P. 1
Tomasz Wojcik - ABC Fotografii Cyfrowej

Tomasz Wojcik - ABC Fotografii Cyfrowej

|Views: 424|Likes:
Wydawca: pawelw_2

More info:

Published by: pawelw_2 on Jan 25, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/24/2013

pdf

text

original

SPIS Terso

DZIAl I TECHNIKA

FOTOCR.ilFIA CYFR.OWA I ilNilLOCOWA ,.,', ,.... 1 ()

TECHNOLOGIA ZAPISU OBRAZU CymOWECO BUDOWA APilRATOVV FOTOCRAFICZNYCH .. ..

.13

. . '15

Budowa analogowego aparatu fotograficznego .........•....... 15

Budowa cyfrowego aparatu fotograficznego , , , . . 16

TYpy AI'ARr,\T6W ,.,. . " 18

Typy aparat6w cyfrowych .. , , . , .......•........ , , , . , , 1 D

Typy aparat6w analogowych. , . , . . .. 20

OBIEKTY\lW .. .., . . . . . . . . . . . , . 22

Kqt widzenia obiektywow , . . . . . ...•.... , . 22

Zoom cyfrowy. . . . . . , . . •.. . , .. ,.. 26

Przyslona , . . . . . . . . . . . . . . . . . . . L7

Ostrosc . . . . .. , . . • . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29

Funkcje obiektywow , . . . . . . . .. . , .. " 10

Jak dbac 0 sprzet i obiektywy .. . , .•. , . 30

SZYBKOSC DZIAt.ANIA APARATGW CYFROWYCH . . 3'1

Co IjQTRAFI M6j APARAT . . , , . n

Furrktje aparatow ,',.. . , ".,...... . .12

Tryby tematyczne , , , . 33

Trybyekspozycji , , , , , 35

Funkcje lamp blyskowych , , . . . .. 37

Inne funkcje aparatow " .. .. .. . .. .. .. . 37

FILMY. . . . . . . . . . , , ...........• ' , . , , . ' , , 40

Rodzaje filrnow . , . . .. , .. " ,., , , , 40

Czulost' . . . . . . . .. . .. , 43

Kad OX ...•..•.•..•........ , , ....•.................. 45

Barwa , , . , , .. , ' . , .•. , , , . . . . . 46

Format , .. , , , , . .. '.'.. . .. , , 47

KARTY PAMII;C1 . . .....•.. , ..• ,., 49

Jak chronic karte parnlecl? . , . . • . .• . . . . . . 49

FORMATY I'll xow , , . , , . ' , . ' ' , , , .. 50

BAU\NS I3IELI ....

. . , , ..... 52

DZIAt II ZACZVNAMY FOTOGRAFOWAC

JAK TRZYMAC APARAT ..............•..........•...•. JAK NASTAWIC OSTROSC ...........•............•...

RUCH A CZAS NA5WIETLANIA. Gl.~BIA OSTROSCI ...

. .. ')9

SWIATtO

< 65

........................ 65 . ................•..... 67 ........................ 69

Charakter

Klerunek padania swiatla .. Ilose . . . .. .. .'

Barwa . . . . . . . . . . . .. . • . . . . . . . . . . . . . . . .. . .. 69

Modelowanie swiatla, . . . . • . . . . . . . • . . . . . . . . . . . . . .. 72

POMIAR SWIATI:.A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73

Bracketing. . 79

KOMPOZYj;\ . . . . . . • . . . . . • . . .. . ,.. . .. 80

Zasada trojpodzialu. . . . . . . . . • . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78

Trojwymiarowosc , .•...............•..... , 81

Uklad aparatu , , , , .. .. 83

Linie prowadzqce .......•.................. 83

Punkty widzenia . . . . . . .. . , 8.5

Perspektywa . . 86

Linia horyzontu .........•............. , , .. , 87

Kierunek ruchu , , . , (J(l

Skala. . . .. . . . . . . . . . . . . 88

Tto i szczeqoly , . . . . . . . . 89

FOTOGRAFOWANIE LUDZI. . . YO

Kqt patrzen ia. . . . . . . . . . . . . . . . . . 90

Obiektywy. . . . . . . . . . • . . . . . . . 91

Ustawienie aparatu , ....•....................•... 93

Oswietlenie ..•............................. 94

"Zywe oczy" (bliki) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95

Ostrosc . . .. . .. , 95

Pozowanie.. .. . .. . . . . . . . . . . . .. . 96

Dzieci . . . . . . . . . . . • . . . . . . . . . . . . • . . . . . 97

Grupy . . . ........•.... , . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . 98

TID i szczeg6ly. . . . . . 99

FOTOGRAFIA PEJZi\ZOWA . . . . . . . . . . . . . . . . . • . . . 100

Pora roku. . . . . . . . . . . . . . • . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 UO

Swiatto 10'1

Niebo .

................. 103

........... 104

Ustawienie aparatu .

Woda i mgly .

Pejzaze miejskie i architektura ...•............

MARTWA NMURA .

Kompozycja .

Oswletlente .

Technika .

. , ,. '105

105

.. 109

....... , 109

. .. 110 . .. 111

FOTOCRAFli\ SPORTOVVA I REPORTI\lOWA ..

. . 1"13 '1 "13

Ruch i dynamika .

Przewidywanie

Obiektywy .. , .

........ 114 ...... 115

FOTOGRAFOWANIE ZWIERZI\T 11 (,

Srodowlsko naturalne 1'16

. . 56

Oqrod zoologiczny .

Obiektywy .

Ostrosc i rueh , , •. , ..•.. , ....•....... 119

.................... 117

....... 118

MAKROFOTOGRAFIA 121

OSPRZ~T DOD;\TKOWY 125

FILTRY FOTOGRAFICZNE.

Rodzaje filtr6w

Jak dbac o filtry , , .............•......

. 129

. 130

... 132

LAMPY BLYSKOWE ..

.... 133

. .58

.62

DZIAt III CYFROWA CIEMNIA

CYFROWE STANOW1SKO PRACY , '138

PRZENOSZEN1E ZDW= DO KOMPUTERA '141

SKANOWANIE . . ......................•................ 142 PROGRAM)' DO OBR08KI ZDjF,C .......•.•.................. 144 DRUKOWANIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . .•.............. 146 \VYSYl.ANIE ZDjF,C PRZEZ INTERNET. . . . . . . . .. . •............ 148

Ustalanie wielkosci pliku (jpeg) , , 148

Jak zrnlenk format zdiecia. .. , .....•...................... 15"1

PREZENTACjA ZDJ ~C . . . . . . . .. .......•....... . 152

Prezentacja i archlwizacja zdj~c. . . 152

Arehiwizacja zdj~c. . . . . . . . . 154

DZIAt IV CYFROWA OBROBKA ZDJ~C

KADROWt\Nlf ZDIr,c' . ..

, , •..... 1 ';3

PI~O~ roWAi'\I[ 013RAZOW ..................•. , )(,1

KOI{EI>.CIA EI\.SPOLYCjl. . 1 h·1

WV(J;:'II\.tANII OfJlZI\ZU.... . ll"ti,

REm IKC[A I WPROW/lDZAr-,III' DO,vIIN,\N 1 IHI{WNYCH '1 bU

KORFk.CJA NI\SVGNIA BARW. . . . . . . , , PO

Z,\t\IIANA Pl):'ZCzrC;OLNYCH KOLORUW ., 1 ~ 2

ZMIIJ\NI\ ZlJll:ll:\ [jARWNfGO\V C7ARNO-BI,\lE 17,

Do AWANIL S/UMU 17-

USUWANlf RYS I KLlRZU ZF ZDlF.CI\ ..

FILTRY I FFFKTY SI'!:CJ\L'!l .

17U

Dodawanie tekstury. . . . . . . . . . . . . . . . . .. ., .•.. ,." ..

Efekt rysowania kreda i w~glem .

Flara obiektywu .

Pastele . . .

.. 182

. , .. , 183

. 183

'184

Akwarele .

. , .•... 184

Rozmycie promientste . . . . . . . .. . ,......... l84

Zarzace si~ krawsdzie ......................•............. '185 Wiatr. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. , ..... 185

Malowanie komputerem - szpachla malarska 185

StOWN!K , .

. "li37

10

FOTOGRAFIA CYFROWA I ANALOGOWA

W fotografii zachodza obecnie duze zrniany, Dzieki rozwojowi teehnik cyfrowych powrocila moda na robienie zdj~c. Fotografowanie jest teraz znacznie prostsze, otworzyly siEi nowe rnozliwosci prezentacji, archiwizacji i obrobki zdjE;C. Komputer stat siE; urzadzenlern na tyle powszechnym, ze dostep do niego ma juz wiekszosc ludzi. Przesylanie, kopiowanle, a takze korygowanie pewnych nledociqgniE;c naszych prac moiemy wykonac niemal od reki, praktycznie nie wyehodzqc z domu.

Pod wzqledern technologlcznym fotografia znalazla siE; na rozdrozu, lapis cyfrowy wyznaczyl nowy kierunek rozwoju tej dziedziny sztuki. Fotografia klasyezna nie zniknie jednak z dnia na dzieri - najprawdopodobniej istniec bedzie rownoleqle, chocjej popularnosc na pewno zmaleje.

CZYI1l wiec roznia, siE; od siebie wymlenione wyzej metody rejestracji obrazu? Czy rewolueja technologiczna, ktora siE; dokonala w ostatnich latach, jest az tak wielka? Odpowiedi na te pytania nie jest jednoznaczna. Zarowno w technologii cyfrowej, jak i analogowej sama idea zapisu obrazujest taka sama - chodzi 0 to, by utrwallcwidzlany przez nas swlat, Podstawowa roznka polega na tym, ze obraz w aparatach cyfrowych zapisywany jestza pomoca swlatloczule] matrycy, a w fotografii analogowej za pomoca uczulonej na swiatlo blony. Oznacza to, ze .budulec" obrazu jest inny. W fotografii cyfrowej skladajq sie na niego rownomiernie rozlozone piksele, a w fotografiianalogowej ulozone w spos6b przypadkowy halogenki srebra, nazywane ziarnem. Oczywiscie, roznica w zapisie

pociqga za soba wiele zmian na dalszych etapach pracy nad zdjeciern, natorniast sarna zasada wykonywania fotografii jest identyczna.

Po wykonaniu zdjE;c na blonie swiatloczulejfilm znajdujacy sie w aparacie musimy poddac obr6bce chemicznej w laboratorium. Otrzymujemy wtedy slajd lub negatyw, z kt6rego nastepnie wykonujemy odbitki. Dopiero wtedy rnozemy zobaczyc nasze zdjecie. W aparataeh cyfrowych obraz zapisywany jest na kareie parniecl. Wi~kszosc aparatow tego typu wyposazona jest w ekran LCD, na ktoryrn od razu mozsmy obejrzec nasze prace, ocenic je pod katern merytoryczriym i teehnicznym, zapisac lub skasowac, Jezeli nie jestesmy zadowoleni z rezultatow, od razu rnozerny powtorzyc zdjecie.

Na jednej rolce filmu miesci sie zaledwie 36 klatek, karta pamieci aparatu cyfrowego jest w stanie pom iescic ich kilkadziesiqt, a nawet kil kaset. Poza tym naswletlonej na blonie fotografii nie mozerny usunqc, karta parnieci urnozliwia natomiast kasowariie zdjec, z jakieh nie jestesmy zadowoleni. Po zapelrueniu karty zdjeciarni wystarczy przenlescjei zawartosc do komputera lub na inny nosnfk pamled (np. CDROM), by ponownie moe z niej skorzystac, Naswietlena i wywolana Nona fotoqraficzna nie nadaje siE; do ponownego wykonania na niej zdj~c.

Atutem fotografii cyfrowej Sq szerokie mozliwosci obr6bki, prezentacji i archiwizacji zdjec, Obrazy z karty parnieci mozemy przeniesc do komputera i za pornoca roznorodnych program6w pbddac je dowolnym przer6bkom. Niekt6re p(ogramy komputerowe do opracowywania zdjec s~ juz tak zaawansowane, ze z obrazem pozwalajq zrobic niemal wszystko. Zalezne jest to tylko od nasze] wyobrazni i znajornosci danego programu. Przetworzone cyfrowo fotografie rnozerny archiwizowac na twardym dysku lub ply tach CD-ROM. Nastepnie, za pornoca drukarki, mozerny przeniesc pliki cytrowe na papier. BEida, one przypominaly klasyczne odblt-

Podstawowa roznrce rniedzv fptogranq cyfrow,! a analogoWi) polega na ,posabje zapisu obraxu Zdj~cia 'N aparatach cyfro'.fvych u[rwalone Sq za pornoca sWlatloczulEj rnatryry, a W analoqowych na uczulonej na iwiatlo blonie

II, IINIK,.\

WIELU ZAWODOWYCH FOTOGRAFIK6w b\CZY ~

I [lIUGIV\FI~ !~NALOGOWI\_ I CYFROWI\_. ZE WZGL~DU

NA JAKOSC I MOZUWOsc WYKONYVIIANIA DuiYcl-l P()WIr,KSZEN REALlZUJI\ ONI ZDJ~CIA NA MATERIAt.ACI-I ·,WI/\TLOCZUtYCH. NAST~PNIE PRZEKSZTAtCAJA, SWOJE I'I(ACE W I'LiKI CYFROWE, OY M6c rODDAC ZDJ~CIE OBR6BCE KOMPUTEROWEJ.

11

)\1 z laboratorium. Ogromne perspektywy w sztu{r rotografowania otwieraja siE; rowniez dzi~ki Internetowi - naszymi pracami mozerny podzielic 'III,' z dowolna lloscia ludzi na calym swiecie, W foI.nqrafii analogowej nie posiadamy az tak wielkich I1loiJiwosei. Po wywolaniu filmu rnozsmy wykonac IIIltiaj'lce sie do prezentacji odbitki, a w przypadku ~llljd6w zroblc projekrje za pomocq rzutnika.

W ciemni fotograficznego laboratorium mamy IliOiliw05C dokonania pewnych zmian naszego ldj~cia, ale nie beda one tak duze, jak w przypad- 1(1] opraeowania fotografii za pornoca zaawansowanych program6w komputerowych.

o przewadze fotografii cyfrowej nad analoIJOWq decyduje takzs wieksza rnozliwosc operowania kolorem i ezulosciq. Jeszcze do niedawna ( tograf musial przewidziec, w jakich warunkach

bedzie wykonywal zdjecia i dobrac do nich odpowiedni rodzaj filmu. W fotografii cyfrowe] warunki zewnetrzne nie odqrywaja juz tak istotnej roli, ponlewaz czulosc i balans bieli mozerny zrnienic w dowolnym rnornsnde pracy.

Wydaje si~, ze fotogralia cyfrowa znacznie przewyzsza fotoqrafie analogowq. Moina by wiec zadac pytanie, po co jeszcze fotografowac na materialach swiatloczulych? Otoz, pod wzqledern [akosci blony fotograficzne caly ezas dajq lepsze rezultaty ntz swlatloczule matryce aparat6w cyfrowych. Obrazy powstale w fotografii analoqowej sa, bardziej nasycone kolorystycznie. Moina je rowniez powlekszac w znaeznie wili'kszym stopniu

R6zNICE MI~DZY FOTOGRAFII\ CYFROWI\, A ANAlOGOWi\

Fotografia cYfrowa ' , Fotografia analogowa

Zapisywanie obrazu na kartach pamieci Brak procesu obr6bki chemicznej

Duza llosc zdJ~c mleszezqcych si~ na karcie pamiecl

Natychmiastowa ocena technlczna I merytoryczna zdj~c za pornoca wyswietlacza LCD

Mozliwosc-iaawansowanej obrobkl cibrazu

w warunkach dornowych

Bardzo duze rnozliwosci powielenia i przesylani.a Ogrankzona rnozllwosc wykonywania duzych powlekszen

nliobrazy cyfrowe. Trzebajedrtakparnletac, ii post~p technologiczny jest blyskawlczny i roznlce te doscszybko si~ zrnnlejszaja, Oprecz tego problem jakosci rna znaczenie przy duiych forrnatach (powyzej 15(21 crnl.a przewazajeca ilosCfotografujqcych nie wykonuje wiekszych odbitek.

Wielu zawodowych fotoqrafikow lqczy fotoqrafie analoqowa i eyfrowq. Ze wzqledu na jakosc I rnozllwcsc wykonywania duzych powiEikszen realizujq onl zdjecia na materialach 5wiatloczuiych. Nastep-

Zapisywanie obrazu na tasmach swiatloczulych Konlecznosc obrobkt chemlczne] naswletloneqo rnaterialu (wywolanle)

Jednorazowa mozliwosc naswletlenia rolkifilmu (tylko do 36 klatek)

Brak rnoziiwosci obejrzenia zdjecia do czasu wywolania filmu lub wykonania odbitek

Obrobka obrazu mozllwa w laboratoriach fotogra1lcznych lub ciemni

Ograniczone mozliwosci prezentacji zdj~c Moiliwosc;wykonywania dUiych powlekszen

nie przeksztalceja swoje prate w pliki cyfrowe, by moe poddac zdj~Cia obr6bce kornputerowej,

Wielki atut fotografil analogowej stanowi szybkosc dzialania aparatu, Jest on gotowy do pracy tuz po wlqczenlu, a tdje;.cie naswietlane jest dokladnie w rnornencie nadsnieda spustu wyzwolenia migawki. Aparaty eyfrowe dzialajq_ z niewielkim opoznieniem. Od chwili wlaczenla aparatu do momentu .. qotowosci do wykonania zdj~cia mija troche wiece] czasu, Poza tymfotografie naswietlane Sq z ularnkowym opoznieniem, Wadyte zapewne zostanq wkrotce wyeliminowane, ale na razie pod tym wzqledern fotog~fia cyfrowa ustepuje pola fotografii analoqowej ~

Postep technologiczny otworzyl zupelnle nowe mczllwosd nie tylko dla ludzi robiacych .dj~cia okazyjnie, ale takze dla artystOw. Dzi'iki temu; rnozerny obecnie tworzyc obrazy, jakich nie udaloby nam si~ uzyskac metodarni fotoqrafii klasyeznej. Aparaty cyfrowe ! proqrarny db obrobki zdjt;e to nowe osiqgnie;cia reehniki, kt6re majq za zadanl.e pomagac wrealizacji naszych wizji.

FUrOCI,,\FIA cymal''iiA TO NIE TYLKO FOTQGRilFIA I

ZAPISY\oVANA NA APARATACH (YFROWYCH, TO,TAKZE' ,

FOTOGRAFIA ANALOGOWA I'RZE1WOl<ZONA C::YFRQWO.

FOTOGRAfICY, KT6R:Z'Y DOTYCHCZAS I'RACOWALI NA I MATERIAtACi-1 SWIATtOCZUtYC}'I, MO<:ii\ ZA P@/'i'IOC!\

SKANERA I'RZEKSZTAl€IC SWOJE DOTYCHCZASOWE lBIORY W FORNI~ CYFROW<\. OlWORZY 1M TO ZUPEtNIE NOWE MOZUWOSCI ARCHIWIZACjI, POWIELANIA,

