zdania i porównuj¹ je ze swoimi. Nelson. wybieraj¹ trzy fotografie. ka¿da z nich otrzymuje jedn¹ fotografiê. ka¿dy uczeñ otrzymuje dwa paski papieru. Ö Pomoce – oko³o oœmiu fotografii przedstawiaj¹cych pojedyncze osoby. Nastêpnie. ogl¹da wszystkie fotografie.. przypina paski papieru obok wybranej fotografii. Takie samo æwiczenie mo¿e byæ przeprowadzone po wybraniu przez uczniów miejsc. Take your Pick. casual Nastêpnie. Wypowiadane zdania w mowie zale¿nej zostaj¹ zapisane na tablicy – trzy zdania z ka¿dej grupy. Ö ród³o: Woolcott L. skinny Posture – slouching.bie. przytaczanie argumentów. uczniowie staj¹ przy zdjêciu. które im siê zdecydowanie nie podobaj¹. np. curly. jak zosta³a ona wykorzystana w poprzednim æwiczeniu.. komentuj¹ swoje pomys³y. która mu siê najbardziej podoba i koñczy treœæ rozpoczêtych zdañ.. blond Facial features – eyes (blue).. Hair – long. rozwijanie sprawnoœci mówienia i pisania. fotografie zostaj¹ przypiête do klasowych œcian. Np. eyebrows (wide). What did I say about it? I’m sure you said . dobrani parami.. na których zapisuje czêœæ zdania przedstawionego na tablicy: If I were there. Ö Ö Pamięć (Memory) – 15-30 minut Cel – utrwalenie struktur mowy zale¿nej. Ö Przebieg – klasa zostaje podzielona na szeœcioosobowe grupy. szczególnie z u¿yciem czasowników: say. thin. cross-legged General appearance – smart. colour. Wygląd (Appearance) – 20-30 minut Ö Cel – opis wygl¹du zewnêtrznego.

Klasa stara siê natomiast odgadn¹æ. Take your Pick. (1990). Ö Pomoce – oko³o oœmiu fotografii dwóch osób rozmawiaj¹cych ze sob¹. Nelson. uczniowie przygotowuj¹ dialogi. dobrani parami. Ö Bibliografia Gerngross. Np. Tego typu æwiczenia zmuszaj¹ do tworczego myœlenia. Phoenix. wyra¿anie opinii. ale o kimœ innym. Wybieraj¹c odpowiedni¹ fotografiê.. o czym mog¹ rozmawiaæ. Zalet¹ wszystkich powy¿szych æwiczeñ jest du¿e zaanga¿owanie uczniów. Ponadto. które nastêpnie odgrywaj¹. niezgadzanie siê. Nastêpnie. Take your Pick. (1992). Hill. o sytuacji. do wykorzystywania swojej wyobraŸni i doœwiadczeñ na podstawie fotografii. Puchta H.Ö Dialog (Dialogue) – 20-30 minut Ö Cel – rozwijanie sprawnoœci mówienia – sugerowanie. Wykorzystuj¹ w ten sposób znajomoœæ wczeœniej wprowadzonych struktur jêzykowych i utrwalaj¹ wyra¿enia leksykalne. którzy staraj¹ siê aktywnie braæ udzia³ w konwersacjach i dyskusjach dotycz¹cych codziennych sytuacji. że tylko chwasty rosną bez niczyjej pomocy’’ Alice Jay Judd 1) Efekty nauczania jêzyka obcego w polskiej szkole pozostawiaj¹ jeszcze wiele do ¿yczenia.. ka¿da para stara siê odegraæ role osób z fotografii. ale nie dotyczy ich osobiœcie. wybieraj¹ jedn¹ z zaprezentowanych im na tablicy fotografii. (1992). nie odpinaj¹ jej i nie mówi¹ nikomu. ród³o: Woolcott L. zgadzanie siê. Woolcott. D. mówi¹ nie o sobie. Visual Impact. co zamierzaj¹ zrobiæ itp. co niejednokrotnie jest doœæ krêpuj¹ce dla nich w æwiczeniach typu learner-centered. która niesie ze sob¹ bardzo wiele treœci. L. Po krótkiej dyskusji na temat kim s¹ dane osoby. jaki jest miêdzy nimi zwi¹zek. ale wydaje mi się. uczniowie nie musz¹ mówiæ o sobie. Grażyna Miedzińska1) Konin Stymulowanie zdolności twórczych i werbalnych uczniów ’’Nie wiem na pewno. Tylko nieliczni uczniowie po kilkuletniej Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka francuskiego w III Liceum Ogólnokszta³c¹cym w Koninie. jakiego zdjêcia dotyczy dany dialog. G. Nelson.: któr¹ fotografiê wybrali. Longman. dlaczego znalaz³y siê w tym miejscu. (styczeñ 1998) Przebieg – uczniowie. co umo¿liwia systematyczne nabywanie bieg³oœci w pos³ugiwaniu siê jêzykiem obcym. (1992). która przemawia do nich. Pictures in Action. 26 .

. Program ten mo¿na równie¿ wprowadziæ do klas z rozszerzonym jêzykiem obcym lub w zwyk³ej klasie. by ich nazywano. Natomiast ogromna wiêkszoœæ absolwentów (z grupy okreœlanej jako uzdolniona jêzykowo) sprowadza swe umiejêtnoœci jedynie do ogólnej znajomoœci jêzyka obcego. którzy podchodz¹ do ¿ycia i pracy twórczo. Jest to wystarczaj¹cy okres.. a wiêc cyklu zajêæ odbywaj¹cych siê w ci¹gu trzech kolejnych lat. Maj¹c na wzglêdzie ucznia zdolnego opracowa³am program wspomagania i stymulowania zdolnoœci lingwistycznych uczniów na zajêciach jêzyka obcego w klasie dla uzdolnionych jêzykowo. co lubi¹ . jak chc¹. Program przewidziany przez nauczycieli jêzyków obcych w klasie I. by rozwin¹æ zdolnoœci twórczego myœlenia i wspieraæ zdolnoœci jêzykowe m³odzie¿y. jeœli dyrektor przeznaczy dodatkow¹ godzinê na prowadzenie zajêæ stymuluj¹cych twórcze myœlenie. którzy uczestnicz¹ w tym programie to m³odzie¿ wczeœniej zdiagnozowana pod wzglêdem potencja³u twórczego i zdolnoœci kierunkowych. i¿ uczniowie klasy jêzykowej to potencjalni przedsiêbiorczy. s¹ motorem dzia³añ edukacyjnych. 2. Szczególne miejsce zajmuj¹ æwiczenia kszta³tuj¹ce u uczniów p³ynnoœæ s³own¹. ... Æwiczenia z cyklu trening twórczości prowadzone w jêzyku polskim. 27 . wspomagaj¹ ucznia w przyswajaniu wiedzy. Æwiczenia wytwarzaj¹ce klimat grupowy (w jêzyku polskim) a) przedstawienie siê (nacisk na unikanie bana³ów i poszukiwanie oryginalnych pomys³ów na przedstawienie swojej osoby). którzy nie bêd¹c utalentowani w tym kierunku.nauce w liceum.drugi jêzyk’’ jest œmiesznie ma³a i wynosi 2 godziny tygodniowo. ale nie zapominaj¹ o wartoœciach takich jak dobro. . zapewniaj¹ wysoki poziom nauczania. Uczniowie uzdolnieni s¹ w polskiej szkole traktowani po macoszemu. gdy¿ przewidywana liczba godzin na tzw. Motywacja jest zaœ bardzo wa¿nym elementem ka¿dego dzia³ania. traci motywacjê i chêæ zdobywania wiedzy. czyli w tym przypadku zdolnoœci jêzykowych. ale także wykazują większą 2) samodzielność w planowaniu i wykonywaniu pracy zawodowej’’2). opanowali jêzyk w bardzo ograniczonym zakresie. szczególnie dzia³ania twórczego. piêkno. którzy wyrazili chêæ uczenia siê dwóch jêzyków obcych w rozszerzonym zakresie i wykazuj¹ du¿e zdolnoœci lingwistyczne. Jest wiêc nadzieja. Podczas zajêæ dydaktycznych wzmacnia ona tempo i rytm pracy. Nauczyciel mo¿e zacz¹æ od siebie mówi¹c np.. poniewa¿ .. Æwiczenia rozwijaj¹ce myœlenie twórcze. . S¹ oni poddawani testom zdolnoœci twórczych i werbalnych. prawda. choæ w wielu szko³ach prowadzi siê zajêcia z dwóch jêzyków obcych. ¿e jest jak . × KLASA I 1. Znajomoœæ jêzyka obcego dotyczy przewa¿nie tylko jednego. Szko³a skupia sw¹ uwagê na uczniu s³abym.Uczestnicy tego rodzaju zajęć nie tylko stają się twórczy i otwarci na nowe doświadczenia. Olsztyn: Polskie Towarzystwo Psychologiczne. Edward Nêcki (1987). Uczniowie mówi¹.. gwarantuje lepsze wyniki. Ö Ramowy program zajęć Program wspierania zdolnoœci twórczych i werbalnych uczniów uzdolnionych lingwistycznie w klasie jêzykowej liceum ogólnokszta³c¹cego dotyczy klas I. Uczniowie. Uczeñ zdolny. samodzielni. s¹ w stanie w³adaæ jêzykiem obcym biegle w mowie i piœmie. ekspresyjn¹. pomaga nauczycielowi w prowadzeniu lekcji. myœlenie metaforyczne oraz æwiczenia rozwijaj¹ce zdolnoœci werbalne.Klasa jêzykowa’’ skupia tych. twórczy i otwarci ludzie. sprawiedliwoœæ. Wa¿nym elementem ich rekrutacji i selekcji jest rekomendacja nauczyciela z gimnazjum. czy innej szkole œredniej. Treningi twórczości. skojarzeniow¹. Nauczanie drugiego jest zdaniem wielu czasem straconym. Problemy ucznia zdolnego pozostaj¹ daleko z ty³u. itp. Nie wyklucza siê jednak przyjêcia do tej klasy m³odzie¿y chêtnej do podjêcia treningów twórczoœci lub te¿ uczniów wykazuj¹cych du¿¹ motywacjê do nauki jêzyków obcych w rozszerzonym zakresie.. II i III liceum.. nie wspominaj¹c ju¿ o tych. Ö Semestr I 1. czêsto st³umiony przez klasê.

: a) . c) burza pytañ (zadawanie pytañ dotycz¹cych spraw nieciekawych.: Õ Co siê stanie. 2.: Õ wpisz wyrazy zaczynaj¹ce siê na . dokonywania skojarzeñ..tak’’ lub inn¹ sylabê.Impuls’’. jeœli grupa wytworzy³a ju¿ przyjazn¹ atmosferê. Õ nadaj wspóln¹ nazwê grupie podanych wyrazów (nacisk na tworzenie neologizmów..: a) naiwne pytania (jeden uczeñ odgrywa rolê naiwnego zadaj¹c. np. mówiæ. . np..tion’’ w jêzyku angielskim. s³owo ... próbujemy znaleŸæ w nim elementy wartoœciowe.. b) .. a) abstrahowanie.b) . wyszukiwanie podobieñstw w obiektach lub pojêciach pozornie odleg³ych znaczeniowo albo podawanie bardzo ró¿nych. np. Æwiczenia wspieraj¹ce p³ynnoœæ i giêtkoœæ antycypacyjn¹3). bo . 5. np. Æwiczenia rozwijaj¹ce zdolnoœci twórcze uczniów. Õ wyszukaj jak najwiêcej wyrazów zawieraj¹cych .: Õ wymyœl inny tytu³ historyjki. Õ podaj niezwyk³e zastosowanie kubka.gdybym by³a kolorem.. lub. Æwiczenie rozwijaj¹ce p³ynnoœæ s³own¹ np. 3) W³adys³aw Puœlecki (1999).kojarzysz mi siê z . b) dokonywanie skojarzeñ – np. las → kwiat → pszczo³a → nektar → s³odycz → cukierek 2. . to .. ..gwiazda’’ zapach kwiat ↑ ↑ l a s ↓ ↓ zieleñ ↓ grzyb drzewo albo seria wyrazów... jeœli dobrze rozumiem. Ö 4.. ale ju¿ niekoniecznie z pierwszym: tzw. Æwiczenia rozwijaj¹ce ciekawoœæ poznawcz¹ uczniów.. czyli . Õ podaj niezwyk³e zastosowanie gumy do ¿ucia. chodziæ. Õ pojad jak najwiêcej synonimów wyrazu np. Õ u³ó¿ zdanie zaczynaj¹ce siê literami l .... seria wyrazów kojarz¹cych siê z jednym kluczowym pojêciem – tzw. d) æwiczenie typu . Æwiczenia rozwijaj¹ce p³ynnoœæ i giêtkoœæ skojarzeniow¹.: las. dokonywania transformacji. m . indukcyjnego.konstruktywna krytyka’’ oceniaj¹c cudzy pomys³ na rozwi¹zanie problemu. Æwiczenia rozwijaj¹ce umiejêtnoœci interpersonalne np.: patrzeæ. rozumowania dedukcyjnego. które s¹ przecie¿ efektem twórczego myœlenia). myœlenia metaforycznego..czujê siê jak .adwokat diab³a’’ (zadawanie pytañ druzgoc¹cych jak¹œ prawdê ¿yciow¹ zaproponowan¹ przez jednego z uczniów). 28 ....’’ Semestr II (æwiczenia przeprowadzane w jêzyku polskim z elementami jêzyka francuskiego i jêzyka angielskiego) 1.... wierszyka (równie¿ w jêzyku obcym). pozornie zupe³nie podstawowe i proste pytania). bo ..er’’ w jêzyku francuskim. s ... czyli zdolnoœæ abstrahowania. samochód.. by³abym . Æwiczenie to mo¿na zrealizowaæ..: Õ napisz wyrazy kojarz¹ce Ci siê ze s³owem. Õ wymieñ... 2. z których ka¿dy nastêpny wi¹¿e siê z poprzednim.. Õ wpisz wyrazy koñcz¹ce siê na . chodzi jednak o to. np.¿yczenia do czarnoksiê¿nika’’ – uczniowie mówi¹.³añcuch’’..: Õ podaj niezwyk³e zastosowanie d³ugopisu. jak najwiêcej wyrazów jednosylabowych oznaczaj¹cych coœ do jedzenia (po francusku.inaczej mówi¹c .m’’ (w którymkolwiek jêzyku). Wspieranie elementarnych zdolności twórczych uczniów. oryginalnych definicji zwyk³ych przedmiotów.. c) æwiczenie pt. (mo¿liwe w ka¿dym jêzyku). b) parafrazowanie. np. Æwiczenia wspieraj¹ce p³ynnoœæ i giêtkoœæ ekspresyjn¹. Kraków: Oficyna Wydawnicza .. o czym teraz marz¹. by pytania by³y jak najbardziej zaskakuj¹ce).’’ e) æwiczenie z cyklu .. Æwiczenia wspieraj¹ce p³ynnoœæ i giêtkoœæ ideacyjn¹. gdy przestanie istnieæ radio? × KLASA II i III (æwiczenia wy³¹cznie w jêzyku obcym) 1. Õ wpisz wyrazy koñcz¹ce siê na . polsku i angielsku). 3. czyli np. Õ podaj wyrazy jednosylabowe oznaczaj¹ce zwierzê itd.

Ka¿da grupa æwiczeniowa ma w tygodniu 5 godzin jêzyka angielskiego i 5 godzin jêzyka francuskiego. Ö transformacje. ¿e staj¹ siê oni innymi ludŸmi. W II semestrze klasy I wprowadzane s¹ æwiczenia rozwijaj¹ce zdolnoœci werbalne uczniów. ekspresyjnej. Podnosz¹ one jakoœæ nauczania. w której siê naucza w rozszerzonym wymiarze. Æwiczenia z cyklu . Ö myœlenie metaforyczne.. skojarzeniowej. zwiêkszaj¹ atrakcyjnoœæ lekcji..c) rozumowanie dedukcyjne. sprawiaj¹... pomagaj¹ uczniom zrozumieæ siebie i innych.co by by³o gdyby.: Õ tworzenie analogicznych porównañ dla obiektów czy pojêæ: np. ¿e niektórzy uczniowie osi¹gaj¹ wyniki nieporównywalnie lepsze od innych uczniów w przyswajaniu jêzyków obcych). (listopad 2000) Ö Forma i miejsce oraz czas realizacji projektu × Forma Projekt wspieraj¹cy i rozwijaj¹cy zdolnoœci twórcze i werbalne uczniów ma formê zajêæ dydaktycznych odbywaj¹cych siê w ramach cyklu kszta³cenia w liceum ogólnokszta³c¹cym.. które sprawiaj¹. twórczo podchodz¹ do ¿yciowych zadañ. W klasie II treningi twórczego myœlenia odbywaj¹ siê ju¿ wy³¹cznie w jêzykach francu- 29 . co . M³odzie¿ podzielona jest na trzy grupy (po 7-8 osób w ka¿dej grupie). wytworzenie w³aœciwego klimatu grupowego. S¹ to æwiczenia odbywaj¹ce siê g³ównie w jêzyku ojczystym. ¿e uczniowie staj¹ siê bardziej twórczy i otwarci na to. Ö skojarzenia. W æwiczeniach tych k³adzie siê nacisk na rozwiniêcie u uczniów p³ynnoœci s³ownej. skim i angielskim. × Czas realizacji Realizacja projektu obejmuje trzy lata. Zajêcia klasy jêzykowej odbywaj¹ siê 5 razy w tygodniu. aktywizuj¹ m³odzie¿.?’’ (doskona³a okazja by wyæwiczyæ rozumowanie indukcyjne np. co pozwala uczniom na lepsze poznanie siê i wzajemne zrozumienie. Poza tymi zajêciami uczniowie realizuj¹ program kszta³cenia przewidziany w liceum ogólnokszta³c¹cym. gitara jest jak kobieta . Istnieje wiele argumentów przekonuj¹cych nas o celowoœci takich æwiczeñ. np. d) rozumowanie indukcyjne..: konstruowanie zdañ warunkowych). dwóch jêzyków obcych. np. wyczulaj¹ ich na potrzeby drugiego cz³owieka. Æwiczenia stymuluj¹ce motywacjê oraz wspieraj¹ce zdolnoœci jêzykowe uczniów stanowi¹ niew¹tpliwie bardzo wa¿n¹ czêœæ zajêæ z jêzyka obcego. a tym samym sprawiaj¹. Ö psychodrama. no i co najwa¿niejsze. czyli umiejêtnoœci najbardziej po¿¹danych w nauce jêzyków obcych.: Õ . W I semestrze klasy I jedna godzina tygodniowo w grupie przeznaczona jest na æwiczenia interpersonalne maj¹ce na celu wzajemne poznanie siê uczniów. samodzielni. po jednej godzinie tygodniowo (w ramach godzin przewidzianych na nauczanie jêzyków obcych)... S¹ bardziej dojrzali. ¿e uczniowie z du¿¹ ochot¹ przychodz¹ na tego rodzaju zajêcia. sprawiaj¹.. przedsiêbiorczy.. Podejmuje siê jednak próby wprowadzenia do æwiczeñ jêzyka obcego..Treningi twórczości’’ s¹ równie wa¿ne z perspektywy procesu nauczania i wychowania. Jest to dla nauczyciela najwa¿niejszy argument. Wspieraj¹c zdolnoœci twórcze i jêzykowe uczniów podnosz¹ wyniki i efekty nauczania. bo . Klasa II i III to æwiczenia typu: Ö abstrahowanie. Zajêcia te prowadzi siê w jêzyku polskim. Podstaw¹ rekrutacji do klasy o tym profilu s¹ testy diagnozuj¹ce zdolnoœci werbalne i twórcze uczniów (czyli dyspozycje indywidualne. Ö analogia personalna. czyni¹c to w sposób jak najbardziej naturalny przechodz¹c z jednego jêzyka na drugi i trzeci. × Miejsce Projekt mo¿e byæ realizowany w placówce oœwiatowej – liceum ogólnokszta³c¹cym w ramach klasy jêzykowej.nowe’’..

a nie to. aby wzbogaciæ nasz warsztat pracy? Co z elementów Nowej Matury mo¿na jeszcze wykorzystaæ na lekcjach? Myœlê. jest ogromne zapotrzebowanie na ludzi umiej¹cych porozu1) miewaæ siê z innymi. je¿eli nawet wróci Nowa Matura. ¿e wielu z nas w³o¿y³o ju¿ w przygotowanie tego egzaminu sporo wysi³ku. Zauwa¿my. Ponadto kupiliœmy syllabusy i podrêczniki – niektóre naprawdê dobre – przygotowuj¹ce do Nowej Matury. Niew¹tpliwym osi¹gniêciem Nowej Matury by³o opracowanie kryteriów oceniania ró¿nych wypowiedzi ustnych i pisemnych. A tam. doprecyzowane i dostosowane do poziomu podstawowego i rozszerzonego. które istnieje na zewn¹trz szko³y. Gdy chcê np. ¿e przyjdê póŸniej na spotkanie. ¿al wyrzuciæ do kosza. z których pierwsze jest oceniane g³ównie pod wzglêdem komunikatywnoœci przekazu informacji. a w latach 2003 i 2004 bêdzie obowi¹zywaæ wy³¹cznie stara matura. ¿e zadania te odzwierciedlaj¹ autentyczne sytuacje wymagaj¹ce u¿ycia jêzyka obcego i ¿e tak w³aœnie bêd¹ . w jakiej by³a przygotowana. Jak w takim razie wykorzystaæ to doœwiadczenie i te materia³y. ale uwa¿am. 30 . Przede wszystkim oceniamy w nich to.oceniane’’ dane formy wypowiedzi przez œwiat zewnêtrzny. odchodzi w przesz³oœæ. Czy jednak nie warto przyjrzeæ siê temu. przez innych z rozczarowaniem. Natomiast w roku 2005.Z PRAC INSTYTUTÓW Barbara Czarnecka-Cicha1) Warszawa Czy warto coś zachować z Nowej Matury? Decyzja MENiS przywracaj¹ca star¹ maturê zosta³a przyjêta przez niektórych nauczycieli z ulg¹. ¿e pozwalaj¹ inaczej spojrzeæ na wypowiedzi uczniów. to bêdzie ona zmodyfikowana. nowatorskie i co. Niezale¿nie od naszych odczuæ Nowa Matura w tej formie. to Autorka jest kierownikiem Zespo³u Jêzyków Obcych w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w Warszawie. ale teraz zosta³y one rozwiniête. co uczniowi uda³o siê zrealizowaæ. ze szczególnym uwzglêdnieniem tego ¿ycia. co w Nowej Maturze by³o wartoœciowe. Nie twierdzê.. Zw³aszcza. dostosowana do nowej podstawy programowej i nowych standardów wymagañ egzaminacyjnych. kryteriach oceniania pracy pisemnej w starej maturze. przekazaæ komuœ informacjê. Dlatego tak du¿y nacisk by³ po³o¿ony na komunikatywnoœæ przekazu informacji i wykorzystanie autentycznych tekstów obcojêzycznych. natomiast w drugim zadaniu oceniana jest dodatkowo poprawnoœæ i bogactwo jêzykowe wypowiedzi. ¿e g³ównym za³o¿eniem tego egzaminu by³o przybli¿enie nauczania jêzyka obcego ¿yciu. o której godzinie odje¿d¿a jego poci¹g lub zostawiæ kole¿ance informacjê. Myœlê tu o ukoñczonych kursach dla egzaminatorów. jak i zewnêtrznym (Arkusz III – wypowiedŸ pisemna). ¿e kryteria te s¹ doskona³e. co mu nie wysz³o (czyli b³êdy i braki). byæ mo¿e. mamy po dwa zadania. Co prawda pierwsze przymiarki do takiego systemu oceniania zosta³y ju¿ wprowadzone w przygotowanych przez uczestników programu Nowa Matura. Na poziomie podstawowym. W tym roku tylko nieliczni uczniowie zdecydowali siê j¹ zdawaæ. zarówno na egzaminie wewnêtrznym (ustnym). opracowanych zestawach do egzaminu ustnego (te bezsenne noce spêdzone na wyklejaniu stymulusów!). jak wszyscy wiemy.

aby przekonaæ zebranych. Szczególnie wyraŸnie widaæ tê ró¿nicê wœród uczniów szkó³ zawodowych. a negocjowanie wymaga zastosowania czasu przysz³ego i okresów warunkowych.. Jednym z nich by³ Joseph Conrad (Korzeniowski). które uczeñ powinien opanowaæ. przeznaczonym dla uczniów zdaj¹cych egzamin na poziomie rozszerzonym. znanych mu s³ów. je¿eli zrozumie jej treœæ.ocenia³’’ mnie u¿ywaj¹c najgorszych. wyra¿ona piêknym. wnioskowanie. którzy zarabiali na ¿ycie pisz¹c opowiadania po angielsku. chocia¿ tekst. czy ktoœ bêdzie pracowa³ w firmie farmaceutycznej. aby móc dobrze funkcjo- 31 . Ponadto. ale równie¿ autentyczne komunikaty. W czêœci zewnêtrznej egzaminu (pisemnej). a nastêpnie wykazanie siê umiejêtnoœci¹ dyskutowania w jêzyku obcym. z proœb¹ o zatrudnienie mnie na stanowisku wymagaj¹cym znajomoœci jêzyka obcego. poprawnym jêzykiem informacja. poza rozumieniem globalnym i szczegó³owym. og³oszenie.oceni’’ mnie pozytywnie. Co prawda szansa na to. ¿e nawet pierwsze. a nie tylko znajomoœæ s³ówek.. czy jako historyk sztuki. bêdzie najprawdopodobniej przeprowadzona w czasie teraŸniejszym. Jak widaæ umiejêtnoœci sprawdzane w Nowej Maturze to w³aœnie te. Ponadto wszystkie zadania egzaminu ustnego sprawdzaj¹ umiejêtnoœæ pos³ugiwania siê jêzykiem obcym. Tak ¿ycie bêdzie ocenia³o naszych absolwentów. ¿e bêdzie on . jest niewielka. równie¿ umiejêtnoœci parajêzykowe. czyli pozaszkolnym. Co wiêcej.¿yciowego’’ egzaminu stosuj¹c w pracy na lekcji kryteria zawarte w syllabusie. jak okreœlanie rodzaju i funkcji tekstu. reklamy. który maj¹ napisaæ jest krótszy od wypracowania w starej maturze. Opracowane kryteria pomagaj¹ oceniæ stopieñ opanowania tych umiejêtnoœci. og³oszenia itp. z którymi nawet rodzimi u¿ytkownicy jêzyka maj¹ k³opoty. Trudno jednak nie zauwa¿yæ. W swoim za³o¿eniu zadanie to mia³o sprawdzaæ umiejêtnoœæ wyszukiwania obcojêzycznych Ÿróde³ informacji. ¿e w doros³ym ¿yciu bêd¹ musieli napisaæ rozprawkê lub opowiadanie na dowolny temat. Bez znaczenia bêdzie tu forma i bogactwo jêzykowe. czysto komunikacyjne zadanie na egzaminie ustnym (sytuacje) poprzez swoj¹ konstrukcjê wymusza u¿ycie przez uczniów okreœlonych czasów i struktur gramatycznych.odbiorca tej informacji . selekcji tych informacji. ¿e nie sprawdza ona w wystarczaj¹cym stopniu opanowania materia³u gramatycznego. Je¿eli jednak piszê list motywacyjny. Dla uczniów dobrze znaj¹cych jêzyk obcy przewidziano w Nowej Maturze.. opinii i intencji autora itp. takie jak przedstawienie problemu. to na zebraniu lub konferencji bêdzie musia³ w okreœlonym i najczêœciej za krótkim czasie przedstawiæ swój produkt lub wyniki swoich badañ tak. Przeciwnicy Nowej Matury narzekali. w arkuszach sprawdzaj¹cych rozumienie ze s³uchu i czytanie wykorzystano nie tylko teksty narracyjne. relacjonowanie wydarzeñ musi byæ w czasie przesz³ym. Zadanie drugie sprawdza poza czyst¹ znajomoœci¹ jêzyka obcego. na poziomie rozszerzonym. Niezale¿nie od tego.oceni’’ nie tylko informacje o moim wykszta³ceniu i doœwiadczeniu. interpretacja materia³u ikonograficznego. Rozmowa polegaj¹ca na udzielaniu i uzyskiwaniu informacji. wyra¿anie opinii. Takie formy jak notatka. niezale¿nie od tego jak¹ maturê bêd¹ zdawaæ. sprawdzenie umiejêtnoœci twórczego pisania. ¿e warto przeznaczyæ pewne œrodki finansowe na zakup tego produktu lub na du¿y grant na dalsze badania. To zadanie mia³o przygotowaæ uczniów do pracy w œrodowisku obcojêzycznym. to mój ewentualny pracodawca . zwrotów i takich regu³ gramatycznych. Dlatego warto przygotowaæ ich do tego . Potwierdzeniem tego by³ najgorszy wynik punktowy uzyskany przez uczniów za arkusz III na próbnej maturze ze wszystkich jêzyków i we wszystkich typach szkó³. zawieraj¹ca drobn¹ nieœcis³oœæ spowoduje. Jeszcze wyraŸniej widaæ to w zadaniu trzecim.. ale historia zna przypadki Polaków. prezentacji przygotowanego tematu z zachowaniem limitu czasowego. Z takimi bowiem tekstami obcojêzycznymi najczêœciej spotykamy siê w ¿yciu prawdziwym. ale zwróci równie¿ uwagê na styl i poprawnoœæ listu. zaproszenie. w zadaniach tych sprawdzane by³y takie umiejêtnoœci. list formalny i nieformalny s¹ najczêœciej pisanymi tekstami w prawdziwym œwiecie i najrzadziej æwiczonymi w szkole. W arkuszach sprawdzaj¹cych umiejêtnoœæ konstruowania wypowiedzi pisemnej zwrócono uwagê na pisanie krótkich form u¿ytkowych.

obok istniej¹cej od lat specjalizacji nauczycielskiej.. Nr 1. Wprowadzenie bowiem takiego zawodowego i spo³ecznego statusu przewiduje . jaka matura ich czeka. Prawniczych i S¹dowych TEPIS oraz przez Radê T³umaczy Polskich w porozumieniu z Ministerstwem Edukacji Narodowej3). jakim jest . I to niezale¿nie od tego. powoduj¹ce koniecznoœæ szybkiego dostosowania kszta³cenia filologów rusycystów do nowych potrzeb rynkowych. Marii Curie-Sk³odowskiej w Lublinie. s.pod egzamin’’. . co wprowadzi³a Nowa Matura. Jej powo³anie determinowa³o nie tylko utrzymuj¹ce siê zmniejszone zapotrzebowanie na nauczycieli jêzyka rosyjskiego..Projekt ustawy o tłumaczach publicznych’’ przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwoœci. Bior¹c pod uwagê chêæ zaznajomienia studentów z jak najszersz¹ i jak najbardziej urozmaicon¹ gam¹ dokumentów . ciesz¹ca siê ju¿ du¿ym zainteresowaniem studentów. z tak wielkim trudem przygotowanych zestawów i stymulusów. g³ównie zaœ gospodarcze. Powy¿sza zmiana ma polegaæ na podniesieniu rangi i presti¿u zawodu t³umacza.typowych’’.praktyczne t³umaczenie’’. w³aœnie z racji naszego geograficznego s¹siedztwa. mo¿na pokusiæ siê ju¿ o pewne uogólnienia dotycz¹ce sta³ego uaktualniania treœci przewidzianych ramowym programem nauczania. Nie oddawajmy te¿ na makulaturê podrêczników do Nowej Matury. Tak wiêc nie wyrzucajmy do kosza naszych. a ten argument jest ju¿ nieaktualny. 2) Szerzej na ten temat w mojej publikacji: Wdrażanie przedmiotu . ¿e zachêca ona do uczenia .nowaæ w œrodowisku obcojêzycznym. N° 32 (1998) i N° 34 (1999). Mog¹ siê na- prawdê przydaæ do kszta³towania w naszych uczniach wielu po¿ytecznych umiejêtnoœci. w ramach wspomnianej specjalizacji. (styczeñ 2002) Leszek Mikrut1) Lublin Aktualizacja treści nauczania przedmiotu . N° 29 (1997). potrzeba kszta³cenia t³umaczy rusycystów (ale tak¿e bia³orutenistów i ukrainistów). Mo¿e wiêc nie warto rezygnowaæ z tego.. a przede wszystkim profesjonalnych umiejêtnoœci osób paraj¹cych siê przek³adem przez wprowadzenie obowi¹zkowych egzaminów.Praktyczne tłumaczenie’’ w ramach specjalizacji tłumaczeniowej. 32 . Polskie Towarzystwo T³umaczy Ekonomicznych.. które najczêœciej oddawane s¹ dziœ do t³umaczenia przez zleceniodawców. 3) Patrz: Biuletyn TEPIS.. We wspó³czesnych realiach i szczególnie w rejonie wschodniej Polski na czo³o zadañ stoj¹cych przed neofilologiami wysuwa siê. Przecie¿ g³ównym argumentem przeciwników Nowej Matury by³o to. zupe³nie nowa specjalizacja t³umaczeniowa2).Jêzyki Obce w Szkole’’. W kolejnym roku wdra¿ania jednego z przedmiotów. 40-48.. 1999. prowadz¹cy zajêcia musz¹ ci¹gle aktualizowaæ treœci nauczania. w nied³ugiej zaœ przysz³oœci – przez t³umaczy publicznych. ale i zmiany spo³eczno-polityczne.. którego baza tematyczna zosta³a oparta na przewidywanym wzroœcie spo³ecznego zapo1) trzebowania na t³umaczenia uwierzytelniane obecnie jeszcze przez t³umaczy przysiêg³ych.Praktyczne tłumaczenie’’ w ramach specjalizacji tłumaczeniowej W roku akademickim 1995/96 w ramach studiów rusycystycznych w UMCS powsta³a. Autor jest t³umaczem przysiêg³ym jêzyka rosyjskiego i ukraiñskiego oraz starszym wyk³adowc¹ w Instytucie Filologii S³owiañskiej w Uniwersytecie im. poprzedzonych w przypadku niefilologów odbyciem studiów podyplomowych w zakresie przek³adów i t³umaczenia lub dwuletniej aplikacji u praktykuj¹cego ju¿ t³umacza. nawet je¿eli komisja okrêgowa mia³a do nich drobne zastrze¿enia.

jakim jest . karnety TIR.praktycznego t³umaczenia’’ wysuwa siê koniecznoœæ wprowadzania nowych dokumentów na zajêcia ze studentami oraz nieodzownoœæ wycofywania starych. materia³y promocyjne. i¿ w zasadzie nie spotyka siê ju¿ umów barterowych. które by³y niezwykle popularne na pocz¹tku lat 90-tych. Tak¿e . to firmowe nag³ówki oraz tekst na pieczêciach (a nierzadko tak¿e nazwiska i imiona.. nazwy w³asne) podawane s¹ w jêzyku narodowym.. S¹ one sukcesywnie zamieniane przez aktualne ich wzory obowi¹zuj¹ce w ró¿nych krajach Wspólnoty Niepodleg³ych Pañstw. zastawu. Z tym zaœ zagadnieniem nierozerwalnie zwi¹zana jest koniecznoœæ zaznajomienia studentów z zasadami transkrypcji alfabetu ukraiñskiego i bia³oruskiego. Coraz rzadziej pojawiaj¹ siê listy intencyjne przewiduj¹ce tworzenie spó³ek z kapita³em mieszanym miêdzy przedsiêbiorcami polskimi a przedstawicielami biznesu rosyjskiego. która poddawana przecie¿ jest najczêstszym i najbardziej ró¿norodnym przemianom. Szybko zmieniaj¹ce siê realia gospodarcze. Nawet. Do rzadkoœci nale¿¹ ju¿ dokumenty potwierdzaj¹ce utratê obywatelstwa radzieckiego (przy staraniu siê o obywatelstwo polskie) czy paszporty wydawane jeszcze za czasów ZSRR. Wystarczy wspomnieæ choæby ..korespondencjê fachow¹’’ nierozerwalnie powi¹zan¹ z . Czêœciej ni¿ dotychczas zachodzi koniecznoœæ t³umaczenia umów o tematyce gospodar- czej.komputerowa obróbka tekstu’’ wymaga wprowadzania zmian i uzupe³nieñ z racji coraz to nowych.terminologiê specjalistyczn¹’’. te¿ musz¹ podlegaæ sta³emu uaktualnianiu w ramach korelacji z . gdy¿ w nowych dokumentach. Choæ g³ównie wspó³czesna rzeczywistoœæ determinuje poczynania wyk³adowcy w zakresie doboru i uaktualniania treœci nauczania. Na czo³o zmian w zakresie treœci nauczania .praktycznym t³umaczeniem’’. a warunkowana wydaje siê g³ównie sierpniowym kryzysem rosyjskim 1998 roku. powoduj¹. nieaktualnych ju¿ wzorców. ró¿norodne oferty handlowe. z umow¹ sprzeda¿y przedsiêbiorstwa.technika i organizacja pracy t³umacza’’ te¿ najprawdopodobniej bêdzie musia³ wkrótce uwzglêdniæ doœæ zasadnicz¹ zmianê polegaj¹c¹ na projektowanym dostosowaniu zasad transliteracji alfabetów cyrylickich do norm obowi¹zuj¹cych w krajach Unii Europejskiej. i¿ tak ma³o podatny na aktualizacjê swych treœci przedmiot. porêczenia. o œwiadczenie us³ug marketingowych. o dzie³o.. z treœci¹ niezwykle popularnych w ostatnim okresie porozumieñ leasingowych czy porozumieñ o wyp³acie zadatku. z umowami komisu. ale ju¿ treœci niektórych przedmiotów wchodz¹cych w sk³ad bazy poszerzaj¹cej praktyczne umiejêtnoœci przysz³ych adeptów sztuki translatorskiej. szczególnie zaœ po wprowadzeniu przez Moskwê na pocz¹tku 1998 roku nowego kodeksu cywilnego. jeœli nawet s¹ one sporz¹dzone po rosyjsku. to 33 . Tak wiêc studenci musz¹ byæ zaznajomieni ze specyfik¹ umowy gwarancji bankowej. œwiadectwo zgonu. jak równie¿ ..Niezmienna jest oczywiœcie podbudowa teoretyczna (teoria t³umaczenia.praktycznym t³umaczeniem’’.. które nie stanowi¹ novum dla polskich realiów. Do tego bogatego zakresu dodaæ nale¿y równie¿ coraz czêœciej spotykane katalogi firm. wymiany. dostêpnych na rynku komputerowych edytorów tekstów czy te¿ zmieniaj¹cych siê wymogów edytorsko-wydawniczych. zdawaæ by siê mog³o. dzier¿awy nieruchomoœci. ale w kontaktach ekonomicznych z Federacj¹ Rosyjsk¹ dopiero od niedawna znajduj¹ szersze zastosowanie. krytyka przek³adu). warunkowane przez przeobra¿enia spo³eczno-polityczne. œwiadectwa fitosanitarne. Do rzadkoœci nie nale¿¹ tak¿e pojawiaj¹ce siê wraz ze wzrostem czêstotliwoœci wymiany handlowej koncesje. z umow¹ konsygnacyjn¹. Oczywiœcie tego typu zmiany dotycz¹ nie tylko p³aszczyzny ekonomicznej. Podobna sytuacja dotyczy równie¿ Bia³orusi i Ukrainy. kompensacyjnych. listy przewozowe i inne dokumenty wymagane przy przekraczaniu granic pañstwowych s¹siednich pañstw. œwiadectwo zawarcia zwi¹zku ma³¿eñskiego) t³umaczowi przekazywany jest duplikat wydany przez w³aœciwe w³adze nowego pañstwa. Ten sam powód nale¿y dostrzegaæ w mniejszej liczbie zleceñ w przypadku dokumentów wymaganych do t³umaczenia przez w³adze naszych wschodnich s¹siadów przy tworzeniu przez polskie podmioty gospodarcze przedsiêbiorstw zagranicznych. po¿yczki docelowej. z umow¹ kupna-sprzeda¿y z pieniê¿nym zabezpieczeniem zobowi¹zañ przez sprzedaj¹cego.. ale i spo³ecznej. zaœ w przypadku zagubionych innych dokumentów osobistych (metryka urodzenia. zatrzymania.

jak i ta mniej odleg³a wci¹¿ pojawia siê na prezentowanych zajêciach. jakimi s¹ akta spraw s¹dowych. lubelskiej. Dane akty. Spoœród ca³ej gamy ró¿norodnych wspó³czesnych dokumentów osobistych.reakcyjnym podziemiem’’. podolskiej. che³mskiej. polisy ubezpieczeniowe. umowy u¿yczenia. prawie niezmiennych formularzy druków musz¹ byæ doœæ czêsto aktualizowane ze wzglêdu na zmieniaj¹c¹ siê ich treœæ oraz szatê graficzn¹. prawa jazdy. których przedmiotem s¹ tabele likwidacyjne. ró¿ne pe³nomocnictwa. Mapa polityczno-administracyjna. Dane akta personalne pochodz¹ce przede wszystkim z Centralnego Archiwum Wojskowego zaopatrzone s¹ zazwyczaj w zaœwiadczenia z pañstwowych archiwów Federacji Rosyjskiej lub Republiki Bia³oruœ. siedleckiej. œwiadectw zgonu. umów kupna-sprzeda¿y zawieranych do 1918 roku przez ich przodków na terenie by³ego Królestwa Polskiego posiadaj¹cego wówczas rangê genera³-gubernatorstwa oraz na prowincjach kresowych. suwalskiej. a oskar¿anych lub podejrzewanych o przynale¿noœæ g³ównie do Armii Krajowej lub o wspó³pracê z tzw. metryk. 34 .jednak historia. zawieraj¹ pomy³ki. wyroki skazuj¹ce. o braku zad³u¿enia kredytowego. I jeœli dawniej wiêcej by³o spraw cywilnych i gospodarczych. 480-481. wydawaæ by siê mog³o. tak dzisiaj przewa¿aj¹ kryminalne. W ramach upowszechniania szeroko zakrojonej obecnie akcji zwrotu mienia nieruchomego jego by³ym w³aœcicielom lub przejmowania nieruchomoœci przez miasta i gminy w przypadku niemo¿noœci ustalenia pierwotnych posiadaczy nie nale¿¹ do rzadkoœci zlecenia t³umaczeñ. inflanckiej i wileñskiej. jak i zaœwiadczenia o pobycie w ³agrach (zwanych w nomenklaturze rosyjskiej obozami reedukacji spo³ecznej) na terenie by³ego ZSRR. kieleckiej. Innym przyk³adem udostêpnianych studentom g³ównie rêkopiœmiennych dokumentów. których najwiêksza iloœæ pochodzi z terenów by³ych guberni4): warszawskiej. zarówno ta bardziej. s. rozwodu. i¿ autorami ich byli g³ównie Polacy lub przedstawiciele innych narodowoœci poza rosyjsk¹. sporz¹dzane ongiœ na naszych ziemiach wchodz¹cych w sk³ad by³ego zaboru rosyjskiego przez Gubernialne Komisje d/s W³oœciañskich. zaœwiadczenia o niekaralnoœci. grodzieñskiej. co zwi¹zane jest ze wzrostem przestêpczoœci i rozpowszechnianiem siê struktur o charakterze mafijnym. Studenci maj¹ wiêc okazjê do zaznajomienia siê ze specyfik¹ przek³adu tekstów niepoprawnych. Historia Rosji. Studenci maj¹ udostêpniane te materia³y w zale¿noœci od panuj¹cej koniunktury na ich t³umaczenia. zawarcia zwi¹zku ma³¿eñskiego. Pisemne t³umaczenia. a odmiennych od dzisiejszych. a przek³ady dokonywane s¹ zarówno z jêzyka rosyjskiego. choæ sporz¹dzano po rosyjsku wed³ug obowi¹zuj¹cych ówczeœnie. to jednak ze wzglêdu na fakt. Z tego samego powodu osoby fizyczne prosz¹ o t³umaczenie wypisów z ksi¹g hipotecznych. piotrkowskiej i ³om¿yñskiej. p³ockiej. filtracyjne sporz¹dzane przez oficerów Armii Czerwonej i urzêdników Ludowego Komisariatu Spraw Wewnêtrznych (NKWD) ZSRR w latach 4) 1944-1945 w odniesieniu do polskich obywateli zamieszka³ych na by³ych terenach wschodnich województw II Rzeczypospolitej. akty zgonu. jak i w kierunku przeciwnym. Wroc³aw-Warszawa-Kraków-Gdañsk. . pod wzglêdem czêstotliwoœci ich wystêpowania na czo³o wysuwaj¹ siê tradycyjnie ju¿ paszporty. (1975). a nawet i b³êdy. ale coraz czêœciej te¿ pojawiaj¹ siê nale¿¹ce dotychczas do rzadkoœci ksi¹¿eczki pracy. choæ naczelne zadanie tego typu zajêæ polega na nauce umiejêtnoœci stosowania archaicznego ju¿ dziœ stylu prawniczego oraz rozszyfrowywania starych rêkopiœmiennych aktów. aktów œlubu. a tak¿e z guberni bardziej odleg³ych od terytorium dzisiejszej Rzeczypospolitej – wo³yñskiej. Z powy¿szym aspektem nierozerwalnie zwi¹zana jest koniecznoœæ zwiêkszania na zajê- Porównaj: Imperium rosyjskie przed pierwszą wojną światową. Bazylow. mog¹ s³u¿yæ akta dochodzeniowo-œledcze. W pakiecie tego typu dokumentów znajduj¹ siê zarówno doniesienia agenturalne. protoko³y przes³uchañ. choæ ju¿ o znacznie m³odszym rodowodzie. (w:) L. kaliskiej. a uwierzytelnione ich t³umaczenia s¹ pomocne ofiarom systemu totalitarnego do rehabilitacji (nierzadko poœmiertnej) lub w celu wyst¹pienia o odszkodowanie. radomskiej. zasad gramatycznych i ortograficznych. metryki urodzenia. karty sta³ego pobytu.. Wspomnieæ nale¿y jeszcze o tak specyficznych dokumentach.

. jeszcze raz nale¿y zaznaczyæ. Ka¿de zajêcia z . a przede wszystkim przemiany spo³eczno-gospodarcze i polityczne w Europie Œrodkowej i Wschodniej. Wobec braku wiêkszego zainteresowania wydawców nowymi przek³adami rosyjskiej literatury piêknej uwaga zleceniodawców skoncentrowana jest na tzw. zaœ dla s³uchaczy skraca siê dystans miêdzy dzisiejsz¹ jeszcze teori¹ uniwersyteck¹ a przysz³¹ praktyk¹ zawodow¹. i¿ w ramach zajêæ z przedmiotu . który dopiero w po³owie 1999 roku doczeka³ siê kolejnego wydania po ponad 25 latach od poprzedniej edycji. zmieniaj¹ce obowi¹zuj¹c¹ dotychczas nomenklaturê. Zagraniczna prasa. inne funkcjonuj¹ w swych pierwotnych nazwach. Zagadnienia te zdecydowanie koresponduj¹ z koniecznoœci¹ nieustannej aktualizacji leksyki wszystkimi dostêpnymi œrodkami. jak i symultanicznego. Ci¹g³a aktualizacja treœci nauczanego przedmiotu le¿y wiêc w dobrze pojêtym interesie zarówno nauczaj¹cego. ale ju¿ z zakresu jego norm literackich. kodeks handlowy). Sankt Petersburg) oraz brak bezpoœrednich odpowiedników terminologicznych w niektórych aktach prawnych obydwu pañstw (np. gdy¿ jego zajêcia staj¹ siê w wyniku takich zabiegów bardziej przydatne. spowodowa³y ogromny nap³yw do naszego jêzyka.. ale tak¿e o monolingwalne. tamtejszej kultury. miêdzynarodowych konferencji. rozpraw s¹dowych. przepisy zwi¹zane z wejœciem Polski do sojuszu NATO i przystosowywaniem naszego ustawodawstwa do norm Unii Europejskiej. Dziœ natomiast niejednokrotnie ju¿ nasi s³uchacze maj¹ mo¿liwoœæ praktycznego weryfikowania nabywanych umiejêtnoœci w trakcie obs³ugi. jak i ucz¹cych siê. Rewolucja naukowo-techniczna koñca XX wieku. leasing czy know-how. ale prowadz¹cemu zajêcia nie wolno zapominaæ te¿ o specyficznym i ci¹gle modyfikowanym ¿argonie œrodowisk przestêpczych. stanowiska. np. z drugiej zaœ..szeptanego’’. biurach radców prawnych. prokuraturê i s¹downictwo do t³umaczenia ró¿nego rodzaju przes³uchañ. I nie chodzi tu tylko o s³owniki bilingwalne.. A zmian w naszych jêzykach. zarówno konsekutywnego. jak i ojczystym. Do przedstawionego powy¿ej obrazu dodaæ nale¿y jeszcze przywracanie poprzednich nazw niektórym miastom Federacji Rosyjskiej (np. które przy tak du¿ych jak w dzisiejszej dobie dawkach informacyjnych. dostarczaj¹ informacji o zmianach zakresu jego u¿ywalnoœci czy te¿ o powstawaniu nowych znaczeñ s³ów. outsourcing. Bêd¹ równie¿ œwiadczyæ swe us³ugi w kancelariach notarialnych. ró¿norodne reformy w pañstwach by³ego ZSRR powo³uj¹ce do ¿ycia nowe instytucje. Twer. wystaw. programy telewizyjne i radiowe stanowi¹ nieocenione Ÿród³o nowego s³ownictwa. Podsumowuj¹c przedstawione powy¿ej spostrze¿enia.ciach æwiczeñ z zakresu t³umaczenia ustnego. jak powszechnie wiadomo. Absolwenci bowiem naszej specjalizacji bêd¹ w przysz³oœci tak¿e potencjalnie powo³ywani w charakterze bieg³ych przez policjê. choæ jeszcze nie w charakterze t³umaczy.. spotkañ bilateralnych.praktyczne t³umaczenie’’ studenci nie mog¹ bazowaæ na nieaktualnym ju¿ materiale. jest bardzo du¿o. jak i ustnych t³umaczeniach. skrótów i skrótowców. atrakcyjne.praktycznego t³umaczenia’’ rozpoczynaj¹ siê t³umaczeniem konsekutywnym utrwalonych na taœmach aktualnych radiowych lub telewizyjnych wiadomoœci spo³eczno-politycznych i gospodarczych. Carycyn. który nie bêdzie przez nich wykorzystywany w przysz³ej praktycznej ju¿ dzia³alnoœci. stanowi¹ znaczn¹ uzupe³niaj¹c¹ dozê najnowszej leksyki i to nie ze sfery jêzyka potocznego. a dobitnym przyk³adem jest Słownik poprawnej polszczyzny PWN. obejmuj¹cych tematykê z ró¿nych. Na taki stan rzeczy oddzia³uje z jednej strony poddawanie siê wp³ywom zachodnich jêzyków. a tak¿e do jêzyków wschodnich i po³udniowych s¹siadów Polski nowych terminów.prozie u¿ytkowej’’ i jej zarówno pisemnych. Specjalistyczne wiêc s³ownictwo prawnicze z wieloma nowymi terminami jest dla nich nieodzowne. Niektóre z nich maj¹ polskie odpowiedniki. (czerwiec 1999) 35 . podczas których czêsto proszeni s¹ o dokonywanie t³umaczenia . ale osób towarzysz¹cych. Te trzy œrodki medialne s¹ dzisiaj dla filologów g³ównymi Ÿród³ami potwierdzaj¹cymi zmiany zachodz¹ce w jêzyku zarówno obcym. najbardziej odleg³ych dziedzin ¿ycia. S³owniki bowiem nie nad¹¿aj¹ za tak szybko zachodz¹cymi innowacjami w tym zakresie. sformu³owañ.

Uwa¿na analiza uzyskanych materia³ów pozwala wyodrêbniæ trzy podstawowe formy nauczania jêzyków obcych w wy¿ej wymienionych uczelniach: Ö nauczanie jêzyka obowi¹zkowego. trybach studiów. W razie potrzeby poziom œrednio zaawansowany jest jeszcze dodatkowo ró¿nicowany na trzy dalsze poziomy: tzw. wieczorowy i zaoczny. oferowanych przez dan¹ szko³ê. choæ jest wiêcej szkó³ niepañstwowych i w wielu z nich zasz³y zmiany. Ö inne formy kszta³cenia jêzykowego. Ö nauczanie jêzyka nadobowi¹zkowego. Wy¿sza Szko³a Handlu i Us³ug. W pozosta³ych uczelniach obowi¹zuje jeden jêzyk obcy do wyboru. Wy¿szej Szko³y Komunikacji i Zarz¹dzania. zaœ w odniesieniu do Wy¿szej Szko³y Zarz¹dzania i Marketingu w Lesznie – angielski. hiszpañski). w dwóch nauczane s¹ obowi¹zkowo dwa jêzyki obce: angielski i niemiecki. Obecnie. Wy¿sza Szko³a Hotelarstwa i Gastronomii.paletê’’ oferuje Wy¿sza Szko³a Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa (cztery jêzyki: angielski. Autor jest kierownikiem Studium Jêzyków Obcych w Wy¿szej Szkole Zarz¹dzania i Bankowoœci w Poznaniu. niemiecki i francuski. Jako podstawa do napisania niniejszego artyku³u pos³u¿y³y drukowane informatory oraz informacje ustne uzyskane osobiœcie lub telefonicznie w dzia³ach rekrutacji lub dziekanatach poszczególnych uczelni2). Wy¿szej Szko³y Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa oraz Wy¿szej Szko³y Biznesu w Gorzowie Wielkopolskim s¹ to trzy tryby studiów: dzienny. W przypadku Wy¿szej Szko³y Zarz¹dzania i Bankowoœci. niemiecki. Wy¿sza Szko³a Bankowa. dolny œrednio zaawansowany. których interesuje historia nauczania jêzyków obcych w Polsce (M. Sza³ek – luty 2002). spoœród których osiem znajduje siê w Poznaniu. Wy¿sza Szko³a Umiejêtnoœci Spo³ecznych. a poza tym Wy¿sza Szko³a Zarz¹dzania i Marketingu w Lesznie. Wy¿szej Szko³y Bankowej. to jednak powy¿sze informacje s¹ przedstawieniem sytuacji jaka wówczas istnia³a i byæ mo¿e zaciekawi tych. S¹ to nastêpuj¹ce uczelnie poznañskie: Wy¿sza Szko³a Zarz¹dzania i Bankowoœci. obowi¹zkowa nauka jêzyków obcych ma miejsce na wszystkich. W czterech dalszych uczelniach (Wy¿szej Szkole Zarz¹dzania i Bankowoœci. przy czym w przypadku Wy¿szej Szko³y Bankowej oraz Wy¿szej Szko³y Sztuki Stosowanej s¹ to angielski. S¹ to Wy¿sza Szko³a Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu oraz Wy¿sza Szko³a Biznesu w Pile. Spoœród tych szkó³ najszersz¹ . jedna w Pile i jedna w Gorzowie Wielkopolskim. niemiecki i rosyjski. œrednio zaawansowany i górny œrednio zaawansowany. × Języki nauczane Spoœród wymienionych wielkopolskich uczelni prywatnych. Wy¿sza Szko³a Komunikacji i Zarz¹dzania. Wy¿szej Ö 1) 2) Nauczanie języka obcego w trybie obowiązkowym × Tryby studiów i poziomy nauczania Jak wynika z otrzymanych materia³ów. Wy¿sza Szko³a Nauk Spo³ecznych i Dziennikarstwa oraz Schola Posnaniensis – Wy¿sza Szko³a Sztuki Stosowanej. Trzy jêzyki do wyboru daj¹ trzy dalsze uczelnie. francuski. œrednio zaawansowanym i zaawansowanym. jedna w Lesznie. zaœ wszystkich pozosta³ych uczelni – dwa tryby: dzienny i zaoczny. 36 .. We wszystkich rozpatrywanych uczelniach jêzyki obce s¹ nauczane na trzech podstawowych poziomach: pocz¹tkuj¹cym.Marek Szałek1) Poznań Formy kształcenia językowego w wielkopolskich niepaństwowych szkołach wyższych Ö Wstęp Celem niniejszego opracowania jest krótka analiza porównawcza ró¿nych form kszta³cenia jêzykowego w jedenastu wielkopolskich prywatnych wy¿szych uczelniach. Wy¿sza Szko³a Biznesu w Pile oraz Wy¿sza Szko³a Biznesu w Gorzowie Wielkopolskim. Informatory dotyczy³y lat 1998 i 1999.

Szkole Komunikacji i Zarz¹dzania, Wy¿szej Szkole Handlu i Us³ug oraz Wy¿szej Szkole Biznesu w Gorzowie Wlkp.) studenci mog¹ wybieraæ spoœród dwóch jêzyków – angielskiego i niemieckiego, zaœ w Wy¿szej Szkole Umiejêtnoœci Spo³ecznych nauczany jest w trybie obowi¹zkowym tylko jeden jêzyk obcy – angielski. × Czas trwania nauki Jak powszechnie wiadomo, o ostatecznym sukcesie (lub niepowodzeniu) w nauce jêzyka obcego decyduj¹ (oprócz kwalifikacji nauczyciela) dwa bardzo wymierne czynniki: czas trwania nauki oraz jej intensywnoœæ. Jeœli chodzi o to pierwsze kryterium, prym wiedzie zdecydowanie Wy¿sza Szko³a Zarz¹dzania i Bankowoœci w Poznaniu. Wynika to z faktu, i¿ uczelnia ta jako jedyna spoœród wy¿ej wymienionych posiada prawo do prowadzenia piêcioletnich studiów magisterskich: trzyletnich studiów licencjackich oraz dwuletnich studiów uzupe³niaj¹cych magisterskich. Dla studentów, którzy zdecyduj¹ siê na studiowanie w tej szkole w pe³nym wymiarze, nauka jêzyka obcego mo¿e potrwaæ dziewiêæ semestrów (piêæ semestrów podczas studiów licencjackich i cztery semestry podczas studiów uzupe³niaj¹cych). U¿ywam zwrotu ,,mo¿e trwaæ’’, gdy¿ na studiach uzupe³niaj¹cych nauka jêzyka obcego nie jest obowi¹zkowa. Na drugim miejscu plasuje siê Wy¿sza Szko³a Sztuki Stosowanej, w której obowi¹zkowa nauka jêzyka obcego trwa trzy i pó³ roku, tj. siedem semestrów. We wszystkich pozosta³ych uczelniach z wyj¹tkiem Wy¿szej Szko³y Biznesu w Pile nauczanie jêzyka obcego odbywa siê przez ca³y czas pobytu w szkole, tj. trzy lata. W przypadku Wy¿szej Szko³y Bankowej oraz Wy¿szej Szko³y Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa oznacza to dziewiêæ trymestrów, zaœ w odniesieniu do wszystkich pozosta³ych uczelni – szeœæ semestrów. W Wy¿szej Szkole Biznesu w Pile nauczanie jêzyka obcego trwa jedynie pierwsze dwa lata (semestry 1-4). × Intensywność nauczania Przechodz¹c do omówienia intensywnoœci nauczania jêzyków obcych w wielkopolskich uczelniach niepañstwowych, chcia³bym zastrzec, i¿ przedmiotem naszej analizy bêdzie

jedynie intensywnoœæ nauczania na studiach dziennych, traktowanych jako najbardziej reprezentatywne. Jak siê okazuje, intensywnoœæ nauczania jêzyków obcych jest bardzo zró¿nicowana. Pod tym wzglêdem sytuacja jest wyraŸnie najlepsza w Wy¿szej Szkole Bankowej, gdzie studenci maj¹ do dyspozycji osiem godzin lektoratu tygodniowo przez ca³y czas trwania nauki. W dwóch dalszych uczelniach (Wy¿szej Szkole Zarz¹dzania i Bankowoœci oraz Wy¿szej Szkole Komunikacji i Zarz¹dzania) na naukê obowi¹zkowego jêzyka obcego przeznacza siê szeœæ godzin tygodniowo. W Wy¿szej Szkole Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa, Wy¿szej Szkole Hotelarstwa i Gastronomii oraz Wy¿szej Szkole Handlu i Us³ug przydzia³ ten wynosi cztery godziny tygodniowo, a w Wy¿szej Szkole Biznesu w Pile – trzy godziny tygodniowo. Najrzadszy kontakt z jêzykiem obcym maj¹ studenci Wy¿szej Szko³y Sztuki Stosowanej, Wy¿szej Szko³y Umiejêtnoœci Spo³ecznych oraz Wy¿szej Szko³y Zarz¹dzania i Marketingu w Lesznie – jedynie dwie godziny tygodniowo. Informator Wy¿szej Szko³y Biznesu w Gorzowie Wlkp podaje globaln¹ liczbê godzin przeznaczon¹ na lektorat jêzyka obcego. Wynosi ona 400 godzin dla jêzyka pierwszego i 120 godzin dla jêzyka drugiego. × Zaliczenie czy egzamin? O randze przedmiotu w ogólnej strukturze programu studiów œwiadczy nie tylko ³¹czna liczba godzin przeznaczona na jego opanowanie, lecz tak¿e okolicznoœæ, czy dany przedmiot koñczy siê egzaminem, czy tylko zaliczeniem. Pod tym wzglêdem spoœród rozpatrywanych przez nas szkó³ najlepiej prezentuje siê Wy¿sza Szko³a Bankowa, w której studenci zdaj¹ ustny i pisemny egzamin z jêzyka obcego dwukrotnie: w po³owie studiów oraz na ich zakoñczenie. W piêciu dalszych uczelniach (Wy¿szej Szkole Zarz¹dzania i Bankowoœci, Wy¿szej Szkole Komunikacji i Zarz¹dzania, Wy¿szej Szkole Umiejêtnoœci Spo³ecznych, Wy¿szej Szkole Biznesu w Pile oraz Wy¿szej Szkole Zarz¹dzania i Marketingu w Lesznie) jednym z warunków otrzymania dyplomu jest zdanie koñcowego egzaminu z jêzyka obcego. W pozosta³ych uczelniach wymagane jest jedynie zaliczenie.

37

Ö

Nauczanie języka obcego w trybie fakultatywnym

Zdecydowana wiêkszoœæ (osiem) wielkopolskich prywatnych szkó³ wy¿szych stwarza swoim studentom mo¿liwoœæ opanowania drugiego (a w przypadku Wy¿szej Szko³y Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu oraz Wy¿szej Szko³y Biznesu w Pile – trzeciego) jêzyka obcego na zasadzie dobrowolnoœci, w postaci dodatkowego, odp³atnego kursu jêzyka obcego. Na ogó³ s¹ to angielski i niemiecki jako jêzyk drugi, jêzyki romañskie (francuski, w³oski i hiszpañski) oraz rosyjski. W tym kontekœcie na osobn¹ wzmiankê zas³uguje Wy¿sza Szko³a Hotelarstwa i Gastronomii, która oprócz wspomnianych jêzyków oferuje tak¿e naukê jêzyka fiñskiego, japoñskiego, a nawet – migowego (!).

