P. 1
zbrodnia i kara

zbrodnia i kara

|Views: 155|Likes:
Wydawca: Edyta Żurek

More info:

Published by: Edyta Żurek on Jan 22, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/22/2011

pdf

text

original

Temat: Zbrodnia i kara. Zbrodnia i kara to jedne z najczęściej pojawiających się motywów.

Występują one zarówno w literaturze antycznej, renesansowej poprzez romantyczną aż do współczesnej. Jest to bardzo ważny, ale zarazem ogromnie trudny temat. Budzi on bowiem wiele kontrowersji, ponieważ można go różnie interpretować. Ocena zależy od różnych czynników: norm moralnych obowiązujących w danej epoce, poglądów ludzi przedstawiających dane zagadnienie, motywów kierujących sprawcą i sposobem w jaki popełniona zbrodnia wpłynęła na jego osobowość i późniejsze zachowanie. Czasami widząc skruchę zbrodniarza-mordercy, którym nie zawsze jednak musi być osoba bezpośrednio dokonująca przestępstwa pozbawienia życia innego człowieka, budzi się w nas niejaka litość, współczucie dla tej osoby. Pisarze i poeci opisujący różne warianty przestępstw oraz kar będących ich skutkiem zazwyczaj ukazują występki wynikające z premedytacji i popełnione w afekcie. Celem literatury jest zatem nie tylko opisanie tematu, ale również jego skomentowanie i jednoznaczne ocenienie. Ludowa mądrość mówi jednoznacznie: nie ma zbrodni bez kary. Każde zło pociąga za sobą konsekwencje, odbija się też niekorzystnie na ludzkiej psychice. Osoba, która w jakikolwiek sposób miała do czynienia ze zbrodnią jako bezpośredni obserwator czy tym bardziej jako wykonawca, spotyka się z niezwykle silnymi, skrajnymi emocjami, przeżyciami wewnętrznymi; nie każdy potrafi nad nimi zapanować i przejść do porządku dziennego. Zastanówmy się najpierw czym tak naprawdę jest zbrodnia? Według słownikowych definicji jest to poważne przestępstwo naruszające wszelkie normy wyznaczone przez etykę oraz zasady życia społecznego. Mamy z nią do czynienia, gdy ktoś kogoś zabije lub ciężko pobije. W kategoriach religijnych zbrodnia wiąże się zawsze z popełnieniem grzechu śmiertelnego, zaś w ujęciu świeckim - jest poważnym wykroczeniem przeciw prawu, które reguluje zasady postępowania wobec zbrodniarzy. Zawsze dochodzi do rozprawy sądowej, do której każdy ma prawo niezależnie od stopnia i wagi swojej winy. Pierwszym utworem, nad którym chciałbym się dłużej zatrzymać jest „Giaur” Georga Byrona. Tytułowy bohater tej romantycznej tragedii jest dosyć złożoną i trudną do włożenia w jednolite ramy osobowościowe postacią. Pojawia się jak duch, nic konkretnego o nim nie wiemy, możemy snuć jedynie domysły na temat jego europejskiego pochodzenia. Łączy on zarówno cechy człowieka uczuć, bez pamięci zakochanego w brance Hassana- Leili, wędrowca bliskiego naturze ale także dumnego egoisty i zbrodniarza. Bohater ten ma skazę na sumieniu ponieważ dokonał w swym życiu czegoś naprawdę okrutnego. Sprzeciwił się moralności, etyce, zasadom, panującym w danej epoce. Jako Europejczyk przybył do świata muzułmańskiego kierującego się zupełnie innymi zasadami, których on wbrew wszystkiemu nie toleruje i nie podporządkowuje się. Kobieta w tym świecie jest niczym, nie ma żadnych praw jedynie obowiązki i zakazy. Giaur zakochał się w jednej z nałożnic muzułmanina Hassana- Leili. Chciał ją uwolnić z rak męża, z haremu , w którym się znajdowała. Zdradzony mąż dowiedział się jednak o ich zamysłach. Rozkazał zabić niewierną. Giaur nie mógł puścić tego płazem, kierując się rządzą zemsty tropił Hassana dopóki nie spełnił obietnicy i nie pomścił śmierci ukochanej. Ale czy to go uszczęśliwiło, czy dało mu poczucie spokoju, złagodziło ból po stracie umiłowanej kobiety??. Zamiast jednej ,teraz miał krew dwóch osób na sumieniu. Tak , właśnie dwóch. Bo czyż nie jest racją, że tak naprawdę za śmierć Leili