RJU';EKSZTAtCANIA 1 PREZEN10WANIA 5WQICH.PRAC. ~

~~~~~~~~~

Obraz widiiollY przez obiektyw pad£) r-a sWiatloczulij matryce. Ia przeksztsrca swiatio w impulsy elekuyczrte. kt6re przekazywane Sol cia procesora gdzie na.st~puje ich zarniam na '\)'gml cyfrowy. I<or\cowyrir etaperr: je,·lzapisanle 'Y~! ralu w postaci 1)lik6w c:yfrbwI'ch na Ka!'file paiT1i~,ci

Obraz fotograficzny w technologii cyfrowej powstaje Z() pornoca specjal nego czujnika (rnaLryey), Zbudowany jest on z rnalych, wrazliwych na swlatlo elernentow, zwanych plkselami. Ilose plkseli,jaka znajduje Sl~ na poWierzchni czujnika, wplywa na odwzcrowante sZGzeg616w obrazu i plynnych przejsc tonalnych. llosc ta jest oqranlezona - wyraza si~ ji:j w milionach. Milion pikseli nazywanyjest megapiksel.em. Matryca okreslana jako 3 megapikslawa zloiona jest wiec 3'000000 pikseli (np. 1500 wszerz i 2000 wzdluz).

Ilosc pikseli, a wiec zdolnosc oddania drobnych szczegol6w, rna wplyw na wielkosc zdjeda. Do wykonania dobrejjakoscl edoltekwforrnade 10/15 em wystarczy nam aparat z rnatryca posladejaca 2 rniliany pikseli. Przy ilosci 3megapikseli dobrejjakosd obrazy otrzymamy juz w formacie 20(25 em, a przy matrycy 6 megapikselowej - nawet 30/40 em.

Elementy swietloczule rnatrycy zbieraja informaeje 0 kolorze (chrominancjil i jasnosci (Iuminancji) 5wiatfa, a nastepnle tworza sygnaly elektryczne, przekazywane dalej do procesora, Procesor porzadkuje je ianalizuje, po czyrn w formie sygmlu cyfrowego przekazuje do karty parnleci, qdzie zostaja zapisane jako. zdjecie.

W aparatach cyfrowych instaluje si~ dwa rodzaje czujnikow obrazu: (CD i CMOS. Czujniki CCD sa tarisze w produkcji. Dajq one Iatwiejszy do obr6bki sygnal i charakteryzuja sit; wieksza

rnatryca fII tr6\~'

czuloscia ntz ezujniki CMOS, Sygnaly z matryc CCD odczytywane Sq szeregowo, przez co czujniki te gotowe Sq do zrobienia zdjecla dopiero po odczytaniu wszystkich sygnatow, W przypadku matryc CMOS kazdy element rnoze bye odczytywany oddzielnie. Dodatkowazaleta matrycCMOS. jest nizszy pobor pradu niz w matrycach CCD.

Konstrukcja matryc powoduje, ze kolory rejestrowane Sq wedluq informacli 0 barwie danego piksela,a takze jego sqsladow. Nowe rozwlazanie stanowia tzw, czujniki potr6jne, gdzie poszczeqolne-elernenty sktadala sir; z trzech warstw uczulonychna inrre barwy. Powoduje to, ze inforrnacja 0 kolorze poszczeqolnych pikseli jest znacznie bardziej dokladna, przez co lepsze stale si~ odwzorowanie barw.

ci~~~~O~L~~!~~~R:~~~~~~~~~6R~~~~~~~_ .1.· ..

czosc MONITORA. WIELU FQTOGRAFUJ-,\CYCH NI~

WYKONUJE ZDJ~C WJllKSlYCH NIZ 10/15 Clyt, DlATECO

APAAA1'I, NAJAklCH I'RACUJ"" NIE MUSZA.I'OSIAQAC.

MATRYC 0 DUZYCI~ ILOSCIACH PIKSEU, GDYi. lCH MOZUWOSCI I TAK NIE 51\ \\fYKORZY!)T'yWANE w PEtNl. NALEZy MjH~.JEDNAK SWIADOMOSC, .ZF, OROZSZE APAMTY, Z MATRYCAMlb WI~KSlE! II;O~CI PIK5ELJ,POSlflDAJ'" \<,iBUoOWANt BARDZIEJ ZAAWANSOWANE PROCESORY OBRAZU. D:NKI TEMU MOGl\ ONF. w LfPSlY SPQSOB QDDAWAC

KONTRA'IT CZY KOLORYSTI'K~ NASZYCH fOTOGRAFl1.

ZASADA DZIAtANIA APARATU CYfROWEGG

MATRYCA CZUJNIKA ceD

MATRYCA CZUJNIKA CMOS

wartos(i tadunku

poszczeqolne czujruk:

szeregowy ooczyr danych

PrzeksztalcaniesWiatla w lrnpulsy elektryczne i transmisja danych w czujnikach C(Dodbywa si~ szereoowo (rzad po rz~dzie), w mat-ycach CMOS dane mOQ2J. bye przekszywane jednoczesnie, co zna (Z'lCO iwj~kS'Za szybkcsc odczytu i ZiJ pisu abram

)

W rnatrycach aparatow cyfrowych powszechnie stosowany jest filrr bsrwny 0 wzorze Beyera Wfiltrze rym polowa element6w i odpowiadajilcych im plkse'l jest zielon.; a puzostaia CZ~~C nleb.esta i czerwona Filtry przepulzczajij gl6wnie s'.lJIatid a tilkiej silmej jak one barwis

Matryca swiatloczula aparatu cyfrowego

~UDOWA APARATOW FOTOGRAFICZNYCH

Budowa aparatu fotograficznego od dawna pozostaie taka sarna Stosuje si~ inne formy rejestracji obrazu, pojawiajq si~ nowe, drobne elementy konstrukc], dochodza coraz mniejsze uklady elektronlczne, ale tak naprawde zasada budowy aparatu nle zmienila sie od setek lat. Od setek lat? - zapyta(ie. Ot6± tak - pierwsze aparaty powstaly kilkaset lat ternu Nie byly one przeznaczone do wykonywania fotografii, poniewaz nie odkryto jeszcze sposobu zachowania obrazu, ezyli naswietlenia go i utrwalenia.

Ciemnie optyczne - bo tak nazwano pierwsze aparcty- slu±yly malarzom i architektom do odzwierciedlenla rzeczywistosd oraz wykonywanta precyzyjnych szkic6w widzianego obrazu, Pierwsze ciemnie optyczne stanowily zaciemnione pomieszczenia, do kt6rych przez niewielki otw6r wpadalo swiatlo. Na

pia szczyzn ie, ktora byla kiana, naprzeciwko otworu odzwierciedlany byl malo wyrazny i odwr6cony o braz tego, co zna jdowalo sle na zewnatrz

Dokladnie na takiej samej zasadzie dzialajq obecnie produkowane aparaty fotograficzne, w kt6rych funkqe zaciemnionego pomieszczenia spelnia korpus aparatu, a funkcje otworu - uklad optyczny, nazywany obiektywem.

ZNAjOMOSC ZASAD DZIAtANIA SPRZ~U JEST NIEZB~DNA DO WYKONANIA FOTOGRAFII. POZWALA ONA ZROZUMIEC PRAWA RLiDZJ\CE TECHNIKi', I PLASTYIO\ ZDj~CIA, POZWALA T'vVORZY( NIEPRZECI~TNE POD WZGl~DEM WIZUALNYM osRAzv I SPRAWIA, ZE FOTOGRliFIA MaZE STAt': Sl~ DLA NAS· NIE TYLKO METOD"" DOKUMENTOWANIA RZEClYW!;;TbSCI, ALE R(JWNlcZ SPQSOB~M

NA wYRAZENIE SWOICH MY~LI I ODCZUC.

BUDOWA ANALOGOWEGO APARATUFOTOGRAFICZNEGO

- - ----_

Analogowe aparaty skladajq si~ z dw6ch cz~sci.

Pierwsza z nich to korpus, W kt6rym zarnkniety jest material swlatloczuly (film) oraz miesd sie migawka

Korpus

1"7eZ oblektyw do wizlera

Podstawowym zadaniem korpusu aparatu jest transport filmu. W korpusie znajdujq sie dwie komary. Do pierwszej z nich wklada si~ kasetkez nienaswietlonym filmsrn. Koricowke filmu, wystajqcq z kasetki, przeciqga siEi do drugiej komory i mocuje

i uklad celowniczy, czyli mechanizm umozhwlaiacy obserwade obrazu, jaki znajdzie siEi na zdjedu. Druga cz~sc to obiektyw wpuszczajqcy do aparatu swiatlo.

rra specjalnym walku oraz zebatych rolkach. Po naswietlenlu jednej klatki film przewijany jest 0 odpowiedniq dluqosc do drugiej komory, Po calkowitym naswietlenlu filmjestzwijanyzpowrotem do kasetki, ktora oddaje siEi do wywolania w laboratorium.

16

Migawka

Korpus aparatu zawiera mechanizm zwany miqawka, Jest to urzadzenle przypominajqce kurtyne, Znajduje si<i one zazwyczaj tuz przed powierzchniq blonyfotograficznej. Migawka bardzo szybko przesuwa sie na boki lub podnosi i opada, zaslaniajqc alba odslaniajqc material swlatloczuly. Zadaniem hligawki jest precyzyjne okreslenie czasu naswietlenla filmu.

Wartosci migawki wyrazone Sq w sekundach i ulamkach sekundy. Najcz<isciej spotykane czasy otwarcia migawki to: 2 sekundy, 1 sekunda, 1/2 sekundy, 1/4 sekundy, 1/8 sekundy, 1/15 sekundy, 1/30 sekundy, 1/60 sekundy, 1/125 seku ndy, 1/250 sekundy, 1/500 sekundy, 1/1000 sekundy i 1/2000 sekundy.

LJktad celowniczy

Kolejnym elementem korpusu aparatu jest uklad celowniczy. W pewnych typach aparat6w (aparaty kompaktowe i APS - patrz podrozdzial Typy aparatow) uklad eelowniczy jest bardzo prosty. Tworzy go wyclete w korpusie okienko, przez kt6re rnozna obserwowac wybranq scene, podobnq do tej, [aka .wldzi" obiektyw. W innyeh aparataeh (Iustrzankach) uklad celowniczy jest bardziej skomplikowany i precyzyjny,

Po przelsciu przez obiektyw swiatlo pada na lustre, umieszczone tuz przed rnigawkq pod kqtem 45 stopni w stosunku do osi obiektywu. Lustro odbija widziany obraz i przekazuje go na plytke. zwana rnatowka, Obraz na mat6wce jest jednak odwr6eony. Nad mat6wlq znajduje sle wlec pryzmat, kt6rego zadaniem jest ponowne odwr6cenie obrazu, aby rnozna bylo w wizjerze obserwowae scene taka, jaka jest w rzeczywlstoscl,

MIGAWKA Kazda zrniana wartosd czasu otwarcia migawki powoduje zwlekszenie lub zmniejszenie czasu naSwietlenia.

!3LJDOWA _c_y~~gWEGO APARATLJ FOTOGRAFICZNEGO

Aparaty cyfrowe konstrukeyjnie przypominajq aparaty analogowe. Podobnie jak ich poprzednicy, skladaja sle z korpusu i obiektywu. W korpusie

aparatu znajduje sie rnatryca swiatloczula, procesor obrazu oraz karta parnlecl. Procz tego umlesz-

czona jest tam migawka i uklad optyczny. ;/

(

Procesor

l.ustro

Sa,erle

III II ~ I 1-..."

k."l"pus

1«(11 pus aparatu cyfrowego jest z wyglqdu bardzo I IlJllobny do korpusu aparatu analogowego. W srodkll Illdjduje 5iE; jednak znacznie wiece] elernentow ,1!r'I(lronicznych. Za powierzchnla lustra, bedaceqo ,11",;( Ii! ukladu celowniczego, znajduje siE; migawka. III' LJ niq umieszczony jest czujnik obrazu, na ktoIy pada swlatlo, zamieniane nastepnie naimpulsy nl(·I(tryczne. Poza tym we wnetrzu aparatu cyfroW('go znajduje si<i procesor obrazu, a takze karta IUllTli~ci, gdzie zapisywane Sq fotografie.

Nd tylnej sdance aparatu umieszczony jest plUiln cieklokrystaliczny, umQzliwiajqcy podglqd 11,1~wietlonego zdjecia, a takze lnforrnujacy 0 paI irnetrach, przy jakich zdjecie zostalo b'l_dz jest wykonywane. Ekran ten rnoze rowniez sluzycjako uklod celowniczy przy kadrowaniu.

17

Migawka

Migawka w aparatach cyfrowych ma dokladnie lilki samo zastosowanie jak w aparatach analoJowyeh. Znajduje sie ana przed ezujnikiem obrazu i ma za zadanie precyzyjne okreslenie czasu padania swiaHa na ezujnik.

Wartosci miqawki, wyrazone w sekundach I ulamkach sekundy, sqtakie same jak w przypadku aparat6w analogowych. Wynoszq one: 2

kundy. l sekunda, 1/2 sekundy, 1/4 sekundy, 1/8 5 'kundy, 1/15 sekundy, 1/30 sekundy, 1/60 sekundy, 1/125 sekundy, 1/250 sekundy, 1/500 sekundy, 1/1000 sekundy i 1/2000 sekundy. Czesto stosowane sa tez wartosci posrednie np. 1/45 sekundy, 1/90 sekundy itd.

jest niewielka rozdzielczosc ekranu wyswietlacza, co utrudnia ocene ostrosd obrazu. W lustrzankach cyfrowych zastosowany jest ten sam system co w lustrzankach .analogowych. Swiatlo, po przejsciu przez obiektyw, pada na lustra umieszezone pod katern 45 stopni w stosunku do osi obiektywu. Lustro odbija widziany obraz i przekazuje go na rnatowke, a nastepnie, po przejsciu przez pryzmat, do wizjera aparatu. W systemie tym nastawienie ostrosci jest dose latwe, a dochodzacy do oka obraz identyczny z tym, co zostanie zarejestrowane w parnleci aparatu.

Wyswietlacz LCD

WiE;kszo5c obecnie produkowanyeh aparatow eyfrowych wyposazona jest w wyswletlacz cieklokrystaliczny. Mozsmy wykorzystac go jako ukfad eelowniezy, ale tez obejrzecwykonane dorychczas zdj<icia. Wyswietlacze nie s'l_ duze, ale dzieki funkcji przyblizenia wyswletlaneqo obrazu pozwalajq ocenic, ezy zdj~cie jest technicznie poprawne, np. ezy jest ostre lub nieporuszone. Praca z ekranem LCD daje ogromne mozliwosci selekeji materialu - na blezaco rnozerny oceniac rezultaty naszej pracy i poprawlac zdjecia az do uzyskania zadowalajacych efektow, Ekran cieklokrystaliczny doskonale sprawdza siE; tez przy fotografowaniu ludzi - stajq sie ani bardziej ufni i chetni do pozowania, jei.eli od razu rnozerny pokazac im efekt naszych fotograficznych starari,

Wyswietlacz LCD pokazuje rowniez wiele infermacji zar6wno 0 poszczeqolnych zdjeciach, [ak i ustawieniach aparatu. DziE;ki odpowiednio dobranyrn parametrom moiemy siE; dowiedziec np.

"'~terii, trybaeh pracy, a takze poszczeqoi-

nych ro., 'lach - 0 warunkaeh ekspozycji lub

."balansie.L -stycznym,

rtacz LCD

LJktad celowniczy

Uklad eelowniczy aparat6w cyfrowych zalod typu aparatu. Jego zadanlem Jest urnozliw narn kadrowania i nastawienia ostrosci na w

ny obiekt. W prostszyeh modelach zastosoi Jest system lunetkowy, ezyli oddzielne okie.

do kadrowania. Bardziej zaawansowane modeu, posladaja dodatkowo ekran cieklokrystaliezny, ktorym mozemy posluzyc sie jako ukladem celawniezym.lnne rozwiazanie stanowi wlzjer, przez ktory obserwujemy niewielki wyswietlacz, znajduj'lcy sle wewnqtrz aparatu. Minusem tega systemu

Wielu poczatkujacych fotograf6w uwaza, ze dobryaparat pozwoli irn wykonac lepsze zdjecia. Nie do korica jest to zqodne z prawdq. Przy wyborze aparatu nalezy parnietac, ze to .czlowlek robi zdj~cia, a nie aparat". Zakup najnowszego lub najdrozszeqo rnodelu nie spowoduje, ze zaczniemy dostrzsqac ciekawe pod wzgl~dern fotograficznym sytuaqe. a nasze prace stana si~ bardziej plastyczne. Wratliwy fotograf pot ran zroblc ciekawe zdjecie nawet najprostszym aparatem, poniewaz

Tvpv APARATOW

o walorach artystycznych fotografii decyduje przede wszystkim sposob, w jaki pokazujemy otaczajqC9, nas rzeczywistosc,

Aparat fotoqraficzny nalezy dobrac do naszych potrzeb. Gdy zauwazymy, ze w aparacie brakujewielu funkcji, ktore moqlibysrny wykorzystac do ulepszenia zdj~c, wtedy warto pornyslec 0 nowym i nieco lepszym sprzecie, Jesli jednak aparat, na ktoryrn do tej pory pracowalisrny, zadowala nas, do konca wykorzystujmy drzemiace w nim mozllwosci,

Tvrv APARATOW CYFROWYCH

~~~~~

Aparaty kompaktowe

Aparaty kompaktowe Sq najprostszym typem aparatow cyfrowych. Ustawienie 05tr05(i i ekspozycji jest calkowieie .zautomatyzowane, dlateqo jedyne, co fotograf musi zrobic, pracujqc tego typu aparatem. jest skierowanie obiektywu we wlasciwym kierunku i nacisniecie przycisku. Aparaty kompaktowe,o ile wyposazone Sq w dobrej jakosci obiektyw, czujnik i procesor, potrafia dac zdjecie 0 wysokiej jakosci, lazwyczaj nie rnontuje siE; w nich

czujnikow posiadajqcych duza ilQSC megapikseli, przez co nie sposob uzyskac z nich fotografii o duzych rozmiarach. Pod wzqledem formatu Sq one jednak w stanie wykonac zdjecla calkowicie wystarczajqce wiekszosci fotografujqcym. Spera CZ~5C tego typu aparatow wyposazona jest w obiektywy 0 zmlenne] ogniskowej. Oqrornnyrn atutem aparat6w kornpaktowychjest ich niewielki rozrniar i waga. Moiha je noslt' w kieszeni i fotografowac niemal w kazdej sytuaeji.

Zaawansowane aparaty kompaktowe

Aparaty tego typu bazuja na automatyce ustawien, ale posiadajq jut mozliwosc kontrolowania niekt6rych parametrow. Najcz~sciej dodawanymi funkcjami sa; kompensacja ekspozyeji i balans bieli. Wiele modeli oferuje dostep do bardziej zeawansowanych funkcji kontroli obrazu. Do zaawansowanych aparat6w kornpaktowyeh stosuje sie matryce 0 bardzo rozne] lloscl pikseli, dlateqo wiele modeli pozwala na uzyskanie zdj~c 0 duzych forrnatach. Niemal wszystkie aparaty tego typu Sq wyposazone w wyswletlacz LCD i obiektyw 0 zrniennej ogniskowej.

I I ( I IN! 1(.1'\·

Lustrzanki

Lustrzanki cyfrowe do zludzenla przypominaja lustrzanki maloobrazkowe. Czesto jedynym elementem pozwalajacym je odroznlc jest umiesz-

19

P6f1 ustrzan ki

P611ustrzanki wyglqdem przypominajq lustrzanki maloobrazkowe. Posiadajq one funk.cje automatyki oraz daJq pelna kontrole nad niemal wszystkimi parametrami obrazu. Wyposazone Sq w dobrej jakosci obiektywy zmiennoogniskowe, a takze wyswietlacze LCD. llosc pararnetrow, jakie pozwalaja kontrolowac p61- lustrzankt, jest bardzo duza, przez co rnozerny wykonac ciekawe pod wzqledem plastycznym fotografie. Aparaty tego typu nie Sq tak lekkie i latwe w obsiudze jak aparaty kompaktowe, natomiast matryee w nich umieszczane pozwalajq zazwycza] na wykonanie odbitek 0 duzych wymiarach.

czany riatylnej science wyswietlacz LCD. l.ustrzsnki cyfrowe to najbardziej zaawansowane technologicznie aparaty. Moina, oczywiscie, korzystac z nich w trybie pelnej automatyki, posiadala one jednakdostep manualny do wielu pararnetrow kontroli obrazu, Ogromnym atutern lustrzanek cyfrowych jest mozllwosc wymiany oblektywow, przy ezym optyka poszczeg61nych modeli aparatow analogowyeh pasuje zazwyczaj do aparatow cyfrowych. Zarnontowane w lustrzankach czujniki i proeesory obrazu posiadaja najwyzsza jakosc, System celowniczy jest bardzo precyzyjny, jesli chodzi 0 rnozllwosc nastawienia ostrosci, i dokladny pod wzqledern pol a widzenia.

Lustrzanki cyfrowe wykorzystywane Sq powszechnie przez zawodowyeh fotograf6w i doswiadczonych amatorow,

T YPY APARATOW ANAtOCOWYCH

Aparaty kom paktowe

Jednym z najprostszych aparat6w fotograficznych jest aparat kompaktowy. Aparat tego typu wlasclwie wszystko robi za nas. Po zalozeniu tasmy nalezy tylko wybrac eel i nactsnac przycisk wyzwolenia migawki. 05tr05c, przyslona, czas otwarcia migawki, a nawet lampa blyskowa Sq ustawiane i uruchamiane automatycznie.

Podobnie jak w przypadku kompaktowych aparat6w cyfrowych, ich zaleta jest latwosc obslugi i przystepna cena. Aparat taki rnozna zabrac niemal wszedzle, Jest on lekki i rnaly, a optyka pozwala na uzyskanie odbitek 0 dobrej jakosci,

Lustrzanka

Aparaty lustrzanki Sq uzywane zazwyczaj przez bardziej doswiadczonych fotograf6w. Od innych aparat6w roznia siE; konstrukcjq. Charakteryzula siE; tym, ze opr6cz funkcji automatycznych posiadajq reczna requlacje poszczeg61-

nych parametr6w, co pozwala lepiej kontrolowac zamierzenia fotografa.

Lustrzanki wyposazone Sq w wymienne obiektywy 0 bardzo szerokim zakresie dlugosci ogniskowych. Zastosowana optyka jest duzo lepsza niz optyka umiesz(zona w inriych typach aparat6w.

Dodatkowym atutem lustrzanekjest to, ze obraz widziany w celowniku odpowiada dokladnie obrazowi przenoszonemu na tasme swlatloczula Nie wystepuje tu zjawisko paralaksy, czyli r6inicy rnledzy tym, co widac w wizjerze aparatu, a tym, co zostaje zarejestrowane na blonie. Umoiliwia to precyzyjnq kontrole zar6wno kadrowania, jak i nastawiania ostrosci,

Lustrzanki Sq duzo bardziejskomplikowane w obsludze nlz inne typy aparat6w. Od aparat6w kompaktowych i APS r6zniq si~ wYZSZq cenq i wieksza wagq. Pozwalajq jednak na znacznie lepszq kontrole parametr6w warunkujqcych jakosc zdiecia,

Aparaty APS

Skr6t APS rnozna odczytac jako .zaawansowany ',yslem fotoqreficzny" (Advanced Photo System). Nil! zostal on stworzony, jak mozna si~ domy~liI( z nazwy, dla zawodowc6w, ale w'asnie dla tych, kt6rzy obsluqe aparat6w kornpaktowych I lustrzanek uwazajq za zbyt skompllkowana, I\paraty APS budowq i wyglqdem przypominajq aparaty kompaktowe.

Charakterystyczna cecha systenriu APS jest mozllwosc ustalenia formatu zdjecia, Do wyboru lstnieja trzy typy format6w. Pierwszy z nich ma stosunek bok6w 2:3 (co przypomina format rnaloobrazkowy), w drugim stosunek bokov. wynosi 9:16, a w trzecim (format panoramiczny) - 1:3. Wyboru formatu w systemie APS moiemy dokonac zar6wno w czasie naswietlanla, jak rowniez w czasie obr6bki laboratoryjnej, co jest korzystne dla mniej zdecydowanych fotograf6w.

Zaiete aparat6w APS stanowi spos6b ladowania filmu. Klisza przechowywana jest w tzw. inteligen-

tnych kasetkach, kt6re wystarczy wlozyc do aparatu, by ten sam ustawil tasme we wlasclwe] pozycji. Niekt6re aparaty urnoziiwlaja wyjE;cie filrnu, gdy nie jest on jeszeze skoticzony i zalozenie go ponownie bez obawy, ze dojdzie do naswietienia poprzednio zrealizowanych zdjE;C.

Aparaty srednio- i wielkoformatowe

Ten rodzaj aparat6w stosowany jest do uzyskania slajd6w lub negatyw6w 0 duzych wymiarach. Stosuje 5i€;: do nich zatem specjalne filmy lub blony ciete. Obrazy otrzymywane zaparat6w srednio- i wielkoformatowych cherakteryzuja si~ najlepszq jakoscia, dlatego wykorzystywane Sq gl6wnie przez zawodowych fotografik6w.

Maksymalna wielkosc rejestrowanyth obraz6w zaleiy od budowy aparatu, ale za miliimalny format klatki przyjijc mozna 6/4,5 em. Wiele teqo typu aparat6\N ma zmienne kasety, pozwalajqce w dowolnej chwili wykorzystywac roznorodny material swietloczuly.

Aparaty srednio- i wielkoformatowe Sq bardzo drogie, ci<;zkie idose nieporeczne. Do niekt6rych modeli stosowac mozna specjalne przysrawki, pozwalajqce na rejestracje zdjE;c w postaci cyfrowej.

OBIEKTYWY

Bardzo wazna czescia aparatu f6tograficznego jest obiektyw. Za pornoca umieszczonych wewnatrz soczewek tworzy on obraz fotografowanego badz obserwowanego przedmiotu i przenosi go na matryce lub blone fotograficznq. Polozenle soczewek wobec siebie wplywa na ostrosc obrazu oraz kqt widzenia obiektywu.

Wewnqtrz obiektywu znajduje si~ rnecharrlzm zwany przyslonq, decydujqcy 0 llosci swiatla.jaka ma dotrzec do elementu swiatloczuleqo lubfilmu. Obiektywy majq bardzo duzy wplyw nietylko na odwzorowanie przestrzeni, ale i na lakosc fotograficznego obrazu.

KAT WIl?_ZENIA OBIEKTYWOW

W KAZQYM Z FORMATOW WIELKOSC KlATKI FOTO-

GRAFICZNEJ JEST INNA. W FORMACIE MAtOOBRAZKOWYM WYNOSI ONA 24/3.6 MM, W FORI v IACIE APS -16.7/30."02 MM, A W FORMACIE SREQNIM NP. 6/6 eM. Diucosc OGNISKOWA STANDARDOWE.GO

OBIEKTYWU JEST ZAWSZE ROWNA DtUGOSCI PRzEIG\TNEJ

KLATKI FOTOGRAFICZNEJ LUll MATRYCY. DLATEGci OLA FORMATU MAlOOBRAZKOWEGO, VV KTORYM PRz.EIQ)TNA KlATKI 'WYN9SI 44 MM, STANOAROOWYM 0BIEKTYWEM JEST 08IEKT\'VV 0 DlUGOSel OGNISKOWEJ OKotO 44

MM. DLA FORMATU SREDNIEGO, GOZIE ROZMIAR KLATKI WYNOSI 6/6 eM, A I'RZEKlirNA 80 MM, STANDARDOWY OBIEKT'IW M,\ OlUGOSe 80 MM.