Ö

Inne formy kształcenia językowego

Wœród wielkopolskich uczelni niepañstwowych kilka z nich, a zw³aszcza Wy¿sza Szko³a Zarz¹dzania i Bankowoœci i Wy¿sza Szko³a Bankowa, oferuje swoim studentom doœæ szeroki wachlarz innych form podnoszenia kwalifikacji jêzykowych. Jedn¹ z ,,wizytówek’’ Wy¿szej Szko³y Zarz¹dzania i Bankowoœci w Poznaniu s¹ kursy jêzyka specjalistycznego, w tym przede wszystkim intensywny kurs jêzyka angielskiego (12 godzin tygodniowo) ,,Business English Certificate Program’’. Kurs ten, w którym uczestnicz¹ wyselekcjonowani studenci z grup najbardziej zaawansowanych, rozpoczyna siê na drugim roku studiów i trwa cztery semestry (semestry 3-6). Przygotowuje on uczestników, oprócz nauki Business English, do zdania miêdzynarodowego egzaminu TOEFL. Poza tym, na lektoratach jêzyka niemieckiego oraz w ramach specjalnych, odp³atnych kursów studenci najbardziej zaawansowani jêzykowo przygotowywani s¹ do zdania dwóch miêdzynarodowych egzaminów: Zertifikat Deutsch als Fremdsprache oraz – jeszcze bardziej cenionego – Zertifikat Deutsch für den Beruf przed komisj¹ Goethe-Institut. Okazjonalnie organizowane s¹ wyk³ady w jêzyku obcym (angielskim lub niemieckim)

oraz warsztaty i seminaria dotycz¹ce tematyki ekonomicznej, prowadzone przez wyk³adowców native speakerów. Wœród nich na osobn¹ wzmiankê zas³uguj¹ warsztaty jêzykowe, prowadzone corocznie na prze³omie maja i czerwca przez studentów z Alverno College z Milwaukee (USA), wspó³pracuj¹cego z poznañsk¹ uczelni¹. W Wy¿szej Szkole Bankowej oprócz kursu podstawowego program jêzyków obcych przewiduje równie¿ naukê specjalistycznego s³ownictwa ekonomicznego, handlowego i finansowego w wymiarze 180 godzin. Poza tym, osoby dobrze znaj¹ce jêzyk mog¹ wzi¹æ udzia³ w praktykach i seminariach zagranicznych, odbywaj¹cych siê w ramach wspó³pracy uczelni z oœrodkami zagranicznymi. Podczas studiów istnieje tak¿e mo¿liwoœæ zdania miêdzynarodowych egzaminów Cambridge First Certificate oraz Zertifikat Deutsch als Fremdsprache. Od kilku lat uczelnia dysponuje równie¿ Oœrodkiem Kszta³cenia i Sta¿y Europejskich w Krefeld (Niemcy), w którym odbywaj¹ siê praktyki dla studentów Wy¿szej Szkoly Bankowej, po³¹czone z zajêciami jêzykowymi. Szansê zdania egzaminów Cambridge First Certificate oraz Deutsch als Fremdsprache stwarza swoim studentom tak¿e Wy¿sza Szko³a Umiejêtnoœci Spo³ecznych i Wy¿sza Szko³a Komunikacji i Zarz¹dzania. W tej ostatniej wprowadzono poza tym nauczanie na odleg³oœæ (distance learning). Studenci znajduj¹cy siê w Poznaniu wys³uchuj¹ wyk³adu w jêzyku angielskim, prowadzonego z Londynu przez specjalistê z zakresu ekonomii (tu: profesora z University of London) za poœrednictwem ³¹cz satelitarnych lub ³¹cz telefonicznych sprzê¿onych z komputerem.

Ö

Podsumowanie

W jedenastu wielkopolskich niepañstwowych wy¿szych uczelniach, w tym oœmiu poznañskich, jêzyk obcy jest nauczany w trybie obowi¹zkowym na studiach dziennych i zaocznych, a w piêciu z nich – tak¿e na studiach wieczorowych. W dwóch szko³ach (Wy¿szej Szkole Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu oraz Wy¿szej Szkole Biznesu w Pile) nauczane s¹ obowi¹zkowo dwa jêzyki obce: angielski i niemiecki. W pozosta³ych uczelniach studenci

38

musz¹ zaliczyæ w formie lektoratu jeden jêzyk obcy (do wyboru). Czas trwania nauki obowi¹zkowego jêzyka obcego jest w wiêkszoœci omawianych uczelni jednakowy i wynosi trzy lata (6 semestrów lub 9 trymestrów). W Wy¿szej Szkole Zarz¹dzania i Bankowoœci mo¿e on byæ wyd³u¿ony (dla zainteresowanych studentów) do dziewiêciu semestrów, zaœ w Wy¿szej Szkole Biznesu w Pile trwa jedynie cztery semestry. Intensywnoœæ nauczania obowi¹zkowego jêzyka obcego na studiach dziennych jest bardzo zró¿nicowana – od oœmiu godzin tygodniowo w Wy¿szej Szkole Bankowej do dwóch godzin tygodniowo w Wy¿szej Szkole Umiejêtnoœci Spo³ecznych, Wy¿szej Szkole Sztuki Stosowa-

nej oraz Wy¿szej Szkole Zarz¹dzania i Marketingu w Lesznie. W szeœciu spoœród jedenastu omawianych szkó³ obowi¹zkowy kurs jêzyka obcego koñczy siê egzaminem, zaœ w pozosta³ych piêciu – zaliczeniem. Zdecydowana wiêkszoœæ wielkopolskich prywatnych szkó³ wy¿szych stwarza swoim s³uchaczom mo¿liwoœæ opanowania dalszego (drugiego lub trzeciego) jêzyka obcego w trybie fakultatywnym za dodatkow¹ op³at¹, natomiast dwie spoœród nich (Wy¿sza Szko³a Zarz¹dzania i Bankowoœci i Wy¿sza Szko³a Bankowa) oferuj¹ swoim studentom szerok¹ gamê innych, w tym tak¿e ,,pozalektoratowych’’ form doskonalenia znajomoœci jêzyków obcych. (lipiec 1998)

Iwona Strachanowska1) Bydgoszcz

Motywy wyboru studiów neofilologicznych w UMK i WSP

Ö

Wstęp

Od ponad dziesiêciu lat daje siê zaobserwowaæ tendencjê do zwiêkszonego zainteresowania nauk¹ jêzyków obcych przez m³odzie¿, co zaowocowa³o m.in. du¿¹ popularnoœci¹ kierunków studiów takich jak filologia angielska czy germañska. Pracuj¹c od wielu lat ze studentami stacjonarnymi i zaocznymi kilku kierunków neofilologicznych w bydgoskiej WSP, zauwa¿y³am zmieniaj¹ce siê motywy podejmowania studiów. Zaciekawi³ mnie ten problem i postanowi³am porównaæ swoje spostrze¿enia z wynikami dociekañ empirycznych. Badania, które przeprowadzi³am metod¹ sonda¿u diagnostycznego, dotykaj¹ proble1)

matyki: przeddecyzyjnej studentów oraz poziomu ich motywacji, a tak¿e po czêœci typologii zainteresowañ, które przywiod³y ich na pierwszy rok studiów neofilologicznych oraz poziomu samooceny w pierwszym okresie studiów. Próbkê wylosowan¹ w 1997 roku do badañ stanowili studenci: filologii rosyjskiej, angielskiej i germañskiej w UMK2) w Toruniu oraz w WSP3) w Bydgoszczy. Badania prowadzono przy pomocy doboru losowego i warstwowego na studiach stacjonarnych oraz zaocznych, sonduj¹c opinie 10% populacji studiuj¹cej na pierwszym roku studiów wymienionych kierunków. Okres badañ pilota¿owych obj¹³ swoim zasiêgiem semestr letni 1997 roku. Badania zakrojone by³y w cyklu dwuletnim i przewidywa³y w terminarzu na rok akademicki 1997 98:

Autorka jest adiunktem na Wydziale Pedagogiki i Psychologii w Zak³adzie Pedagogicznego Kszta³cenia Nauczycieli Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego. 2) Pragnê z³o¿yæ serdeczne podziêkowania panu prof. dr hab. S. Grzybowskiemu za umo¿liwienie badañ na kierunku filologii rosyjskiej w UMK w Toruniu, panu dr M. Cieszkowskiemu za pomoc w badaniach na kierunku filologii germañskiej w UMK w Toruniu oraz pani mgr Annie Leœkiewicz za organizacjê badañ na kierunku filologii angielskiej w UMK w Toruniu. 3) Dziêkujê wszystkim pracownikom naukowo-dydaktycznym Wydzia³u Humanistycznego WSP, którzy wziêli czynny udzia³ w badaniach.

39

filologia germañska i angielska – studia zaoczne).01. Ö sugestie nauczycieli. któr¹ mo¿na interpretowaæ iloœciowo na skali szacunkowej. a rozumienie tego zjawiska oraz jego interpretacja znaczeniowa jest w literaturze psychopedagogicznej bardzo bogata.). 4. g³ównie u studentów studiów zaocznych). 3. Ö 40 . którym towarzyszy zani¿ona samoocena). . Ö Motywy wyboru kierunku studiów Motywacja w podjêtych przeze mnie badaniach spe³nia³a rolê zmiennej. chêæ poznania kultury innego narodu. Ö wybór ze wzglêdu na ³atwoœæ dostania siê na studia (niska liczba kandydatów na jedno miejsce. 2. Ö przed³u¿enie okresu m³odzieñczego. Dla ka¿dego deklarowanego motywu wyboru kierunku studiów obliczono χ2 i C Pearsona. nacisk wspó³pracowników – prze¿ywane frustracje w œrodowisku pracy. chêæ pracy w zawodzie nauczyciela. Ö d¹¿enie do podwy¿szenia statusu spo³ecznego (moda na studiowanie).in.mit’’ o ³atwoœci dostania siê na studia oraz ³atwe egzaminy wstêpne (filologia rosyjska.. Motywów do nauki jest wiele.: Ö zainteresowanie jêzykiem obcym (kultur¹ danego narodu. Ö wykorzystanie do budowy i modernizacji narzêdzi.. Ö chêæ zdobycia dobrze p³atnej i atrakcyjnej pracy (praca poza sfer¹ bud¿etow¹). t³umacza. kolegów. Ö wybór o charakterze oportunistycznym (chêæ podjêcia bardzo ³atwych studiów. Negatywn¹ selekcjê do zawodu nauczyciela jêzyka obcego zaobserwowano na kierunkach zaocznych filologii germañskiej i angielskiej w WSP oraz na studiach stacjonarnych filologii rosyjskiej WSP. zainteresowanie jêzykiem. Ö chêæ unikniêcia statusu bezrobotnego. Ö tradycje kulturowe (dwujêzycznoœæ. chêæ pracy na w³asny rachunek.. 5. kwestionariusza ankiety i wywiadu. krewnych.³atwoœæ’’ zdobycia indeksu w danej uczelni). 6). tendencja do unikania przedmiotów œcis³ych). wybór przez eliminacjê (eliminacja kierunków studiów o profilu nauk œcis³ych). Nie wszystkie deklarowane motywy wykazywa³y stopieñ korelacji na poziomie istotnoœci statystycznej α < 0. Ö informacje na temat atrakcyjnoœci œrodowiska studenckiego (bez wzglêdu na kierunek). Przewa¿aj¹cymi motywami by³y tu motywy drugiego rzêdu: 1) . w równym stopniu) oraz filologii angielskiej w WSP (1). . Ö przeprowadzenie badañ przy u¿yciu rozbudowanych narzêdzi. filologii germañskiej UMK i WSP (1. Kudera) pojedynczych reprezentatywnych dla próbki jednostek. Ö chêæ pracy w zawodzie: nauczyciela jêzyka obcego.Ö ponowienie metody sonda¿u diagnostycznego w roku akademickim 1997 1998 na próbce 680 studentów rozszerzonej o studentów II i III roku studiów stacjonarnych. chêæ zdobycia dobrej pracy. d³ugie wakacje). Ö presja rodziców (oddzia³ywanie osób znacz¹cych). ¿e do motywów badanej kategorii mo¿na zaliczyæ m. tj. mniejszoœæ narodowa. 3.. Tego typu motywy najczêœciej deklarowali studenci studiów stacjonarnych na kierunkach: filologii angielskiej i rosyjskiej UMK w Toruniu (1. Ö losowe badania (kwestionariuszami zainteresowañ – Stronga.mit’’ o osi¹gniêciu dyplomu bez pracy i wysi³ku). Ö przymus zawodowy (zagro¿enie rotacj¹ z pracy. podwy¿szenie statusu spo³ecznego. 6. II i III-rzêdu. S¹dzê. Do motywów pierwszego rzêdu zaliczono: 1. pozorna . Ö tradycje rodzinne (zawodowe).korzenie’’ rodziny siêgaj¹ce kulturowo innej nacji ni¿ polska). badaj¹c stopieñ korelacji wystêpuj¹cy pomiêdzy zmiennymi demograficznymi a poziomem motywów: I. Ö opublikowanie wyników badañ w postaci doniesienia – artyku³u oraz fragmentu publikacji zwartej. 2. nacisk prze³o¿onych. Ö chêæ emigracji do innego kraju. Ö wybór przez negatywn¹ selekcjê (krótki wymiar czasu pracy w szkole. Ö brak satysfakcji z pracy zawodowej (chêæ zmiany zawodu. wyników zebranych badañ pilota¿owych z roku akademickiego 1996 97. Ö chêæ unikniêcia s³u¿by wojskowej. Ö wymogi egzaminacyjne (rodzaj przedmiotów wymaganych podczas egzaminu wstêpnego. 4. literatur¹ itp.

41. w niewielkim stopniu ró¿nili siê od swoich rówieœników stu- 41 . Motywy intelektualne mê¿czyzn plasuj¹ siê na poziomie nik³ym i osi¹gaj¹ wartoœæ Cm = 0. 5) wp³yw nauczycieli jêzyków obcych. opini¹ rodziców. zainteresowaniem jêzykiem angielskim i kultur¹ krajów anglojêzycznych. a tak¿e o œrednim nasileniu – podwy¿szenie statusu spo³ecznego w œrodowisku lokalnym lub rodzinie. Dokonuj¹c samooceny studenci byli samokrytyczni. Studenci kierunku filologii rosyjskiej WSP deklarowali wymienione motywy drugiego rzêdu w kolejnoœci: 1. tj. ze wzglêdu na wp³yw p³ci (kobiety) i pochodzenia spo³ecznego (inteligenckie) oraz chêæ pracy na w³asny rachunek – poza sfer¹ bud¿etow¹. Nie odczuwali kompleksów. Studenci scharakteryzowani na podstawie u¿ywanych przez nich czasowników deklaratywnych i czynnoœciowych (nie pos³ugiwali siê czasownikami statycznymi).s³abo’’ wyst¹pi³ ten sam motyw podejmowania studiów na filologii angielskiej z pochodzeniem spo³ecznym studentów (C = 0.050. charakteryzowa³ siê wartoœciami korelacji miêdzyzmiennowych plasuj¹cych siê na poziomach ni¿szych C = 0. 4.26). Studentów UMK cechowa³y w równym stopniu bardzo wysokie niemal pe³ne (C = 0.050). Z jednej strony dostrzegali u siebie takie cechy.in. filologii germañskiej i angielskiej odnotowano motywy drugiego rzêdu preferowane w kolejnoœci: 1.2) d³ugie wakacje w zawodzie nauczycielskim i ³atwoœæ zdobycia zawodu. Zaobserwowa³am ponadto minimalnie wy¿szy poziom motywacji do studiowania na tym kierunku mê¿czyzn. ¿e studenci I roku filologii angielskiej UMK w Toruniu œwiadomie decydowali siê na studia filologiczne kieruj¹c siê m. 2.97.. wytrwa³oœæ. 4) fakt. upór. ni¿ u pozosta³ych grup spo³ecznych studentów. Na podstawie analizy jakoœciowo-iloœciowej materia³u zgromadzonego przy pomocy kwestionariusza wywiadu i kwestionariusza ankiety oraz analizy dyskursu metod¹ APD. Ö brak satysfakcji z pracy zawodowej. Na kierunku filologii angielskiej UMK odnotowa³am wp³yw badanych cech demograficznych na motywy podejmowania studiów na omawianym kierunku. si³ê psychiczn¹.97) motywy poznawcze.: zainteresowanie jêzykiem. mimo i¿ jest to grupa mniejsza liczebnie od kobiet. Kierunek filologii germañskiej UMK w Toruniu cechowa³y motywy o sile zwi¹zku osi¹gaj¹cym wartoœci: C = 0. jak np. oraz dodatkowo takie.: presti¿em uczelni. obcowaniem z muzyk¹ i sztuk¹ filmow¹ krajów anglojêzycznych. wiedzieli. ale równie czêsto przyznawali siê do braku wiary w siebie. (dla studentów zaocznych filologii angielskiej w WSP). Na kierunkach studiów zaocznych WSP. czego chc¹ i konsekwentnie d¹¿yli do wyznaczonego celu. W obu uczelniach nie zaobserwowa³am negatywnej selekcji i wyborów oportunistycznych. 3) krótki wymiar pracy nauczyciela. na poziomie plasuj¹cym siê dla: C = 0. które by³y specyficzne dla badanego kierunku. 4. œmia³o patrzyli w przysz³oœæ. np. W charakteryzowanej próbce przewa¿a³y jako pierwszorzêdne motywy oceniane (w 5-stopniowej skali motywacji) jako bardzo silne – zainteresowanie jêzykiem oraz kultur¹. Ö chêæ emigracji. Ci sami studenci w motywach trzeciego rzêdu deklarowali: Ö chêæ unikniêcia bezrobocia (filologia germañska i angielska – studia zaoczne WSP). 5. dla studentów zaocznych filologii germañskiej WSP. Ten sam kierunek studiów na WSP w Bydgoszczy. plasuj¹cej siê na poziomie nik³ym. jak: ambicja. i¿ respondenci nie dostali siê uprzednio na inny kierunek studiów. Ö ucieczka przed s³u¿b¹ wojskow¹. Przeciêtna miara si³y zwi¹zku zaznaczy³a siê w badaniach nad deklaracjami motywów poznawczych przez kobiety wybieraj¹ce kierunek studiów. Ö podniesienie presti¿u w œrodowisku lokalnym i w rodzinie (filologia rosyjska WSP). otwartoœæ. Zainteresowania badanych respondentów ujawni³y tendencjê utrzymuj¹c¹ siê od okresu szko³y ponadpodstawowej zwi¹zan¹ z czytelnictwem literatury polskiej i anglojêzycznej. W WSP zarysowa³a siê tendencja do czêstszej reprezentacji osób z pochodzeniem inteligenckim o nieco wy¿szym poziomie motywacji intelektualnej (C i = 0. mo¿na wnioskowaæ. 3. Ö przymus zawodowy. w³asnymi zdolnoœciami lingwistycznymi oraz sprecyzowanymi planami pracy na przysz³oœæ. motyw z grupy zawodowych – praktycznych. W stopniu skorelowanym .: (dla studentów zaocznych filologii germañskiej WSP) Ö tradycje kulturowe (jêzykowe).077. racjonalizm.

mo¿na z ostro¿noœci¹ wnioskowaæ o du¿ym stopniu deklaratywnoœci motywów pierwszego rzêdu przez badanych studentów. Na drodze analizy iloœciowo-jakoœciowej danych. ambicyjne..) 42 ..przyszłość wiążą z nową ojczyzną. Frankfurtu i innych miast w Niemczech. platoniczna mi³oœæ (filologia rosyjska). Ich poziom motywacji poznawczych skorelowany by³ z cechami demograficznymi na poziomie bardzo wysokim i przyjmowa³ wartoœæ C = 0. co wbrew oczekiwaniom znalaz³o potwierdzenie w badanym poziomie si³y zwi¹zku miêdzy zmiennymi demograficznymi i motywacj¹ (C = 0. zamieszka³ej w Monachium (czerwiec 1997 r.. osoby . Nie s¹ porównywalne z tym. Mieli podobne zainteresowania oraz zbli¿on¹ samoocenê. opinie rodziców.57) korelacjê miêdzy wyborem kierunku studiów ze wzglêdu na cechy poznawcze motywów a pochodzeniem robotniczym oraz bardzo wysok¹ si³ê badanego zwi¹zku miêdzy pochodzeniem inteligenckim a motywami poznawczymi wyboru studiów. Berlina. (kwiecieñ 1999) fragment wypowiedzi studentki I roku studiów zaocznych w WSP filologii germañskiej. Na procesy przeddecyzyjne i decyzyjne bêd¹ mia³y w najbli¿szym okresie wp³yw zarówno w³asne zainteresowania m³odzie¿y. i¿ s³uchaczami studiów zaocznych WSP na kierunku filologii germañskiej by³y m. ¿e badania by³y kontynuowane w roku akademickim 1997/98 na kierunkach neofilologicznych UMK i WSP rozszerzonych o lingwistykê stosowan¹ z jêzykami niemieckim i angielskim (w Bydgoszczy). a . Ö chêæ emigracji (filologia germañska. zawodowo-praktyczne. U studentów WSP odnotowano wysok¹ (C = 0.in. Ö Wnioski W krótkim doniesieniu z badañ pilota¿owych i w³aœciwych objêtych grantem Rektora WSP z 1997 i 1998 roku podjê³am próbê przedstawienia wstêpnych wyników sonda¿u diagnostycznego.) wspólna Europa gwarantuje im obustronne uznawanie dyplomów i niższe koszty nauki w Polsce’’4). którzy akcentowali w pytaniach otwartych inne typy motywów.71.. Respondenci z toruñskiego uniwersytetu byli bardziej samodzielni w podejmowaniu decyzji. W obu przypadkach studentów UMK i WSP nie wyst¹pi³ negatywny dobór na filologiê angielsk¹. którzy bardzo ró¿nili siê w procesach samooceny i decyzyjnym od charakteryzowanych kolegów. Zaakcentujê jedynie zaskakuj¹cy fakt. co deklaruj¹ studenci stacjonarni.moda’’ na jêzyk angielski. które nie znajduj¹ na wszystkich kierunkach potwierdzenia w stopniu i sile korelacji miêdzyzmiennowej. 4) Z uwagi na ograniczone ramy publikacji.(. Jak¿e odmienne to grupy motywów.74).: Ö tradycje kulturowe. Nie trudno siê domyœleæ. ¿e . pewniejsi siebie. filologia angielska). Obraz poziomu motywacji do studiów ulega sta³ym przeobra¿eniom wœród m³odego pokolenia. Studenci zamieszkali na sta³e lub tymczasowo w Niemczech podkreœlali. nie przedstawiam cytatów z wypowiedzi ankietowanych studentów. które s¹ wynikiem wypowiedzi respondentów wype³niaj¹cych ankietê z inwentarzem motywów oraz udzielaj¹cych wywiadu. co zmieniaj¹ce siê uwarunkowania spo³eczno-polityczne w jednocz¹cej siê Europie.diuj¹cych w WSP w Bydgoszczy. Podobnymi motywami kierowali siê studenci WSP. Wœród tej próbki studentów przewa¿a³y motywy: poznawcze i spo³eczno-kulturowe. Ten sam poziom si³y zwi¹zku osi¹gniêto ze wzglêdu na cechê demograficzn¹ p³ci – z najwy¿szym poziomem wyników dla kobiet studiuj¹cych w WSP.. nowe rynki pracy i zapotrzebowanie na wysoko wykwalifikowanych pracowników w naszym kraju. bilingwalizm (filologia germañska). znacznie odwa¿niej i konkretniej wyra¿aj¹cy swoje plany na przysz³oœæ. Hamburga.doje¿d¿aj¹ce’’ na zajêcia z: Monachium. akcentuj¹c bardzo silne zainteresowanie kultur¹ i jêzykiem angielskim. Utrzymuje siê . a komisje rekrutacyjne prze¿ywaj¹ ka¿dego roku oblê¿enie do 10 kandydatów na jedno miejsce. Nie zamieszczam równie¿ wyników badañ studentów studiów zaocznych. jêzykowe w rodzinie np. jak np. np. Ö wp³yw nauczycieli..

czêœæ – tak¿e uczy³a siê rosyjskiego. ¿e ten okres szkolny œwietnie sprzyja uczeniu siê jêzyków obcych. W P³ocku zbyt ma³a liczba uczniów wyrazi³a zainteresowanie tym projektem lub – po prostu – wiêcej takich uczniów nie by³o. ¿e jêzyki jako takie bêd¹ celem ostatecznym ich zawodowych umiejêtnoœci.Roman Gąsecki1) Płock Sukces czy porażka? Raport po zamknięciu szkolnego programu autorskiego . niemieckim i rosyjskim Ö Wstęp Ka¿dy rodzic chcia³by. bez uszczerbku dla zawartoœci programowej innych przedmiotów. Projekt nazwano umownie . ¿e kluczem do sukcesu opanowania p³ynnej znajomoœci trzech jêzyków obcych przed ukoñczeniem szko³y jest ich kontynuacja po trzyletniej wstêpnej nauce w szkole podstawowej. Czy przeciêtna szko³a ma mo¿liwoœci i ambicje. ¿e bez dobrej znajomoœci jêzyka angielskiego nie znajdzie zatrudnienia ¿aden absolwent wy¿szej uczelni. dyplomatów czy biznesmenów mieliby w przysz³oœci bez trudu móc pos³ugiwaæ siê tymi najwa¿niejszymi jêzykami europejskimi bez pomocy t³umaczy. którzy uczyli siê wczeœniej trzech jêzyków. Projekt zak³ada³. niezale¿nie od kwalifikacji kierunkowych w swojej dziedzinie. Próba sprostania takiemu wyzwaniu towarzyszy³a konstruowaniu szkolnego programu autorskiego przed paru laty w Liceum Ogólnokszta³c¹cym im. ale ilu i w jakim zakresie? Dzisiaj mówi siê powszechnie. A wielu pracodawców oczekuje znajomoœci dwóch jêzyków obcych. Jednym z wa¿nych i oczekiwanych elementów programu nauki szkolnej s¹ jêzyki obce. Autor jest nauczycielem jêzyka angielskiego w Liceum Ogólnokszta³c¹cym im. ¿e wszyscy kandydaci uczyli siê jêzyka angielskiego od co najmniej trzech lat. a jeszcze póŸniej zdobyli satysfakcjonuj¹c¹ pracê. oraz umiejêtnoœci interakcji. Absolwenci tej klasy. okaza³o siê idealistyczne. Nie zak³adano natomiast. Rozmowa wstêpna. niemieckiego i rosyjskiego. Niestety. i w mniejszym stopniu – znajomoœci struktur gramatycznych. Zatem uczyæ. w której zak³adano kontynuowanie nauczania trzech jêzyków obcych: angielskiego.Warsztaty językowe’’ w klasie o profilu podstawowym z trzema językami obcymi: angielskim. ¿e nie ka¿de liceum mo¿e tak¹ ofertê zapewniæ. ¿e uda siê zgromadziæ ca³¹ klasê uczniów. wybieraj¹c dla siebie kariery ekonomistów. W³adys³awa Jagie³³y w P³ocku i wyk³adowc¹ na Wydziale Budownictwa Mechaniki i Petrochemii Politechniki Warszawskiej w P³ocku.. a czêœæ – niemieckiego. za³o¿enie. wiadomo z obserwacji. lekarzy. niemiecki i rosyjski. 43 . Od kandydatów do tej klasy oczekiwano dobrego rozumienia ze s³uchu. uczonych na poziomie profilu podstawowego. ¿e ta grupa m³odzie¿y w trakcie nauki w liceum przygotuje siê doskonale do podjêcia studiów na dowolnie wybranym kierunku oraz zdo³a w tym czasie opanowaæ p³ynnie trzy jêzyki obce: angielski. by takie oczekiwania spe³niæ? Choæ dla rodzica i ucznia wydaj¹ siê czymœ naturalnym. ujawni³a. aby w liceum jego syn lub córka zdobyli jak najwiêcej przydatnej wiedzy i mogli w przysz³oœci sprostaæ rywalizacji o indeks renomowanej wy¿szej uczelni. 1) Przyjêto za³o¿enie.Warsztaty jêzykowe’’.. W³adys³awa Jagie³³y w P³ocku (LWJ). jeszcze przed egzaminem. Ö Cel Ö Historia W roku szkolnym 1994/95 LWJ otworzy³o klasê (IF). bankowców. Wiadomo ka¿demu.

mówienie. z czego 35 uczy³o siê jêzyka angielskiego. poniewa¿ jego standard jest taki sam na ca³ym œwiecie. na przyk³ad. mo¿na pokazaæ kierunek. do egzaminu przyst¹pi³o 16 uczniów. rozumienie ze s³uchu i czytanie ze zrozumieniem. Istotnie. by ostatecznie doprowadziæ uczniów do poziomu p³ynnoœci w ich pos³ugiwaniu siê. z czego 15 zda³o. zatem ostatecznie egzamin zda³o 82% uczniów. Ten egzamin jest sprawdzianem umiejêtnoœci jêzykowych na poziomie œrednim we wszystkich jego aspektach: cztery sprawnoœci – pisanie. rosyjskiego i niemieckiego (Wykres 1). Ten kierunek pracy by³ zreszt¹ zbie¿ny z aktualnymi wymaganiami do 44 . zwiêkszaj¹c go w latach nastêpnych. W trakcie czteroletniej nauki w liceum zaplanowano stopniowe intensyfikowanie nauczania jêzyków (Tabela 1). w jakim zmierza³ projekt. w grudniu 1997 r. Zgodnie z projektem zak³adano. informatyki uczono w jêzyku angielskim. 21 uczy³o siê angielskiego i rosyjskiego i tylko 15 uczy³o siê jêzyków angielskiego. ∗ do wyboru przez ucznia naturalnym œrodowisku i odpowiednio motywowa³a uczniów do pracy. W klasie drugiej uczniom zaoferowano zajêcia w zakresie lektury czasopisma anglojêzycznego pod kierunkiem native speakera. struktury gramatyczne i s³ownictwo. rosyjski j. jêzyka niemieckiego uczy³ rodowity Niemiec wespó³ z nauczycielem polskim. Poniewa¿ 3 uczniów zda³o egzamin FCE ju¿ w sesjach wczeœniejszych. rozpoczynaj¹c jednak¿e od wymiaru podstawowego. poniewa¿ trzeba by³o ich dzieliæ na grupy pod k¹tem znajomoœci jêzyka rosyjskiego i pod k¹tem znajomoœci jêzyka niemieckiego. Certyfikat zdanego egzaminu FCE jest obiektywnym potwierdzeniem opanowania tych sprawnoœci i wiedzy jêzykowej. tak by uczyæ siê jedynie dwóch jêzyków obcych: angielski + rosyjski (6) lub angielski + niemiecki (16). Wykres 1: Uczniowie klasy IF wg kryterium językowego Taki podzia³ wœród uczniów bardzo skomplikowa³ u³o¿enie planu dla tej klasy. W klasie pierwszej. Zasadniczym celem by³o doprowadzenie uczniów do egzaminu First Certificate in English (FCE). angielski j. Po dwóch latach pracy uda³o siê w znacznym stopniu zniwelowaæ ró¿nice w znajomoœci jêzyka niemieckiego (dwie uczennice najbardziej zaawansowane uzyska³y zgodê na kontynuowanie nauki w trybie indywidualnym). Wiele uwagi przywi¹zywano do tego. i ostatecznie w klasie trzeciej punktem wyjœcia do podzia³u na grupy by³ tylko jêzyk rosyjski (19:13). którego uczniowie uczyli siê najd³u¿ej. ¿e do egzaminu przyst¹pi wiêkszoœæ uczniów w klasie czwartej. niemiecki 3 2 3 Klasa II 4 3 3 Klasa III 4 3 4 Klasa IV 4 (4)∗ (4)∗ godzin ogó³em 520 290 (400) 370 (480) W wyniku ostatecznej kwalifikacji po egzaminie wstêpnym do klasy IF przyjêto 35 uczniów.Ö Realizacja Tabela 1: Przydział godzin języków obcych w poszczególnych latach Klasa I j. W klasie czwartej uczniowie dokonali wyboru miêdzy jêzykiem rosyjskim a jêzykiem niemieckim. aby nauka jêzyków obcych przebiega³a w miarê Ö Język angielski jako priorytet Na przyk³adzie jêzyka angielskiego.

¿e klasa bêdzie uczestniczyæ w programie kulturowo-szkoleniowym na zamkniêcie 3 semestru nauki. tj. Projekt by³ napisany z myœl¹ o uczniach i im mia³ s³u¿yæ. który uda³o siê zrealizowaæ prawie w stu procentach. ¿eby klasa odby³a podró¿e do Wielkiej Brytanii (w klasie drugiej). Mo¿na to t³umaczyæ ogóln¹ niechêci¹ klasy do systematycznego uczenia siê i regularnego uczestniczenia w lekcjach. neguj¹ca wszelkie propozycje i ogólnie pasywna. Ustnie zdecydowa³o siê zdawaæ jêzyk angielski 100% uczniów. chemii. i co nie jest te¿ bez znaczenia. fizyki. przede wszystkim ze wzglêdu na k³opoty zwi¹zane z jêzykami obcymi. Pierwszy wybór pad³ na Wielk¹ Brytaniê. jakie perspektywy dawa³o im uczenie siê w tej klasie. by³a wymiana do Darmstadt/Niemcy przez dwa kolejne lata. Analizuj¹c wyniki uzyskane na koniec ka¿dego roku nauki. Ö Potknięcia lepiej i przewidywa³. Niestety. da³ im pierwszy formalny certyfikat stwierdzaj¹cy poziom ich umiejêtnoœci w zakresie jêzyka angielskiego. Jedynym d³u¿szym wyjazdem zagranicznym. na dok³adkê obcokrajowcami. ale stanowi³ dla nich doskona³y pierwszy egzamin publiczny przed obcymi egzaminatorami. Ö Wiêkszoœæ uczniów zdawa³a sobie sprawê z tego. uczyli siê zawsze o cztery godziny tygodniowo wiêcej. wypracowanie domowe itp. Czêsto podjêcie istotniejszych decyzji zale¿a³o od zdania samych uczniów i ich rodziców. Dowodem na to mo¿e byæ fakt. ¿e jedynie jêzyki obce stanowi³y atut klasy. Nale¿y jednak dodaæ. Ambicj¹ szko³y by³o wspomagaæ projekty tej klasy prowadz¹ce do wyjazdów uczniów za granicê. praca klasowa. matematyki. Niektórzy uczniowie opuszczali wybrane lekcje lub ca³e grupy przedmiotów. zakwaterowaniem. co zapewni³o im jednoczeœnie w³aœciwe przygotowanie siê do matury. do Niemiec (w klasie trzeciej) i do Rosji (w klasie czwartej). Ö Uczniowie w tej klasie byli bardziej przeci¹¿eni nauk¹ ni¿ uczniowie w innych klasach na tym samym poziomie. wraz z wy¿ywieniem. ¿e ten program by³ w powa¿nej czêœci dofinansowany przez Biuro Polsko-Niemieckiej Wspó³pracy M³odzie¿y. koszt programu 2-tygodniowego pobytu w szkole w Brighton. ¿e kandydatów dobrano bardzo starannie. które ich zdaniem by³y nieciekawe lub niewygodne ze wzglêdu na stawiane przez nauczyciela wymagania. Dwa lata wczeœniej jedna trzecia uczniów przyst¹pi³a do egzaminu Preliminary English Test (PET). Zdecydowanie najs³absze wyniki uczniowie uzyskiwali z przedmiotów wymagaj¹cych nauki pamiêciowej lub pojêciowej: biologii.pisemnego egzaminu dojrza³oœci z jêzyka angielskiego. Na ogó³ uczniowie osi¹gali wysokie oceny i obserwowa³o siê d¹¿enie do wypracowywania dobrych wyników indywidualnych. odpowiednio w klasie drugiej 1995/96 lub trzeciej 1996/97. Ö Obecnoœæ trzech jêzyków obcych w tygodniowym planie zajêæ dawa³a o sobie znaæ w popo³udniowo-wieczornym przygotowywaniu siê do lekcji nazajutrz. który co prawda nie ma tej renomy czy uznania co FCE. Oto kilka uwag o projekcie. Z tego powodu uczniowie czêsto narzekali na nadmiar nauki. a pisemnie 73% klasy. Wszystkie pozosta³e przedmioty pozostawa³y w ich cieniu. 45 . Docelowo planowano. Dla rodziców przeciêtnego ucznia w tej klasie wysi³ek taki okaza³ siê zbyt du¿y i wyjazd nie doszed³ do skutku. mo¿na by³o zauwa¿yæ. wizytami i transportem wyniós³by oko³o 1800 z³otych na jednego ucznia. Problemem by³a tak¿e z³a frekwencja. poniewa¿ ten jêzyk uczniowie znali naj- Ö W oczach wychowawcy Obserwowanie procesu nauczania w tej klasie i zachowañ uczniów przynosi³o nowe doœwiadczenia i niejednokrotnie prowadzi³o do zmiany wczeœniejszych zamierzeñ. Ö Wydawa³o siê. co powodowa³o zniechêcenie do dalszej pracy. kompletny brak czasu w weekendy. choæ zdolna do wysi³ku typu test. W porównaniu z innymi klasami o profilu podstawowym. w styczniu 1996. a mimo to w ci¹gu kolejnych lat nauki odesz³o z klasy 13 uczniów (37%). Klasa by³a postrzegana jako niechêtna do wspó³pracy z nauczycielem na lekcji.

a tak¿e w ca³oœci zostali ków obcych. wyjazdy wakacyjne) lub na uczestniczyli w dodatkowych zajêciach sportopewno przydadz¹ siê bardzo w przysz³oœci (lepwych (p³ywanie i kick-boxing). ponowane uczniom zajêcia. stosunkowo wysoko ocew rajdach pieszych. sz³y ostatecznie tylko od 19 by³ych uczniów. w panelowym spottylko na podstawie perswazji wychowawcy kaniu prezydentów Polski i Niemiec w Darmw sytuacjach. Uczniowie tej klasy (egzamin na studia. (Wykres 2). zytywnie. ¿e uczniowie muukoñczeniu szko³y (lato 1999). Innym elementem tej pracy by³o rozwiniêcie akcji korespondowania z rówieœnikami za granic¹ dziêki wspó³pracy z w³oskim stowarzyszeniem promuj¹cym tê formê wspó³pracy. kiedy niom podstawowych kursów profilu podstawoodeszli od projektu. ¿e program Dla pe³niejszego podsumowania. takie jak: wychowanie w tolerancji i poszanowaniu demokracji. dba³oœæ o rozwój fizyczny. Ö Poza opanowaniem trzech jêzyków obcych w wiêkszoœci absolwentów. Za³o¿eniem przyœwiecaj¹cym powstaniu tej kietê. brali udzia³ sza praca). w rok po klasy by³o przeœwiadczenie. w m³odzie¿owej kon.Wykres 2: Ocena wyniesionych umiejętności Ö Ö 46 . projekt wypad³ raczej poi emocjonalny uczniów. do wszystkich sieli podo³aæ nie tylko standardowym wymagauczniów w tej klasie bez wzglêdu na to. Ponadto. nauczanie ³¹cz¹ce zdobywanie wiedzy na równi z poznawaniem œwiata Plusy pod k¹tem wra¿liwoœci na otaczaj¹ce œrodowisko. Ankiet¹ objêto wiêc 35 wego. To jest ewidentny dowód na to. ale tak¿e opanowaæ rozszerzone umiejêtuczniów z wrzeœnia 1994. psychiczny W ich ocenie. Absolwenci zgadzaj¹ siê. Ogólnie. zycji do kontynuowania nauki w tej klasie. istotne by³y te¿ inne aspekty rozwoju uczniów. ale odpowiedzi przynoœci w zakresie trzech jêzyków obcych. Czêœæ uczniów nie otrzyOcena projektu widziana mywa³a promocji do klasy nastêpnej. gdy dostrze¿ono brak predyspostadt (paŸdziernik 97). która zosta³a wys³ana poczt¹. wielu z nich ju¿ bardzo siê przyda³y. a czêœæ oczyma uczniów podejmowa³a decyzjê o zmianie klasy lub szko³y. Ö Liczba uczniów w klasie systematycznie ulega³a istotnej redukcji. uczestniczyli w wycieczkach niono nabyte umiejêtnoœci w zakresie jêzyjedno. postazaoferowany uczniom w tej klasie stanowi³ dla nowiono zapytaæ samych uczestników projektu nich du¿e wyzwanie i nie ka¿dy móg³ mu podoo ich zdanie. ¿e umiejêtW œcis³ym zwi¹zku z zasadniczym pronoœci w zakresie jêzyków obcych s¹ dzisiaj niegramem szkolnym pozostawa³y zatem inne prozbêdne.ferencji miêdzynarodowej pod auspicjami ONZ ¿e ¿aden uczeñ nie chcia³ opuœciæ tej klasy li w P³ocku (wrzesieñ 97). przedstawiciele klasy brali udzia³ w kilku ponadszkolnych formach integracji i wspó³pracy m³odzie¿y: w miêdzynarodowym programie integracyjnym m³odzie¿y europejskiej w Strasbourgu (maj 96). zw³aszcza jêzyka angielskiego objêci wymian¹ zagraniczn¹ do Darmstadt. W tym celu przygotowano an³aæ.i kilkudniowych.

tym bardziej siê go idealizuje. klasa by³a uparta. przejmowali zas³yszane opinie i z miejsca przekreœlali ucznia (ja ciê usadzê). wywo³ana presj¹ œrodowiska. Zw³aszcza dlatego. brak dofinansowania. wbrew nadrzêdnemu za³o¿eniu. choæ w takich sytuacjach wola³bym wiedzieæ to przed przyst¹pieniem do realizacji projektu.Ö Minusy Ale jest tak¿e wiele minusów.Sami nauczyciele. ile pracy wymaga przygotowanie takiego projektu i jego przeprowadzenie. Czy zatem osi¹gniêcie jest wystarczaj¹ce. a przecie¿ taki du¿y nacisk k³adziono na naukê trzech jêzyków obcych. du¿o indywidualnoœci.. brak œrodków finansowych. że byliście klasą wybraną i nie podlegającą obowiązującym innych normom.Propozycje wychowawcy by³y kosztowne. klasa by³a od pocz¹tku podzielona. niechêæ do projektów by³a przejawem buntu. nauczyciele nie chcieli dostrzec ucznia.’’ Ö . co w konsekwencji powoduje. jêzyki do³o¿one do pe³nego wymiaru tylu innych przedmiotów. doceniæ go.. zajmuje kilka lat. jak by³oby. nie mia³o zamiaru mu siê poddaæ i po maturze ubiega³o siê na kierunki bezpoœrednio zwi¹zane z dalsz¹ nauk¹ jêzyków obcych. ka¿dy chcia³ byæ traktowany specjalnie. a nic tak naprawdê nie robi³. (sierpieñ 2000) 47 . Trzeba jednak pamiêtaæ. Poza tym. a trzeba by³o ograniczyæ wymagania z innych przedmiotów’’. na wykonanie takiego projektu uczniowie musz¹ mieæ du¿o czasu poza lekcjami. dla 1/3 uczniów tej klasy moja praca z nimi wynios³a 7 lat.. albo przynajmniej poleciliby go swoim bliskim (80%). co mog³o stanowiæ przyczyny niepowodzenia.Byliœmy klas¹ bardzo dziwn¹. stąd powody częstych nieporozumień na wielu przedmiotach.. ¿e nie dopuszcza siê ¿adnego wiêkszego niepowodzenia lub prze¿ywa siê je bardziej emocjonalnie. chemia). Co o tym sądzisz? Co na to wpływało? Co wytworzyło taką atmosferę? Dlaczego byłeś/aś tak mało zainteresowany działaniami dla Szkoły? Jak wytłumaczyć jawną niechęć do wielu inicjatyw podejmowanych przez wychowawcę? Wœród odpowiedzi. nie lubiliœmy siê. W przypadku tego projektu. ostatnie pytanie w ankiecie poszukiwa³o u uczestników indywidualnej ewaluacji b³êdu. ¿e to w³aœnie by³o zasadniczym atutem tej klasy: nie pozbawiaæ uczniów mo¿liwoœci wyboru dowolnego kierunku studiów! Wielu uczniów. gdyby by³o inaczej ni¿ by³o.’’ Ö . nat³ok innych zajêæ (biologia. które podaj¹ cenne spostrze¿enia na temat. aby w przysz³oœci anga¿owaæ w podobny projekt kolejn¹ grupê m³odzie¿y? Nigdy nie da siê powiedzieæ. Wielu nauczycieli do dzisiaj sądzi. zarozumialstwo. Oto pytanie: Część zakładanych w projekcie planów nigdy nie została zrealizowana lub musiała ulec modyfikacji z powodu braku woli klasy. Ö ... niechêtna do pracy. nauczyciele czêsto celowo poni¿ali uczniów w naszej klasie. Poniewa¿ wielokrotnie pojawia³y siê nieporozumienia i obopólne rozczarowanie przebiegiem projektu w czasie kolejnych czterech lat. b³êdem by³o sprowadzenie tak wielu uczniów z jednej klasy ze szko³y podstawowej. nie stworzyli atmosfery motywuj¹cej do pracy. Mo¿e wiêc nie by³ to ca³kiem stracony czas. Projekt nie podoba³ siê pod wieloma wzglêdami. albo gorzej.Sam pan sobie by³ winny. Czy staæ mnie na kolejn¹ tak¹ pracê? Nie wiem. Szkoda .Zbyt du¿e obci¹¿enie. Z drugiej jednak strony. mieliœmy powody s¹dziæ. oni sami – w wiêkszoœci – chêtnie powtórzyliby ten trud (70%).. ¿e obejmowa³ wszystkie przedmioty w pe³nym zakresie programowym (profil podstawowy). ¿e jesteœmy lepsi od innych klas. To ogólnie Ÿle wp³ywa na atmosferê w klasie i stresuje wszystkich uczestników projektu. nie nale¿a³oby nigdy wiêcej zabieraæ siê do takiej pracy. przewa¿a³y nastêpuj¹ce: Ö . klasa by³a traktowana jak inne.’’ Ö Ö Co dalej? Czy taki sam lub podobny projekt bêdê prowadzi³ w przysz³oœci? Niewiele osób spoza krêgu zawodowego mo¿e oceniæ. Gdyby tylko polegaæ na krytycznych opiniach m³odzie¿y. ma³o zgrana. Im wiêcej wk³ada siê zaanga¿owania w tego typu projekt.’’ .

choæ wiem. wp³ywa bezpoœrednio na efekty nauczania. nudnym powtarzaniem podanego wzorca. Jak je wiêc zainteresowaæ? Zauwa¿y³am. Pamiêtaæ tak¿e nale¿y. Motywuj¹co na dzieci dzia³a przygotowywanie nawet d³u¿szych przedstawieñ. wielu nauczycieli pomija æwiczenia prawid³owej wymowy na swoich lekcjach. gdy¿ nie s¹ w stanie skoncentrowaæ swojej uwagi na d³u¿ej. (1993). Ciekawe przyk³ady takich historyjek proponuje ksi¹¿ka Fanfare2) wydawnictwa Oxford University Press. Ciekaw¹ propozycj¹ jest te¿ wy³¹czenie dŸwiêku przy ogl¹daniu wideo i poproszenie dzieci o wymyœlenie i odegranie dialogów. Fanfare I. Stymuluj¹cym æwiczeniem wymowy s¹ krótkie inscenizacje (Kenworthy 1990). III. 2) Wilkes. jakie dawa³o wspólne wymyœlanie opowieœci. Obecnie uczy na Uniwersytecie Jagielloñskim w Krakowie. i¿ nie ma nic gorszego ni¿ nuda na zajêciach z dzieæmi.SZKOŁA PODSTAWOWA. zachowuj¹ siê tak. bajek. Ze wzglêdu na fakt. Po drugie. II. Umo¿liwi to nauczycielowi dostosowanie czasu do w³aœciwoœci uwagi uczniów. W czasie ich przygotowywania w naturalny sposób korygujemy wymowê zarówno pojedynczych dŸwiêków. Najpierw zastanówmy siê nad tym. Wielu uczniom kojarzy siê ono ze ¿mudnym. ¿e dzieci bardzo lubi¹ s³uchaæ opowiadañ. co do tej pory umia³y lub te¿ nie potrafi³y naœladowaæ ¿adnego angielskiego dŸwiêku. Zaobserwowa³am. kaseta z nagranymi dŸwiêkami – odg³osami dnia codziennego czy g³osami przyrody. W zwi¹zku z tym proponujê wprowadzenie bardzo krótkich 3–5 minutowych (maksymalnie 10 min) æwiczeñ wymowy. W czasie mojej praktyki zawodowej zauwa¿y³am pozytywne efekty. Jako nauczycielka jestem zwolenniczk¹ tego pomys³u. GIMNAZJUM Barbara Rudzińska1) Kraków Jak zachęcić dzieci do ćwiczeń wymowy? Ostatnie lata to w Polsce okres du¿ego zainteresowania nauczaniem jêzyków obcych na etapie wczesnoszkolnym. B. T³o opowiadania mo¿e stanowiæ historyjka obrazkowa. co na lekcjach sprawia dzieciom przyjemnoœæ. Oxford: Oxford University Press. w których uzyskuj¹ dobre efekty. Po pierwsze. Je¿eli tylko dzieci zaczynaj¹ siê nudziæ. gdy w opowiadanej historyjce ponownie mog¹ naœladowaæ bohaterów. dzieci potrzebuj¹ czêstych zmian æwiczeñ. W niniejszym artykule pragnê przedstawiæ kilka propozycji. dyftongów jak i intonacji. i¿ s¹ one zafascynowane nowoczesn¹ technik¹. ile przysparza problemów metodycznych. 48 . jakie æwiczenia lubi¹. ¿e wykorzystanie komputera budzi³o ich zainteresowanie. Nale¿y równie¿ pamiêtaæ o pobudzaniu kreatywnoœci i wyobraŸni dzieci. Podczas mojej pedagogicznej praktyki zauwa¿y³am. Ciesz¹ siê. jak bardzo mali uczniowie s¹ zainteresowani æwi1) czeniem. i¿ to. a nastêpnie podporz¹dkujmy temu powszechnie stosowane techniki uczenia wymowy. dzieci potrzebuj¹ zajêæ stymuluj¹cych i ekscytuj¹cych. Czêste – najlepiej ka¿dorazowe – powtarzanie tych æwiczeñ przyniesie oczekiwane rezultaty. Jednym z elementów nauki jêzyka obcego jest æwiczenie wymowy. Przy jego u¿yciu mog³am za- Autorka pracowa³a jako nauczycielka jêzyka angielskiego w szkole podstawowej i w gimnazjum. jak gdyby zapomina³y wszystkiego. które pozwol¹ je urozmaiciæ.

gdy wiêkszoœæ lekcji prowadzona jest w jêzyku angielskim. Jego aprobata stanowi silny czynnik. Pisa³am o tym w artykule Czynniki. Mog³am w ten sposób liczyæ na niezwyk³¹ starannoœæ wypowiedzi. Grammar chants czy te¿ Jazz Chants Fairy Tales. J. Essex: Longman House. która szczególnie sprawdza siê w pracy w m³odszych klasach szko³y podstawowej. które wpływają na wymowę. Zw³aszcza. jak du¿o czasu uczniowie s³uchaj¹ jêzyka obcego. The Practice of English Language Teaching. a tak¿e w wspomnianej ju¿ pozycji Fanfare. Ö æwiczenia: ile usłyszałeś słów? (how many words did you hear?). a g³os komputera ocenia³ poprawnoœæ wypowiedzi (Correct b¹dŸ Try again). Niebagatelne znaczenie na to. 49 . symbolami czy mimik¹. b¹dŸ te¿ zastêpowanie pojedynczych s³ów gestem. Ma³e dzieci szukaj¹ uznania w oczach nauczyciela (Harmer 1991).Jêzyki obce w szkole’’ 6/2000 – numer specjalny Nauczanie wczesnoszkolne. Ciekawym urozmaiceniem przy odtwarzaniu zapamiêtanych wierszyków jest stosowanie opowieœci ruchowej. ¿e moje uwagi pomog¹ innym nauczycielom uatrakcyjniæ æwiczenia wymowy. (1987). Zajêcia bardzo podobaj¹ siê ma³ym uczniom. Interesuj¹ce ich przyk³ady znajdziemy w opublikowanej przez Oxford University Press serii obejmuj¹cej. zw³aszcza. ma prowadzenie lekcji w jêzyku obcym.chêciæ dzieci do – tak czêsto stosowanego w czasie æwiczeñ wymowy – powtarzania s³ów lub ca³ych fraz. (1991). Ö æwiczenia: ile razy to słyszałeś? (how many times did you hear it?). Bibliografia Brzeziñski. ich ucho reaguje na wiêcej d³ugoœci fal dŸwiêkowych. ale tak¿e ich aparat mowy jest bardziej elastyczny (Brzeziñski 1987). Mo¿emy te¿ w formie konkursu wprowadzaæ nastêpuj¹ce zadania (Trim 1965): Ö s³uchanie w celu wyszukania brakuj¹cego s³owa (listening for a specific word). aby j¹ stymulowaæ. Maj¹ bowiem nie tylko wyj¹t3) kowe zdolnoœci intonacyjno-artykulacyjne. Dzieci du¿o lepiej ni¿ doroœli potrafi¹ imitowaæ zarówno pojedyncze dŸwiêki. a mianowicie s³uchania (listening). gdy korzystaj¹c z programu komputerowego Euro Plus nagrywa³am ich wypowiedzi. Jego rolê najpe³niej ilustruje przyk³ad podany przez J. warto równoczeœnie podkreœliæ umiejêtnoœci dzieci do wrêcz idealnego naœladowania podanego wzorca. jak du¿e znaczenie ma s³uchanie dla kszta³towania wymowy. Harmer. . Warszawa WSiP. jak i ca³e frazy. Zapewniajmy wiêc uczniom jak najczêstszy kontakt z jêzykiem. ¿e dzieci ³atwo ucz¹ siê na pamiêæ. Zwracaj¹c uwagê na to. ¿e mali uczniowie tylko pocz¹tkowo czuj¹ siê zagubieni. Z mojej praktyki zawodowej wynika. D. Podobnie wykorzystanie nagrañ audiowizualnych stanowi³o bardzo interesuj¹ce urozmaicenie kolejnej techniki kszta³tuj¹cej wymowê. Nie warto unikaæ æwiczeñ wymowy. J. Najpierw jestem zmuszona wielokrotnie wspomagaæ siê gestami. Nauczanie języków obcych dzieci. tak by nasi uczniowie nie czuli siê nimi znudzeni. Lepiej wiêc stosowaæ zachêty i system nagród ni¿ unikaæ ci¹g³ego poprawiania wymowy uczniów. np. bo przecie¿ jednym z najwa¿niejszych argumentów za wczesnym rozpoczynaniem nauki jêzyka obcego jest mo¿liwoœæ opanowania bezb³êdnej wymowy. a mianowicie osób g³uchych. a tak¿e na wielkie zaanga¿owanie uczniów.. Æwiczenia te dodatkowo stymuluj¹ tzw. Stopniowo jednak uczniowie przestaj¹ zauwa¿aæ. Propozycje takie przedstawia równie¿ Jonan Silhouettes (1991) sugeruj¹c ³¹czenie wymawiania dŸwiêku z ruchem. rymowanek czy piosenek. ¿e nie porozumiewamy siê w ich ojczystym jêzyku.: Jazz Chants for Children. Prowadz¹c lekcje z ma³ymi dzieæmi powinniœmy tak¿e wprowadzaæ æwiczenia ³¹cz¹ce ruch i naukê jêzyka obcego. Zróbmy wiêc wszystko. Pragnê równoczeœnie uczuliæ nauczycieli na stosowanie odpowiedniego systemu kar i nagród. która zwraca nasz¹ uwagê na sposób wymowy osób pozbawionych wzorców dŸwiêkowych.3) Mam nadziejê. Ö s³uchanie w celu podania odpowiedniej kolejnoœci (which order?). aktywne s³uchanie. O’Connor (1989). Chcia³abym równie¿ zarekomendowaæ stosowanie metody TPR (Total Physical Response). Warto wiêc zachêcaæ uczniów do przyswajania prostych wierszyków.

IIaN gimnazjum – JÊZYK NIEMIECKI. (1984). A musst du nur drei Tage vorher bei uns in der Zentrale anrufen und uns dein gewünschtes Reiseziel mitteilen. Trim. czytanie ze zrozumieniem. czytania i pisania przez odpowiedni dobór æwiczeñ dostosowanych do poszczególnych sprawnoœci2). mówienia. Silhouettes. English Pronunciation Illustrated. poznawaniem krajów niemieckojęzycznych DLA KLASY I-II GIMNAZJUM (kontynuacja cyklu edukacyjnego) dla uczniów szczególnie uzdolnionych Czas realizacji projektu: cztery semestry (dwa lata nauki w gimnazjum klasy I i II. kartkówki z gramatyki. (1989). który zaplanowa³em na dwa lata nauki i którego czêœæ. J. praca z tekstem. wymianą młodzieży. (1990). A Multi-Modal Language Foundation System for Groups of Children. J. Autor jest nauczycielem jêzyka niemieckiego w Gimnazjum przy I Prywatnym Liceum Ogólnokszta³c¹cym w Szczecinie. Bra³ udzia³ w naszym Konkursie 2000 – Języki obce w gimnazjum – co osięgnęliśmy. i¿ po I roku nauki (rok szkolny 1999/2000) ca³a grupa gimnazjalna (12 osób) zda³a I certyfikat jêzyka niemieckiego Grundstufe ÖSD. przygotowanie do certyfikatu Zertifikat Deutsch – materia³y autorskie Õ piątek: – Mit Erfolg zum Zertifikat Deutsch. London: Longman Group UK Limited. Reszkiewicz. (1965). czytanie ze zrozumieniem. Rozk³ad materia³u podrêczników na poszczególne dni tygodnia: Õ poniedziałek – s³ownictwo. London: Longman Group UK Limited. Uczniowie ucz¹ siê jêzyka niemieckiego 1) osiem godzin tygodniowo. O’Connor. Podrêcznik: Klipp und Klar Õ środa – s³ownictwo. C. 2) KL. O’Connor. (styczeñ 2001) Daniel Makus1) Szczecin Języki obce w gimnazjum – co osiągnęliśmy. Warszawa: Wiedza Powszechna. który jest poœwiadczeniem znajomoœci jêzyka niemieckiego w stopniu elementarnym. and Fletcher. czytanie ze zrozumieniem. zgodnie z moimi zamierzeniami uda³o mi siê zrealizowaæ podczas pracy przez pierwszy rok istnienia gimnazjum w naszej szkole. Sounds English: A Pronunciation Practice Book. Correct Your English Pronunciation. Klett 50 . osiem godzin tygodniowo – klasa dla uczniów szczególnie uzdolnionych) Praktyczna nauka jêzyka niemieckiego obejmuje intensywne rozwijanie sprawnoœci jêzykowych: rozumienia ze s³uchu. J. Cambridge: Cambridge University Press. praca z tekstem. A. ku czemu zmierzamy. Teaching English Pronunciation. pisanie oraz mówienie. testy gramatyczne. J. wymowa.Kenworthy. Ö Certyfikat Certyfikat Grundstufe ÖSD sk³ada siê z czterech czêœci: rozumienie ze s³uchu. podrêcznik DaF in 2 Bänden – Verlag für Deutsch. Cambridge: Cambridge University Press. (1991). J. ku czemu zmierzamy Przedstawiam projekt edukacyjny. Przyk³ady zadañ z tego certyfikatu (czêœæ 1 LESEVERSTEHEN) s¹ nastêpuj¹ce: Ö Aufgabe 110 Punkte Stellen Sie die richtige Reihenfolge des Textes fest und tragen Sie die Buchstaben (A–D) in den Raster ein. NAUCZANIE JĘZYKA NIEMIECKIEGO z zastosowaniem najnowocześniejszych środków audio-wizualnych oraz programów komputerowych. (1989). New York: Longman Inc. Better English Pronunciation. wymowa. co spowodowa³o. podrêcznik DaF in 2 Bänden – Verlag für Deutsch Õ wtorek – gramatyka. powtórzenia gramatyczne.

. [aus einer österreichischen Tageszeitung] B C D E Messe-Erfolg in Hannover 25 Sportvereine im Stadtgebiet von Zürich Schiffsverkehr stand still Gold in schwindelnden Höhen Praktische Informationen für Sportbegeisterte Ärztliche Hilfe nun auch am Wochenende Öl und Benzin in der Donau Goldmedaille für österreichische Bergsteiger Neue Krankenscheine für alle Wiener D Die Hannover-Messe ist am Sonntag abend eröffnet worden. die an Samstagen.B Das ist eine Stelle. Herdernstraße 47.Sport in Zürich’’ ist soeben erschienen. ein Krankenschein wird nicht benötigt. [aus einer deutschen Tageszeitung] 10 Die Hannover-Messe auf den Philippinen E Nach einem Schiffsunfall auf der Donau bei Vilshofen im Landkreis Passau ist der Schiffsverkehr am Samstag in beiden Richtungen 51 . billiger und einfacher reisen möchten. 1 D 2 3 4 5 6 aks. Die Broschüre ist gratis erhältlich. C Nähere Informationen erhältst du täglich von 9 bis 18 Uhr im Büro der Österreichischen Hochschülerschaft. Partnerland der weltgrößten Industriemesse sind in diesem Jahr die Philippinen. Die beiden Künstler verstehen ihr ungewöhnliches Projekt als eine Verbeugung vor der Natur. die in Zukunft bequemer. gibt es bei uns ab sofort die neu eingerichtete Mitfahrzentrale. enthält die Adressen der Stadtzüricher Sportvereine und -verbände und listet alle Sportanlagen im Stadtgebiet auf. D Neu für Studenten: Die Mitfahrzentrale E Wir suchen dann aus den eingegangenen Angeboten das Richtige für dich heraus und vermitteln dir so eine billige Mitfahrgelegenheit. 496 93 80. wo sich Autofahrer melden. die in ihrem Auto für bestimmte Reiseziele eine bestimmte Zahl an Personen mitnehmen können. Sonn. dem 3797 Meter hohen Großglockner. Etwa 300. Pro Text paßt nur eine Überschrift. unter anderem beim Sportamt. Tel.und Feiertagen jeweils von 8 bis 20 Uhr geöffnet und mit einem praktischen Arzt besetzt ist. [aus einer schweizer Tageszeitung] B Zwei österreichische Künstler wollen demhöchsten Berg Österreichs.000 Besucher werden erwartet. [aus einer österreichischen Tageszeitung] [aus einer österreichischen Studentenzeitung] Ö Aufgabe 220 Punkte Ordnen Sie den Texten A-E die passende Überschrift (1-10) zu. Nach dem Willen des Malers Rudi Holdhaus und des Goldschmieds Sepp Pulferer aus Kärnten sollen die rund sechzehnhundert Quadratmeter Gestein mit 20 kg Blattgold überzogen werden. Die Messe verzeichnet erneut einen Rekord: Von Montag bis Samstag zeigen mehr als 7500 Aussteller aus 70 Ländern ihre Produkte. F ACHTUNG: Für all jene. eine goldene Spitze verleihen. Die neue Ausgabe der Broschüre . Postfach. Diese Hilfe kann jeder in Anspruch nehmen. Wenn du also eine Reise planst. welches bereits auf eine 25 jährige Geschichte zurückblickt. A 1 2 3 4 5 6 7 8 9 C Der Wiener Ärztefunkdienst hat vor wenigen Tagen eine allgemeinmedizinische Ordination in Wien-Landstraße eröffnet. Das vom Sportamt herausgegebene Nachschlagewerk. 8040 Zürich.