który w samotności zaczyna nienawidzić wszystkich ludzi ponieważ cierpienie z każdą chwilą staje się coraz cięższe. Giaur nie bacząc na bezpieczeństwo kobiety. dużo czasu spędza w samotności. że było to jedyne i najsłuszniejsze wyjście a zarazem jego obowiązek. . że mszcząc kochankę zabił rywala. próbą rozgrzeszenia siebie za własne winy.Giaur musi cierpieć ponieważ sam również dokonał okrutnej zbrodni. Wydawało mu się że może sobie przywłaszczyć czyjąś żonę w ten sam sposób jak to dzieje się w krajach tzw. Nie dokonał tego osobiście ale to właśnie on był główną przyczyną zguby Leili. który zabijając żonę postąpił przecież wedle panujących od tysięcy lat w swoim kraju. Nie żałuje popełnionego czynu i mówi: “gdybym mógł odżyć. które doprowadza go do skłócenia ze światem oraz do samotnej walki. Nie możemy oceniać muzułmanina według zasad. Jedynie żałuje. Nie czuje się jako zbrodniarz. którą podobno kochał doprowadził do jej śmierci. Giaurowi przestało zależeć na życiu. Był egoistą. Wkroczył w strefę kultury o której nie miał pojęcia. zmniejszy pustkę po stracie ukochanej?? Ubolewał jedynie nad tym iż muzułmanin nie miał wyrzutów sumienia i nie cierpiał tak. Pałał żądzą zemsty. ucinając głowę Hassanowi. swej tajemniczości i odważa się podczas spowiedzi na wyznanie swoich grzechów. Była to tylko próba zduszenia w sobie wyrzutów sumienia i rozpaczy. ani nie bierze udziału w nabożeństwach. Zaryzykuje twierdzenie. aby mogli doznać spoczynku. Staje się on “tajemniczym mnichem” ponieważ ani się nie spowiada. było to. Nasuwa się racjonalna myśl. Wyznaje. którego nie obchodziły uczucia innych ludzi. a zarazem mordercę ukochanej kobiety. . które były mu obce.lecz nie ja zabiłem” Przez swój czyn zasługuje on jedynie na potępienie. Jest on człowiekiem cierpiącym. ale głównym była niestety najbardziej potępiana czyli zemsta. jakie głoszono o jego losie. Ale było to podyktowane jedynie rządzą krwi i mordu. zabijając Hassana – poganina. Sam ustalił sobie prawa. Życie straciło dla niego jakikolwiek sens i cel. myślący jedynie o swoich potrzebach. kręgu kulturowym zasad. Sam w końcu przecież przyznał : Ja byłem przyczyną śmierci. A co z Giaurem?? Patrząc obiektywnie na postać tego bohatera jawi się on jako lekkomyślny ignorant-egoista. że zakochał się w kobiecie zamężnej. po zemście. bo nakazywała mu to kultura i religia. Giaur mszcząc się na Hassanie nie miał żadnych wątpliwości. żyłbym tak jak żyłem”. Największym nieszczęściem. jak powinien cierpieć każdy zbrodniarz. że Hassan nie jest morderca. cywilizowanych czyli rozwód i po sprawie. Co tu po rozpaczy. Giaur sądził że w ten sposób uleczy ból. które doprowadziło go do tego stanu. Uważał. Zabijając Hassana przeciwstawił się zarówno prawu religijnemu jak i moralnemu. Lecz u muzułmanów zdrada kobiety jest największą hańbą dla mężczyzny. pogrążony w rozmyślaniach i od czasu do czasu wspomina o tonącej pięknej kobiecie. Miał wiele powodów do zabójstwa. że to on był przyczyną śmierci ukochanej Leili. Zginęła ona z ręki swojego pana za niewierność i zarazem miłość do chrześcijanina. Nie lękał się krwawych przepowiedni. Nie może sobie zatem pozwolić na takie traktowanie. co łączy się z utratą autorytetu i szacunku. chciał się jedynie na drugim świecie spotkać ze swoją ukochaną. Miał moralne prawo wymierzyć sprawiedliwość swojej żonie. Ale czy dokonująca zbrodni na Hassanie.odpowiada właśnie on sam a nie Hassan. Po sześciu latach bohater ukazuje się nam w klasztorze jako mnich. którego uważa za wroga wiary chrześcijańskiej ale przede wszystkim wroga osobistego. stara się te prawa zmienić przez aktywne działanie. Nie wstrzymuje swojego bólu. Giaur zabił Hassana. podważa jego pozycję w świecie.