Obiektywy roznia si~ kqtami widzenia. To, jaki obiektyw zalozymy do aparatu, okresli, jaki wycinek rzeczywistoSci bedzierny mogli zarejestrowac i jakie powiekszenie obrazu uzyskac,

Przy charakteryzowaniu kqt6w widzenia obiektyw6w wazne jest zrozumienie pojecla ogniskowej. Odleqlosc ogniskowa obiektywu to wyrazona w milimetrach wielkosc, kt6ra charakteryzu]e kazdy obiektyw. Promienie swietlne, po przejsciu przez soczewki obiektywu, skupiane Sq w jednym punkcie, zwanym ogniskiem obiektywu. Ogniskowa jest odleqtoscia ogniska obiektywu od soczewki. 1m ta odleqlosc jest mniejsza (kr6tka ogniskowa), tym szerszy jest kat widzenia obiektywu. 1m odleqlosc Jest wieksza (dluzsza ogniskowa), tym kat widzenia jest w~zszy, a powiekszenle wieksze.

W aparatach cyfrowych stosuje si~ czujniki

o roznych rozrniarach. przez co zakres optyki, pomimo takiej samej numeracji, rnoze bye odmienny w roznych typach aparat6w. Ogniskowa 35 mm w aparacie 0 niewielkiej matrycy bedzie pokazywala inny wycinek rzeczywisto5ci nil w aparacle

~ z duzq rnatryca. Dla przykladu: prosty aparat kornI paktowy 0 niewielkiej matrycy moze rniec zoom w zakresie 1 0-30mm. Pole widzenia obiektywu b~dzie jednak takie samo jak np. obiektywu waparacie 0 wi~kszej matrycy, w kt6rym zakres ten bedzie wyrazony liczbami, np. 35-105 mm. Z tego powodu inforrnacje 0 rzeczywistym zakresie ogniskowej obiektywu daje por6wnanie jej Z wartosclaml

WI~KSZO~C ROBIONYCH METOD~ KL-\SYCZN,\ FOTOGRAFII WYKONYWANA JEST NA TAK ZWANYM FORMACIE

MAtOOGRAZKOWYM, W KTORYM SZEROKOSC TASMY FOTOGRAFICZNEJ WYNos135 MM. OPROCZ FORMATU MAtOOSrWKOWEGO ISTNIEJI\ JESZCZE INNE FORMATY:

APS, SREDNI I WIELKI. FORMAT JEST SCISLE ZWIf\ZANY Z POj~ClEM OGNISKOWEj, COYZ OLA FILMOW 0 ROZNYCH SZEROKOSCIi\CH TA SAMA wARTose OGNISKOWEJ

(NP. 50 MM) OZNACZA INNY I<I\T WIDZENIA.

II C11N11(A

23

OGNISKOWA

Zdj~ia wykonane oblektywami 0 roznych cluqosciach ogniskowych

24

ogniskowych oblektywow stosowanych w analogowej fotografii maloobrazkows],

Pod wzqledern kqt6w widzenia obiektywy fotoqraficzne mozerny podzielic na trzy grupy: szerokokqtne,standardowe i dtuqooqrriskowe (tzw. teleobiektywy). W formacie maloobrazkowym obiektywyo dluqosci pgniskowej do oketo 40 mm uznawane Sq za obiektywy szerokokatne, obiektywy 0 dlugosci oqniskowej cd 40 do 70 mrn Sq obiektywami standardowyrnl, a obiektywy, ktorych dlug'osc ogniskowej przekracza 70 mm - oblektywarnl dlugoogniskowymi.

Obiektywy szerokokatne

Obiektywy szerokokatne pokazuja szerszy fragment rzeczywistosci - na zdjeciu rejestruje 5i~ zazwyczaj wlece] elementow obrazu, Stosuje si~ je do fotografowa.nia przedrniotow a duzych rozrniarach lub do wykonywanla zdj~c w clasnych pcmleszczeniach,

Obiektywy szerokokatne charakteryzuja $i~dui:q gl~biq estrosci. Oznacza to, ze obiekty znajdujqce sifi w roznych cdlegfosciach ad aparatu (blize] lub dalej)sq ostro .odwzorowane na zdleciach, Fotografuj'lc tymi obiektywami, mozemy sie spotkac z przerysowaniami perspektywy. Przedmioty znajdujace sie blisko obiektywu wydajq si~ .duzo wieksze niz elementy bedace na dalszym planie, Obiektywy szerokokatne uwypuklajq ;>:jawisko zbleznoscl plonow, czyli zbiegania sie linii prostych w rniare ieh oddalania si~ ad obiektywu. Jest to szczeg.61 nie wi doczn e, gdy kieruj e my a pa rat Z obiektywern szerokokatnyrn wqore, a w kadrze znajduja sie linie proste, bieqnace pionowo (np, seiany budynk6w),

POROWNANIE OGNISKOWYCH I KA.TOW WIDZENIA APARATOW DLA FORMi\TU MAtOOBRAZKOWEGO

18 mrn 100
28 mm 75
35 rrrm 62
50 mm 46
80 mm 28
lOS mm 23
200mm 12 Obiektywy standardowe

Obiektywystandardowe, wedlug n i ektorych fotograf6w, odpowiadaj'l w przyblizeniu kqtovvi widzenia aka ludzkleqo, Cbarakteryzujq Sit; duzyrn otworem przyslony, przez co CZ~S(O stosuje 5i~ je do wykonywania zdj~~ w slabych

warunkach oswietleniowyeh. Nie wystepuje w nich dystorsja, ezyli wyginanie si~ krawedzi kadru jak ma to czasem niiejsce w innych typaeh oblektywow,

Obiektywv dlugoogniskowe

Obiektywy dluqooqnlskowe pokazujq wqski wyclnek swiata widzianego gotym okiem, Doskonalenadaja si~

do fotografowania przedmiot6w i obiektow, do kt6rych nie mozerny blisko podejsc, Uzywanie tego typu oblektywow pozwala przybliiyc obiekty znajdujqee.sit; w duze] odleqtosd ad naszeqoaparatu i jednocaesnie eliminowac zbedneelementy kadru Gdy fotogr.afujemy 6biektywemdlugo.ogniskowym, przedmiotyzilajdujace siE; w r6inych odleglosciach od aparatu wydaia sie bye znacznie blizej siebie. Zjawiskci to okresla sie w fotogratii jako .zaclesntanie perspektywy"

I U::I-INtl,<A

25

Obiektywy dlugbogniskowe charakteryzuja si~ malq gl~biq ostrosci. Tlo i pierwszy plan odwzorowywane Sq zazwyczaj jako pia my, a ostry jest tylko element, na ktory zostala ustawiona ostrosc, Daje to ogromne rnozliwosci plastyczne, Dzieki cdpowiednio dobrane] gl~bi 05tr05(1 rnozerny w pro sty sposob kornpcnowac tlo. Jesli chtemy wyeliminowac zbyteczne elementy, rozostrzamy [e, stosujqc duze otwory przyslony, Jesli thee my wyeksponowaC - wyostrzamy, stosujac male otwary przyslony.

Obiektywy zmlenrroogniskowe

Wi~kszosc aparatow cyfrowych i spore CZt;SC analogowych wyposazona jest w obiektywy zmiennooqniskowe, ezyli takie w ktorych rnozliwe jest rcznicowanle zakresu oqniskowych, Oblektywy teqo typu niezwykle ulatwiaja fotoqrafowanie, gdyz bardzo rszybko pozwalajq narn wybrac odpowiednie pole widzenia. kh jakosc jest wysoka, dlatego zdjecia powstale przy lch uzyciu charakteryzuia Sit; dobra ostrosciai prawidlowym oddaniem kolorew. Minus tego. typu obiektywow, w stosunku do obiektyw6w staloeqniskowych. stanowi ich niewielka jaStlOsc. Makwmalnie otwarta przyslona rna czesto wartosc f/3.5 lub f/4.

OUlE.KTYWY, W KT6RYCH IvIAKSYMALNIEQTWARTA PRZY-l 5~ONA WPUSZClA DO APAMTU DU?':,) uosc SWIATlA,

NIizYWANE Sf\ "JI\SNYMI", OBJEKTYV\'Y, w KT6RYCf-1 •

nose SWIATtA WI'ADI\II\CECO PRZY, CALKOWlell; QTWARTEJ PRZYStONIE JEST MAlA, OKRESLANESI\ JAKO

"CIF.MNE". ZA O~IEKTYW JA~NY ([iLA 01l1EKTYWl)

0: DLU.iJOSCI OGNISKOWEI t>lP. 105 MM) uzNAe MOZNA O'BIEkTYW O· MINllvlAlNEJ WARTCisCi PRzYSLONY f/2" A u\ CIElvINY - OBIGKlYW 0 MINhYlALNEJ W/\RTbsCi NP, 1'/4,

Zmianadlugo~ci oglli,kowej wHakei;> (li'lswietlallia zdj~ia

26

ZOOM CYfROWY

Wiele typ6w aparat6w cyfrowych posiada funkcje .zoomu cyfroweqo" Uruchamiana jest ona dopiero wtedy, gdy .zazadamy" od aparatu, by przyblizyl nam wycinek fotografowanej sceny bardziej, niz maze to zrobic najdhrzsza ogniskowa zoomu optycznego. Wydawac by sie rnoqlo, ze funkcja ta jest bardzo pomocna, ale, niestety, uruchomienie zoomu cyfrowego powoduje spadek jakosci zdjeda. Zoom cyfrowy dziala bowiem na zasadzie powiekszenia centrum obrazu utworzonego przez najdluzsza ogniskowq zoomu optycznego. W rezultacie zdjecie wykonane z uzyciern zoomu cyfrowego ma qorsza ostrosc i widoczne piksele. Doswiadczeni fotogra-

Pole obrazowania oblektywow do fotoq rail i analoqowej oraz wielkosci klatki lotoqraficznej i rnatrycy swiatloczulej

Powierzchnia klatkl blony 35 rnrn

POSIADACZE LUSTRZANEK CYFROWYCH MOGl\ FOTOGRAFOWAC OBIEKTYWAMI z APARATOW ANALOGOVVYCH.

MusZI\ ONI jEDNAK PAMI~TAC, ZE PRZY TEj SAME] WARTOSCI OCNISKOWEJ KAT WIDZENIAB~DZIE ZUPEtNIE ROZNY.

ZAKtADAJI\C DO LUSTRZANKI CYFROWEJ OBIEKTYW DOPASOWANY DO FQTOGRAHI ANALOGOWEJ, ()TRZYMAMY WI~KSZE ZBUZENIE RZECZYWISTOSCI (ZAZWYGZAJ OKetO 1,5 RAZA).

W PRZVPADKU STANDARDOWECO OBIEKTYWU 0 OGNISKOWEj N.P. 50 MM, ZAMOCOWANEGO W APARACIE CYFROWYM, WARTOSC TA ZMIENI SIr; NA 75 MM.

DZIEJE Sl~ TAK DLATEGO, zt WIELKOSC MATRYCY JEST MNIEj5ZA NIZ WIELKOSC KLATKL CZUjNIK ZNAJDUjE SI~ WI~C W SRODKU POLA KRYCIA OBIEKTYWU, RfJESTRUJI\C TYLKO FRAGMENT POI<AZYVVANEJ RZECZYWI5TOSCl.

W FOTOGI~NII CYFROWEJ TRUDNIEj UZYSKAC SZEROKI K.!\T OBRAZOWANIA.

NAJtZI;SClEJ NAjSZERSZY KAT WIDZENIA NIE JEST WI~KSZY NIZ 35 MM DLA FOTOGRr\FII ANALOGOWEJ.

NAjPROSTSZE ROZWII\ZANIE, BY OMINIj.C T~ TECI-INOLOGICZ.N.!\ NIEDOGODNOSC, STANOWI STOSOWANIE NASADEK SZEROKOKI\TNYCH.

D LA. OSOB, KlORE LUBII\ FOTOGRAFI~ SPORTOWI\ LUB PRZYRODNICZt), PROBLEMY ZSZEROKIM ODZWIERCIEDLANIEM RZECZYWISTOSCI MOGI\ OKAZAC sr~ .ZALETI\, PONIEWAZ W TEGO TYPU FOYOGRAFIi BARDZO CZ~.STO 5TOSUjE SI~ OBIEKTYWY 0 DWZ5ZYCH OGNISKOWYCH.

OGNISKOWE TE ZOSTANIj DODATKOWO WYDI::.UZONE 0 OKOtO 1,5 RAZA.

OZNACZI\TO/ ZE OBIEKTYW 300 MM Z UjSTRZANKI MAI:OOBRAZKOWEJ ZASTOSOWANY w LUSTRZANCE CYFROWEj OA NAM OGNISKOWIj OK. 450 MM.

OBECNIE NA RYNKU ISTNIEJf\ Jut LUSTI~NKI CYFROWE, W KT6RYCH WIELKOSC CZUJNIKA ODPOWIADA ROZMIAI~OM KI.ATKI FOTOGRAF1ClNEJ. ZAKRES OPTVKI APARATU CYFROWEGO JEST ZATEMIDENTYCZNY JAK APARATU ANALOGOWr:cO,

II \·IINIKA

fi Y nie korzystajq Z tej funkcji, poniewaz W podobfly spos6b, ale z wieksza dokladnoscia, przyblizyc

PRZYS10NA

Wewnqtrz obiektyw6w znajduje si~ przystona regulujqca wielkosc otworu, przez kt6ry do aparatu wpada swiatlo. Zasada dzialania przyslony przypomina prace oka ludzkiego. 1m wiecej jest swiatla, tym zrenica oka robi sie mniejsza. Gdy swiatla jest malo. zremca powieksza sie. Kazda zmiana wartosci przyslony powoduje zwlekszenie lub zmniejszenie wielkosci otworu przyslony i zmlane ilcscl swiatla przepuszczonego przez obiektyw.

We wszystkich obiektywach lstnieja te same wartosci przyslon - oznacza sle je litera ,,til. Naj-

zescie] spotykane to: f/2, f/2.8, f/4, f/5.6, fl8, fill, f/16, f/22. 1m wyzsza wartosc I.iczby f (np. f/22L tym mnlejszy jest otw6r przyslony i tym mniej swiatta wpada przez obiektyw. 1m wartosc liczby f jest mnlejsza (np. f/2), tym wiekszy jest otw6r

27

rnozna wybrany fragment obrazu, kadrujqc go W programie komputerowym.

przystony i tym wiecej swiatla dociera do kliszy lub matrycy.

Przym kniecie przyslony (przekrecen ie pierscienia) 0 jedna wartosc powoduje, ze ilosc wpuszczonego swiatla zmniejsza si~ 0 polowe. Oznacza to, ze przyrnkniecie otworu przyslony z f/5.6 na f/8 spowoduje, ze do matrycy lub filmu dotrze 0 polowe mniej swlatla, niz padloby na nie przy przyslonie f/S.6.

Otwarcie przystony 0 jedna wartosc powoduje podwojenie ilosci swratla przechodzqcego przez obiektyw. Na przyklad, jesli otworzymy przyslone z wartosci f/5.6 na wartosc f!4, to do aparatu wpadnie dwa razy wlece] swiatla. Jesli obiektyw otworzymy 0 jeszcze jedna wartosc (f!2.8), to na rnatryce lub film padnie cztery razy wiecej swiatla niz przy przyslonie f/5.6.

29

11 CI-INIK/\

OSTROSC

Zazwyczaj,gdy robimy zdjecie, zalezy nam, by najwazniejszs elementy obrazu pokaeane byty astra. Ustawianie ostrosci to jedno z zadan obiektywu.

Obecnie, jesli chodzi o rnetody nasrawlenla ostrosri, spctkac Sit; mozemy z trzerna typami obiektyw6w. Pierwszy z nich umieszczany jest

czesto w najprostszych modelachaparat6w kompaktowych. Ostrosc ustawiona jest tam rra stale, tak, ze wszystkieelementy znajdujqce Sit; w pewnyrn zekresle odleglosci (zazwyczaj od 1,5 metra do nieskonczonosci) odwzorowywane Sq ostro. Drugi typ stanowia obiektywy z recznym nastawieniem ostrosci, Mozemy je spetkac w lustrzankach. Fotografujqcy sam ustawia ostrosc przez krecenie pierscleniem ostroscl, znajduJqcym Sit; na obudowie obiektywu. Trzeci typ to obiektywy z automatycznym ustawieniem ostrosd (tzw. autofokus - AF). Aby jq,ustawic, nalezy skierowac wyraznie zaznaczane okienko pomiarowe (widoczne zazwyczaj na srodku mat6wki) na wybrany przez nas element i wcisnac do potowy spust aparatu. Obiektywy z autornatycznyrn ustawianlem ostrosci Sq w tejchwili najczescle] spotykanyrn rodzajem obiektywow, Produkuje Sit; je niemal do kazdeqo typu a paratu,

08IE,Kl:!WY A\F 'DO LUSTRtANEKI'OSIAD.5Ji·':R6w~n:z FUNKCJr;:'R~tZi:\!EGGl .usTAwIANIA OSTROsel. Ntl:LEZV: l'I\MI~TAt; 'ZE KR~C:ENJE PlfRSCIl:NIEM OS'f~l3iil'cl W,MS" MENCIE, ~GElY @BIEKryw I:iSTAWl01,IY JEST W TRYIJIE AU·r.(;)M0T¥tZ;i"-I~tj10 l,J~TAW.l1lNIA .oSTR©$CI, iv\C")z~ ~K(')NCZYC Sill-.ZNISZGZENleM MBCHANIZMU OBrtKlYvVu_

PflZED Rozpoe2!~CIEM mTOGRAFOWANIA TRZEBA,Wr SPiY'W@i"IC, j!XK USTAWIONY JEST PRZ~tilCZt;.!IK ODI'OWIAD/W\'GY4P,. WY'~QR TRYB,6VY'N.;\STAWIANI;I>. 051R05CI '(AFl'/M - TRY&Al'ftof.tJt..1i1(,CZNY/T~!(B,R~ez,NY;~.

MIESO Sl~ GN zAzWYCZAJ Nil OB1f.KlYWII;, l,UB NA . KORPUSIE APARATU ..

Wiljer cyfrowej lustrzenkl z polami pomiaru osrrosd

FLJNKCjE OBIEKTVW6w

Obiektywy autofokus pracuja w kilku trybach, ktore umoztlwlaja nastawianieestrosci w rozny sposob,

Tryb pojedynczy

Tryb pojedynczy to najczescie] stosowanytryb pracy oblektywow autofokus. Aparat ustawia ostrosc po delikatnym wci$ni~Ciu przycisku wyzwolenia migawki. Czujnik mierZi;jcy odleglosc obiektu od aparatu znajduje si~ w srodku kadru, przez co ostrosc ustawiona jest wlasnie na obiekty tam ulokowane. Otzywiscie, pracujac w tym trybie, nie musimy umieszczac na zdjeciu ostrych elernentow obrazu na stodku kadru. 00- p6ki trzymamy wclsniety do POfOWY spust aparatu, zaparnietywana jest ostrosc i mozliwe staje sie przekadrowanie obrazu, by obiekt, na ktory estrosc zostala ustawiona, znalazl si'i' w dowolnej q~$ci zdjeria.

Tryb r~czny (manualny)

W trybie recznyrn calkowieie wylqczona zostajs automatyka ustawienia ostrosci. Ostrosc ustawla sie przez krecenie plerscienlern znajdujqcym si~ na obiektywie, co zajmuje znacznie wiecej czasu niz w trybie autofokus.

Wiele obiektywow AF nie rna iianiesionej skali odleqloscl, co przy recznyrn ustawienlu ostrosci maze bye pewnym utrudnleniern,

Trybci'lgty

Trybu ciqglego uzywa sle w bardziejzaawansowanych rodzajach obiektywOw. Przystosowany jest on do fotografowania obiektow b~dqcych w ruchu. Obiektyw ptynnie reaguje na zrnlane odleqlosci, nadqzajqc Z ostroscia za przesuwajqcym siE1 obiektem. Jest to bardzo przydatne w sytuacjach, gdy fotografujemy na przyklad wydarzenia sportowe. Wadq tego trybu jest brak precyzji nastawtania.ustrosd, dlatsqo dlazwlekszenia szansy otrzymahia zdjecia ostreqo, wartc wykonac wi€ik- 5Zq ilose fotografii.

JAK DBAC 0 SPRZ~T IOBIEKTYWY

._--- __ . __ -

Aparat i obiektywy to najdrozsza cz~sc sprz~tu fotoqraficzneqe. Dbalosc 0 nle spowoduje, ze zdjecia bEidq rnialy lepsza jakosc, a aparat bedzie nam dluzej sluzyl.

• Nre wystawiaj aparatu I obiektyw6w na dzialanie wody i zbyt niskich temperatur.

• Unikaj kurzu i brudu,

• W starszych typach lustrzanek nle zostawia] naci'lgni~tego mechanizmu wyzwolenia migawkL

• Gdy nie fotoqrafujesz przez dluzszy czas, wyjmij z aparatu baterie.

• Niedotykaj mech.anizmu miqawki - jest to najbardziej Hula na uszkodzenia czesc aparatu.

III Aparat i obiektywy przechowuj i przewoi w adpowiednLch pokrowcach I torbach.

• Do czyszczenia obiektyw6w i aparatu uzywa] sprezoneqo powietrza, pedzelkow i specjalnych plynowczyszczacych.

Wielu fotografujqcych skarzy sie, ze ieh aparat r yfrowy robi zdjede nie w tym momencie, kiedy Iluciskajq przycisk wyzwolenia migawki,.lecz chwih; poznie]. Opoznienle to wynosi zazwyczaj zaledwie ulamek sekundy, ale w niektcrych sytuacjach rnoze miec znaczqcy wplyw na to, co zostanie zarejestrowane, Konstruktorzy ciqglestaraj'l si,! walczyc z q niedogodnosciq i wkrotce problem l pewnoscia przestanie lstniec lub miecznaczenie; obecnle trzeba jsdnak brae go pod uwaqe.

Op6inienia w wykonywaniu fotografii cyfrowej wyst~puj'l na trzechetapacb: uruchomienia aparatu, wyzwolenia migawki i zapisu zdiecia Po wt'lczeniu oparat potrzebuje niewielkiej ilosci czasu, by bye gotowym do pracy, Jesli wiec fotografujemy wydarzenle, gdzie sytuacja wymaga refleksu i zachowania rzujnosci, lepiej jest miee' caly czas aparat wtqczony.