Heilkundiger. erkunden. Praktiker. Facharzt. Ö multimediales Rotkäppchen. Belgien und die Niederlande. Doktor. Arzt für Allgemeinmedizin.SOWIESO’’ Deutsch als Fremdsprache fur Jugendliche (Funk.Ingrid’’ lief aus dem Ruder und geriet mit dem Bug ans Flußufer.A. Umstände kennenzulernen. Landarzt. wie die Polizei berichtete. Scherling. Dänemark und Ostsee. Korzystanie na lekcjach z komputera i odpowiednich programów komputerowych daje mo¿liwoœæ prze¿ycia czegoœ nowego – wczeœniej przez ucznia nieodkrytego. b¹dŸ samodzielnie mog¹ wyszukiwaæ synonimy czy znaczenia wyrazów. sich genau über etw. Medizinmann (scherzh. Brockhaus z Lipska i zawiera w sobie: s³ownik wyrazów obcych jêzyka niemieckiego (DUDEN 5).SOWIESO’’ Deutsch als Fremdsprache fur Jugendliche (Funk. Das deutsche Gütermotorschiff . które maj¹ zwiêkszaæ percepcjê uczniów i wspomagaæ nauczyciela. Neuner) – Langenscheidt Lehrerhandbuch 1 dla klasy I gimnazjum.SOWIESO’’ Deutsch als Fremdsprache fur Jugendliche (Funk. Mediziner. Koenig. Neuner) 52 . Wunderarzt. im S an Österreich und die Schweiz. Staat in Mitteleuropa.. Männer Götter in Weiß. sich ein Bild machen zu können (z. god³em i hymnem Niemiec. Ö . × Na lekcjach wykorzystujê równie¿ nastêpuj¹ce pomoce: Ö Do ka¿dej czêœci podrêcznika lub æwiczeñ dostêpne s¹ kasety magnetofonowe. nachforschen.. Zachêcam do zebrania informacji o historii i geografii Niemiec. Medikus (scherzh. Uczniowie gimnazjum. praktischer Arzt (veraltend). Heiler. Wunderdoktor. im W an Frankreich und im NW an Luxemburg. Naturheiler. Scherling. s³ownik synonimów jêzyka niemieckiego (DUDEN 8). Therapeut. Koenig. Kurpfuscher (abwertend) Ö Encyklopedia multimedialna Deutschland.. Ö LEXI-ROM – encyklopedia multimedialna. w którym uczê korzystali z nastêpuj¹cych programów komputerowych: Ö LEXI-ROM. mo¿e doprowadziæ do zwiêkszenia motywacji uczenia siê. um Bescheid zu wissen. Hintergründe u. Kassenarzt. Scherling. Uzupe³niam j¹ map¹. Modearzt. Przy pomocy nauczyciela. informieren. untersuchen. Humanmediziner. Oto przyk³ad jednego ze sposobów wykorzystania programu: Ö S³ownik wyrazów obcych Ö Pomoce dydaktyczne Literatura dotycz¹ca nauczania jêzyków obcych proponuje takie pomoce dydaktyczne. gehören in der Nordsee die Ostfries. encyklopediê Brockhausa. Spezialist. grenzt im N an Nordsee. Rep. Spezialarzt. a jeœli jeszcze wi¹¿e siê to z jego zainteresowaniami.für einige Stunden eingestellt worden.. Ja przedstawiam uczniom projekcjê filmu z komputera na temat zjednoczenia recherchieren re cher chie ren: ermitteln.). Bei dem Unfall wurde niemand verletzt. im O an Polen und die Tschech. Koenig. ein sorgfältig recherchiertes Thema). Öl und Treibstoff traten nicht aus. Ö EURO PLUS – Sprachkurs Deutsch. Ö S³ownik synonimów Arzt Ärztin. Helgoland und der überwiegende Teil der Nordfries. Encyklopedia multimedialna mo¿e byæ wykorzystana na lekcjach jêzyka niemieckiego jako uzupe³nienie informacji o krajach niemieckojêzycznych. Wybrany program jest wydany przez wydawnictwo F. [aus einer deutschen Tageszeitung] Niemiec. Hausarzt. Zu D.. Wiêkszoœæ programów jest wydawana w Niemczech b¹dŸ w Austrii. Inseln. Ö . Barfußarzt. Inseln. Rynek polski dysponuje bardzo ma³¹ liczb¹ programów komputerowych do nauki jêzyka niemieckiego. Rügen sowie der größte Teil von Usedom. Neuner) – Langenscheidt Lehrerhandbuch 2 dla klasy II gimnazjum. S³owniki jêzyka niemieckiego zawarte na p³ycie CD-Rom mog¹ byæ stosowane przez uczniów o zaawansowanej znajomoœci jêzyka w celu uzupe³nienia i poszerzenia posiadanej ju¿ wiedzy. in der Ostsee Fehmarn. s¹ drogie i ma³o znane w Polsce. na których zosta³y nagrane æwiczenia do rozumienia ze s³uchu. Ö .B.).

Ö Übungen zum deutschen Wortschatz – Schüler Duden. ze istnia³y one czêsto niezale¿nie od siebie. Ö interaktywne wideo. Ö Hören. Ö Landeskunde Deutschlands – materia³y wydane przez Inter Nationes Bonn. Sukces zale¿y te¿ w du¿ym stopniu od d³ugoœci kontaktu z jêzykiem obcym i intensywnoœci interakcji. zainstalowane w odleg³ych pomieszczeniach. Dzisiejsze zastosowania techniki w nauce jêzyków obcych s¹ niewyobra¿alnie odleg³e od pierwszych laboratoriów i innych technicznych œrodków nauczania z niedalekiej przesz³oœci. Jedn¹ z ich u³omnoœci by³ fakt. S. Ö sieæ audio sterowana komputerem i pod³¹czona do laboratorium jêzykowego. Ö multimedialne PC. Technika. tekst komputerowy – mog¹ byæ ³¹czone w jeden zintegrowany system tworz¹c bogate œrodowisko jêzykowe. Dokumenty zapisane w ro¿nych mediach: wysokiej jakoœci laboratorium jêzykowe. obraz wideo. animacja. któr¹ wprowadzono do nauczania w latach szeœædziesi¹tych g³ównie w postaci laboratorium jêzykowego uleg³a od tego czasu ogromnym przeobra¿eniom. ¿e szybkoœæ uczenia siê jêzyka obcego jest zale¿na od iloœci interakcji. Optymalne œrodowisko multimedialne sk³ada siê w naszej szkole z nastêpuj¹cych elementów: Ö nowoczesne laboratorium jêzykowe. Ö Gramatyka niemiecka dla początkujących. Ö Wechselspiele / Langenscheidt. Ö Sag’s besser – czêœæ I i II. Ö e-mail (poczta elektroniczna). Z zazdroœci¹ spogl¹daj¹ w kierunku œrodowiska. Moje badania wykazuj¹. sprechen / Klett. Ö Mit Liedern lernen – Wagner/Yiegler. dlatego ucz¹ siê bardzo chêtnie i z wielkim zapa³em. Uczenie siê w œrodowisku multimedialnym zwiêksza efekty nauczania. Internet. Ö CD-ROM. wraz z postêpem technik komputerowych ma miejsce ³¹czenie poszczególnych mediów. które bezpoœrednio i w ró¿norodnych formach przekazu odzwierciedla jêzyk i kulturê jêzyka niemieckiego. w którym proces przyswajania jêzyka obcego by³by szybszy i bardziej efektywny. Rozwój cywilizacji technicznej stworzy³ obietnice i rozbudzi³ nadzieje rozwi¹zania niektórych przynajmniej problemów zwi¹zanych z nauczaniem i uczeniem siê jêzyków obcych przy pomocy urz¹dzeñ technicznych. Dla uczniów gimnazjum s¹ to wymarzone warunki do nauki jêzyka niemieckiego. z mo¿liwoœci¹ zg³aszania siê uczniów do odpowiedzi. Dzisiaj. Ö Mapy Niemiec. Ö Środowisko multimedialne Nauczyciele jêzyków obcych i teoretycy od lat d¹¿¹ do stworzenia œrodowiska.– Langenscheidt Lehrerhandbuch 3 dla klasy III gimnazjum. Ö Situationen (Klett). Ö sieæ komputerowa wraz z Internetem. Bêza. Jest to chyba najbli¿szy naturalnemu œrodowisku sposób jego obrazowania. analizuj¹c je i próbuj¹c przenieœæ jego elementy na sztuczny z natury grunt lekcji jêzyka obcego. brummen. ¿e uczniowie pa- 53 . w którym proces ten przebiega w sposób naturalny. które zachodz¹ w jêzyku niemieckim w klasie i poza ni¹. co nie sprzyja³o ich ³¹czeniu w procesie dydaktycznym. Austrii i Szwajcarii. Okazuje siê.

54 . ausser Stettin einen grossen Teil des Landes zu sehen. Am besten haben mir die Ausflüge nach Auschwitz und an die Ostsee gefallen. die man sonst nicht kennen würde. lernte die Ansichten der Leute ein wenig kennen und vielleicht auch die Hintergründe dieser Ansichten. Zaœ proces uczenia siê przebiega najsprawniej. co podkreœli³a prasa lokalna (Gazeta Wyborcza na Pomorzu) i liczne wypowiedzi uczniów szwajcarskich: Das Programm war zwar sehr anstrengend. W nastêpnym miesi¹cu gimnazjaliœci wyjechali do Berlina. Oprogramowanie multimedialne dostêpne dzisiaj na rynku i wykorzystywane przez gimnazjalistów: Ö zachêca do uczenia siê przez odkrywanie. mog¹ce s³u¿yæ do prowadzenia zajêæ pod kierunkiem nauczyciela. dass wir zu wenig Zeit in Stettin und Ö Dalsze plany Ö Spektakl teatralny W grudniu 1999 wraz z uczniami gimnazjum ucz¹cymi siê jêzyka niemieckiego realizowany by³ projekt: SPEKTAKL TEATRALNY – Linie 1. Nasza szko³a ma ju¿ doœwiadczenia w prowadzeniu wymiany z uczniami z krajów niemieckojêzycznych. gdy wyraŸnie jest nakreœlony cel nauki. Ich konnte Vorurteile abbauen. œrodowisko multimedialne i laboratorium jêzykowe mo¿e siê staæ dla wielu uczniów tak¿e pierwszym krokiem w œwiat ci¹gle zmieniaj¹cej siê techniki. Prezentacja nast¹pi³a podczas Tygodnia Jêzyka Niemieckiego – by³o to widowisko multimedialne. Dabei haben mich vor allem die Ausflüge nach Auschwitz und an die Ostsee beeindruckt. przez twórcze dzia³anie. gdy uczeñ uczy siê w bliskim sobie i przyjaznym otoczeniu. Ich habe auch gesehen. dass man Vorurteile nicht so ernst nehmen darf. Projekt polega³ na przygotowaniu spektaklu – sztuki muzycznej w jêzyku niemieckim. Ich habe Polen als sehr gastfreundliches Land mit vielen netten Leuten kennengelernt und würde gerne wieder dorthin gehen. które mam do dyspozycji podczas pracy w danym tygodniu nauki. Projekt proponowany przeze mnie sk³ada siê w g³ównej mierze z uaktywnienia uczniów zdolnych do rozwijania swojego potencja³u jêzykowego.miêtaj¹ 45% z tego co s³ysz¹. Vor dem Austausch wusste ich eigentlich fast gar nichts über Polen. (Andrea) Vor allem die Unterschiede in diesem Land sind mir aufgefallen und haben mich beeindruckt. ¿e autonomia i niezale¿noœæ ucznia w procesie uczenia siê jest podstaw¹ sukcesu. welches ich zuvor noch nicht gekannt habe. Ö daje natychmiastowe sprzê¿enie zwrotne. Wymiana by³a zorganizowana wzorowo. a proces nie jest zak³ócany. aber gerade dadurch hatten wir die Möglichkeit. integracjê z m³odzie¿¹ z krajów niemieckojêzycznych. aber auch jene zwischen den Städten. w dowolnym dla niego czasie. z wykorzystaniem w³asnego doœwiadczenia. Durch diese Woche habe ich viel über die Mentalität eines Volkes gelernt. dania im mo¿liwoœci poznania krajów niemieckojêzycznych przez: × organizowanie wymian m³odzie¿y. ¿e ich wersja by³a ciekawsza. mo¿e tak¿e z powodzeniem byæ wykorzystywane przez ucznia do pracy indywidualnej. aby zobaczyæ przedstawienie w oryginale. Po przyjeŸdzie stwierdzili. hospitowanie lekcji przez naszych uczniów w gimnazjach i liceach niemieckich i austriackich. Ten sposób nauki sprzyja samodzielnemu podejmowaniu decyzji przenosz¹c ciê¿ar odpowiedzialnoœci za skutecznoœæ nauki na ucznia. Dazu gehören die sozialen Unterschiede. W ubieg³ym roku byliœmy w Szwajcarii. dachte ich. Z powy¿szego wynika. (Lukas) Als ich das Programm zum ersten Mal sah. Ich habe einige Einblicke in ein Land gewonnen. 45% z tego co widz¹ i 80% z tego co widz¹. Przygotowujemy wymianê z liceum z Bregenz w Austrii. Ö zachêca do twórczego dzia³ania. Ö rozbudza pewnoœæ siebie. Oprócz korzyœci jêzykowych. (Melanie) Das Programm in Polen hat mir gut gefallen. Realizacja projektu trwa³a 2 miesi¹ce na jednej lekcji w tygodniu z oœmiu. w indywidualnym dla siebie tempie. Œrodowisko multimedialne i laboratorium jêzykowe. s³ysz¹ i robi¹ (laboratorium jêzykowe).

Die polnische Gastfreundschaft habe ich genossen und ich möchte mich für diese herzlich bedanken. spacer Breite Strasse. dass diese Entscheidung glücklich war. Muzeum Miejskiego (zbiory etnograficzne). przejazd najd³u¿sz¹ kolejk¹ w¹skotorow¹ na œwiecie. nastêpnie weryfikacja nazwisk w Archiwum Pañstwowym). GripsTheater. Durch die langen Carreisen konnte man auch die Landschaft betrachten. Domu Bismarcka.in den Familien verbringen. która jeŸdzi pionowo na szczyt Brocken. Johannisviertel. wieczór przy œwiecach (tradycje œwi¹teczne oraz kolêdy niemieckie). Im Nachhinein denke ich allerdings. Zakopane und Auschwitz gefallen. Ö poznawanie najbli¿szego regionu (wycieczki np. Wir hatten so die Möglichkeit.. war die Gastfreundschaft. individuell noch in Zukunft gepflegt werden. dass die Polen genau gleich sind wie die Schweizer oder die übrigen Westeuropäer. manchmal waren wir zu gestresst. Ö Weringerode. Ich fand es toll. aber ansonsten ist vieles sehr billig. Das ganze Programm war wirklich toll zusammengestellt. dass man teilweise für das Toilettenpapier bezahlen muss. Einzig beim Schlussabend hät- te ich mir etwas mehr Planung und Entgegenkommen der Eltern gewünscht. zwiedzanie miasta. (Barbara P. (Sandra). gdzie uczniowie mog¹ ogl¹daæ sztuki w oryginale. (Christine) Das Programm hat mich sehr angesprochen. × Zajêcia dodatkowe ju¿ realizowane i zaplanowane: wyjazdy do teatrów w Berlinie. który jest budowl¹ stanowi¹c¹ wczeœniej fortecê. was mich nicht interessierte. Das ist ja nicht alles so selbstverständlich. Ich finde. (Sarah) Am besten gefielen mir die Fahrt an die Ostsee und die Reise nach Auschwitz und Zakopane. Ich frage mich. ob sich die Gastfamilie nicht manchmal als Hotelpersonal vorgekommen ist. w Góry Harzu. zwi¹zane z poznaniem tradycji bo¿onarodzeniowych..Extrafahrten’’ durchführten. Die verschiedenen Besichtigungen gewährten Einblick in das polnische Leben und vermittelten einen bleibenden Eindruck. Placu Czarownic. Getränke (und sogar Blumen!) ins Zimmer stellten. Krzywego Domu. Ö redagowanie gazetki w jêzyku niemieckim Cicer cum caule. wyszukiwanie grobów Niemców. da wir dadurch viel mehr vom Land zu sehen bekamen. dass wir alle miteinander eine Nacht auswärts verbringen durften. Domu Gotyckiego. × wycieczki poznawcze np. koœcio³a Paulinów. Die Besichtigungen der verschiedenen Städte und Landesteile Polens haben. Sicherlich habe ich in dieser Woche einen Einblick in die Mentalität der Polen gewonnen. Den Ausflug an die Ostsee an den Schluss der Woche zu nehmen war eine tolle Idee. Meiner Meinung nach war das ganze Programm sehr gut zusammengestellt. Sehr gut haben mir die Ausflüge nach Krakau. dazu beigetragen. z. Ö Getynga. np. Cafe Wien – najstarszej kawiarnii gotyckiej. dass die Freundschaften. Es gab nichts. Auch wenn wir eher die obere Schicht Polens kennengelernt haben. Ich habe viel über die Mentalität und die Ansichten gelernt. kiermaszu starogotyckiego – kolacja. uniwersytetu (jeden z najlepszych uniwersytetów w Niemczech). spätabends noch kochten. habe ich nun eine Ahnung vom Leben in Polen. zwiedzanie starogotyckiego kiermaszu œwi¹tecznego. die zwischen den Polen und Schweizern entstanden sind. die für uns . na cmentarz centralny w Szczecinie. Wir haben sehr viel Verschiedenes gesehen. ratusza. zum Beispiel als wir nur schnell heimgehen und uns umziehen konnten. so glaube ich. an der Ostsee. Sandwiches machten. Zwiedzanie Muzeum Harzu.B. zameku. Sylwestra. Der Austausch hat mir deutlich gezeigt. Ich denke auch. mit der wir empfangen wurden. Wir lernten etwas über die Kultur und Geschichte Polens. zwiedzanie starówki: Starego Ratusza. obwohl es manchmal etwas gedrängt und anstrengend war. (Sarah) Diese zweite Austauschwoche war für mich sehr erfahrungsreich.. Ö Bad Harzburg. Ich möchte an dieser Stelle auch noch den polnischen Eltern danken. Ö 55 . Koœció³a Œw. Am Besten gefielen mir die Ausflüge nach Auschwitz und ans Meer. verschiedene Teile Polens kennezulernen. aber auch anstrengend. kiermaszu œwi¹tecznego. Fontanny Staroœci.) Mir hat das Programm sehr gut gefallen. Zu Hause habe ich am liebsten weitererzählt. na przyk³ad: Ö Elbingerode. (Gino) Was mich in Polen am meisten beeindruckt hat. aber hatten trotzdem noch die Gelegenheit auszuspannen. Ganseliesel. zwiedzanie miasta.

5 3. kartkówka 0. Mauerbau. mówienie. umiejêtnoœci (rozumienie ze s³uchu. Vertreibung. 1 godz. zapowiedziany z 1 tyg. dostateczny – 51-70. Hansestädte. odpowiedŸ ustna (zapowiedziana lub niezapowiedziana). Rudolf von Habsburg und das Haus Habsburg Karl IV. und das Haus Luxemburg. fakultet i zajêcia pozalekcyjne na wy¿sz¹ ocenê). Nie mo¿na poprawiaæ kartkówek! (listopad 2000) 56 . praca projektowa. Przedmiot oceny: wiadomoœci (gramatyka i s³ownictwo).0 0.. Adenauerzeit. sprawdzian (maks. bardzo dobry – 86-100. dobry – 71-85. zapowiedziana 2 tyg. Aussiedlung. Przy poprawie prac klasowych lub sprawdzanów mo¿na uzyskaæ maksymalnie po³owê punktów mo¿liwych do uzyskania. praca w grupach. wyprzedzeniem). nadobowi¹zkowych. Besatzungszonen und Bildung der Länder. historii sztuki.0 1. Dwójka gimnazjalistów zdawa³a ju¿ w listopadzie 2000. lek. deutsch-deutsche Verantwortung Der Aufbruch Das Dritte Reich Die Französische Revolution und die Deutschen Wiener Kongreß Bismarckzeit (1850–1890) Wilhelminisches Zeitalter und Erster Weltkrieg Wilhelminisches Zeitalter und Erster Weltkrieg Weimarer Republik Das Zeitalter des Absolutismus (1648–1789) Tematyka zajêæ Von der römisch-germanischen Zeit bis zur Teilung des Frankenreiches Von der Entstehung des Deutschen Reiches bis zum Ende der Stauferzeit Deutscher Orden Spätmittelalter. czytanie ze zrozumieniem niedostateczny – 0-30.0 Po zakoñczeniu projektu wszyscy uczniowie bêd¹ zdawaæ Zertifikat Deutsch w Instytucie Goethego w Szczecinie.0 3.liczba spraw. – praca klasowa 0 1 2 3 4 5 6 7 8 Liczba pkt.5 1. celuj¹cy – 100 + wykonanie zadañ dodatkowych. przed prac¹).punktów Maks liwoœæ mo¿li.Ö fakultet z historii Niemiec.0 2. dopuszczaj¹cy – 31-50.. liczba Czêstot. kartkówka (maks 15 min.wych punktów dzania do uzyskania 2 6 2 2 2 2 4 4 4 1 2 4 4 4 4 4 4 1 1 1 8 8 8 8 8 8 8 8 4 4 4 8 16 8 16 12 32 Punkty razem 100 maks 32 Przedmiot oceny Wiadomoœci Umiejêtnoœci Gramatyka S³ownictwo S³uchanie Mówienie Czytanie Pisanie Postawa i Przygotowaaktywnoœæ nie do lekcji Uczestnictwo w lekcji Praca w grupach Praca projektowa Praca klasowa Ö Skala punktów – prace pisemne % 0-30 31-40 41-50 51-60 61-70 71-78 79-85 86-93 94-100 liczba punkt. Formy sprawdzania: praca klasowa (min. informacji o krajach niemieckojêzycznych (dla klasy III gimnazjum). 1 godz. Universitäten Reformation und Glaubenskriege i pisanie). Proponowany program fakultetu jest nastêpuj¹cy: Numer 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Neuanfang nach dem Krieg. lek. postawa i aktywnoœæ (przygotowanie do lekcji. Ö Ö System oceniania: Przeliczanie punktów na oceny semestralne – roczne Na lekcjach jêzyka niemieckiego wprowadzi³em tak¿e punktowy system oceniania.5 4. niezapowiedziana z trzech ostatnich lekcji). udzia³ w olimpiadach itp. uczestnictwo w lekcji.5 2.

¿e Landeskunde jest konieczn¹ czêœci¹ sk³adow¹ zajêæ lekcyjnych. Nie ma jednoznacznoœci odnoœnie definicji Landeskunde. kszta³c¹cym i wychowawczym. i¿ wielu uczniów ma problemy z zapamiêtywaniem wiadomoœci. Istotne jest zainteresowanie uczniów kultur¹. Moszyñskiej. nowi nauczyciele s¹ dla nich jeszcze wiêkszym obci¹¿eniem. Bra³a udzia³ w naszym Konkursie 2000 – Języki obce w gimnazjum – co osiągnęliśmy. Wiadome jednak jest to. umo¿liwiaj¹cych dostêp do informacji krajoznawczych np.Hanna Marcinkowska1) Poznań Tematyka krajoznawcza na lekcjach języka niemieckiego – Landeskunde in Deutschunterricht Postanowi³am podzieliæ siê z czytelnikami swoimi doœwiadczeniami na temat pracy z uczniami na lekcjach jêzyka niemieckiego w gimnazjum. Zwrócenie uwagi na æwiczenie wszystkich sprawnoœci jêzykowych. co ich otacza i czêsto uzewnêtrzniaj¹ swoje emocje. np. czasopism dla m³odzie¿y. wiedzy o spo³eczeñstwie. czytelniczej i medialnej oraz z programami innych przedmiotów: historii. Owczarskiej. A. ku czemu zmierzamy. Zorganizowanie wystawy prac uczniów spowodowa³o. filmu. historii sztuki. Ciekawe dla uczniów s¹ równie¿ zajêcia integruj¹ce treœci nauczania jêzyka niemieckiego z programami œcie¿ek edukacyjnych – na przyk³ad europejskiej. B. estetyka wykonania. w którym pod uwagê przy ocenie powinny byæ wziête miêdzy innymi: spe³nienie wymogów instrukcji. Wtedy staj¹ siê zamkniêci w sobie. samochodów. matematyki. o ¿yciu i twórczoœci Güntera Grassa. autorstwa E. 57 . do poznania kultury nieznanego kraju mo¿e byæ propozycja wykonania pracy na przyk³ad w formie albumu lub plakatu. Moj¹ uwagê zwróci³ tak¿e fakt. Okreœlony zostaje temat pracy. czy akurat ich praca wzbudza zainteresowanie. Budnik. poniewa¿ nie wszyscy chc¹ siê uczyæ. Konieczne sta³o siê zapoznanie uczniów z niektórymi sposobami uczenia siê jêzyków obcych. gazety itp. mapy. Rezultatem poszukiwañ w przypadku moich uczniów by³y naprawdê interesuj¹ce albumy. Wiek gimnazjalny. np. Jest to metoda indywidualnego lub grupowego projektu badawczego. jak to ogólnie wiadomo. ¿e wziêli w niej udzia³ wszyscy autorzy. w którym uczniowie maj¹ nadmiernie krytyczn¹ postawê wobec wszystkiego. zauwa¿enie indywidualnych predyspozycji uczniów. Pojawi³y siê te¿ doskona³e prace na temat ras koni niemieckich. uk³adanie s³ówek z anagramów. ¿yciem codziennym mieszkañców pos³u1) guj¹cych siê jêzykiem niemieckim. Wolfganga Amadeusza Mozarta itp. Interesuj¹c¹ form¹ zachêcenia uczniów do nauki. by ostatecznie osi¹gn¹æ takie opanowanie jêzyka. czytanie ³atwych ksi¹¿ek dla ma³ych dzieci itp. termin jej realizacji i uczniowie samodzielnie staraj¹ siê dotrzeæ do potrzebnych informacji z ró¿nych Ÿróde³. Istnieje wiele materia³ów dla nauczycieli i uczniów. sposób prezentacji. odwo³ywanie siê do ich doœwiadczeñ czy pokazanie mo¿liwoœci wypracowania w³asnych strategii uczenia siê. pomys³owoœæ. na zasadzie kontraktu miêdzy uczniami i nauczycielem. Problematyka krajoznawcza jest bardzo wa¿nym i obszernym tematem. fotografie. zapisywanie tekstów piosenek i œpiewanie ich. Polecam doskona³¹ pozycjê: Ja i mój uczeń pracujemy aktywnie. Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka niemieckiego w gimnazjum w Poznaniu. zaproponowanie æwiczeñ u³atwiaj¹cych zapamiêtywanie. Alberta Einsteina. Pojawia siê równie¿ problem nauki. które umo¿liwia³oby komunikowanie siê. Ponadto godne uwagi jest stosowanie na zajêciach metod aktywizuj¹cych. chc¹ zwracaæ na siebie uwagê. ale i pewni siebie. nastêpnie dokonuj¹ ich selekcji. a na koniec prezentacji przygotowanego materia³u. Nowi koledzy. jest wiekiem. kasety wideo. kasety magnetofonowe. Treœci te musz¹ byæ przekazywane w œcis³ym zwi¹zku z trzema celami: praktycznym. podrêczniki. porównuj¹c i sprawdzaj¹c.

sport. O realizacji celu wychowawczego natomiast mo¿e byæ mowa. historii. Nauczyciel ma bardzo wa- ¿n¹ rolê do spe³nienia. gdy ucz¹cemu siê zostanie przybli¿ony kraj i jego kultura. ¿e aby dobrze zrozumieæ obcokrajowców nie wystarcz¹ tylko umiejêtnoœci porozumiewania siê standardow¹ form¹ jêzyka obcego. (3 Stunden pro Woche). pomaga zauwa¿aæ osi¹gniêcia innego narodu. historia. szko³a. wzory oficjalnych pism itp. mieszkanie. Opracowanie materia³ów krajoznawczych zale¿y jednak od poziomu jêzykowego i wieku ucz¹cych siê. które powinny budziæ zainteresowanie. Wybór materia³ów jest bardzo istotny np. zakupy. Didaktische Hilfsmittel: – Lehrbuch ‘‘Deutsch – warum nicht? – T. ale tak¿e jêzykiem potocznym. czy przedstawiaj¹ one faktycznie obiektywn¹ rzeczywistoœæ np. obrazy. filmy. œwiêta itp. rynku pracy itp. problemy z przyjacielem. Cel kszta³c¹cy bêdzie realizowany. – Herrad Meese. Zadaniem Landeskunde jest umo¿liwienie zrozumienia nieznanej rzeczywistoœci i ¿ycia mieszkañców. odwiedziny. teatr). dworzec. uwra¿liwiaæ. Waldemar Pfeiffer w ksi¹¿ce Teoretyczne podstawy preparacji materiałów glottodydaktycznych proponuje nastêpuj¹cy podzia³ Landeskunde: Ö Realienkunde – ma za zadanie przedstawienie ró¿nic miêdzy rzeczywistoœci¹ nieznanego kraju.) Thema: Berlin – seit 1871 die Haupstadt von Deutschland. 3. polityczne. schematów. map dotycz¹cych zanieczyszczenia œrodowiska. gdy pozwoli mu dostrzec stereotypy myœlowe i wyrobiæ na dany temat w³asne zdanie. artyku³y z gazet. Ö Landeskunde – to informacje o geografii. Mo¿na tutaj wykorzystaæ œrodki wizualne. lekarz. zapobiegaj¹ nieporozumieniom. wakacje. technika itp. o których mowa maj¹ du¿e znaczenie. – Festigung und Fortsetzung des Materials. organizacje spo³eczne. przyjació³k¹. tradycje. Przyk³adami mog¹ tu byæ teksty o sposobie zachowania. – Cassettenrecorder und Cassete mit Dialogen Ziele: Õ bildendes: – Wiederholung des Materials. restauracja. zgodnych z rzeczywistoœci¹ tekstów. liczby mieszkañców. Sozialformen – Zusammenarbeit. Istotne jest to. humorystycznym sytuacjom i s³u¿¹ obustronnemu zrozumieniu siê. sztuka i literatura itp. Ö Oberstufe (poziom zaawansowany) – polityka. tradycjach. To od niego zale¿y wybór informacji. o polityczno-spo³ecznych uwarunkowaniach kraju.Cel praktyczny ma za zadanie opanowanie jêzyka obcego jako œrodka komunikacyjnego. Klasse des Gymnasiums. Zielgruppe – 3. Zajmowanie siê problemem Landeskunde na zajêciach ma pozytywny wp³yw na rozwój osobowoœci uczniów. poniewa¿ to one daj¹ ucz¹cym siê wskazówki. ale równie¿ zwiêkszenie motywacji do nauki. kontakty w szkole. krótkie opowiadania. jak powinni zachowywaæ siê w obcym kraju. zwracaj¹c uwagê na to. Nie mo¿na uczyæ siê jêzyka nie poznaj¹c kultury kraju. – Aktivierung der Informationen aus verschiedenen Quellen über die deutsche Hauptstadt – Berlin. obyczaje. Umo¿liwiaj¹ one komunikacjê. zwyczajach itp. Ö Kulturkunde – ma na celu przedstawienie literatury. ekonomia. a krajem ojczystym ucz¹cego siê. fotografii np. (Übungen im Hörverstehen). wiersze. rodzina. rozwijaæ zdolnoœæ krytycznej postawy wobec stereotypów myœlowych i to¿samoœæ z w³asn¹ kultur¹. poczta. 58 . a przez to i w³asnego kraju. literatura. Ö Ö Oto przykład zajęć: Stundenentwurf (2 Unterrichtsstunden 90 Min. Do tematu Soziokunde nale¿y tak¿e sposób wyra¿ania siê. ¿ycia. gdy nauczany materia³ bêdzie mia³ wp³yw na œwiatopogl¹d ucznia. tekstów. ¿yciu zawodowym. ró¿norodne mapy. turystyka. uzale¿nienia. – Einführung und Erkenntnis der neuen Wörter und grammatischen Themen. Proponujê nastêpuj¹cy podzia³ realizacji tematów: Ö Anfangsstufe (poziom dla pocz¹tkuj¹cych) – ¿ycie codzienne. ¿ycie kulturalne (sztuka. fotografie. Ö Soziokunde – treœci. sztuki i muzyki. Einzelarbeit. Ö Mittelstufe (poziom œrednio zaawansowany) – sposoby spêdzania wolnego czasu. Partnerarbeit. Ucz¹cy siê jêzyka maj¹ wiele informacji z ró¿nych Ÿróde³ i dlatego konieczne jest przedstawienie uczniom aktualnych.

– Erkenntnis der historischen Informationen über Berlin.’’ Übung im Hörverstehen. Herr Schäfer: Bevor wir weiterfahren.] ‘‘Bevor die Mauer kam. Anwesenheitskontrolle. jest du¿y ruch von Osten nach Westen ze wschodu na zachód der Osten wschód der Westen zachód zu Ende sein koñczyæ siê das Souvenir pami¹tka ein Stück Mauer kawa³ek muru 59 . Thürmann: Sie ist unsichtbar. in Berlin’’. Sprachliche Aufmunterung. Õ Organisatorische Phase [Zeit: 10 Min. wir steigen aus. Begrüßung. 3. [Zeit: 3 Min. gab es die Mauer noch nicht. Zwei Schüler lesen ihre Dialoge: ‘‘Wie komme ich zu. Prüfung der Hausaufgabe. man konnte plötzlich nicht mehr weitergehen. möchte ich IhÖ nen das Brandenburger Tor zeigen. ein Stück Mauer.] 1. – Übungen in der Aussprache. Ex: Ist Berlin nun Hauptstadt oder nicht? Andreas: Also: Berlin war bis 1945 Hauptstadt. Sie ist nur noch ein Souvenir. plötzlich. war Bonn die Hauptstadt der Bundesrepublik und Ostberlin die Hauptstad der DDR. Z. Danach gab es ja zwei deutsche Staaten: die Bundesrepublik Dutschland. Der Lehrer erzählt den Schülern über die Berliner Mauer und das Branderburger Tor.A: ‘‘Wie komme ich von hier zur Post in der Koœciuszkistraße?’’ ‘‘Entschuldingung. Dr Thürmann uzupełnia wiedzę Exa o murze berlińskim. Berliner Ausrufer: Ein Stück Mauer. strefa œmierci.. Thürmann: Entschuldingen Sie. über Nacht. [Zeit: 2 Min] 2.B.. war hier viel los.. Dr. die Straßen waren einfach zu Ende. Dr. Und dann. [Zeit: 5 Min. Kommen Sie. die DDR. Wzd³u¿ muru rozci¹ga³a siê tzw. Als es die beiden Staaten gab. wkroczenie w któr¹ stanowi³o œmiertelne niebezpieczeñstwo i uniemo¿liwia³o obywatelom NRD ucieczkê na zachód. war sie da. Aber dann war das plötzlich nicht mehr möglich. ein Souvenir. Bevor die Mauer da war. Õ erzieherisches: – Herausbildung von positiven Haltungen und Verhältnissen in der Schülergruppe. Das war furchtbar. nur drei Mark Kaufen Sie jetzt ein Stück Mauer bevor es zu spät ist! 3. Der Lehrer stellt die Fragen nach dem Weg in Posen. Präsentation des Dialogs: [Zeit: 4 Min. Das Branderburger Tor: Brama Brandenburska. extra für Sie. podzieli³ miasto na czêœæ wschodni¹ i zachodni¹. Dr. Thürmann: Das ist also das Brandenburger Tor.. die BRD). zbudowana w latach 1788-1791. unddie Deutsche Demokratische Republik.] Słówka i zwroty zwei deutsche Staaten die Bundesrepublik Deutschland (BRD) die Deutsche Demokratische Republik (DDR) das Branderburger Tor die Mauer plötzlich über Nacht viel los sein dwa pañstwa niemieckie Republika Federalna Niemiec (RFN) Niemiecka Republika Demokratyczna (NRD) Brama Brandenburska mur nagle w ci¹gu nocy du¿o siê dzieje.] 1. von Westen nach Osten. wie du. Die Schüler hören den Text zuerst einmal. Fast 30 Jahre stand hier die Mauer. Wie komme ich zum Rathaus?’’ usw.. Ex: Ich sehe die Mauer gar nicht. Seit wann? d) Wo stand die Berliner Mauer? 4. Als ich nach Berlin kam. Und hier stand die Mauer. Die Mauer: ‘‘mur berliñski’’ (1961-1989) zbudowany przez w³adze NRD.. Ex. Man ging durch das Brandenburger Tor von Osten nach Westen.praktisches: – Verbesserung der Kommunikationsfähigkeiten. 4. Ö Präsentationsphase [Zeit: 14 Min. stanowi³a symbol otwarcia na zachód. 2. Ex: Und heute? Andreas: Seit der Vereinigung von 1990 ist Berlin wieder die Hauptstadt von Deutschland.] a) Wie heißen die Gesprächspartner? b) Worüber sprechen sie? c) Berlin ist heute die Hauptstadt von Deutschland. Der Lehrer stellt die Fragen. Einführung des Wortschatzes.

.............. 6....... super.extra für Sie bevor es zu spät ist Ö specjalnie dla pana pani zanim bêdzie za pó¿no [Zeit: 21 Min.............. durch das Brandenburger Tor von Osten nach Westen.... Die Schüler hören zweimal einige kurze Aussagen zum Thema: ‘‘Berlin wird wieder die Hauptstadt von Deutschland’’...... es zwei deutsche Staaten c) Bonn ..... war Bonn die Hauptstadt der BRD..... c) Zuerst hat Andreas in Aachen gearbeitet..... Er zeigte uns das Brandenburger Tor. Sie kaufen ein Stück Mauer..... (fakultativ) 1... die Hauptstadt der BRD und Ostberlin die Hauptstadt der DDR d) Hier ..... 5.......... .... ist Berlin wieder Hauptstadt. Hier war viel los. c) Die Mauer stand hier. b) Zuerst konnte man durch das Brandenburger Tor gehen... Die Straßen waren plötzlich zu .. Ihnen das Brandenburgen Tor zeigen... für Sie. 7............. b) Die Mauer war noch nicht da.... Ten Berlińczyk dostrzega same negatywy nowej sytuacji.. 3... Dann fahren wir weiter... e) Es ist zu spät.. (Einzelarbeit oder wenn das besser für die Schüler einer Klasse wäre – Partnerarbeit....... Der Lehrer erklärt die Wörter: der Nachteil der Vorteil die Brücke die Entscheidung Berlinerin – mieszkanka Berlina Andreas: Berlin wird wieder die Hauptstadt von Deutschland..] 3.] 1......... [Zeit: 11 Min.... Wie finden Sie das? Berlinerin Wie ich das finde? Na.. Der Lehrer erklärt die Wörter und Wendungen. Beispiel: Als es zwei deutsche Staaten gab.... 4. Bonn war die Hauptstadt der DDR.... [Zeit: 5 Min... die Mauer e) Man . wir weiterfahren möchte ich... f) Man ... e) Die Mauer war da. d) Zuerst fahren sie zur Siegelsäule..) a) Berlin ... Ein Stück Mauer ... bis 1945 Hauptstadt b) Danach .. Der Lehrer gibt den Schülern die Aufgabe..] 2... 8.... Seit der .... Vor 1961 gab es die . Vervollständigt bitte die folgenden Sätze während des Dialoghörens... Verbindet die Sätze mittels der Konjunktion ‘‘als’’ a) Es gab zwei deutsche Staaten...... a) Zuerst möchte ich Ihnen das Brandenburger Tor zeigen. 60 . Beispiel: Bevor wir weiterfahren möchte ich Ihnen das Brandenburger Tor zeigen........ Man konnte plötzlich nicht mehr weitergehen..] Übungsphase 1.. [Zeit: 5 Min.. Endlich mal wieder’ne – Metropole.... Hier war früher viel . Die Mauer ist nur noch ein .... d) Wir fuhren weiter....... Plötzlich ... Dann war die Mauer da. Die Aussagen fertigen auch die neuen Wörter und Wendungen.... Die Schüler hören die Dialoge noch zweimal also können alles beim zweiten Hören noch ergänzen.. nioch nicht..... Man konnte durch das Brandenburger Tor gehen.... Zweite Aufgabe.. Ö Automatisierungsphase [Zeit: 36 Min. Man ging durch das Brandenburger Tor von Westen nach . Nächste Aufgabe: (fakultativ) Verwendet bitte die Konjunktion ‘‘bevor’’....] 4. 2. Dann fahren sie zum Alex. Zusätliche Aufgabe. Nacht war sie da............ plötzlich nicht mehr weitergehen.... Dann ist er nach Berlin gefahren.....

Und Berlin wird dann international. Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka angielskiego w Gimnazjum nr 1 w Ozimku. [Zeit: 3 Min. Dann liest der Lehrer die folgenden Sätze und die Schüler betrachten sie als Vorteile oder Nachteile – Partnerarbeit Der Lehrer erklärt die Hausaufgabe. Starsza pani próbuje spojrzeć na sprawę ogólnie – z pozycji jedności Europy. Wohnungen werden teuer. Das klingt absurd. weil es hier so viel Freiheit gab. Und wissen Sie warum? Weil das für Europa gut ist. So kann Berlin eine Brücke zum Osten werden. Berlin kann eine Brücke zum Osten werden. Temat lekcji: . [Zeit: 1 Min. Da werde ich ein bißchen mehr Geld verdienen. 5. Ist Berlin nun die Hauptstadt von Deutschland? Seit wann? 3. Da muß ich wohl Fremdsprachen lernen.] Nachteile Vorteile 1. W niniejszym artykule pragnê przedstawiæ pro1) pozycjê lekcji przybli¿aj¹cej ten aspekt nauczania jêzyka. [Zeit: 8 Min. Dann bekommen sie die Texte und lesen leise die Aussagen. 7. Endlich mal wieder eine Metropole! 8. Worüber haben wir gesprochen? 2.The USA – general information’’. aber in Berlin gab es wirklich viel Freiheit! [Zeit: 15 Min. Taxifahrer: Als Taxifahrer habe ich nichts dagegen. die im Text vorkommen.] 3. 2. absurd). [Zeit: 10 Min. das Busfahren – alles wird sehr teuer. 3. Junger Mann: Ich finde das überhaupt nicht gut! So eine Szene wie jetzt wird es bald nicht mehr geben.. Die Wohnungen werden teuer.] 4. In Berlin wird es nicht mehr so viel Freiheit geben. Das ist für Europa gut. das hat nur Nachteile. Da werde ich mehr Geld verdienen. Schreibt bitte 8-10 Sätze zum Thema: Poznañ wird die Hauptstadt von Polen. Przedstawiciel młodzieży berlińskiej z kolei obawia się o losy subkultury młodych w nowych warunkach. Berliński taksówkarz patrzy optymistycznie w przyszłość. [Zeit: 3 Min. So eine Szene wie jetzt wird es bald nicht mehr geben. 61 . Wie finden die Berliner das. 10. 6. 4.Berliner – Berliñczyk Berliner: Das finde ich gar nicht gut. Wir sind doch nach Berlin gekommen. 1. Lekcjê przeprowadzi³am z uczniami klas pierwszych gimnazjum.] 2. dass Berlin wieder die Hauptstadt von Deutschland wird? Ö Hausaufgabe. Berlin liegt in Westeuropa und gleichzeitig sehr östlich. Lebensmittel werden teuer. – Was meinst du dazu? (listopad 2000) Alina Matusz1) Ozimek Lekcje języka angielskiego w I klasie gimnazjum Nauczanie jêzyka angielskiego wi¹¿e siê nierozerwalnie z koniecznoœci¹ poznawania uczniów z kultur¹. die Lebensmittel.] Der Lehrer stellt die Fragen und die Schüler antworten. 9. (die Metropole. das Taxi.] Ö Testphase. Da muß ich wohl Fremdsprachen lernen. Weltkrieg aus? 4. którzy ucz¹ siê trzeci rok jêzyka angielskiego. Nennt die Internationalismen. Berlin wird dann international. Frau: Ich finde die Entscheidung gut sehr gut sogar. Ich finde.. Wo stand die Mauer und wie lange? 5.. histori¹ i realiami ¿ycia codziennego krajów obszaru anglojêzycznych. Wie sieht die Situation nach dem II.

jakiego kraju jest to hymn.5 tonnes of copper in Paris. In New York harbour the sections were put together on a pedestal. znak. flag. Then sections of it were put into 210 boxes and they sailed across the Atlantic Ocean. Glossary: landmark – symbol. What symbol is it? 3. The enormous statue is 93 metres high and stands in New York harbour. copper – miedŸ. The statue was made from 32. Ö Nagranie hymnu Stanów Zjednoczonych. Ö Doskonalenie p³ynnoœci wypowiedzi. a odpowiedzi pisa³am na tablicy: Ö The USA was formed 4th July 1776 (Declaration of Independence) Ö Number of states: 50 Ö First president: George Washington Ö Currency: dollar (1$ = 100 cents) Ö Flag is called Star and Stripes Ö Symbols of the USA: dollar. z którymi granicz¹ Stany Zjednoczone oraz nazw otaczaj¹cych je oceanów. Mapa by³a jednak niekompletna – brakowa³o na niej nazw niektórych stanów. scanning. The Statue of Liberty was built in 1876 year by the French people. Ö Teksty: o Statule Wolnoœci i o Bia³ym Domu. Ö Flagi poszczególnych stanów. waluta. skimming) Ö Wzbogacenie s³ownictwa. Przy okazji poda³am im informacjê. For the millions of immigrants to the USA who saw it as they sailed into New York for the first time. podzia³ na stany. Uczniowie otrzymali polecenie przeczytania tekstu. The Statue of Liberty and others Kolejnym etapem by³a praca z map¹. Uczniowie bezb³êdnie zgadli. token – dowód. nazw pañstw. it became a symbol of liberty. The White House. It was a token of friendship. a glass lift – szklana winda. Frederic Auguste Bartholdi and took 15 years to build. Nastêpnie zadawa³am im pytania zwi¹zane z ich podstawow¹ wiedz¹ o USA. z zaznaczeniem ich stolic. w którym nowe s³ownictwo podane by³o w formie mini-s³owniczka u do³u strony. THE STATUE OF LIBERTY The seven spikes of the statue’s crown represent the seven oceans and seas of the world The statue’s face is based on the strong face of the sculptor’s mother The Statue of Liberty is one of the most famous landmarks in the world. znak. Where is the Statue of Liberty? 2. Ö Nagranie i s³owa piosenki Oh.Cele lekcji: Ö Zebranie i rozszerzenie podstawowych wiadomoœci o Stanach Zjednoczonych (po³o¿enie. Ö Pieni¹dze – monety i banknoty bêd¹ce w obiegu w USA. Ö Æwiczenie sprawnoœci s³uchania ze zrozumieniem. prawo oraz flagê. Susanna. liberty – wolnoœæ. Przygotowa³am mapê z podzia³em na stany. ¿e ka¿dy stan posiada w³asny rz¹d. Hollywood. Potrzebne materia³y: Ö Mapa USA z podzia³em na stany. Who built the Statue and why? 62 . Uczniowie podchodzili do mapy i naklejali w odpowiednie miejsca wczeœniej przygotowane karteczki z nazwami geograficznymi i nazwami stolic poszczególnych stanów. viewing gallery – galeria widokowa Nastêpnie uczniowie odpowiadali ustnie na zadawane przeze mnie pytania: 1. harbour – port. Today visitors to the statue go by a glass lift to the top of the pedestal. symbole itp. It was designed by a French sculptor.) Ö Doskonalenie czytania (czytanie ze zrozumieniem. Przebieg lekcji: Lekcjê rozpoczê³am nagraniem hymnu amerykañskiego The Star Spangled-Banner. From that point there are 171 steps to a viewing gallery in the crown. Nastêpnie nawi¹za³am do jednego z symboli USA – The Statue of Liberty.

3. The White House is painted every four years. What sport do the Miami Dolphins and the New England Patriots play? Tym razem technika czytania by³a inna ni¿ poprzednio. What’s the name of the American flag? 63 . – has lived in the USA for at least 14 years.4. They used grey sandstone but painted it white. but it was too expensive. Najpierw poprosi³am jednego z uczniów. 8. The president’s offices are on the first two floors and the president and his family live on the next two floors. Glossary: marble – marmur. aby przeczyta³ g³oœno pytania. Po sprawdzeniu czy wszyscy rozumiej¹ treœæ pytañ. uczniowie szukali w tekœcie odpowiedzi na nie (scanning). What are CBS. Gdy wyjaœni³am. The president of the USA can become anyone who: – is at least 35 years old. British flag is called the Union Jack. aby nawi¹zaæ do kolejnego symbolu Stanów – Bia³ego Domu. use – zastosowaæ. Who lives and works in the White House? Can tourists go into the White House? Why is it called the White House? Who can become a president of the USA? How long can one person be a president? Elementem podsumowuj¹cym lekcjê by³ USA QUIZ Are you an expert on the life in the USA? Try the ten questions below. – was born in the USA. How many cents are there in a dollar? 3. pytali o wizerunki osób przedstawione na banknotach i monetach. One person can be a president no longer than 8 years. 6. The Big Apple is a popular nickname – but for what? 6. The architect planned to use white marble on the outside. election – wybory Questions 1. NBC and ABC? 10. ¿e na banknotach widniej¹ podobizny prezydentów USA by³ to odpowiedni moment. u¿yæ. Tourists can visit the White House every Tuesday to Saturday. What colour are all the taxies in New York? 7. Uczniowie byli tym bardzo zainteresowani. które znajdowa³y siê pod tekstem. Who was the first US President? 4. Is it possible to visit the Statue? Kontynuuj¹c w¹tek elementów zwykle kojarz¹cych siê z USA pokaza³am uczniom monety i banknoty bêd¹ce aktualnie w obiegu w USA oraz flagi niektórych stanów (te. What is it made from? 5. George Washington. 1. sandstone – piaskowiec. lived and worked in the White House. 2. 5. There is an election every four years and the same person can be elected twice. które posiada³am). What’s the name of the US President’s house in Washington? 2. The White House is called ‘white’ because it is white. With which two countries does the USA have borders? 9. Po chwili odpowiadali ustnie na wczeœniej podane pytania. Britons call them ‘chips’ – what do Americans call them? 5. Uczniowie otrzymali tekst: About the White House and a president of the USA All presidents of the USA ecxept the first. porównywali flagi ró¿nych stanów.

.. Krótko wyjaœni³am trudniejsze s³owa.... I’ve come from . oh! don’t you cry for me... Buckwheat cake: a cake prepared in the States with maize flour especially for breakfast. The weather. By³ to tekst z lukami.. When everything was still... Po dwukrotnym wys³uchaniu doskonale poradzili sobie z ich uzupe³nieniem.. The .. a po kilku minutach skonsultowali i porównali swoje odpowiedzi. Susanna don’t you cry. By³o to sympatyczne i weso³e zakoñczenie lekcji. A tear was in her ..... John Adams 3.... Dem.. Thomas Jefferson 2) 3) STATES IN THE USA Delaware Pennsylvania New Jersey Georgia Connecticut Massachusetts Maryland South Carolina New Hampshire Virginia New York North Carolina Rhode Island Vermont Kentucky Tennessee Ohio Louisiana Indiana Mississippi Illinois Alabama Maine Missouri Arkansas Michigan Florida Texas Iowa Wisconsin California Minnesota Oregon Kansas West Virginia Nevada Nebraska Colorado North Dakota South Dakota Montana Washington Idaho Wyoming Utah Oklahoma New Mexico Arizona Alaska Hawaii Dover Harrisburg Trenton Atlanta Hartford Boston Baltimore Columbia Concord Richmond Albany Raleigh Providence Montpelier Franfort Nashville Columbia Baton Rouge Indianapolis Jackson Springfield Montgomery Augusta Jefferson City Little Rock Lansing Tallahassee Austin Des Moines Madison Sacramento St... Ö listê wszystkich dotychczasowych prezydentów USA. OH! SUSANNA2) (Traditional) I come from . It rained all night the day I left....... Chorus: Oh! Susanna...... my true love for to see. with my banjo on my knee. with my banjo on my knee.. it was dry. oh! don’t your cry for me. Moja rola ograniczy³a siê do ewentualnej korekty lub naprowadzenia na w³aœciw¹ odpowiedŸ. Fed. In Office 1789–1797 1797–1801 1801–1809 This song is very famous all over the world. Na zakoñczenie lekcji uczniowie otrzymali s³owa tradycyjnej.. Says I. George Washington 2. Chorus: Oh! Susanna. I thought I saw Susanna A-coming down the hill. Rep.. The buckwheat cake3) was in her mouth. a nastêpnie zaœpiewaliœmy wspólnie t¹ piosenkê.. gdy uczniowie mieli w¹tpliwoœci. Died 1732–1799 1735–1826 1743–1826 Party Fed. I’m coming from the South. with my banjo on my knee. you have probably heard it in films featuring the fabulous Far West.. amerykañskiej piosenki Oh! Susanna. I’m going to .. Name 1... so hot I froze to death... I’ve come from . Susanna don’t you cry. I had a dream the other . Paul Salem Topeka Charleston Carson City Lincoln Denver Bismarck Pierre Helena Olympia Boise Cheyenne Salt Lake City Oklahoma City Santa Fe Phoenix Juneau Honolulu LIST OF PRESIDENTS Born. Jako dodatkowe informacje uczniowie otrzymali w formie odbitek ksero: Ö listê wszystkich stanów wraz z nazwami ich stolic. 64 ..Uczniowie rozwi¹zywali go w parach...

. Whig Whig Dem. Freebairn I. Rep. 32. (1999). 36. 5. Dem. Podręcznik dla edukatora’’ w grudniu 2001 ▲▲▲ British Council na spotkanie: Revised CPE Celebration w styczniu 2002 65 . Rep. 24. Dem. Dem. In Office 1809–1817 1817–1825 1825–1829 1829–1837 1837–1841 1841 1841–1845 1845–1849 1849–1850 1850–1853 1853–1857 1857–1861 1861–1865 1865–1869 1869–1877 1877–1881 1881 1881–1885 1885–1889 1889–1893 1893–1897 1897–1901 1901–1909 1909–1913 1913–1921 1921–1923 1923–1929 1929–1933 1933–1945 1945–1953 1953–1961 1961–1963 1963–1969 1969–1974 1974–1977 1977–1981 1981–1989 1989–1993 1993–2001 2001– Bibliografia Abbs B. Died 1751–1836 1758–1831 1767–1848 1767–1845 1782–1862 1773–1841 1790–1862 1795–1849 1784–1850 1800–1874 1804–1869 1791–1868 1809–1865 1808–1875 1822–1885 1822–1893 1831–1881 1829–1886 1837–1908 1833–1901 1837–1908 1843–1901 1858–1919 1857–1930 1856–1924 1865–1923 1872–1933 1874–1964 1882–1945 1884–1972 1890–1969 1917–1963 1908–1973 1913–1994 1913– 1924– 1911– 1924 –0000 1946–0000 1946–0000 Party Dem. Rep. 17. Dem. Rep.. Rep Dem. 8. Rep.C. (marzec 2001) ZAPROSZONO NAS: Zespó³ Wydawnictwa FRASZKA EDUKACYJNA na promocjê nowej ksi¹¿ki Ireny Dzierzgowskiej – .Nauczanie nauczycieli. 37. Rep. 16. Harding Calvin Coolidge Herbert Hoover Franklin Delano Roosevelt Harry S. Rep. 34. James Madison James Monroe John Quincy Adams Andrew Jackson Martin Van Buren William Henry Harrison John Tyler James Knox Polk Zachary Taylor Millard Fillmore Franklin Pierce James Buchanan Abraham Lincoln Andrew Johnson Ulysses S. 10. 42. 26. 19. Dem. Whig Whig Dem. 22. The White House. Cornelsen Verlag. Rep. Garfield Chester Alan Arthur Grover Cleveland Benjamin Harrison Grover Cleveland William McKinley Theodore Roosevelt William Howard Taft Woodrow Wilson Warren G. Rep. 13. Snapshot. Hayes James A. Rep. Born. 18. Dem. (1988). 40.. Rep. Rep. Washington D. Rep. Rep. Dem. 29. 28. Longman. Rep. Dem. 6. Iantorna G. Dem. 12.. 35. 23. 7. Dem. 21. Grant Rutherford B. 9. 43. Dem. 25. Rep. Famous British & Amarican Songs and their cultural background.Name 4. Baker Ch. Truman Dwight David Eisenhower John Fitzberald Kennedy Lyndon Baines Johnson Richard M. 30. 27. Rep. 20.. 39. Rep. Rep. Longman Carlson-Kreibohm K. Rep. Elementary. 33. Papa M. Nixon Gerald Ford Jimmy (Jemas Earl) Carter Ronald Reagan George Bush Bill Clinton George Bush Jr. Dem. 38. Dem. 41. Berlin. 15. 11.. 31. Rep. 14.

syntetyczne i komunikacyjne. ¿e nauczanie akcentuacji rosyjskiej jest prowadzone systematycznie. Zatem w pierwszej kolejnoœci dokonywana jest prezentacja algorytmu. Je¿eli jednak na poprzedniej lekcji nauczyciel poleci³ uczniom przygotowaæ w domu czytanie na podstawie jednego z æwiczeñ zamieszczonych w zbiorze3. ¿e æwiczenia akcentuacyjne nie powinny stanowiæ dla uczniów dodatkowego obci¹¿enia. 27–29. Na tym etapie wykonywane s¹ æwiczenia akcentuacyjne.Z DOŚWIADCZEŃ NAUCZYCIELI Dorota Dziewanowska1) Kraków Lekcje języka rosyjskiego z komponentem akcentuacyjnym Systemowe nauczanie akcentuacji rosyjskiej obejmuje dwa etapy. Szerzej na ten temat: Dziewanowska D. æwiczeñ w mówieniu quasi-produktywnym. s. (1996).Jêzyki Obce w Szkole’’ nr 1 2000. (2000). opartych na krótkich tekstach dialogowych (etap II)..) Celem repetycyjnych æwiczeñ akcentuacyjnych jest stworzenie uczniom optymalnych warunków do doskonalenia umiejêtnoœci kszta³towanych na poprzedniej lekcji. ilustruj¹cego miejsce akcentu w formach wyrazów. 3 min. Ostatnia faza pracy na etapie I obejmuje prezentacjê regu³y i paradygmatu. 3) np. Warszawa: WSiP. Ćwiczenia z akcentuacji rosyjskiej dla uczniów szkoły podstawowej i średniej. Część I: Czasownik. odbywa siê prezentacja krótkiej definicji. II etap nauczania zak³ada kszta³towanie umiejêtnoœci wykorzystywania teorii akcentologicznej w praktyce jêzykowej. Æwiczenia te stanowi¹ podstawê do wykonania na kolejnej 1) 2) lekcji akcentuacyjnych æwiczeñ o charakterze komunikacyjnym. Etap pierwszy przewiduje œwiadome poznawanie przez uczniów wiadomoœci teoretycznych. nauczyciel ma prawo zrezygnowaæ z zadawania uczniom pracy domowej. nale¿¹cych do danej grupy akcentuacyjnej (typu akcentuacyjnego).. Ö Lekcja 1 z komponentem akcentuacyjnym Materia³ nauczania: Czasowniki grupy A (typ ´ e ) Budowa komponentu akcentuacyjnego: × Repetycyjne æwiczenia akcentuacyjne i sprawdzenie ustnej pracy domowej (ok. analityczne. 66 . Dziewanowska D. wynikaj¹cej z komponentu akcentuacyjnego. . Nastêpnie. 11–17. Zak³adam. wyjaœniaj¹cej istotê danej grupy akcentuacyjnej (typu akcentuacyjnego). komponentu akcentuacyjnego trwaj¹cego 10–15 minut2). w ramach tzw. Przedstawiam cykl lekcji z formami pracy stosowanymi podczas realizacji akcentuacyjnych æwiczeñ w czytaniu. W zwi¹zku z tym repetycyjne æwiczenia nie zawsze musz¹ byæ powi¹zane z kontrol¹ pracy domowej. na s. to powinno ono zostaæ skontrolo- Autorka jest adiunktem w Instytucie Filologii Rosyjskiej Akademii Pedagogicznej w Krakowie. dobrane wed³ug stopnia trudnoœci: dyskryminacyjne. tzn. ujmuj¹cego zasady akcentuacji danej czêœci mowy w uogólniony system. zgodnie z zasad¹ przechodzenia od ogó³u do szczegó³u. Poniewa¿ zak³ada siê. Możliwości systemowego nauczania akcentuacji rosyjskiej.

b) . Ania i Ola jeżdżą do szkoły tramwajem. aby nie komplikowaæ w³aœciwej operacji æwiczebnej zwi¹zanej z utrwaleniem regu³ akcentuacyjnych w aktach komunikacji jêzykowej. aby ka¿de zdanie t³umaczy³ inny uczeñ. 29–31. chór: . U6: . op. Najpierw nauczyciel powinien podaæ zdanie. . chór: . æw. . . chór: . . . ? . Æwiczenia translacyjne nale¿y zorganizowaæ tak. . 8 s. chór: . × Akcentuacyjne æwiczenia w czytaniu (ok. ? . U2: . Zdania te mog¹ nawi¹zywaæ do materia³u leksykalnego aktualnie realizowanego na lekcjach jêzyka rosyjskiego zgodnie z obowi¹zuj¹cym programem nauczania. repetycyjne æwiczenia mog¹ polegaæ na wykonaniu pod kontrol¹ nauczyciela nastêpuj¹ce æwiczenie: N: S³ucham radia. . przygotowane przez nauczyciela zdania nie mog¹ byæ zbyt trudne pod wzglêdem leksykalnym i gramatycznym. W ten sposób zostanie zaktywizowany ca³y zespó³ klasowy. . ! . bowiem ka¿dy uczeñ s³ysz¹c zdanie wypowiedziane przez nauczyciela w jêzyku polskim. Jemy kolację o godzinie ósmej wieczorem. . U5: . U1: . . . a nastêpnie wskazaæ do odpowiedzi ucznia. chór: . chór: . U4: . chór: . zob. ? . ¿e zdania do przet³umaczenia powinny zawieraæ formy osobowe czasowników grupy A (typ ). Ponadto. . by przet³umaczyli na jêzyk rosyjski kilka zdañ uprzednio przygotowanych przez nauczyciela. U3: . U3: . 67 .) Æwiczenia w czytaniu proponujê przeprowadziæ wykorzystuj¹c nastêpuj¹ce dialogi4): a) . 8 min. bêdzie je t³umaczyæ na jêzyk rosyjski w mowie wewnêtrznej. N: Jem obiad o pierwszej. U5: . . Kola odrabia lekcje. 3. . U6: . W przypadku. ? . gdy nauczyciel nie zada³ uczniom pracy domowej zwi¹zanej z akcentuacj¹ czasowników grupy A. ? . U4: . chór: . chór: .. d) . ? . Mama jeździ do pracy autobusem. Dla przyk³adu podajê kilka zdañ do t³umaczenia zawieraj¹cych formy osobowe czasowników akcentuacyjnej grupy A: 4) O której godzinie jesz śniadanie? Jem śniadanie o godzinie siódmej rano. Zamiast proponowanego wy¿ej æwiczenia mo¿na poleciæ uczniom. ? ? . U2: . chór: . Nale¿y jednak pamiêtaæ. U1: . cit. chór: . c) . chór: . .wane i ocenione.

ale równie¿ od siebie nawzajem. 8 min. ? ? . ¿e uczniowie ucz¹ siê nie tylko od nauczyciela. ! ? . - Æwiczenie jest stosunkowo obszerne. ? . 3 min. np. . . grupy A Materia³ (typ e ´ Budowa komponentu akcentuacyjnego: × Repetycyjne æwiczenia akcentuacyjne i sprawdzenie ustnej pracy domowej (ok. Poniewa¿ w dialogach nie wystêpuje trudna leksyka. Poniewa¿ dialogi nie s¹ rozbudowane. . × Æwiczenia w mówieniu quasi-produktywnym (ok.e) ? . . W zwi¹zku z tym w pierwszej kolejnoœci do odczytania dialogów anga¿ujmy uczniów zdolniejszych tak. Nie trzeba jednak realizowaæ go w ca³oœci. ¿e podczas nauczania akcentuacji objaœnianie znaczenia nowych wyrazów powinno przebiegaæ w sposób mo¿liwie najprostszy. Podczas czytania uczniowie obowi¹zani s¹ wyraŸnie wyd³u¿aæ sylaby akcentowane. 1 min. f) . . Zabieg ten przygotowuje ich do wykonania æwiczeñ w mówieniu quasi-produktywnym. trzeba pamiêtaæ. ? . . Ka¿dy b³¹d powinien byæ natychmiast sygnalizowany przez nauczyciela i korygowany przez czytaj¹cego ucznia. . W razie trudnoœci proponujê przed przyst¹pieniem do wykonania æwiczeñ w czytaniu wykorzystaæ nagranie magnetofonowe.) Uczniowie odczytuj¹ parami dialogi æwiczone na poprzedniej lekcji. np. × Objaœnienie zadania domowego (ok. . Ta forma objaœnienia nowej leksyki umo¿liwia maksymaln¹ oszczêdnoœæ czasu lekcyjnego. Wybór dialogów nale¿y do nauczyciela. Uczniowie powinni sami odczytywaæ poszczególne zdania. Warto jednak zaznaczyæ. . .) Nauczyciel poleca uczniom przygotowanie czytania dialogów wykonywanych na lekcji. by ich czytanie stanowi³o wzorzec dla uczniów odznaczaj¹cych siê s³absz¹ wra¿liwoœci¹ s³uchow¹. aby do czytanych dialogów wprowadzili realia w³asne. ? . wystêpuj¹cych w dialogu. Wówczas zadanie uczniów bêdzie Ö Lekcja 2 z komponentem akcentuacyjnym nauczania: Czasowniki ) – kontynuacja. pos³ugiwali siê swoimi rzeczywistymi imionami. . - ? . polega³o na odczytaniu z prawid³owym akcentem czasowników. dokonanie semantyzacji nowych wyrazów nie jest konieczne. podaj¹c polskie odpowiedniki wyrazów rosyjskich. . a w razie trudnoœci – przez innych uczniów. Przygotowane przez uczniów czytanie proponujê oceniæ po wys³uchaniu kilku kolejnych par uczniów. dalsza praca powinna polegaæ na kilkakrotnym ich odczytaniu przez kolejne pary uczniów. . W ten sposób kontrola pracy domowej przybierze formê konkursu. . . . . stosuj¹c poznane zasady akcentuacyjne. Realizuj¹c æwiczenia w czytaniu. Na tej lekcji proponujê tak¿e zrezygnowaæ z wzorcowego odczytania dialogu (dialogów) przez nauczyciela.) Mówienie quasi-produktywne polega na wprowadzaniu do tekstu realiów w³asnych lub po- 68 . które stanowi³y przedmiot zadania domowego. Nale¿y zaleciæ uczniom.