Bohater nie może spać. które jednak w ogóle nie znikały. Banko. niewinnych ludzi. lunatykowała . Wprawdzie tuż przed dokonaniem mordu w Makbecie odezwało się sumienie. ze wróżba trzech wiedźm nie musi się spełnić i że przeznaczeniu czasami trzeba pomóc. która doprowadza do tragedii. istnienie jakichś większych. . a zdemaskowałby się. zabijają go podczas snu. Kierowany strachem i zazdrością. który dopuści się nieprawości. z pobudek czysto ambicjonalnych i egoistycznych. który nie czułby winy po odebraniu komuś życia. Cały czas udawali sprawiedliwych. aby udawał wierność wobec swego pana. wyższych sił wprowadza w rzeczywistość ludzką konieczność kary za zło. nieustannie myła ręce. Jest to opowieść o żądzy władzy. które są karą za jej popełnienie. Decydując się na zabicie króla. wciąż dręczy go sumienie.Jednym z najważniejszych utworów. miewała wizje. Wiedziała przecież. Okrutni małżonkowie przebiegle i drobiazgowo planowali swoje zbrodnie. pokorę i uwielbienie. Ofiarą pazerności na władzę jaka opanowała Makbeta i Lady Mkabet. wybierając to drugie niestety. Goszcząc u siebie króla Dunkana. Jednak wyrzuty sumienia nie pozwoliły jej normalnie żyć. jak i demoniczna. Makbet. traci kontrolę nad swoim zachowaniem i wypowiadanymi słowami. Doznaje majaków. sprytnie mylili tropy. Przedstawione są w niej losy kobiety. jest dramat Williama Szekspira "Makbet". Poczucie winy i następstwa zbrodni. całą winę zrzucając na służących. wskazując na innych. iż będzie ojcem królów. iż przyjaciel stanie mu na drodze do władzy. że wyzwoleniem dla niego mogła by być tylko śmierć. panować nad swoimi przywidzeniami. Innym utworem doby romantyzmu który porusza motyw zbrodni jest ballada naszego wieszcza Adama Mickiewicza pt. Czarownice spotkane na wrzosowisku przepowiadają Makbetowi. Panowanie nieuchronnego losu nad światem człowieka. tak by nie można było ich powiązać ze śmiercią kolejnych osób. stała się również rodzina Makdufa. Starali się cały czas zachowywać pozory swej niewinności. Nie ma zbrodni bez kary. Nie ma człowieka. Jedna zbrodnia pociąga za sobą kolejne . popycha do kolejnych zbrodni. niewiele brakuje. Żyje w ciągłym napięciu. Bohaterka morduje męża aby ten nie dowiedział się o jej zdradach podczas jego nieobecności. być całkowicie poza podejrzeniem. Popadła w dziwny stan. nakazał skrytobójcom zgładzenie Banka. Potajemnie go grzebie zasadzając na grobie lilje. że zdobędzie władzę i tron. nie dźwignęła ciężaru przewinień. W końcu zatraca wiarę w sens życia i wyznaje. bezwzględna kobieta są wkrótce naznaczeni ciężarem. Makbet i jego żona dokonali wyboru między dobrem a złem. Jednak na tym jak można było się domyśleć się nie kończy. był jego przyjaciel. są w sztuce Szekspira przeanalizowane szczegółowo. gdy dostrzega ducha Banka. „Lilije”. Oboje giną. Nie działali otwarcie. Po zabójstwie natychmiast oddalili od swych osób wszelkie podejrzenia. Kara nadchodzi jednak bardzo szybko. To właśnie Lady Makbet zaplanowała w każdym szczególe przebieg zbrodni. jej myśli od momentu zabicia kochającego męża aż do czasu jego powstania z grobu. rycerza. wokół których dokonują się przypadkowe zbrodnie. Makbet opowiada o tej wróżbie żonie. na których dostrzegała ślady. Jeszcze zanim Makbet pozbawił życia króla. o silnym charakterze . którego nie potrafią udźwignąć. Wyrzuty sumienia dopadają także lady Makbet. jednak perswazja demonicznej żony utwierdziła go w postanowieniu dokonania tego okrutnego czynu. z którymi nie maja nic wspólnego. Tragedia Szekspira ukazuje psychikę jednostki. Są to nieustanne wyrzuty sumienia u Makbeta. o dziwo. Zarówno dzielny rycerz. po sięgnięciu moralnego dna. co również potwierdza nieuchronność kary i ogrom cierpienia. zaburzeń świadomości. która nieokiełznana żądzą władzy. które prezentują temat zbrodni i kary za nią. spowodowanego przez zbrodnie. któremu wiedźmy przepowiedziały. która jeszcze bardziej podsyca jego rozbudzoną już ambicje. Nastepną ofiarą Makbeta. zona przykazała mu. Mimo że była kobietą opanowaną. Na uczcie. wiedząc o tej wróżbie. rozmawiać z innymi. zaczął się obawiać.