Problem opMnienia przy wyzwalaniu migawki uwidacznia si~ giownie wtedy, gdy robimy zdjeda szybko poruszajacych sle obiektow (np. zdlecia reportazowe, spertowe, fotografie dzieci), Fotogralowane obiekty zarejestrowane Sq wtedy w innym mornencie; niz chcielisrny - czesto znajdujq s.iEi jut poza kadrem. Powodern tego jest czas potrzebny aparatowi do nastawienia ostrosci, przygotowania

karty do zapisu oraz odczytania i ustawienia parametrcw ekspozyc]t,

Problem zaplsu zdjec to kwestia przesylu duzyd. ilosd informaqt, lm wi~ksze lub lepszej jakosd fotoqrafie chcemy wykonactyrn ilose' intormac] do zapisanla jest wieksza Niekt6re nawet prostsze aparaty majqmozliwosc wykonania kilku zdjE1c zaraz po sobie, przechcwujac dane wbuforze parnieci. Pozwala to na zarejestrowanie szybko dziejq.cej si~ sceny. Poiernnoscbufcra jest jednak og.raniczona i po naswietleniu ktlkufctoqrsfiimusimyodczekac, azzostana oneprzepisane na karte,

PROBLE,'v\ OPO.ZNIENIA W WYlWOU;NIU MIC".WKI NIE a

WYST~PUJE LUll NIEMA ZNACZp,cEGO WPtYWU w WIF,K- ~ S.zOSG:1 LUSTRZANEK CYFROWYCH. W INN\;CH TYPI\CH APA- i R"'TOW MOZNA S'fARAC Sl~ OMINI\C Oi'OZNlfNIE I~OPRZEZ i w. c. ''ZESNIEjSZE PRZYGOTOWA. NIE SPRZI;TLJ. DO WYK. ONAN. IA. I Z[)J~ClA, PRZEWIDUjl\C SYrUACj~, jilK". Sl~ WYDARZY, NA, .

lEzY WCZE5NIEj USTAWICOGNISKQWf\ I POGl<AC OSTROSC, I:

PRlYfRZYMWIf\C FRZYCISK 'NiZINOLENIA o\-IIO\WKI. Goy D'INYMOMENT "DZIEjE Sl~" I WYSTARCZ\' TYLKO DOCISNI\C < GUZIK, A OPOZNIENIE ZOSll\NIE ZJ~EDUKOWANE. METODA. ' T,~ NiE SI'RAWD7.A SIr; 'Ai WOEj SYTUACjl, ALE NA RAZlE

JEST CHYBAJEDYNYM ROZ'NII\ZANIEM PRQBLEMU OI'6zNIE-

NIA W AI'ARATI\CH CYFRO\WCH.

I

!

I

I

32

Aby robieniezdjec stale sleprostsze. producenei sprzetu fotograficznego.wprowadzili do konstrukc] aparatow wiele przydatnych funkcji, pozwalajacych lepiej kontrolowac proces powstawania obrazu, Uruchamia sJe; je za pornoca przyeisk6w i pokretel umieszczonych na korpusie aparatu lub poprzez wejsde w odpowiednie menu. Kazdej z nich przypisany jest inny symbol, jaki pozwala rozpoznac,

FUNKCjE AE~RAT6w Program IlEl

Tryb programu uZywany jest zazwyczaj przez poczatkujacych Joroqrafcw. Aparat w sposob usredniony samoczynnie dobiera wszystkie parametry potrzebne do prawid1owego naswietlenia (przyslone i czas otwarciamigawki). W trybie tym nie ma mozllwosci kontroli gle;bi ostrosci ani czasu otwarcia migawki.

CO POTRAFI M6J APARAT

do czego dana funkcje rnozna stosowac, Dla tych, kt6rzy uwaaaja.ze do.wykonania zdjecia wystarezy wylqcznie wcisnlecie przycisku wyzwolenia migawki, duza llczba funkcji moze bye utr.udnienlem. Nieznajomosc rnozliwosct, Jakie oferuje aparat, niewqtpliwie zmniejsza gam~ srodkow pozwalajqcych na uzyskanie bardziej interesujqcych fbtografii.

--- --------

PROGRAM

Zdj~cie wykoriane w trybie prcqramu. Program', szczeqoln.e dla p{)c;~qtkv.j~cych fotoqrsfow, jesl najcz,*sCiE'j uLywanym trynem p_riKyapllf(ltu, ponl~waz I/:Js;z:y·stkie pararnetry n?l5;"Vretlenia dobrerarre-sq vvnun autornatycznle

III HN·II(t\

Priorvtet przyslony !CAli

Praeujqe w trybie priorytetu przyslony, fotograf sam wybiera odpowiedniq wartosc przyslony, a aparat dobiera do niej czas otwarcia migawki, tak, by otrzymac wlasciwq ekspozyqe, Tryb ten Jest dosc czesto uzywany, poniewaZ pozwala kontrolowac gl~bi~ ostroscl,

Jesli wybieramy mati[ wartosc przyslony (np. f12.8 lub f/4), aparat dobiera krotsze ezasy otwarria migawki. W rezultacie pierwszy plan i tlo Sq mnie] ostre nit obiekt, na kt6ry zostala ustawloria ostrosc, Gdy wybieramy duiq wartosc przyslony (np. f/16 ezy f/22), wydluzony zostaje czas otwarcia migawki. Zdj~cia uzyskane w ten sposob charakteryzuja sifi Wi~k~zq gl~biq ostrosd. Oznacza to. ze ostro odwzorowane 5'1 zar6wno obiekty, na krorych ustawiona jest ostrosc, jak i te znajdujqce sle blize] i dale] od nich.

StOSLljqC priorytet przyslony, rralezy zawsze kontrolowac wskazania czasu otwarcia migawki. Zbyt iuze przymkniecie otworu przyslony moze na tyle wydluzyc ezas otwarcia migawki, ze nie bedzierny w stanie utrzymac aparatu w rekach i zdjecia wyjrli) poruszone.

Priorytet migawki I~I

Priorytet rniqawki jest odwrotnosclatrybu prioryratu przyslony - parametrem, kt6ry nastawla foto-

qraf jest czas otwarcia migawki. Aparat sam dobiera wtedy wlasciwq wartosc przyslony, Tryb ten stosuje sie; gl6wnie do fotografowania obiekt6w w ruehu.

JeW ustawimy dlugi ezas otwarcia migawki (np. 1/30 lubl/15 sekundy), obiekty szybko poruszajace si~ bfidq na zdjedu rozrnazane. Jesli dobierzerny kr6tki czas otwarcia migawki (np. 1/500 lub 1/1000 sekundy), obiekty znajdujace si~ w ruchu zostana zatrzymane w kadrze,

Tryb ten czesto stosowany jest w fotografii reporterskiej i sportowej.

Tryb r~czny (manualny)

W trybie recznyrn fotografsam deeyduJe zar6wno 0 wartosciach przys!ony, jak i czasu otwareia rnlqawkl. Aby poznac wlasclwe dla dans] seeny parametry ekspozycji, rnozna skorzystac zodczytu swlatlornierza w aparacie - ws·zystkich ustawlen nalezy jednak dokonac indywidualnie.

Praea. w trybie recznyrn zajmuje nieco wieeej czasu niz w innyeh trybach, poniewaz trzeba ustawic dwa pararnetry. Tryb ten urnozliwla realizowanie zrnian w ekspozycji, np. przeswietleri lub niedoswietleri,

Tryb reczny jest najlepszym trybem dla poczatkujqcyeh fotograf6w, kt6rzy eneq szybko przyswolc sobie zasade zaleznosci mledzy przyslona a czasern otwarcia migawki.

TRYBY HMATYCZNE

---- .. _--. ------

zontu). Jednoczesnie przymykana jest przystona, co umozliwia uzyskaniena zdjeciach duzejgh;bi ostrosci.

Tryb portretowy lell)

Tryb ten przetnaczony. jest do wykonywania portret6w. Aparat samoczynnie dobiera niskq wartosc przyslony (f/4lub f/S.6), by ostry byl tylko gl6wny obiekt zdiecia, np. twarz modela. PozostaIe elementy, znajdujqee si~ w tie i na pierwszym planie, pokazane 5'1 nieostro.

Niekt6re aparaty majq w trybie portretowym mozllwcsc regulacji ogniskowej, Ustawiana jest

Tryby tematyczne 5'1 w aparacie przsdstawione w postaci symboli obrazkowych. Wykorzystuiac je, w pewien spos6b podpowiadamy eparatowi, co bedzie ternatern naszego zdjecia. Aparatdokonuje wtedy najlepszych ustawien

kspozyeji dla najczfiseiejspotykanychsytuaeji zdjedowych,

Tryb krajobrazowy

Tryb krajobrazowy przeznaezony jest do robienta zdjec pejzazowych, Aparat samoezynnie ustawin ostrosc na nieskonczonosc, tak by ostre byly ~I, rnenty znajdujqce 5i~ daleko (rip. linia hory-

~,

I I

KRAIOBRAZ

\1

ona wtedy automatycznie na dlugosc okolo 80 rnrn, co powoduje, ze otrzymujemy wlasclwe proporcje wielkosci twarzy IN stosunkudo reszty eiala.

m Tryb sportowy ~

W trybie sportowym aparat ustawia kr6tki czas otwarcla migawki,dobierajqc do niego odpowiedriiq wartosc przyslony.

Krotki czas otwarcia migawki powoduje, ze obiekty b~dqce w ruchu zostala na zdjeciu .zatrzyrnane" Stoplen .zatrzyrnania' zwi'lzany Jest nie tylko z czasem otwarcia migawki, ale (6wniez z szypkosei1j i klerunklem ruehu oraz dlugosci'l ogniskowe] oblektywu,

Tryb makro

Tryb rnakro stosowany jest do wykorrywanta zdj~~ z bardzo male] odlsqlosci. Dziala on na zasadzie zmiany zakresu ostrosci, tak, ze rnozllwe fest

fotoqrafowanie bardzo malyth przedmiot6w. Tryb makr6 uzywany jest przede wszystkim do wykonywania zdjec detali lub niewielkith obiekt6w,. takich jak kwiaty lubowady.

Tryb korekcji tylnego swiatla

Uzywanie trybu korekqi tylnego swiatta suqerowane jestw sytuacjach, gdy za wybranym przez nas obiektem znajduje si~ bardzo jasne tlo (np. gdy fotografujemy osoby ustawione na tleokna lub bardzo jas.nych powlerzclmi). Jasne tlo moze spowodewar" zafalszowanie porniarow ekspozycji - swiatlornierz odezytuje, ie do prawidlowego naswtetlenia nie potrzsba duzo swiatla i przyrnyka przystone, Obiekt na pierwszym planie jest wtedy nledoswietlony.

Po wlqczeniu trybu korekcji tylnego swiatta aparat lekko przeeksponuje Zdj~cie - w ten spos6b, ze tlo zostanle przeswietlone, a pierwszy plan naswlctlony prawldtowo.

35

Tryb zdJ~t nocnych [tI)

Tryb zdjec nocnych przeznaczony jest do fotoqrafowania w ho~y. Dziala on na zasadzie wydluzenia czasu otwarclarnlqawki dziekl czernu j,ashe elernenty obrazu sq na zdjedu poprawnie naswletlone,

W nlektorych typach aparatow tryb zdj~c nocnych wi'lze slez dzialaniem larnpyblyskowe], Czas

TRYBY ~~SP0z.:)'C.:....<.J.:_1 __

MAKRO

ZdJ~cie wykonane 'N trybie makro

naswletlarua jest wydluzony, ale dodatkowo uruchomiony zostaje blysko niewielklej intensywnnSci swiatla.by obiekty na.plerwszyrn planie zostaly doswletlone,

Naleiy parnietac, iz dlugi czas ekspozycji moze spowodowac poruszenle aparatu,

.. ~-.- .... -.---

Tryb jednorazowej ekspozvc]i D Tryb szybkiej ekspozvcji I III

Tryb jednorazowej ekspozycji jest stosowany we wszystkichtypach aparat6w fotografieznych. W trybie tyrn nacisniecie przycisku wyzwolenia migawki (spustu aparatu) powoduje naswietlenie jednego zdjecla. By wykonac kolejnq fotoorefie, nalezy zwolnie spust i zaczekac, az aparat zapisze naswietlony obrazek na karcle'parnieci lub przewinie tasrne do nastepnej klatki.

DZi~kitrybowi szybkiego przesuwu tasmy moi:liwe jest wykonanie serii fotografii w bardzo kr6tkichodstli'pach CZijSU, np. 3 zdje;c na sekunde. W trybie tym mlgawka wyzwalana jest tak dlugo, jak dlugo wcisniety pozostaje spust apsratu. Ten sposob rejestraeji obrazu przydaje sie; gl6wnie do robienia zdj~c reportaiowych, gdy akqa toczy sie bardzo szybko i gdy trudno jest uehwycic wlasciwy moment rozgrywajqeej siesceny

IICIINIKA 3.7

Wielokrotna ekspozycja ~

W trybie wielokrotnej ekspozycji naswietlane zdj~da naktadajq si~ na siebie, tworzac jednqfotQgrafi~,

zlo~onq z kilku obraz6w. Zdj~cia realizowane w ten spos6b mogq dac bardzo ciekawe plastycznie efekty.

FUNKCJE lAMP BlYSKOWYCH

- .. __ . __ ~--------.

Wi~kszose aparat6w fotograficznych ma wbudowanq lampe blyskowa, zwanq popularnie fle-

zem. Lampy te posiadaja zazwyczaj mozliwosc pracy w roznych trybach,co w wlekszym stopniu pozwala kontrolowac warunki naswietlania i estetyke zdjec,

Tryb automatyczny !Aurof I

W trybie automatycznym aparat, mierzqc swiat- 10, ocenia, ezy jest go wystarczajqco duzo dladanej wartosd przyslony, by zdjecie zostalo naswietlone prawidlowo, Jesli 5wiatla jest za malo lub obiekt jest zbyt eiemny, lampa blyskowa zostanie samoczynnie uruchomiona. W trybie autoinatycznym zdarza si~, ze flesz uzywany jest zbyt czesto - nawet wtedy, gdy nie jest to konieczne.

Tryb wlaczonego flesza [0N 11

W trybie wlqczonego tlesza blysk wyzwalany jest przy kazdyrn naclsnleciu spustu aparatu. Fotograf, przed wykonaniem zdiecia, kontroluje przez wlqczenie lub wylapenie tej funkcji, ezy dodatkowe swiatlo bedzie mu potrzebne.

Wykonywanie zdj~e w tym trybie sprawdza sie w sytuaciach, gdy swiatla jest bardzo malo. Jest on

rownlez przydatny podczas fotografowania pod swiatlo, gdy chcemy, by cienie, kt6re tworza si~ po stronie nieoswietlonej, zostaly rozjasnione,

Tryb wylaczonego flesza [Of.F f 1

Tryb wylqczonego flesza jest przeciwnosciq trybu wlqczonego tlesza. W trybie tym fotoqraf r6wniei: sam decyduje 0 uzyciu lampy blyskowej. Nawet wtedy,.gdy bedzie za' malo swiatla, flesz nie wlqezy sie, by rozswietlitfotografowany obraz,

Pracujac w trybie wylqczonego flesza, mozerny zroblc zdj~cia nlezaleznie od warunk6w oswietlenia - nie zawsze niedoswietlenie pewnych element6w obrazu musi bye rekompensowane blyskiern, Rozjasnianie lampe blyskowa kazdego cienia i p61mroku moze znlszczyc nastr6j zqj~cia.

Tryb swiatla dopelniajqcego [ F/~~ f 1

W trybie swiatla dopeiniajaceqo blysk lampy jest wyzwalany za kazdyrn nacisnieciern spustu aparatu, Blysk ten jest jednakslaby, poniewaz rna za zadaniejedynie dopelniacqlowne zrodlo swatlao Wymieniony tryb doskonale nadaje si~ do rozjasniania cieni,szezeg6lnie zas, gdy fotografujemy pod swlatlo.

INNE fUNKqE APA:~!_Q_W_.· ~ _

Ralans bieli

Jest to jedna z najbardziej 'przydatnych funkcji w aparacie cyfrowym. Pozwala ona dostosowac kolorystyke zdjeda do warunk6w oswletleniowych ctoczenla, Dziekl niej pelniej mozerny kontrolowac prawidlowe oddanie barw naszych fotografii, a umiejetne stosowanle zapewninam tworzenie nastrojowyeh zdj~c, 0 bardzo ciekawych odcieniach kolorystycznych, (patrz rozdzia! IJalans bie/i).

Redukcja czerwonych OCZU <I>

Efekt czerwonyeh oczu doskonale zna wi~kszosc fotnqrafujecych, Jest on szczeg61nie intensywny, gdy zdjecla zostaly wykonane przy bardzo malej ilosci swiatla. Efekt ten powstaje, kiedy swiatlo wvslane przez lampe blyskowa odbija si~ od oka i wraca do aparatu, tworzac na zrsnkach ezerwone kola.

Funkcja redukeji czerwonyth oezu polega zazwyczaj na wykonaniu kilku szybklch blysk6w

38

BALANS BIElI

Balans bieli ustowiony na "ocieple,;ie" kolor6w obrazu

pcprzedzejacych wlasciwy blysk; zsynchronizowany Z otwarciem migawkL Zrenica, pod wplywern wczesniejszych blyskow, zmniejsza swoja powlerzrhnle, przez co odbicie swiatta od oka nie jest ta k duze,

Bracketing g

Bracketing sluzy do wykonanla kilku fotografii, z: kt6ryeh kazda rna inne parametry ekspozycji. Funkcja ta jest bardzo przydatna w momencie, gdy nie wiemy, jak naswietlic zdjecie, Jedni.j fotoqrafie aparat wykonuje wedtug wlasnych odczyt6w pomiaru ekspozycji (albo wedlug naszyeh ustawien). a pozostale dwie inaezej,np. pierwsze niedo5wietlajqc, a druqie przeswietlajqc.

Mozliwe jest wprowadzenle dowolnych parametrow braeketingu, ezyli zaproqrarnowania, o jakq wartosc dwa kolejne zdjecia powinny bye przeswletlone lub niedoswietlone. Warto korzystacz tej funkeji szczeg61nie wtedy, gdy fotografujemy na diapozytywaeh - bledow w ekspozycji slajdu nie bedzlerny juz mogli poprawic.

I" ",N'K,A

Samowyzwalacz [D1

Samowyzwalacz urnozliwia opoznlerue otwar'iil migawki 0 kilka sskund (zazwyczaj od 2 do lO), Niljcz~s(Ciej funkcjE;tE;:stosuje sie w sytuacjach, gdy osoba fotoqrafujaca sama chce zostac uwiecznionil na zdjeciu. Opoznienie otwarcia migal'.(ki,czyli wykonania f9t09rafii, pozwalajej ustawic' si<; przed obiektywem aparatu.

Kompensacja ekspozycji

FunkcJa ta sluzy do zmian w-poziomie naswietlenia, Stosuje si~ jq w cyfrowych aparatach kornpaktowych, gdzie nie rnarny pelni mozliwosd panowania nad parametrarni ekspozycji. Za po-

KOMPENSAqA EKSPOZVql ZdJ~cie wykoriane przy uzyciu funkcii kompensacii ekspozyc]

39

mocaokreslenia wartosd kompensacji mozemy zdjecie rozjasnk lub przyciernnic, Funkeja ta moze okazac sie bardzo przydatna, pontewaz w prostszych rodzajach aparatowjest to jedyny spos6b na kontrolowanie naswietlenla.

•• Tryb filmowy D

Tryb ten pozwala na zarejestroWanie kr6tkichfilm6w oraz 'lapis dzwleku, Dlugos( filmow zelezy od pojernnosci karty pamiec! W niektorych typach aparatow cyfrowych mozliwe jest rowniez ustawlenie poziomu jakoscl zapisu, ale jak na razie jakosc obrazu pozostawia wiele do zyczenla.

'*0

Na rynku fotoqraflcznym mozerny si~ spotkac z duza ilosciq roznorodnych materialow swiatloczulych. Decydujqc si~ na zakup ktoreqos z nich, nalezy rnlec swiadcrnosc, jak nasz wyb6r wplynie na jakosc zdjecia. Najdrozsza tasrna fotograficzna wcale fiie musi dac najtepszych rezultatow. Nadmierne· oszczedaanle na materialach swlatloczutych rnoze natomiast doprowadzlc do otrzymania obrazow 0 bardzo niskich walorach wlzualnych,

RODZAJE FlLMOW

FILMY

Mimo ogromnego wyboru blon fotograficznych, nie istniejq dwa filmy, kt6re dalyby identyczne zdjecie. Materialyroznla sie czuloscia, formatem i odwzorowaniem barw. Niekt6re filmy oddaja fotografowanq scent; jako deplq, a inne wprowadzajq odcienie chlodne. Sq filmy, kt6re podkroslaja i w;;macniajq kolory oraz takle, na kt6rych nasycenie barw jest mniejsze. Dzi~ki odpowiednio dobranej tasmle fotograficznej rnozerny kontrolowac fakture, kolor, <'I takze kontrast naszych zdj~c.

lstnieja trzy podstawowe rodzaje blon fotograficznych: negatywowa czarno-biala, riegatywowa barwna i pozytywowa barwna, Wyb6r rodza]u blony musi zalezec odefektu,jaki chcemy uzyskac i zamierzonego sposobu prezentacjlzdlec po ich naswietleniu i obrobce laboratoryjnej,

Filmy barwne negatywowe

Barwne filmy negatywowe S'l najczesciej stosowanymi rodzajami blony swiattoczulej. Przeznaczone Sq do wykonywania kolorowych odbitek na papierze fotograficznym. WywoluJe sle jew procesiechemicznym, okreslanyrn symbolem C-4l. Po wywotanlu takich filrnow w laboratorlurn otrzymujemy kolorowe negatywy, na kt6r:ych jasne elementy fotografowanego obiektu odwzorowane sij. jako clernne, a ciemne jako jasne. Kolory ria negatywach Sq odwr6cone - rzeczywisty kolor czerwony na negatywie b~dzie niebiesko-zielonym, kolor zielony - purpurq, aniebieski - i:6!tym.

Negatywy nie nadeja sifl jeszcze do prezentacji. Dopiero po wykonaniu z nlch odbitek rra papierze fotograficznym rnozerny uzyskac zdj~cia we wlasciwych barwach.

Materialy negatywowe charakteryzuja si~ duza tolerancjq na bledy naswietlania. Dzi~ki ternu rnozna otrzyrnac dose dobre cdbitki z rnaterialow niedoswietlo-

T OLERANCJA NA5WIIT!-ENlA JEST TO WARIOSC, 0 JAKI\ ·MOZNA ·PRZESWIETLIC LUB ·NIEDOSWIETUC MATERIAt ~QTOGRAfICZNY, ·BY OTRZYMAC LADOWALAJA,CE RUULl'A1Y PRZ,y STANDARO(iVVYM PROCESIE cl.sROSKI.