. mog¹ przedstawiaæ siê nastêpuj¹co: Ö Ö Wariant 4 . wp³ywa na ich wysok¹ poprawnoœæ jêzykow¹. . . Ö Wariant 3 . - . . . Nale¿y zatem stwierdziæ. ? ? . Ograniczenia dotycz¹ce zakresu stosowanych podczas æwiczeñ w mówieniu jednostek leksykalnych ulegaj¹ stopniowej redukcji wraz z przyrostem wiedzy akcentologicznej. . Oznacza 69 . . Wariant 5 . ? ? . . . Ö . ? ? . ? . ? . . Konstruuj¹c swoj¹ wypowiedŸ na podstawie tekstu wzorcowego. . W uk³adanych przez siebie dialogach. . Wariant 1 ? . . czynnoœæ 2 lekcji 1). Podczas wykonywania tego æwiczenia nauczyciel powinien baczyæ. Dialogi u³o¿one przez uczniów. uczniowie nie koncentruj¹ ca³ej uwagi na jej treœci lecz maj¹ mo¿liwoœæ œwiadomego kontrolowania poprawnoœci jêzykowej (w tym równie¿ akcentuacyjnej) wypowiadanych zdañ. . . . . . . które zawieraj¹ elementy wczeœniej opracowanych tekstów. Na tej lekcji podstawê do æwiczeñ quasi-produktywnych stanowi¹ wybrane przez nauczyciela dialogi (por. . Fakt. .szerzaniu go mikrokomunikatami. ¿e zastosowanie æwiczeñ quasi-produktywnych stwarza uczniom okazjê do œwiadomego wykorzystania w aktach komunikacji jêzykowej poznanych na etapie I regu³ akcentuacyjnych. ? . . Dlatego te¿ nadmierna modyfikacja dialogów wzorcowych nie jest wskazana. by uczniowie nie pos³ugiwali siê czasownikami nale¿¹cymi do innych grup akcentuacyjnych. ? ? . Zadaniem uczniów jest przeprowadzenie krótkiej rozmowy z kole¿ank¹ lub koleg¹ z wykorzystaniem form czasowników wystêpuj¹cych w dialogach wzorcowych. . . ? . ? ? ? . uczniowie s¹ obowi¹zani zastosowaæ formy czasowników nale¿¹cych do akcentuacyjnej grupy A. . ¿e wykonanie zadañ quasi-produktywnych polega na tworzeniu wypowiedzi w³asnej opartej na opracowanych tekstach. Ö Wariant 6 ? . Ö Wariant 2 ? . ? . . . .

interesuj¹ siê nimi i chêtnie zapamiêtuj¹. Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka angielskiego w II LO im. Idiomy s¹ tym dla jêzyka. maj¹ prawo swobodnie pos³ugiwaæ siê wyrazami reprezentuj¹cymi zarówno aktualnie poznawane. Zatem stanowi¹ one swego rodzaju pomost miêdzy æwiczeniami odtwórczymi i twórczymi. wprowadzane i utrwalane w ramach komponentu akcentuacyjnego mo¿na wykorzystywaæ w ramach pozosta³ych komponentów lekcji. Nale¿y równie¿ podkreœliæ. Ich nieznajomoœæ zdradza mniej bieg³ych w pos³ugiwaniu siê jêzykiem obcym. Zasady akcentuacyjne. W zamieszczonych wy¿ej konspektach komponentów akcentuacyjnych zosta³y przedstawione zabiegi dydaktyczne stosowane podczas wykonywania æwiczeñ w czytaniu. a tak¿e æwiczeñ w mówieniu quasi-produktywnym. czym muzyka czy malarstwo dla szeroko pojêtej kultury danego narodu. uczniowie wykonuj¹c æwiczenia w mówieniu. Ka¿da para uczniów nale¿¹ca do grupy 1 ma za zadanie przygotowaæ dialog wed³ug opracowanego na lekcji wariantu 1. Natomiast æwiczenia w mówieniu quasi-produktywnym polegaj¹ na tworzeniu wypowiedzi w³asnej poprzez dokonanie modyfikacji tekstu wzorcowego. ¿e nauczanie akcentuacji ma na celu wspomagaæ kszta³towanie kompetencji lingwistycznej. jak i mówieniu produktywnym. Poza tym. ¿e na dalszych etapach nauczania. Kolejnoœæ przechodzenia od æwiczeñ odtwórczych do æwiczeñ twórczych winna zale¿eæ tak¿e od poziomu zaawansowania jêzykowego uczniów i ukszta³towanych u nich nawyków mownych oraz od inwencji nauczyciela. 1 min. a w dalszej kolejnoœci kompetencji komunikacyjnej. quasi-produkcji. ¿e akcentuacyjne æwiczenia w mówieniu mog¹ byæ oparte zarówno na reprodukcji tekstu. Podstawowym czynnikiem. Joachima Chreptowicza w Ostrowcu Œwiêtokrzyskim. niepowtarzalnym charakterze. Dlaczego nie przeznaczyæ wiêc odrêbnej 1) lekcji na pracê z nimi? Dla uczniów bêd¹ to ciekawe zajêcia. przygotowuj¹ parami dialog wed³ug wariantu 2. Æwiczenia oparte na reprodukcji tekstu s¹ typowymi æwiczeniami od- twórczymi. × Objaœnienie zadania domowego (ok. Zwykle szybko wy³awiaj¹ je z tekstu. jak i uprzednio poznane grupy akcentuacyjne. polegaj¹cymi na wiernym przekazie tekstu. Dlatego warto ich uczyæ. gdy¿ z idiomami czêsto stykaj¹ siê s³uchaj¹c anglojêzycznych piosenek czy ogl¹daj¹c filmy i próbuj¹ dochodziæ ich znaczenia. 70 . jest ich przydatnoœæ w kszta³towaniu poprawnoœci akcentuacyjnej. wyj¹tkowoœci. determinuj¹cym formê stosowanych æwiczeñ komunikacyjnych.) Nauczyciel poleca uczniom przygotowaæ w formie ustnej dialogi wed³ug wzoru z lekcji. stopieñ znajomoœci zwrotów idiomatycznych jest dobrym probierzem stopnia opanowania jêzyka w ogóle. zwi¹zanych z g³ównym jej tematem wynikaj¹cym z obowi¹zuj¹cego programu nauczania. Z tego te¿ wzglêdu praca nad poprawnym akcentem powinna obejmowaæ ca³y proces dydaktyczny. Mo¿na równie¿ podzieliæ uczniów na dwie grupy. systemowe nauczanie akcentuacji rosyjskiej zak³ada. (marzec 1999) Ewa Bińczak1) Ostrowiec Świętokrzyski Poznawanie idiomów na lekcjach języka angielskiego Ö Dlaczego poświęcać idiomom specjalną uwagę? Na lekcjach jêzyka angielskiego uczniowie spotykaj¹ siê ze zwrotami idiomatycznymi przy okazji omawiania tekstów podrêcznikowych i pozapodrêcznikowych. Niemniej. Uczniowie grupy 2. doskonaliæ umiejêtnoœci ich rozumienia i pos³ugiwania siê nimi. Idiomy to rodzaj pu³apki zastawionej na innych ni¿ rodzimych u¿ytkowników jêzyka. Stanowi¹ o jego odrêbnoœci.to.

których rozumienie. np. bee in one’s bonnet Cohen has a bee in his bonnet about the rudeness of local cabdrivers. To avoid getting to the point of an issue. What Every American Needs to Know – publikacji wydanej w Stanach Zjednoczonych. be in one’s birthday suit The rock star was not pleased to learn that the magazine had published old. at sixes and sevens Trying to cram for this maths test has me all at sixes and sevens. 4. back to the drawing board The new package we designed hasn’t increased our sales as we’d hoped so it’s back to the drawing board. The favourite object of a person’s love or affection. beyond the pale His business practices have always been questionable. e. 3. apple of one’s eye Linda was fond of all the horses on the ranch. d. he’s written four letters to the editor on the subject. 1. and cast your vote. they are alienating the voters by blowing hot and cold on tax reform. and are therefore likely to lead them astray. a. Ö Cele lekcji Uczeñ umie przyporz¹dkowaæ w³aœciwe znaczenie podanym idiomom. buy a pig in a poke – kupować kota w worku. (Study both lists carefully and match the idioms to the appropriate explanations. Ka¿da grupa otrzymuje zestaw piêciu idiomów zastosowanych w zdaniach i w drugiej kolumnie definicje podanych idiomów. often fanciful or eccentric. photos of him in his birthdaysuit. Jedne podaj¹ odpowiedniki polskie. b. odnajduje polskie odpowiedniki wybranych idiomów (oczywiœcie bez prób dos³ownego t³umaczenia).) Ö Group 1 A. blind leading the blind When it comes to science and technology. B. A saying indicating that one’s efford has failed. 5. B. Ö Na rynku jest wiele s³owników idiomów. Wybra³am te. W poni¿szej pracy proponujê wykorzystanie The Dictionary of Cultural Literacy. 4. and one must start all over again. a. potrafi objaœniæ sens danego idiomu. Leaders who know as little as their followers. 2. In a state of confusion or disorder. but this last takeover was beyond the pale. 71 . but the little palomino was the apple of her eye. 3. c. b. Zadaniem uczniów jest odpowiednio po³¹czyæ idiomy z opisami ich znaczenia. Totally unacceptable. inne objaœniaj¹ ich sens w jêzyku angielskim. bite the bullet The severe drought is forcing everybody to bite the bullet and use less water. 5. 1. they are the blind leading the blind. blow hot and cold The administration should stop issuing such contradictory statements on taxes. która zawiera odrêbny rozdzia³ poœwiêcony idiomom najczêœciej u¿ywanym w jêzyku anglo-amerykañskim. Group 2 A.Ö Wybór idiomów 2. definiowanie i stosowanie we w³aœciwych kontekstach odpowiada poziomowi opanowania jêzyka uczniów œrednio zaawansowanych. A chronic preocupation. beat around the bush Your worries have nothing to do with the new proposal. stosuje idiomy we w³aœciwych kontekstach. Ze wzglêdu na niewielk¹ dostepnoœæ tej bardzo cennej ksi¹¿ki przytaczam podawane przez ni¹ definicje wykorzystanych przez mnie w czasie lekcji idiomów. many politicians know as little as the average citizen. Stop beating around the bush. Ö Ćwiczenia proponowane w toku lekcji × Æwiczenie 1: Dopasowywanie (Matching) Dzielê uczniów na czteroosobowe grupy.

To accept unpleasant consequences c. grupa 3 – 1-b. 3.) Ö 2. so he was surprised when he failed to get a promotion. come full circle The novelist’s vision on human life has come full circle – from optimism to pessimism and back to optimism. 4. 4. Show it to me. 5-b. to avoid euphemism d. buy a pig in a poke The mail – order offer sounded like a bargain. you didn’t borrow the money. they’re deaf leading the deaf. She eats nothing but vegetables. To stay awake late at night to work or study. To return to one’s beginnings b. d. You have parked your car on a double yellow line. you stole it. 5-c. To speak directly and bluntly. Our bosses know as little about the market economy as we do. 5-c. Na przyk³ad: He died at a very young age because he’d burned the candle at both ends. 3-e. Ö × Æwiczenie 2: Tworzenie zdañ (Producing sentences) Uczniowie pracuj¹ w parach. Born into a wealthy family. Get to the point! Don’t beat around the tree. × Æwiczenie 3: Poprawianie b³êdów (Correcting errors) Dzielê uczniów na czteroosobowe grupy. bury the hatchet Jerry and Joe had been avoiding each other since the fight but I saw them together this morning. 72 . to overextend oneself. I guess she has a big exam coming up. 5. 4-a. (Study the following sentences. 3-a. 2-a. To praise or flatter sameone excessively. face the music After several years of cheating his employer. To change one’s mind constantly about the value of something. Don’t beat around the bush and tell us what our financial situation is like. Be completely naked. 3-d. I don’t want to buy a cat in a poke. a. Frank had to eat humble pie when he failed all his exams. którzy poprawiaj¹ ewentualne b³êdy. so they must have buried the hatchet. and recommended that he stop burning the candle at both ends. butter someone up Percy was always buttering up the boss. Ka¿da para otrzymuje dwa idiomy i polecenie u³o¿enia z nimi zdañ. B. 3. e. 5. 2-c. d. eat humble pie Professor Norris had to eat humble pie when the reviewers pointed out numerous factual errors in his book. 2. B. please. 3-d.c. 4. Now you have to face the tune and pay the fine. To be forced to acknowledge one’s deficiences or errors Ö Klucz odpowiedzi: grupa 1 – 1-d. 2-e. 1. prezentuj¹ swoje zdania pozosta³ym uczniom. c. To do more than one ought to. e. 4-b. but he earned every penny himself. To adjust to unpleseant circumstances. Mary has a bee in her bonnet about healthy food. Ö Group 3 A. the embezzler finally had to face the music. 2. Kiedy skoñcz¹ pracê. call a spade a spade The prosecutor said: Let’s call a spade a spade. 1. grupa 4 – 1-d. a. born with a silver spoon in one’s mouth He may have a lot of money. Group 1 1. 2-e. grupa 2 – 1-b. To buy something sight unseen e. 5-c. find errors and correct them. 3. burn the midnight oil Jill has been burning the midnight oil lately. 4-a. To agree to end a quarrel. A. (Write sentences with the following idioms and then read them aloud when asked). burn the candle at both ends His doctor said that his illness was brought on by stress. 4-e. Group 4. but I didn’t want to buy a pig in a poke. he wasn’t born with a silver spoon in his mouth. b. Ka¿da grupa otrzymuje listê zdañ i polecenie odszukania i poprawienia znajduj¹cych siê w nich b³êdów.

A Practice of English Language Teaching. Ö Ö Klucz odpowiedzi: grupa 1 – 1. 2. calling zamiast naming 2. so people say he was born with a silver fork in his mouth. bullet zamiast ball 2. They are used to naming a spade a spade. Jane has a wasp in her bonnet about only eating vegetarian food. Wherever she’s invited. He was born into a very wealthy family. Mary loves all her children. If they think you are lazy. Kett Joseph F. Why don’t Mike and Tom bury the spade at last? 3. 2. music zamiast tune 4. Use at least five idioms. The bank has refused a loan. Our plan was a complete failure. midnight zamiast late night 3. beyond zamiast above.. 2. that’s why he is so nervous and tired. 5. The Dictionary of Cultural Literacy.. Ö Group 3 1. bush zamiast tree 3. The manager likes efficient workers. cold zamiast cool 3. × Æwiczenie 4. circle zamiast triangle 4. The idea of dismissing two thousand workers is above the pale. Jr. hatchet zamiast spade 3. Mc Mordie W. What Every American Needs to Know. Houghton Mifflin Company. bee Zajêcia poœwiêcone zwrotom idiomatycznym mo¿na przeprowadziæ z uczniami o ró¿nym stopniu zaawansowania w momencie. Jest to te¿ propozycja. so it’s back to the painting board. D. so I shall be burning the late night oil quite often. (1988). gdy w podrêczniku kursowym pojawiaj¹ siê teksty zawieraj¹ce takie w³aœnie struktury. I have some exams in two weeks’. Oxford University Press. Polskie odpowiedniki (Polish equivalents) Uczniowie otrzymuj¹ polecenie odnalezienia polskich odpowiedników poznanych na lekcjach angielskich wyra¿eñ idiomatycznych.) Ö Podsumowanie Group 4 1. Tony is overworked. Bibliografia Cross David (1992). (Write a 10-sentence paragraph about Tony who was born with a silver spoon in his mouth. Surely the old quarrel is long forgotten. 4. 4. blind/blind zamiast deaf/deaf 5. I have never been good at French. We haven’t decided yet whether or not to move to London. Fifth edition English Idioms.5. drawing zamiast painting. Do not try to translate them literally. eye zamiast head 5. candle zamiast lamp 2. 5. Ö Group 2 1. 3. so we’ll have to bite the ball and sell the car. (Think of the Polish idioms reflecting the meaning of the English ones you have been given. Trefil James (1988). birthday zamiast evening 5. zamiast wasp 4. Prentice Hall International (UK) Limited. Longman Group UK Limited. Seidl Jennifer. grupa 2 – 1. up zamiast of. she takes her own things to eat. Praca domowa (Homework) Napisz 10 zdañ o Tonym . pie zamiast cake 5. He is not fond of those who try to butter him of.pig zamiast cat 2. któr¹ mo¿na wykorzystaæ na zajêciach fakultatywnych z uczniami szczególnie zainteresowanymi przedmiotem.. they’ll tell you.. 3. grupa 4 – 1. sixes and sevens zamiast fours and fives 4. Spoon zamiast fork. × Æwiczenie 5. The mayor was afraid of a scandal when he heard the local newspaper was going to publish a photo of him in his evening suit. so revising for a test always has me at fours and fives. Harmer Jeremy (1991). We are still blowing hot and cool. Bêdzie to sprzyjaæ poszerzeniu ich znajomoœci. A Practical Handbook of Language Teaching. but little Tom is the apple of her head. (luty 1999) 73 . He ought to stop burning the lamp at both ends.who was born with a silver spoon in his mouth’’ stosuj¹c przynajmniej 5 idiomów. Their feelings came full triangle – from love to hate and back to love. 5. grupa 3 – 1. Professor Smith had to eat humble cake when the experts found numerous errors in his new theory. 4.) Example: the apple of one’s eye – oczko w głowie. Hirsch E.

Deutsche Sprichwörter im amerikanischen Sprachunterricht (w:) . (1993). Uczniowie (57%) widz¹ w tym przede wszystkim mo¿liwoœæ poszerzenia praktycznej znajomoœci jêzyka. ss.. Za uwzglêdnieniem ich na lekcjach jêzyka niemieckiego przemawiaj¹ nie tylko wzglêdy czysto praktyczne.. ¿e w procesie nauczania i uczenia siê tego jêzyka jako obcego przys³owia powinny zaj¹æ nale¿ne im miejsce. Wysoka frekwencja przys³ów we wspó³czesnym jêzyku niemieckim sprawia. ¿e 100% nauczycieli i wiêkszoœæ uczniów (74%) jest przekonanych o tym. czy przys³owa decyduj¹ o ekspresji. W du¿ej mierze to w³aœnie zwroty jêzykowe. 1 1993. Praca magisterska napisana pod kierunkiem dr Hanny Szarmach-Skazy w Instytucie Germanistyki na Wydziale Neofilologii UW. Sammlung Metzler. ¿e by³am mile zaskoczona ich samokrytycyzmem. powiedzenia. Ich niezwyk³¹ si³ê przyci¹gania uwagi odbiorcy wykorzystuje jêzyk reklamy. i¿ przys³owia powinny byæ obecne na lekcjach jêzyka niemieckiego. 32. 5) Niedzielak-Kwiatkowska Ma³gorzata (1998): Lernideen mit Sprichwörtern und sprichwörtlichen Redensarten im kommunikativen Deutschunterricht. 4) Röhrich L. 73% ankietowanych potrafi³o napisaæ 3 niemieckie przys³owia i podaæ Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka niemieckiego w V Liceum Ogólnokszta³c¹cym w Siedlcach.Unterrichtspraxis’’ nr 26. Kielcach i M³awie realizuj¹cy nierozszerzony program nauczania jêzyka niemieckiego (3 lub 4 godziny tygodniowo). stwarza doskona³¹ okazjê do konfrontacji prezentowanego przez uczniów œwiatopogl¹du z . S¹ u¿ywane zarówno w jêzyku mówionym. Bardziej precyzyjne informacje uzyska³am jednak po przeanalizowaniu przytoczonych przez uczniów przyk³adów. 3) Mieder W. Fleischer W. ¿e uczniowie bior¹cy udzia³ w ankiecie ocenili swoj¹ znajomoœæ niemieckich przys³ów ni¿ej. s. Spotyka siê je w przeró¿nych tekstach prasowych (czêsto jako nag³ówki). jak i pisanym.Małgorzata Niedzielak-Kwiatkowska1) Siedlce Przysłowia na lekcjach języka niemieckiego Je¿eli za jeden z najwa¿niejszych celów nauki jêzyka obcego w warunkach szkolnych uznaje siê rozwój kompetencji komunikatywnej ucz¹cego siê. 1) 2) Ö Przysłowia w świetle przeprowadzonej ankiety Aby dowiedzieæ siê. a nawet politycy w swoich przemówieniach4). ¿e przys³owia mog¹ wprowadziæ du¿o humoru i rozluŸniæ atmosferê panuj¹c¹ na zajêciach. (1977). Mieder W. Przeprowadzone w ostatnim czasie w Niemczech badania3) wykaza³y. Obcowanie z przys³owiami pog³êbia w sposób poœredni wiedzê uczniów o kulturze krajów niemieckiego obszaru jêzykowego. 108–113. nauczyciele akcentuj¹ kulturoznawczy (78%) i interkulturowy (74%) wymiar pracy z przys³owiami. obrazowoœci i urozmaiceniu jêzyka. daje im mo¿liwoœæ porównania przys³ów jêzyka ojczystego i obcego (aspekt interkulturowy). Obie grupy w bardzo zbli¿onym stopniu (powy¿ej 50%) podkreœlaj¹. ¿e nawet ograniczona komunikacja w jêzyku obcym nie jest mo¿liwa bez chocia¿by minimalnego opanowania frazeologii2).m¹droœci¹ ¿yciow¹’’ ukazan¹ w wielu przys³owiach (aspekt wychowawczy). ss. 74 . i muszê przyznaæ. przeprowadzi³am w drugim semestrze roku szkolnego 1997 98 ankietê5). Sprichwort. (1982) Phraseologie der deutschen Gegenwartssprache. ni¿ wynika³o to z opinii ich nauczycieli. Badaniami zostali objêci nauczyciele (18) oraz uczniowie (246) drugich i trzecich klas wybranych liceów w Siedlcach. jak¹ rolê odgrywaj¹ przys³owia na lekcjach jêzyka niemieckiego w polskich szko³ach œrednich. Ciechanowie. w audycjach radiowych i telewizyjnych. ¿e przys³owia nale¿¹ w dalszym ci¹gu do aktualnej niemczyzny. Interesuj¹ce jest. Zdaniem 30% nauczycieli i uczniów kontakt z przys³owiami mo¿e byæ czynnikiem dodatkowo motywuj¹cym do nauki jêzyka.. Z przeprowadzonych badañ wynika. to nale¿y zaznaczyæ. 17-19. Leipzig: Bibliographisches Institut.

1C). Bra- 6) Funk H. Jednak¿e a¿ 48% ankietowanych wyrazi³o pogl¹d. Langenscheidt ⋅ Warszawski Dom Wydawniczy. andere Sitten. stosunkowo niedu¿a grupa uczniów (9%) nie umia³a napisaæ ani jednego niemieckiego przys³owia. Ksi¹¿ka æwiczeñ (cz. i inni (1997–1998) Moment mal! Jêzyk niemiecki dla m³odzie¿y i doros³ych.. Õ Müller M. 1. (1997) Deutsch mal anders neu Podrêcznik (cz. Rusch P. was glänzt. Karolak Cz.) (22. Warszawa. Hunger ist der beste Koch. Do najczêœciej wymienianych przez uczniów przys³ów nale¿a³y: Ö Alte Liebe rostet nicht. Schmidt R. Warszawa. (K³amst¨ wo ma krótkie nogi. 2. beißen nicht. tam nie ma co jeœæ. Podrêcznik ( cz. 1. s¹ doœæ zró¿nicowane zarówno pod wzglêdem liczby zamieszczonych w nich przy- Jak wynika ze sporz¹dzonego przeze mnie zestawienia. Podrêcznik (1. Do takiego wniosku dosz³am po przeanalizowaniu nastêpuj¹cych podrêczników6): sowieso. przys³owie s³ów jak i sposobu ich prezentowania. 1B. Wilms H. Kommt Zeit. (1995–1997). Scherling T. Warszawa. To zagadnienie chcê poruszyæ w dalszym ci¹gu rozwa¿añ. wie sie fallen. Viele Köche verderben den Brei. Õ Neuner G. (1995).) (18. Hunde. die niemand kann. Allen Leuten recht getan. Ksi¹¿ka æwiczeñ (cz. 1. 1). Deutsch mal anders Neu oraz Moment mal! podrêcznik Deutsch Deutsch Moment mal sowieso aktiv mal anders Neu Neu × × × × × × × × × × × × × × × × × × × × × × Die Liebe geht durch den Magen.. Deutsch aktiv Neu. 1A.5%) Ö Viele Köche verderben den Brei. 1A. sowieso Deutsch als Fremdsprache für Jugendliche. dwa spoœród wymienionych tytu³ów Deutsch aktiv Neu i Moment mal! prawie w ogóle nie zawieraj¹ przys³ów. gdzie przys³owia s³u¿¹ jako motto niektórych rozdzia³ów podrêcznika.. (Æwiczenie udoskonala.. 1. 3).6%) Ö Zeit ist Geld. 75 . Z pewnych niedoborów w tej kwestii zdaj¹ sobie sprawê równie¿ nauczyciele. 1B. Langenscheidt ⋅ Wydawnictwo REA. so ich dir.) (15. Scherling T.5%) Powy¿sze dane wskazuj¹. ist der größte Sieg. którzy podali w ankiecie kilka czynników utrudniaj¹cych im pracê z przys³owiami.) (40.. 3). Es ist nicht alles Gold.. Vorbeugen ist besser als heilen. Liebe macht blind. z których korzysta m³odzie¿ liceów ogólnokszta³c¹cych. (Gdzie kucharek szeœæ. (Stara mi³oœæ nie rdzewieje. die bellen. Die Absicht ist die Seele der Tat. Langenscheidt ⋅ Wydawnictwo REA.) (22%) ¨ Ö U Ubung macht den Meister. Ö Podręczniki i materiały pomocnicze Podrêczniki do nauki jêzyka niemieckiego. Alte Liebe rostet nicht. 2. 3). Ksi¹¿ka æwiczeñ (cz. 2). ¿e przys³owia z pewnoœci¹ pojawiaj¹ siê na lekcjach jêzyka niemieckiego (w przeciwnym razie uczniowie by ich nie znali). Moim zdaniem s¹ to wyniki doœæ dobre. Kleine Geschenke erhalten die Freundschaft. 3). Lügen haben kurze Beine. Ksi¹¿ka æwiczeñ (cz. Scherling T. Dra¿yñska-Deja M. Schweigen ist Gold. Kleider machen Leute.. Übung macht den Meister. In einem gesunden Körper wohnt ein gesunder Geist. Reden ist Silber..ich polskie odpowiedniki (16% tekstów zawiera³o co prawda drobne b³êdy – najczêœciej w wersji niemieckojêzycznej). aby prezentowano je czêœciej na lekcjach. ¿e zajêcia szkolne nie daj¹ im wystarczaj¹cej mo¿liwoœci poznania przys³ów.. ist eine Kunst. Nieco lepiej wygl¹da sytuacja w przypadku Deutsch mal anders Neu. Sich selbst besiegen. Man soll die Feste feiern. Warszawa. 1C). 2. Deutsch aktiv Neu Ein Lehrwerk für Erwachsene. Andere Länder. (Czas to pieni¹dz. 74% uczniów chcia³oby. Neuner G. 2. Ohne Fleiß kein Preis. WSiP. Koenig M. kommt Rat. Podrêcznik (cz. Õ Pfeiffer W. Wie du mir.7%) Ö Lu ugen haben kurze Beine..

.. Zeit ist Geld.Sprichwörter’’. Mo¿na z nich zaczerpn¹æ czêœæ materia³ów praktycznych (testów. w jakich okolicznoœciach i kto wobec kogo mo¿e u¿yæ danego przys³owia.S. wystarczy jedynie trochê chêci i pomys³owoœci. æwiczeñ). München. Tkwi¹cy w nich potencja³ dydaktyczny mo¿na spo¿ytkowaæ na wiele sposobów. ¿e to samo przys³owie mo¿e byæ u¿yte w wielu ró¿nych sytuacjach i mo¿e spe³niaæ rozmaite funkcje. mog¹ byæ ciekawymi tematami pisemnych wypracowañ. co oznacza. haben kurze Beine. ss. 19. 15. Michel A. ¿e uczeñ powinien poznaæ nie tylko ich postaæ fonetyczn¹ i graficzn¹ oraz polski odpowiednik. Õ Baur R. gibt nach. Powa¿nym mankamentem tego podrêcznika jest jednak to. 76 . Õ (1993). Planuj¹c pracê z przys³owiami na lekcjach jêzyka obcego nauczyciel musi pamiêtaæ o tym.. 17–19.. (b) (1996). bêd¹ odpowiednie dla bardziej zaawansowanych uczniów. ¿e rezygnuje on z systematycznej prezentacji materia³u paremiologicznego i koncentruje go w jednym miejscu. i¿ te podrêczniki szkolne nie stanowi¹ wystarczaj¹cej bazy. Aby zaznajomiæ uczniów z przys³owiami..: Baur R.. cit. która pomog³aby nauczycielowi zapoznaæ uczniów z przys³owiami (takie uwagi zg³aszali równie¿ respondenci przeprowadzonej przeze mnie ankiety). Chlosta Ch. Ende gut. ss. Deutsche Sprichwörter für Ausländer. Z tego wzglêdu najbardziej godne polecenia jest wprowadzenie przys³ów na podstawie tekstów. Reasumuj¹c nale¿y stwierdziæ. Õ Frey Ch. 2 1996. typu Was du heute kannst besorgen. T¹ drog¹ uczeñ bardzo szybko zaobserwuje. przys³owia. Puzzle lub domino z przysłowiami z pewnoœci¹ wprowadz¹ wiele humoru na lekcjach. op. Wybór przys³ów powinien te¿ wynikaæ z ich pragmatyki. (sierpieñ 1999) 7) Eppert F. trzeba wzi¹æ pod uwagê wiele czynników.. 96–97.. Themenheft nr 15.kuje tu jednak propozycji odnoœnie ich wykorzystania na lekcji.. Õ Röhrich L. Jednym z nich jest poziom jêzykowy osi¹gniêty przez uczniów. Formy bardziej z³o¿one. Ö Kryteria wyboru Szukaj¹c odpowiedzi na pytanie. Istotnym uzupe³nieniem wy¿ej wymienionych materia³ów mog¹ byæ te¿ pomoce dydaktyczne wykonane we w³asnym zakresie. s.. (a) (1996). Cech¹ przys³ów jest miêdzy innymi polisytuacyjność i polifunkcjonalność8). beißen nicht. (1990): Sprichwörter und Zitate.Deutsch als Fremdsprache’’ nr 2 1996. nie trzeba prowadziæ odrêbnych lekcji poœwiêconych wy³¹cznie temu zagadnieniu. W tej sytuacji. München. alles gut mo¿na wprowadziæ ju¿ w pocz¹tkowym etapie nauki. Najwiêcej przys³ów i kilka interesuj¹cych æwiczeñ z ich zastosowaniem znajduje siê w sowieso..: Mieder W. cit. cit. s. das verschiebe nicht auf morgen. Nie mo¿na dopuœciæ do takiej sytuacji. Deutsche Sprichwörter für Ausländer. czy zeszyt tematyczny czasopisma Fremdsprache Deutsch nr 15-2 1996. oprócz dwu. Chlosta Ch. Przys³owia mog¹ pos³u¿yæ jako impuls do dyskusji. warto wiêc poœwiêciæ im trochê uwagi! Gelegenheit ∗ Viele Köche Der Klügere ∗ Kleider macht Diebe. VEB Verlag Enzyklopädie. Schütze R.. przydatne mog¹ okazaæ siê takie publikacje7) jak chocia¿by: Sprichwörter und Zitate. (a) op.. wystarczy umiejêtnie wkomponowaæ je w tematykê poruszan¹ na zajêciach. 9) Por. Õ Baur R.. op. Verlag für Deutsch. Chlosta Ch. zawieraj¹ce trudniejsze s³ownictwo. Sprichwörter: ein Problem für Fremdsprachenlehrer wie – lerner? (w:) . jak np. Herzog A. Leipzig.S. czy Juma. Übungsmappe zum Plakat . a tym samym ³atwiejsze do opanowania. ¿e na lekcjach bêd¹ prezentowane przys³owia ma³o znane i rzadko u¿ywane.Sprichwörter’’. 81.. Mieder W. mo¿na te¿ wykorzystaæ niektóre pomys³y i wskazówki natury dydaktycznej. a z których zrezygnowaæ.S. s. podczas gdy te najbardziej rozpowszechnione zostan¹ pominiête. Welche Übung macht den Meister? Von der Sprichwortforschung zur Sprichwortdidaktik (w:) . 8) Por.lub wielojêzycznych s³owników przys³ów. (1981). Odpowiednie dla uczniów klas licealnych teksty mo¿na znaleŸæ w takich czasopismach jak Aktuell (np.Fremdsprache Deutsch’’. Nr 4 März 1999: 14). które spoœród bardzo du¿ego zasobu przys³ów jêzyka niemieckiego nale¿y uwzglêdniæ na lekcjach. Krótkie. Du¿¹ pomoc¹ dla nauczycieli germianistów s¹ opracowane na podstawie badañ naukowych listy najpopularniejszych niemieckich przys³ów9) i bez w¹tpienia warto siê z nimi zapoznaæ.. Übungsmappe zum Plakat . Verlag Klett Edition Deutsch.

których treœæ pomimo ró¿nej formy jest bardzo klarowna i ³atwa do wyjaœnienia.. b¹dŸ tu¿ po jej zapisaniu pada z klasy bezb³êdny odpowiednik polski. wyjąć. na egzaminach maturalnych i Olimpiadzie z Jêzyka Niemieckiego pojawiaj¹ siê pytania sprawdzaj¹ce znajomoœæ przys³ów niemieckich.. W tym momencie odwo³ujê siê do matematyki. Takim przys³owiem jest np. PWN. aby uczniowie odgadli polskie znaczenie. portfel z torebki. Np. kiedy to uczniowie dysponuj¹ ju¿ sporym zakresem s³ownictwa. Warszawa. Joanna Wójtowicz. Wybra³am przede wszystkim te przys³owia i powiedzenia. maj¹cy to samo znaczenie. co znaczy wyraz nehmen. Wyraz bestätigen . ¿e ¿adne ze 1) 2) s³ów powiedzenia w identycznej postaci nie jest im znane. np. wziąć. ¿e w jêzyku polskim wyraz ten. ¿e warto zaznajamiaæ uczniów z tym materia³em ju¿ od pocz¹tku nauki jêzyka.z g³owy’’. Viele Köche verderben den Brei. brzmi podobnie. przys³ów i sentencji u¿ywanych zarówno w jêzyku niemieckim jak i polskim2). powiedzenie. Uczniowie podaj¹ znaczenia: wybrać. W ró¿nych wydawnictwach pomocniczych do nauki jêzyka niemieckiego natrafi³am na zestawy najbardziej znanych powiedzeñ. Dosz³am do wniosku. Czêsto jednak muszê uczniom pomóc.sentencja’’ wprowadzam jako rozgrzewkê jêzykow¹ do wielu lekcji pod koniec drugiego roku nauki. z. Nie zawsze muszê analizowaæ ca³oœæ. Odgadniêcie znaczenia polskiego jest zadaniem uczniów. Wpisa³am je do zeszytu. co znaczy wyraz aus. b¹dŸ ja przypominam wyjmuj¹c. Staram siê dobraæ takie przys³owie.odgad³ siê’’ sam. Uczniowie znaj¹ tylko wyraz viele. Powiedzenie mamy rozszyfrowane.. Mieczys³aw Wójcicki (1982). (1990). Joanna Honsza. Po zapisaniu zawsze powtarzamy przys³owie b¹dŸ powiedzenie parokrotnie chórem. które maj¹ odpowiedniki niemieckie. gdy¿ natychmiast z klasy pada polskie Wyjątki potwierdzają regułę (uczeñ. regulator. Przechodzimy do wyrazu Regel. Czêsto ju¿ po pierwszej podpowiedzi pada prawid³owa odpowiedŸ. S¹ przys³owia. Postanowi³am wykorzystaæ go do urozmaicenia lekcji jêzyka niemieckiego oraz do wprowadzenia nowego i utrwalania znanego ju¿ uczniom s³ownictwa. Pozostaj¹ wyrazy Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka niemieckiego w Gimnazjum nr 4 w D¹browie Górniczej. Polnische und deutsche Redewendungen.Nina Markiewicz1) Dąbrowa Górnicza Przysłowie. Uczniowie zapisuj¹ do zeszytów odpowiednik polski na granatowo. Buntes Allerlei. Naszym powiedzeniem jest np. Informujê uczniów. aby by³o powi¹zane tematycznie z treœci¹ lekcji. Ausnahmen bestätigen die Regel – uczniowie zapisuj¹ je do zeszytów na kolorowo. .. fizyki albo chemii podaj¹c przyk³adowo jakiœ wzór. ale znaj¹ równie¿ wyraz kochen – gotować.powiedzenie’’. Któryœ z uczniów podaje w³aœciw¹ odpowiedŸ brać. który to powiedzia³. 77 . Nagradzam wówczas tak¹ odpowiedŸ pi¹tk¹. Pada odpowiedŸ. co zawsze nagradzam plusem. . Warszawa: PWN.. sentencja jako rozgrzewka językowa W testach egzaminacyjnych z jêzyka niemieckiego na studia wy¿sze. Jeden wyraz mamy . który zawsze mam pod rêk¹ na lekcji. rygiel itp. Realizujê to w sposób nastêpuj¹cy: po zapisaniu tematu na tablicy piszê przys³owie b¹dŸ powiedzenie w jêzyku niemieckim. a my mamy na tablicy rzeczownik i to w liczbie mnogiej. wiêc ³atwo dochodzimy do znaczenia wyrazu Köche – kucharze. Podchwytujê najadekwatniejsze znaczenie dla naszego powiedzenia informuj¹c uczniów. Tu pada ju¿ prawid³owy wyraz wyjątki. ¿e podali czasownik. Pytam wiêc najpierw. wyjąć ze środka. otrzymuje plus). Wiem. Stanis³aw Prêdota (1993). Pytam dalej. ¿e chodzi o regułę. ze środka. Warszawa: WSiP. Mały Niemiecko-Polski Słownik Przysłów. Element . Czasami ju¿ podczas pisania wersji niemieckiej. które znane s¹ uczniom z jêzyka polskiego i które stosunkowo czêsto s¹ wykorzystywane w komunikacji jêzykowej oraz.przys³owie’’. Teraz uczniowie odgaduj¹ ju¿. Padaj¹ ró¿ne znaczenia: regał.

.szczekaj¹cych psów’’ z . jest to rozgrzewka jêzykowa. Po trzecie. mog¹cymi wywo³aæ u uczniów dezorientacjê. Musia³am im podpowiedzieæ.. ¿e zarówno przys³owie niemieckie jak i jego odpowiednik polski s¹ uczniom w ogóle obce.. tylko podajê polskie znaczenie przys³owia oraz kolejno znaczenie poszczególnych wyrazów wystêpuj¹cych w przys³owiu niemieckim (nowych. Wyjaœniam jeszcze dos³owne znaczenie wyrazu erfinderisch oraz dos³owne znaczenie ca³ego przys³owia i zabawa w pe³ni siê uda³a. Ju¿ w trakcie mojego opowiadania pada z klasy Potrzeba matką wynalazków. gdy¿ znane zawsze wywo³ujê z pamiêci uczniów). Reasumujemy: Wielu kucharzy zepsuje rosół. którymi przecie¿ czêsto pos³ugujemy siê wyjaœniaj¹c problemy gramatyczne. Sukces osi¹gniêty jest równie¿. die bellen. (Jest to œwietne przys³owie na wyjaœnienie uczniom znaczenia pojêæ . aby zabawa siê uda³a. Po wspólnym przeanalizowaniu s³ownictwa wystêpuj¹cego- w niemieckim przys³owiu odgadli znaczenie: Jeszcze żaden mistrz nie spadł z nieba – lecz nie zrozumieli go.naprowadzaniu’’ uczniów na odgadniêcie odpowiednika polskiego wykorzystujê równie¿ wymyœlone ad hoc historyjki.’’. a ja – o rany! – nie mam cyrkla! Zgubiłem? Piotrek mi go ukradł? Jest godzina 21. Jeœli zorientujê siê. Poniewa¿ przys³owie to nie jest im znane w ogóle w tej formie. ¿e chodzi oczywiœcie o tê sam¹ treœæ.treœæ’’.. Reakcja jest natychmiastowa: Gdzie kucharek sześć.. Po krótkiej dyskusji miêdzy sob¹ podali znaczenie: Nie od razu Kraków zbudowano. Opowiedzia³am im nastêpuj¹c¹ historyjkê wprost z ich ¿ycia: . a potem konstatacja. która ma trwaæ do piêciu minut. W wyjaœnianiu znaczenia przys³owia b¹dŸ powiedzenia niemieckiego i . które w klasach starszych przedstawiam po niemiecku. odgadywanie znaczenia przys³ów. pomagam im mówi¹c.. ¿e s¹ to przys³owia o podobnym znaczeniu. Po drugie.. Wiedzia³am. ¿e chodzi o zupê. które szczekają. i¿ jest tak w istocie. ale on jest dziś niesmaczny! Mama go dziś. 78 .forma’’ i .. w której nie mo¿e nagromadziæ siê zbyt wiele problemów z dodatkowym s³ownictwem i strukturami.. Odnoœnie wyrazu Brei odwo³ujê siê do doœwiadczenia dzieci mówi¹c im. (Pod koniec pierwszej klasy gimnazjalnej i póŸniej mo¿emy ju¿ pokusiæ siê o prowadzenie rozmowy tego typu w jêzyku niemieckim w zale¿noœci od zaawansowania umiejêtnoœci swobodnego mówienia u naszych uczniów. nie gryzą. Tego typu historie bardzo dzia³aj¹ na wyobraŸniê dzieci. naszym g³ównym celem jest odgadniêcie znaczenia przys³owia i na tym zadaniu musimy siê przede wszystkim skupiæ.. nie przed³u¿am ca³ego procesu.Basiu. Któryœ z uczniów podaje odpowiednik: Krowa. bo na pewno będę pytany. Ojej. dodała za dużo pieprzu’’. struktury). Talerz? Eee. ale. które dawniej by³o stolic¹ Polski.verderben i den Brei..) Zdarza siê. Podpowiadam: . ¿e w naszym przys³owiu o tym samym znaczeniu wystêpuje nazwa polskiego miasta. tam nie ma co jeść. Jedynka murowana! Co tu zrobić?! Aha! Mam! Przecież mogę wykorzystać coś okrągłego i narysować to koło.’’. Dziewczynka reaguje: . S¹ to te z zupe³nie odmienn¹ leksyk¹ w porównaniu do jêzyka polskiego np. beißen nicht. Na przyk³ad uczniowie mieli odgadn¹æ znaczenie powiedzenia Not macht erfinderisch. któr¹ wiele rodzin polskich jada tradycyjnie na obiad w niedzielê.Przesoliła. mało mleka daje. Wyraz verderben wyjaœniam zwracaj¹c siê bezpoœrednio do ucznia b¹dŸ uczennicy: .. Uczniowie moi mieli równie¿ doœæ du¿y k³opot z przys³owiem Es ist noch kein Meister vom Himmel gefallen. Zdumieni s¹ skojarzeniem .ogólniej’’ i ju¿ mamy . ty masz dziś na obiad rosół...) Po czwarte zaœ. ¿e w polskim przys³owiu mamy do czynienia z innym zwierzêciem – z krow¹. ¿e znaj¹ tylko wyraz macht. Po naprowadzeniu uczniowie podaj¹ znaczenie: Psy. powiedzeñ traktowane jest zawsze jako zabawa intelektualna.rycz¹c¹ krow¹’’. która dużo ryczy.. Tego typu analiza odbywa siê w jêzyku polskim z czterech powodów: uczniowie w klasach m³odszych nie dysponuj¹ jeszcze baz¹ jêzykow¹ (s³ownictwo.zepsuła’’. jednak po zastanowieniu siê dochodz¹ do wniosku. gdy¿ uczniowie ciesz¹ siê.. musieli odgadn¹æ znaczenie wyrazu erfinderisch.Mam zrobić zadanie z geometrii. aby prowadziæ takie rozwa¿ania w jêzyku niemieckim. a ja przecież muszę zrobić to zadanie. Poda³am polskie znaczenie wyrazu Not. I znów na pocz¹tku zdumienie. Ju¿ s³yszê z klasy rosół. Mam! Moneta będzie dobra!. za duży! Zakrętka od słoika? – Też za duża. obliczyć pole powierzchni koła i pani poleciła narysować to koło. Hunde. Pewne przys³owia sprawiaj¹ uczniom wiêksz¹ trudnoœæ. ¿e poznali coœ nowego z jêzyka niemieckiego i polskiego.

nawet wtedy. skojarzeñ. Jednak przekona³am siê. ³atwiejszemu i trwalszemu zapamiêtywaniu oraz pozwala mi skupiæ ich uwagê nawet przez d³u¿sz¹ chwilê na tym. do przenoszenia zdobytych informacji z jednej dziedziny do drugiej. ¿e do wiedzy tak zdobytej zawsze mogê siê odwo³aæ w dalszym procesie nauczania. do przeprowadzania porównañ. stosujê równie¿ wyra¿enia z gwary uczniowskiej oraz zdania krótkie – wykrzyknikowe. równowa¿niki zdañ. .jak pani .. które rozszyfrowali sami Not macht erfinderisch.. Czêsto bowiem uczniowie. Chcê jeszcze dodaæ. Wy¿ej opisany element lekcji zabiera w najtrudniejszych przypadkach do dziesiêciu minut.. ¿e uczê moich uczniów korzystania z ca³ej zgromadzonej wiedzy. Natychmiast któryœ z uczniów odgad³: Kości zostały rzucone. Wa¿n¹ rzecz¹ dla mnie jako nauczyciela. powiedzeñ. Nie ¿a³ujê jednak tego czasu moim uczniom. odniesieñ. ¿e tak wiele potrafi¹ i czuj¹ siê w pe³ni dowartoœciowani.na wejœciu’’ jak mówi¹.szpera’’ im w ten sposób w głowach’’. co do nich mówiê. jest wa¿ne i da siê wykorzystaæ w odpowiednim momencie. czego siê ucz¹. zw³aszcza ci m³odsi. sentencji nie testujê.ukradł’’ zamiast . Muszê przyznaæ. nie tylko jêzyka niemieckiego jest fakt. i¿ chodzi o powiedzenie s³ynnego staro¿ytnego Rzymianina Juliusza Cezara.g³adko’’ przejœæ do w³aœciwego tematu. ¿e lubi¹. W moich wyjaœnieniach i historyjkach staram siê u¿ywaæ wyrazów wzmocnionych np. pytaj¹ce. ¿e moi uczniowie sami stale upominaj¹ siê o ten element lekcji. a nie tylko tej z jêzyka niemieckiego czy te¿ polskiego..Przy szukaniu polskiego odpowiednika powiedzenia Die Würfel sind gefallen wystarczy³o. ¿e ten element lekcji jako wprowadzenie. jak wiele ..nic’’. gdy¿ wiem. emfatyczny jêzyk i sprzyja on szybszemu. ¿e powiedzia³am. Kiedy jednak uœwiadamiam im. Wykazujê powi¹zania miêdzy ca³¹ zgromadzon¹ wiedz¹ i udowadniam im. Po drugie pi¹tka albo plus . Potem poda³am tylko dos³owne znaczenie poszczególnych s³ów i wyjaœni³am. przy temacie o Johannie Gutenbergu powiedzenie Papier ist geduldig lub Not macht erfinderisch.monotematycznie’’ i nie potrafi¹ uruchomiæ jej na innych obszarach. co znaczy forma sind gefallen. gdzie uczniowie maj¹ z nimi do czynienia po raz pierwszy i wiem. ¿e natrafiamy na s³owo znane. (sierpieñ 2001) 79 . gromadz¹ wiedzê . Na przyk³ad realizuj¹c temat Die Mahlzeiten wykorzystujemy przys³owie Viele Köche verderben den Brei czy te¿ Der Appetit kommt beim Essen.luz’’ ju¿ na pocz¹tku lekcji (znika napiêcie). ale w innej formie np. ¿e przyniesie on wszechstronne korzyœci. ogromnie motywuje ich do dalszej pracy. Sami powiedzieli mi. ¿e wszystko. Ciesz¹ siê. Jak ju¿ wczeœniej wspomnia³am. zabaw¹ intelektualn¹. Temat Beim Arzt mo¿na podbudowaæ przys³owiem Vorbeugen ist besser als heilen albo Lachen ist die beste Medizin... gdy plan jest napiêty i przewidziana jest inna rozgrzewka jêzykowa. S¹ one dla moich uczniów zawsze elementem zabawowym lekcji. Uczniowie lubi¹ taki barwny. i w³aœciwe skojarzenie nastêpuje automatycznie. zauwa¿yæ wzajemnych relacji i dokonaæ odpowiednich skojarzeñ. b¹dŸ znaj¹ podstawowe jego znaczenie.szufladek’’ otworzyli w swoich g³owach i poprzenosili zgromadzon¹ tam wiedzê z jednej do drugiej.. któr¹ uczniowie odbieraj¹ jako . . Przypominam im wtedy powiedzenie. Po pierwsze jest to chwila. mo¿na w prezentowany przeze mnie sposób wprowadzaæ przys³owia b¹dŸ powiedzenia dobieraj¹c je tematycznie. (Króciutkie wyjaœnienia form gramatycznych stosujê tam.. Przys³owie b¹dŸ powiedzenie wykorzystane w opisanej przeze mnie formie jako rozgrzewka jêzykowa pozwoli nam .. Znajomoœci wprowadzonych przys³ów. Zmuszam ich stosuj¹c tak¹ w³aœnie technikê. rozgrzewka jêzykowa jest wielce po¿yteczny. ¿e dostali pozytywn¹ ocenê za takie przecie¿ . ¿e informacja taka pozwoli zidentyfikowaæ im poszczególne wyrazy). które uczniowie ju¿ zapomnieli. wyraz erfand w zdaniu Böttger erfand das Porzellan. jak wiele operacji myœlowych wykonali. Zdarza siê.zabrał’’. to bardzo s¹ z siebie dumni.

Na przełaj przez Olimp i by³y podzielone na rubryki.. Jeœli poœwiêcimy wiêcej czasu zagadnieniom literatury. Celem nauczania ³aciny jest m. Kronika wojenna. i¿ nasza europejska i polska kulutura jest ga³¹zk¹ z wspania³ego drzewa kultury antyku.Aleksadra Ziach1) Warszawa Utrwalenie przysłów łacińskich i wiadomości z mitologii Na pewno ka¿dy z nas nauczycieli jêzyka ³aciñskiego ma swoje sposoby na utrwalenie przys³ów i wiadomoœci z mitologii.in. Naucz¹ siê trafnie u¿ywaæ metafor zaczerpniêtych z mitologii. Te lekcje najlepiej udaj¹ siê w drugim i trzecim roku nauki. po drugie. w jakich okolicznoœciach zosta³a wypowiedziana. Wielokrotnie wypróbowa³am ten sposób nauki w klasach s³abszych i zdolniejszych i muszê przyznaæ. ustalali z pomoc¹ przygotowanych wczeœniej s³owników. Temu w³aœnie podporz¹dkowana jest nasza praca z uczniem. oryginalnego tekstu ³aciñskiego. podzielê siê moimi doœwiadczeniami. List gończy. przys³owia o cz³owieku. Poza tym jest œwietn¹ okazj¹ dla nauczyciela do wystawienia ocen za aktywnoœæ. Sport. I w jednym. historii. mitologii. s³ów polskich lub ³aciñskich . gdy¿ uczniowie maj¹ ju¿ spory zasób wiedzy i znaj¹ wiele przys³ów. szczêœciu. Uczniowie podchodz¹ kolejno do tablicy i zapisuj¹ po 1-2 przys³owia. a zw³aszcza humanisty. gdy uczniowie ¿artuj¹ i ucz¹ siê bawi¹c. jest wa¿niejsze. wymyœlnymi reklamami – oczywiœcie dotycz¹cymi tematu. lubiê. encyklopedii. podobnie jak na poprzednich lekcjach wed³ug zasady Repetitio est mater studiorum. 80 . nawi¹zaæ wspó³pracê z polonist¹ i zaprezentowaæ ³acinê nie jako jêzyk martwy. W programie liceum ogólnokszta³c¹cego wœród lektur znajdujemy Mitologię J. by. rekwizytów.aktorzy’’ ilustruj¹ przys³owia. Wzorem wspó³czesnych czasopism. Ale uczymy równie¿ elementów kultury antycznej.kupiony’’. jeœli to mo¿liwe. Do powtórzenia i utrwalenia przys³ów potrzebne s¹ 2 lub 3 jednostki lekcyjne. co dla cz³owieka wykszta³conego. kto jest autorem danej myœli. lekcja jest ¿ywa i ciekawa. Oto przyk³adowe tytu³y: Podniebne skandale.. ale jako wa¿ne ogniwo w nauczaniu przedmiotów humanistycznych. nabycie przez ucznia umiejêtnoœci t³umaczenia z pomoc¹ s³ownika niezbyt skomplikowanego. Reszta klasy odgaduje ich brzmienie. i w drugim przypadku proszê uczniów. ¿e pomys³ zosta³ przez uczniów . Kronika kryminalna. Zaproponowa³am wiêc (znów w grupach lub indywidualnie) zredagowanie gazety zawieraj¹cej wybrane zagadnienia z mitologii. ¿e ka¿da z przygotowanych gazet mia³a bardzo bogat¹ szatê graficzn¹. Wiadomoœci i t³umaczenia przys³ów zawsze polecam wpisywaæ do zeszytu. Nastêp1) nym etapem utrwalania znajomoœci sentencji jest przygotowanie przez uczniów (w zespo³ach lub indywidualnie) scenek. np. Po latach nawet najlepsi uczniowie nie bêd¹ ju¿ pamiêtaæ wzorów odmian. Reszta uczniów zg³asza siê do ich t³umaczenia. ¿e zapamiêtaj¹ to. Adama Mickiewicza w Warszawie. bêd¹c osob¹ o du¿ym poczuciu humoru. opatrzona by³a rysunkami. mo¿emy po pierwsze. Utrwalaj¹c wiadomoœci z mitologii. wojnie. Ogłoszenia drobne. Na pierwszej (lub pierwszych dwóch) mobilizujê klasê do przypomnienia poznanych wczeœniej ³aciñskich przys³ów. mimiki. Afera dnia. urozmaiciæ lekcjê. których zadaniem jest spisanie przys³ów dotycz¹cych pewnych tematów. form podstawowych czasowników. Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka ³aciñskiego w IV Liceum Ogólnokszta³c¹cym im. Na ogó³ wszyscy chêtnie anga¿uj¹ siê w pracê. Nie muszê dodawaæ. Mo¿na zrobiæ to w dwojaki sposób. Czasem dzielê klasy na grupy. Parandowskiego. mi³oœci. ale poniewa¿ dobrze spróbowaæ czegoœ nowego. ale jest szansa. sentencji ³aciñskich i nie bêd¹ pope³niaæ gaf wynikaj¹cych z nieznajomoœci wy¿ej wymienionych zagadnieñ. Za pomoc¹ gestu. Oprócz t³umaczenia przypominamy okolicznoœci powstania przys³ów. nawet wiele lat po zakoñczeniu szko³y jej absolwenci bêd¹ œwiadomi. te przyniesione i odczytywane na lekcjach nosi³y zachêcaj¹ce tytu³y Echo Olimpu. Sama. pokoju.

81 . Do swoich sklepów zaprasza Apollo.. 2) patrz .. ¿e Zeus. Do artyku³ów. Do œlubu jednak nie dojdzie. Ö Biuro Artemida-Tour – powrót gwarantowany. og³oszeñ stawiam pytania i czasem jedno s³owo czy zdanie staje siê pretekstem do powtórzenia kilku mitów. Uwaga! Zapewnione mocne wra¿enia. ¿e taka lekcja bardziej zapadnie w pamiêci ni¿ same pytania i odpowiedzi. Jest ni¹ boginka Tetyda. chcia³ybyœmy przedstawiæ parê propozycji na bardziej 1) intensywn¹ pracê jêzykow¹. nadaje siê do przeprowadzenia w ka¿dej klasie. Propozycje te by³y wykorzystane w praktyce w trakcie miêdzynarodowego spotkania m³odzie¿y frankofoñskiej w Krakowie (23-30 wrzeœnia 2000 r. a ich autorzy nagrodzeni byli dobrymi ocenami.Dla najprzystojniejszego’’. Ö Sprzedam du¿ego i agresywnego psa..gazety olimpijskiej’’ zawdziêczam mojej kole¿ance Barbarze Witkowskiej – polonistce z XXX LO. A oto przyk³ady zaczerpniête z niektórych dzia³ów pisma: REKLAMA: Najlepszy nektar do nabycia w sklepie Olimpexu. lecz tym razem z napisem: . niezale¿nie od profilu i od tego. jednak naszym zdaniem mog¹ pos³u¿yæ równie¿ do uatrakcyjnienia i lepszego wykorzystania ka¿dej . Zdaje siê. gdzie przez wiele lat uczy³a ³aciny moja Profesor i Mistrzyni – Wiktoria Melech. Przewijaj¹cy siê motyw przyjaŸni bierze siê z wiod¹cego tematu spotkania (. Ö Tani sprzêt muzyczny.Jêzyki Obce w Szkole’’ nr 4 2001 s.Europa przestrzenią przyja- Dorota Ochwat jest nauczycielk¹ jêzyka francuskiego w XXXI Liceum Ogólnokszta³c¹cym w Krakowie. Ö OG£OSZENIA: Ö Poszukujê swojej ¿ony – Menelaos Ö Podejmê siê opieki nad dzieckiem – Amalteja Ö Zgubi³am puszkê – Pandora Ö Zakupimy rêkawiczki – Sturêcy Ö Poznam ja³ówkê. (paŸdziernik 2001) Dorota Ochwat. 110. reklam. czy uczniowie ucz¹ siê w niej ³aciny czy te¿ nie. przyczyniaj¹c¹ siê w dodatku do lepszego poznania kultury i obyczajów krajów uczestnicz¹cych w wymianie. Ares i Apollo bardzo siê tym zainteresowali.. test ze znajomoœci mitów czy czytanie ich fragmentów. Elżbieta Gajewska1) Kraków Wymiana inaczej? Coraz wiêcej szkó³ polskich decyduje siê na nawi¹zanie kontaktów ze szko³ami w krajach ojczystych nauczanych przez siebie jêzyków i na mniej czy bardziej systematyczne . Natomiast pierwowzór lekcji z przys³owiami ogl¹da³am w VII LO. Takie wyjazdy przygotowywane s¹ z regu³y przede wszystkim od strony turystyczno-organizacyjnej.Europe espace d’amitié’’ – . Wycieczki po górach i lasach. poniewa¿ przestraszy³ siê z³ej wró¿by. ¿e doskonalenie umiejêtnoœci jêzykowych odbêdzie siê w sposób automatyczny w czasie wzajemnych kontaktów.Praca na tej lekcji nie polega tylko na czytaniu i œmianiu siê. Poza tym. Myœlê. Cel matrymonialny – Minotaur Ö Kupiê glinê – Prometeusz Ö Szukam kogoœ do posprz¹tania mojej stajni – Augiasz Ö Szukam dobrego okulisty – Cyklop Ö Pragnê naostrzyæ trójz¹b – Posejdon Najlepsze prace zosta³y wystawione. El¿bieta Gajewska jest adiunktem w Katedrze Dydaktyki Jêzyków Obcych Akademii Pedagogicznej w Krakowie. Pomys³ wydawania .zwyk³ej’’ wymiany. Nie neguj¹c tej s³usznej opinii. zak³adaj¹c..wymiany m³odzie¿y’’. Ö Rewelacja! Zosta³o wyrzucone kolejne jab³ko niezgody przez boginiê Eris.)2)... Wabi siê Cerber (lubi podziemia) Ö Sprzedam swoj¹ niæ – Ariadna Ö Z ¯YCIA ELITY OLIMPIJSKIEJ Wszechmocny w³adca Olimpu ma now¹ mi³oœæ.

źni’’), czy mo¿na jednak znaleŸæ lepszy motyw przewodni dla spotkania siê m³odzie¿y z ró¿nych krajów jednocz¹cej siê Europy? Przygotowuj¹ce siê do wymiany klasy mog¹ wybraæ jedn¹ z form pracy: Ö podzia³ na grupy (ateliers) wed³ug indywidualnych zainteresowañ, Ö wybór jednego tematu (atelier) i praca nad nim ca³¹ klas¹. Na sposób pracy wp³ywaj¹ oczywiœcie nie tylko nasze preferencje, ale i warunki samej wymiany, np. czas jej trwania (a co za tym idzie i czas przeznaczony na spotkania czy dyskusje), warunki lokalowe (czy bêdzie dostêp do jednego lub kilku pomieszczeñ mog¹cych byæ wykorzystanymi na wspólne spotkania dyskusyjne), dostêp do kserokopiarki czy komputera. Dlatego te¿ podane ni¿ej propozycje maj¹ charakter ramowy i s¹ raczej inspiracj¹ dla ewentualnie opracowanych na ich podstawie indywidualnych ,,projektów pedagogicznych’’. × Atelier literackie Cele przygotowanie krótkiej wypowiedzi literackiej (eseju, wiersza) na temat przyjaŸni, Ö prezentacja pisarza lub poety i wyboru fragmentów jego dzie³ na temat przyjaŸni, Ö praca wspólna: przygotowanie apelu o przyjaŸñ miêdzy narodami.
Ö

× Atelier historyczne Cele: Ö zestawienie informacji dotycz¹cych kontaktów miêdzy obu krajami, Ö przedstawienie historii najwa¿niejszych zwiedzanych przez uczniów miast (regionów, zabytków), Ö praca wspólna: przygotowanie projektu wspólnego ,,Traktatu przyjaŸni’’. Materia³y: uprzednio zebrane materia³y (dossier zawieraj¹ce mapy, plany, zdjêcia itp.), Ö materia³y piœmienne.
Ö

Metody pracy: konkursy-quizy historyczne (odgadn¹æ, co wydarzy³o siê w danym roku, powi¹zaæ bohatera i wydarzenie), Ö wybranie tematów do wspólnej dyskusji (np. mniejszoœci narodowe, konflikty etniczne, kontakty z s¹siadami z innych pañstw) i ich przeprowadzenie, Ö zwiedzanie wybranych zabytków po³¹czone z prezentacj¹ ich historii, Ö zredagowanie ,,Traktatu’’ w oparciu o autentyczne wzory historyczne.
Ö

× Atelier dziennikarskie Cele: Ö opis pobytu i/lub opis pracy poszczególnych ateliers, Ö sporz¹dzenie gazetki relacjonuj¹cej przebieg wymiany. Materia³y: materia³y piœmienne, Ö dostêp do komputera(-ów) z drukark¹ i edytorem tekstów, Ö dostêp do kserokopiarki (powielenie gazetki) i skanera (jeœli przewiduje siê wykorzystanie zdjêæ).
Ö

Materia³y: Ö uprzednio przygotowane prace, Ö uprzednio przygotowane dossier wybranych pisarzy (materia³y biograficzne, fragmenty dzie³), Ö materia³y piœmienne. Metody pracy: Ö prezentacja przygotowanych materia³ów: rozdanie wyboru powielonych tekstów, prezentacja ustna (monta¿ s³owno-muzyczny), przygotowanie wystawki, Ö dyskusja w oparciu o przygotowane teksty (cytaty, przys³owia itp.), Ö zabawy literackie wokó³ motywu przyjaŸni: uk³adanie akrostychów, wierszy, piosenek lub innych form literackich, Ö zredagowanie wspólnego apelu o przyjaŸñ miêdzy narodami.