Udała się więc do pustelnika aby otrzymać rozgrzeszenie i pokutę. oszczędzenia jej nędznego żywota. Jest łamaniem prawa nie tylko ustawowego ale przede wszystkim prawa każdej jednostki do poszanowania jej godności i do życia. W otchłań pociąga za sobą również braci zamordowanego. Strach ciągle w niej narasta. Nie kierowała się jednak prawdziwym żalem po tym . Jednak gdy wdowa podjęła już decyzję mężczyźni zaczęli się między sobą szamotać. co zrobiła ciągle do niej wraca. w historii literatury natrafimy na różnych ludzi. kobieta się na to nie godzi ze względu na wciąż nękające ją wyrzuty sumienia. Niektórzy są bezwzględni. Dlatego dręczące ją poczucie win nie mogło ustąpić miejsca odpuszczeniu win. Nie czuje ani prawdziwego żalu ani skruchy.zbrodnia nigdy nie pozostaje bez echa. nie może stłumić wyrzutów sumienia. nie może prowadzić normalnego życia. Mięli oni upleść wianki aby kobieta mogła dokonać wyboru. obawia się wydania tajemnicy. Morderstwo jest dla kobiety psychicznym szokiem. Zbrodnia jest zawsze zbrodnią i żadne nadrzędne cele jej nie usprawiedliwiają. nie wolno pozbawiać życia bliźniego. Do tego bowiem niezbędna jest skrucha i żal za popełnione winy. wyciągnęli broń. Kobieta nie zastosowała się do nich. Nie dość że zdradzała męża to jeszcze zdolna go była zabić jedynie dlatego aby nie dowiedział się o jej postępkach. Mąż tylko wydać może. Trzeba także zwrócić uwagę na pewien istotny fakt. Jednakże co może wydać się paradoksalne powodowana tymi samymi emocjami nie zgadza się na wskrzeszenie męża . Odbija piętno na osobie .lilje -z grobu swego brata. Jej życie już nigdy nie jest takie samo. znakomity wizerunek kobiety dręczonej. W tym momencie pojawia się w drzwiach kaplicy widmo zamordowanego męża. "Lilie" mówią o jednoznacznych. Żaden człowiek nie ma prawa decydować o życiu. nie może wrócić do normalności ze względu na zwykle nękające ją wyrzuty sumienia. zaś brak wykształcenia spowodował jego pogardliwy stosunek do inteligencji. To. Nie wiedzieli bowiem że zrywali kwiaty. bezczeszcząc tym samym jego pamięć. Ale trwoga przed koleją jej własnych losów nie może być powodem uniewinnienia zbrodniarki . A mąż twój stracił życie”. kłócić. losie i śmierci innego człowieka. Będąc napiętnowana dokonaną zbrodnią. że takie stare księgi mają jakąkolwiek wartość. którzy dopuścili się różnych czynów i różnie na nie reagowali. Chce jedynie aby widmo jej męża przestało ją nawiedzać. nie umie ukryć swego zdenerwowania. cyniczni i jedyne. Byłoby to niezgodne z etyka i moralnością. Historia opowiedziana przez Mickiewicza pokazuje iż istnieją surowe prawa moralne których bezwzględnie należy przestrzegać. którą później tępił. którego z nich woli. Kościół wraz w niewierną żona i braćmi zapada się pod ziemię a na jego gruzach wyrastają lilie. Jak widać. Poza tym o jej rękę zaczęli ubiegać się bracia zamordowanego. a także brak ogłady kulturalnej o czym świadczy wyrzucenie XVII wiecznych rękopisów należących do jego żony i zdziwienie. Iż co ty zrobisz skrycie. która dokonuje tego strasznego czynu. a więc nie do zaakceptowania. Jedyne czego się tak naprawdę boi to kara jaka ją czeka po śmierci. nie może zapomnieć. Eremita uspokoił ją jednak mówiąc: Bo takie sądy boże. oczywistych dla prostego wiejskiego ludu zasadach i normach obyczajowo-moralnych: nie wolno cudzołożyć.co zrobiła a jedynie trwoga przed kara wieczna. czego . Mimo iż mężczyzna mógł wskrzesić jej męża. jest przerażona swoim czynem. Mickiewicz w tej balladzie stworzył jednocześnie świetne studium psychologiczne. co niewątpliwie zakończyłoby jej wszelkie moralne cierpienia. ułaskawienia.

którzy nie żałują swego postępku. . otrzymują szansę na rozpoczęcie nowego życia. Są też ludzie.się obawiają. zaś ci. Różne są też konsekwencje ich czynów. Na ogół też ludzie. ważne jest jednak to. to kara. a także zrozumienie. słabości. gdy postanawiają odkupić swe czyny. którzy zła dokonali pod wpływem zaślepienia. po odbyciu kary i zmazaniu swych win. budzą oni na ogół współczucie. ze w większości przypadków zbrodnia zawsze zostaje ukarana. tracą życie. których sumienie wciąż żyje i działa.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->