I,I. HNIKII

nych lub przeswletlonych nawet 0 2-3 wartoscl przyslony. W czasie wykonywania odbitek mozerny skoryqowac wiele niepozqdanych

Filmy barwne pozytywowe

Filmy pozytywowe nazywamy inaczej diapozytywami, przezroczami lub slajdami. Filmy te przeznaczane Sq do wywolywania w procesie chemicznym okreslanym syrnbolem E6. Slajdy majq bardzo dobra jakosc i intensywne nasycenie barw. Charakteryzuja si~ duzyrn kontrastem i naturalnymoddaniem kolor6w. Sq one jednak niezbyt odporne na b!t?dy naswietlania - pomylka w ustawieniu przyslony nawet o jedna wartosc wywoluje rezultat nlernozliwy doskorygowania (zdjeda s'l za jasne lub za

ciemne).

Jesh do fotografowania ui:yjemy rnaterial6w pozytywowych, otrzymamy obraz bezposrednio na blonie swiattoczute]. Bedzte on wyglqdaJ dokladnie tak, jak zostal naswiatlony, W procesie obr6bki diapozytywu niema etapu wykonywania odbitek na papierze fotograficznym. Wywolany slajd. tniemy na poszczeg61ne klatki i wkladany w ramki, kt6re nastepnie mozsrny powlekszyc za pornoca rzutnika i prezentowac na ekranie.

41

zabarwieri, ktore pojawiajq si~, gdy np, fotografujemy przy swletle sztucznym na materiale przystosowanym do swiatta dziennego.

Jesli fotografujemy na filmls pozytywowym, mozemy otrzymac tylko tyle zdj~c, ile naswietltmy. Ze slajdu nie wykonarny odbitek na papierze fotograficznym, gdyi uzyskamy odbltke wyglqdajqcq jak negatyw. Niekt6re profesjonalne laboratoria oferujq usfug~ kopiowania slajd6w na negatyw, jest ona jednak dose droga .. Tarisza metoda polega na zeskanowaniu diapozytywu do pamiEi'ci komputera i wydrukowaniu zdjfiCi<J na papierze fotog raficznym.

POROWNANIE FILMOW NEGAlYWOWYCH I POZYTYWOWYCH

[film negatywowy Fi!m pozytywowy

Mniejszy kontrast Gorsze nasycenle barw

Duza tolerancja l1a,bh;~dy naswletlanla Moiliwo5c\i\(ykanar:lia wielu odbitek

z jedne] klatki

t.atwo5C. przechowywariia iprezentacji

Wi~kszy kontrast l.epsze nasycenie barw

Mata tolerancja na bf~dy na·swietlani.a Mozliwosc·otrzymania tylko jsdneqo zdjecia z jednej klatki.

W celu prezentacji wymagany jest dodatkowy osprzet

Ij t-

I

I II

Filmy negatywowe czarno-biale

Co jakis·czas pewracamode nafotograf1~ €Zarnobial'l, ktora zanikla niemal calkowici.e wraz z nastaniem fotografii barwnej. Na kliszy czarno-blelej po naswietleniui wywolaniu, uzyskujesiE; negatywowy obraz czarno-btaly w kt6rym poszczegolne kolory odp.owiadajq odpowiednim wartosciorn szerosd, a tony sce.nYZO,5taj<) odwrocone, Oznacza to, ze elementy, ktore odpijajq_bqdi emitujq ejUZq ilosCswiatla i w rzeczywistosci postrzegane sajako jasn~ (np. slonce, niebo), rnocno na$wietlij, blone i nil neqatywie wyglqdac bE;ld'l jako czarne lub ciernne, Ciemne elernenty obrazu (np, clenie) 'natorniast slabo rrasWietlq blone i zostanana negatywie odwzorowane jakojasrie.

Zasada powstawania odblrekpoleqa na przepuszczaniu swiatla pochodzqceqo z powiekszalnlka przez wywotany negatyw tak by naswietlilo ono papierfotograficzny; Podeza-s wykonywania odbitek na papierze fotograficznym wszystkietony zostana odwr6eone. Ciemne mie]s(:a nil neqatywie przepuszczq na papier malo swiatla i na odbitee bE;lpq biale lub

I I,

jasne. MiejsG), ktore na .. negatywie S'l przezro.czyste lubjasne, przepuszeza duzcswlatle, przez co;papier zaciernni SiE;l. Odbltka bedzie zatern przedstawiala takie same watery jak rzeczywisty, ale pozbawiony barw obraz,

Wadq fotogratii czarno-blale] jest to.ze nie W5ZYSt, kie laboratorla przyjrnujq te90 ~odzajll rnatertaly do wo!ania. i powi~kszanja. lstnleje jednak rnozliwost indyvJidua[nego wywolywaniil film6w. Nie jest to tak skomplikowane jak wywblywanie materiat6w barwnych, Semedzlelne wykonanie odbitek wymagajednak posradanla ciernni feroqranczne],

Zainteresowanie fotografiq czarno-biala sprawilo, ;loG! zaczeto produkowac blony, ktore.rnozna byhby wywolac W kazdym punkcie obr6bki zdj~(. Filmy takie n,;lzywane Sq filmami chrcmoqenleznyml.Se-one produkowanena technoleqli filrnow kolcrewych, przeznaezonych do wywolywania w barwnym procesie (,41. Klisze tego rodzaju, po wykonaniu zdjE;c, mo,Zemy wyw.o1ac w kazdym labcratorlurn fotografkznym, zajmujqcym sie obrobka barwnych filmow negatywQwych.

114 IINIK'(I,

CZU10SC

Wi~kswscfotografujqcych nie zastanawia si~ nad wyborem czuloscl filmu, q wlasnie od nie! W duzej rnierze zalezy wyglqd zdjE;lt Nie istnieje film 0 czutosei ldealne], czyli film nadajqcy siE;l do kazdych wa,n,mk6w oswietlenlowych.

W jaki sPQSQ,b dobrze wybrac c<:qlosctilmu, na kt6rym bedziemy pracowa{? Nie J.estto skornpllkowane - wystarczy tylko przewldzlec okolicznosd, w jakich bedzierny fotoqrafewac i do nich dobrac odpowiednia czuloscmaterlalu.

Btony fotoqraficsne dzielirny ze wzqledu na cwlosc na: nisko-, srednib- i wysokoczuls. Blony niskoczule to blony 0 czulosci ponize] 100 ISO, ,,5rednioc,;:ule" - blony 0 czuloscl miE;ldzy 100 a 400 ISO, a b!ony wysokoczule to materlaly 0 ezuiosci powyze] 400 ISO.

T"..BELA POJ~C)WNAWCZA \iYARTOSCI ISO I DIN

1.5 15
18 50
21 10.0
22 125
23 160
24 200'
25 250
26 320
27 40O,
'3.Q SQO
3'3 1600
36 3200
39 6400c Ol)ECNIE ,SPOTMC Sl~ M(I)ZNA Z DWIEMA SK'AI;AMI QZL)tC)$CI.

PlERWSil\.'[O SKAlA 150 ·(lNTERNATIONAl STANDARDS ORGi\NIZATI0N - MI.~DZYNARGDOWA ORGANIZACJA NORMALIZAcYJNI;l, A DRUG4i COilAZ R7'..AD1IEJ SPOn<KANA, TO St(}l;l:A, DIN

(DELJT-sc~E INb,uSiRIENb~(v\- NI~MIECI1\ S,KAlA PR4EI0YSLc)~Y~).

vv PR'ZVPAO$li'lKAU 15',0, PQPWQJENI~ WARTQ~i] .JEJ I.ICZBY',.Q?l:!AGZA ROq\)iGJENIE CZ)JtQSCIFlli;rIU.

FILJYi' Q .czUl,d~ql 4(1'0150 ~~Og:!E qV'l'i\ l%lY BAI10ZIEJ C:ZUty GEl fll!'fUQ CZlJtQ~CI 200 ISO I O,;R@~OW~ i'OlNIEJCZU<¥\·NI2; FtUvio c'ZUlOsn 800 ISO.

W"SKAI:I DINGw't::o~®-RO§NIE-bWUj(RQTNIE ·(i.Uffi MAlEJE o +fOtoW~) \M~ ZE ZMIAN~: ~Vf\R1'05CI ucZB'ti

o KA:1:m TRz'V S:tOPN!E', flUv\ 0 .~jwl:d5b 'Z:1 DI ~ BfDl.lE DWA BAZY' BAimZI~) CZUlY 00 F"IL¥U Q CZULOSCI "1.8 PIN IQ IiDtO,\!\!~.Iv\I\'IEJ ,e:z.11~~ tl.l;<; FIJ.i:lQ rtzLJlq$CI. 24 GIN. OZNAC4A TO, 2;E w TYCH£i\M'i;CH WARUNI0.\.b~1 O~WIET:lEI:'lIQW'(CI9 f!Ltyi 0 C;Zl)tO$cI400 ISO (UDIN) B~DZIE WYM¢\GAt DWUi\RQT:NIE Ml),'IEJ ,SWIATLA.Nltll.lM 0, CZUtDSlzli:ZI;iO 19b (2:4 DIN). NA rRZ¥KLA.J]j;, )ES,I FOTO-CRAFUJHv\Y NA FI~MIEQCZUt®S(l:l' 4.0Q I$~G'I POMIAW~'WIATI1AW"~AZOJE, Z.E cZi'iS NASWIETlENIA DlA PRZYSlON¥ F!B PCJwINIEN·\wNJE.sc'lIt2_g'~EKuND:i(,. TO 1i1i1:¥ n:CH SAMYCI-I WAI~UNKACH O~WIEtLENIOVVyeHr ALE.·PRZY FOT%MFOW(\NIU (~;. f;1IM.IE O,CZLili1)SCI 200 ISO~ CZAS NA.sWIETlANIADlA PRZ'IStQNY FiB POWINIW ~NIESC 1f:6,.o.?,[I\UNDY; 6Z'(lt PO~MN1EN Bye DINA RA?,Y ptUi.$Z:Y

'(PArR;': Rc;iZ~ZIAk- Po,yjIARSVVJ:~TtA)._

Btony niskoczule

Blony niskoczule charakteryzuja si~ mal,! tiarnistoscia, przez co obraz jest ostrzejszy, a wyrazlstosc barw wleksza, Do fotoqrafowania na blonach niskotzulych potrzeba duze] il.osCi swiatla. Filmy o niskiej (zuloki nadaji! si~ WIE;lC dofotoqrafowanla np. nadrnorsklch pejzazy, plenerowzlmowyth bqd± obiektow 0 jasnych powierzchniach.

Robienie zdjE;;c na.matertalach 0 nizsze] ezylosci wymaga zastosowania mniejszych wartosd przystony (wiekszych otwor6w) lub dhrzszych czasow otwareia migawki. mugi czas. naswietlanta moze spowodowac poruszeriie aparatu fotoqraficzneqo, dlatego I'lzywajqc blon niskoezU!ych, warto nieraZ koraystac ze statywu,

BtONA NISKOCZUtA

Zdj~CiE' wykonane na materiale niskoczulyrn

BtONA WYSOKOCZUtA

Zdj~cie wykonane na rnaterlale wysokoczulym

Btony wvsokoczule

Siony wysokoczule doskonale sprawdzaja sie w warunkach, gdy swiatla jest malo, np. we wnetrzach, przy bardzo zachmurzonym niebie lub w nocy. Uzyskane zdjecia charakteryzujq sle gorsZij jakoscia (wieksza ziamistosc i mniejsza wyrazlstosc barw).

Uzywanie 1ilmu wysokoczulego urnozliwia korzystanie z kr6tszych czasow otwarcia migawki (ilosc swietla potrzebnego do naswietlenia filrnu nie jest tak duza jak w przypadku materialow niskoczulych). Stosowanie kr6tszych czas6w otwarcia migawki zwieksza szanse na to, by zdj~cia wyszly nieporuszone.

POR6wNANIE FILM6w NISKOCZUlYCH I WYSOKOCZUlYCH

£l!m niskoczuly . Film wysokoczufy

r I ( IINII~A

Blony 0 srednle] czulosci

Btony 0 sredniej czuiosd godzq ze soba wszystktc zalety i wady 1ilm6w wysoko- i niskoczulych. Na tego typu 1ilmach moina wykonywac zdj~cia w roznych warunkach oswietleniowych. Jakosc ~dJE;!c otrzymywanyeh z blon 0 sredniej czulosci J st dose dobra - uzyskac mozna zadowalalace pod wzgl~dem jakosct odbitki 0 duzych formatach.

Wybierajijc czulosc filmu, nalezy przewidziec warunkl, w jakkhbedzfemy fotografowac. Jesli J dziemy na wakacje nad rnorze, najprawdopodobniej wiekszosc naszych zdj~c wykonamy na plazy w peinym sloricu. Najlepszym filmem bedzle w tyrn przypadku film 0 nizszej czulosd, qdyz ~wiatla bedzierny mieli pod dostatkiem, a jed notzesnie nie stracimy na jakosci i kolorach zdjec, Jesli wybleramy si~ w odwiedziny do znajomych, gdzie bedzlerny fotografowac w pomieszczeniu, warto zalozyc film 0 wyzszej czulosc]. Ozi~kl temu wykonamy zdjecia przy malej ilosci swiatta, co byloby niernozllwe, qdybysrny dysponowali filmem nlskoczulym. Zdjecla te b~dq mialy nieco wieksze zlarno I slabsze nasycenie barw.

Wymagana wleksza ilose swtatla Dluzszy czas.naswierlania Lepsza jakosc

Mala zia rn istosc

Wi~ksza wyrazistosc barw

NIEKTORZY FOTOGRAFiev CELOWO DECYDUJI\SI~ NA I UZYCIE FILM6w VIIYSOKOCZUlYCH, MIMO ZE CHe>\, .:

WYKONAC z NICH DljZEOqBITKI. To, .co OIA NIEKT6- RYCI-! WYDAIE'SI~ WADi\t0ATERIAt.U, DLA INNY(2H MOZE .

OZNACZAC jEGO ZALFrI;. ZWI{KSZO.NA. ZIAI~NISTGst I MNIEjSZE NASYCENIE BARW W R~KACH D05WIADCZONEta" FOTO:CRAFAMOCA STAt Sl~ ARTYSTYCZNYM

SRqOKIEM· WYRAZU. . .

4.5

ZIARNO TO OROBNE CZI\STECZKI, KTORE TWORZl\ OBRAZ FOTOGRAFICZNY. WIOOCZNE Sl\ ONE NA ZOj~CIU W POSTACI BARDZO MAtYCH KROPEJ(, Roz-

MIAR.ZIARNA JEST ZWIt\ZANY Z CZUtOSCIl\ FILMOW

I WIHKO~ClA POWIF,KSZF.N - 1M WvZSZA CZUlOSc': LUB WI~KSZY ROZMIAR POWI~KSZEN, TYM WIFcKSZA ZIARNIsrosc MATERIAlU FOTOGAAFiC2NECO. Wi'bTOGRAFIl

CYFROWE) ODPOWIEDNIKIEM ZIARNASI\ PIKSELE.

Przy wyborze czulosd filmu warto zastanowic sl~ nad tym, w jaki spos6b nasze zdjecia zostana zaprezentowane I jakiej wielkosd odbitki bedziemy z nich p6Zniej wykonywac. Jesli robimy fotografie rodzinne do albumu, to zazwyczaj nasze odbitki nie przekroczq formatu 13/18 em. Przy obecnych technologiach produkcji film6w i przy takich formatach odbitek spadek jakoscl zwiazany z wyzsza czutoscla nie bedzie zauwazalny, Jesli jednak chcemy zdjecia powlekszac do duzych format6w (np. 30/40 em albo wiekszych), to mozerny spodzlewac sie, ze uzycie tasrn wysokoczutych spowoduje pogorszenie jakosci powiekszen.

Wymagana rnniejsza lIose swlatla Kr6tszy czas haswietlania

Gorsza jakos~

Duza zlanustosc

Mniejsza wyrazlstosc barw

KOD DX

Aby material swlatloczuly zosta! prawidlowo naswletlony, aparat rnusi.wiedziec'[jaka jest czuiosc wlozoncqo do niego filmu, Obecnie w wlekszosci aparat6w nie musimy ustawiac czulosci. Aparat robi to za nas za pornoca umleszezonego na kasetce z filmem kodu OX. Kod ten pozwala rozpoznac. jak naswietlac material znajdujacy sie w aparacie.

W niekt6ryeh starszych typach aparat6w, gdzie nie ma jeszeze wmontowanych czytnik6w kodu OX, nastawlenia czuloscl musimy dokonac sami.

II II

I

BARWA

Oko ludzkie jest bardzo czulym .urzadzeniern" sluzacyrn do obserwacji swlata. Mozna ie porownac zar6wno doobiektywu w aparacie,jak i do blonyfotografieznej. Jest ono w stanie bardzo szybko przystosowac sie do warunk6w i barwy oswletlenia

Pod wzqledern barwy swiatlo dziellmy na dzienne (mieszanka swlatla slonecznego i odbitego od nieba) I swlatlo sztuezne (zawierajqcewiEicej dlugosci fal rzerwonych niz niebieskich). W fotografii barwa swiatla w dui:ym stopniu decyduJe 0 kolorystyee otrzyrnywanych zdlec. Nasze oko postrzega biala kartke papieru jako bialq, zar6wno przy swietle dziennym (np. 510- necznym), jak i przy sztucznym (np. swietle zarowki),

Tasmy fotograficzne nie rnaja takieh rnozllwoscl adaptacji jak oko ludzkie. Biata kartka papieru, sfotografowana na jednym rodzaju materialu fotograficznego, a oswietlona roznyml rodzajami swiatia, wyglqdac bedzie zupelnie inaczej.

Aby w najlepszy spos6b oddac kolorystyke oswietlenia, a co za tym idzie cdzwierciedlic wszystkle barwy, produkuje sie filmy przeznaczone do swiatla

Zdl~cie wykonane p.zy ~wiel:l€ dzier.nyrn l1a rnarerole do s'"vi0tia dLierln,~go

I 'I

II

II

I

II

I. il

Zdj~cie wykor.ane przy sw.etle sztuczryrn na mateflale do jwiatla sztucznego

rRZf2NACZONE DO SW[ATIA DZJENNEGO. JE5U MUS[MY ~

I<OSJCZDKC[A PRZY SWIElU SzrUCZNYM, IAMI'A BtYSKOWA ~ MOZE NAM rosurzvc DO ZROWNOWAZEN[A KOLORYSlYK[ i

.,,:~:,;::~~~ "~"NI;~ZEN[A [L~S~;:LORU ~~::l~*kJ

dziennego i filmy przeznaczone do swiatfa sztucznego. Aby prawidlowo oddac barwy przedmiot6w oswletlonych swiatlem dziennym, nalei:y zastosowac film przeznaczony do swiatla dziennego. Przy wykonywaniu zdjE;c w sztucznym swletle, dla uzyskania naturalnej kolorystykinalezy uzyc filmu przeznaczonego do swlatla sztucznego.

Wspomniana wczesniej biala kartka papieru, naswietlona na blonie przystosowanej do swiatla dziennego i oswietlona swiattern dzlennyrn, bedzle biala. Jesli oswletlona zostanie swiatlern sztucznym, to na zdjedu kartka ta bedzie zolta,

Gdy do sfotografowanla tej samej kartki papieru uzyjernyblony uczulonej na swiatlo sztuczne i kartkt;! oswietlimy swlatlern sztucznym, na zdjt;!,ciu odwzoruje sie ona jako biala, jesli jednak oswietlimy Jq swiatlern dziennym, to kartka na filmie przeznaczonym do swiatla sztucznego bedzle miala niebieskie zabarwienie.

Zdj~(ie wykonane przy i'.·vietle dzlennyrn lid materale do swiatla szturzneqo

Zdj(;d€ wykor ane przy swi'etle szturznyrn na materrale do sVvi,]t~a dziennego

FORMAT

POjt;!cie .forrnatu" okresla w fotografii rozmiar blony fotograficznej lub odbitki. 1m wiekszy jest format klatki, tym lepsza jest jakose zdiecia i tym wieksze powlekszenie rnozna wykonac, bez widocznego poqarszania sie walorow obrazu. Pojecie formatu jest rowniez zwlqzane z typem aparatu, poniewaz dany format filmu mozernywykorzystac tylko w aparatach do niego dostosowanych.

Format mafoobrazkowy

Jest to format, w kt6rym szerokosc blony swlatloczulej wynosi 35 mm. Obeenie do tego formatu produkuje sie najwiecej rodzaj6w film6w i analogowego sprzetu fotograficznego.

Format 35 mm uznac rnozna za uniwersalny pod wzqledern jakoscowyrn. Zdjecia z niego uzy'kane zadawalajq zar6wno amator6w, jak i duze grono zawodowc6w. W formacie tym rozrniar klatki fotograficznej wynosi 24/36 mm. Aparaty Sq lekkie i bardzo wygodne, dlatego doskonale nadajq si~ do fotografowania Z r~ki. Filmy 0 szerokoscl 35 mrn pakowane Sq do kasetek po 12,24 i 36 klatek.

Format APS

Formatten stosowany jestwfotografii amatorskiej.

Rozmiar klatki wynosi 16.7/30.2 mm, co oznacza, i:e jej powierzchnia jest 0 okafo 40% mniejsza niz w formacie 35 mm. Jakosc zdjt;!c otrzymywanych z tego formatu niejest najlepsza - szczeg61nle przy dui:ych

powiekszeniach, Aparaty APS sqjednak bardzo male i wygodne w uzydu, W formacie APS moi:liwe Jest uzyskanie zdjt;!c 0 roznych wymiarach (formatach) odbitek (stosunek bok6w rnoze wynosic 2:3, 9:161ub 1:3). Wyboru mozna dokonac w czasie naswietlania lub w czasle obr6bki laboratoryjnej.

Format sredni

Jest to format rozpowszechn iony wsrod zawodowc6w I doswiadczonych amator6w. Do wykonania zdjt;!c W tym formacie uzywa sie jednego rodzaju materialu swiatlorzuleqo - blony zwojowej typu 120. Wielkosci klatek (zaleznie od rodzaju aparatu i produkowanych do niego kaset) wynoszq: 6/4.5, 6/6, 6/7 lub 6/9 em. Jakosc zdjt;!c naswietlonych na materialach srednioformatowych jest bardzo dobra Aparaty sa jednak ciezkie i niezbyt porerzne, a na blonie zwojowej typu 120 mozna wykonac zaledwie kllkanascie zdjE;C.

Format wielki

Do fotografii profesjonalnej (gl6wnie reklamowej i naukowej) bardzorzesto stosuje si~ blony arkuszowe, 0 duzych rozmiarach, np. 4/5 lub 8/10 cali (ok. 10/13 i 20/25 em). Zdjecia wykonane na materialach wlelkoformatowych charakteryzujq si~ bardzo dobrajakoscia obrazu, mala zlarnlstoscla i mocnym nasyceniem kolor6w. Aparaty wielkoformatowe sa bardzo ciezkie I nieporeczne, dlatego uzywa sie Ich zazwyczaj do fotografil studyjnej.

WYGaR FlLMU Sli\NOWI BARDZO W,\zNY ETAP PRZYGOTOWAN DO ZDJ~C. UM[EJ~TNOst DOBORU ODPOWIEDNIEGO MATER[Atu SW[AHOCZULECO POZWAIA NAOSIAGNI~CIE .LEPSZYCH REZULTATGW. 010 KILKA PQRAD, [(TORE MOG.~. I'DMOC PRZY WYBORZE, ZAKUI'IE I ARCHIW[ZACjf NEGAnw6W I DIAPOZYTYVvOW.