Metody pracy: wybór tytu³u i logo gazetki, Ö przeprowadzenie wywiadów z osobami pracuj¹cymi w ró¿nych ateliers, nauczycielami, rodzinami, Ö redagowanie krótkich relacji z ka¿dego dnia pobytu, Ö opracowanie komputerowe najlepszych materia³ów (sporz¹dzonych w trakcie wymiany
Ö

82

i przywiezionych ze sob¹) i sporz¹dzenie gazetki (rozdanej na zakoñczenie pobytu lub powielonej i przes³anej po powrocie do kraju). × Atelier ,,etyczne’’ Cele: Ö przeprowadzenie dyskusji o przyjaŸni w ró¿nych systemach religijnych i filozoficznych, Ö szukanie motywu przyjaŸni w modlitwach, œpiewach, ceremoniach ró¿nych kultur i religii, Ö spotkania z przedstawicielami ró¿nych religii (o ile to mo¿liwe: ksiêdzem, pastorem, rabinem i in.), Ö szukanie symboli przyjaŸni w dekoracji ró¿nych miejsc kultu, Ö praca wspólna: symboliczne przes³anie skierowane do ludzi (modlitwa, symbol ...). Materia³y: Ö uprzednio zebrane materia³y (wybór tekstów religijnych dotycz¹cych przyjaŸni), Ö materia³y piœmienne. Metody pracy: Ö prezentacja przygotowanych materia³ów: rozdanie wyboru powielonych tekstów, prezentacja ustna (monta¿ s³owno-muzyczny), przygotowanie wystawki, Ö dyskusja w oparciu o przygotowane teksty (modlitwy, cytaty), Ö przeprowadzenie wywiadu z przedstawicielami ró¿nych wspólnot religijnych, Ö zwiedzanie wybranych miejsc kultu i szukanie motywów odnosz¹cych siê do przyjaŸni. × Atelier teatralne Cele: prezentacja spektaklu teatralnego lub krótkiego monta¿u tekstów na temat przyjaŸni,
Ö

Materia³y: Ö przet³umaczony tekst sztuki polskiej lub wybór tekstów polskich lub obcych, Ö niezbêdne rekwizyty. Metody pracy: wybór i, jeœli trzeba, przet³umaczenie tekstu (-ów), Ö przygotowanie spektaklu przed wymian¹ lub w trakcie jej trwania (w ,,miêdzynarodowej obsadzie’’): obsadzenie ról, opracowanie i nauka tekstu, próby, Ö przygotowanie dekoracji (przed wymian¹) i ich dopasowanie do warunków lokalnych, prezentacja spektaklu.
Ö

× Atelier ,,kulinarne’’ Cele: Ö zaznajomienie z kuchni¹ swoich narodów (prezentacja zwyczajów kulinarnych, zapo¿yczeñ z kuchni innych narodów itp.), Ö praca wspólna: przygotowanie ,,zimnego bufetu’’ z potrawami narodowymi i regionalnymi. Materia³y: uprzednio przygotowane dossier na tematy kulinarne (przepisy, zdjêcia, artyku³y ...), Ö niezbêdne surowce.
Ö

Metody pracy: prezentacja zwyczajów kulinarnych swojego kraju (ilustrowana prezentacja, konkursy i zagadki kulinarne, turnieje znajomoœci kuchni innych narodów ...), Ö dyskusja nad zapo¿yczeniami w kuchniach ró¿nych narodów, szukanie podobieñstw i ró¿nic, Ö wspólne przygotowanie potraw narodowych i organizacja bufetu. (styczeñ 2001)
Ö

Lidia Cybulska1) Wrocław

,,Czy angielski to tylko angielski?’’ – czyli garść refleksji, ale i wątpliwości, nauczyciela języka obcego
Nie jestem typow¹ nauczycielk¹ jêzyka angielskiego, o ile takie w ogóle istniej¹. Nietypowa by³a moja droga do zawodu
1)

i du¿o czasu up³ynê³o, zanim na dobre trafi³am do tego szczególnego miejsca, jakim jest klasa szkolna, a dok³adnie: gabinet jêzyka an-

Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka angielskiego w XIII Liceum Ogólnokszta³c¹cym im. Boles³awa Chrobrego we Wroc³awiu.

83

gielskiego w liceum ogólnokszta³c¹cym. W 1979 r. ukoñczy³am polonistykê na Uniwersytecie Wroc³awskim, ale po odbyciu wymaganego wówczas przymusowego sta¿u nauczycielskiego w szkole podstawowej uciek³am ze szkolnictwa, aby zaj¹æ siê prac¹ t³umacza w oœrodku naukowym. Przepracowa³am tam 8 lat, w tym czasie uzupe³ni³am wykszta³cenie anglistyczne i ukoñczy³am studium podyplomowe t³umaczy. Nawi¹za³am liczne kontakty zagraniczne, stale otrzymywa³am literaturê i czasopisma z ca³ego œwiata, co w tamtym czasie nie by³o takie powszechne. Wykonywa³am t³umaczenia z ró¿nych dziedzin, zosta³am cz³onkiem Stowarzyszenia T³umaczy Polskich, otrzyma³am stypendium w szkole jêzykowej w Cambridge, potem zaczê³am pracowaæ dodatkowo jako lektor jêzyka angielskiego, ale w dalszym ci¹gu szuka³am swojego miejsca. A¿ przyszed³ rok 1988, kiedy w ministerstwie skoñczy³y siê dewizy na sprowadzanie literatury zagranicznej i t³umacze z dnia na dzieñ przestali byæ potrzebni. Natomiast okaza³o siê, ¿e w szko³ach niezbêdni s¹ nauczyciele jêzyków obcych, i wówczas zosta³am jednym z nich – mo¿e niezbyt typowym, bo z baga¿em doœwiadczeñ z innych ni¿ dydaktyka dziedzin i z potwierdzon¹ urzêdowo licencj¹ t³umacza, ale jednak nauczycielem, pedagogiem, do czego mnie pierwotnie szkolono. Wróci³am wiêc do szko³y, zatoczywszy uprzednio ogromny kr¹g po wielu dziedzinach wiedzy, co niew¹tpliwie wp³ynê³o na styl i metody mojego nauczania. Chcia³abym zastanowiæ siê nad celami swojej pracy jako nauczycielki jêzyka obcego. Czy chodzi tu rzeczywiœcie tylko o wyposa¿enie uczniów w umiejêtnoœæ komunikowania siê w szeroko rozumianych sytuacjach ¿ycia codziennego oraz – jak mówi podstawa programowa – w umiejêtnoœæ utrzymywania kontaktów z cudzoziemcami dziêki œwiadomoœci istnienia ró¿nic kulturowych?2) I co to w³aœciwie znaczy? Jak rozumieæ w kontekœcie nauczania jêzyka obcego owo ,,rozwijanie poczucia własnej wartości oraz tożsamości kulturowej’’? Okazuje siê, ¿e jêzyk – co prawda obcy, ale stosowany
2) 3)

jako narzêdzie w³asnej pracy ucznia, zw³aszcza przy wykonywaniu projektów (indywidualnych lub zespo³owych, tak¿e interdyscyplinarnych)3) staje siê bardzo istotnym czynnikiem kszta³tuj¹cym osobowoœæ u¿ytkownika, czyli w³aœnie ucznia usi³uj¹cego ów jêzyk przyswoiæ. A nauczyciel kieruj¹cy prac¹ ucznia ma ogromne mo¿liwoœci wp³ywania na rozwój tej osobowoœci. Jak zatem wykorzystaæ te mo¿liwoœci z po¿ytkiem dla obu stron? Bo przecie¿ i nauczyciel mo¿e siê wiele nowego nauczyæ. Osobiœcie zawsze z ciekawoœci¹ przygl¹dam siê nowym uczniom, staraj¹c siê jak najlepiej ich poznaæ. Chcê wiedzieæ, czym siê pasjonuj¹ i próbujê wypatrzeæ tych, od których sama mogê siê czegoœ dowiedzieæ. Zak³adam przy tym, ¿e ka¿dy mo¿e coœ zaoferowaæ, i rzadko siê zawodzê. Spotka³am w swojej szkole wielu niezwyk³ych ludzi, np. dzieci o zaciêciu literackim, muzycznym, fotograficznym, o nietypowych zainteresowaniach (wspinaczka, jêzyk japoñski), a tak¿e uczniów obcojêzycznych (w ramach wymiany rotariañskiej lub powracaj¹cych z zagranicy). By³y to czêsto prawdziwe indywidualnoœci i grzechem by³oby tego nie wykorzystaæ. Uczniowie ci – nale¿ycie docenieni – mog¹ wiele dla nas (i za nas) zrobiæ, a jako rówieœnicy bêd¹ dla swoich kolegów wiarygodnym przyk³adem do naœladowania i, byæ mo¿e, inspiracj¹ do rywalizacji. Mottem mojej pracy jako nauczycielki jêzyka angielskego sta³o siê powiedzenie, którego Ÿród³a ju¿ nie pamiêtam, a które brzmi: ‘Nothing is more challenging than learning new things in a new language‘, czyli: ,,Nic nie może być większym wyzwaniem niż uczenie się nowych rzeczy w nowym języku’’. Nie zapomnê pewnego momentu, gdy po ca³kiem udanej lekcji praktykantki z kolegium jêzykowego jeden z moich uczniów powiedzia³: ,,no tak, zrobiliśmy kilka nowych ćwiczeń, ale co z tego?’’. Zrozumia³am, ¿e zabrak³o mu wówczas pola do w³asnej wypowiedzi, ¿e wa¿niejsze by³oby dla niego jakieœ twórcze dzia³anie, czyli – jak ja to nazywam – ,,odkrywanie nowego œwiata’’ ni¿ æwiczenie nowej konstrukcji na typowych przyk³adach z podrêcznika, które w ¿aden sposób nie mog³y go zmobilizowaæ do myœlenia.

Informator Syllabus – Matura z języka angielskiego 2002, Warszawa 2000, s. 9. Patrz: Ibidem, s. 10.

84

adekwatny do formy projektu. Nale¿y do³¹czyæ jak najatrakcyjnej dla ucznia przygotowany. np. tematy szczegó³owe. Autorzy projektów pracuj¹ indywidualnie lub w grupach. ¿e mo¿e siê tak staæ. Do tego jednak nie wystarczy nauczyæ siê s³ownictwa i gramatyki.. Ö narysuj: plan. tolerancyjnej postawy i chêci dalszego poznawania w celu poszukiwania nie tyle odrêbnoœci. którzy na ca³ym œwiecie siê tym jêzykiem porozumiewaj¹. tzn. Zawsze istnieje te¿ mo¿liwoœæ . nie obcy. ekologii. ¿e ju¿ po formalnym zakoñczeniu projektu wracaj¹ do tematu formu³uj¹c nowe problemy i pytania. Ja zreszt¹ tak to uczniom przedstawiam: .. Zainteresowa³am siê t¹ metod¹ doœæ dawno. wci¹gaj¹ce wiêkszoœæ uczniów. rozwijania go o nowe zakresy i kontynuowania przez nowych uczniów na innym poziomie. mapê itp. co nas wszystkich ³¹czy. Szczególnie ciekawy jest tu nowy sposób formu³owania poleceñ. Mam w swoim archiwum przedmiotowym projekty dotycz¹ce Australii (przy okazji ostatnich igrzysk olimpijskich ukaza³o siê mnóstwo przydatnych materia³ów). Ö wyszukaj i zbierz: obrazki. Ich wykonanie wymaga ró¿norodnych dzia³añ. og³oszenie. kartê pocztow¹. Metoda projektów na zajêciach z jêzyka obcego doskonale nadaje siê do realizacji zagadnieñ kulturowych i realioznawczych. pisarze z nurtu ‘Beat Generation’. przy okazji zetkniêcia siê z podrêcznikiem Toma Hutchinsona Project English. dyskusjê o transplantacji w .komponent kulturowy’’. Nale¿y te¿ pamiêtaæ o indywidualnych preferencjach m³odzie¿y. okazjê do wypowiedzi. audycjê radiow¹. a nawet w³asnej twórczoœci. ale tego. Dany zakres tematyczny mo¿e stanowiæ domenê dla wielu projektów na ró¿nych poziomach zaawansowania w nauce jêzyka obcego. pamiêtnik. Stanów Zjednoczonych (w zwi¹zku z kampani¹ prezydenck¹). nauczycielem przyswajany jêzyk obcy mo¿e przestaæ byæ jako obcy traktowany.. teatru.Rowerze B³a¿eja’’ czy te¿ o ochronie zwierz¹t w . listê.jest to wasz język. kilka projektów na temat literatury (np. która w wielu sytua- 85 . Taka praca nigdy nie jest skoñczona. Jedn¹ z metod u³atwiaj¹cych takie wielopoziomowe nauczanie jêzyka obcego jest niew¹tpliwie modna ostatnio i szeroko dyskutowana . np. przyjmowanego jako w³asne narzêdzie ekspresji. a jej istota polega w gruncie rzeczy w³aœnie na poszukiwaniu.. genetyki itd.gor¹ce’’ tematy.metoda projektów’’. jak potrzebujecie. na które warto by³oby poszukaæ odpowiedzi. Uczniowie czêsto sami podejmuj¹ tak¹ inicjatywê. warunkiem pe³nego korzystania z jêzyka jest jego dobre poznanie. którzy bêd¹ autorami tzw. ankietê.. zdjêcia. ¿e przy takim podejœciu do jêzyka obcego. nagrodzonym presti¿owym wyró¿nieniem The Duke of Edinburgh English Language Prize w 1986 roku. aby by³o siê z czym porównywaæ i identyfikowaæ. nad poczuciem odrêbnoœci narodowej bierze górê poczucie wspólnoty z tymi. a przyjazne nastawienie do ewentualnych ró¿nic jest dobr¹ baz¹ dla otwartej.). gdy naprawdê nam na tym zale¿y i gdy widzimy w tym dla siebie nowe pole do dzia³ania. a zw³aszcza w programach chêtnie przez m³odzie¿ ogl¹danych. Zdarza siê te¿. szeroko rozumiany . przy jednoczesnym wykorzystaniu indywidualnych predyspozycji i zainteresowañ uczniów. macie do tego prawo’’. Ale o ile¿ ³atwiej jest poznawaæ.. kola¿. Ö napisz: historyjkê. przemówienie. ale i np. informacje. wyobraŸ sobie i opisz itp. funkcje komunikacyjne oraz – bêd¹ce nowoœci¹ – dzia³ania uczniów. projektów.projekty’’ stanowi¹ efekt koñcowy i przyk³ad praktycznego zastosowania æwiczonych w³aœnie umiejêtnoœci. zaplanuj. i możecie wykorzystywać go tak.. bo dziêki temu mamy o czym rozmawiaæ i s¹ to dyskusje autentyczne.w³asnej to¿samoœci kulturowej ucznia’’? Obawiam siê.przed³u¿ania’’ projektu.Arce Noego’’. Tolkien i in. struktury gramatyczne wraz z niezbêdnym zasobem s³ownictwa. zaprojektuj. Efekty pracy s¹ nastêpnie wspólnie omawiane. Ö porównaj... mniej wiêcej 10 lat temu. Zawsze próbujê wychwytywaæ . list.: Ö wykonaj: plakat. Nieraz wystarczy wykorzystaæ bie¿¹c¹ tematykê prezentowan¹ w mediach. Planuj¹c pracê t¹ metod¹ decydujemy siê na pewien zakres tematyczny i wyró¿niamy w nim nastêpuj¹ce elementy: obszar jêzykowy.. filmu. album fotograficzny itp.. himalaizmu. Oczywiœcie. Gotowe . Irlandii (na fali popularnej ostatnio muzyki celtyckiej).Tylko czy wówczas nie ucierpi owo poczucie . gdy¿ po d³u¿szym obcowaniu z takim jak ja. Myœlê. harmonogram.

). na wyższe uczelnie. El¿bieta Jamrozik. Ö Stanis³aw Domagalski (2002). Warszawa: Wiedza Powszechna. Warszawa: Wiedza Powszechna. Słownik. Alina Wójcik (2001 – IV wyd. finanse i ubezpieczenia (2001). Samouczek języka niemieckiego. Warszawa: Wiedza Powszechna. First Certificate. Rozmówki włoskie. Ö Kazimierz Kupisz.XII wyd. Mówimy po włosku 1. Warszawa: Wydawnictwo Wiedza Powszechna. i która zainspiruje innych.). Rozmówki nowogreckie.). ˇ Ö Jirí Damborsky. Ö Katsuyoshi Watanabe. Silvana de Fanti (2001. Alina Wójcik (2001 – IV wyd. Warszawa: Wiedza Powszechna. ▲▲▲ Lucyna Antonowicz-Bauer (2001 – IV wyd. Rozmówki tureckie. Wielki słownik włosko-polski. do rozwijania nowych zainteresowañ. Wielki słownik włosko-polski A-E. Ö ▲▲▲ Słowniki Ma³gorzata Dzieduszycka. Alina Wójcik (2001 – VIII wyd. Warszawa: Wiedza Powszechna. skróty i skrótowce włoskie. Ö Anna Zofia Borówka.cjach mo¿e staæ siê liderami prowadz¹cymi debatê. ▲▲▲ Irena Wierzbicka. Teresa Rynkowska (2001 – XIII wyd). Podstawy gramatyki języka włoskiego.). Warszawa: Wiedza Powszechna. Słownik biznesu ukraińsko-polski. Kurs wstępny. Kurs dla początkujących. życie codzienne. polskowłoski. Mały słownik włosko-polski. oznakowanie włoskich prowincji.). Ö Hanna Cieœla. Warszawa: Wiedza Powszechna. Rozmówki francuskie. Testy z języka angielskiego 2. Ö ▲▲▲ Ö Alina Kreisberg. relacjonowania pogl¹dów innych osób.). Krystyna Sieroszewska (2001 – II wyd). Stanis³aw P. Ö Ewa Pietrzykiewicz-Kobosko. publicznej prezentacji i obrony w³asnego zdania. Ö El¿bieta Jamrozik. Ilona £opieñska (2001). Rados³aw K³os (2001). Ö Antoni P³atkow (2001 – XVIII wyd. Warszawa: Wydawnictwo Wiedza Powszechna. Warszawa: Wiedza Powszechna. Celeste Zawadzka. Testy z języka angielskiego 1. Mini rozmówki japońskie. jak¿e wa¿nych w dojrza³ym ¿yciu umiejêtnoœci: zdobywania informacji. Gramatyka języka francuskiego. (styczeñ 2001) PRZYSŁALI NAM KSIĄŻKI WYDAWNICTWO WIEDZA POWSZECHNA Rozmówki Ö Stanis³aw Soja. W takich przypadkach nauczanie jêzyka obcego staje siê tylko jednym z elementów bardziej z³o¿onego procesu edukacyjnego. Alex di Meo (2001).). Warszawa: Wiedza Powszechna. Kaczmarski (2001 – II wyd. Mini rozmówki norweskie. Warszawa: Wiedza Powszechna. postacie historyczne i mitologiczne. Ö 86 . Warszawa: Wiedza Powszechna. Ö Lefteris Cirmirakis.). Mini r ´ rozmówki-czeskie. czasowniki nieregularne. Warszawa: Wydawnictwo Wiedza Powszechna. Ö Piotr Kaczmarski. Warszawa: Wydawnictwo Wiedza Powszechna. Podręczny słownik francusko-polski. polsko-ukraiński. Silvana de Fanti (2001 – XII wyd. Boles³aw Kielski (2001 – XV wyd. A atrybutem nauczyciela – oprócz oczywiœcie koniecznej doskona³ej znajomoœci jêzyka obcego – powinna byæ mo¿liwie szeroka wiedza interdyscyplinarna.). Zbigniew Zawadzki (2001 – XV wyd). Warszawa: Wydawnictwo Wiedza Powszechna.). Idiomy angielskie. Egzaminy maturalne. imiona. ¿e uczenie jêzyka obcego niesie z sob¹ mo¿liwoœci o wiele szersze: edukacyjne i wychowawcze. Ö 500 wzorów listów francuskich – sprawy rodzinne. Warszawa: Wiedza Powszechna. Widzimy wiêc. praca i zatrudnienie. Kaczmarski (2001 – VII wyd. podsumowywania dyskusji itp. Warszawa: Wydawnictwo Wiedza Powszechna. w którym nastêpuje integracja ró¿nych. Warszawa: Wiedza Powszechna. Alina Wójcik (2001 – VI wyd.). LAROUSSE. tak¿e nauczyciela. Warszawa: Wydawnictwo Wiedza Powszechna. Warszawa: Wiedza Powszechna.). bogate zainteresowania i chêæ dzielenia siê nimi z uczniami jako z równoprawnymi partnerami w nigdy nie koñcz¹cej siê dyskusji o ¿ywotnych problemach wspó³czesnego œwiata. Ö Jolanta Sikora-Penazzi. Ö Ludomir Przestaszewski (2001). nazwy geograficzne. Popularny słownik francusko-polski. Ö Stanis³aw P. Egzaminy na studia filologiczne oraz testy międzynarodowe. Micos Konstantopulos (2001 – V wyd. Ö Lisetta Stambor. Mini rozmówki niderlandzkie.

Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka angielskiego w Gimnazjum nr 3 w Trzebini. In a short time they were back. 87 . 1) 2) ’Fetch the rascal at once’. ju¿ tu¿ tu¿.’ (6) The king laughed. Foulsham & c. pushing their prisoners before them. grey-haired man. Did you know this?’ (5) ’Yes’. (2) There was a shocked silence. had ordered that no fire should be lit before his own. dressed in curious gowns tied with a cord at the waist. St Patrick (1) Many years ago the High King of Ireland sat with his nobles and their ladies in the great dining-hall of his palace. ordered the king. They knew nothing of Jesus and the wonderful new ideas he had spread. bo 17 marca.MATERIAŁY PRAKTYCZNE Teresa Mastalerz1) Chrzanów St. He was in a foreign country but stolen from his parents when a child by Irish pirates. ’Sir’. Patrick’s lesson(s)2) Dzieñ œw. szczególnie ci. Suddenly a soldier burst into the room. 8) So the strange priest – for that is what he was – told his story. He landed at Easter. W. Anyone who disobeyed this order was to be put to death. patrona Irlandii. (4) ’You have lit a fire at this sacred time.. He travelled in many lands but could not forget the Irish. He made up his mind to come to Ireland and teach the people to be Christians. którzy pasjonuj¹ siê . Patryka. This was Eastter time when the king. ’We knew what we were doing and we did it in order to speak to you. He spent many years as a shepherd boy on the Irish hills before he managed to escape. ’someone has lit a fire’. London 1973. say what you have to before we put you to death. answered their leader. whom he loved.’ (7. choæ to tak wa¿ny element kulturowy i obecny w programach nauczania. advised by his wizards.o Limited. W podrêcznikach do jêzyka angielskiego praktycznie nie ma o tym mowy. He got back home and became a priest of the Christian faith. Mam nadziejê. There were twelve of them. His name was Patrick.szmaragdow¹ wysp¹’’. ¿e moi koledzy i kole¿anki. Based on a story from a book 101 School Assembly Stories by Frank Carr. ’the penalty for which is death. he said. And here he was. and deliberately broke it. he said breathlessly. a mild. The king thought they looked harmless enough. z radoœci¹ przyjm¹ propozycjê lekcji na ten temat.’ he said. heard about the order not to light a fire. (3) The soldier ran out and gathered a party of the king’s guards. ’Well. You’ve earned your few words.

not dangerous /3/ 5. Then they go to church to sing hymns and listen to sermons praising their saint. Patrick and his friends were flung in the cells and the king went to bed. Why did the king want to kill St. (15) For thirty years Patrick and his friends travelled the length and breadth of Ireland preaching. That baffles me. Patrick come back to Ireland for the second time? 2. Patrick knew all those difficulties and faced them without fear. and were not above killing to silence those they disagreed with. (10) Next day Patrick was fetched to walk with his royal questioner on the lawn in front of the castle. baptizing and building churches. (9) Patrick told the story of Jesus’s life from beginning to end.’Who is this Jesus you keep mentioning?’ asked the king. argued. 2.’ said the king. St. She has remained so ever since. so different from the magical beliefs which the king had held from his childhood. but that he is made up of three persons. 5. Correct the false sentences. 3. ‘It’s this idea that there is one god. Then he explained his teachings. as he still wanted to ask him a few questions about this strange new religion. had done what he set out to do. It was dangerous also to preach a new religion to men who hated what was strange. True or false. (11) ‘One thing bothers me. Why did St. 1. At St. Answer the questions 1. The priest talked. Patrick used a a o to explain that there are 3 persons in one God. Patrick set out to make Ireland a Christian country. Patrick’s Day children listen to e o about their saint. 1. Patrick watched sheep when he arrived in Ireland for the first time. three-leafed plant. Patrick made Ireland i ia . with the good wishes of the king ringing in his ears. Fill in the missing words. say something different /10/ 6. How can you have three persons in one god?’ (12) Patrick bent and picked up a tiny. 5. St. Patrick a i e the king and his nobles. St. 4. Why was he travelling in Ireland? C. Patrick light a fire? 4. (the number in brackets shows the paragraph where you can look for an answer) 1. Patrick was born in Ireland. Patrick was a ie . not listen to /2/ 2.’ he said. Ireland was Christian. Patrick baptized him and many of his nobles. ‘It has three leaves. Patrick at first? 3. 3. the anniversary of Patrick’s death. He found Patrick’s talk so interesting that he said he would allow him to live until the next day. ‘Look at this shamrock. Yet there is only one plant. St. B. collect /3/ 3. 2. (14) Soon afterwards. St. start a journey /14/ 9. It was a dangerous task. A. Travelling about some of the wilder parts of the country meant risking attack by the bandits there. by now near death. punishment /4/ 4. St. Irish children put on their best clothes and lots of them pin a little bunch of shamrocks to their jackets and dresses. explain /13/ 8. 4. Match the word halves and then translate them into Polish. St. Patrick was frightened to teach a new religion. Why did St. The king didn’t like Patrick’s talk so he put him into prison. D. thrown /9/ 7. At the end of that time Patrick. Patrick use a shamrock? 5. Contra her 88 . The prisoners looked dangerous. explained and contradicted so skilfully that the king came to believe that this might indeed be the true religion. In the same way there are three persons in one god?’ (13) The king was so struck with this clever way of putting over the idea that he said he doubted no more and wanted to become a Christian. Why did St. decide /8/ E. Find a synonym. (16) So every year on 17th March.

1. make up someone’s mind E. 7. fetched (p. breadth. Explain what they mean in Polish. breathlessly 5. meant (p. flung. not able to breathe because you are so excited or frightened (1) 5. to give a person. gather. 1. put sth over 6. lawn 5. (p. 12. 13. deliberately. childhood F. 1 — number of paragraph — 3. contradict. burst. Write infinitives and translate them into Polish. very small struck 3. 1. 14) 5. make up someone’s mind 3. held (p.13). shamrock 6. usually a baby. Make adjectives from: lenght. a name during a christian ceremony in which she/he is made a member of the church lawn G. anniversary I. born. J. 4. 16. baptized 3. harmless. gather 3. harmless 5. especially in a church baptize 7. 5. sermons 5. 9) 4. shamrock 4. fetched. done very well (10) 2. a man who is believed to have magic powers (10) 4.Harm Pen Dis Gat After Shep Delibe Child obey less alty dict hood rately herd wards 3. tied. priest D. burst (paragraph 1). held. disobey 2. flown 7. put sth over 8.9). 1. pick up 5.9). Discussion / writing task Why don’t we like everything that is different or we don’t agree with? Answer key: A. struck. 6. (p. flung (p. 3.10). afterwards. 2. baffle 2. Find these words in the text.7). 1. disturb (11) 6. praise 3. I. 1. 14) C. (p. struck 4. to be impossible to understand or explain face 2. skilfully 2. 1. 11. Copy the sentences underlining them.14) (styczeñ 2001) F. 1. penalty 4. put sth on J. set out 9. bother 6. death. baptize G. disobey. to be made up of 4. contradict 6. 2 and 4) 3. struck (p. 2 and 4). moved tiny 4. run out 2. Match the words with the definitions. tiny 3. preach 7. F (p. born (p. a day that is exactly a year or a number of years after a special or important event (16) H. shepherd. a three-leafed plant baffle 6.F (p. lit. Read the definitions and find appropriate words in the text and wordsearch.7). 13. Find these phrasal verbs in the text and copy the sentences with them into your notebooks. wizard 4. worry. to have to deal with something unpleasant preach 8.7) 3. 5) 4. stolen. to say that you admire someone (16) A R A B I C L F Z I P O H N I T S K I N O T Y E A I T V I O L V L O V E S O F F S E T R B V C N G K I L P R A I S E A L H L A Y S O W I Z A R D X Y I C O B O T H E R E T R O S K I L F U L L Y L B R E A T H L E S S L Y R M O W E Y E Y E D U O W L I E P E S O N G B I N O G U Y A T X E Y E 89 . F (see paragraph 3) 2. face 8. an area or grass in a garden or park that is regularly cut shamrock 5. 8. F (p. lit (p. meant K. (p.8) B. T (p. Christian 2. stolen (p. annoy. 12) 5. give a talk on a religious subject. 1. see paragraph 8 2. set out 7. penalty.

tworzenie nowych gatunków. mo¿e wzbogaciæ i uatrakcyjniæ proces nauczania. przemys³ perfumeryjny i leczniczy itd. tak powszechny. jêzyk kwiatów – wyra¿anie uczuæ. kraje produkuj¹ce kwiaty na eksport. Dodaæ nale¿y. a g³ównie poszerzaæ i wzbogacaæ leksykê ucz¹cych siê. Z metodycznego punktu widzenia kwiaty to temat niezwykle . .Iwona Janowska1) Kraków Pozwólmy mówić kwiatom.. 90 . powinien on w szczególnoœci zainteresowaæ nauczycieli szkó³ rolniczych i ogrodniczych. lexique DITES-LE AVEC DES FLEURS OBJECTIFS: – acquérir un vocabulaire spécifique – apprendre à parler des fleurs NIVEAU: – moyen ou avancé (classes horticoles) MATÉRIEL: – exercices préparés par l’enseignant – dictionnaire de la langue francaise . Kwiaty. Koncentruj¹c siê na s³ownictwie dostrzegamy wiele krêgów tematycznych ³¹cz¹cych siê z problematyk¹ kwiatów: nazwy najpopularniejszych kwiatów. opakowania po nasionach. rocznice. i¿ poza elementami jêzykowymi wyj¹tkowo wyraŸnie zarysowuj¹ siê tutaj cele wychowawcze. Dzieñ Matki itp. tematyka ta jest wszystkim uczniom dobrze znana. kolory i ich odcienie (przymiotniki proste i z³o¿one). i¿ rzadko zastanawiamy siê nad bogactwem skojarzeñ i symboli. tematyczne artyku³y z prasy itd. które ka¿dy ucz¹cy winien równie¿ realizowaæ. zarówno dla ucznia. korzystaj¹c z powszechnie dostêpnych materia³ów nauczyciel mo¿e rozwijaæ cztery podstawowe sprawnoœci jêzykowe. od przedszkola do najwy¿szych szczebli nauczania. element naszego codziennego ¿ycia.rentowny’’. gdy¿ . Jeœli chodzi o cele dydaktyczne. FICHE PRATIQUE: expression orale. Dwa cele wiod¹ce proponowanych technik to poszerzenie s³ownictwa i æwiczenia w mówieniu. import. St¹d te¿. urodzinowe... pracowaæ samodzielnie nad jêzykiem poza szko³¹.osiemnastki’’. wielcy hodowcy kwiatów i nowoczes1) ne technologie uprawy kwiatów. targi kwiatów: export. katalogi ogrodnicze. ¿e nale¿y komuœ ofiarowaæ kwiaty. Dzieñ Edukacji Narodowej. DURÉE: – deux heures environ Dr Iwona Janowska jest nauczycielk¹ jêzyka francuskiego w XVII Liceum Ogólnokszta³c¹cym w Krakowie. pisemnej lub ustnej: imieniny.tematykê kwiatow¹’’. ich budowa.. przys³owia i wyra¿enia idiomatyczne z nazwami kwiatów. Nietrudno zauwa¿yæ. wszelkie rekwizyty i materia³y niezbêdne do lekcji s¹ ³atwo dostêpne: kwiaty ¿ywe. Jakkolwiek temat ten jest bardzo uniwersalny.. niekiedy jakaœ ma³a fotografia przedstawiaj¹ca targ kwiatów i na ogó³ nie powraca siê do tego problemu. ilustracje wyciête z kolorowych magazynów.. W trakcie roku szkolnego jest wiele okazji do podejmowanie tematyki zwi¹zanej z kwiatami w jakiejkolwiek formie. jak i nauczyciela: pozwala realizowaæ cele nauczania na lekcji. Bez wnikania w specjalistyczne szczegó³y. Przedstawiam konspekt wieloaspektowej jednostki lekcyjnej zawieraj¹cej kilka technik pracy w oparciu o . Dzieñ Kobiet. nazwy œwi¹t i uroczystoœci zwi¹zanych z kupowaniem czy wrêczaniem kwiatów. ¿e w metodach nauczania jêzyków obcych niewiele siê o nich mówi: tu i ówdzie krótki dialog w kwiaciarni lub te¿ dyskusja o tym. W szkole podstawowej kolorowe rysunki wykonane przez uczniów mog¹ dodatkowo uatrakcyjniæ pracê nad jêzykiem. starsza m³odzie¿ potrafi pracowaæ samodzielnie z wieloma dokumentami. Z tego szerokiego krêgu s³ownictwa mo¿emy dobieraæ elementy stosownie do potrzeb i zainteresowañ uczniów oraz poziomu nauczania.. sztuczne. reprodukcje dzie³ malarzy. widokówki imieninowe. Po pierwsze. temat bardzo wdziêczny..

dans les titres des livres. couronne.) Arsène Lupin (M. kwiaty doniczkowe. Kilka pytañ. w dużej. Õ On n’offre pas de roses rouges à n’importe qui. albo jakieœ inne œwiêto lub uroczystoœæ. en pots. wieniec. które mog¹ rozpocz¹æ lub nakierowaæ dyskusjê: Õ Przy jakiej okazji kupuje się kwiaty? Õ Dlaczego ofiarowuje się kwiaty? Õ Jakie są ulubione sezonowe kwiaty uczniów? (przypomnieć lub podać kilka nazw kwiatów) Ö Do jakich celów mogą służyć kwiaty? Kto kupuje najwięcej kwiatów: młodzież. des films. w tytu³ach ksi¹¿ek.) Imię róży (U. traditions. przyniesione przez m³odzie¿ na lekcje. kwiatonoœny. floral. Dumas syn) (pol. Leblanc) × II. Ö Kilka uwag kulturowych: Õ We Francji 1 maja ofiarowuje siê konwalie. Õ Nie ofiarowuje siê czerwonych ró¿ byle komu. Eco) La Tulipe noire (A.. kwiaciarka. de Balzac) Arsène Lupin (M. Urodziny któregoœ z uczniów. Ö Quelques questions qui peuvent déclencher et/ou guider le débat : Õ A quelle occasion achète-t-on des fleurs ? Õ Pourquoi offre-t-on des fleurs ? Õ Quelles sont les fleurs saisonnières préférées des élèves ? (rappeler ou apprendre certains noms aux élèves) Õ Quelles sont d’autres utilisations des fleurs ? Õ Qui achète le plus de fleurs: les adolescents. DYSKUSJA: wypowiedŸ ustna 1. Trouver dans un dictionnaire unilingue quelques expressions comprenant le mot FLEUR.. katalogi firm ogrodniczych itp. Õ Na Wszystkich Œwiêtych przystraja siê groby chryzantemami. Trouver les mots de la famille FLEUR (fleur.) Kwiaty zła (Ch. sont liées à certaines fleurs en France ? Et dans le pays des èléves ? Õ Comment vend-on (achète-t-on) des fleurs ? (bouquet. par exemple : Ö titres: Les Fleurs du mal (Ch. ZnaleŸæ rodzinê s³owa KWIAT (kwiat. Dumas fils) Le Lys dans la vallée (H. zdjêcia. fleuriste. wiązanka.: 91 . de Balzac) (pol.. ˆ L’anniversaire d’un élève ou une autre fe ou ete ˆ on remet des fleurs à quelqu’un peut etre aussi une excellente occasion d’organiser un débat sur les fleurs. défleurir. etc. filmów: Ö tytu³y (pol.× I.) 2. Baudelaire) Le Nom de la rose (U. florifère. floraison. Zwróciæ uwagê uczniów na obecnoœæ nazw kwiatów w niektórych wyra¿eniach.. kwiaty cięte.) Dama kameliowa (A. TRAVAIL SUR LE LEXIQUE 1.) Czarny tulipan (A. Attirer l’attention des élèves sur la présence des noms de fleurs dans certaines expressions. Baudelaire) (pol. les ˆ adultes.. Õ On utilise les chrysanthèmes pour fleurir les tombes à la Toussaint. Eco) (pol. Ö 2. przekwitaæ. kwitnienie.. kwitn¹æ. Dumas) (pol. Innym elementem wypowiedzi uczniów bêd¹ równie¿ wszelkie materia³y wizualne przedstawiaj¹ce kwiaty: widokówki. il est un porte-bonheur. przekwitanie. osoby starsze? Õ Jakie zwyczaje i tradycje są związane z niektórymi kwiatami we Francji i w kraju uczniów? Õ W jaki sposób kupuje i sprzedaje się kwiaty (bukiet. gerbe. La discussion sur les fleurs peut etre ene tamée à partir de quelques images découpées dans un catalogue d’un fleuriste ou des cartes de voeux apportées dans la classe par les élèves. kwiatowy itp. fleurir. les personnes agées ? a Õ Quelles coutumes. w małej ilości)? Õ Õ Quelques notes culturelles: Õ En France on offre du muguet le 1er mai.) 2. które przynosz¹ szczêœcie. défloraison. Leblanc) 2. dorośli. en gros. par exemple: × II. PRACA ZE SŁOWNICTWEM 1. Dumas) La Dame aux camélias (A. des fleurs coupées. en détail) Õ I. DEBAT: expression orale ˆ 1. mo¿e byæ doskona³¹ okazj¹ do zorganizowania dyskusji na temat kwiatów. np. przy której wrêcza siê kwiaty.) Lilia w dolinie (H. ZnaleŸæ w s³owniku jednojêzycznym kilka wyra¿eñ zawieraj¹cych s³owo KWIAT.

. talerz w kwiaty Õ Sztuczne kwiaty.) czerwony jak piwonia Õ (pol. Ö Ö prénoms: Rose. ˆ Õ Il ne faut pas battre une femme.. reine des fleurs. en caisse Ö Õ inne: Papier. passionnément. Violetta (po francusku violette znaczy fio³ek). nie chce. w skrzynce Ö Õ 3.. suc des fleurs. fleur de jardin. représentant des fleurs. couronne. materiał w kwiaty. Õ Róża.) być pięknym jak róża Õ (pol.) być jak świeży kwiat Õ (pol. en plastique.) czysty jak lilia Ö Ö effeuiller la marguerite: Il / elle m’aime: un peu. Õ Dites-le avec des fleurs: exprimez vos remerciements. wiązanka.. Õ Fleurs séchées Õ Fleur en bouton. (przekwitanie) Õ Kwitnące drzewa (ukwiecone) Õ Zapach kwiatów. meme avec e une fleur. couper. Znacze- 92 . pas du tout. arroser.. sadzić. récolter des fleurs. Õ Fleur qui se fane. guirlande de fleurs.. które otrzymują lub ofiarowują. Margareta (po francusku marguerite znaczy margerytka i Ma³gorzata). Assiettes à fleurs. nie dba. cueillir. z plastyku. de serre. beaucoup... lubi. Õ Bouquet. szanuje. s’épanouit (éclosion). Õ Couvrir qqn de fleurs Õ Une vie semée de fleurs (facile. Õ La rose. gerbe. tissu à fleurs.. Praca z tekstem ze s³ownika (np. heureuse) Ö przys³owia i powiedzenia: Õ Nie ma róży bez kolców Õ Nie bije się kobiety nawet kwiatkiem Õ Zamiast słów. żartuje.. ROBERT) na temat jêzyka kwiatów. dictons: Õ Pas de roses sans épines.. douce. przyjemne. z papieru. girlanda kwiatów Õ Kwiat hodowany. kwiaty (na wyra¿enia podziêkowania. Õ Bukiet. Narcisse.. qui s’ouvre.. ¿yczenia) Õ Obsypać kogoś kwiatami Õ Życie usłane różami (³atwe. Õ Fleur cultivée. Õ Cultiver. Õ Hodować. imiona: Ró¿a. fraiche comme une fleur.comparaisons: ˆ ˆ Õ E Etre belle. Travailler un extrait de dictionnaire (par exemple ROBERT) sur le langage des fleurs : Langage des fleurs Certaines personnes attribuent un langage symbolique aux fleurs qu’elles offrent ou qu’elles 3. Õ Kwiaty suszone Õ Pąk. doniczkowy. szczêœliwe) Ö autres: Papier. laisse choir ses pétales (défloraison) Õ Arbres en fleur(s). planter. Ö proverbes.. vos souhaits en offrant des fleurs (formule publicitaire).. zbierać kwiaty. z materia³u.. Marguerite.. ogrodowy. Jêzyk kwiatów Niektórzy przypisują symboliczny język kwiatom.. Hiacynt(a) Narcyz.. coule.. Jacinthe. (fleuris) Õ Parfum. który się rozwija (rozwijanie siê) Õ Więdnący kwiat. podlewać. szklarniowy. Õ Fleurs artificielles. en papier. królowa kwiatów. wró¿yæ z kwiatka: kocha. se flétrit. Violette. ścinać.. en pot. któremu opadają płatki. wieniec. en tissu. Un peu. i Õ Rouge comme une pivoine Õ Blanc comme un lys Ö porównania: Õ (pol.. à la folie.

W zale¿noœci od wybranej kartki. France-TV-Magazine.tworzy’’ bukiet wybieraj¹c kwiaty i ich kolory (mo¿na go namalowaæ). la passion vive. Le vert est la couleur de l’espérance. pales ou foncées. e éblouissement. róża – miłość. le bleu. En fonction de la carte choisie et en se servant du texte Le langage des fleurs ils cherchent qui a pu envoyer cette carte à qui et quels sentiments il voulait exprimer. le violet. Selon que ces couleurs seront de nuances ˆ vives. powód. – L’absinthe signifie amertume. Ka¿da interpretacja jest mo¿liwa Uwaga: Uczniowie czytaj¹ tekst z . la tristesse. en choisissant les fleurs et leurs couleurs. (Robert. leur signification sera modia fiée. mocnych lub słabych. × III. słonecznik – olśnienie. nie symboliczne opiera się na ich kolorze i zapachu. la tendresse. grupy opisuj¹ swoje bukiety (ca³ej klasie). str. Un parfum violent. czarny to śmierć i smutek. l’immortelle. chagrin. mais le ˆ ˆ rouge vif signifie ardeur bru ulante. 2526 t³umaczenie w³asne). L’exercice fini. etc. Zieleń jest kolorem nadziei. namiętność. base le parfum ou la couleur. le rouge pale. platoniczną. souve` nir fidele. oczarowanie. exprime aussi les trahisons amoureuses. kto komu móg³ wys³aæ dan¹ kartkê i jakie uczucia chcia³ wyraziæ. celle du souvenir douloureux. Exercice 1 ` Les éleves travaillent par paires sur des cartes e postales représentant des fleurs. a intensywnie czerwony oznacza gwałtowną namiętność. le souci. l’amour poétique et platonique. pos³uguj¹c siê tekstem Język kwiatów. passion. DOCUMENT: COMMERCE DES ` FLEURS (D’apre Le marché aux fleurs. Zapach łagodny wyraża głębokie. Po skoñczeniu pracy.recoivent. Ö ` Remarque: La premie lecture du texte tiré du ere ’Robert’ a lieu avant l’exercice. miłość poetycką i platoniczną. Par exemple. ardeur jalouse. Æwiczenie 2 Uczniowie pracuj¹ w grupach dwu lub trzyosobowych. czerwony – miłość. Na przykład czerwony oznacza żywość uczuć. Le jaune. le rouge sombre. jak równie¿ wyobra¿a sobie okolicznoœci. znaczenie kolorów może być modyfikowane. Un parfum doux exprimera des sentiments profonds et souvent cachés. exprime l’amour ardent. La couleur blanche signifie pureté innocence. nieśmiertelnik – wieczny żal. le marron exprime la défiance. dla którego chcieliby ofiarowaæ tê wi¹zankê. często skrywane uczucia. Piołun symbolizuje gorycz. et imagine la personne. le rouge. Ö Ö Exercice 2 ` Les éle eves travaillent par groupes de trois ou par paires. Ka¿da ekipa . kwiecieñ 1992) Poni¿szy tekst dotycz¹cy sprzeda¿y kwiatów mo¿e uzupe³niæ temat zajêæ lub pos³u¿yæ jako punkt wyjœcia do kolejnych æwiczeñ jak równie¿ nastêpnej jednostki lekcyjnej. osoby. smutek. troskę. platonique. ciemnoczerwony – silne uczucie zazdrości. × III. le soleil. amour. les circonstances et la raison pour laquelle le groupe – ou un de ses représentants – voudrait offrir cette gerbe. le noir. czułość. Ö Æwiczenie 1 Uczniowie pracuj¹ parami z widokówkami przedstawiaj¹cymi kwiaty. couleur d’or. (Robert. Ces significations symboliques ont pour . DOKUMENT: SPRZEDAŻ KWIATÓW (Wg Le marché aux fleurs. le myosotis. niebieski – miłość delikatną. l’ortie. Żółty. Chaque équipe compose un bouquet virtuel (il peut le dessiner).. Francees TV-Magazine. Bladoczerwony – stonowane uczucia. 2526). les groupes présentent les résultats de leur travail devant toute la classe. pokrzywa – okrucieństwo. avril 1992) Le texte ci-dessous peut compléter le travail sur les fleurs ou bien servir de point de départ pour un autre cours ou une série d’exercices sur le commerce des fleurs. fiolet to kolor bolesnych wspomnień. la mort. Toutes les interprétations sont admises. Kolor biały oznacza czystość i niewinność. amour délicat. kolor złota wyraża zdrady miłosne. le rouge signifie ardeur. p. la rose. cruauté. regrets éternels.Roberta’’ przed wykonaniem æwiczenia. Zależnie od odcieni. Zapach silny i upajający wyraża gorącą miłość i żywą namiętność. a ardeur modérée. niezapominajka – pamięć. amour.. capiteux. zgaduj¹. 93 .

récolter. s. V F 2. 7-V. utiliser. (Réponses: 1-V. La consommation de la fleur coupée et des plantes en pot. La France consomme de plus en plus de fleurs. cultiver. Si on désire acheter trois roses. V F Exercice de vocabulaire: En se servant du texte ci-dessus et/ou d’un dictionnaire. La France est le premier exportateur des fleurs. praca z ksi¹¿k¹. 4-F.RUNGIS est un immense marché tout ` pre de Paris qui a remplacé les Halles. 8-V. et surtout de bulbes (tulipes. revendent au détail. lekcjê 4 wydrukujemy w nr 2 2002. Les fleurs venues de l’étranger sont importées. importer. exporter. Pays Bas qui représentent 70% des importations horticoles. Les grands consommateurs de fleurs européens sont: les Hollandais. Ö Exercice de compréhension écrite: répondez par VRAI ou FAUX. rozbudzanie wyobraŸni. Les Hollandais importent des tulipes de France. en agriculture comme engrais vert (le cas du lupin blanc). La Hollande est le pays mondialement connu comme le grand exportateur de fleurs. les Allemands. 1. 3-V. d’Afrique ou d’Amérique Latine. Les Hollandais exportent leurs fleurs en France qui les importe. jacinthes). On cultive les fleurs pour l’industrie du parfum et les eaux de toilette (la lavande surtout). kszta³cenie szacunku dla uczuæ innych ludzi. Les Francais ache etent de plus en plus . V F 6. Bien que la production des fleurs soit importante. les Danois. acheter. Leurs premiers fournisseurs sont les . Ö Pomoce: Giacomo Leopardi Canti a cura di Dr Zofia O¿óg jest adiunktem w Akademii Œwiêtokrzyskiej. les Francais. elementy eksplikacji literackiej. jonquilles. vertes et fleuries. V F 5. 108. Rungis est un grand marché en banlieue parisienne. . on ` achete en gros. demander. consommer. elle ne suffit pas à la demande des Francais. Le marché des fleurs en France est donc dominé présentement par l’importation. filia w Piotrkowie Trybunalskim. 2-F. Les fleurs viennent à Rungis toutes de l’étranger. Les grossistes revendent à des commercants qui eux. de fleurs. c’est-à-dire en grosses quantités.) Ö Exercice de vocabulaire: dites le contraire: Vendre en gros – Õ Les fleurs sont importées Õ Vendre en grosse quantité Õ On consomme de plus en plus de fleurs – Õ La demande – Õ Les importations augmentent – (sierpieñ 1998) Ö Õ Zofia Ożóg1) Piotrków Trybunalski Cykl 4 lekcji poświęconych Giacomo Leopardiemu2) Ö 1) 2) Lekcja druga i trzecia: Jak rozumiesz tytuł wiersza Giacomo Leopardiego Nieskoñczonoœæ? × CELE: æwiczenie umiejêtnoœci analitycznych i sprawnoœci w pos³ugiwaniu siê kategoria- mi poetyki wiersza. Les es fleurs arrivent à Rungis de province mais aussi de Hollande et d’autres pays. Lekcjê pierwsz¹ wydrukowaliœmy w numerze 5 2001. V F 8. . fleurir. pour l’industrie médicinale: tisanes. baumes. 5-F. produire. Samodzielne rozwi¹zywanie zadañ problemowych zwi¹zanych z estetycznym i semantycznym czytaniem utworu. Le grossiste ache et vend en gros. Rozwijanie wra¿liwoœci estetycznej. e V F ` 3. 6-F. Les fleurs sont utilisées dans certaines industries. 94 . trouver les substantifs qui correspondent aux verbes suivants: fournir. V F ` 7. ete V F 4. On utilise les fleurs pour agrémenter les jardins et les intérieurs. Mais il y a aussi d’autres utilisations de la fleur. Ö Metoda: problemowa. A Rungis on vend en gros. est à la hausse. vendre.

solitario ultimo orizzonte: la parte pio lontana dell’ u ` orizzonte il guardo esclude: disturba la vista. Ö I. O czym mówi?.quadretto’’) e fa parte dei . Questionario sul Leopardi. 5.esprimenti situazioni. Ma sedendo e mirando. Dwukrotne. nastêpnie przekszta³æ go w fragment prozy. indywidualne zapoznanie siê uczniów z wierszem. Fellini. e la presente E viva.L. affezioni. wyjaœnij go. 4. e sovrumani a ` Silenzi. E le morte stagioni. Jaki jest nastrój w wierszu?) Ö II. mi sprofondo nei miei pensieri..Idilli’’ di Teocrito. Crimi. Opinie krytyków literatury na temat Nieskończoności. Ö Tema della seconda e terza lezione: Come capisci il titolo della poesia di Giacomo Leopardi L’ infinito? × L’ infinito Sempre caro mi fu quest’ ermo colle. Giacomo Leopardi. Si puo dire u ` o ` anche così: . Questa lirica viene chiamata . Alla luna. impedisce la vista sedendo e mirando: mentre sono seduto e ho guardato interminati: infiniti. ma Giacomo Leopardi trasforma ... a potem przez ucznia oraz przez kilka minut ciche. Roma 1996. . Il poeta lì definì componimenti lirici . Informacja nauczyciela o genezie utworu. Wyszukiwanie i wyt³umaczenie niezrozumia³ych wyrazów (mo¿na niektóre wypisaæ na tablicy i w zeszytach). Część właściwa Praca w grupach 4 – 6 osobowych nad ustalonymi zagadnieniami (Kto i w jaki sposób mówi?.Idillio’’ nel senso letterale significa: componimento in prosa o in versi di argomento pastorale e campestre con tendenza a idealizzare aspetti e figure della campagna. e profondissima quiete Io nel pensier mi fingo... La vita solitaria e ı L’infinito. La vita del poeta a fumetti. E come il vento Odo stormir tra queste piante. Zast¹p niektóre wyrazy innymi. Przeczytaj ponownie wiersz. Recanati 1987.idillio’’ (. Firenze 1989. których u¿ywasz czêœciej. Le liriche così chiamate (definite) sono cinque: La sera del d` di festa.. e quindi momenti poetici di carattere pio intimo. g³oœne odczytanie wiersza. Swobodne wypowiedzi na temat wiersza. illimitati nel pensier mi fingo: mi concentro moltissimo.idilli’’ era stata suggerita dagli .idillio’’ in paesaggi interiori.idillio’’ in greco significa . Część końcowa Podsumowanie: rozwi¹zanie problemu postawionego w temacie lekcji. Czy lubisz ogl¹daæ krajobrazy? Opowiedz o tym. E questa siepe. 4. zapis na tablicy. Questionario espositivo e critico e pagine di critica a cura di F. che da tanta parte 95 . Il sogno. io quello Infinito silenzio a questa voce Vo comparando: e mi sovvien l’eterno... 3. Dell’ultimo orizzonte il guardo esclude. per esempio: (wyrazy trudne i niezrozumiałe. La denominazione di . ove per poco Il cor non si spaura. zapis na tablicy i w zeszytach.. × PRZEBIEG LEKCJI: Ö Część wstępna 1. ZnajdŸ inny tytu³ dla tego wiersza. interminati Spazi di lo da quella. Sformu³owanie tematu.le pagine di diario. 6. Jakich bohaterów romantycznych przypomina Ci kreacja podmiotu lirycznego w Nieskończoności? 3. che Leopardi aveva tradotto nel 1815. 2. 2. 7. Così tra questa Immensità s’annega il pensier mio: E il naufragar m’e dolce in questo mare. pagine di confessione personale’’. na przykład:) ermo: romito.primi o piccoli idilli’’. Słowniki języka włoskiego. najpierw przez nauczyciela. mi immergo a fondo ove: dove Praca domowa (do wyboru) 1. avventure storiche dell’animo’’. e il suon di lei. Ö Le parole difficili e incomprensibili. Ustalenie planu pracy nad wierszem. e ` Ö Introduzione (Presento lo svolgimento di alcuni punti della prima parte della lezione – przedstawiam rozwiązanie niektórych elementów fazy wstępnej lekcji) L’infinito composto a Recanati nel mese di settembre 1819.. Uœwiadomienie uczniom celów lekcji.

Il colle chiamata il monte Tabor. Vivo e e del giorno di oggi. atteggiamento – individuale. Praca grupowa oko³o 15–20 minut. Przykładowe pytania nauczyciela i ewentualne odpowiedzi ze strony ucznia) – Quale e questa poesia ? (È molto personale. si smarrisce vo comparando: metto a confronto. filosofici. personalito – attira l’ attenzione..mi sovvien’’.. La persona poetica si esprime in prima persona. fisico e anche metafisico. dove si trova.. in un . . con inclinazione alla malinconia. e sopprapensiero. Per esempio le domande dell’ insegnante e le risposte dalla parte degli studenti. mio’’. . Chi e in quale modo parla nella poesia? (Gli studenti hanno per scopo trovare nella poesia tutte le caratteristiche relative alla persona poetica. – Uczniowie maj¹ jako zadanie znaleŸæ w wierszu charakterystyczne cechy. richiama il Monte di Trasfigurazione di Cristo dal Vangelo. Di che cosa parla? 3. sull’ eternita . età – senza dubbio un giovane perchè pone le domande dentro di sè stesso. Non vede i confini perche le impedisce e ` una siepe. un uomo sognatore. 96 . per esempio: – Uczniowie mają przedstawić obraz nakreślony przez podmiot liryczny i ująć przeżycia osoby poetyckiej. l ’eternita . si può dire eccezionale. Il lavoro in gruppo circa 15–20 min.fu’’. solitaria. Il luogo della contemplazione del soggetto lirico: . quasi intimo diario del poeta) – Ti piace questa poesia ? (Si.vo comparando’’. mare: mi fa piacere immergermi nel mare le morte stagioni: il passato Ö Tue impressioni dopo la lettura di questa poesia. Allora s’immagina l’ infinito dello spazio. soggettivo. 1. Chi e in quale modo parla? 2. conoscitivo e sensibile.. a ` interessi e capacito – di ricerca.mi fingo’’.io’’.io’’. Una metafora dello spazio. e provare a riassumere tutto ciò che la persona poetica s’immagina. La forma del monologo lirico: confessioni... i sentimenti metaa ` fisici) – Che sentimenti suscita in te questo componimento lirico? (Questo componimento lirico mi permette immaginarmi. (Plan pracy) 1.. che cosa sente e desidera. pieno di spiritualito .quest’ ermo colle’’. . ` soggettiva. persona rifa ` flessiva. attraverso un gioco di parole. Przyk³adowo wyniki pracy.) 2. carattere – natura contemplativa. odnosz¹ce siê do podmiotu lirycznego. ’’questa siepe’’ – Il colle – un segno dello spazio reale. – .. l’introverso. per esempio. come: . aperto. sente profondamente la propria solitudine e lo stato d’ animo.. Ö Schema del lavoro.. l’individualità. (Twoje impresje po przeczytaniu tego wiersza.ermo’’ – un aggettivo che isola ed evidenzia . vado paragonando immensito : infinito a ` a ` il naufragar. Qual’è tono sentimentale della lirica? × Interpretazione della poesia Interpretacja wiersza – część właściwa lekcji) Ö 1. In questa contemplazione si a ` immersa dolcemente il suo pensiero.odo’’. Di che cosa parla? (Gli studenti hanno per scopo raccontare la scena rappresentata dalla persona poetica. mi piace tanto ` perche esprime dei sentimenti dell’ uomo e sull’ infinito. .. I risultati delle analisi.il colle’’. Così indirizza attenzione sui valori sacrali e apre lo spazio metafisico. cioè entrare nel paese dell’ immaginazione. e di conseguenza intuisce l’ infinito del tempo. . che cosa vede. Non mi piace affatto ` perche non sono entusiasta della poesia. I risultati della ricerca. .) La persona poetica parla del posto della sua meditazione – del monte Tabor (poco lontano da Recanati ) dove sta e contempla lo spazio. non e ` ` voglio pensare ne al passato ne al futuro. Przykładowe wyniki interpretacji. con a ` aspirazione alla piena e profonda scienza sul mondo..il cor non si spaura: il cuore non si spaventa.. ho natura energica non contemplativa ) uomo – di questo attestano forme personali dei verbi e pronomi personali. L’atteggia` mento del soggetto lirico mi piace tanto perche e sono da sola sognatrice. fa le scoperte tipiche per giovani. mi ricordo i miei sentimenti pieni di malinconia) – Che impressioni provoca L’infinito ? (Io sono molto impressionata dall’ Infinito.

Postawa wobec tajemnicy: lêk i podziw. il Nulla.profondissima quiete’’...Questo mare’’ – si a ` puo interpretare come per esempio una pace o ` dell’ uomo. un spavento (. introducono gio i primi tre versi dello strato a ` semantico della poesia. mi sovvien l’ eterno’’. Ö L’ insegnante legge un frammento di lettura che si riferisce all ’Infinito: (Nauczyciel przytacza fragment lektury.. jak Nieskończoność.’’).. A poco a poco.storia dell’ anima’’. czy eksperyment zgodny z sensualistyczn¹ psychologi¹. percho e incapace di esprimere tutta la compe ` ` ` lessita.ove per poco il cor non si spaura’’. . come le mitiche colonne d’ Ercole.il sentimento dell’ infinito (.un dolce naufragio del pensiero nell’infinits a ` (.. 92. Questionario sul Leopardi..Ma sedendo. A tempi del poeta era veramente .. L’atmosfera sentimentale e solenne.la presente e viva’’. Cosi la meditazione acquista la durata e l ’intensita di a ` .. come calma dell’ anima.. – ... Ugniewska.72. . ma in a ` quello della fantasia.. ha carattere di rifflessione sulla profondito del mondo. wznoszenie siê umys³u ponad naturalne ograniczenia to dla De Sanctisa symptomy postawy religijnej. – Nauczyciel w końcowej części lekcji może przytoczyć po polsku różne spojrzenia krytyków literatury na wiersz Leopardiego) .. a nie tylko od ich estetycznej wra¿liwoœci..) La siepe pare. per esempio – sono i due segni della situazione della persona poetica. alla morte stagioni.. Dal quattro verso: . alla presente e viva e al suon di lei (. s. Il tono a ` rifflessivo. quando facea la passeggiata a ponente. Giacomo Leopardi..).sovrumani silenzi’’.il suon di lei’’ ).. Warszawa 1991.. – Wynik pracy końcowej uczniów. Getto widzi w doœwiadczeniu nieskoñczonoœci 97 .. il tono... . odnosz¹cy siê do Nieskończoności: Giacomo..interminati spazi’’. . il colle invece ` e come un trampolino di lancio che inviti a un volo astrale..interminati spazi’’.il naufragar m’e dolce in questo mare’’) × III. Równie¿ wspó³czesny katolicki krytyk G. Crimi.’’). si cambia. quando il cuore sente e la mente non dice. legati al reale. .. che trattenga l’ uomo dall’ avventurarsi oltre i suoi limiti. forse come un ritorno all’ origine. Qual’ o tono sentimentale della lirica? e ` (L’ esito finale del lavoro degli studenti. czy medytacjê nad przyjemnoœciami wyobraŸni? – odpowiedŸ na to pytanie zale¿a³a czêsto od ideologicznej orientacji krytyków.quest’ (colle).. Ö 3.. Czy przedstawia ona doœwiadczenie mistyczne... . . malinconico. (. grave.caro’’ – un aggettivo che mette in rilievo un legame sentimentale della persona poetica. Conclusione (Czêœæ koñcowa lekcji) L’ insegnante cita in polacco un frammento letterario critico sul Leopardi dal libro sotto titolo: J.) Non o monotono. . (F. non nel mondo della realta . romantyczne marzenie. il clima sentimentale si innalza attraverso le parole straordinarie.le morte stagioni’’. Il tono e ` elegiaco.Sempre caro mi.). e dolce in questo mare’’). a) isolazione b) escluzione Ö L’ isegnante legge un frammento di lettura critica relativa alla poesia di Leopardi: (Nauczyciel przytacza fragment interpretacji wiersza Leopardiego....il vento odo stormir tra queste piante’’) provoca lo scorrere dei vari quadri di tempo e rinvia il pensiero della persona poetica all’ eterno.... come per esempio .ermo’’.¯aden tekst Leopardiego nie doczeka³ siê tak wielu ró¿nych interpretacji...’’ tutta la lirica o una conversazione del poeta con il suo e ` animo.– . di ricerca di un tempo perduto.. . Pierwszy De Sanctis uczyni³ z Nieskończoności opis doœwiadczenia transcendentnego (.questa siepe’’ – dimostrativi che sottolineano un rapporto di affettuosa consuetudine della persona poetica. e dei . Il colle e la siepe hanno i significati simbolici..) Il mondo delle impressioni della persona poetica: (Œwiat prze¿yæ podmiotu lirycznego) degli ..infinito silenzio’’. ma che una volta ritrovato (...Sempre caro mi fu quest’ ermo...interminati spazi’’. tutta la profondita e la delicatezza di a a sentimento. con il proprio cuore.profondissima quiete’’) suscita una dicotomia delle impressioni per la persona poetica – un’ ammirazione. Tono di ricordo sereno. .... solea recarsi per un piccolo sentiero al colle detto popolarmente Monte Tabor (.lo stormire del vento (. odkrywaj¹cej Boga... un timore. . .sovrumani silenzi’’ porta una felicits .. p. 2.. . quasi religioso di una preghiera.