N[CDY N[E STOSUJMY FII.MOW PRZETERMINOWANYCI-1.

II PRZECHOWUJMY FILMY W M[EJSCACH DLA N[CH NAJDOGODNIEjSZYCH; UN[KAIMY M[EJ5t 0 POO\;WZSZONEJ TEMPERATURZE (NP. OKOLICE GRZEJNIKGW I KALORYFEROW) CZY MIEJSC NAStQNECZN[QNYCH.

PRZY FOTOGRAFOWAN[U IEPNECO TEMATU, COY NA5W[ETLAMY K[LKA LUB WI~CEJ ROLEK F[LMU, UZYWAJMY TECO SAMEGO RoozAJu BtoNY. ZDJf;CIA ZACHOWAJi\ VvTEDY JEDNOL[TY·CHARAKTER.

EKSPERYMENTUIMY - WARTO WIEDZ[EC, .00 ClEGO OANY FILM JEST PRZEZNACZ0NY I JAKIMI :CECHA,M[S[~ CHARAKTERYlUJE. BADZMY WIERNI JEDNEMlJ. RO[)ZAIOWI FII.MU .. OZII;I<[ TEMU LEP[~I PQZNAMY IEGO WtASCiWGi$CI, SY MO:C;

GO I'ELNIEJ WYI<ORzYSTAC, ZAR.OWNO W CZAStE NASi-VIETLANIA, JAK I ORROS[(I.

UN[KAJMY I(UI'OWANL~ FILMaw W MIE)SCACH N[EOOPOWIEJ}N[CI-I (MALE [([OSKI, INDYWIDUALNI SPRZEDAWCV) - NIE INAMY WTEDY I'RAWDl[WEGO f'(jG[ODZEN[A F[lMU [ WARLJNKOW, W JAK[CH SYt I'RZECHOWYWANY.

Karta pamleci to w fotografii cyfrowej odpowiednik blony swlatloczule] Jest to rnalych rozmiar6w plytka, na kt6rej zapisywans Sq nasze zdlecla, Wsuwa si~jq w wqskq szczeline, ulokowanq zazwyezaj z baku lub z tylu aparatu.

Istn ieje wiele rodzaj6w kart pamied. Zazwyczaj nie Sq one ze soba kornpatybilne, dlatego, chcqc dokupic karte pamleci, nalezy upewnic si~, ezy bedzie ana pasowala do naszego aparatu. Ze wzqledu na potrzeby klienta i mozliwosd finansowe produkuje si~ karty a bardzo r6inych poiernnosdach,

Najbardziej rozpowszechnione karty pamieci to:

ompact Flash i SmartMeciia. Pr6cz nich spotkac Sit; jeszcze rnozerny z kartami typu: MieroDrive, ID Photo ezy MemoryStick. Trudno porownywac, kt6re karty Sq lepsze - waine jest to, ezy beda one kompatybilne z naszym aparatem. Karty r6zniq sit; mledzy soba pojemnoscia, szybkoscia przesylania danyeh i cenq. Wyb6r nie ma az takiego znaczenia jak np. wyb6r blony swlatloczule], poniewaz typ karty nie ma wplywu na ziarnistosc, czulosc czy kolorystyke zdj~c. Poza tym llekroc ktorys z producent6w wprowadzi jakqs nowosc (np. wieksza parniec karty), kilka miesiecy pozniej mozerny spodziewac Sit; jej odpowiednika u konkurencji.

Pracujqc pierwszy raz na karcie parniecl, nalei.y dokonac forrnatowania, czyli przygotowania jej do zapisu danych. Moina tego dokonac po-

NIE WQLNO WYJMOWAC KART PAMI~Q:I Z Al?ARATU W MOMENCIE, GOY ZAPISYVvANE 1.L1a OD,CZYTYWA.NE 51\ Z NIEJ INFORMACjE. JE5T TO SYGNAlIZOWANE SWIECENIEM Sl~ NIEWIElKIEJ DIQDY.

przez odpowiednle funkcje w aparacie. W dowolnej chwili mozsmy skasowac poszczeg61ne zdjecia zapisanena karcie lub skoplowac jej zawartosc na inny n05- nik parnieri.

JAK CHRONIC KART~ PAMI~CI?

• Nie wyciqgac karty z aparatu w momencie, gdy przesylane 5'1 do niej dane. Sygnalizuje to swle - caca si~ dioda.

• Karty nalezy chronic przed nagrzaniem i wilgociq.

• Karty nalezy chronic przed dzialaniem piasku, kurzu i brudu, Pol'l.czenla karty (metaliczne listki) Sq delikatne i mogq zostac zniszczone.

• Uwazac na wszelkiego rodzaju uszkodzenia mechaniczne - pekniecia, zlamania.

• Przechowywac karte daleko od urzadzen wytwarzajacych pole magnetyczne, np. glosnik6w i telewizor6w.

• W rnornencle, gdy karta nie jest uiywana, przechowywac jq w przeznaczonych do tego opakowaniach, ktore Sq do niej dolqczone.

KUPuJI\C KARTI;, NALEZY 2'A$TANOWIC ,SI~,',1AIV\ POI~MNOSC 1l~I)ZIE DLA :NA.$ NAJLEi?SZA. Byc MaZE, JADI\C NA WCZASY, NIE BF,D';:IEMY FQT06MFOWAC

TAK ouzo, BY OD RAZU,KUPOWACKARTF, ONAJWIF,KS2YCH POJEMNOS(lACH, Nil KTORI\. WYDAC MLlSIWBY~MY'OUZO PIENII;,DzY. KARTA 256 MB WYSTARCzY DO ZAP)SANIA.PRAWIE 300ZDJ~C w DOBREJ JAKOSCI .. TR2YST,\ ZDJ~C TO okoio OSMIU ROLEK FILMU.i NAlfZY JEDNAK PAM1fw::, Zf uZ),WAJlle APARAT6w CYFR6w¥CH, MNI.EJ' MYSU Sl~ 0 IlOSCI \,v."KONvWANYCH

ZDJF,C, WIF,C BARDZO tAl)'\'O ,KART~. ZAPElNIC.

D.QBRZE,JEST POSlUGIWA~. SJF, DWIEM.A KA~TAMI,

BV'W MOMENGIE, COY JEDNA ZGSTANIE L'AI'ISANA, Moe J1\ WYMIENICNA CZYSTI',. NA'GRAN"'KART~ MOZEMY SKoptdwAC DO K6MPUT~RA,A.JESLI JESTESMY DAlEKO 00 DUMU, PRZEHSAC JI\ W KT6~YMS z LABORA~ORiOW FOTOGRAFI CZNYCH LUll K.~FEJEKINTERN EI:OWYCHNA r'tyj-~CQ.

fORMAoTY

R6zne forrnaty obrzzu wielki. sredni, rnaloobmzkcwy i APS

51

II CHNJf:;:/\

50

FORMATY PLlK6w

przez ezujnik swlattoczuly, a wlec teo retyezn ie zawieraja najwiecej informacji 0 parametraeh obrazu. Pliki te Sq jednak znacznie bardziej pojemne nil pliki JPEG, a wiec zapis ieh na kareie parnieci, jak i dostep do nieh Sq wolniejsze. Pliki formatu IIAWrozpoznamy po rozszerzeniu .raw.

Kolejnymi, dose czesto spotykanymi formatami, Sq np. GIF (.gin, Photoshop (.psd). ezy PDF (.pdf). Format GIF przeznaczony jest do stosowania w Internecie, Photos hop jest wtasnym formatem plik6w programu Adobe Photoshop, a PDF programu Adobe Acrobat.

Nie nalszy przejrnowac 5i!) roznorodnoscia format6w. Wykorzystywac bedzierny zazwyczaj

tylko jeden lub kilka z nich. Po zakoriczeniu pracy w eyfrowej eiemni powinnismy zapisac nasze zdjecia. Jesli wykonamy to poprzez funkcje Zapisz, wszystkie zmiany dokonajq si~ bez zmiany formatu. Jesli uzyjerny opcji Zapisz jako, wtedy, opr6cz rnozliwosci nadania zdjeciu nowej nazwy, bedzierny mogli wybrac format zapisu. W przypadku wyboru formatu JPEG otworzy si~ nam dodatkowe ok no pytajace 0 stopien kompresji i jakosc zapisu. Powinnisrny wybrac wysoki stopieri, chyba ze eheemy wyslac zdjecia przez internet - wtedy nalezy zmniejszyc wielkosc ustawien i wlelkosc pliku (patrz rozdzial Wysy/anie zdj~c przez Internet).

jak bardzo eheemy"scisnqC"zdj!)eie. WartD pracowac na wysokich ustawieniaeh, poniewaz zawsze istnieje mozliwosczrnniejszenia pojernnosd pliku, natomiast powlekszenie go bez strat jakosd jest nlernozllwe. Format JPG, dziski malej pojernnosd, charakteryzuje 5i!) szybkosda dostepu - oznacza to, ze nie bedzlerny musieli dtugo czekac, zanim zdNeie zostanie zapisane lub sie otworzy. W systernie Windows format ten oznakowany jestjako jpg.

Format TIFF to standardowy format w przypadku plik6w grafieznych. Jego ogromny atut stanowi to, ze rnozna go kornpresowac bez strat jakosci, Nie stosuje si~ go w aparataeh fotograficznych, leez w dalszej obr6bee zdj~c, poniewaz pliki zapisane w tym formacie zajmujq duzo miejsca na nosnikach panii!)ci,a dostep do nich jest powolny .. Pliki TIFF majq w koncowce nazwy rozszerzenie .tit.

Innym formatem wykorzystywanym gl6wni.e w lustrzankach eyfrowych jest RAW. Dane Sq w nim najbardziej zbllzone do oryginalu rejestrowanego

Duza czesc aparat6w eyfrowych daje mozliwosc wyboru formatu pliku, w jakim zapiszemy zdjecie, Mozliwosci te poszerza dodatkowo oprogramowanie komputera. Pliki zapisane w roznych formatach tworzone Sq przez programy po to, by pozniej latwo je by to odnalszc i cdczytac. Aby to zrobic na innym komputerze, wystarczy rniec zainstalowany program "widzqcy" dany format. Na szczescle, caly proces jest ujednolicony, dlatego nie musimy obawlac sie, ze kazde oprogramowanie zapisywac bedzie dane tylko w swoim formaeie.

Najbardziej powszechnymi formatami uzywanymi do zapisywania zdj~c Sq: JPEG i TIFF. Format JPEG stosowany jest w niemal kazdyrn cyfrowym aparacie fotograficznym, poniewaz spos6b kompresji, ezyli metoda kodowania danyeh, dzieki kt6rej zmniejsza sle obietosc pliku, powoduje, ze pliki JPEG zajmuji:j bardzo malo miejsca. Pociqga to za soba niewielki spadek jakosd obrazu, a Ie poniewaz stopi e r'l kompresji jestesrny w stanie regulowac sami, decydujemy,

I

I

Wi~k.5z0S·C powszechnie stosowanych Iorrnatow zapisu obrazu takich jak JPEG. TIFF. RAW urnozuwra wykonywanie zdj~c 0 duzych rozrnlarach

g~ r~l: :?i,;~:!'k~~} A!6"AI7." NO: PS

pe,:rpc-<;)

F-'h:X!}...~ PDF r POF: PDp)

Rclw== :&,-;rio-..ok;:ob;,t~r PDF :'A1.·POP) photamrPC:r.;1

~;- J~YP()CT.~ P.CTj

PNG r Pl'm) Screx Ci r SeT)

ir..:~~ (·15A~" VDA: lca,' VST) HFF r TlF,1TIFF]

WB!-!P rWilM~'." YIllMJ w;'-~~~'.II! fL1.!:"l~V

W fotografll yfrow J pr bll'l11 11I'IwldillWI go oddania barw Jest podobny ]ak w tete , roll! analogowej, Barwe swlatla charakteryzujetzw, temperatura barwowa, wyrazona w stopnlach Kelvina, lrn temperatura barwowa jest wyzsza, tym odclen swlatta jest chlodnieJszy (niebieski). im nlzsza - tym odcier\ staje si~ cieplejszy (pomaranczowy lub czerwony). Pod wzqledem barwy swlatlo dzielimy na dzienne (mieszanka swiatla slonecznego i odbitego od nieba), majqce okolo 5600 stopni K, i swiatlo sztuczne (zawierajqce wi~cej dluqosci fal czerwonych niz niebieskich). majqce oketo 3200 stopni K. Zaleznie od bSwietlenia i ustawier'l aparatu to, co wydaje nam si~ w rzeczywistoSci biale, na zdjeciu bedzie mialo nieco innq barwe. W fotografii analogowej problem ten rozwiqzuje sie poprzez zastosowanie odpowiedniego rodzaju filmu. Do swlatla dziennego wykorzystywany jest material przystosowany do 5wiatta dziennego, a do swiatla sztucznego zaklada sie blone przystosowana do niskieh temperatur barwowych. Dzi~ki temu kolory zdjecia oddane 5'1 prawidlowo. 5tosowanie dwcch roznych blon jest raezej klopotliwe, szczeqolnie, gdy warunki oswietleniowe zmieniajq si~, a w aparacie mamy naswletlona porowe rolki. Procz tego tasma dostosowana do swiatla sztucznego jest stosunkowo droga i trudno dostepna,

Fotogra1ia cyfrowa pod wzqledern oddania kolorow daje ogromne mozliwosd. Problem doboru materialu swiatloczuleqo do warunkow oswietleniowych w og61e nie wystepu]e, Rownowaqe kolorystycznq uzyskuje sie bowiem poprzez funkqe balansu bieli. Funkcja ta jest duzyrn udogodnieniem, a jej urniejetne uzycie rnoze wzboqacic nasz arsenal srcdkow pomagajqcych osiqgnqC ciekawe efekty artystyezne.

!I

I

II,

I

WI.ELU ZAWODOWCQW, FOTOGRt\FUJI\.C W StOi\lECZNY DZJ~N, KORlYSTA Z FUNKCj! BALANSU BIELI USTAWIONEJ NA ;,POCHMURNE NIEBO". W EFEKClE ZDJ~PA VwCHODZl\ LEKKO OCIEPLONE, A 1WARZE MQDELI MAjI\ PRf:YJEMNIEJSZY ODeIEN.

I \II II

NII\ln II W"Y',II iJ 11111111111 'lllll,l\IIW I ylloWYtl1 110'01,11111., 1111\11 k IIlItl m.ltyr 1111 IJI1 il.IIiWlllIll bnl'lIl'Jbl blull, jJ[J1W lid on, tilt· prIilJmowM'i!I., I roblcrm:i11 pr wid low go ocldtlnl.l blJlw. All,l rat sam zanalizuj w runkl I przYJml ' ldpowlrcl nie ustawienia, by blele na zdJ, lu nlo 1l1,i1y Innych odcieni. Sajednak sytuacje, w ktorych 1111' powinno zalezec nam na wlasclwym odclal1111 kolor6w. Moina w ten spos6b nlechca y z sp \Je nastr6j zdjecia - jak wyglqdataby fotografla wy konana przy swletle kominka ezy 0 wschodzlo slonca, gdyby nie rniala nastrojowej, ciaple] kolorystyki?

FUNKC)A BAl'ANSLJ BIELI TO DOSKONAtE NAltZFoDZIF POZWALAJi\cE SZYBKO UZYSKAC: ODPOWIEDNIE ZROWNOWAZENIE BARWNE ZDJ~CIA,

A TAKZ~ UM€liuw";_JACE OSIAGAOATRAKCYJNE POD· WZGL~DEM \\OI.ORYSTYCZNYM OBRAZY.

WARTO E_K~PE'RYMENTOW'!\C: z- R6zNORClONYM DOE;OKEI'A BALi)NSU GIELI, GOY.Z W ZALEZ.NOSCI 00 ODPOWIEDtl.nti-1 (JSTAWIEN' QTRZYMAC: MoiEMY

W wielu aparatach istnieje mozllwosc r~cznego balansu bieli. W prostszych modelach mozerny dostosowac si~ do prawidlowego oddania barw tylko przy swletle dziennym i sztucznym. Ba.rdziej zaawansowane aparaty dopasowuja ustawienia do swiatla dziennego w cieniu lub przy pochmurnej pogodzie - swiatlo takie rna wyzsza temperature barwowq nlz sloneczne swiatlo dzienne. Mozliwe jest takze zbalansowanie aparatu na swiatlo fluoresceneyjne, kt6re daje w efekcie nieprzyjemny, zielonkawy odcier'l albo na swlatlo lampy blyskowej, kt6re ma stalq temperature barWOWq, r6iniC!C1! si<: czesto od temperatury barwowe] swiatla w otoczeniu.

Warto blizej zapoznac sle z funkejq balansu bieli, ponlewaz W niekt6ryeh warunkach pozwoli ona na stworzenie ciekawych plastycznie obraz6w. N ie zawsze rez naleiy trzyrnac si~ zalozenia, ze kolory musza bye oddane prawidlowo. Zalezne Jest to od naszych upodobari i pomyslu na zdjecie.

Swi~[lo pochrnu-neqo dnia

)wiatlo nuorescencyjne

SWiatlo b~skowe

BAlANS BIELI

Rozne u,rawienia balansu bieli

, £'@I'I

Na poczqtkLi istnienia fntoqrafli duzym utrudnieniem przy wykorywanlu zdj~c by! kszta!t i wielkosc aparat6w. Pierwsze aparaty przyporninaly ogromne skrzynle, ktore dezko bylo przenosic i ustawiac. Obecnie prcdukowane modele Sq lekkle, male i wygo'dne w porowrraniu z tyrnl, na jakkh pracewali nasi dziadkowie.

Asv ZWI~KSZYC PEWNOSC, zs W,CUlSIE NASWIETLANIA NIE rORusZYMY APAt;ATE/yIi WARTO ZNAlEZ(: DIA CIAtA PUNKT PODf'ARCIA. MOZ5 TO ~vc ,yrUREK, PIEN' DRZt~

w/\ ezy LATA!l.N,IA. ,ZWI{K.'iXAJI\G: NAS'ZA,STA~ILNGSC, Z'I\'I ~,f\SiU\J'\1Y STABI LNQSt:; ·APARA TU .

Wi~k5Z0SC zdj~c wykonywana jest teraz aparatern trzyrnanyrn w rekadt, Mala waga i Wygodn'l budowa powodujq, ze aparat doskonale uk!ada si~ w dloni. Zazwytzaj nie zastanawlarny si~ had tym, jak go trzyrnac. lly sposob trzymanla rnoze bye )ednak powodem pojawienia sle rra zdjeclach duzych, nieostrych plam na pierwszym planie. SCi to najczesciej nasze paice lub pasek ad aparatu, ktore znelazly sie przed obiektywern podczas totoqrafowa n i a.

Wla~ei""e trzymanie aparatu foto.graficznego polega na takim ulozenlu rqk i P'l1c6w, by nie zaslanialy one np. obiektywu lub lampy blyskowej, ~ jednoczesnie pozwalaly na stabilne utrzymanie korpusu z obiektywem. f'Jajlepsz,! metod'! jest umieszczenie aparatu na otwartej droni w taki sposob, by korpus znalazl si~ na jej srodku i by

JAK TRZYMAC APARAT

palcarni rnozna byla (za pornoca cdpowiednlch pietscieni) requlowac ostrosc i wartosc przys!ony. Prawa dlori powinna spoczywac z boku aparatu, a jej palec wskazujacy na przycisku wyzwolenia miqawkl, Dlon znajdujaca sie pod korpusem odpowledzialna fest za stabllnosc aparatua wskazUj'lcy palec druqie] ri~ki za wyzwalariie rnlqawkl, Takie ulozenierakpczwala na wygodny dostep do wszystkich wainych funkcji aparatu, a jednoczes'nie umozliwia korygowanie wstrsasow i poruszen wywolanych rn.in, wclsnleciern przycisku wyzwo~ leni;'l miqawkl.

Produkowaneaparaty cyfrQwe staJq si~ coraz mniejsze - niekt6rym ludziorn niewielki rozrniar sprzetu fotograficznego stwarza jednak problemy w obsludze. Delikatny spust wyzwolenia mlqawki moze spowodowac przy vyciskaniq poruszenie apa~ ratu, Pracujqc aparataml cyfrowymi dokadrowanla, bardzo czesto wykorzystujemy ekran LCD. Wymusza to na nas inny sposob trzyrnania-sprzetu, W tym wypadku powinnlsrny chwycicaparat zobu bokow i podeprzec go kciukami ad dolu, Dzil?ki ternu aparat bedzle stabilny, dostep do przydskow wyzwo~ lenia migawki latwy, a nasze patce nie znajdq si~ przed obiektywem lub lampq blyskowq.

Problem zastanienla obiektywu lub l.ampy .bly~ skowej wyst~puje zazwycza] wtedy, gdy obiektyw nie jest powiq;<:qny za pom,0C'l. lustra. z ukladem celowniczym (tak jak rna to miejsce w lustrzankach), lecz stanowi oddzlelny uklad optyczny. W efekcle nie widzimy tego, (0 naprawde znajduje sle przed obiektywein, a obraz naswietlany

1\1 /.YNAMY .fQ-ro~ 1~~\.n)VVAC

r6~ni si~ od obrazu ebserwowaneqo w wlzierze, Zj,lwisko to nazywane Jest paralaksa. Wyst~puje one w prestszych typa.ch ilparatow kornpaktewych, Powoduje bJ~dne kadrowanie - przyclnanie czesci zdjecia r niewlasciwe tozmieszczenle obiekt6w w kadrze,

Aby unlknac zlego kadrowanla, n91ety PClS!LI" lye si~ okienkiem korekty paraJ\3ksy .. W wfzjerze narysowane Sq jedna lub dwie lin ie, tworzace nddzielny kadr, okreslajacy obszar, jak] zostanie

zarejestrowany. Aby zarnierzona kempozyqa znaIp;;:{a SI€,; na.zdjeciu, naleiy urniesclc fotClgrafowany obraz w okienku korekty paralaksy; a nie-w calym oknie wizjera.

FOrGCRAFUJI\C. APARATAIv. lit W KTOR.'YCH UKU\D 'CELOW- i.

NrCZY NIE J~ST l'OWII\Zf.NY Z OBIEKT'iW~i'!l, WARTO '~

PI\ZED WY$W!<I.ANIEM MJGAWK.I~.I'Ri\wBZIC,r;Z'I I'RzW QlllEKTYWEIv\ NIE'~r.\JQUJE SIr; JAKIS ELEMENT (NP. PASEK AI'ARATU),ZAStANIAJI\CY FOTOGRAFOWANY OIiIEKT.

Wltjer <l p~ raw t zaznaczonyrn tikienkierl1 kori!kty p~ralak5y

Nieuwzg.'r"dnienie linni koru!;ly p.aralaksy powodu]e zte kJiprowahie zdj.;cia i strat~ wazny"h elem':ntow obratu

I

I

JAK NASTAWIC OSTROSC

lenia migawki, a nastepnie, nie puszczalac przycisku, skadrowac zdjecie wedlug naszych wyobrazen,

Tak dlugo jak trzymamy wcisnlety do polowy przycisk wyzwolenia migawki, aparat zapamietuje ustawienia, kt6rych dckonalisrny. Puszczenie spustu spowoduje, ie przy kolejnym wyzwalaniu migaw-

ki ostrosc ponownie bedzie ustawiana na obiekty znajdu[ace sle w srodku wizjera.

W niekt6rych typach lustrzanek moiliwe jest plynne prowadzenie ostrosd obiekt6w bedacych w ruchu. Aby uruchornk taka funkcje, nalezy przelaczyc obiektyw na tryb ciqglego prowadzenia ostrosci, Jest on szczeg61nie przydatny w sytuacjach, gdy obiekt porusza sie po osi obiektywu, poniewaz zmiany ostrosd Sq wtedy najbardziej widoczne. Tryb ciqglego prowadzenia ostrosd stosowany jest gl6wnie w fotografii reporterskiej lub sportowej.

Istnieje cala gama obiektyw6w manualnych, ezyli takich, w kt6rych ostrosc mozna ustawic tylko samodzielnie. Robi

W OBIEKTYWACH TYPU AF ISTN1EJI\ DWA SPOS08V NASTAWIENIA OSTROSCI. PIERW-

S?:i Z NICH POLEGA. NA \!\I\SYtANIU WII\ZKI PROMIENI POOCZERWONYCH. T A ODBITA OD

OBIEKTU WRACA NA CZUJNIK UMIESZCZONY W APARACIE I OKRE$LA ODLEGtOSC. J ESLI

W NAS?:iM APARACIE OSTROSC USTAWIANA JEST

W TEN SPOSOB, MUSIMY SZCZEGOLNIE UWAlAC, GOY FOTOGRAFUJEMY ODBfClE W LUSTRZE BADl: I~OBIMY ZOJ~ClA PRZEZ SZ'r'B~. WI-'!ZKA

PROMIENI PODCZERWONYCH ODBIJE Sl~ WTEDY

OD POWIERZCHNI SZYBY LUB LUSTRA, A NIE OD FOTOGRAFOWANEGG PRZEDMIOTU, I POMIAR OSTRO~CI B~OZIE PRZEZ TO ZAFAtSZOWANY. DRUGI SYSTEM USTAWIENIA OSTROSCl POI.EGA.

NA POMIARZE KONTRASlOW. OSTROSC JEST

NAJLEPSZA'lAlYVYCZAJ WTEDY, GDY KONTRAST

JEST NAJWI~KSZY. ArARAT ZMIENIA UKtAD SOCZEWEK WEWNATRZ OBfEKTYWU I lEONOCZESNIE OCENIA KONTRASTOWOSC OBRAlU. GOY KONTRAST JEST NAJWI~KS?:i, OSTROSC

ZOSTAJE UZNANA ZA NAS1AWiONI\. SYSTEM TEN

NIE DZIALA NAJlEPIEJ PRZY StABYM OSWIETLENIU

ORAl PRZY FOTOGRAFOWANIU ELEMENTOW, Kl6RE NIE R6iNII\ Sl~ OD SIEI3IE KONTRASTEM.

si~ to poprzez obracanie pierscieniern ostrosci, znajdujqcym sie na obiektywie aparatu. Najwj~kszq wadq reczneqo ustawiania ostrosci jest to, ze zajmuje one wi~cej czasu niz w systemie autofokus.

ROlMAZANE SWIATtA SAMOCHOo6w

UCH A CZAS NASWIETLANIA

W otaczajqcej nas rzeczywistosci wszystko porusza sle wzqledern siebie. W wielu wypadkaeh nie dostrzegamy ruchu tylko dlatego, ze nie mamy wlasciwe] skali odnleslenla W fotografii znaczenie rna zazwyczaj ruch, kt6ry dostrzegamy golym okiem.

Je51i fotografujemy peruszajqce si~ obiekty, musimy zdecydowac, ezy powinny one na zdjeciu zostac ukazane jako zatrzymane w fazle ruchu (,.zamroione") ezy rozmazane. .Zarnrozenie" obiektu maze lepiej podkreslit w\asciwie uchwycony mo-

ment, rozmazanie natomiast uwypukli sam ruch.

Aby uzyskac zdlecla, na kt6rych obiekty zostana zatrzymane w fazie ruchu, naleiy stosowac bardzo kr6tkie czasy otwarcia migawki (np. 1/500 lub , 11 000 sekundy). Naswietlenie odbedzle sie wtedy tak szybko, ze obiekt nie zdazy sie przerniesck i dzieki temu nie bedzle na zdjeciu rozmazany. Korzystajqc z kr6tkich czas6w otwareia migawki, w celu otrzymania poprawnej ekspozycji, musimy stosowac nizsze wartosd przystony (wiekszy otw6r, np. f/2.8 lub f/2) , ustawiac wyzsze parametry czuloSci lub uzywac wysokoczulych film6w.

Jes!l cheemy uzyskac zdjecia, na kt6rych obiekty zostana rozmazane w ruchu, musimy

Ostrosc jest bardzo wainym czynnikiem technicznym zdjecia, wp!ywajqcym na jego odbi6r. Fotografie nieostre zazwyezaj traktujemy jako zle. W wiekszosci przypadk6w ostrosc ustawiamy na obiekt, kt6ry jest najwainiejszy i na kt6ry chcemy zwr6cic uwaqe,

Wi~kszosc obecnie produ-

kowanych aparat6w posiada system automatycznego nastawiania ostrosd. Jest on dose preeyzyjny, a jego uzycie skraca czas przygotowywania zdjecia,

Na srodku wizjera aparatu umieszczone jest niewielkie oznakowane pole. Aby ustawk ostrosc, nalezy sklerowac je w strone obiektu i do poiowy wcisnac przycisk wyzwolenia migawki. Aparat ustawi wtedy ostrosc na obiekt znajdujqey sie w polu ustawiania ostroso, Dodsniede spustu spowoduje, ze migawka zostanie wyzwolona, a zdiede naswletlone,

Nie zawsze jednak chcemy, by obiekt, na kt6ry usta-

wiamy ostrosc, mlescll sie

w samym srodku kadru. Wtakiej sytuacji nalezy najpierw wybrac obiekt, kt6ry ma bye odwzorowany ostro. Potem trzeba dokonac ustawienia ostrosci.za pornoca przyclsniecla do polowy przycisku wyzwo-

- bardzo dlugi czas naswietlania.

NIE WSZVSTKIE TYPY APARATQW DAlA. NAM KONTROl~ NAD REJESTRAClA RUCHU. PELNI~ MOZUWOSCI PANOWANIA NAD "ZAMRAZANIEM" LUB "ROZMAZYWANIEM" PRZEMIESZCZAJACYCH Sl~ OBfEKlQW OFERUJA.

LUSTRZANKI, P6tLUSTRZANKI I NIEkT6RE ROOZAJE CYFROWYCH APARAT6w KOMPAKTOWYCI-J.

zastosowac dluzsze czasy otwarcia migawki (np. 1/30 lub 1/15 sekundy). Polozenie obiekt6w zmienia sle wtedy w trakcie naswletlanla zdj!icia. Jesli zastosujemy dtuzszs czasy otwarcia migawki, poprawnq ekspozycje uzyskamy przez przyrnkniecie otworu przyslony lub zmniejszenie nastawieri czuloscl.

Trudno przewldzlec, jakie czasy otwarcia rnlgawki nalezy stosowac, by uzyskac odpowiedni efekt .zarnrozenia" lub rozmycia. Zalezy to przede wszystkim od predkoscl poruszajqcego si~ obiektu. lm predkosc ruchu jest wieksza, tym kr6tsze czasy otwarcia migawki nalezy stosowac, by zatrzyrnac go na zdjedu.

Na spos6b rejestracji ruchu na zdieciuj wp!ywa takie kierunek, w jakim porusza sie obiekt i dlugosc

ZATRZYMANA fAZA RUCHU

- krotki (zas naswtetiarua

I A( LYNAMY FOTOCRAFOVv'AC

Sposob, W jaki ruch rejesrrule si~,na 1(II~ciu, zalezy nie tylkood czasu .otwarcia Illiaawki i predkoso obtekru. ale takie od dlugosci ogniskowej. kierunku ruchu oraz

odleglosCi aparatu od fmografowanego przedmlotu

ogniskowa obiektywu. JeW obiekt porusza si~ w poprzek kadru, ruch wydaje sie szybszy, niz gdyby odbywat sie po osi (na wprost) obiektywu. 1m dluqosc ogniskowa jest mniejsza (szerszy kqt widzenia), tym ruch wydaje siE; wolniejszy. 1m dtugosc oqniskowe] jest wieksza (WE;ZSZY kat widzenia), tym ruch wydaje siE; szybszy.

Ciekawe zdjecia otrzyrnac rnozemy dzleki sledzeniu obiektu w czasie ruchu. Niestety, metoda pr6b i blE;d6w jest tutaj najlspszyrn sposobem na sprawdzenie, jak dlugi powinien bye czas otwarcia migawki. W rezultacie otrzymamy zdjecle, w kt6rym poruszajqcy sie obiekt bedzle ostry, a tlo rozrnyte, Aby wykonac taka fotoqrafia nalezy ustawic odpowiednio dlugi czas otwarcia migawki, wybrac kadr i sledzic poruszajacy si1'; obiekt. Gdy obiekt znajdzie si~ w odpowiedniej odlegloki, wystarczy (nie zaprzestajqc prowadzenia obiektuj nacisnac przycisk wyzwolenia migawki.

W lustrzankach zrobienie tego typu zdjecia wymaga sporo szczesda. Na czas otwarcia migawki lustra podnosi sle i obraz znika, przez co nie widzimy, ezy nie zqubillsmy z kadru pdruszajqcego

siE; obiektu. Dose trudno przewidziec stopien rozrnazania tla i obiektu, poniewaz jest-to zalezne od czasu otwarcia migawki, ogniskowej i szybkosd ruchu. Jesli mamy rnozliwosc powtorzenia sytuacji, warto wykonac wi~kszq liczbe zdjec 0 innych parametrsch dluqosci ekspozycji. Moina zaczac np, od 1/125 sekundy i systematycznls wydluzac czas otwarcia migawki.

JEDYNYM SPgSCJBEM NA QKRE$I£NI~iJAKI c2b\S citvv.AR~JA

MIGAV)/KI N/'iLEzY WYKORZYSlYWAC, BY UZYSKAC~I- ' BARDll!EJ 'P~1'ICZNE ROZMYCIE U!lB'NAJOlARQ?,IEJ ,0~;rj!E ZAiY1RGlZENiIE, JESl'Y$TOS0WilNIE MET.GIilYI'Roa· r rirlF,~ DOW. N,'\ICZ~stIEj U2YwANE CblSY OTWto:m::IA MIGAWKI

TO 1/60,1/125 I.UB 1 /25'O.gi)~JNDY. W'/:iTARCZt\ ONE ZADN'i'czAJ DO p\TRZYMAI>II)'( OBIEKT6WPORUSZA~ JI\O'CH Sl~ Z NIEWIELKI\ p~PKG$erl\. jEZELI Rl:IGH fYlA'ByC; CAtKOWI!,:Ir¥ZAMROZONY, NAL5lY 'RQRl'NSTA(;,ZJEsZ[lZ~ KFl01S%,'t(3R t:zAijQW OlWAR€iA M1G11WKI, ,N!'. 1/~ 0GJ;r LU8 172Q'Q(JSEKUNDY, ABY I'lz:rSKAC WIIYSZE RQZi;;lY.(;'I~

IWCHU, NALEZv'WYDtUZvCtZA$ O;rwARCIA MIGi\WKI. 2AzwyO'~J 1/15 LUS 1/3Q SEK\..II>JDY \!Vl'5T~CZA, BY OBIEKJ; NA Z8J~qU ?OSTAt ,RO~NY. SmSI)J,'iC

Sledzenie P.OI'USZiljilCego si~ obiektu

/A( 7.YNAMY FOTOGRAFOWAC

Gt~BIA OSTROSCI

Gdy patrzymy na elementy naszego otoczenia, widzimy je astra. Dzieje sir: tak dlatego, ze oko ludzkle w ulamku sekundy sku pia wzrok na obiektach,na kt6re zostaje on przeniesiony.

Aparat fotograficzny nie ma takich mozliwosci jak ludzkie oko. Ostrosc w fotografii uzyskuje sir: przez odpowiedniq requlaqe odlegloSci soczewekw obiektywie. To, co znajduje sir: przed lub za elementem, na kt6ry nastawiona zostala ostrosc, bedzle na zdjeciu przedstawione jake rozmyte. Przestrzeri. kt6ra na fotografii zostaje odwzorowana ostro, nazywamy glr:biq ostrosci. Kontrole nad niq urnozliwia umieszczona w obiektywie przyslona. Wlelkoscje] otworu wplywa na zmniejszenie lub zwlekszenie glr:bi ostroscl, 1m otw6r przyslony jest wiekszy (niskie wartoso przyslony, rip. fi2, m.B), tym glr:bia ostrosci jest mniejsza. 1m otw6r przyslony jest mniejszy (wyzsze wartosci przyslony, np. f116, f/22), tym gl~bia ostrosci jest wleksza,

Znajornosc tej zasady umozllwia uzyskanie duzej plastyki obrazu. Stosujac mala glr:bir: 05tr05(i, mozsmy uwypukllc obiekty, na ktorych ustawiona zostala ostrosc, Tlo i pierwszy plan przedstawione beda jako nieczytelne i niewyrazne plamy. Wy-

Duza gt~bia ostrosci - 5zcze,lolny III' tle 5'1 wyrazne

W WIELU APARATACH TYl'U Ll,JSTRZANKA MOZuWA JeST KONll\OLA 0tJ;B1 OSTROSCI, POZWALAJf\CA SPRAWDZIC, JAKl OBSZAR OBRAZU B~DZIE NA ZOJ~CIU bSTRY. FUNKqA . "PODGIJ\DU Gt~BI OSTROSCI" DZIAI:A NA ZASADZIE PRZYMYKANIA PKZ'Y$lONY, WTEDY, GDY ZDJ.~CIE NIE JEST

NASWIErLANE. ·w WIZJERZE'OBI<AZ PI{zYCIEMNI,A, SIF" co UMOZLIWIA SPRAWDZENIE, JAK DAI.EKO OLA DANE) WARTOSCI PRZYStQNY SIr;GA STREFA OSTROSCI.NIEK'r6RE OBIEKTYWY:O STAlEJ DlUGOSCI OGNISKOWEJ MAII\ NA OBUDOWIE NANIESIONI\ SKA.I..t; Gt~BI osrsoso. [(ONCE SKAU POKAZUJI\ LlCZBY OZNACZAJI\CF. ODLECtOSCi,

W JAKfCH OSTROSC ZOSTA)f ZACHOWANA DLA DANE! WARTQSer PRZYSlONY. liCZBV TE wYRAZONE ~ W MEll\ACH lUB STOPACH. W AI'ARATACH, KT6RE NIE MAJI\ PODGIJ\DU Gt~BI OSTROSCI, SKALA TA PQZWALA bCENIC ZAKRES STREFY, w JAKlEJ OSTRoSe ZOSTANJE ZACHOWANA.

bar duze] glr:bi ostrosci spowoduje natomiast, ze wszystkie elementy obrazu (gl6wny obiekt, pierwszy plan i tlo) zostana zarejestrowane jako ostre.

o glr:bi ostrosd decyduje rowniez ogniskowa obiektywu. 1m jest ona kr6tsza (oblektywy szerokokatne), tym glr:bia ostrosci jest wir:ksza; im ogniskowa jest dluzsza (teleobiektywy), tym glr:bia ostrosci jest mniejsza.

Zdjeda 0 najwlekszs] gl~bi ostrosd rnozerny uzyskac, jesli bedzierny fotografowac obiektywaml szerokokatnyrnl i stosowac wysokie wartosd przyslony. Jezeli natomiast chcemy, by ostry byl tylko fotografowany obiekt, a wszystkie inne elementy rozmyly sie w nieostrosd, musimy uzywac obiektyw6w dlugoogniskowych i malych wartosd przyslony.

MAtA GtJi'BIA osrnoso

Zabawa gl~biq ostrcso i odpowiednlrn rczlokowaniem elernentow w kadrze

"

SWIATtO

~wiatlo jestjednym z.najwai.niejszych elernentow fotografii. Dzi~ki ternuze pada na czujnik lub klisz~, rnozllwe jest zarejestrowanie widzianego obrazu. Poza tyrn swlatlo w znaczqcy sposob wplywa na jakosc oraz ksztaltule charakter i nastroj zdj~c.

Doswiadczeni fotograficy wiedza, ze nawet bardzo atrakcyjnytemat moze w nieciekawym

CHARAKTER

swietle wyglqdac brzydko j na odwr6t - swiat- 10 jest w stanie z nieciekawego tematu stworzyc bardzo interesujqceobrazy. Niekt6rzy uwazajq, ze.dobre oswietlenie to podstawa udanych zdj~c. Jest w tym spore prawdy - mozna by $i~ pokusic o stwlerdzenie, ze to w oswietleniu tkwi cala tajemnita fotografii.

posrednleqo cswietlanla obiektu przez irodlo swlatla, Granica mledzy miejscami oswietlonymi a zacienionymi jest bardzo wyrazna. Cieri przedrnlotu jest dobrze widoczny, przez co zdjecia obiekt6w oswietlonych tym swiatlern 5'1 na og6! bardzo kontrastowe. Swiatlo twarde, szczeg61nie przy bocznym oswletlenlu, doskanale uwypukla taktury i ks:ztalty. Przyklad twardega swiatta stanowi bezposrednie swiat- 10 sloneczne.

SWiatlo decyduje 0 wielu aspektach plastycznych zdjecia. To, ezy fotcqrafia jest dobra, w duzej mierze zalezy ad charakteru swiatla, Og61nie rnozna wyroznic dwa radzaje swlatla - twarde i miekkie.

Swiatlo twarde

Swiat!o twarde to takie, w kt6rym prornienie swletlne biegnq do siebie r6wnolegle. Daje one gl'~bokie cienie i jest zazwyczaj efektem bez-

KIERUNEK PADANIA SWIATtA

Jedna z ceeh okreslajacych dramaturqie i w.yglijd zdiecia jest kierunek padania prornieni swletlnych. Istnieje pi'i!c podstawowych kierunk6w padania ~wiatfa: przedni, boczny, tylny,g6rny i dolny. Mozemy si~ rownlez spotkac z ustawieniami postedntmi, np, boczno-g6rnym ezy g6rno-tylnym,

Na Wi~ksZ05Ci zdj~c wystepu]e wiece] nlz jeden klerunek, z kt6rego pada swiat!o, np, rano swiat- 10 slonca maze padac z kierunku bocznego oraz z g6rnego (od nieba, odbijajq_cegopromienie 510- neczne),

Oswietlenie przednie

Oswletlenie przednie to takie, w ktoryrn zrodlo swiatla znajduje przed fotografowanym obiektem, a [ednoczesnie za ap.aratemfotograficznym. Wrazenie gl~bi na zdjeciach powsta]e gl6wnie dziekt cieniorn. 1m .s'l one cluzsze i wyrainiejsze, tym bardziej potequje si~ wrazenie gl~bL Przy oswietleniu przednim niemal wszystko jest widoezne, ale wydaje sif; plaskie, ponlewaz cleri oblektu zostaje 5chowany za nim i zazwycza] nie widac go na fotografii. Swlatloswlecace od przodu slabo podkresla fakture obiekt6w. Niezbyt dobrze tez prezentuja si~ na zdjeciach oswletlone od przodu twarze - czesto wydajq_ si~ one splaszczona i poqrubione.

Oswietlenie boczne

Oswietlenie boczne to takie, w kt6rym swiatlo pada na obiekt pod kqtem zblii:onym do 90 stopni - zar6wno ir6dlo swlatla, jak i jego cien znajdujq si~ z boku aparatu i fotoqrafowaneqo obiektu, Oswietlenie takie podkresla ksztalty i faktury przedmiot6w, przez co doskonale nadaje si~ do. zdj~c architektury. Wptywa ono r6wniei: na wzrost kontrastu, poniewaz tworzy bardziej dramatyczny nastroj W przyrodzie z oswietleniern boeznym mozrra spotkac sie w sloneczny dzien .o swlde 10 zachodzle slonca,

Oswietlenie tylne (kontrowe lub konturowe)

Oswietleniem tylnym nazywamy takie oswietlenie, w kt6rym ±radio .5wiatfa ustawione jest za'

fotoqrafowanym obiektem, a den obiektu pada w strorre aparatu fotograficznego.

Przy takim kierunku swiatla ebraz w duze] mierze sklada sie z eieni, CD podkresla perspektywe, Ten typ oswietlenia. tworzac swletlne obramowanie wok61 obiekt6w, daje ciekawy efekt plastyczny, polegajqcy na oddnaniu si;;; obiektu od tla, Zwieksza to na.zdjeciu wrai:enie gl;:;bi.

Jes!i kierujemy aparat w strone swlatla, jak ma to miejsce, qdytotoqrafujerny obiekty oswletlone swlatlern korrtrowyrn, musimy Iitzyc si~ z mozliwosdq zafalszowania odezyt6w parametr6w naswietlenia. Automatyka w tym wypadku czesto zawodzi, wiec nalezy skorzystac z korekty ekspozycjl,

Przy oswietlenlu tylnym VI' obiektywach mogq tworzyc si~, tak zwane halaeje.Swiatlo, wpadajac do obiektywu, rozszczepia si~ na soczewkach i powoduje wielobarwne, jasne kr~gi, kt6re niekiedy mogq nadac zdjeciu walory plastyezne. Czesciej jednak obnizqjq_ tylko kontrast i wprowadzaja niezbyt efektowne plarny,

SWIATlO, !(fORE JEST MOCN1EJ5ZF. I W WlF,KSZVM STOP~I.U WI'lYWA NlI IWORZENIE ORAl WYGIAO OBRAZLI, NAZYWAMY$WllI1UM RYSUJI\CYM, A TO,

KlORE POWQQUJE 'ROZJASNIENIE CiENI, I'GlWSTAtYCH 'dD sWIAn", RysLlJ.\GEGo, NAZYWAM,nWIATEM OOPEtNIAJ!\CYM. ZAO,\NIEtyI SWIATi:'\. RY5ljJI\CE:yo.JEST PI.ASTYCZNE 05WIITLENIE 08IEKT(JW ORAl I~ODKRESU'NIE ICH KSZTAtT6w I FAKTURV, A ZADANII?M SWIATtA OGPEtNllIJI)CEGO - ZMNIEJSZANIF. KONTRASru OBRlIZU.

Oswietlenie gome

Obiekt jest oswietlony swiatlern g6rnym, kiedy zrodlo swiatla znajduje si~ ponad nim. W plenerze z tym kierunkjem padania swiatla rnozna si;:; spotykac w godzinach poludniowyeh.

Swiatlo padaj~ce z gory daje krotkie cienie, dlatego nie jest zalecane do fo.tografii krajobrazowej i portretowej. Przy realizacj zdj~c portretowyeh powoduje ono powstawanie rra twarzaeh gl~bokich i nieeiekawyeh eieni od nosa i brwi, przez co. czesto na zdjeclach nie wldac oezu modela.