× Compito (a scelta) 1. Komisja konkursowa po sprawdzeniu testów. Przyjechali z piêciu gmin powiatu (Daleszyce. czy te¿ czysty przep³yw emocji. . fantazji i myœli. Leopardiego jest w: Italiano biennio superiore (1997): Milano: La Spiga languages. Edizioni Remo Sandron. Warszawa: EDE – Poland. Ö I Konkurs Języka Rosyjskiego dla Gimnazjum – eliminacje powiatowe × Arkusz I. poi trasformala in un normale brano di prosa. (listopad 1998) KONKURS Anna Korczyńska1) Zagnańsk Założenia nowej matury w gimnazjum – Konkurs z języka rosyjskiego Uczniowie I i II klas gimnazjalnych powiatu kieleckiego æwiczyli now¹ formê egzaminu zewnêtrznego nowej matury w I Powiatowym Konkursie Jêzyka Rosyjskiego. Natomiast W. nie zaœ preromantyczne marzenie ani mistyczne têsknoty. 1) Przy wspólnej herbatce. Binni. 2. s. Rileggi la poesia. pisania tekstu u¿ytkowego oraz rozumienia tekstu s³uchanego. Komorowska H. 118–128. (1993): Podstawy metodyki nauczania języków obcych. Ti piace guardare i paesaggi? Racconta! Bibliografia Koz³owski A. dyskutowano o spotkaniu za rok. Firenze. Warszawa: WSiP. Choæ interpretacje s¹ ró¿ne.(1997): Historia literatury włoskiej. 98 . Ciekawy przyk³ad interpretacji L’infinito di G. Sostituisci alcune parole con altre che usi di più. zgodnie z kryteriami oceniania zewnêtrznego wy³oni³a 12 najlepszych uczniów. Rozumienie ze słuchu (1 pkt za ka¿de poprawne rozwi¹zanie). Mniów. Quali protagonisti romantici richiama secondo te la creazione della persona poetica nella lirica? 3. z udzia³em œwiêtokrzyskiego kuratora oœwiaty – pani mgr Barbary Romanowskiej. Questionario sul Leopardi. Questionario espositivo e critico e pagine di critica (1989): a cura di F. 4. Crimi. zespolenie wra¿eñ i medytacji. którzy widz¹ w Nieskończoności ideê okreœlon¹ jedynie jako pustkê i nicoœæ lub jako fikcjê umys³u. Poza kategoriami konfesyjnoœci czy laickoœci sytuuj¹ siê ci krytycy. ca³kowita jednomyœlnoœæ charakteryzuje s¹dy wartoœciuj¹ce: Nieskończoność uznana jest powszechnie za jedno z najwiêkszych arcydzie³ Leopardiego. widzi w niej przede wszystkim aspekt zmys³owo – poznawczy. 128–131. Prova a comporre un altro titolo per questa poesia. Salwa P. Warszawa. J Tu równie¿ jest t³umaczenie wiersza Giacomo Leopardiego. (1991): Literatura piękna w nauczaniu języków obcych. Zagnañsk).kontemplacjê transcendentnego wymiaru œwiata. s. aby sprawdziæ swoje umiejêtnoœci czytania ze zrozumieniem. cerca a spiegarlo. Raków. Wszyscy otrzymali pami¹tkowe dyplomy i nagrody ksi¹¿kowe. konsekwentny zwolennik laickoœci poezji Leopardiego. Piekoszów. Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka rosyjskiego w Publicznym Gimnazjum w Zagnañsku.

. ? - . Uporządkuj informacje według kolejności w jakiej występują w tekście. . 5. . - . . . ?! . . . . Zdania prawdziwe oznacz literą P. . . . . . Rozumienie tekstu czytanego (1 pkt za ka¿de poprawne rozwi¹zanie). . fałszywe F. . . . . 2. . . . . . . . . . . Zadanie 3: przeczytaj uważnie tekst. . . . . . . . - 99 . . . . zdania prawdziwe zakreśl kółeczkiem. . . . . . . . - Ö Zadanie 2: wysłuchaj dwukrotnie tekst. . . . - Ö Zadanie 1: po dwukrotnym wysłuchaniu tekstu. . . . . . : . . . . . . - . . . . . . ( ) . . . Uzupełnij tabelkę.. . . ? ? ? . . . . . Ö . . 4. . . . . . . 6. × Arkusz II. . . . ? . 3. 1. .

Ö Zadanie 4: przeczytaj uważnie tekst. . - . . 3 ➂. . Opisz jeden dzieñ ze swojego pamiêtnika. ale nie masz ju¿ pieniêdzy. . . 3. 4. . Õ porze obiadowej (pomocy rodzicom). . - 1. . . - . ¿e zgin¹³ twój pies. 3. 2. . jest piêkna pogoda. 2. jak siê wabi oraz miejsce. Zredaguj ¿yczenia dla swojej mamy z okazji Dnia Matki (3 zdania). ¿e czujesz siê dobrze. w którym to siê sta³o). . . . okreœl: Õ wiek... napisz o: Õ o czynnoœciach wykonywanych rano.. 1. Ö Zadanie 6: Wybierasz jedną z trzech propozycji. Õ informacje o sobie. . . . Õ cechy charakteru 3. . : . 1. Za ka¿d¹ pomy³kê minus 1 pkt. Napisz list do kole¿anki kolegi. : . 2. 3. w którym zawiadomisz rodziców. 2 ➃. . podaj dane dotycz¹ce psa (kolor. . fajni koledzy. .. . . . Wypowiedzi pisemne Ö Zadanie 5: Wybierasz jedną z trzech propozycji. 4. 5. . Õ miejsce zamieszkania. Wybrany temat zakreśl kółeczkiem. Õ o twoim gimnazjum. . . nauce w szkole. 5 ➄. . 5. : . Õ drodze do szko³y. ! . . Õ wygl¹d zewnêtrzny. Wybrany temat zakreśl kółeczkiem. Napisz telegram. . Uzupełnij tabelkę odpowiednim numerem. 1 ➁. Ö Zadanie 1 Prawdziwe odpowiedzi 2. . . 3. Napisz og³oszenie. Õ zajêciach popo³udniowych. . 4 5 . 5. 100 . Napisz charakterystykê swojej kole¿anki kolegi. Õ proœba o szybk¹ odpowiedŸ 2.. . × Arkusz III. . W liœcie powinny byæ zawarte nastêpuj¹ce informacje: Õ podziêkowanie za list. × Kryteria do sprawdzania testu (ogó³em 33 pkt). . (10 pkt) ! 1. : . . . 1 2 3 .. . Ö Zadanie II Liczba pierwsza oznacza nr zadania. (5 pkt). liczba w kó³ku – prawdziwa odpowiedŸ 4 ➀. .

od 30-40% – 1 pkt. 5. obejmuj¹cej ca³y czas trwania egzaminu (20 minut). tekst do zadania 1. 3 1p Inf. od 20–25% – 3 pkt. które drukujemy w tym numerze.5–1 0.5–1 Ö Ö Zadanie V – krótka forma u¿ytkowa Inf. Tipps und Trends und natürlich in deutscher Sprache. Ö Hallo.. druga przerwa na wykonanie lub i korektê zadania 1. 101 . Wir haben für Euch noch ein paar Kurznachrichten zusammengestellt: Englisch ist die Nummer eins der modernen Fremdsprachen.. – F. od 10–20% – 4 pkt. das Abi hinter mich gebracht und mach’ gerade eine Ausbildung beim Rundfunk. 4 0. Die Kinder und Jugendlichen in der BRD bekommen pro Jahr rund zwei Milliarden Mark Tekst do zadania 1 . (czerwiec 2001) MATURA Próbny egzamin maturalny z języka niemieckiego. 1 Liczymy przekaz informacji. by³y nagrane teksty dwóch zadañ wraz z poleceniami dla uczniów w nastêpuj¹cym uk³adzie: polecenie do zadania 1. przerwa na wykonanie zadania. W takim samym uk³adzie zosta³o nagrane zadanie 2 (red.. powtórzenie tekstu. Ich darf mich vielleicht mal kurz vorstellen: Ich bin 20 Jahre alt. Zwei Milliarden Mark Taschengeld. 2 Inf. – P. od 0–10% b³êdnych wyrazów w stosunku do wszystkich wyrazów w pracy – 5 pkt. – F.). 17 Prozent nehmen am Französischunterricht teil. 4.5 Prozent der Schüler Englisch. Zadanie IV 3 2 1 5 4 Ö Zadanie VI – d³u¿sza forma u¿ytkowa Poprawnoœæ jêzykowa 0–5 p Forma Suma 1p 10 p Inf.Neues aus Deutschland’’ – ein aktuelles Infomagazin für alle. 2 1p Inf. Poziom podstawowy1) Ö Arkusz I ROZUMIENIE ZE SŁUCHU Czas pracy 20 minut Transkrypcja tekstów do arkusza I Na p³ycie CD..5–1 0. Wie aus einer von der Kultusministerkonferenz veröffentlichten Statistik hervorgeht. w którym wystêpuje b³¹d).5–1 0. – P. zosta³y przygotowane przez Centraln¹ Komisjê Egzaminacyjn¹ we wspó³pracy z Okrêgowymi Komisjami Egzaminacyjnymi. Uwaga! Sprawdzaj¹c: – liczymy wyrazy w pracy. b³êdy podkreœlamy.. 1) Próbne egzaminy maturalne. 3. 4 1p Forma 1p Suma 5p 1p Inf. die etwas Neues aus Deutschland erfahren wollen. 1 Inf. – P. Mit Hits. 2. hab’.Ö Zadanie III Czytanie ze zrozumieniem 1. und herzlich willkommen zu unserer ersten Ausgabe! Am Mikro ist für euch der Jochen. lernen heute 63. – liczymy wyrazy b³êdnie napisane (podkreœlamy ca³y wyraz. 3 Inf. od 25–30% – 2 pkt. – nie liczymy powtarzaj¹cych siê wyrazów z b³êdem.

die sich für verschiedene Neuigkeiten aus Deutschland interessieren. Boris und Steffi haben dafür gesorgt. a które fałszywe (F).2. nach der Machtübernahme der Nazis in Deutschland. Ein Drittel der Teenager und mehr als 40% der Jugendlichen kennen jeweils Italien. Auf engstem Raum treffen sich hier deutsche und europäische Kulturgeschichte aufeinander.3. ein Konzentrationslager gebaut.80 Mark.. als er 1806 auf den Schlachtfeldern bei Auerstedt kämpfte. könnt ihr das gern nachlesen.Schüler AG und ÄRZTE’’ – ein Hörmagazin 1989) Ö Der wohl berühmteste Weimarer war Johann Wolfgang Goethe. die 16 Jahre oder älter sind.Neues aus Deutschland’’ ist ein Infomagazin für alle.7 Millionen. które z podanych zdań jest prawdziwe (R). Zaznacz krzyżykiem (X) odpowiednią rubrykę w tabeli. Jugendliche. Fußballer ganz vorn. werden wahrscheinlich die meisten von euch fragen.. In Sachen Kultur und Tradition braucht sich Weimar jedoch nicht zu verstecken.8 Millionen die meisten Mitglieder. 1. Madrid oder Paris. Usłyszysz dwukrotnie fragment audycji radiowej .bis 29-jährigen haben schon mindestens eine Urlaubsreise in Deutschland gemacht.Kulturstadt Europas’’.bis 15-jährigen 26 Mark. Weimar?. 1. Franz Liszt und Richard Strauss sind die bekanntesten Beispiele. die 13. Mehr als die Hälfte war schon in Österreich.Anders Reisen’’ und ist im rororo Taschenbuchverlag erschienen.1. Das hat jetzt eine Umfrage ergeben. 15 pkt) Zadanie 1 (8 pkt..7 Millionen und die Tennisvereine mit 1. Rund 80% der 14. welche die Kultur und die Geschichte der Stadt vorstellen. Die jungen Deutschen sind ja Weltmeister im Reisen. die 10bis 12-jährigen 16 Mark. 1. danach kommen die Turnvereine mit 3. wo liegt denn das und was ist denn so Besonderes daran? Vergleicht man die Kleinstadt mit den bisherigen Kandidaten wie Lissabon. .Neues aus Deutschland’’. bevor es 1945 von den Amerikanern befreit wurde. der gerade beim Rundfunk eingestellt wurde.4. Die meisten deutschen Schüler lernen Englisch. Ein ganzes Jahr trägt dann die auserwählte City diesen Namen und organisiert viele Veranstaltungen. ein ehemaliger Schüler. Fußballvereine haben mit 4. Der Dichter und Staatsmann war zusammen mit dem Dramatiker Schiller und dem Philosophen Herder in der Zeit der Klassik (etwa 1786 bis 1830) in Weimar tätig. Za każde prawidłowo wykonane polecenie otrzymasz 1 punkt.50 DM. Dort wurden 56 000 Menschen systematisch umgebracht. 1. Zu dieser Zeit war Weimar eine der fortschrittlichsten Städte Europas. R F 102 . Es ist besonders günstig und kostet nur 14. Spanien oder Frankreich. Danach erhalten die 7-bis 9-jährigen pro Monat im Durchschnitt 7. Falls ihr euch über Reiseziele informieren wollt. Während des Krieges haben die Nazis in Buchenwald. Nr 3/1999 Ö Ö Arkusz I ROZUMIENIE ZE SŁUCHU Czas pracy 20 minut (maks. dann ist Weimar mit 60 000 Einwohnern tatsächlich die kleinste aller Kulturstädte. Am Mikrofon ist Jochen. das heißt .an Taschengeld. Auch große Musiker haben hier gearbeitet: Johann Sebastian Bach. Aktuell.) Tekst do zadania 2 Seit 1985 vergibt die Europäische Gemeinschaft den Titel . Mehr als 20 Millionen Menschen in der Bundesrepublik sind Mitglieder in einem Sportverein.. kassieren durchschnittlich 50 Mark. Jugendliche im Alter von 14 Jahren bekommen im Durchschnitt mehr Taschengeld als die 16-jährigen. (aus . Na podstawie usłyszanych informacji zdecyduj. dass die Tennisvereine in den letzten Jahren um 50% mehr Mitglieder bekamen. Die Hollywoodschauspielerin Marlene Dietrich hat in Weimar gelebt und Napoleon hat hier übernachtet. rund zehn Kilometer von Weimar entfernt. 1933. begann das dunkelste Kapitel der Weimarer Geschichte. Im Jahre 1999 trug die deutsche Stadt Weimar in Thüringen den Namen Kulturstadt Europas.. und zwar in dem Taschenbuch.

.) Przeczytaj uważnie tekst. Boris Becker oder Michael Schumacher sind heute auf der ganzen Welt bekannt.5. Die Jungen Wilden Im Sport war Deutschland in den letzten Jahren sehr erfolgreich.. c) Napoleon 1806 übernachtet.. Weimar liegt in . Die Snowboard-Olympiasiegerin Nach ihrem Olympiasieg 1998 in Nagano wollten die Sportjournalisten von Nicola Thost wissen.) Po dwukrotnym wysłuchaniu tekstu wybierz właściwe.. Doch ihre Karrieren gehen dem Ende entgegen und viele Sport-Fans fragen sich: Wie wird es ohne die großen Stars wie Boris Becker. . sondern ist auch der Mädchenschwarm Nummer 1.1.8. c) Kulturstadt. Za każdą prawidłowo zaznaczoną informację otrzymasz 1 punkt.. Nicola Thost sagte darauf.. 2.7.2. zaznaczając jedną z trzech możliwości (a. b) 56 000. wollte die damals 20-jährige die Teilnahme an den Olympischen Spielen schon absagen. . wie man sich fühlt nach einem Olympiasieg. Za każde prawidłowo wykonane polecenie otrzymasz 1 punkt. a) Bach. Die meisten deutschen Sportfans gehören einem Fußballverein an. 2. Michael Schumacher und Steffi Graf weitergehen? Wir wollen euch heute drei junge und außergewöhnliche Sportler vorstellen.Anders Reisen’’ kann man viele Informationen über verschiedene Reiseziele finden. dass sie viel Spaß gehabt hatte und das ist ihr das Wichtigste. wo er mit Zadanie 2 (7 pkt. 2. Deutsche Sportvereine haben über 20 Millionen Mitglieder 1. a następnie zaznacz krzyżykiem (X) w tabeli.5.Es gibt doch den Tommy’’.. Einer der bisheriger Kandidaten war . b) Mozart. c) Köln. c) 65 000.. a) Mailand. do których osób odnoszą się informacje umieszczone w pierwszej kolumnie.. 2. denn neben ihrem sportlichen Erfolg haben sie auch alle eine schillernde Persönlichkeit. Im Taschenbuch . In Weimar hat . Gemeint war Tommy Haas.. 2. 1. 103 .. Menschen ums Leben. a) Sachsen. dreht Videofilme und liebt Musik.) Zadanie 3 (6 pkt. b) Heine ein Jahr gelebt. a) zehn Kilometer weit.. Wie sollte es ohne ihn nur weitergehen? Die Antwort darauf gab Boris Becker persönlich: . b) Universitätsstadt. Deutschlands neue Tennishoffnung. a) Filmfestivalstadt. gewohnt.. Der Text erzählt über Weimar als .... die nicht nur durch ihr sportliches Talent Schlagzeilen gemacht haben. a) Marlene Dietrich eine Musikschule gegründet. 80% der deutschen Jugendlichen haben mindestens eine Auslandsreise gemacht. b. a) 75 000.. b) südlich. b) Thüringen. hatte sie vor allem den Überredungskünsten ihres Vaters und Bruders zu verdanken. 1. Im Konzentrationslager kamen . . . Die Namen von Steffi Graf.. Dass sie in Nagano überhaupt gewinnen konnte. In Weimar hat . Ö R F Ö Ö Arkusz II ROZUMIENIE TEKSTU CZYTANEGO Czas pracy 50 minut (maks. Sie reist gern. c) Hessen. Als sie mit leichten Verletzungen von einem Trainingslager aus Amerika zurückkam. 2. Buchenwald befindet sich .Spaß haben’’ ist das Lebensmotto der jungen Snowboarderin. c) im Süden. zgodne z tekstem. von Weimar. waren alle Tennisfans geschockt.7. c) Beethoven. lub c).1.6. 2. Er ist nicht nur erfolgreich. 20 pkt. uzupełnienie zdania.6. Es sind die jungen Wilden. b) Paris.3. Den Großteil seiner Jugend hat der Deutsche in einer Tennisschule in Florida verbracht. Der Becker-Nachfolger Als Boris Becker seinen Rücktritt erklärte.4.

Damit der Flüssigkeits. die sich oft bewegen. Wandern kann eine gute psychische und physische Therapie sein. . .und nebenwirkungsfrei ersetzen. . Profi zu werden. Ö Zadanie 4 (6 pkt. . . . Aktuell. . empfehlen Ärzte und Ernährungsexperten. Wer täglich eine Stunde Rad fährt. . . Das geht aber nur in einer Männermannschaft. Das Blaumännle 17 Juli 1998 R 4. . Jetzt ist Tommy auch die neue Nummer 1 im deutschen Tennis.Da habe ich mal 19 Tore in einem Spiel geschossen.1. dass sie es bald schaffen kann.3.1. . . In vielen Fällen lassen sich auch aufwendige therapeutische Maßnahmen durch das Schnüren der Wanderstiefel rezept.und Mineralien-Pegel im Organismus stets gleich hoch gehalten wird. . . . doch Maren Valenti glaubt fest daran. . täglich mindestens eineinhalb Liter zu trinken. . Wer pro Woche allein mit Sport zwischen 2000 und 3500 Kalorien verbraucht. . . . können zwei Jahre länger leben.6. . . . 4. . .3. . . a następnie zaznacz. . . a które fałszywe (F).5. . wohnte in den USA. Das Minimum von 2000 Kalorien pro Woche kann bereits erreichen. 4. Jeder Mensch soll am Tag ein halbes Liter Flüssigkeit trinken.’’ Deshalb trainiert und spielt Maren bei den Männern mit.2. . . . Leute. hat viel von älteren Kollegen gelernt. 3. 4. September/Oktober 1999 A – Nicola B – Tommy C – Maren 3. 3.. . . . . Das Schnüren der Schuhe kann Nebenwirkungen haben. F 104 . . . Doch bei den Frauen zu spielen. . Za każde prawidłowo wykonane polecenie otrzymasz 1 punkt. . . um gesünder zu sein. . . . .Stars wie Andre Agassi trainierte. 4. wer täglich eine Stunde zu Fuß oder auf dem Rad unterwegs ist. ist ihr zu langweilig. . . . . Ersatz für Therapie Wandern kann nach Überzeugung von Experten auch teure Therapien ersetzen. . Bei jeder sportlichen Betätigung ganz wichtig: das Trinken. . . . sagt der Marburger Hochschuldozent Rainer Brämer. 3. trainiert lieber mit Männern. które z podanych poniżej zdań są prawdziwe (R). . . .2. kann bis 3500 Kalorien pro Woche verbrauchen. . . das bringt mir nichts. 3.5. . hat an der Olympiade teilgenommen. . . läuft Schlittschuh. .6. . . . interessiert sich für Musik.) Przeczytaj uważnie tekst. . erkrankt seltener und lebt im statistischen Mittel fast zwei Jahre länger als jemand mit einem deutlich geringeren Bewegungskonto. . . Sie selbst sagt über Spiele bei den Frauen: . . . . Die Konkurrenz ist groß. Man soll täglich 2000 bis 3500 Kalorien verbrauchen. . . . . . Ihr großes Ziel ist es.4. . Die Eiskönigin Mit über 90 Länderspielen ist die 22-jährige Maren Valenti Deutschlands beste Eishockeyspielerin. Gesundheit und Lebensdauer des Menschen hängen zudem wesentlich von regelmäßiger körperlicher Bewegung ab. . Zaznacz krzyżykiem (X) odpowiednią rubrykę w tabeli.4. Die positiven psychischen und physischen Effekte des Wanderns sind unbestritten. 4. . . Das harte Training zahlt sich inzwischen aus. 3. . . .

Viele 5. a następnie uzupełnij go odpowiednimi wyrazami z ramki.7.2. Dort ist das Unfallrisiko am höchsten!’’ Aktuell. dass es mit einem Tempo-Limit weniger Autounfälle geben wird. dass sicheres Fahren wichtig ist.. . 5... Sie sagen: .. Ö informacje o twojej rodzinie... . 15 pkt.. Oceniana jest umiejętność pełnego przekazania informacji (4 punkty)..7. Nie umieszczaj żadnych adresów.9. fordern ein Tempo-Limit von 100 km/h.. ist automatisch vorsichtiger.3... .. Ö informacje o zakwaterowaniu.5.8. 5.. .5.... Napisz widokówkê do kolegi z Niemiec. Oceniana jest umiejętność zwięzłego przekazania wszystkich informacji określonych w poleceniu (4 punkty) oraz poprawność językowa (1 punkt). meinen schnelle Autofahrer: . F G H I J Katalysator Luftverschmutzer Schnellfahrer Risiko Geschwindigkeiten 5. 5. 5. wstawiając odpowiednie litery (A – J) tak... Pod ka¿dym zadaniem tego arkusza jest wydzielone miejsce na brudnopis i czystopis.. Nur ein Viertel der schädlichen Abgase stammt von Autos – und das meiste davon produzieren die großen Lastwagen... Przeka¿ mu: Ö pozdrowienia.4.Ö Zadanie 5 (8 pkt.8. by tekst utworzył logiczną i gramatycznie poprawną całość.3. Der Fahrer kann bei einer Gefahr nicht schnell genug reagieren – das Unfall-Risiko ist groß.1....2. sind gefährlich..Wer schnell fährt.... Freie Fahrt für freie Bürger? Tempo-Limit auf Autobahnen.) Przeczytaj poniższy tekst.... Zadanie 6 (5 pkt.. Sonderheft Weihnachten und Neujahr 92/93 A B C D E Unfälle Umweltschützer Trabant Stadtverkehr Giftstoffe 5.). zwischen schnellen Autos sind immer gefährlich – dabei gibt es fast immer Verletzte oder Tote... forma (2 punkty). 105 . sind Fabriken.6... ... Außerdem: In Deutschland müssen alle neuen Autos einen 5.JUMA’’.. Zadanie 7 (10 pkt. Ö Podpisz się jako XYZ....4. Tempo 100 schützt unsere Bäume – und es sind weniger Giftstoffe in den Abgasen. Dwa wyrazy w ramce są zbędne. (red. . Und die meisten Unfälle passieren nicht bei hohen Geschwindigkeiten auf Autobahnen.Die größten 5. Ö informacje o twoich zainteresowaniach. Mo¿esz to zrobiæ za poœrednictwem czasopisma m³odzie¿owego . poprawność językowa (2 punkty) oraz bogactwo językowe (2 punkty)... Ö Pamiętaj o zachowaniu odpowiedniej formy i stylu listu.1.. 5. .. haben.Schnelle Autos vergiften die Luft – ihre Abgase enthalten zu viele 5.) Spêdzasz ferie zimowe na obozie narciarskim. 5. .Zu hohe 5... co zmusza ucznia do przestrzegania zasad zwiêz³oœci i precyzji wypowiedzi. Sie glauben: . Ö informacje o warunkach narciarskich..’’ Das stimmt nicht.... Za każdą prawidłowo uzupełnioną lukę otrzymasz 1 punkt.. 5. Und: 5. sind keine rücksichtslosen Raser – sie wissen. 5..) Chcesz nawi¹zaæ korespondencjê z rówieœnikiem z Niemiec. 5....10. Ö najwa¿niejsze dane o sobie (bez nazwiska i adresu). . Podpisz się jako XYZ.. Das schützt die Luft mehr als ein Tempo-Limit!’’ Viele Leute sind der Meinung. Napisz list do gazety i podaj w nim: Ö powód poszukiwania partnera do korespondencji w jêzyku niemieckim.. Ö Arkusz III WYPOWIEDŹ PISEMNA Czas pracy 60 minut (maks. W zadaniu nie jest określony limit słów. Das schadet dem deutschen Wald: Fast 50 Prozent aller Tannen und Fichten in Deutschland sind krank – sie verlieren ihre Nadeln und sterben. ....6. Ö podaj termin powrotu do domu..) W tej czêœci egzaminu mo¿na korzystaæ ze s³owników dwujêzycznych. Tempo-Limit-Gegner sagen jedoch: .. Długość listu powinna wynosić od 120 do 150 słów. sondern im 5.

UWAGA! Jeśli praca jest niezgodna z poleceniem lub nieczytelna.znaczne uchybienia w doborze s³ownictwa. tzn. 2 1 Inf. Treść: 1 pkt. Õ Je¿eli tekst zawiera liczne b³êdy jêzykowe (które stanowi¹ wiêcej ni¿ 25% liczby wyrazów) przyznaje siê zero punktów. stanowi¹ce od 16 do 25% liczby wyrazów. 4. – A. przyznaje siê 1 punkt. – F. 1 pkt.3. – nieliczne b³êdy gramatyczne i/lub leksykalne i/lub ortograficzne w nieznacznym stopniu utrudniaj¹ce komunikacjê.4. 1.8. – objêtoœæ pracy mo¿e przekroczyæ podane granice do ±15%.1. Ö Arkusz III. – R. 2. – F. 5. 4. poprawnoœæ i bogactwo jêzykowe.Ö Ö Model odpowiedzi i schemat oceniania maks. Õ Je¿eli tekst jest poprawny pod wzglêdem jêzykowym. – A. 1 pkt. 2. –D. 5.4.4.5.6.8. 3. – B. Forma: 2 pkt. nie zawiera b³êdów lub zawiera nieliczne drobne b³êdy. 4. – R. Poprawność językowa: 2 pkt.2. 2. 4.6.7. – objêtoœæ pracy mo¿e przekroczyæ podane granice do ±10%. wtedy nie podlega ocenie. w mniejszym stopniu ocenia siê poprawnoœæ jêzykow¹. Õ Je¿eli informacji brak lub b³êdy jêzykowe uniemo¿liwiaj¹ jej zrozumienie. – F. 2.6.7.3. – wypowiedŸ zgodna z wymagana form¹. ZADANIE 2 – za ka¿de prawid³owo wykonane polecenie przyznaje siê 1 punkt – maks. Punkt za poprawność przyznaje się. Treœæ Inf. – uk³ad tekstu spójny. Jeœli informacji brak lub b³êdy jêzykowe uniemo¿liwiaj¹ jej zrozumienie. . jeśli tekst zawiera więcej niż połowę wymaganych informacji. – C.) Przy ocenie tego zadania bierze siê pod uwagê treœæ. stanowi¹ce od 0 do 15% liczby wyrazów.2. – R.) Przy ocenie tego zadania bierze siê pod uwagê g³ównie komunikatywnoœæ.2. 3. – zró¿nicowanie u¿ytych struktur gramatycznych i/lub leksykalnych. 2.3.5 pkt.7. 4.5.3. – A. struktur gramatycznych i/lub stylu wobec wymogów tematu/formy wypowiedzi.Razem Inf. 5. – F.1. – F. – H.3. 1. Forma Inf.5. – G. 1. – niewielkie zró¿nicowanie u¿ytych struktur gramatycznych i/lub leksykalnych. – R. liczba punktów Poprawnoœæ jê. 3 Inf. – informacja zawiera wszystkie elementy okreœlone w poleceniu. Ö Arkusz II ZADANIE 3 – za ka¿d¹ prawid³owo zaznaczon¹ informacjê przyznaje siê 1 punkt – maks. 2 Inf. 5. – B. 3. 5. 3 1 ZADANIE 7 – d³u¿sza forma u¿ytkowa (10 pkt. struktur gramatycznych i/lub stylu wobec wymogów tematu/formy wypowiedzi. 3. nie podlega ocenie. 6 punktów.2. 5. 1 Maksymalna liczba punktów 1 Inf. – F. Jeżeli praca jest nieczytelna lub całkowicie niezgodna z tematem. 6 punktów. – A. 4 1 2 2 2 10 (wrzesieñ 2001) Poprawnoœæ jêzykowa Bogactwo jêzykowe Razem 106 . 1. Õ Przyznaje siê po 1 punkcie za ka¿d¹ informacjê.6. 1.5. – C. – C. ZADANIE 5 – za ka¿de prawid³owo wykonane polecenie przyznaje siê 1 punkt – maksimum 8 punktów.2. – B. .1. 1.5. – R. 1. – liczne b³êdy gramatyczne i/lub leksykalne i/lub ortograficzne utrudniaj¹ce komunikacjê. – B. 3.4. 1 pkt. Jeżeli praca jest niezgodna z wymaganą formą przyznaje się zero punktów za formę. – J. – wypowiedŸ czêœciowo zgodna z wymagan¹ form¹. 3. formê.niewielkie uchybienia w doborze s³ownictwa. nie przyznaje siê punktu. przyznaje siê zero punktów. – R.4. 4. – C. Kryteria oceniania wypowiedzi pisemnej ZADANIE 6 – krótka forma u¿ytkowa (5 pkt. – informacja zawiera czêœæ elementów okreœlonych w poleceniu. logiczny. 1 Inf.1.6. – E. 4 zykowa 1 1 1 1 1 5 treœæ Arkusz I ZADANIA 1 – za ka¿de prawid³owo wykonane polecenie przyznaje siê 1 punkt – maksimum 8 punktów. 5.1. 2. 7 punktów. 1. –B. – A. 5. – F. 2. logiczny. UWAGA! Zero punktów przyznaje się jeżeli praca nie spełnia większości wymogów określonych przez dane kryterium. 0. – R. – uk³ad tekstu czêœciowo spójny. Przyznaje siê po 1 punkcie za ka¿d¹ informacjê. – F. ZADANIE 4 za ka¿d¹ prawid³owo zaznaczon¹ informacjê przyznaje siê 1 punkt – maks. – B. Bogactwo językowe: 2 pkt.

. - : . - : .P’’ te zdania..00 .. . a literą . które zawierają informacje zgodne z treścią tekstu. Usłyszysz go dwukrotnie. . powtórzenie tekstu. . . . . .. . tekst do zadania 1.F’’ – zdania niezgodne z treścią tekstu. . . . Tekst do zadania 1 ! . . .. . . 170 175 . . przerwa na wykonanie zadania. .. 10 1985 Ö Ö Arkusz I ROZUMIENIE ZE SŁUCHU Czas pracy 20 minut (maks. Następnie w tabeli oznacz literą .. . . W takim samym uk³adzie zosta³o nagrane zadanie 2 (red. . . . 17 ! . druga przerwa na wykonanie lub i korektê zadania 1. ! . . . . . . Ö . . . 1 1622. . obejmuj¹cej ca³y czas trwania egzaminu (20 minut). 17 .). . . 17 2000 Tekst do zadania 2 . . by³y nagrane teksty dwóch zadañ wraz z poleceniami dla uczniów w nastêpuj¹cym uk³adzie: polecenie do zadania 1.) Zadanie 1 (9 pkt. 107 . . . . Za każde poprawne oznaczenie otrzymasz 1 punkt.. . 16. . Ö .15 pkt. . . . Transkrypcja tekstów do arkusza I Na p³ycie CD. . : .) . Poziom podstawowy Ö Arkusz I ROZUMIENIE ZE SŁUCHU Czas pracy 20 minut . Zapoznaj się z zadaniami do tekstu pod tytułem .Próbny egzamin maturalny z języka rosyjskiego.

Za każde poprawne oznaczenie otrzymasz 1 punkt. . . 1.4.7.1.6. C lub D. . Usłyszysz go dwukrotnie. . . a następnie zaznacz.1. 1824 . Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą. B. a które fałszywe (F). A) B) : . Zaznacz jedną z czterech możliwości. Za każde poprawne rozwiązanie otrzymasz 1 punkt. : .3. A) B) C) D) 2.4.9. 1.5. . . 1. 108 . . A) B) C) D) : : . . 2. .6.) Ö Zadanie 2 (6 pkt. zakreślając literę A. które z podanych poniżej zdań są prawdziwe (P). 1.1. : . . 1991 . . : . . - Zapoznaj się z zadaniami do tekstu pod tytułem . 1. . A) B) C) D) 2. Ö Ö Arkusz II ROZUMIENIE TEKSTU CZYTANEGO Czas pracy 50 minut (maks. 1. - .2. . . . . 1. 1. zgodną z treścią tekstu.) Przeczytaj poniższy tekst. .8. A) B) C) D) 2. 22 C) D) 2.2.5. : 1872 .3. .. . 20 pkt) Zadanie 3 (10 pkt. A) B) C) D) 2. . Zaznacz wskazanym znakiem (X) odpowiednią rubrykę w tabeli.

3. .8.. . . 575-15-92 . . . . Za każde prawidłowe rozwiązanie otrzymasz 1 punkt. . 27 180 78.10. . .) . ). F. 3. . . . . - Ö Zadanie 4 (10 pkt.00. . G. 22 - B. . 15 1994 P F 3. - . . . 11. . . .1. ( . . . . . - . . 125413 . .6. . . . . . C. 14.5. . 168. . - 3. 3. . . . . 5 . - . : 109 . - - 3. . 3. . . którą oznaczony został dany tekst. .4. 70 - . . + . A. . . . : . 402-92-41. . 78 . 3. . . - D. .3.. . . . - . 3. . . . . 7. . 236-71-96. E. Trzy teksty nie pasują do tytułów. (095) 216-72-68.. . . a następnie dopasuj je do odpowiednich tytułów podanych w tabeli.7. 9. . Przeczytaj uważnie teksty ogłoszeń. H. 37 . W wolne miejsca obok tytułu wpisz literę. (095) 216-253. 3600-47-66. . . . . . . . . .9.2. 3. . 3. .

– D. 4. – K.10. – L.5. 106.8. .9. 1. – F. Godzinę napisz słowami. 4.8. 1. (red. .9. – J.3. Ö Model odpowiedzi i schemat oceniania Ö Arkusz III WYPOWIEDŹ PISEMNA Czas pracy 60 minut (maks. . .3.5. Pamiętaj o zachowaniu odpowiedniej formy i stylu listu. 2. – P. – F. 3. Ö 4. Oceniana jest umiejętność pełnego przekazania informacji (4 punkty). 1. Õ zapraszasz go do siebie na najbli¿sze œwiêta. . – B. 100 . 4. – A. Napisz krótk¹ notatkê do swoich gospodarzy.1. 3. 4. . 4. . Pod ka¿dym zadaniem tego arkusza jest wydzielone miejsce na brudnopis i czystopis. 3. forma (2 punkty).4.2. . . – F. 4. – B.10. – P.3. – F. . (095) 238-16-66. 2.10 punktów. M. . . 3. – F. – B. Ö Arkusz III — Kryteria ocen — patrz s. 3. poprawność językowa (2 punkty) oraz bogactwo językowe (2 punkty). 3. Õ opisujesz Twoje ulubione œwiêto.).6.6. – E. – F. 1- . .8.9.) Twój kolega z Moskwy poprosi³ Ciê w ostatnim liœcie o informacjê na temat œwi¹t obchodzonych w Twojej rodzinie. .7. . 2.2. 1. – C.7. 2. Podpisz się jako XYZ. 4.4.2. 3 13 .1. . – P. w której informujesz ich o koniecznoœci niezaplanowanego wyjœcia. 3. Oceniana jest umiejętność zwięzłego przekazania wszystkich informacji określonych w poleceniu (4 punkty) oraz poprawność językowa (1 punkt). 4.10. 4. 4. Podpisz się jako XYZ.6. . 284-12-68.1.1. 4.5. (wrzesieñ 2001) 110 . 1. – H. ZADANIE 4 — za ka¿de prawid³owe rozwi¹zanie przyznaje siê 1 punkt — maks. . obchodzone w Twojej rodzinie. 4. – P. 10 punktów. 327-49-91. 4. $. ¿e do Moskwy Ö Arkusz I ZADANIE 1 – za ka¿de prawid³owe rozwi¹zanie przyznaje siê 1 punkt – maksimum 9 punktów. 236-42-93.I. 1. 4.5.4. 2. 15 pkt. – F.3. Õ wymieniasz równie¿ inne œwiêta. 4. . . w którym: Õ dziêkujesz mu za otrzymany list. K. – F. . .2. – P. 141 2000 przyjecha³ Twój kolega i liczy na pomoc w poznaniu tego miasta. – A. – P.4.) W tej czêœci egzaminu mo¿na korzystaæ ze s³owników dwujêzycznych. – C.1. co zmusza ucznia do przestrzegania zasad zwiêz³oœci i precyzji wypowiedzi. Okaza³o siê. Długość listu powinna wynosić od 120 do 150 słów. Zadanie 2 – za ka¿de prawid³owe rozwi¹zanie przyznaje siê 1 punkt – maks. w którym bêdziesz siê znajdowaæ. . 6 punktów. – P. – C. . . Õ przypuszczalny czas powrotu.8. – P.4. W zadaniu nie jest określony limit słów. 237-68-60. .6.2. M. Ö Zadanie 5 (5 pkt. 2.7. Przed chwil¹ odebra³eœ(-aœ) telefon. – P. Podaj: Õ przyczynê wyjœcia. Ö Arkusz II ZADANIE 3 – za ka¿de prawid³owe rozwi¹zanie przyznaje siê 1 punkt – maks.6. J. . . L. Õ miejsce. 4.7. 1. – F. 4.5. 3.3. Napisz do niego list. . – P. – F. Nie umieszczaj żadnych adresów.) W czasie wakacji mieszkasz u zaprzyjaŸnionej rodziny moskiewskiej. 327-03-41. 1. . 3. 3. 1- . 1. 4. Õ mo¿liwy sposób skontaktowania siê z Tob¹. . 21 . 4. . Zadanie 6 (10 pkt.9.

perché mio padre era ex-chitarrista e mi ha incoraggiata a diventare musicista’’. con Corbin Bernsen LUNEDÌ 20.000 circa. in Sardegna..Dov’e mio figlio?’’ – film tv. 06/85301244 e Ufficio Campi Wwf Milano. per piccoli da 6 a 14 anni. l’arbitro e il calciatore’’ – commedia (Italia ’82). Ö Tekst do zadania 3 CHE COSA FANNO I BIMBI D’ESTATE? Vanno al mare alle Cinqueterre o in campagna ad Atri. 900. 60’’ – film tv. napoletane – la ` melodia e la vera forza del nuovo rock italiano.Falso movente’’ – film tv.Girotondo in campagna’’. in giu viaggi e assiu. 02/29404260. Poziom podstawowy Ö Arkusz I ROZUMIENIE ZE SŁUCHU Czas pracy 20 minut MARTEDÌ 20. Adoro i miei genitori che mi hanno sempre trattato come una principessa... con Adriano Celentano. Ö Tekst do zadania 2 LA VOCE DI CARMEN Tekst do zadania 1 PROGRAMMI TV VENERDÌ 20.35 Rete 4 . L..Próbny egzamin maturalny z języka włoskiego.Sono siciliana e ho culto della famiglia.). Cassano d’Adda. Lucie Arnaz 20. Il segreto del suo successo? – Dietro i ritmi rock.. in Costa Azzurra. con Katie Wright. Con . Panda Avventure tel.Anni. u Carmen racconta: . thriller (USA ’97).Il tifoso. Non ho dovuto ribellarmi per diventare una cantante rock. Partecipano ai campi avventura: in Puglia. przerwa na wykonanie zadania.50 Raitre ..50 Raiuno .. con Ezio Greggio. druga przerwa na wykonanie lub i korektê zadania 1. Jane Greer .Il prezzo del potere’’ – film tv.30 Italia 1 . una delle ` voci piu belle e originali del rock italiano. 0363/64977. tel.Incontriamo Carmen Consoli. via del Sole 7.55 Raiuno ’’Le catene della colpa’’ – poliziesco (USA ’47). by³y nagrane teksty dwóch zadañ wraz z poleceniami dla uczniów w nastêpuj¹cym uk³adzie: polecenie do zadania 1. W takim samym uk³adzie zosta³o nagrane zadanie 2 (red. dietro quei suoni quasi punk. con Mickey Rourke. Da giugno a settembre. Jerry Calà Ö Transkrypcja tekstów do arkusza I Na p³ycie CD. con Laura Morante...35 Rete 4 ` .commedia (Italia ’99). con Robert Mitchum.50 Raidue ..45 Tmc . con Alvaro Vitali. tekst do zadania 1. drammatico (Itae lia ’99).Il segno di Venere’’ – commedia (Italia ’55) con Franca Valeri.Nove settimane e mezzo – La conclusione’’ – drammatico (Gran Bretagna/Francia ’97).Innamorato pazzo’’ – commedia (Italia ’81)... arabe. Nick Stahl 22.. Ken Marshall 20. powtórzenie tekstu. con Mel Gibson. Sofia Loren DOMENICA 20. thriller (USA ’96). Agathe de La Fontaine 22. tel. Due settimane. dal milione. Carmen Russo SABATO 20.. ci sono melodie italiane.L’uomo senza volto’’ – drammatico (USA ’93). Due set` timane. nei parchi nazionali o sull’Appennino. obejmuj¹cej ca³y czas trwania egzaminu (20 minut).00 Canale 5 . per ragazzi fino a 14 anni. Ornela Mutti MERCOLEDÌ 21. 111 . curazioni incluse.45 Canale 5 .

Genere drammatico commedia commedia drammatico thriller C. venerdi venerdi sabato domenica martedi B.Il prezzo del potere’’ . Adoro a) gli spaghetti alla bolognese b) gli animali domestici c) i miei genitori d) i concerti di Sanremo 2. Germania. Giorno 1. c lub d). con quelli dei ragazzi di Austria. Ho culto a) della musica classica b) della famiglia c) dell’amicizia d) della storia medievale Tabela odpowiedzi: 1.1. 1.3.) Zadanie 1 (5 pkt. Za każdą prawidłową odpowiedź otrzymasz 1 punkt. Mio padre mi ha sempre a) sgridata b) picchiata c) incoraggiata d) cercata Ö Zadanie 3 (5 pkt.2.50 Ö Ö Arkusz I ROZUMIENIE ZE SŁUCHU Czas pracy 20 minut (maks. wpisując pod numerem wiersza (1. 1. jakiego udzieliła piosenkarka włoska młodego pokolenia.5.4.30 20. Ungheria.3. Za każdą prawidłowo wypełnioną rubrykę otrzymasz 1 punkt.1. Za każdą prawidłową informację otrzymasz 1 punkt. 1. Mi chiamo a) Carmen Salieri b) Carmen Consoli c) Carmen Petrini d) Carmena Pini 2. Portogallo e Polonia.Il tifoso. D.) Zapoznaj się z poniższą tabelką. a spiare stambecchi e marmotte nel parco dell’Argentera. 1.50 20. Dieci giorni o weekend. I loro lavori parteciperanno. Na podstawie wywiadu dokończ zdanie.) Zapoznaj się ze zdaniami podanymi poniżej.4.. Sono a) siciliana b) veronese c) romana d) brasiliana 2. 15 pkt.Campi junior proposti anche da Europe Conservation: a curare tartarughe marine e aironi feriti al museo di storia naturale di Calimera. wybierając jedną z czterech możliwości (a.45 22. 1.1-1. E. Ora 20.3. Repubblica Ceca.5. Następnie uzupełnij tabelę odpowiedzi. Po uważnym wysłuchaniu tekstu określ.. b. Usłyszysz dwukrotnie nagranie sprawozdania. Usłyszysz dwukrotnie zapowiedź programu telewizyjnego. 1.) Zapoznaj się z poniższą tabelką.2. 112 .Innamorato pazzo’’ 2. 1. A. l’arbitro e il calciatore’’ .35 20.. Na podstawie usłyszanych informacji znajdź w każdym wierszu tabeli informację niezgodną z treścią zapowiedzi.2.5) literę (A-E) oznaczającą kolumnę.4. 2.. Ö Zadanie 2 (5 pkt.. al premio internazionale Oscar junior. I 4 vincitori di ogni sezione vedranno le loro idee trasformate in film o in cartoni.L’uomo senza volto’’ . czy poniższe zdania zawierają prawdziwe (VERO) czy fałszywe (FALSO) informacje. w której pojawiła się nieprawdziwa informacja.Dov’e mio figlio’’ e . Programma Titolo del film Rete 4 Tmc Rete 4 Raiuno Raitre ` . 1. Usłyszysz dwukrotnie miniwywiad.1.5. Slovenia. Przy każdym zdaniu wstaw znak (X) we właściwą rubrykę tabelki. da seicento a centomila lire. Restano a casa e scrivono il soggetto di un film o di un disegno animato.

3. 02/90000693. Il testo riguarda i passatempi degli adulti. Club della Donna. 3. Tutti gli annunci parlano dello scambio dei libri. 1. Cala Liberotto. in buono stato. dicembre e gennaio solo a persone referenziate. m. Tel. giardino.5.000. L’appartamento a Cavola di Toano viene affittato alle persone casuali. czy poniższe zdania zawierają prawdziwe (VERO) czy fałszywe (FALSO) informacje. pio credenza a vetri. 3. vendo per L. 2 – 3 locali. 4.65 con tavolo allungabile e sedie. 4. Tel. posto macchina interno. anche da ristrutturare.. tre stanze letto. La Maddalena. mod. tipo Pirelli. Credenza in noce. Non tutti i passatempi sono legati alle attività fisiche. Grazia. divano e due poltrone con struttura in legno e imbottitura piuma d’oca. Vendo divano 2 posti. 02/480055220.6.4. 18013 Diano Marina (IM). Tel.2. Fare offerta a Piera Costa. ore pasti. 3. Aiko cucina. pp. affittasi per i mesi di novembre. 02/29529556. XIV e oggetti preziosi posizione centrale.5. finta pelle. possibilita attracco barca. composta di monoblocco m.) Przeczytaj uważnie poniższe ogłoszenia.2. I piccoli annunci. ore pasti 0784/33330. Verranno premiati i 3 vincitori di ogni sezione. A Palestrina (Roma) acquisto appartamento max 80 mq. Harmony) anche in blocchi da dieci.500. Tel. n. Questi testi sono frammenti di un romanzo rosa. ` due comodini.3. cortile. con risc. ore pasti. viale Kennedy 6. como con ribalta e letto in o ottone. a ` distante 10 min. Se siete interessati telefonate nelle ore serali al n. 4. Sardegna.000. ore serali. cedesi negozio licenza Tab. A Portorotondo. L’appartamento in Sardegna e completamente ammobiliato. 02/58321778. salone – soggiorno.) Zadanie 4 (8 pkt. n. 20 pkt. color marrone.4. I bambini passano il loro tempo libero in montagna.500. u ` 1. n. 0522/824124 oppure 0522/826321. numero 010/335002. possibilmente zone centrali. 4. Alcune delle offerte hanno una diffusione internazionale. a legna. a piedi dal centro del paese. VERO FALSO 4. 158 – 160. Vendo materasso in materiale espanso.VERO FALSO 3. 011/2730592. praticamente nuova. tutti i comfort. di terrazzo abitabile completamente arredato. I romanzi rosa offerti provengono da tre case editrici. 4. n. indeformabile. casa di campagna arredata. Tel. LE BUONE OCCASIONI Vendo bellissima camera matrimoniale composta da armadio a 6 ante laccato avorio. 113 . con ingresso. Telefonare al n. vendo causa trasloco a L. Brooklyn. costa orientale sarda. Ore serali. biancogrigio-gialla. Określ.68 con forno e cappa. settimanale 29/6/1994. nuovo. 06/9406171. e soggiorno color testa di moro. 2.1. CASE E TERRENI In Sardegna.1. 2. No agenzie. Misure 95 x 195. telefono n. In collina a Cavola di Toano. 041/616747. Przy każdym zdaniu wstaw znak (X) we właściwą rubrykę tabelki. + 20 mq. Ö Ö Arkusz II ROZUMIENIE TEKSTU CZYTANEGO Czas pracy 50 minut (maks. come nuovi. Tel. Vendo romanzi rosa (Bluemoon. in zona panoramica. cucina. Telefono. di 45 mq. 120 milioni. vendo sul mare bilocale con 5 posti letto. 3. Tutti i datori degli annunci vogliono essere chiamati durante le ore dei pasti. damascato velluto verde. L. Za każdą poprawną odpowiedź otrzymasz 1 punkt. affittasi appartamento a 100 metri dal mare.

.7. La mamma ` ha svuotato la sala di tutti i mobili piu ingombranti e ha preparato una grossa tavolata piena di stuzzichini. Appena alzata. che cosa avrei fatto. ` ` E da pio di una settimana che facciamo prepaE u ` rativi per oggi. Wybierz właściwe zakończenia zdań. torte salate e una valanga di dolci.diciottesimi’’ fese ` teggiati in un locale o in discoteca. per ultimo.. L’ho sempre immaginato come il giorno pio felice della mia u ` vita. Da oggi la mia vita cambiera . poi sono corsa in bagno per truccarmi e vestirmi. come mi sarei sentita. non ho quasi dormito. Quali sono i suoi programmi per il futuro? a) frequentare l’Universito a ` b) lavorare in pizzeria c) viaggiare molto 5. ma oggi era tutto diverso. il mio bellissimo vestito azzurro. CONFESSIONI DI UN’ADOLESCENTE Caro diario..4. Il mio e stato decisamente un compleanno diverso. 5. pio si va avanti meglio e ! u ` ` Francesca ’’Gente’’.3.2. zakreślając literę a. non o stato uno dei classici . Ö Zadanie 5 (6 pkt. La protagonista aspettava il suo compleanno a) con impazienza b) con tristezza c) con nervosismo 5. dotyczących treści tego fragmentu. Che cosa vuole fare Francesca subito dopo il suo compleanno? a) riposarsi in campagna b) iscriversi a scuola guida c) andare al cinema con gli amici 5. Mi sembrava un sogno e mi accorgevo che tutti mi guardavano in modo diverso: sara un’illusione. le spese. sono andata a scuola. Che bello cresceo ` a ` re! Ragazze. capace finalmente di u ` u ` prendere da sola molte decisioni importanti.6. sono arrivati tutti i miei amici e io ero agitata e felice allo stesso tempo. Per Francesca. Finalmente l’ultima ora e arrivata. Il fatidico giorno e arrivato. con la speranza che le ore volassero. ma mi vedo pio grande e pio libera.4. domani mi isca ` rivero a scuola guida. Senza accorger- mene.5.. lub c. I miei genitori mi hanno sempre promesso grandi cose per i miei 18 anni e. Non so il vero motivo.) Przeczytaj uważnie poniższy tekst. Am` mettiamolo pure.8. Tutti i datori degli annunci vogliono comprare degli appartamenti. continuavo ad immaginarmi questa giornata. ma oggi non e stato per niente difficile. nr 32. Za każdą poprawną odpowiedź otrzymasz 1 punkt. 1997.1. Sono tornata ` a casa come una furia e ho aiutato mia madre negli ultimi preparativi. alzarsi prestissimo la mattina o e ` a) facile b) abituale c) difficile Ö Zadanie 6 (6 pkt. Mi sono ` alzata prestissimo. Określ. oggi e un giorno molto speciale per me: ` finalmente ho compiuto i tanto attesi 18 anni. in fondo non era la prima volta che festeggiavano un compleanno. la scelta dei piatti di carta e dei bicchieri colorati e. Non vedevo l’ora che la notte passasse per potermi alzare e cominciare la mia giornata di festa.. ed infatti e stato proprio cosi. non abbiate paura di diventare grandi. 4. Pod tekstem znajduje się 6 rozpoczętych zdań. La festa di compleanno di Francesca si preparava da a) un mese b) tre giorni c) piu di una settimana 5. b.) Przeczytaj uważnie poniższy fragment pamiętnika. quest’estate per la prima o ` volta andro in vacanza con gli amici e l’anno o ` venturo saro all’Universito . Francesca non poteva dormire a) a causa del rumore b) perché era troppo stanca c) perché pensava alla festa 5. infatti. e arrivasse in fretta il suono dell’ultimo campanello. Non riesco neanche a ricordare da quanto tempo aspettavo questo compleanno. Lo scopo di questi annunci e di dare un’impressione po` sitiva. e tu lo sai quanto mi costi. czy umieszczone pod tekstem zdania zawierają praw- 114 .

poprawność językowa (2 punkty) oraz bogactwo językowe (2 punkty). pero . 3. Õ Twojego samopoczucia. ma per il resto c’e da mettersi e le mani nei capelli! I bambini.Vera’’. se non altro perché questo termine politico ` deriva dal latino. BASTA CON LE PAROLE STRANIERE: VIVA L’ITALIANO Sono una maestra elementare. Przy każdym zdaniu wstaw znak (X) we właściwą rubrykę tabelki. Leopardi. W treœci listu uwzglêdnij informacje dotycz¹ce: Õ przebiegu podró¿y. 137. L’autrice di questa lettera o un’insegnante di scuola e ` media. – E. – B. p.4.5.4.. L’autrice o preoccupata che e ` questo fenomeno tocchi esclusivamente gli italiani. – A. 6.affaires’’.. 3. 2. – C. 6. – D. iniziano gio o ` a ` a parlare questa strana lingua . 3. All’estero.3..business’’.massacrato’’ da cone ` ` tinui termini stranieri? E un intercalare di .meeting’’. Ö Zadanie 8 (10 pkt. Õ tego. 15 pkt.par condicio’’. mensile.. Õ proponowana kwota sprzeda¿y.6. Za każdą prawidłową odpowiedź otrzymasz 1 punkt. 2.3.. – B.cocktail’’.fashion’’. – V. Oceniana jest umiejętność zwięzłego przekazania wszystkich informacji określonych w poleceniu (4 punkty) oraz poprawność językowa (1 punkt).2..5.4. 2. Negli ` ultimi anni. – A. 2. Tra le parole straniere ci sono anche quelle che derivano dal latino. Oceniana jest umiejętność pełnego przekazania informacji (4 punkty). 3. 2. W zadaniu nie jest określony limit słów. Montale. il mio compito e diventato o ` sempre pio difficile: come posso far capire ai u ` bambini quanto siano grandi poeti come Pascoli. Õ opis rozk³adu mieszkania. forma (2 punkty). 115 . Nie umieszczaj żadnych adresów. – B. . – V lujb F. W treœci og³oszenia powinny siê znaleŸæ nastêpuj¹ce informacje : Õ opis lokalizacji domu. – F. 6.5. – V. I bambini si affidano al loro intuito e sanno bene che cosa gli serve. Napisz do swoich w³oskich znajomych list z wycieczki do Rzymu. Passi quando si dice . .5.. Ai miei alunni ho sempre insegnato ad amare la storia del loro paese e la bellissima lingua italiana.1. – F. 3.) VERO FALSO 6.1. 5 punktów.3. – C. che apprendono tutto in fretta.. 5 punktów.fitE ness’’. L’insegnante ha sempre cercato di mettere in rilievo i pregi della lingua italiana.1..3. 6.. 1. Õ Twoich ogólnych wra¿eñ.) Zredaguj og³oszenie o sprzeda¿y mieszkania. VIII 1995. 1. Podpisz się jako XYZ. Ö Ö Arkusz III WYPOWIEDŹ PISEMNA Czas pracy 60 minut (maks. Ö Ö Model odpowiedzi i schemat oceniania Arkusz I ZADANIE 1 – za ka¿d¹ poprawn¹ odpowiedŸ przyznaje siê 1 punkt – maksimum 5 punktów. 1. quando l’italiano che sentono parlare in tivu o . succede lo stesso? . semplicemente osservando (e ascoltando) cio che li circonda. Podpisz się jako XYZ.1. – C.4.2.dziwe (VERO) czy fałszywe (FALSO) informacje. . Pamiętaj o zachowaniu odpowiedniej formy i stylu listu. 6.) Zadanie 7 (5 pkt. Õ mo¿liwoœæ skontaktowania siê w celu negocjacji.2. ZADANIE 3 – za ka¿d¹ poprawn¹ odpowiedŸ przyznaje siê 1 punkt – maks. . Długość listu powinna wynosić od 120 do 150 słów. ZADANIE 2 – za ka¿d¹ poprawn¹ odpowiedŸ przyznaje siê 1 punkt – maks. 1.2. Secondo l’insegnante i termini stranieri diventano sempre pio presenti nella linu ` gua italiana.. 1. co uda³o Ci siê ju¿ zobaczyæ.

5 pkt. jaki bêdzie kszta³t przysz³ej matury warto jest æwiczyæ z uczniami.5. 4. Ö Inf. mi o piaciuto tutto. Ö Arkusz II: sprawdzian rozumienia tekstu pisanego. 5. itp. nawet niezgodn¹ z realiami w³oskimi. wysy³asz do pracodawcy faks. bez wzglêdu na to. 2: nale¿y uznaæ zarówno opis szczegó³owy. – F.3. w ramach którego uczniowie rozwi¹zywali zadania z trzech arkuszy: Ö Arkusz I : sprawdzian rozumienia ze s³uchu. równie¿ numer telefonu. 6. Uwagi: Inf. W krótkiej formie u¿ytkowej mo¿na wiêc uzyskaæ 5 punktów. Te dwie wypowiedzi pisemne.4. Ö Arkusz III – kryteria oceniania patrz s. 0. czas trwania. Chcia³byœ (chcia³abyœ) pracowaæ przy winobraniu. W arkuszu III nale¿a³o napisaæ w jêzyku obcym krótk¹ i d³u¿sz¹ formê u¿ytkow¹ i zawrzeæ w niej 4 informacje okreœlone w poleceniu. Zadania z arkusza III punktuje siê po 1 punkcie za ka¿d¹ wypowiedŸ i dodaje 1) 1 punkt za poprawnoœæ jêzykow¹.2. male. 4.5. 6. faks. – V. W poleceniach u¿ywam realiów dotycz¹cych jêzyka francuskiego. 0. Ö Arkusz III: sprawdzian umiejêtnoœci pisania..Arkusz II ZADANIE 4 – za ka¿d¹ poprawn¹ odpowiedŸ przyznaje siê 1 punkt – mak. 106 ZADANIE 7 – krótka forma u¿ytkowa – maks. poprawnoœæ jêzykow¹ i bogactwo jêzykowe. bogactwo i poprawnoœæ jêzykow¹ oraz umiejêtnoœæ przekazywania okreœlonych w poleceniu informacji. a basso prezzo. mniejsze znaczenie ma te¿ poprawnoœæ jêzykowa.5.). – V. Inf. in compagna. – F. np.4. ZADANIE 8 – d³u¿sza forma u¿ytkowa – maks. Ocenia siê przede wszystkim umiejêtnoœæ zwiêz³ego przekazywania informacji. Ho visitato il Colosseo.6. 10 pkt.1.8. niemieckie czy inne.). sprawozdanie. – B.7.6. – F. – V. affascinato . w którym pytasz o Ö czas pracy. due camere soggiorno doppi servizi. W d³u¿szej formie u¿ytkowej równie¿ przyznaje siê po 1 punkcie za ka¿d¹ wypowiedŸ i dodaje po 2 punkty za formê. 5. 6. 4. Inf.3.. Inf. 6. Uwagi: Inf.2. telegram) nieistotna jest liczba s³ów.1. np. sono stanco.4. ocenia siê równie¿ formê. Proponujê zestaw tematów do æwiczenia umiejêtnoœci z arkusza III. np. ero molto felice lub jednym zdaniem.1. Próbny egzamin by³ egzaminem zewnêtrznym. 4: przyznajemy 1 pkt. – A. 5. – A lub C. 2: przyznajemy 1 pkt za opis samopoczucia fizycznego (sto bene. – C. W d³u¿szej formie u¿ytkowej mo¿na wiêc uzyskaæ 10 punktów. przesiadki). np. 5. 4. ` e (wrzesieñ 2001) Gabriela Smolij1) Choszczno Arkusz III nowej matury Mamy ju¿ za sob¹ próbn¹ now¹ maturê z jêzyka obcego i podjêt¹ decyzjê w sprawie przysz³ych matur. contento. Ö Krótka forma użytkowa 1. 1: przyznajemy 1 pkt je¿eli opis podró¿y zawiera przynajmniej 2 komponenty (œrodek transportu. – V. ZADANIE 6 – za ka¿d¹ poprawn¹ odpowiedŸ przyznaje siê 1 punkt – maks. np. Ö p³acê. Inf. – V. – C. – F. 6. nawet jeœli uczeñ wyrazi³ swoje wra¿enie jednym przymiotnikiem. Inf. ZADANIE 5 – za ka¿d¹ poprawn¹ odpowiedŸ przyznaje siê 1 punkt – maksimum 6 punktów. 3: przyznajemy 1 pkt za ka¿d¹ wiadomoœæ nawet jednoelementow¹. – C. W d³u¿szej formie u¿ytkowej (list. 5.5 pkt – za 1 komponent. np. al mare.5 pkt za opis stanu emocjonalnego (felice. 6 punktów. 4: akceptujemy ka¿d¹ formê kontaktu. og³oszenie.6. – F lub V. jak skrót telegraficzny typowy dla og³oszeñ. 4. – F lub V. Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka francuskiego w Zespole Szkó³ w Choszcznie 116 .3. 1: ka¿da lokalizacja jest poprawna. 3: akceptujemy ka¿d¹ sumê. – F. ale mo¿na je przecie¿ zmieniæ na angielskie. 4. ¿yciorys) okreœlona jest liczba s³ów (100–150). – F. W krótkiej formie (kartka. 5. 4.2. – F. nie uznajemy informacji innej ni¿ kwota. 8 punktów. 6. 4.

proponuje ci w liœcie zamieszkanie we wspólnym mieszkaniu studenckim. szukasz mieszkania do wynajêcia. Ö wyra¿asz nadziejê na spotkanie w Polsce. Poszukujesz mieszkania. Ö okreœl kwotê. 5. co ju¿ zwiedzi³eœ(aœ). Wysy³asz faks. Ö informujesz. 10. Ö przedstawiasz siê i podajesz swój wiek. pragniesz zapisaæ siê do klubu sportowego. w jakiej miejscowoœci poszukujesz mieszkania. Ö tygodniowy ich rozk³ad. Ö napisz. wysy³asz faks do ambasady. Jesteœ zmuszony(a) odmówiæ. Ö wysokoœæ op³at za cz³onkostwo. w którym opisujesz swój bal studniówkowy. Ö Dłuższa forma użytkowa 1. Ö jaka by³a muzyka i czy ci siê podoba³a. podaj swój wiek. Ö pytasz o procedurê ubiegania siê o stypendium. jak ma byæ usytuowane. Piszesz kartkê z wakacji do swych znajomych we Francji. Ö podajesz godzinê swego przyjazdu. Ö podajesz powód. Ö pytasz o wiek i p³eæ dzieci. 4. w której Ö wyra¿asz radoœæ z otrzymanej wiadomoœci. Ö piszesz. Twój francuski przyjaciel (przyjació³ka). 2. Ö dodatkowe op³aty. 2. Otrzyma³eœ(aœ) stypendium we Francji i przez rok bêdziesz studiowaæ w Rennes. piszesz list do rodziny. co widzia³eœ(aœ). piszesz do nich kartkê. Przebywaj¹c d³u¿szy czas we Francji. Ö gratulujesz m³odej parze. w którym. ¿e nie weŸmiesz udzia³u w kursie. Ö odleg³oœæ od uczelni. Ö wspó³lokatorów. Ö pytasz o termin sk³adania dokumentów. Piszesz do niego (niej) kartkê w odpowiedzi na ten list. w której. z którym (któr¹) chcia³byœ (chcia³abyœ) korespondowaæ: Ö przedstaw siê. Ö informujesz. Studiujesz we Francji. jak ma byæ du¿e. dosta³eœ(aœ) zaproszenie na weekend od nowo poznanych znajomych. Ö pytasz o p³acê i iloœæ czasu wolnego. Piszesz kartkê. Ö pytasz o mo¿liwoœæ wyboru uczelni.Ö Ö czy pracodawca zapewnia mieszkanie. Ö informujesz. 6. Piszesz pierwszy list do kolegi (kole¿anki) we Francji. gdzie spêdzasz wakacje. Ö do której trwa³a zabawa i czy dobrze siê bawi³eœ (aœ). Ö okreœl. Ö przepraszasz za zaistnia³¹ sytuacjê. Ö podajesz powód. u której bêdziesz pracowaæ. 117 . Wysy³asz kartkê do francuskich przyjació³. Zapytaj o Ö wysokoœæ czynszu. Masz pracowaæ jako au pair we Francji. ale z wa¿nych przyczyn nie mo¿esz pojechaæ w ustalonym terminie. Dosta³eœ(aœ) zawiadomienie o œlubie swoich francuskich przyjacó³. Ö 9. w którym Ö przedstawiasz swoj¹ sprawê. Mia³eœ (aœ) pojechaæ na kurs jêzykowy do Francji. Piszesz list do francuskiego przyjaciela. Ö informujesz o swoim przyjeŸdzie. 8. czym siê zajmujesz i jakie masz zainteresowania. Ö proponujesz miejsce spotkania. kiedy przyjedziesz. 7. Ö ile klas i ile osób wziê³o w nim udzia³. 3. Bêd¹c we Francji na kursie jêzykowym. w którym Ö przedstawiasz swoj¹ sprawê. którymi bêdziesz siê opiekowaæ. 3. Ö wyra¿asz ¿al. Chcia³byœ (chcia³abyœ) pojechaæ na stypendium we Francji. Ö informujesz. Ö prosisz o ofertê zajêæ sportowych. jaka jest pogoda. w której Ö dziêkujesz za zaproszenie. w której Ö informujesz. czy musisz sam (a) siê ubezpieczyæ. który(a) ju¿ tam studiuje. jak¹ mo¿esz miesiêcznie przeznaczyæ na wynajem. Wysy³asz faks do organizatorów kursu. Ö wyra¿asz swoj¹ opiniê o tym. piszesz wiêc faks do agencji mieszkaniowej: napisz. Ö sk³adasz ¿yczenia. Ö odmawiasz. Napisz: Ö kiedy i gdzie mia³ on miejsce. Ö pytasz o mo¿liwoœæ odbycia kursu w innym terminie.

10. a czego nie lubisz. Piszesz do niego (niej) list. Francois Faivre. Odpowiadasz. w którym: Ö wyra¿asz radoœæ z maj¹cej nast¹piæ wizyty i nadziejê na udane wspólne wakacje. Twój francuski kolega (kole¿anka) ma do ciebie przyjechaæ na wakacje. czy lubisz chodziæ do kina i jak czêsto chodzisz. Ö informujesz. Ö gdzie odby³o siê przyjêcie weselne i kto by³ obecny. Ö co zosta³o skradzione i komu.Ö poinformuj. Ö okreœlasz miejsce. pisz¹c: Ö kiedy po raz pierwszy poszed³eœ do kina i z kim. LE ROBERT . Ö piszesz dlaczego przyje¿d¿a do ich miasta i na jak d³ugo. aby przekazaæ informacje o tym koledze: Ö podajesz jego dane personalne: imiê. Warszawa: Wydawwnictwo REA s. ¿e wyjedziesz po niego (ni¹) na dworzec (lotnisko).. Charlotte Garner. Ö zapewniasz utrzymanie i informujesz o zwyczajach ¿ywieniowych w twojej rodzinie. Warunki przygotowania absolwentów szkół średnich do studiów filologii germańskiej. W twojej szkole zostanie wystawiona sztuka w jêzyku francuskim. redagujesz og³oszenie adresowane do uczniów ucz¹cych siê tego jêzyka: Ö zapraszasz na spektakl. piszesz o tym w liœcie do swoich francuskich przyjació³. Michel Ratié (2001). 5. nazwisko. Ö wyraŸ swoje zadowolenie lub niezadowolenie i podaj jego powód. piszesz o niej do francuskiego kolegi (kole¿anki). Ö 4. 6. Ö informujesz o jego wykszta³ceniu i znajomoœci jêzyków. Napisz: Ö dok¹d i kiedy pojecha³eœ.j. ▲▲▲ Ö Milena Hadryan. Ö co zwiedzaliœcie i co ci siê najbardziej podoba³o. do jakiej szko³y chodzisz i do której klasy. 7. co lubisz. gdzie masz dobrych przyjació³. Gramatyka języka angielskiego. by zaopiekowali siê nim po przyjeŸdzie i pokazali mu miasto. & NATHAN. dlaczego chcia³byœ (chcia³abyœ) korespndowaæ z nim (ni¹) i jakie nadzieje wi¹¿esz z t¹ korespondencj¹. Ö napisz. Poznañ: Wydawnictwo Edukacyjne . Ö jak wygl¹da³ z³odziej i w jakim kierunku zbieg³. Jeden z twoich kolegów ma spêdziæ jakiœ czas we francuskim mieœcie. Ö podajesz tytu³ i autora sztuki. (paŸdziernik 2001) PRZYSŁALI NAM KSIĄŻKI Ö Izabela Marciniak (2001). Ö jak by³a ubrana m³oda para. By³eœ œwiadkiem kradzie¿y we Francji. ▲▲▲ Ö Jacgues Marcelin. Piszesz w nim: Ö jak siê nazywasz i jaki jest twój adres. 9. policja prosi o opisanie zdarzenia. Odby³eœ(aœ) wycieczkê zagraniczn¹. Ö rozpraszasz jego (jej) obawy o ch³ód panuj¹cy w Polsce i radzisz. Ö prosisz o dok³adn¹ datê przyjazdu i zapewniasz. Poznañ: Wydawnictwo Naukowe UAM. Ö prosisz przyjació³. Piszesz do nich list. kto bêdzie gra³ i w jakim jêzyku. datê i godzinê jej wystawienia. wiek. Ö kiedy i gdzie mia³a miejsce kradzie¿. 8. 118 . Ö napisz. Ö czy w twoim mieœcie m³odzie¿ chodzi do kina i dlaczego. Jeden z francuskich magazynów prosi czytelników o listy dotycz¹ce ich zami³owania do kina. Ö jak d³ugo trwa³a podró¿ i jakim œrodkiem transportu. jakie ubrania powinien (powinna) zabraæ. Ö jak i do której godziny siê bawi³eœ(aœ). Ö jakie filmy lubisz ogl¹daæ i dlaczego. By³eœ(aœ) na przyjêciu weselnym swojej kole¿anki (kolegi). Napisz: Ö gdzie i kiedy odby³ siê œlub. Słownictwo podstawowe języka niemieckiego w układzie tematycznym. Joachim Stephan (2001).Temat’’ sc.

jak g³osi³ tytu³. 120 . . francuskim i angielskim podkreœli³ rolê znajomoœci jêzyków. by m³odzie¿ w Europie oprócz znajomoœci swojego jêzyka ojczystego zna³a dwa inne jêzyki. Do udzia³u w konferencji zostali zaproszeni przedstawiciele wszystkich 43 krajów bior¹cych udzia³ w obchodach Europejskiego Roku Jêzyków. Delegacja z Polski liczy³a trzy osoby. Komisja Europejska i Rada Europy zorganizowa³y w Brukseli uroczyst¹ konferencjê zamykaj¹c¹ Europejski Rok Jêzyków. Dalszymi mówcami sesji otwieraj¹cej byli: minister Edukacji Wspólnoty Niemieckiej Belgii – B. by jak najlepiej zaprezentowaæ osi¹gniêcia Europejskiego Roku Jêzyków – zorganizowano wystawê publikacji. grup roboczych itp. i¿ Rada Ministrów Edukacji jednomyœlnie przyjê³a sugestiê. Gentges. zaprezentowanie zrealizowanych inicjatyw oraz przedstawienie propozycji d³ugofalowej promocji wielojêzycznoœci i wielokulturowoœci w Europie. Wypowiedzi przeplata³y wyst¹pienia chóru m³odzie¿owego z Gandawy. materia³ów informacyjnych i promocyjnych (znalaz³ siê na niej tak¿e polski plakat). Celem konferencji sta³o siê podsumowanie Europejskiego Roku Jêzyków. nie zna drugiego’’..SPRAWOZDANIA Maria Bołtruszko1) Warszawa Czyżby rzeczywiście tak szybko minął Europejski Rok Języków 2001 W dniach 7–8 grudnia 2001 r. powo³anym przy Ministerstwie Edukacji Narodowej i Sportu. liczne by³y mo¿liwoœci przedstawiania podjêtych dzia³añ w czasie spotkania koordynatorów krajowych. œpiewaj¹cego pieœni w ró¿nych jêzykach. Uroczyst¹ sesjê otwieraj¹c¹ konferencjê 7 grudnia po po³udniu rozpoczê³o wyst¹pienie ksiêcia Filipa.. dyrektor generalny Dyrekcji Edukacja i Kultura Komisji Europejskiej – Nicolaus Van der Pas oraz przewodnicz¹cy Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy – lord Russell-Johnston. którzy przemawiaj¹c w trzech jêzykach: niderlandzkim. By³o to. Zabieraj¹c g³os Minister Edukacji Wspólnoty Flamandzkiej Belgii – Marleen Vanderpoorten (pe³ni¹ca rolê przewodnicz¹cej Europejskiej Rady Ministrów Edukacji) zaznaczy³a. bowiem . Ró¿norodny charakter dzia³añ podejmowanych w ramach Europejskiego Roku Jêzyków wymaga³ szerokiego ich ukazania podczas spotkañ w grupach tematycznych prowadzonych przez wybranych ekspertów. poinformowa³a. By³a to okazja do Organizatorzy podjêli wysi³ki. 1) Autorka jest krajowym koordynatorem Europejskiego Roku Jêzyków w Polsce. i¿ wielojêzycznoœæ ma du¿e znaczenie dla wzajemnego zrozumienia i pokoju wœród ludzi..spotkanie w ró¿norodnoœci’’.znając wiele języków stajemy się bardziej tolerancyjni’’ a jak powiedzia³ Goethe: .Kto nie zna języka.

i¿ Europejski Rok Jêzyków otwiera mo¿liwoœci na przysz³oœæ. ¿e Europejczycy bêd¹ wielojêzyczni. Do wspó³pracy zaproszone zosta³y organizacje rz¹dowe i pozarz¹dowe. gdy¿ przeprowadzone dzia³ania z natury swej by³y i s¹ wieloletnie. z których ok. a o tych. Ö ERJ a media. gdy inni znaj¹ jêzyk polski? A CO W POLSCE ? – Ostatnie spotkanie Krajowego Komitetu ukaza³o. ale mo¿e tak¿e przez lokalne. a jego efekty zaskakuj¹ twórczoœci¹. organizacjom pozarz¹dowym. Nie posiadam jeszcze wszystkich sprawozdañ z kuratoriów oœwiaty. wielkim zaanga¿owaniem i dobr¹ wspó³prac¹ wielu zainteresowanych osób i œrodowisk. aby rok 2001 og³osiæ Rokiem Jêzyków podjêto w 1999 roku w Radzie Europy. sukcesy. ¿e Komisja Europejska skorzysta z doœwiadczeñ Europejskiego Roku Jêzyków i wyrazi³a nadziejê. Ö ró¿norodnoœæ jêzykowa i kulturalna. w siedzibie Wydzia³u Neofilologicznego Uniwersytetu im. Jêzyki s³u¿¹ bowiem bardziej jednoczeniu ni¿ ró¿nicowaniu.Hazette. cz³onkom Komitetu Krajowego. a 46% zna ju¿ co najmniej jeden jêzyk obcy. ¿e ka¿demu z nas zale¿y na znajomoœci jêzyków obcych i mi³o nam.przedstawienia przez wielu uczestników w³asnych doœwiadczeñ i wniosków. trzeba pomyœleæ w przysz³oœci. Mickiewicza III Konferencja Regionu Europy Œrodkowej Fédération Internationale des Professeurs de Langues Vivantes (FIPLV) w ramach Europej1) skiego Roku Jêzyków. Decyzjê. Tematy spotkañ w grupach to: Ö wielojêzycznoœæ i kszta³cenie ustawiczne. Reding podkreœli³a tak¿e. Ö wyzwanie Internetu. ¿e zainteresowanie i zaanga¿owanie lokalne by³o bardzo du¿e (pe³niejszego podsumowania proszê szukaæ na stronie internetowej www. wielu innym osobom za pomoc i zapa³ w podejmowanych dzia³aniach. sponsorom i wielu. konferencjê zakoñczy³o wyst¹pienie komisarz ds. ale czy¿ mo¿na powiedzieæ. stowarzyszeniom mniejszoœci narodowych. Adama Mickiewicza w Poznaniu i w Katedrze Filologii Angielskiej w Uniwersytecie im. spotkania itp. osi¹gniêcia nale¿¹ ju¿ tylko do przesz³oœci. A. ¿e podjête akcje. Od 1995 roku jest cz³onkiem Zarz¹du FIPLV. Bêd¹ one akcentowane poprzez obchody corocznego Europejskiego Dnia Jêzyków (26 wrzeœnia). Podjête inicjatywy by³y wrêcz imponuj¹ce i niew¹tpliwie wiele jest odpowiedzi¹ na pogl¹dy Europejczyków. Miko³aja Kopernika w Toruniu.waw. Bardzo serdecznie dziêkujê wszystkim pe³nomocnikom do spraw jêzyków obcych. W przewod- Autorka jest profesorem Instytutu Filologii Angielskiej w Uniwersytecie im. 121 . w tym Fédération Internationale des Professeurs de Langues Vivantes (FIPLV). Czy¿ nie jest bowiem oczywistoœci¹. ¿e wiele dzia³añ zaplanowanych centralnie zosta³o zrealizowanych. których nie uda³o siê wykonaæ z powodów organizacyjnych i finansowych. 90% chce siê uczyæ jêzyków. Ö jêzyk i zatrudnienie. ma³e konkursy. w³aœciwie jednodniow¹. ¿e Europejski Rok Jêzyków by³ sukcesem. w którym zaznaczy³a. ale z posiadanych informacji wynika. pikniki. festiwale. Tê.men. Edukacji i Kultury – Vivianne Reding. EUROPEJSKI ROK JÊZYKÓW ZOSTA£ ZAMKNIÊTY. a dziêki podjêtym akcjom mo¿liwa bêdzie wspó³praca tak¿e miêdzy spo³ecznoœciami s¹siaduj¹cymi ze sob¹. który podkreœli³. Konferencjê zamknê³o wst¹pienie ministra Edukacji Wspólnoty Francuskiej – P. Ö motywacja i promocja. (grudzieñ 2001) Teresa Siek-Piskozub1) Gniezno III Konferencja Regionu Europy Środkowej FIPLV na temat Integracja Europejska – Komunikacja Interkulturowa – Nauczanie Języków Obcych W dniach 27-28 wrzeœnia 2001 roku odby³a siê w Poznaniu.pl). Pani V. Chyba nie.

w której dostêpne bêd¹ równie¿ jêzyki o mniejszym zasiêgu i rzadziej dot¹d nauczane. Denis Cunnigham z Australii. Niemcy. Konferencjê tê potraktowaliœmy jako kontynuacjê tematyki II Konferencji Regionu Europy Œrodkowej FIPLV. 2) 3) Konferencja mog³a siê odbyæ dziêki wsparciu udzielonemu przez Uniwersytet im. która równie¿ odby³a siê w Poznaniu w 1996 roku pod has³em Problemy Uniwersalne – Nauczanie Języków Obcych. ¿e uczenie siê jêzyka mo¿e byæ celem ca³ego ¿ycia. niemieckiego. Finlandia. powsta³ej 70 lat temu na kongresie w Pary¿u. polityków. Stanis³wa Puppel – udzieli³ wsparcia finansowego i lokalowego. którego Rektor – prof. Weronika Wilczyñska.niku opracowanym przez powo³any zespó³ napisano. Konferencjê poprzedzi³ X Walny Zjazd PTN. A. co w obliczu ostatnich wstrz¹saj¹cych dla ca³ego œwiata doœwiadczeñ. a tak¿e osobiœcie serdecznie przywita³ przyby³ych uczestników. Anglia. edukacji dla pokoju i promocji komunikacji miêdzykulturowej. rosyjskiego i polskiego. zdecydowa³o siê zadedykowaæ swoj¹ doroczn¹ konferencjê Europejskiemu Rokowi Jêzyków. M. którzy zechc¹ siê zaanga¿owaæ w dzia³ania na rzecz promowania wielojêzycznoœci naszego kontynentu. profesor Londyñskiego Uniwersytetu i by³y przewodnicz¹cy FIPLV wyg³aszaj¹c referat na temat Learning to Listen. w której wyst¹pi³ Edward. How the Federation Promotes Human Rights and Human Understanding. 122 . ¿e ERJ 2001 to otwarte wezwanie skierowane do wszystkich potencjalnych partnerów. z kraju i zagranicy (Australia. np. a zawsze ¿yczliwy nauczycielom jêzyków obcych Dziekan wydzia³u – prof. dr hab. Polskie Towarzystwo Neofilologiczne. Trzecim wspó³organizatorem by³a œwiatowa federacja organizacji nauczycieli jêzyków – Fédération Internationale des Professeurs de Langues Vivantes. Integrowanie dzia³añ na rzecz pokojowego wspó³istnienia i interkulturowej komunikacji jest celem FIPLV. poprzez uœwiadamianie takiej potrzeby. staje siê spraw¹ najwy¿szej wagi3). zeszycie Neofilologa. Ö promowanie idei. oraz wszystkich odpowiedzialnych za nauczanie jêzyków) dla bogatego. Nastêpnie (w godzinach przedpo³udniowych) obrady odbywa³y siê w piêciu równoleg³ych sekcjach tematycznych. które mia³y miejsce 11 wrzeœnia w USA. 275-276. zwróci³ uwagê na potrzebê wiêkszego zaanga¿owania siê nauczycieli wszystkich jêzyków w dzia³ania na rzecz integracji miêdzynarodowej. poprzez zró¿nicowan¹ ofertê edukacyjn¹.2). dr hab. w otwieraj¹cym konferencjê przemówieniu. gdy¿ sama jest nauczycielk¹ miêdzy innymi tego jêzyka. Francja i Republika Czeska). Belgia. Warty odnotowania jest fakt uczestnictwa nauczycielki Victorian School of Language w Sydney (Australia) – Ursuli Zych – która zainteresowana by³a naszymi doœwiadczeniami w nauczaniu jêzyka polskiego jako obcego. Federacji Organizacji Nauczycieli Jêzyków. Stefan Jurga – obj¹³ honorowy patronat. jak równie¿ informowanie o sposobach i mo¿liwoœciach uczenia siê w danym regionie lub kraju. Jako g³ówne cele okreœlono: Ö zwiêkszenie œwiadomoœci i szacunku ludzi m³odych i starszych (w tym rodziców. dr hab. Batley. jêzykowego dziedzictwa Europy. Na kongresie tym byli równie¿ przedstawiciele Polskiego Towarzystwa Neofilologicznego. Now¹ przewodnicz¹c¹ ZG-PTN zosta³a prof. Przewodnicz¹cy FIPLV. a Sekretarzem ZG-PTN dr Katarzyna Karpiñska-Szaj – obie z Uniwersytetu im. Pe³en tekst wyst¹pienia opublikowany zostanie w 21. W pierwszym dniu obrady rozpoczê³y siê od sesji plenarnej. FIPLV podjê³a siê rozpropagowania inicjatywy Rady Europy wœród swoich cz³onków – narodowych i miêdzynarodowych organizacji nauczycieli jêzyków obcych. francuskiego. Beata KarpetaPeæ – Autonomia szkoły a autonomia w szkole Patrz: Jêzyki Obce w Szkole nr 3 1997. na którym wybrano nowy Zarz¹d G³ówny PTN. W konferencji wziê³o udzia³ ponad 100 nauczycieli jêzyków obcych: angielskiego. By³a to ju¿ trzecia konferencja Regionu Europy Œrodkowej FIPLV. Adama Mickiewicza. s. Ö docenienie jêzykowego zró¿nicowania i promowanie wœród Europejczyków wielojêzycznoœci. Mickiewicza. podobnie jak i inne zrzeszone w FIPLV organizacje. W sekcji pierwszej poruszano problemy zwi¹zane z autonomi¹: Andrzej Kaczmarek – Apprendre à apprendre dans des environnements d’apprentissage ouverts.

na temat Bilingualism. Lidia WlaŸlik: Stéréotypes comme moyen de formation interculturelle. Sekcja trzecia poœwiêcona by³a problemom t³umaczeñ: Anna Ginter – Różnice kulturowe w przekładzie gry słów. Sekcja druga omawia³a znaczenie i funkcje materia³ów nauczania: Mariola Bros³awska – Rola materiałów nauczania w promowaniu integracji i komunikacji interkulturowej. Piotr Chruszczewski – Wielodyskursywność warunkiem kompetencji wielokulturowej. Urszula Zaliwska-Okrutna – Gender-based differences in intra. Po przerwie kontynuowano obrady w czterech sekcjach tematycznych. Hungary and Island. Sekcja trzecia porusza³a szczegó³owe problemy jêzyka francuskiego: Irina Tsybova ` ` – Proble mes de synthese dérivationelle en e e francais. Barbara Skowronek – Fremsprachenlernen als interkulturelle Kommunikation. Poland. Katarzyna Karpiñska-Szaj: La méthodologie de la gestion mentale et l’enseignement des langues. Miko³aj Rych³o-Kok – The potential of ’cognitive appeal’ of text in intercultural communication. Naukowy program pierwszego dnia zakoñczy³o wyst¹pienie plenarne prof. Danuta Wiœniewska – Teacher Readiness for Learner Autonomy.and intercultural communication. a Bo¿ena Zagórska – Résumé des textes . Marzena Blachowska – Le stéréotype et l’ap` prentissage de langues étrangeres. Po³¹czone spontanicznie przez uczestników sekcje trzecia i czwarta zajê³y siê szczegó³owymi problemami glottodydaktycznymi wynikaj¹cymi z promowania interakcji wielokulturowej: Grzegorz Krajewski. Konsekwencje dla kształcenia nauczycieli. Bo¿ena Zagórska – Wielokulturowość a języki obce w Zjednoczonej Europie. Language Policy and the European Union. dr Reinholda Freudensteina. Bethuel Mate sili – Stéréotypes et tolérance dans la communication interculturelle.kompetencja komunikacyjna’’ w świetle głównych założeń lingwokulturologii. a sekcja czwarta jêzyka niemieckiego: Kazimiera Myczko – Kognition und interkulturelle Kompetenz. Elwira Banasik – W drodze do UE: Rola nauczycieli języków obcych w tym okresie i wynikające z tego kierunki działania. Sekcja pierwsza porusza³a wybrane problemy szczegó³owe: W³odzimierz Majewski – Metaprogramy w rozumieniu neurolingwistycznego programowania.. Agnieszka Frankowska – Kultura i język – nowe sposoby wykorzystania literatury w nauczaniu języka angielskiego. e Kolejna sekcja omawia³a rolê nauczyciela w procesie integracji europejskiej: Marie Fenclova – L’art d’aimer et les langues/l’art d’aimer les langues. Izabela Marciniak Fremdsprachenlehrerfortbildung in Poznań am Beispiel eines internationalen Kooperationsprogramms. Dzieñ drugi rozpocz¹³ siê obradami w sekcjach tematycznych. ˇ Héle Suzanne – Poésie et traduction: introducene ˇ tion aux proble mes de E. Marta Torenc – Kształcenie nauczycieli języków obcych w kontekście wybranych raportów oświatowych. Halina Stasiak – Nauczanie języka niemieckiego jako drugiego języka obcego po angielskim. Anna 123 .. Maria Walat – Towards an intercultural literacy in a FL classroom. W sekcji drugiej dyskutowano wybrane zagadnienia lingwistyczne zwi¹zane z dyskursem interkulturowym: Iwona Bartoszewicz – Spór jako problem językoznawczy i retoryczny a pragmatyka szukania consensu w aspekcie wielokulturowości. Sekcja pierwsza zajê³a siê szeroko rozumianym problemem wielokulturowoœci: Jan Zaniewski. Cummings.kompetencja językowa’’ i . Jolanta Gorbacz-Pazera: Materiały nauczania specjalistycznego języka medycyny i ich rola w promowaniu integracji i komunikacji interkulturowej.– wybrane szko³y alternatywne. Przemys³aw Wolski – Autonomia w programach nauczania języków obcych. Mary Hawker – The Place of Translation in The Proficiency Class.E. Anna Garstecka – Mindmapping w rozwijaniu kreatywności na zajęciach języka obcego. Ma³gorzata Pasieka – Rozwijanie kompetencji interkulturowej w warunkach stacjonarnego tandemu językowego. Lucyna Aleksandrowicz-Pêdich – Intercultural communicative competence in teaching EFL: results of a questtionnaire study in Estonia. wieloletniego dzia³acza i cz³onka zarz¹du FIPLV. Ostatnia sekcja zajê³a siê problematyk¹ stereotypu: Pawe³ P³usa: Pour savoir reconnaitre et manifester des attitudes positives stéréotypées. Marzena ¯yliñska – Unterrichtsvorschlage zum interkulturellen Lernen. Sekcja druga porusza³a problem pojêcia kompetencji komunikacyjnej: Izabela Pietrzyk – Pojęcia . emerytowanego profesora uniwersytetu w Marburgu (Republika Federalna Niemiec).

Marek Nidcki – Mini-test realio. ¿e sprzyjaj¹ one dalszemu podzia³owi œwiata na nowoczesny i bogaty oraz biedny i zacofany. Uczmy języka polskiego! Potrzeby a rzeczywistość. Izabela Orchowska – Peut-on créer un terrain propice au développement de la com` pétence interculturelle des apprenants de LE a travers l’organisation des échanges scolaires?. ¿e z zainteresowaniem przys³uchiwali siê wybranym przez siebie wyst¹pieniom w sekcjach. Wybrano nowy Zarz¹d Regionu – Przewodnicz¹c¹ CER zosta³a Marie Fenclova (KMF). a prof. W listopadzie 2002 roku planowana jest kolejna konferencja Regionu. Po krótkiej przerwie kontynuowano obrady w sekcjach. W zakoñczeniu konferencji podsumowano jej wyniki. Nie przybyli na Zjazd przedstawiciele organizacji Wêgier. jakie nios¹ nowe technologie dla edukacji. Honorowym goœciem Zjazdu Regionu Europy Œrodkowej by³ Przewodnicz¹cy FIPLV. Maria Sajeñczuk – Wielokulturowość w nauczaniu języka polskiego cudzoziemców. W sekcji trzeciej i pi¹tej poruszano problematykê nauczania jêzyka niemieckiego: Marta Hoffmann – Język niemiecki kluczem do własnej kultury. Podobnego zdania byli te¿ uczestnicy konferencji.i kulturoznawczy dla kandydatów z językiem niemieckim. W sekcji pi¹tej omawiano problemy nauczania jêzyka polskiego jako obcego: Anna Majkiewicz – Językowy obraz świata w nauczaniu języka polskiego jako obcego..Pado – . Krzysztof Koz³owski – Deutsch als Fremdsprache an russische Aussiedler. (grudzieñ 2001) 124 . Raffaello’’ – uniwersalne znaki kultury jako element edukacji językowej. wyg³osi³ referat na temat Languages. Halina Wid³a – Elaboration des programmes d’études linguistiques. a Agnieszka Rumianowska – Zur Bedeutung der deutschsprachigen Popmusik für polnische Jugendliche. El¿bieta Zawadzka mówi³a o europejskim wymiarze edukacji w polskich kontekstach. Sekcja pierwsza porusza³a problematykê nauczania dzieci: Agata Szumilewicz i Benedykt Szumilewicz – Some technical aspects of teaching EFL to young learners. Joanna Zawodniak – Implications of Multi-sensory Approach for Child L2 Vocabulary Acquisition. Prof. W sekcji drugiej kontynuowano dyskusjê nad now¹ rol¹ materia³ów nauczania: Ewa Bandura – Materiały nauczania do rozwijania kompetencji interkulturowej. którzy podkreœlali. dr hab. Ma³gorzata Gnyœ – Rola materiałów paradokumentacyjnych w kształceniu kompetencji kulturoznawczej. Uczestniczyli w nim przedstawiciele PTN oraz KMF z Republiki Czeskiej. Zwróci³ on uwagê nie tylko na udogodnienia. tym razem w Pradze. ale równie¿ na fakt. z którymi w ostatnim czasie kontakty nie rozkwita³y. Za i przeciw. Sekretarzem CER Aleksandra Jankowska (PTN). Moderatorzy prowadz¹cy obrady w sekcjach odnotowali wysoki poziom wyst¹pieñ. W czasie konferencji odby³ siê te¿ Walny Zjazd Regionu. który ju¿ po raz drugi uczestniczy³ w konferencji PTN. dr hab. Nastêpnie wszyscy uczestnicy spotkali siê na obradach plenarnych.Zoluszka. Weronika Wilczyñska prezentowa³a w³asne przemyœlenia na temat metodologii badañ interkulturowych w praktyce. Program naukowy zakoñczy³y dwa wyst¹pienia plenarne. Noi. Anna Ma³gorzata Blukacz – Stosowanie strategii uczenia się języka niemieckiego przez studentów (prezentacja wyników badań ankietowych). Sekcja czwarta zajmowa³a siê doœwiadczeniami zwi¹zanymi z europejskimi interkul- turowymi programami edukacyjnymi: Tuula Penttilä – Intercultural Education Using ICT in FL classroom. Jak zwykle serdecznie zapraszamy nauczycieli jêzyków wszystkich szczebli nauczania do udzia³u zarówno w krajowej jak i miêdzynarodowej konferencji. a pe³ni¹ca obowi¹zki Skarbnika (do czasu wznowienia kontaktów z organizacj¹ Wêgier) Mary Hawker (KMF). Przewodnicz¹cy FIPLV Denis Cunnigham. Maria Morawiec – Uczmy się języka polskiego. Kolejna doroczna konferencja PTN planowana jest równie¿ jesieni¹ 2002 roku i przygotowywana jest przez dzia³aczy Katowickiego Okrêgu PTN oraz zaproszone do wspó³organizacji instytucje akademickie z tego regionu kraju. Teachers and Technologies.

Jadwigi i œw. odby³o siê trzecie Seminarium Opoliense. Theoria interlinguistica Iani di Censo. niestety ostatni. Niemiec. Rozstawaliœmy siê niepocieszeni.O. w czasie których m. Schemat ca³ego seminarium równie¿ nie uleg³ zmianom.in.104.in.A. Jadwigi. De Orphei musica et de musica Orphica. kim m. £¹czy³ je wspólny temat: Silesia imbuta humanismo Europae. Murzynka Bambo i kilka innych wierszy naszego rodaka Juliana Tuwima. Szkoda. O szczególnym uroku tego miejsca i goœcinnoœci gospodarzy by³a ju¿ mowa w poprzednim sprawozdaniu2). Lectio Pliniana. w czym prym wiedli Niemcy. Dziêki licznym wyk³adom i referatom miêdzynarodowe audytorium mia³o okazjê dowiedzieæ siê. Jacka w Kamieniu Œl¹skim w dniach od 14 do 21 lipca 2001 r. 125 .07) nast¹pi³a uroczysta inauguracja seminarium. Uczestnicy w liczbie piêædziesiêciu trzech przybyli z ró¿nych zak¹tków Europy. dotycz¹cego patronki Œl¹ska – œw.in. Cel by³ wspólny i zawsze przyœwiecaj¹cy cz³onkom i mi³oœnikom stowarzyszenia – jak najwiêcej pos³ugiwaæ siê ³acin¹. S³u¿y³y temu æwiczenia. Bowiem w Sanktuarium œw. wyk³adów oraz uczestniczenia w æwiczeniach. poznaæ ¿ycie œw. Anton Wagner. Czech. niemieck¹ poetkê Annê Elizê Radke. Na zakoñczenie tygodniowych obrad uczestnicy tradycyjnie ju¿ wziêli udzia³ w uczcie po¿egnalnej (cena finalis). prowadziliœmy dialogi na wylosowane tematy (Piotr Wietrzykowski. Georg Huszth czy Ioannes Pannonius. De Elysio et aliis utopiis. J. Patrz: Języki Obce w Szkole nr 4/2001 s. De Petro Lotichio. Nienasyceni cudzoziemcy postanowili wróciæ tu po seminarium. ¿e organizatorzy tak ma³o czasu przewidzieli na indywidualny spacer po mieœcie. ¯uchowska. Dope³nieniem uczty intelektualnej by³o zwiedzanie Collegium Maius Uniwersytetu Jagielloñskiego podczas ca³odziennej wycieczki do Krakowa. Colloquia Latina inter eos. by³ Jan Kajetan Trojañski. Pomocne w poznawaniu ¿ywej ³aciny by³o te¿ wspólne 1) 2) œpiewanie. Laurentius Scholz. w którym bra³a udzia³ pokaŸna grupa uczestników. (wrzesieñ. które zgromadzi³o mi³oœników ¿ywej ³aciny. organizatorzy: prof. ¿e w Kamieniu Œl¹skim spotykamy siê ostatni raz. Odby³a siê ona po wystawieniu wspomnianego spektaklu.Dorota Żuchowska1) Łódź Silesia Latina III apud Sanctum Hyacinthum Ju¿ po raz trzeci i. np. Chorwacji.-y (Latinitati Vivae Provehendae Assotiatio) mogli korzystaæ z goœcinnoœci mieszkañców Œl¹ska. Lectio textuum de Druidis). Francisco Molina Moreno. W niedzielê (15.). Znalaz³o siê bowiem kilka zajêæ wybiegaj¹cych tematyk¹ poza ziemiê œl¹sk¹. D. przeci¹gn¹³ siê przy wtórze ³aciñskich pieœni do póŸnych godzin nocnych. dokonywaliœmy analizy utworów poetyckich (Sabine Traud. ale i ugruntowa³o przyjaŸnie. Mirzejewska.P. cz³onkowie L. poeta Chatto) i prozaicznych (Cäcilie Koch. Posi³ek. Hiszpanii i W³och. I tak Seminarium Opoliense III dobieg³o koñca. nie tylko pog³êbi³o œwiadomoœæ jêzykow¹. Bradius III Maurus Vilcensius. Nie zabrak³o te¿ prezentacji stricte naukowych. Wojciecha oraz przeczytaæ po ³acinie Lokomotywę. Wystawienie zaœ spektaklu Dialogum de vita sanctae Hedwigis. ale niew¹tpliwie dotycz¹cych szeroko pojêtej humanitas. Jugos³awii. przez prowadz¹cych dowolnie interpretowany. Silesia Latina apud Sanctum Hyacinthum in vico Kamień Śląski. a napisanego zgodnie z zasadami staro¿ytnej prosodii przez uczestniczkê zjazdu.V. Przez szeœæ dni trwania seminarium zgromadzeni mieli mo¿liwoœæ wys³uchania referatów. Joanna Rostropowicz i Marius Alexa oraz przedstawiciele w³adz miasta Gogolina. gdzie g³os zabrali m. qui linguam Polonam et Latinam amant). Theodor Böse. 2001) Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka ³aciñskiego w Zespole Szkó³ Ogólnokszta³c¹cych nr 10 w £odzi (XVIII L. bardziej obfity ni¿ zwykle. a to z Polski.

Z tej okazji przyby³a do Nowej Soli delegacja m³odzie¿y niemieckiej wraz z opiekunami. angielskim. O akceptacji tych kontaktów przez stronê niemieck¹ œwiadczy fakt. którzy uczestniczyli we wspólnej zabawie. Wspólny spacer po mieœcie i nad Odr¹ by³ kolejn¹ okazj¹ do zacieœnienia kontaktów towarzyskich i wymiany pogl¹dów. 126 . otwarcia granic w ostatnich latach. Zorganizowaliœmy gie³dê i wymianê pomys³ów. która sta³a siê wspó³koordynatork¹ naszego programu wspó³pracy. Ö Przyroda w dorzeczu Odry – wywiad z osob¹. Uczestnicy byli zakwaterowani u rodzin niemieckich. miêdzynarodowej wspó³pracy handlowej i gospodarczej. nie ogranicza³am siê tylko do pracy lekcyjnej. miedzy innymi z Pani¹ Gisel¹ Krüger. Aktu dokona³y dyrekcje szkó³ w Fürstenwalde. W paŸdzierniku 1997 roku ZSE obchodzi³ uroczyœcie jubileusz 50-lecia. ogl¹daliœmy krótk¹ formê teatraln¹ i filmow¹. W Zespole Szkó³ Elektrycznych nauczanie tego jêzyka rozpoczê³o siê przed kilkunastu laty jako drugiego obok rosyjskiego. Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka niemieckiego w Zespole Szkó³ Elektrycznych w Nowej Soli. W marcu 1998 roku grupa uczniów pod moj¹ opiek¹ uda³a siê do Fürstenwalde w celu wspólnego z uczniami niemieckimi opracowania projektu na temat dwóch partnerskich miast obszaru przygranicznego. LaFayette. której dzia³alnoœæ zwi¹zana jest z t¹ rzek¹. Ö Krótka dwujêzyczna forma teatralna. Spotkali siê z bardzo ciep³ym przyjêciem. Fernsehturm. w którym mieliœmy wszyscy okazjê do weryfikacji naszej wiedzy. np. Kudamm. Atrakcj¹ tego pobytu by³ wspólny wyjazd 1) m³odzie¿y do Berlina. porównania sytuacji ekonomicznej i socjalnej. Reichstag. Zapoznaliœmy siê z ró¿nymi formami pracy na lekcjach. Pobyt ten zaowocowa³ podpisaniem w grudniu 1997 roku umowy o wzajemnej wspó³pracy miêdzy szko³ami. Po³o¿enie geograficzne Nowej Soli w pobli¿u granicy z Niemcami sprawia. KaDeWe. nauczycielk¹ polityki. Ö Quiz – polskie i niemieckie przys³owia. Nastêpne spotkanie mia³o miejsce po stronie niemieckiej. Obejrzeliœmy wstrz¹saj¹ce materia³y o obozie dla internowanych wiêŸniów politycznych. w których tworzeniu mieliœmy swój udzia³ – odegrane zosta³y bowiem w czterech jêzykach – polskim. pad³y propozycje tematów.Iwona Wysocka1) Nowa Sól Szkoły partnerskie Ze wzglêdu na rozwój techniki komputerowej. gdzie z³o¿yli wizytê nasi dyrektorzy. Skorzystaliœmy z zaproszenia do szko³y z okazji jej Dni Otwartych. Info Box. uczestniczyliœmy w symulacji rozprawy s¹dowej. czego dowodem s¹ kontakty osobiste i rodzinne ¿ywe do dziœ. które mia³o siê odbyæ siê naszej szkole we wrzeœniu. francuskim. po dwie osoby ze strony niemieckiej i polskiej. Uczestnicy wybrali formê pracy nad projektami w grupach czteroosobowych. PóŸniej z niemieckimi kolegami przygotowaliœmy Euro – Quiz. Kronika szko³y zawiera wiele informacji i dokumentów na ten temat. Weltzeituhr. Sukcesywnie rezygnowano na wniosek rodziców z nauki jêzyka rosyjskiego. Potsdamer Platz. i¿ w czerwcu 1998 roku na Dni Samorządności w ZSE przyby³a ju¿ 10 osobowa grupa goœci. a tak¿e w seminarium przygotowawczym do spotkania z okazji Dni projektów. w tym przebieg mojej wspó³pracy z Oberstufenzentrum z Fürstenwalde. np. ¿e istnieje tu szczególne zainteresowanie jêzykiem niemieckim oraz praktyczna potrzeba jego opanowania. Oczywiœcie stwarza³o to mo¿liwoœci doskonalenia praktycznej znajomoœci jêzyka i sprawdzenia swoich umiejêtnoœci oraz zwiedzenia i zobaczenia takich s³ynnych zabytków i innych godnych uwagi obiektów jak: Alexanderplatz. lecz stara³am siê nawi¹zywaæ wspó³pracê z nauczycielami i uczniami z Niemiec. a w wiêkszoœci klas wprowadzono jêzyk niemiecki. niemieckim. W swojej dzia³alnoœci pedagogicznej w tej szkole. znajomoœæ jêzyków obcych sta³a siê niezbêdna do w³aœciwego funkcjonowania we wspó³czesnym œwiecie. Ö Zwyk³e i niezwyk³e zachowania osób zatrzymane w kadrze.

Uczniowie mieli okazjê do konfrontacji praktycznych umiejêtnoœci obs³ugi komputera i sprawdzenia swoich kompetencji jêzykowych. i¿ program ten stwarza mi mo¿liwoœæ dalszego doskonalenia zawodowego. Ö zamierzamy zrealizowaæ projekt . Nowym i bardzo ciekawym doœwiadczeniem dla naszych uczniów by³a mo¿liwoœæ dowiedzenia siê i porozmawiania o tym. 127 . We wspó³pracê zaanga¿owali siê tak¿e nauczyciele innych przedmiotów. w którym zorganizowaliœmy wieczerzê wigilijn¹. jase³ka oraz nasze potrawy wigilijne by³y dla naszych goœci czymœ zupe³nie nieznanym i ca³kowicie odmiennym od niemieckiej tradycji. Fragment z Ewangelii Œw.Wp³yw wydobycia i spalania wêgla brunatnego na zanieczyszczenie œrodowiska’’. Celem spotkania by³o wykonanie projektów bo¿onarodzeniowych. Dwupoziomowy system szkolnictwa niemieckiego. oraz jako podsumowanie projekt: Typowo polskie – typowo niemieckie. £ukasza w jêzyku polskim i niemieckim rozpocz¹³ uroczyst¹ kolacjê. Mia³am okazjê uczestniczyæ w warsztatach metodycznych w Instytucie Pedagogicznym w Ludwigsfelde na temat: Radykalizm prawicowy i grupy nazistowskie w Niemczech. z czego bardzo siê cieszê. Potrawy podgrzewaliœmy na piecu z XVII wieku. gdy¿ wzbogaci³o i uatrakcyjni³o to bardzo mój program wymiany oraz podda³o wiele nowych pomys³ów i tak: Ö w 2000 roku zosta³ zorganizowany sp³yw kajakowy po Odrze z Nowej Soli do Berlina. Wynikiem tej pracy by³o wykonanie projektów. Przedmiotem badañ bêd¹ wody p³yn¹ce. Dla goœci niemieckich przygotowaliœmy niespodziankê – próbn¹ ustn¹ maturê z jêzyka niemieckiego oraz test wiadomoœci o Polsce. Podczas przygotowañ towarzyszy³y nam gitara i kolêdy œpiewane w obu jêzykach oraz ciekawe opowieœci Pani etnograf. zorganizowa³yœmy dwa spotkania z pszczelarzami z Nowosolskiego Ko³a Pszczelarskiego i podobnego w landzie Brandenburg. Spróbowa³yœmy nawi¹zaæ kontakty. Dzielenie siê op³atkiem.. zakoñczone wspólnym grillowaniem i k¹piel¹ w Szprewie. przyjacielskiej atmosferze. Ö w lipcu 2001 zorganizowaliœmy wspólne rozgrywki sportowe (szóstek pi³karskich.. bêd¹ to warsztaty ekologiczne na temat: . za co byli nam niezmiernie wdziêczni. lepsze doœwiadczenia chcielibyœmy go tak¿e powtórzyæ w latach nastêpnych. We wrzeœniu 2002 planujemy wyprawê rowerow¹ Nowa Sól – Rostock. gleba oraz stopieñ uszkodzenia drzew i roœlin. We wrzeœniu 1999 roku kilkuosobowa grupa naszych uczniów uczestniczy³a w bardzo ciekawych warsztatach informatycznych wspó³finansowanych przez Bundeswehrê. a obecnie trwaj¹ starania o dofinansowanie dla ich programu wspó³pracy. Pozostali pod ogromnym wra¿eniem tego wieczoru. gdy¿ przebywali tam bez opiekunów polskich. mianowicie zawieŸliœmy ich do skansenu etnograficznego w Ochli. Ö w marcu 2002 roku przeprowadzimy program trójstronny ze szko³¹ z Ivano-Frankivika. wieszaliœmy samodzielnie przygotowane dzieñ wczeœniej ozdoby choinkowe. Spotkanie przebiega³o w mi³ej.Kolejna wymiana mia³a miejsce 24 czerwca. Ö w maju/czerwcu 2002 roku chcielibyœmy zaproponowaæ wszystkim szko³om z Nowej Soli z ich miastami partnerskimi miêdzyszkolne rozgrywki szóstek pi³karskich.. aby nasza wspó³praca przenios³a siê tak¿e na inne p³aszczyzny. Na drugi dzieñ przygotowaliœmy dla naszych goœci niespodziankê. Oprócz tego moja wspó³koordynatorka programu by³a zainteresowana. Ö strona niemiecka wyst¹pi³a z propozycj¹ dla naszych nauczycieli biologii i geografii uczestniczenia w pracach prowadzonych nad flor¹ w Spreewaldzie. Chcia³abym równie¿ podkreœliæ. Ponadto uczestniczy³am jako t³umaczka w obradach .Wrocław – Breslau – Vratislavia’’ – miasto z europejsk¹ przesz³oœci¹ i europejsk¹ przysz³oœci¹. 14 i 15 grudnia 2000 roku goœciliœmy grupê niemieckiej m³odzie¿y.Małego parlamentu dla Europy’’ we Frankfurcie. jak wygl¹daj¹ Œwiêta Bo¿ego Narodzenia w poszczególnych landach niemieckich. wielokrotnie hospitowa³am ró¿norodne formy zajêæ. Ö na obchody Dni Nowej Soli w tym roku czynimy starania o nawi¹zanie kontaktów z klubem tanecznym z Niemiec i zaproszenie pary tancerzy wraz z sêdzi¹ na turniej tañca towarzyskiego. Ö w lipcu sfinalizowaliœmy projekt . œnieg.. Wzbogaceni o nowe. pi³ki pla¿owej dziewcz¹t i pi³ki siatkowej).Wyprawa rowerowa do Szwecji’’.

Pierwsz¹ wymianê planujemy w czerwcu 2002 r. po³¹czonej z letnim wypoczynkiem. a . Beata Sieradzka1) Lisków Jeden ze sposobów motywowania ucznia do nauki języka obcego W tym dniu zostaje równie¿ rozstrzygniêty konNie da siê oddzieliæ nauki jêzyka od kurs na plakat z ¿ycia kulturalnego krajów niekultury narodu.. Rolniczych w Liskowie. dla której ten jêzyk jest jêzymieckojêzycznych. panu Adamowi Wilasowi.Inscenizacja bajki . 3) Magdalena Ptak (1998). Praktyka bêdzie obejmowa³a uczniów o specjalnoœci – mechatronika. Prowadzimy równie¿ ze swoj¹ szko³¹ partnersk¹ rozmowy na temat mo¿liwoœci odbywania praktyk uczniowskich w Niemczech i w Polsce. To zdanie jest tytu³em artyku³u Ewy Rysiñskiej Języki Obce w Szkole nr 3 1998. bez których ¿yczliwoœci i pomocy realizacja wielu naszych zamierzeñ by³aby niemo¿liwa.W zamierzeniach mamy jeszcze stworzenie w Dêbiñcu k. Dlatego w Zespole Szkó³ Roldo pracy. Najwiêcej radoœci daje nam Dzieñ Kultury Krajów Niemieckojêzycznych.. W ten sposób umiejêtnoœæ pos³ugiwania siê jêzykiem staje siê potrzeb¹. nr 3 1998.Królewna Œnie¿ka’’ w jêzyku niemieckim. Chcia³abym z³o¿yæ – jako prowadz¹ca program wspó³pracy – szczególne podziêkowania swojej Dyrekcji – pani Jolancie Dyl. Wzbudzenie motywacji to rozbudzenie zainteresowañ i wspólne planowanie.Motywować to uruchamiać takie celowe procesy i działania uczących się. 2000 r.Jêzyki Obce w Szkole. oraz panu W³odzimierzowi Nowickiemu i Grzegorzowi Königsbergowi. Zajêcia bêd¹ siê odbywa³y w grupach trzy-. Rola nauczyciela w budzeniu motywacji na lekcjach języka niemieckiego. a w tym przypadku ustalenie programu uroczystoœci. s. M³odzie¿ chêtnie w³¹cza siê kiem ojczystym2). 263. która wnosi coœ nowego i uprzyjemniczych w Liskowie od 4 lat organizowany jest nia wolny czas. nastêpnie odbywa siê inscenizacja bajki w jêzyku niemie. 128 . s. Efektem projek- tu powinno byæ zbudowanie urz¹dzenia regulacyjnego zaopatrzonego w czujniki i pod³¹czenie go do regulatora. dzięki którym osiągną oni określone cele i zaspokoją swoje potrzeby’’3). . Teksty piosenek piszemy po nielonego poziomu znajomoœci jêzyka niemieckiego. 1) 2) Autorki s¹ nauczycielkami jêzyka niemieckiego w Zespole Szkó³ Rolniczych w Liskowie. wszystkim przygotowanie konkursu piosenki Przygotowanie go wymaga od uczniów okreœniemieckiej. Pierwsza jej czêœæ poœwiêcona jest aktualnym wydarzeniom kulturalnym. czteroosobowych i bêdzie je prowadzi³ native speaker. Opola szko³y jêzykowej. (kwiecieñ 2001) Wioletta Dydo.. 266. Zespó³ Szkó³ ckim i konkurs piosenki.

Uroczystoœæ jest rejestrowana na wa¿ne. Rodzi siê ona. œci rozpoczyna siê od sonda¿u na temat ¿ycia Dlatego uczniowie. a tak¿e umie wie rozmawiaj¹ o tym. Dzieñ Kulkonkurs dotycz¹cy kultury i dnia dzisiejszego tury Krajów Niemieckojêzycznych w szkole daje m³odzie¿y niemieckiej.Dwieście Pięćna lekcji otrzymuj¹ bardzo dobre oceny. W naszej a nastêpnie wykazali siê odpowiedni¹ wiedz¹ szkole uroczyœcie obchodziliœmy . Jest to jeden z czynników warunkuj¹cych wzbudzenie motywacji. a moty¿yæ niesie poznanie innych kultur. Wysposób œrodowisku ucznia ¿ycie naszych s¹siatwarza siê wówczas pe³na zaufania wiêŸ emocdów zza zachodniej granicy. To zaufanie jest starszych klas pisz¹ recenzje. Odby³ siê ufundowane przez Radê Rodziców. Psychologia motyczynnikiem motywuj¹cym. ¿e natê¿enie motywów w du¿ym Opracowanie pierwszej czêœci uroczystostopniu zale¿y od wartoœci gratyfikacyjnej celu. Przygotowanie konywanej przez siebie pracy. Nie w Liskowie. muzykê przygotowuj¹ uczniowie. jak i widzowie z uwag¹ œledz¹ Uroczyste obchody Roku Johanna Wolfganga Goethego – . ile pozytywnych przenich atmosfera ¿yczliwoœci i aprobaty.W. Wystêpy czasem bêd¹ce naœladowaniem teledysków. Goethego – ich wp³yw na ¿ycie i twórczoœæ poety’’. zarówno aktorzy w³¹czaj¹ siê do pracy z wielkim entuzjazmem. 1999 r.kto zna obce warta starañ i starania te przynosz¹ konkretne języki.. poniewa¿ nauczyciel jest przygod¹. którzy najwiêcej nauczyli siê kulturalnego Niemiec. któr¹ nastêpnie ogl¹daj¹ uczniowie rabajki na jêzyk niemiecki. prawdy i sprawiedliwoœci siê dziêki nim poprawnie wymawiaæ i pisaæ jest dla wszystkich ludzi na œwiecie jednakowo wiele nazw. Przybli¿one zostaje w ten æwiczeñ jêzykowych i prób z uczniami. Jednak tak nie jest. Zzdarza siê równie¿ powaposzczególne s³owa. a nastêpnie wielu zem z rodzinami. Zwydziesiątą Rocznicę Urodzin Goethego’’ .Kobiety w ¿yciu J. ale treœæ bajek jest znana ¿niejsza tematyka. Przygotowanie kolejmo¿liwoœæ wprowadzenia niekonwencjonalnych uroczystoœci wykaza³o. ten żyje wielokrotnie’’. wszyscy widzowie rozumiej¹ spo³ów muzycznych. czasem w³asn¹ interpretacj¹ daj¹ uczniom wiele satysfakcji. i . wisz¹ na korytarzach szkolnych. Buduj¹ca jest dla go ma pokazaæ uczniom. Utwierdzaj¹ siê oni w przekonaniu. Plakaty przez parê tygodni wszystkim. co prze¿yli a uczniowie okazaæ radoœæ z jego osi¹gniêæ. ¿e inscenizacja bajki dla uczniów szko³y œredniej nie bêdzie ¿adn¹ atrakcj¹.. plakat. M³odzie¿ uczy ¿e pragnienie dobra. gdy ich dzia³alnoœæ jest im. a przede wszystefekty. Prezentowane s¹ na ogó³ plakaty ze(marzec 2001) 129 . Wydawa³oby siê. Nastêpnie zostaje ustalopodczas pracy przy organizacji uroczystoœci. ¿e Goethe mia³ racjê mówi¹c . na tematyka i rozdzielone s¹ zadania. ¿e uczniowie ponych elementów dydaktycznych wymagaj¹cych trzebuj¹ informacji i wskazówek na temat wypobudzenia fantazji i inwencji. Zespó³ Szkó³ Rolniczych losy bohaterów bajek.Tysiąc ciêzcy konkursów dostaj¹ nagrody rzeczowe Lat Stosunków Polsko – Niemieckich’’..miecku na podstawie utworów z taœm. uœwiadomiæ wacja budzi siê wtedy. Nastêpnie przez szereg dni uczniopomocnikiem i partnerem ucznia. wacji mówi. a uczenie staje siê jonalna.. Inscenizacja wymaga przet³umaczenia kasecie. Dzieñ Kultury Krajów Niemieckojêzyczkim nauczyæ szacunku i przyjaŸni do innych nych koñczy siê rozstrzygniêciem konkursu na narodów.

¿e takie mo¿liwoœci bêdzie spe³niaæ nowa zreformowana szko³a ponadgimnazjalna. Jedynym mankamentem tego systemu nauczania jest sfera organizacyjna – prowadzenie dokumentacji (odrêbne dzienniki zmuszaj¹ do systematycznego uzupe³niania dzienników g³ównych – klasowych). dostosowanie szkolnego rozk³adu lekcji do prowadzonych zajêæ w grupach miêdzyoddzia³owych (zajêcia s¹ prowadzone we wszystkich grupach o tej samej porze przez ró¿nych nauczycieli). a wiêc w przypadku naszego liceum bêd¹ to jêzyki francuski. Katarzyna Wanke1) Opole Nowe w starym Jak sprawiæ. Stan przygotowañ do wdra¿ania reformy w zakresie szkolnictwa ponadgimnazjalnego. Wiêcej te¿ ni¿ zazwyczaj uczniów przyst¹pi³o do matury pisemnej. którzy wymagaj¹ w normalnych. a w 2000 a¿ 4. podobnie jak nauczanie miêdzyoddzia³owe.2) czania przyst¹pi³o 78 uczniów w roku 1999. 24. by nauczanie jêzyków obcych by³o efektywne? Jak umo¿liwiæ uczniom szkó³ œrednich kontynuacjê nauki jêzyków. a nauczycielom pozwoli³ na dzia³ania daj¹ce wiele satysfakcji.11. zrozumienia i pomocy. mogli rozpocz¹æ naukê w szkole œredniej od poziomu œrednio zaawansowanego..Iwona Karpińska. Kopernika w Opolu. Miko³aja Kopernika w Opolu nie bêdzie to ju¿ dzia³alnoœæ nowatorska. nie bêd¹ dla nas nowoœci¹. 1. W naszym liceum ju¿ od kilku lat pracuj¹ i ucz¹ Anglicy i Amerykanie. niemiecki lub angielski. M. których znajomoœæ osi¹gnêli ju¿ na pewnym okreœlonym poziomie? Wydaje siê. .6. którzy w normalnych warunkach szkolnych po raz nie wiadomo który rozpoczynaliby naukê od powtarzania stereotypowych pytañ: What’s your name? Where do you live?. którzy w znaczny sposób podnosz¹ efektywnoœæ nau- Autorki s¹ nauczycielkami jêzyka angielskiego w I Liceum Ogólnokszta³c¹ce im. ca³kowitymi pocz¹tkuj¹cymi.2000 Õ 2. Ureguluje to korzystanie z us³ug tzw. Wszyscy uczniowie trzech klas pierwszych zostali podzieleni na szeœæ grup wed³ug stopnia zaawansowania3). co stanowi³o 94% wszystkich uczniów objêtych tym systemem.native speakers’’. Z uwzglêdnieniem wyników konsultacji spo³ecznych. Projekt Ramowego Statutu Publicznego Liceum Profilowanego. Dowodem mo¿e byæ osi¹gniêcie w 1999 roku œredniej ocen 4. która ma pozwalaæ na tworzenie grup miêdzyoddzia³owych.Native speakerzy’’ W projektach dotycz¹cych nowej szko³y znalaz³y siê tak¿e wytyczne dotycz¹ce korzystania z us³ug edukacyjnych instytucji zewnêtrznych. czy te¿ na korzystanie z us³ug edukacyjnych instytucji zewnêtrznych wobec szko³y.2.. A grupa najbardziej zaawansowana? Uczniowie. Do matury ustnej po czteroletnim cyklu nauki w tym systemie nau1) 2) Ö . czyli osób. osi¹gaj¹c przed matur¹ poziom wysokiego zaawansowania.2001 3) Sprawdzonego testem Placement. 130 .11. System miêdzyoddzia³owego nauczania sprawdzi³ siê w warunkach szko³y œredniej. który jest u¿ywany do okreœlania poziomu znajomoœci jêzyka obcego. Równie¿ i te zmiany. którego zgodnie z programem uczy siê m³odzie¿ danej szko³y. Jednolity poziom zaawansowania sk³ania³ uczniów do wiêkszej aktywnoœci i pracy. We wrzeœniu 1995 po raz pierwszy Zespó³ Przedmiotowy Jêzyka Angielskiego w ramach innowacji wprowadzi³ nauczanie miêdzyoddzia³owe w obrêbie trzech równoleg³ych klas pierwszych.’’ 13. Ö Nauczanie międzyoddziałowe Dla I Liceum Ogólnokszta³c¹cego im. Warunki pracy z uczniami ca³kowicie zmieni³y siê – któ¿ nie doceni mo¿liwoœci pracy z grup¹ uczniów o zbli¿onym poziomie wiedzy i umiejêtnoœci? Szczególnie dostrzegalne by³y efekty pracy z uczniami rozpoczynaj¹cymi naukê. których rodzimym jêzykiem jest ten. zró¿nicowanych grupach wielkiej uwagi. Maturê zdali wszyscy i to lepiej ni¿ w latach poprzednich. by³ systemem bezstresowym dla uczniów rozpoczynaj¹cych naukê lub s³abo znaj¹cych jêzyk.

jego wyposa¿enia. pewnie wymyœlimy coœ nowego i bêdziemy to robiæ na przekór wszelkim trudnoœciom. odpowiednich dokumentów (m. robili to chêtnie. Inn¹ niew¹tpliw¹ zalet¹ takich kontaktów by³o zbli¿enie kultury krajów. a jednoczeœnie z zazdroœci¹ przygl¹da³am siê rosn¹cemu zainteresowaniu jêzykiem angielskim. Patrzy³am i niestety nadal patrzê. Tak bardzo popularne obecnie œcie¿ki miêdzyprzedmiotowe ju¿ wtedy by³y realizowane w naszym liceum. obyczajami. których tak trudno przekonaæ. historii i jêzyka polskiego uzgadniali formy wspó³pracy i tematy.native speakerów’’ dotyczy³y w du¿ej mierze zagadnieñ zwi¹zanych z kultur¹. co inne. ale chyba robiliœmy to z sercem.native speakerów’’ nie mieœci³y siê w bud¿ecie gminy.czania jêzyka angielskiego. in. ¿e to nie poprawnoœæ gramatyczna jest najwa¿niejsza i aby mówiæ. bo do dziœ utrzymujemy z nimi serdeczne kontakty. By³o to chwilami doœæ czasoch³onne i uci¹¿liwe. a co wiêcej. jak ró¿ni wyda- Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka niemieckiego w Szkole Podstawowej nr 30 w Lublinie. a tak¿e problemami ¿ycia codziennego. co najwa¿niejsze. aby zajêcia konwersacyjne prowadzone przez . Nauczyciele jêzyka angielskiego. By³y to z regu³y œrodki pozabud¿etowe oraz dotacje pochodz¹ce od sponsorów.. 131 . wystarczy pokonaæ strach przed pope³nieniem b³êdu. I. I mo¿e za jakiœ czas bêdziemy mogli siê pochwaliæ czymœ nowym w starej szkole. które uzyskuje we wspomnianych wy¿ej projektach. kiedy nasza szko³a rozpoczê³a starania o ich zatrudnienie idea ta nie mia³a jeszcze obywatelstwa prawnego. nie pytali i nie stawiali jedynek. Zale¿a³o nam. Fundusze na op³acenie . szkó³ jêzykowych zatrudniaj¹cych angielskich i amerykañskich nauczycieli a tak¿e z kontaktów prywatnych. które dla nas s¹ ju¿ codziennoœci¹. których jêzyka siê uczymy. Korzystaliœmy z pomocy amerykañskiej fundacji. Korzyœci p³yn¹ce z obecnoœci rodowitych Anglików i Amerykanów s¹ oczywiste. W obliczu jednoczenia siê Europy bardzo cenne s¹ tolerancja i otwartoœæ na to. Przyjemnie by³o widzieæ uczniów rozmawiaj¹cych z nimi w czasie przerw na tematy niekoniecznie zwi¹zane z lekcj¹. Na pomys³ takiego spotkania m³odzie¿y wpad³am cztery 1) lata temu. Chocia¿ znaj¹c nasz¹ szko³ê.. aby jak najwiêcej uczniów mia³o z nimi kontakt.12. pochodz¹cymi z krajów o wiod¹cej w œwiecie kulturze m³odzie¿owej. Nawet ci najbardziej nieœmiali.native speakerzy’’ byli najczêœciej ludŸmi m³odymi. co znacz¹co podnosi³o efektywnoœæ ich pracy. Cieszymy siê. miejscem znanym z telewizji lub kina. Zale¿a³o nam.Native speakerzy’’ prowadzili u nas zajêcia konwersacyjne dziel¹c wybrane klasy z nauczycielem-Polakiem. kiedy to z wielkim ¿alem. ¿e zreformowana szko³a w naszym kraju bêdzie bardziej otwarta na nowoœci wykraczaj¹ce poza schemat lekcja-nauczyciel-uczeñ. po czym realizowali je wspólnie. . By³y to nie tylko klasy z rozszerzonym programem jêzyka angielskiego. (marzec 2001) Hanna Duszka1) Lublin Spotkanie z piosenką niemiecką Dnia 9. Niestety. Przesta³y one dla wielu uczniów byæ plam¹ na mapie. odby³ siê w Szkole Podstawowej nr 20 w Lublinie III Miêdzyszkolny Przegl¹d Piosenki Niemieckiej. Pracownicy naszej szko³y pomagali œwie¿o przyby³ym obcokrajowcom w zdobyciu mieszkania.2000 r. jako ¿e nasi . pozwolenia na pobyt i pracê). z czasem coraz swobodniej komunikowali siê z pracuj¹cymi u nas obcokrajowcami. ¯aden z nich nie zna³ jêzyka polskiego i ju¿ ten fakt by³ znakomit¹ motywacj¹ dla m³odzie¿y do korzystania z posiadanego zakresu s³ów i konstrukcji jêzykowych oraz gramatycznych w celu komu- nikowania siê z nimi. ¿e skorzysta na tym nasze liceum i bêdzie nam ³atwiej realizowaæ nowoœci. Mamy nadziejê... zameldowania.

poprzebierane w przepiêkne kostiumy. jako organizatorce. tym bardziej. ale i . Imprezê sponsorowa³ ju¿ nie tylko . Huttenes–Albertus.wcy przeœcigaj¹ siê w reklamowaniu tego jêzyka. to powinien odbyæ siê i II a mo¿e III . W 1999 roku stwierdzi³am. plakaty i tysi¹ce innych materia³ów pomocniczych. W drugim spotkaniu. ku mojej radoœci.’’. publikuj¹c wspania³e.B i C’’. Z tej okazji skorzystali te¿ oczywiœcie i nauczyciele i rodzice. Pierwszym przegl¹dem uda³o siê mi zainteresowaæ 48 uczniów.angielskich’’. ¿e o takich ludziach warto pisaæ. ale pocz¹tki zazwyczaj s¹ trudne i nie zniechêci³o mnie to do dalszych wysi³ków. ¿e skoro by³ I Przegląd. Przygotowania zajê³y mi trochê czasu. firmy . jak i gimnazjalnych ze Œwidnika. ¿e uda³o mi siê namówiæ do wspó³pracy Hurtowniê Wydawnictw Jêzykowych . ale równie¿ zapoznaæ siê z nowoœciami wydawniczymi. W III Przeglądzie wyst¹pi³o a¿ 198 uczestników. I tak w 1998 roku zorganizowa³am I Międzyszkolny Przegląd Piosenki Niemieckiej...Zatorscy s.PRINT’’. liczba uczestników podwoi³a siê i wyst¹pi³o 100 uczniów. Równie¿ dziêki sponsorom wszyscy uczestnicy odje¿d¿ali do domów ze wspania³ymi nagrodami... Kraœnika. Janowca i oczywiœcie Lublina...PRINT’’.c. Przyjechali z nowoœciami wydawniczymi i prezentami.. Impreza by³a bardzo udana i mam nadziejê. Nie zawiedli te¿ sponsorzy. Przedstawiciele Wydawnicw Jêzykowych .. a ja ze swej strony przygotowa³am dyplomy z podziêkowaniem dla nauczycieli i plakietki pami¹tkowe dla ich uczniów.. By³y to reprezentacje szkó³ zarówno podstawowych. Myœlê. A co z innymi jêzykami? Dlaczego traktowane s¹ tak po macoszemu? W rezultacie stwierdzi³am. Józefowa. raz prawie doros³a m³odzie¿ z gitarami. ¿e kolejne spotkania z piosenk¹ niemieck¹ bêd¹ budzi³y jeszcze wiêksze zainteresowanie. Nie by³a to du¿a liczba. ale zechcieli byæ równie¿ honorowymi goœæmi. Ambasady RFN oraz Lubelskiego Centrum Edukacji . Postanowi³am chocia¿ trochê to zmieniæ. publicznoœci oraz mnie.. która przyjecha³a do naszej szko³y mog³a wiêc nie tylko poœpiewaæ i potañczyæ.. którzy nie tylko nie odmówili mi pomocy. Obdarowali wszystkich uczestników. ¿e dzieci ucz¹ce siê jêzyka niemieckiego czuj¹ siê gorsze od tych. ale entuzjazm uczniów dodawa³ mi si³ i chêci do pracy.. kolorowe ksi¹¿ki. Dierzkowic.PRINT’’ i PWN.B i C’’. to ci. M³odzie¿ by³a doskonale przygotowana. tañcz¹ce i œpiewaj¹ce skoczne piosenki. które trafi³y do klas . Na scenie pojawia³y siê na zmianê raz 10-letnie dzieci. przynosz¹c radoœæ uczestnikom. M³odzie¿. prezentuj¹ca najnowsze przeboje w wersji niemieckiej.. (luty 2001) 132 .

133 . Autorami testów do etapu szkolnego – czêœci pisemnej i ustnej – s¹ nauczyciele pracuj¹cy w danych szko³ach. opolskiego. Franciszka Gruczy do uczestnicz¹cej w nim m³odzie¿y o znaczeniu nauczania jêzyków obcych. dr. W roku 2001 do fina³u zakwalifikowa³o siê 113 uczniów – 37 ze szkó³ podstawowych. Przewa¿a³y pochlebne opinie o wysokim poziomie merytorycznym. o fantastycznej organizacji i niezwyk³ej trosce o ucznia. to ju¿ w III (rozszerzonej o takie dawne województwa jak bydgoskie. o idealnie przygotowanych testach konkursowych (bez jakichkolwiek b³êdów. jak dotychczas. ale o jego istnieniu by³em przy ró¿nych okazjach informowany przez osoby trzecie. zachêcenie dzieci i m³odzie¿y do systematycznej pracy nad jêzykiem niemieckim i prze³amywanie ewentualnej niechêci do niego. Dwa z etapów – szkolny i ogólnopolski – sk³ada siê z dwóch czêœci: Ö pisemnej – test gramatyczno-leksykalno-kulturoznawczy. a przede wszystkim nauczycieli jêzyka niemieckiego. Dotychczas nie uczestniczy³em w nim. którego punktem wyjœcia jest materia³ wizualny. którzy brali czynny udzia³ w jego organizacji lub których uczniowie startowali w bojach konkursowych. hab. w siedzibie Centralnego Oœrodka Doskonalenia Nauczycieli w Warszawie odby³ siê fina³ III edycji Konkursu Jêzyka Niemieckiego. Celem Konkursu jest. Po czêœci ustnej ogólnopolska komisja Dr Stanis³aw D³u¿niewski jest nauczycielem konsultantem jêzyka niemieckiego w Pracowni Jêzyków Obcych Centralnego Oœrodka Doskonalenia Nauczycieli. Aby przejœæ do nastêpnego etapu trzeba uzyskaæ przynajmniej 75% poprawnych odpowiedzi. miêdzy innymi. gdy¿ to co prze¿y³em przesz³o moje najœmielsze oczekiwania i potwierdzi³o opinie. dolnoœl¹skiego oraz warmiñsko-mazurskiego. nauczycieli jêzyka niemieckiego z ca³ej Polski. toruñskie. Zakres Konkursu obejmuje w ca³oœci materia³ przewidziany do realizacji dla ca³ego cyklu szkolnego i mog¹ przystêpowaæ do niego zarówno uczniowie szkó³ podstawowych. 45 z gimnazjów i 31 ze szko³y œredniej. W tym roku ze wzglêdu na miejsce organizacji fina³u mia³em przyjemnoœæ przyjrzeæ siê tej imprezie osobiœcie z bliska i cieszê siê. Tegoroczny fina³ Konkursu rozpocz¹³ siê krótkim przemówieniem prof. Ö ustnej – rozmowa uczestnika z egzaminatorem na jeden z tematów ¿ycia codziennego oraz na temat. a komisja sprawdza³a prace.Stanisław Dłużniewski1) Warszawa III edycja konkursu języka niemieckiego 10 czerwca 2001 roku. zainteresowanie uczniów kultur¹ pañstw niemieckiego obszaru jêzykowego oraz wy³awianie prawdziwych talentów jêzykowych i nagradzanie wspólnej pracy nauczycieli i uczniów. ¿e lawinowo wrêczroœnie liczba jego uczestników. taki Konkurs Jêzyka Niemieckiego w Polsce! 1) Nic te¿ dziwnego. a pozosta³e etapy s¹ przygotowywane centralnie. Franciszka Gruczy oraz istniej¹c¹ od roku 1993 Oficyna Wydawnicza Graf-Punkt. nawet literowych). gimnazjów jak i szkó³ ponadpodstawowych. uczniowie zostali podjêci przez organizatorów obiadem – szwedzki stó³.krotny wzrost w porównaniu z pierwsz¹ edycj¹ – i wzros³a do 849 uczniów. jak i wypowiedzi ucznia na dany temat realioznawczy. W Konkursie nie brali udzia³u jedynie uczniowie z województw: lubuskiego. dr hab. Jest to wiêc jedyny. Inicjatorami Konkursu Przedmiotowego z Jêzyka Niemieckiego jest zespó³ autorski podrêczników Dein Deutsch pod kierunkiem prof. W czasie. Je¿eli jeszcze w I edycji (ograniczaj¹cej siê jedynie do Œl¹ska) w etapie szkolnym bra³o udzia³ oko³o 50 uczniów. które uprzednio s³ysza³em z ust swoich kole¿anek i kolegów. gdy m³odzie¿ odpoczywa³a po czêœci pisemnej. ¿e do tego dosz³o. a nastêpnie uczniowie mieli 90 minut na rozwi¹zanie testów. Równie¿ w roku 2001 podwoi³a siê liczba uczestników w porównaniu z rokiem ubieg³ym – jest 17. ³ódzkie i warszawskie) uczestniczy³o prawie 9 razy wiêcej uczniów – dok³adnie 438 uczniów.

Maria Grelewicz z Gimnazjum Nr 3 w Toruniu Ö ze szkó³ œrednich: 1. tak¿e tegoroczny fina³ by³ rewelacyjnie przygotowany i nienagannie przeprowadzony. które tego jeszcze nie doœwiadczy³y. (paŸdziernik 2001) WYDAWNICTWA CODN polecają Ö EDUKACJA REGIONALNA Poradnik dla nauczycieli Edukacja regionalna wprowadza w otaczaj¹cy nas œwiat. jak przygotowaæ interesuj¹ce i atrakcyjne lekcje.wy³oni³a – zliczaj¹c punkty z czêœci pisemnej i ustnej – po trzech laureatów z ka¿dego typu szko³y. ¿e mogê w imieniu organizatorów poinformowaæ nauczycieli jêzyka niemieckiego z ca³ego kraju. Maria Paszek z ZS Nr 10 w Toruniu Wszyscy uczestnicy fina³u – ³¹cznie 113 uczniów – otrzymali nagrody ksi¹¿kowe oraz koszulki. 134 . a wszelkie aktualne wiadomoœci odnoœnie jego nowej edycji s¹ od wrzeœnia na stronie internetowej Oficyny Wydawniczej GrafPunkt. Wszystkie nagrody wrêcza³a finalistom i laureatom dyrektor Oficyny Wydawniczej Graf-Punkt. Osoby. Jest to kolejny dowód na to. Piotr Kurczab z Gimnazjum Nr 13 w Krakowie 2. Tak pojmowana edukacja daje mo¿liwoœæ poszukiwania odpowiedzi na istotne pytanie: Kim jestem? Nauczanie o swojej ma³ej ojczyŸnie jest szczególnie wa¿ne w dobie globalizacji kultury. Autorzy tego podrêcznika pokazuj¹. a trzecich pleÖ caki szkolne. Marcin Kopczyñski ze Szko³y Podstawowej w Toruniu Ö z gimnazjów 1. ¿e podobny Konkurs przewidziany jest równie¿ na rok szkolny 2001/2002. jak mo¿na wprowadziæ edukacjê regionaln¹ do przedszkoli i szkó³. która od samego pocz¹tku istnienia Konkursu bra³a aktywny udzia³ w ka¿dym jego etapie i dziêki której. pomaga w budowaniu w³asnej to¿samoœci. pani Maria Uszyñska. Micha³ We³nic ze Szko³y Podstawowej w Szamocinie 3. przy wspó³pracy z Centralnym Oœrodkiem Doskonalenia Nauczycieli. a te. Katarzyna Brych ze Szko³y Podstawowej w Drawsku Pomorskim 2. uczy dostrzegaæ piêkno i niepowtarzalnoœæ najbli¿szej okolicy. ¿e sukces wielu przedsiêwziêæ zale¿y wielokrotnie od talentu organizacyjnego i osobistego zaanga¿owania jednostek. Scenariusze zajêæ zosta³y przygotowane przez uczestników warsztatów zorganizowanych przez Centrum Animacji Kultury. Karolina Balcerak z ZS Nr 10 w Toruniu 2. Dominik Striewski z ZS Nr 10 w Toruniu 3. które mia³y z tym Konkursem stycznoœæ na pewno to potwierdz¹. bo naprawdê warto. Laureaci ze szkó³ podstawowych to: 1. bêd¹ mog³y osobiœcie przekonaæ siê o prawdziwoœci moich s³ów. Ze swej strony zachêcam wszystkich zainteresowanych do wziêcia w nim udzia³u. Laureatom zajmuj¹cym pierwsze miejsce na danym poziomie szkolnym wrêczono plecaki turystyczne firmy Alpinus. Laureaci drugich miejsc otrzymali walkmeny. Jest mi bardzo mi³o. Anna Paj¹k z Gimnazjum Nr 4 w Tarnowie 3.

odpowiednie przyk³ady. Zeszyt ćwiczeń. natomiast przy czasownikach z³o¿onych autor mówi wprost .RECENZJE Piotr Stalmaszczyk1) Łódź Gramatyka angielska dla gimnazjum Reforma edukacji. Autor czêsto zwraca uwagê na odpowiedni kontekst. 54). Część 2.. 84-85). opisowe i rodzajowe. Uniwersytetu £ódzkiego..Zawsze. a wraz z ni¹ zmienione programy nauczania jêzyków obcych stawiaj¹ nowe wymagania przed uczniami i nauczycielami. 194 s.. gdy napotkasz czasownik. Niektóre w³aœciwoœci gramatyki angiel- Dr hab. 111-113). oraz uwagi o zastosowaniu przedimka w rozmowie (s. Autor objaœniaj¹c u¿ycie i znaczenie poszczególnych czasów od samego pocz¹tku pos³uguje siê przystêpn¹ (choæ niekiedy bardzo indywidualn¹) terminologi¹. 135 . 2) Romuald Gozdawa-Go³êbiowski (1999. czy zwrócenie uwagi na znaczenie . W pierwszej czêœci ksi¹¿ki na szczególne podkreœlenie zas³uguj¹ fragmenty poœwiêcone kolejnoœci przymiotników (s. ¿e . Część 1. po których nastêpuj¹ niezbêdne w tego typu podrêcznikach dodatki (lista czasowników nieregularnych i tabele gramatyczne) oraz szczegó³owy indeks (181-194).efektu końcowego’’ przy omawianiu czasu present simple.w codziennej rozmowie ought to jest coraz częściej zastępowane przez should. Zeszyt ćwiczeń. 55). ¿e czêœciej wystêpuje w angielszczyŸnie amerykañskiej (s. z omówienia konstrukcji that + podmiot + bezokolicznik mo¿na siê dowiedzieæ. tak¿e przez odwo³anie siê do zjawisk wystêpuj¹cych w jêzyku polskim.twoim własnym punktem widzenia’’ (s. 2001). 65).. ten ostatni 1) termin ilustrowany jest te¿ dok³adnym wykresem (s. upewnij się.. a w jego sąsiedztwie pojawia się przyimek. wymowê.dodatkowej informacji o czasowniku’’ (s.. które brzmi mniej formalnie’’ (s. pisowniê (równie¿ wyj¹tki). 2 wyd.) zawsze zależy od przebiegu rozmowy’’ (s.wybór odpowiedniego przedimka (. Innym przyk³adem przystêpnego opisu jest nazwanie modalnoœci . wydziela w tej . 23). Z myœl¹ o tych pierwszych Wydawnictwo Szkolne PWN przygotowa³o nowy podrêcznik gramatyki jêzyka angielskiego dla gimnazjum (z dodatkowymi dwoma zeszytami æwiczeñ).. Na przyk³ad omawiaj¹c tradycyjnie trudny problem aspektu czasownika. zamkniêty (simple) oraz ³¹cz¹cy (perfect). 111). Ksi¹¿ka podzielona jest na dwie czêœci – Części mowy (7-131) i Wybrane konstrukcje i procesy gramatyczne (132-166). na przyk³ad przy formie ought to pojawia siê uwaga. rejestr i czêstotliwoœæ wystêpowania. Sposób przedstawiania poszczególnych czasów i konstrukcji czasowych jest jednolity i obejmuje analizê budowy. Piotr Stalmaszczyk jest kierownikiem Zak³adu Teorii Jêzyka i Metodologii Jêzykoznawstwa Katedry Jêzyka Angielskiego. z podzia³em na przymiotniki porządkujące. czy nie chodzi tu przypadkiem o czasownik złożony!’’ (s. Gramatyka angielska dla gimnazjum. tworzenie pytañ i przeczeñ.. 47). bardzo istotne dla zrozumienia zjawiska okreœlonoœci poniewa¿ . oraz podstawowe informacje na temat zastosowania. 15) aspekt otwarty (progressive). Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN. Te pojêcia s¹ dok³adnie wyjaœnione. Prawie po³owa pierwszej czêœci (przesz³o 60 stron) poœwiêcona jest czasownikowi.

rzeczownik w dope³niaczu. Dope³nieniem podrêcznika s¹ dwa zeszyty æwiczeñ. zapamiêtywanie. 74-75). W tej czêœci warto zwróciæ uwagê na fragmenty dotycz¹ce zwrotów ograniczaj¹cych typu barely. ostrze¿enia o szczególnie k³opotliwych lub trudnych konstrukcjach itd. 152). Oprócz analiz sytuacji ko- munikacyjnych. dopowiedzenia. Dictionnaire Compact Plus.. niejednokrotnie namawia do wyuczenia siê na pamiêæ przyk³adowych zdañ i ca³ych fragmentów tekstu. (grudzieñ 2001) Andrzej Pawlik1) Zamość Nowy słownik francusko-polski – Compact Plus2) Od swych narodzin w 1856 roku s³ownik Larousse’a zatytu³owany wtedy Nouveau Dictionnaire de la langue francaise bardzo szybko . bo brak jej dobrego polskiego odpowiednika’’ (s. J. Rodzaj æwiczeñ w pe³ni odzwierciedla za³o¿enia podrêcznika: s¹ tu æwiczenia na t³umaczenie. 162). M.ze wszech miar niewygodna. co jest niezwykle istotne dla rozwoju œwiadomoœci jêzykowej uczniów. 105). ¿e jest .Zaj¹c. na przyk³ad o konstrukcji there is mo¿na przeczytaæ.). s³ówka unless w okresach warunkowych (s.¯urowdka (opracowaniec wersji polskiej). autor szybko dodaje: . co oczywiste. A. tryb rozkazuj¹cy. a i nauczyciele mog¹ tu znaleŸæ niejedno ciekawe i przystêpne wyt³umaczenie problemów nurtuj¹cych ich uczniów.. a zamieszczone na koñcu obu zeszytów klucze z poprawnymi odpowiedziami umo¿liwiaj¹ samodzielne sprawdzenie pracy wykonanej z æwiczeniami. oraz na opis u¿ycia czasownika posi³kowego get w potocznym stosowaniu strony biernej (s. Przyk³adowo. zdania pytaj¹ce. co ma u³atwiæ póŸniejsze budowanie podobnych konstrukcji bez zbêdnego namys³u.. Korzystanie z ksi¹¿ki u³atwiaj¹ wykresy. a tak¿e w rozwa¿aniach nad zwi¹zkiem miêdzy przedimkiem a gramatyk¹ rzeczownika (s.małe. ale złośliwe’’ (s. obszerny indeks oraz symbole graficzne (odsy³acze.Lipska.. Ich zakres odpowiada podzia³owi ksi¹¿ki: pierwszy zeszyt dotyczy czêœci mowy. inne tylko zbiorami æwiczeñ. ale z pewnoœci¹ bêd¹ z niej korzystaæ tak¿e licealiœci. Jêzyk ksi¹¿ki jest bezpoœredni i nieformalny.małe słówka’’. 130-131). czyli konstrukcjê there is/there are.zjawiska gramatyczne’’. 136 . uzupe³nienia. problem rozró¿niania i stosowania rzeczowników policzalnych i niepoliczalnych wprowadzony jest.skiej s¹ omówione w wiêcej ni¿ jednym miejscu.dedukcyjne’’ maj¹ce u³atwiæ samodzielne formu³owanie odpowiednich regu³. zdania okolicznikowe (w tym zdania warunkowe). Warszawa: Larousse/REA.Zaj¹c. M. W ich wyjaœnianiu autor bardzo czêsto odwo³uje siê do przyk³adów z jêzyka polskiego i zachêca do porównywania obydwu jêzyków. 1) 2) sta³ siê pionierskim s³ownikiem epoki. hardly (s.. zdania przecz¹ce. widaæ to zw³aszcza w drobnych komentarzach. Ksi¹¿ka Romualda Gozdawy-Go³êbiowskiego zosta³a przygotowana specjalnie z myœl¹ o uczniach polskich gimnazjów. Równie¿ w æwiczeniach Autor czêsto namawia do porównywania konstrukcji polskich i angielskich. Niektóre z nich s¹ adaptacjami wczeœniejszych ksi¹¿ek. stronê biern¹ i mowê zale¿n¹. Autor nie preferuje jednej metody uczenia siê i nauczania. to przoduj¹ce wydawnictwo zdoby³o sobie pe³ne zaufanie Autor jest wyk³adowc¹ w kolegium Jêzyków Obcych w Zamoœciu. 146). Przez blisko 150 lat istnienia na rynku. a okreœlaj¹c przyimki jako . francusko-polski. Druga czêœæ ksi¹¿ki omawia najwa¿niejsze . Gramatyka skierowana jest do gimnazjalistów. Najwiêcej miejsca zajmuj¹ w Gramatyce zjawiska k³opotliwe dla polskiego ucznia. Na przestrzeni ostatnich dwóch lat ukaza³o siê kilka ró¿nych podrêczników i gramatyk jêzyka angielskiego na poziomie zreformowanej szko³y œredniej. a drugi struktur gramatycznych (³¹cznie przesz³o 400 æwiczeñ). 110-111) i przy formach many/much (s. 132). w czêœci poœwiêconej rzeczownikowi (s. a tak¿e æwiczenia komunikacyjne i .

Celem g³ównym wydaje siê byæ. znajdzie bardzo celowe przyk³ady konstrukcji zdaniowych pokazuj¹cych wyraŸnie czy np. maths (mathématiques). Adresowany jest wiêc g³ównie do ucz¹cej siê m³odzie¿y i ucz¹cych siê doros³ych.. 137 . Kolejne wydania s³owników jêzykowych i encyklopedii Larousse’a by³y rezultatem olbrzymiego wysi³ku wydawnictwa.T. Mgr. a s³ownictwo u¿yte w bardzo trafnych przyk³adach jest proste.V. S³owniki Larousse’a sta³y siê rzeczywiœcie synonimem uniwersalnego. Tak wiêc korzystaj¹cy ze s³ownika.. IAC.klienteli rekrutuj¹cej siê z naukowców ró¿nych dziedzin.000 hase³.. MUS. réac (réactionnaire).. 3. S³ownik obejmuje 50. imies³ów pris bêdzie nas odsy³a³ do czasownika prendre.M. S³ownik uwzglêdnia bardzo szeroko tzw. dont.. Wyrazy s³ownikowe wziête s¹ nie tylko z potocznej konwersacji. studentów.Dzisiaj nie mówi się: sprawdźmy w słowniku.000 hase³). Mo¿e wiêc œmia³o konkurowaæ z niedawno wydanym s³ownikiem jêzyka francuskiego Dictionnaire du francais3) (22. podanie ich w szerokim frazeologicznym kontekœcie. Bardzo rygorystycznie postawiono. formy fleksyjne występujące w zdaniu oraz nazwy własne związane często z cywilizacją francuską lub kulturą w szerokim tego s³owa znaczeniu. w tej skróconej formie. ale równie¿ z jêzyka œrodków przekazu. sympa (sympathique).L. rozgraniczenie aspektu passé composé: imparfait. nomenklatury mo¿na wydzieliæ wyrazy czysto słownikowe. skróty typu B. prof (professeurs). Homogramy s¹ oznaczone cyframi arabskimi i uwzglêdniaj¹ dziedzinê lub sens ogólny wyrazu np. Jest to na naszym rynku wydawniczym w powojennej rzeczywistoœci niew¹tpliwie pierwszy s³ownik francusko-polski uwzglêdniaj¹cy najszerszy wachlarz potrzeb osób.. zakres objaœnieñ siêga terminologii koniecznej z pedagogicznego punktu widzenia. ale: zobaczmy co mówi Larousse’’.000 hase³) lub ze wspomnianym . Z punktu widzenia tzw. z jakim przyimkiem ³¹czy siê orzeczenie. jêzyka nauki i techniki. czy inny. dla których s³ownik jest podrêcznikiem w codziennej pracy. wydawca napisa³: . dany czasownik jest przechodni czy nie. doskonalenia merytorycznego.I. wszechstronnej encyklopedii a wraz z ni¹ niezawodnego. H. GRAM. auquel. co z kolei umo¿liwi³o powstanie doskona³ej. kompletnego s³ownika jêzykowego uwzglêdniaj¹cego z ca³¹ wiernoœci¹ rozwój jêzyka francuskiego i bêd¹cego niezbêdn¹ pomoc¹ w jego studiowaniu i jego dydaktyce.G.. WWW . 4.wyjęte’’ z konteksu zdaniowego.. determiˆ nant nos odsy³a nas do notre.. Ta wyraŸna pewnoœæ siebie nie jest bezpodstawna. uczniów.. wyodrêbniaj¹c w spo- CLE INTERNATIONAL & Robert. u¿ywane w innej ni¿ w zdaniu funkcji. 2.. Jednostki leksykalne grupuj¹ siê wokó³ blisko 70 dziedzin z rozgraniczeniem 4-ch rejestrów jêzykowych: neutralnego. wczeœniej Petit Larousse illustré (75..000 wyra¿eñ i zwrotów.. wziête z ¿ycia codziennego. doskona³ego Ÿród³a wiedzy jêzykowej. podaj¹cej definicjê wyrazu. psy (psychiatre). wielu poszukiwañ naukowych. a zatem czy z tego kontekstu wynika zaimek wzglêdny que. z których wiele sta³o siê rzeczownikami pospolitymi lub akronimami i najczêœciej s¹ powszechnie u¿ywane. regionalnego. Np. forma fu jako ut homogram w pierwszym znaczeniu odsy³a nas ˆ do czasownika etre a w drugim podaje kontekst tego wyrazu jako rzeczownika. turystów i zwyk³ych obywateli Europy i œwiata interesuj¹cych siê jêzykiem francuskim. SIDA . i s³usznie. tu¿ obok dyskretnej terminologii gramatycznej.: modê 1. tryb . i skrótowce takie jak doc (documentation). Wydawnictwo REA oferuje nam najnowsze opracowanie wersji polskiej Larousse’a w postaci s³ownika Dictionnaire Compact Plus. literackiego. obok czystego przek³adu poszczególnych hase³. We wstêpie do wydania z 1982 roku zatytu³owanego Petit Larousse illustré. u¿ycie trybu subjonctif po odpowiednich spójnikach. ale mo¿e funkcjonowaæ oddzielnie jako przymiotnik. tworzenie liczby mnogiej. [tendencja] moda na cooe . 3) sprawê kategorii gramatycznych: rodzaj.. potocznego. – tonacja. a przy tym 200. [ubranie] moda . Rzeczowniki w³asne umieszczono w porz¹dku alfabetycznym. Zasady konstruowania s³ownika s¹ bardzo proste.T. W s³owniku ³atwo znajdziemy najczêœciej spotykane ró¿ne formy fleksyjne .

wyrazy przestarza³e i wyrazy wulgarne. Przemyœlane s¹ tak¿e przyk³ady zdañ ilustruj¹cych funkcjonowanie danej jednostki w zdaniu. ¿e liczebniki septante. ˆ Rozróżnia się: pates molles (sery miękkie ze skórką a pleśniową). Opiera siê on o kryterium czêstoœci u¿ycia wyrazów. liczba. regionalizmy.pułapkami językowymi’’ lub tzw. S³ownik daje nam pewnoœæ. potoczny. a co wa¿niejsze – na terenie innego kraju lub jego regionu francuskojêzycznego: Belgii. W poszczególnych wydaniach s³owników francuskich wrêcz podaje siê w liczbach. ukierunkowany na dok³adn¹ identyfikacjê danej jednostki i na precyzyjne okreœlenie jej pola znaczeniowego.sób szczególny te. powsta³e w wyniku postêpu technicznego. literacki lub jako regionalizm.. bo porównywalne z innymi wydaniami nie tylko francuskimi. Belgii. co pozwala rozumieæ dany wyraz lub kontekst jako normalny (neutralny). uwzglêdniono maksymalnie du¿¹ liczbê trybów. W s³owniku wskazano tak¿e wyrazy o znaczeniu pejoratywnym. Dodaæ nale¿y. ile jednostek jêzykowych (hase³) pomija siê celowo w stosunku do poprzedniego wydania jako wyrazy przestarza³e albo archaizmy. aspekt). objaœnienia skrótów. co czyni ze s³ownika tym wa¿niejsze Ÿród³o wiedzy. skrótowe okreœlenie jednostki jako czêœci mowy i jej kategorii gramatycznych (np. Ö jednostka w wyra¿eniach jêzykowych i w zdaniach.. Pozwala to np. ¿e w s³owniku wyodrêbniono wyraŸnie tzw. Tak wiêc zanim autor poda znaczenie np. koñcówki rodzaju ¿eñskiego przymiotników lub liczby mnogiej) – w przypadku czasownika podanie numeru od 1-116 odsy³aj¹cego do odpowiedniego wzoru odmiany. równie¿ za pomoc¹ odpowiednich oznaczeñ znaczenie dos³owne (sens propre) i znaczenie przenoœne (sens figuré) danej jednostki. a ile siê dodaje jako nowe. w których dany czasownik wystêpuje naj- czêœciej. cywilizacji i obyczajowoœci francuskiej lub francuskiego obszaru jêzykowego. Rozgraniczono przy tym. Québecu. do których przypisane s¹ odpowiednie znaczenia. ich wa¿noœci i przydatnoœci w mowie potocznej. Ö jednostka jako regionalizm na obszarze Szwajcarii. kultury itd. skróty oznaczaj¹ce dziedziny poszczególnych jednostek jêzykowych. rozwoju cywilizacji.’’ Program informacji jest obszerny. Ö definicja.. W s³owniku rozgraniczono za pomoc¹ odpowiednich oznaczeñ rejestr jêzykowy. które odnosz¹ siê do kultury. co pomo¿e studiuj¹cym unikn¹æ wielu nieporozumieñ. np. Du¿ym walorem s³ownika jest podana przy poszczególnych jednostkach ich wymowa.. .fałszywymi przyjaciółmi’’. Równie¿ dobór dziedzin. ¿e liczne wyrazy s¹ . W pierwszym wydaniu s³ownika zamieszczono na pocz¹tku s³owo od wydawcy do czytelnika. . Dziêki temu studiuj¹cy dowie siê. ¿e dobór jednostek nie jest przypadkowy. fromage – 1. Québecu. gdy brak jest odpowiednika polskiego. zastosowanej w s³owniku. ser. wyjaœniaj¹c: . alfabet fonetyczny francuski i przybli¿one dŸwiêki polskie z przyk³adami oraz wyjaœnienia odnosz¹ce siê do programu informacji. wynika z potrzeby czasu i wychodzi jej naprzeciw. Ö rejestr jêzykowy i dziedzina. Autorzy pos³u¿yli siê miêdzynarodow¹ transkrypcj¹ fonetyczn¹. Ö miêdzynarodowa transkrypcja fonetyczna. czyli odrêbne znaczenia danej jednostki na terenie okreœlonego regionu Francji. czy nonante utworzone przez analogiê nie s¹ znane na terenie Francji. znaczenie jednostki lub jej wyjaœnienie. ale znacz¹ odpowiednio: siedemdziesiąt i dziewięćdziesiąt na terenie Szwajcarii i Belgii. Szwajcarii. rodzaj. Przyk³ady z przymiotnikami uwzglêdniaj¹ miejsce danej jednostki jako przydawki wobec rzeczownika. Przy czasownikach na przyk³ad. a wiêc maj¹ okreœlon¹ wartoœæ encyklopedyczn¹. dowiedzieæ siê.. Ö konstrukcje gramatyczne z u¿yciem danej jednostki. Na koñcu wydania zamieszczono doœæ obszerne tablice koniugacyjne 116 czasowników odmienionych w 4-ch czasach i 6-ciu trybach oraz ma³y przewodnik 138 .We Francji istnieje około 350 gatunków sera. Informacje podawane s¹ wed³ug nastêpuj¹cej kolejnoœci: Ö wyznacznik kategorii gramatycznej (np. Studiuj¹cym jêzyk francuski transkrypcja ta pozwoli pog³êbiæ wiedzê z zakresu fonologii i doskonaliæ poprawnoœæ wymowy. Oka¿e siê to bardzo wa¿ne dla osób doskonal¹cych swój jêzyk i pog³êbiaj¹cych znajomoœæ s³ownictwa. ilustruj¹c to odpowiednimi przyk³adami w zdaniu. do których zalicza się. wczeœniej wyodrêbnia go w ramce.

Verum est neminem in hac terra esse W³adys³aw Pokrywka jest adiunktem w Instytucie Historii Akademii Œwiêtokrzyskiej w Kielcach oraz nadal nauczycielem jêzyka ³aciñskiego w II Liceum Ogólnokszta³c¹cym w Starachowicach.. 11-15) mamy omówione bardzo jasno. nastêpuj¹ce zagadnienia: a) Alfabet. a jakie podaæ informacyjnie. Teksty s¹ oryginalne. Fides et Litterae. Nale¿y dodaæ. 139 . objaœnienia form gramatycznych czy konstrukcji sk³adaniowych. Ö tekst. Servi omni iure carebant. Ö zwroty i przys³owia ³aciñskie w wiêkszoœci prawnicze. tak by nauczyciel jêzyka ³aciñskiego decydowa³. wersjê polsk¹. Poprzedni ukaza³ siê dwa lata temu3). 16-161). wyra¿amy podziêkowanie za tê pomoc i jednoczeœnie wspania³¹ lekturê. Podrêcznik jest podzielony na 24 jednostki lekcyjne (ss. Język łaciński dla studentów prawa. 232. 3) Jerzy Andrzej Wojtczak. Jêzyki obce w szkole. Jerzy Andrzej Wojtczak-Szyszkowski. (2000) Iure et Legibus. Wszyscy studiuj¹cy i nauczyciele. bankowoœci oraz rozrywki i kultury wy¿ej wymienionych krajów. ¿e na rynku ksiêgarskim ukaza³ siê nowy podrêcznik do jêzyka ³aciñskiego dla studentów prawa. Québecu. Przedstawia ca³oœæ gramatyki ³aciñskiej w bardzo czytelnej formie. Ponadto prof. mediów. studentów i alumnów (Rec. œwietny erudyta. In iuribus publicis numerabantur haec: ius suffragii. Oto fragment tekstu z lekcji dwunastej: Antiquis Romanis quattuoriura publica et duo privata erant. nam modo laboris instrumenta habebantur. Akcentowanie. W lekcji trzynastej autorzy w sposób bardzo klarowny wyjaœniaj¹ konstrukcje accusativus cum infinitivo i nominativus cum infinitivo. vide. Oto przyk³ady zdañ: Magister dicit mundum pulchrum esse. Jest to bardzo rzadka umiejêtnoœæ w dzisiejszych zmaterializowanych czasach. Autorzy podrêcznika to dr Stanis³aw Kalinkowski. Oczekujemy na czêœæ drug¹ – polsko-francusk¹. W lekcjach I-III pod tekstem podany jest s³owniczek ³aciñsko-polski. Nale¿y z du¿ym uznaniem wyraziæ siê o pracy wszystkich zespo³ów: redakcyjnego. koordynuujêcego wydanie i zespo³u dokonuj¹cego adaptacji. Nr 4. 9-10) podkreœlaj¹. który stande pede t³umaczy teksty polskie na jêzyk ³aciñski. d) Czêœci mowy. Jerzy Andrzej Wojtczak-Szyszkowski. Wyszyñskiego. Ad iura privata ius conubii et ius commercii pertinebat. Ryszarda £azarskiego w Warszawie. Jerzy Wojtczak jest jednym z nielicznych filologów w Polsce. Mamy wiêc wysokiej klasy dzie³o dydaktyczne i naukowe w postaci s³ownika. Deklinacja. 124-126). ius honorum. ius provocationis. Język łaciński dla uczniów szkół katolickich. Studenci do tej pory mieli tyko jeden podrêcznik Jana Rezlera Język łaciński dla prawników. ¿e podrêcznik odpowiada wspó³czesnym wymogom nauczania ³aciny na wydzia³ach prawa.cywilizacji po krajach francuskiego obszaru jêzykowego: Francji Belgii. jakie partie ma1) teria³u gramatycznego nale¿y dok³adnie przeæwiczyæ. gospodarki. 2) Stanis³aw Kalinkowski. maj¹cy za sob¹ ponad 35 lat pracy dydaktycznej na Akademii Teologii Katolickiej. Koniugacja. Szwajcarii. filolog klasyczny. b) Wymowa. Ka¿da lekcja zawiera: Ö jasne. c) Iloczas. poparte przyk³adami. (sierpieñ 2001) Władysław Pokrywka1) Starachowice Iure et Legibus2) Wyra¿am g³êbok¹ radoœæ. ss. W wiadomoœciach wstêpnych (s. obecnie na Uniwersytecie kardyna³a St. oœwiaty. W przewodniku znajdziemy kolejno najwa¿niejsze aktualnoœci z zakresu administracji. 2000. ss.. wybitny uczony. opracowuj¹cego podstawê francusk¹. który w tej chwili nie spe³nia wspó³czesnych wymogów nauczania. Warszawa: Wy¿sza Szko³a Handlu i Prawa im. ¿e jest to w ci¹gu dwóch lat ju¿ drugi podrêcznik tego autora. poparte przyk³adami i tablicami gramatycznymi. prof. który ma równie¿ za sob¹ ponad 35 lat pracy dydaktycznej i naukowej na Uniwersytecie Warszawskim. konsumpcji. Autorzy we wstêpie (s. ius sacrorum.

ale tak¿e studenci innych kierunków humanistycznych. tempus flendi et tempus ridendi. że świat jest piękny. 140 . jak pisaæ daty w jêzyku ³aciñskim. de domo. ¿e elementem treœci jest fenomen 1) 2) wielonarodowoœci. In legibus fundamentum rei publicae. Na stronach 167-229 znajduj¹ siê nastêpuj¹ce dzia³y: Ö najczêœciej spotykane zwroty i skróty ³aciñskie (ss. Culpa caret. Autorzy.c. numquam moriuntur.. quod quis post mortem suam fieri velit. per procura. Gerundium w lekcji dwudziestej trzeciej znajdujemy miêdzy innymi wyra¿eniach: Est tempus nascendi et tempus moriendi. carere (abl. Vorderwühlbecke (1999). Ö s³ownik ³aciñsko-polski. W imieniu ogromnej jeszcze w naszych czasach liczby mi³oœników jêzyka staro¿ytnych Rzymian i kultury antycznej oraz w³asnym niech mi wolno bêdzie przekazaæ autorom podrêcznika wyrazy g³êbokiego szacunku i uznania. że świat jest piękny. którym rz¹dz¹ np. Z podrêcznika bêd¹ korzystali nie tylko studenci prawa. W ka¿dej lekcji spotykamy mnóstwo zwrotów. Mundus pulcher esse dicitur. sentencji i powiedzeñ ³aciñ- skich (ss. Nastêpnie podany mamy przyk³ad zdania: Mundum pulchrum esse dicunt i wyjaœnienie. a wiêc do roczników z lat 70-tych i 80-tych.. druk jasny. primo voto. Autorzy ju¿ myœl¹ o wyborze Ÿróde³ do nauki prawa rzymskiego z uwzglêdnieniem materia³ów dotycz¹cych prawa kanonicznego i praw obowi¹zuj¹cych w œredniowiecznej Europie.. Mówi się. Stufen international. a nawet elementów dydaktyki alternatywnej! Ich celem jest doprowadzenie ucznia do egzaminu Zertifikat Deutsch. (maj 2001) Honorata Łukaszewska1) Poznań Stufen international. Anne i Klaus Vorderwühlbecke.felicem. Deutsch als Fremdsprache für Jugendliche und Erwachsene2) Od kilku zaledwie lat jest dostêpny na rynku polskim d³ugo oczekiwany podrêcznik Stufen international. ¿e przeznaczony jest raczej do odbiorcy wychowanego w kulturze obrazu. W tej samej lekcji znadujemy przyk³ady z zastosowaniem verba deponentia: Adoptio naturam imitatur. Constat hunc mundum praeclarum esse. Podaj¹ ³aciñskie nazwy miesiêcy.). Na stronach 162-166 autorzy wprowadzaj¹ nas w arkana kalendarza rzymskiego. Mo¿e on byæ tak¿e bardzo przydatny w zreformowanym trzyletnim liceum ogólnokszta³c¹cym. Imperare sibi maximum est imperium. Ö indeks sentencji prawniczych (ss. A. Klett. jednak nie pomijaj¹c œwiadomego udzia³u ucz¹cego siê w procesie przyswajania jêzyka.) lub careo. Ju¿ na pierwszy rzut oka widaæ. Dormiunt aliquando leges. studeo. Przydawka international w tytule sugeruje. 173-179) np. i K. Testamentum est iusta sententia de eo. Confessio est regina probationum. przejrzysty. 167-172) np.i. ¿e Verbum regens bywa tłumaczone nieosobowo – Mówią. de iure. Ö indeks przys³ów. Autorka jest nauczycielk¹ jêzyka niemieckiego w 1LO Fundacji Edukacji Spo³ecznej EKOS w Swarzêdzu. sed prohibere non potest. adresowany do starszej m³odzie¿y i doros³ych.. przys³ów i sentencji ³aciñskich. tempus tacendi et tempus loquendi. qui scit. 180-190) np. g³ównie z zakresu prawa i ustawodawstwa rzymskiego. Ratio est anima legis... jak równie¿ w Polsce tamtych czasów. Deutsch als Fremdsprache für Jugendliche und Erwachsene. W nastêpnym wydaniu mo¿e warto podaæ przy niektórych czasownikach w s³owniczku przypadek. dni tygodnia oraz ucz¹. studere (dat. dalej to samo zdanie podane jest w konstrukcji n. Szata graficzna podrêcznika jest bardzo piêkna. odkrywaj¹ swoje karty na wewnêtrznej ok³adce: obrali metodê komunikatywn¹ (rozpowszechnion¹ w latach 90-tych).

Te oczekiwania spe³ni³ podrêcznik Stufen international. Szuka³am podrêcznika. nak³aniaj¹ nauczycieli do u¿ycia pomocy kinetycznych. Ucz¹cy zatapia siê w obcy œwiat. mini-s³owniczków itd. Odrêbne. kolejnoœæ przypadków jest inna od tradycyjnej). bajki. lekcjach w Liceum Ogólnokszta³c¹cym i kursach pozaszkolnych. dostarczaj¹c materia³u stymuluj¹cego w postaci np. Autorzy wykazali siê du¿¹ pomys³owoœci¹ w tworzeniu zadañ. w banku. a¿ po teksty literackie. a¿ po politykê globaln¹. aktywnoœæ. Nie kryj¹ tajemnic przyswajania wiedzy przed ucz¹cym siê: Student ma uœwiadomiæ sobie procesy 141 . potem stopniowo historyjki. potem o zagro¿eniach œrodowiska naturalnego. Z niej przechodzi do czêœci tematyczno-leksykalnej. Urzek³ mnie od samego pocz¹tku. zaanga¿owaniu spo³ecznym. Materia³ gramatyczny jest wyprowadzany metod¹ indukcyjn¹. Progresja gramatyczna oparta na walencji czasownika (Dependenz–Verb–Grammatik) jest koncentryczna i podzielona na ma³e kroki. który doceni – oprócz intelektu studenta – tak¿e jego osobiste doœwiadczenia. albo oderwanym systemem regu³. Podrêcznik sk³ada siê z 30 jednostek. Poznawany jêzyk staje siê tym samym jêzykiem funkcjonalnym. kola¿y. ¿e du¿o w nich ducha publicystycznego: ju¿ od pierwszych jednostek mowa o cz³owieku w œwiecie massmediów. czêsto w tym punkcie dochodzi do przek³amañ. Cenne s¹ liczne œrodki retoryczne. ¿e ci¹gle to jeszcze zbyt ma³o. fonetykê. jak uczy doœwiadczenie. Poniewa¿ uczniowie musz¹ uzupe³niaæ pracê innymi podrêcznikami gramatycznymi. mo¿na dojœæ do wniosku. rodzaje tekstów i ortografiê. Wszystkie sprawnoœci (Fertigkeiten) podlegaj¹ ustawicznemu treningowi. Pod tym wzglêdem mo¿na by porównaæ tê ksi¹¿kê do najelegantszych magazynów ilustrowanych. Przyjrzyjmy siê jej jednak pod k¹tem dydaktycznym. Sk³ania go to w sposób naturalny do komentowania. tak jak rozmówki na poczcie. nie trac¹c perspektywy przybysza. aby student poczu³ siê pewnie. impulsów gramatycznych (signalgrammatische Lernhilfen) i innych najnowszych metod æwiczenia pamiêci. które. æwiczeñ rozgrzewaj¹cych (Aufwärmungphase). poczynaj¹c od pierwszych lekcji – podrêcznik oparty jest w tym wzglêdzie na koncepcji curriculum. ezoterykê i religiê. obrazków. Ucz¹cy siê mo¿e czerpaæ niema³¹ satysfakcjê z faktu. motoryzacji. aby prowadziæ tak dojrza³e rozmowy. które wyraŸnie maj¹ swoj¹ funkcjê – a ¿e jakoœæ edytorska jest wyœmienita. Mimo to uwa¿am. bogatego w formy oraz stroni¹cego od nieznoœnego . kiedy autorzy ka¿¹ zrobiæ pewne zestawienie lub regu³ê: przeszkadza rozbudowana terminologia. czêsto z udzia³em cudzoziemców. wywiady. których teksty spe³niaj¹ równorzêdn¹ rolê w stosunku do tekstów pisanych. zasiêgania informacji. Najczêœciej s¹ to spontaniczne dialogi. anegdoty. ruch. do wzbogacania których ci¹gle nak³ania siê studenta. Obc¹ rzeczywistoœæ przybli¿aj¹ te¿ s³uchowiska ró¿nego typu. Jeœli przejrzeæ tematy. zbudowanej z fragmentów (zwykle autentycznych) tekstów. zw³aszcza. choæ treœciowo zintegrowane s¹ czêœci gramatyczna i fonetyczna: oparte na bie¿¹cym materiale leksykalnym przestaj¹ byæ szybko zapominanym dodatkiem. nie szczêdz¹c materia³u wizualnego przybli¿aj¹cego realia krajów niemieckojêzycznych widzianych oczami obcokrajowca – zwanego tu uniwersalnie uczestnikiem kursu (Kursteilnehmer). o wspó³czesnym modelu ¿ycia rodzinnego. Oczywiœcie nie brak tu materia³u ucz¹cego praktycznych zachowañ. rzeczywiœcie spe³niaj¹ swoje zadanie. jeœli jego jêzykiem ojczystym jest jêzyk s³owiañski. s¹ ulubionymi tematami towarzyskimi. zdjêæ. obserwacji i tym samym zwiêksza motywacjê do uczenia siê. zastosowano ró¿ne rodzaje czcionek. z æwiczeñ s³owotwórczych. reporta¿e. z których ka¿da rozpoczyna siê faz¹ asocjacji. Z chêci¹ wykorzystuj¹ mnemotechnikê. ale czêsto pojawia siê zamêt. ¿e na poziomie Grundstufe nabywa œrodków. sklepie czy przy stole. komiksów. Materia³ leksykalny rozdzielono na aktywnoœæ jêzykow¹ (sprachliche Handlungen).. nietradycyjny zapis oraz metoda deskrypcji (np. obrazków. W spisie treœci bardzo przejrzyœcie (nawet dla ucz¹cego siê) przedstawiono zakresy tematyczne. towarzyskiego i zawodowego. zdolnoœæ uczenia siê przez zmys³y. symboli. gramatykê i czêœæ informacyjn¹: ka¿dy dzia³ to inny kolor.Ja sama szybko zaczê³am eksperymentowaæ na zajêciach ze studentami.dydaktyzmu’’. a tego w³aœnie ujêcia brakowa³o starszym podrêcznikom dla pocz¹tkuj¹cych. W ksi¹¿ce zamieszczono wiele fotografii. zachêcaj¹cego do poznania obcej kultury.

danych. Dla osób pragn¹cych wypróbowaæ metody superlearningu do³¹czono . Nauczyciela z pewnoœcia odci¹¿¹ Zusatzübungen i Lehrerheft. powtórkowe i testy diagnostyczne.de zawiera bardzo przejrzyœcie zaprojektowany materia³. s³uchania. ³¹cznie z zaniedbywanymi w ostatnich latach dyktandami i tekstami do æwiczenia ró¿nych funkcji rozumienia (globalnego.. Koncepcja dramatis personae. ale ci¹gle jest uzupe³niana. jakiego u¿yli autorzy Stufen to Inernet. których ju¿ nie mamy w sprzeda¿y: nr 4. ¿e uczniowie bardzo chêtnie pracuj¹ z tym podrêcznikiem. mówienia. które wzdraga siê przed innowacjami. 4 2001. i pisania. St¹d student mo¿e dobraæ zadania zgodnie ze swoimi preferencjami i wykorzystaæ je do pracy indywidualnej. Warto wiedzieć Na naszych stronach internetowych s¹ zamieszczone w ca³oœci numery archiwalne czasopisma. Autorzy licz¹ jednak na wspó³pracê. czyli tu oparcie przewodnich tekstów na historii pewnego mieszkania studenckiego (WG) w Heidelbergu wraz z towarzysz¹cymi jej perypetiami znajomych i krewnych jego mieszkañców tworz¹ model symulacji jêzykowych jak i wi¹¿¹ – jak ka¿dy serial – ze studentem. Trudniej natomiast nak³oniæ do niego starsze pokolenie nauczycieli. s¹ to niestety symboliczne krótkie zadania. ale jak ju¿ wspomnia³am. z pomoc¹ której najskuteczniej siê uczy. gdy jest siê nauczycielem jak i ucz¹cym siê... kszta³ci cztery sprawnoœci i umiejêtnie przedstawia rzeczywistoœæ Niemiec. dostarczaj¹c jednoczeœnie impulsów do rozmowy. Podobnie mierzy siê z interpretacj¹ grafik. wzbogacaj¹ leksykê i . a tak¿e . selektywnego i szczegó³owego). Ksi¹¿ka nauczyciela zawiera obok wskazówek metodycznych æwiczenia wdra¿aj¹ce. oczywiœcie poprawiony i zdydaktyzowany.przemycaj¹’’ gramatykê w innych zadaniach.Phonetik Fitness Center’’. tak¿e poœród uczestników kursu. By³am te¿ konsultantem metodycznym ds. statystyk. poniewa¿ zachêcaj¹ one uczniów do mówienia. tego programu. gazetek. gdy¿ zawarty tam materia³ doskonale motywuje uczniów. 2. którego od razu nie musi rozumieæ.. 3) Wœród takiej oferty trudno nie znaleŸæ czegoœ dla siebie.uczenia siê i sam znaleŸæ metodê. w³asnych tekstów. Z moich obserwacji wynika. To szczególna nagroda dla twórczych uczniów.Eine Fremdsprache lernen’’. Austrii i Szwajcarii oraz problemy ich mieszkañców. Zapraszamy do lektury! 142 . podaj¹ce ró¿ne techniki æwiczenia leksyki. S³u¿¹ temu jednostki .Gespräche mit Lunija’’ – uczenie siê przy technikach relaksacyjnych i zabawach. zarówno merytorycznymi jak i formalnymi. i to zarówno. która pomaga zastanowiæ siê nad procesem uczenia siê i wspieraæ siê nawzajem. kto chce wykorzystaæ jêzyk niemiecki w pracy i na studiach. S³u¿¹ temu liczne projekty. Poniewa¿ strona zosta³a utworzona niedawno. czytania. realia krajów niemieckiego obszaru jêzykowego zawarte s¹ w ka¿dej jednostce. Stufen zachêcaj¹ zarówno tu jak i w podrêczniku do ró¿nych projektów. Wszystko to jest nieocenione dla ka¿dego. (maj 2001) Pracuj¹c jako lektor w Wy¿szej Szkole Bankowej opracowa³am program dla Studium Jêzyków Obcych przy WSB oparty na Stufen oraz przeprowadzi³am lekcje pokazowe. Strona www. Student jest szybko konfrontowany z tekstem. Dodatki krajoznawcze (Landeskunde) s¹ skromne. ale uczy siê na nim pewnych funkcji czytania. Najnowsze medium. czyli specjalny trening wymowy i intonacji. Aufderstraße: Themen neu lekcjami ze Stufen. zawieraj¹ce szereg leksykalno-gramatycznych æwiczeñ utrwalaj¹cych. 1.stufen. St¹d przydatny by³by program prezentacji tej metody3). 5 2000. zarówno nastolatki jak i doroœli. W 1 LO uzupe³niam podrêcznik V. W Internecie mo¿na znaleŸæ niejeden udany tekst studenta. Zaœ na poziomie zaawansowanym korzystam ze Stufen 2 i 3. zadania do wykonania w parach i grupie. zarówno do wydruku jak i do æwiczeñ interaktywnych. 3.

. . . 143 . . . . . . . jako osobowoœæ czy te¿ indywidualnoœæ. . ). nie ignoruje siê jednak tego pierwszego. . . . . . ... Dotyczy to równie¿ parametrów ekstralingwistycznych u¿ycia jêzyka w komunikowaniu siê jednostki. . : ( .Tadeusz S. 292. poczesne miejsce zajmuje N. . . ¿e lingwistyka komunikacyjna jest stosunkowo now¹ dziedzin¹ jêzykoznawstwa i wymaga pog³êbionej eksploracji naukowej. Formanowskaja. : . . . I.. . ¿e kulturê komunikacji mownej interpretuje ona w sposób niekonwencjonalny. . . . zarówno teoretycznej jak i stosowanej. 2000 (1999). uœwiadomiæ im wieloaspektowoœæ zagadnienia lingwistyki komunikacyjnej.: . który w istocie rzeczy w znacz¹cy sposób rzutuje na spe³nienie tych ról spo³ecznych. . Dotyczy to produktywnych rodzajów dzia³alnoœci komunikacyjnej w jêzyku obcym i co szczególne – nie tylko w aspekcie teoretycznym. . .. 3) . . . (1997). . . ). . . .. . Formanowskiej mo¿na wyraziæ w postaci nastêpuj¹cej formu³y: komunikacyjno-pragmatyczne podejœcie do jednostek komunikacji mownej w jêzyku obcym pozwala w sposób bardziej precyzyjny spojrzeæ na szereg aktualnych problemów lingwistyki. Warto tu dodaæ. . I. . 2) . . . . lingwistyki komunikacyjnej. w których producent . (1982). W podejœciu pragmatycznym priorytetowe miejsce zajmuje zagadnienie aktów mownych. (1989). psycholingwistyki. . . . (1998). J. - ( . Pacholczyk Poznań 1) Spoœród ca³ej plejady wybitnych specjalistów rosyjskich prze³omu XX i XXI wieku z zakresu jêzykoznawstwa. Liczne egzemplifikacje maj¹ce swoje odniesienie do glottodydaktyki stosowanej stanowi¹ równie¿ o du¿ej wartoœci praktycznej tych publikacji.. Pozwala to jednostce spe³niaæ okreœlone role spo³eczne w komunikacji werbalnej. Recenzowana ksi¹¿ka jest adresowana do szerokiego krêgu neofilologów. (1982). . dysponuje okreœlonym repertuarem jednostek leksykalno-komunikacyjnych. Autorka recenzowanej monografii jest znana doœæ szerokiemu krêgu polskich specjalistów przede wszystkim jako autorytet naukowy w zakresie etykiety mownej i kultury komunikacji. glottodydaktyki czy te¿ lingwokulturologii2). (1996). w racjonalny sposób.. (1994). . . Mo¿na wyraziæ przekonanie. . . socjalno-psychologicznym jak i psychologicznym. . 1) Myœl przewodni¹ publikacji N. zarówno o charakterze socjalnym. Cech¹ charakterystyczn¹ tego etapu jest wzrost zainteresowania pragmalingwistyk¹. . . . ¿e ka¿dy cz³owiek. (1999). Formanowskiej3) jest to. Niew¹tpliwi¹ zalet¹ niemal wszystkich wczeœniejszych publikacji N. które ma swoje okreœlone miejsce. . . .. (1989). (1996). (1987). . ¿e pomo¿e ona.. ¿e idea przewodnia recenzowanej monografii odpowiada wspó³czesnemu etapowi rozwoju lingwistyki. Trzeba wyraŸnie zaakcentowaæ. . . . w tym równie¿ w odniesieniu do glottodydaktyki. Nie bez znaczenia w tym kontekœcie jest uzus jêzykowy. 1982. Warto w tym miejscu podkreœliæ. . . Znajduje to swoje odzwierciedlenie w zmianie orientacji w interpretacji zjawisk jêzykowych z podejœcia tradycyjnego na pragmatyczne. . .

Na zakoñczenie prawie wszystkich rozdzia³ów podano przyk³ady do analizy samodzielnej. Recenzowana monografia sk³ada siê z osiemnastu rozdzia³ów. (marzec 2001) Warto wiedzieć Jakie są warunki publikowania prac w naszym czasopiśmie Ka¿dy przys³any do nas artyku³ jest czytany przez wszystkich cz³onków naszej redakcji. Mo¿na wówczas uzgodniæ wiele szczegó³ów telefonicznie. W celu przyspieszenia druku prac prosimy o: przesy³anie prac e-mailem. które wystêpuj¹ miêdzy uczestnikami tego dyskursu. z drugiej zaœ. lub wydruku z dyskietk¹ (Word) – nie przyjmujemy rêkopisów. by wszyscy mieli mo¿liwoœæ zrozumienia ka¿dego artyku³u. Odbiorcê komunikatu mownego nale¿y zaœ interpretowaæ jako równoprawny podmiot w komunikacji mownej. ale czasem dana praca pasuje do danego numeru.komunikatu mownego. akcentowanie niepowodzeñ. Po ka¿dym rozdziale autorka podaje materia³y Ÿród³owe (literaturê przedmiotu) oraz pytania kontrolne. jak d³ugo artyku³y czekaj¹ na druk.. sytuacji komunikacyjnej. której nam brakuje do wype³nienia stron czasopisma. albo ma objêtoœæ. Staramy siê informowaæ Autorów o naszej decyzji w przeci¹gu dwóch miesiêcy. szczególnie zaœ jej charakteru interdyscyplinarnego i integruj¹cego. Rozpatrywanie dialogu z pozycji aktu komunikacyjnego. wiêc jest opublikowana szybciej. ¿e recenzowana publikacja jest adresowana do szerokiego krêgu neofilologów. Ö pisanie artyku³ów w jêzyku polskim – a przyk³adów w jêzykach obcych. które mog¹ wyst¹piæ w tym akcie oraz uwzglêdnienie wspó³zale¿noœci miêdzy werbalnymi i niewerbalnymi jego œrodkami. Odbiorcami czasopisma s¹ nauczyciele wszystkich jêzyków. winien. Z jednej strony mo¿na odnieœæ wra¿enie. Uniwersalny charakter wielu problemów zarysowanych wy¿ej. Mo¿e ona stanowiæ inspiracjê do dalszych dociekañ naukowych. Ö podawanie dok³adnych Ÿróde³ cytowanych tekstów i ilustracji. £atwo jest wiêc siê zorientowaæ. szczegó³owo recenzowany i przyjmowany lub nie do druku. jest to niew¹tpliwie zalet¹ tych pytañ. Ö podawanie swoich adresów prywatnych i koniecznie numerów telefonów. W³aœnie te pytania mog¹ wywo³ywaæ pewne kontrowersje. Artyku³ mo¿e byæ do³¹czony do numeru w ostatniej chwili i nie ma ju¿ czasu na przes³anie go Autorowi do korekty. istocie wypowiedzi mownej i jej werbalnemu wyra¿eniu. Bardzo przekonuj¹ce s¹ te myœli autorki. ¿e w dyskursie dialogowym autorka uwzglêdnia socjalne i psychologiczne uwarunkowania. Akcentowa³em ju¿ wczeœniej. germanistów czy te¿ romanistów – zarówno teoretyków jak i praktyków. ¿e jest to konwencja skryptu. ale równie¿ anglistów. w przekonaniu autora niniejszej recenzji.w kolejce’’. mobilizuje zarówno werbalne jak i niewerbalne œrodki jêzykowe w celu osi¹gniêcia efektywnego wp³ywu na recypienta. Za szczególnie cenne mo¿na uznaæ te z nich. w którym je dostaliœmy. które stanowi¹ interesuj¹c¹ egzemplifikacjê teoretycznych wywodów zawartych w rozdziale. Je¿eli przyjmiemy ten drugi wariant. Trzeba wyraŸnie podkreœliæ. stanowi o niew¹tpliwej zalecie tej czêœci publikacji. pomagaj¹ one czytelnikowi zwróciæ uwagê na najistotniejsze problemy przedstawione w rozdziale. zainteresowaæ nie tylko polskich rusycystów. jak równie¿ byæ przydatn¹ przy modernizacji procesu glottodydaktycznego. Zwykle czekaj¹ . Mamy bardzo du¿o prac czekaj¹cych na druk. Pod ka¿d¹ wydrukowan¹ zamieszczamy miesi¹c i rok. w sporadycznych przypadkach przyjmujemy maszynopisy. Ö 144 . które s¹ poœwiêcone dyskursowi dialogowemu. realizuj¹c swoj¹ intencjê. chcemy wiêc. które dotycz¹ wieloaspektowoœci komunikacji mownej (o czym by³a ju¿ mowa wczeœniej).

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->