BbGZny kierunek·swi'Jtla

Prz€c1ni klecunekswiatla

1)'1'11" klerunek swimlo

T/!tiy klerulfeKswiatla

G6rriykieruneKsv.iiatia

OiViietlellie z romych ki.erlll1k6w

Oswietlenie dolne

Oswietlenie dclnetc bardzo rzadko spotykany kierurrekswlerla. w ktoryrn irod{o swiaHa. znajduje sj~ ponizej fotografowanego obiektu. W plener.ze rnezna sic;z nlmcaasemspotkac wczesnym rankiern i poznyrn wieczorem, kiedy

slOllee znajduje siC; ntsko nad liniq horyzont\J i podswieHa cd dolu chmury. Ten kierunek P<;Idania swietla rile rradaie 5i~ do fotografii portretowej, gdyz twarze nabierajR demonicznego cha ra kteru,

"/ \CZYNf.,M¥ ro·rOC!?Af'O\·';·/AE

(Lose

lIoscswiat!a wywiera wptywnajakQsczdjl:1c, cho.c agranicza Sit; on berdzie] do problsmowtechnicznych ni;, estetycznych. Iloscswiatra decyd uje przede wszystkim 0 pararnetrach ekspozyqi, takkh jak wartosc przysl:6nY i czas rraswlerlania Dzieki nim rnozna jednak kontrolowac gtt;bi~ ostrosctoraz sposob.w jaki na zdjeclach rejestruje.sie ruch. Nadrniar swiatta ogranicza 5i~ za pornoca skrocenia czasu naswletlanla i przyrnkniecia przyslorry. Jesll

BARWA

chcerny zachewas wybrane wartosd przyslony i czssu.otwerda rnigawki dozredukowanla duze] ilos~i swiatla, musinlY ustawlc nizsze wartosd czu~psci, \Jzyc filrnu 0 mniejszej czuiosd lub.szarych filtrow, zakladanych na obiektYiN (patrzrozdzial Filtry Fotograficzhe). N!edob6.r swiatla rekompensowany jest wyzszyml pararnetrami czulosrl, dluzszym czasem otwarcia migawki, jasniejsZij p(zyslonq IUD uzyclern statywubadz lampy blyskowej.

Swiatlo rna swoja barwe. Do jego oceny kolorystyczne] ui.ywa: siEj: pojecia temperatur barwowy(,;h, wyrazonych w stopniech Kelvina. Pod wzqledern barwy sw!\!tlo dzielimy nadzienne i sztuczne, 5wiatlo dzienne ma w poludnie ternperature barwowq wynoszaca okolo .5600 stopni Kelvina. Sztuczne zr6dla swiatla, np. zar6wki, rna]q

znacznie nizsza ternperatury barwowe (okolo 2900-3400.stopni Kelvina).

Oko ludzkie charakteryzuje si~ ogromnqzdolnosCiq adapracii do warunkpw barwnych. Bia+q k~rtk'i papleru czlowie~po5trzegajako biali:j, niezaleznie od tego, ezy jest ana ocswietlonaswiatlem zarowkl ezy sWi\ltlem slonecznym. Barwne

/I\CZYNAMY FOTOGRAFOWAC

1700: K 1,850 K 1925 K 2770 K

?~OO- 3400 ,K 4100 K ,4200 K 52ClQ-5600 K 7000 K 12000-15000 K

P'<:ZYKtAOOWA TABELA TEMPERATUR BARWOWYCH WYBRANYCIi ,ZR60Et 5WIATtA

Promiel) zapatki

Slonce owschodzie i; 0 zachcdzie Pf'Omien sWie:c;y

Zar6wka ps,wietlem io,vya 100\1\1 Zar6wka fotbgra:nczrta - stUdyjna $wia:tfo kSifiiyCG)

SIonee 0 porZlhku i po pof\,Jdniu, Slorice bezposrednie,{godz.1 0-14J Niebo :pokryteGhmurami Bezchrnume'nlebo, sfonce w z;enitie

btonyfotograficzne rejestruja kolory nieco inaczej -"widzq"r6znice w barwie swlatla, Dla najlepszego oddania kolor6w na zdletlach produkuje si~ dwa rodzaje film6w - jeden z nich przeznaczony jest do swlatla dziennego, a drugi do swiatla sztucznego. Jesll fotografujemy na materiale do swiatla dziennego, mozerny poprawnie oddac kolorystyke obiekt6w oswietlonych swiatlern dziennym. Zdjecia obiekt6w oswletlonych swlatlern sztucznyrn, a zarejestrowanych na materiaIe przeznaczonym do swlatla dziennego, b~dq rnlaly pornarariczowa dorninante barwna, Jesll fotografujemy na materiale przeznaczonym do swlatla sztucznego, to poprawne oddanie barw rnozliwe stanie sie wtedy, gdy obiekty oswletlone beda swlatlern sztucznym (0 niskiej tempera-

turze barwowej). Gdy wykonamy fotcqrafie przy swlctle dziennym na materia Ie przeznaczonym do swiatfa sztucznego, otrzyma my obraz w odcieniu niebieskim.

W aparatach cyfrowych prawidlowe oddanie kolorystyki przy roznych warunkach oswietlsnla uzyskuje sie za pornoca funkcji balansu bieli, W wielu modelach istnieje kilka opcji ustawieri, tj.: automatyka, swiatlo dzienne, swiatlo sztuczne,fiuorescencyjne, blyskowe i swtatlo pochmurnego nieba. Podczas wykonywania zdjec przy roznych typach oswietlenia kolorystyka proponowana przez tryb automatyczny moze nam nie odpowiadac, Powinnisrny wtedy sami dobrac odpowiednie opcje balansu bieli (patrz rozdzial Balans bieli).

KQLOBY$TIKft-: SWIATJ:A StONECZNEG9ZMI~'NIA;5i~zAHiNO' OD, P0RY' p~IA','eGSRqwoD6wANEJE$T KLiuSTtM

KSZfrAt:[:EM ;ZIEly\I. SWIATW W TRAKCI~ PR2:ECHqt':lZENIAPRzEZ AtM05~ER~ JEST ROZPRASZANE- ZJAWISKOj:T© •

W WI~KSZYfY\i S:r0PNIU DOT¥€Z't' FI\L 0 KRor$ZEJ DtWCQSCi (.tiJIEBJESK;ICI'-l'tilIZ Ff\L DtlJCIRH (C1:ZBRWQNYCH), R:A.:NO I WIECZ0REM, KIED¥ SWIAttO StONEG1NE.M!4SI: POKONi\C CRUBSZ:i\ WJI;RSTwI; ATM0S:RE~Yt DO PC)WIERlCrINI ~IEMI DOCIERA Mr'jIEJ FAt KROTKICIi /NIEBIE:SKICH)/PRz6Zi' .CcD SWIATt<D StONEClNE W:. TYGirl rORAOI DNIA!iiI!\.· KOLOR

, • .' c' P(')I'0f\RA~CZ0WYLUB~CZEqW:I3NY. c

SWI~TtO.?aMARAN:CZOWtl.ONISKI~J TEtv.\PEgl\\TURZEBARWOWeJ; NAZY\NIANE JE'Sr ~WIATtEM /(CIEPtYMff, PQNJEWAi PRZE~ WI~I(SZOSC Ll.JIJZI POSTRZEGANE JEST JAKp BARDZIEJ. PRZ¥JFN1N~ I~OO WZGU;,GEt0 .ElA!~YYNYM.SWIAH,O 0. wySOKIEJ.l~MPEI~PURZE BARWOWEJ,CZYLIO NIEB1GSkiM "ODClENl111 NAZ¥WANE"JEST uZIMNYM"tL:.iS "CHtGDNYM".

~~~~_tim~~~.~~ .. ·., ~1,'fI!!fI ~"fJ#

POMIAR SWIATtA

MODElOWANIE 5WIATtA

W fotoqrafi' cyfrowej kazde niedoswistlenie lub przeswietlenie poeiqga za -soba wzrost szum6w i spadek jakoscl. Zdj~cia cyfrowe mozna w duzym stopniu skoryqowac w kornputerze.ale khjakosc nle bedzie tak dobra jak IN przypadku ustawienia prawidlowychparametr6w naswletlenla.

Wi~kszosc wsp6lczesnyeh aparatow fotograficznych jest wyposazona w tzw. matrycowy pomiar swlatra. Jest to system, kt6ry widziany przez obiektyw obraz dzieli na kilka obszar6w i na podstawie jasnosd element6w umieszczonych w danym obszarze ustala warunki naswletlenla, W wiekszosd przypackow po.niiary wykonywane w tym .systemie Sq bardzc precyzyjne. Warto jednak poznac prawa rzadzace naswietlanlern, poniewaz w trudnych warunkach oswietleniowych nawet najbardziej nowoezesne aparaty i swlatIomierze mogq okazac si~ zawodne .. Dla swlatlomierza trudnych warunk6w oswietleniowych nie okresla mala iloscswiatta, aletakie rozmieszczenie element6w jasnych i eiemnych w kadrze, kt6re sprawia, ze pomiary zostaja zafalszowane, a zdiecia odbiegajq ad tego, co chclelisrny zarejestrowac.

Aby rniec kontrole nad naswletlanlem, nalezy przede wszystkim zrozumiec pojecie ekspozycll,

Wykonujqe zdjeda, zazwyezaj nie zastanawiamy sie nad ekspozyejq. czyli nad naswietleniern, Zostawia my to autornatyce aparatu. Wsp6lczesnie produkowane aparaty, dzieki systernowl autornatyczneqonastawlenia

kspozycji, dose precyzyjnie mierza i ustawiajq SWIATtOMIERl parametry naswietlenla,

Zdarzajq sie jednak sy-

tuacje, gdy warunkioswietleniowe mogq oszukac umieszczony w aparacie swiatlomlerz i zafalszowac pomiary. D.obrze jest wiec wac zasady po rniaIII swiatla i urnlec dostrzec momenty, kiedy aparat moze wykonac zle pod wzqledem ekspozycyjnym zdj~cia.

Dziekt poprawnemu naswletleniu zdiecla zye skujq lepsza jakosc, Ma to ogromne znaczenie szczeg61nie przy fotografowaniu na slajdach, na kt6ryeh po wykonaniu zdj~c nie rnozna juz nie zmienic .. Przy tilmach negatywowyeh bledy w naswletlenlurnozllwe Sq do skorygowania na etapie wykonywania odbitek. Moi:liwe jest nawet uzyskanie dobrej odbitki z materialu przeswietlonego. o tfZy do czterech wartosd przyslony lub niedoswletloneqo 0 dwte wartosci przystony.

Powlnnlsmy nauczyc sieoceniac obrazy nietylko 'pod wzqledem ternatu, ale takze estetyki. Zadanie fotografa polega na uwiecznianiu rzeczywistoscl, jak rowniez i j,ej kreowaniu. Przy niewielkieh nakladach warunki oswietlenla, ktore nie zawsze Sq na]lepsze, moi:na poprawk, Zarowno swiatlo twarde, jak lswiatlo rniekkie mozna rnodelowar, aby uzyskat' w ten sposob roznorodneefekty.

Robiac zdjecia, bardzo czesto moi.emy spotkac si~ z sytuacla. gdy kat padanla promieni swietlnych nie jest taki, jak zeplartowallsmy. Fotografujqc w plenerze, mozna czekac, at 5wiatlo uzyska pozadany przez nas kierunek albo po prostu przestawlr; fotografowany obiekt w rnlejsce. gdzie Sq korzystniejsze warunki.

W dose prosty spos6b rnozna r6wniei: zrnleniac oswietlenle przez wyslanianieelenient6w zbyt mocno oswietlonych, zmiekczanie swiatta, odbijanie go badz po prostu sarnodzlslne oswiettanle fotografowanych obiekt6w.

Obecnie istnieje wiele akcesori6w pozwalajqcych na rnodelowanie swiatla, Do najczesciej spotykanych naleza blendy i dyfuzory. Blendy sluza do oswletlania obiekt6w swiatlern odbitym lub rozjasnianla cieni. Zawodowi fotograficy uzywajq specjalnych parasolek do odbijaniaswiatla

lub duzych, rozkladanych plaszczyzn. R6wnie

dobra blerida rnoze bye jednaknp. duza kartka bialeqo papieru.

Innego rodzaju akcesoriami do modelowanla oswietlenia Sq dyfuzory, sluzace do rozpraszania twardego swiatla. Dyfuzory umieszeza si€; rniedzy zrodlern 5wiatla a oswietlonyrn obiektem (dyfuzorem moze bye np. kalka techniuna).

Do modelowania swlatta sluzy rowniez lampa btyskowa. Dzlekl fotoqrafowan!u z fleszem rnoz-

na uzyskac aarcwno swiatlo twarde, jak ,----------,

i mi~kkie. Dzi~ki larnporn odczepianym od aparatu rnozna takze ustala·c kierunek padania swlatla, Larnpa blyskowa doskonale nadaje si~ do rozjasniania cieni, gdy fotografujemy w pelnym slorieu - stanowi wtedy zrodto swiatta dopetniajqeego.

Do oSwietl.enia tego poruetu zastosowano

nisko polo·zon~ blende odbijajqc~ prorriene sloneczne

!0>.ZOY ELEMENT PRZYRODY W R()ZNYM SroPNIU.

OOBlj,\5WIATlO. JASN~ PRZEDMIGTY DDBIJAJI1. WI~KSZIi. JEGD ILOSe NIZ PRZEDMIOTY CIEMNE. FOTOGRAFUJi\C OBIEKTY Q5WlETLONE SWIAllEM ODBITYM, NALEZY ZWROCIC UWAGF, NA KOLORY$TYK~ flEMENTU, 00 KTOREG05WIATtO JEST ODBIjANE. GOY POWIERZCHNIA.

ODBIJAJf\CA BF,DZIE MIAtA NP. KOLORCZERWONY, TO OBIEKTY OSWIETLONE 5WIATtEM OD NIEJ ODBITYM, NABIOIV\ ROWNIEZ CZERWONYCH ODClEN!.

Zar6wno uzycte lamp blyskowych, jak i blend oraz dyfuzor6w wymaga od nas pewnej ostroznosd, Kai.deztych narzedzi nalezy stosowac z.umlarsm, tak, by nie zepsuc naturalnego oswietlenta, a tylko poprawlc jego niedoskonatosci.

DuZo ja'na powier ,hnia spadaji}cej wody zaralszowata pornlar iwi;JliomiE'w i 2dj~cie WY\Zkl za oemne.

Ko!ejne zd.i~cie wykonane zosralo z korekcjq nas·",ietleniil

Ekspozycja to proces polegajqcy na przepuszczeniu odpowiedniej Iloscl swiatla przez obiektyw i mechanizm migawki w celu uzyskania prawtdlowego naswletlenia,

Pojecla prawidloweqo naswiettenia i wlasclwych warunk6w ekspozyqlsa term inami subiektywnymi, zaleznyrni cd wizji fotoqrsfa, Prawidlowe naswlstlenie uzyskamy wtedy, gdy na zdjedu otrzyrnarny zarnierzony rezultat. W przypadku, gdy chcemy realistycznie odtworzyc scene, wyznacznikiem prawidlowych warunk6w ekspozycji powinny bye czytelne szczeg61y w swiatfach (miejscach najbardziej naswietlonych) i cieniach (miejscach najmniej naswietlonych), Nie zawsze jednak cheemy tylko odtwarzac to, co widzimy. Czasem fotografujemy, by zrnlenic rzeezywisty ebraz wnaszq wlasna interpretaqe plastyeznq.

o ekspozycji decyduj'l csas naswlettanla i intensywnos(swiaHa,jaka pada na element swlatteczuly lubfilm. (zas naswletlanla jest regulowanyw eparacie za pornoca migawki, a 0 lntensywnosci swiatla deeyduje urnieszczona w obiektywie przyslona. W obeenie produkowanych aparatach najczescie] spotykane czasy otwarcia migawki to: 1, 1/2,1/4, 1/8,1/15,1/30,1/60,1/125, 1/250, 1/500, 1/1000, 1/2000 sekundy. NaIcz~.5ciej spotykane przyslony to: f!2, m.8, f/4, f/5.6, flS, fill, f/16, fin, f/32.

Jesll na matryce lub film padnie zbyt duza ilosc swiatle, to zdj~cia zostana przeswietlone I wyjdq za jasne. Czarne miejsca obrazu odwzoruja siii' jako szare,a rnlejscajasne jako pozbawiona szczegN6w biala plama. Jesli hie doswietlimy zdjecia, to w efekcie nasze fotografie wyjdq za ciemne. Nie

bE;dziemy wldziecszczeqolow w cieniach; elemen- naswietlone prawidlowo

ty, kt6re znajdowaly si~ w ciemniejszych partiach see ny, stana siii czarne. Cz~sci jasne I biel przyciernnia sle i beda odwzorowanejako szarosd.

llekroc zmieniamy czas otwarcia migawki lub wielkosc przyslony, zmieniamy tez il.osc swiatla, kt6ra doehodzi do matrycy lub filmu. Jesli skr6cimy czas otwarcia migawki, np. z 1/60 do 1/125 sekundy, to do wnetrza aparatu dotrze a polowe mniej swiatla, przez co zdjecla beda nledoswletlone, Jesli wydluzyrny czas otwarcia migawki z 1/60 do 1/30 sekundy, to do czujnika lub kliszy dotrze dwa razy

wiecej swiatla. co spowoduje przeswietlenie, przesVAetlone.

Podobnie dzleje sie z wartosciarnl przyslony. Jesll zmniejszymy otwor przys!ony, np. z fl8 na f/l1, to do wnetrza aparatu wpadnie 0 polowa mniej swiatta. Jesli otworzymy otw6r przyslohyz f/8 na f/S.6, to dwukrotnie zwiekszyrny iloscswiatl~ padajqcego na matryce lub blone:

ZDJ~CIA:

niedosV'Mtlone

Przy okreslonych ustawienlach czulosci istnieJ.e tylko jedna wlasclwa dla danyeh warunk6w oswietleniowych ilosc swiatla, pozwalajqca uzyskac zamierzony efekt i poprawne naswletlenie, Dla uzyskania odpowiedniej ilcsci swlatla mozna wybierac sposrod kilku kornblnaql wartosd przyslon i czasu otwarcia migawki. Oznacza to, ze jesli ella danejsceny poprawna ekspozycje otrzymamy, ustawiejar czas otwarcia migawki ria wartosc 1/250 sekundy i przyslone fl8, to aby uzyskac ten sam efekt (aby taka sama llosc swiatla dotarla do matrycy lub filrnu), mozemy ustawic CZ;3S otwarda mlgawki na 1/125 sekundy i przyslone fill lub na 1/60 sekundy i przyslone na f/16. Kombinacji wartosd przyslon oraz czas6w otwarcia migawki jest tyle, ile eyfr na skali przyslon. W tej sytuacji mogq to byc jeszcze: 1/15 sekundy i f/32, 1/30 se.kundy i f/22, 1/500 sekundy i f/5.6, 1/1000 sekundy i f/4, 1/2000 sekundy i f/2.8, 1/4000 sekundy i f12. W kazdejz tych kombinacji ilose swlatta, kt6ra dotrze do blony fotoqraficzne], bedzie taka sama. Dzieje si~ tak, ponlawaz wyd!uienie czasu otwarcia migawki rekompensuJe odpowiednie przymknlecle przyslony.

o tym, dlaczego rnielibysrny akurat korzystac z takieh, a nie innych wartosci przyslon i czasu ot-

wareia migawki, decyduje przede wszystkim zalozenie plastyczne. (zas otwarcia migawki wplywa na odwzorowanie ruchu. Jesli naszyrn zalozeniern plastycznyrn jest ukazanie obiekt6w w ruehu jako rozmazanych, wtedy powlnnisrny ustawic dlu- 9i czas otwarcia migawki (np. 1/8 sekundy), Aby uzyskac poprawnq ekspozyqe, trzeba.skcryqowac dtugl czas naswietlania filmu przez zmniejszenie wartosci przyslony 0 odpowiednia wartosc.

W innyrn przypadku rnoze narn zalezec na bardzo malej gliibi ostrosd. Aby jq, osiqgnqe; nalezy ustawk niskie wartosd przyslony (duze otwory - f/4, f!2.8). W eelu uzyskania prawidlowych wartosci ekspozycji,. duzq ilose wpuszcmnego przez obiektyw swiatla zrekompensujeri1y skr6eeniem czasu naswietlanie, ezyli ustawieniem krotkich czasow otwareia migawki (np. 1/500 lub 1/1 000 sekundy).

Aparaty cyfrowe wyposazone sij zazwyczaj w wyswietlacz deklokrystallczny; dzieki ktorernu od razu widac rezultat naszej pracy. Wyswietlacz taki doskonale pozwala ocenic kornpozycje kadru, ale jesli chodzi 0 ekspozycje, nie do konca powinnismy rnu ufac, Wiele aparat6w zostalo wyposazonych w funkqe histogramu. Po jej uruchomieniu pokaze nam sie czarno-bialy wykres, podobny

Histoqram i zclj~(ie 0 ciernnej tonac]

OK

I" Podglod

Po,iomy wylieia: ,r ]255 '

-if "

;:~ ? j! P' 'Pl)dglq9,

Histograrn i zdi~cie

o wyrownanej tonacji

,1

do przekroju pasma g6rskiego. Wyglqda on dose dziwnie i na pierwszy rzut oka niewiele m6wi, ale gdy zna si~ zasady jeqo odczytywania, rnozna si~ z niego duzo dowledzlec,

Ekspozyqe zdjecia cyfrowego ocenia sie, patrzac na krawedzie histogramu. Lewa strona odpowiada

zacienie, a prawa za swiatla. Je,sli wykresjest nier6wnomierny i przesuniety w lewo, a po prawej stronie jest pusto, oznacza to, ze zdiecle zostalo niedoeksponowane. Jesli sytuacja jest odwrotna i prawa strom wykresu jest wyzsza oraz bardziej stroma, a lewa pusta, zdjecie zostalo przsswiet-

~.

Histoqrarnl zclJ~ci~ . D jasnej t_onacji

/",'ZYNAMY F()TOCR.AFOWA<~

lone. Informacje zawarte w histogramie pozwola nam szybko ocenk, ezy naszej fotoqrafii nie hrakuje szczeqolow w bielach lub czernlach.

Pamietac nalezy, ze ekspozycja jest jednak prawa indywidualnq, zwiqzanq z zalozeniami artystycznymi i nie zawsze histogram przesuniety w strone ktorejs z krawedzi oznaczac bedzls btqd w naswietleniu,

W niekt6rych prostszych typach eyfrowych c parat6w kompaktowych istnieje mozllwosc kontroll naswietlenla jedynie za pornoca funkcji .kompensac]i ekspozycji". Przed wykonaniem kazdeqo zdjecla lubserii zdj~( rnozerny.narzuck" aparatowi, 0 jaka wartosc fotoqrafie maji! zostac rozjasnlone lub przyciemnione w stosunku do pomiaru automatu. Metoda ta nie. pozwala w pelni panowac nad naswletlaniem, ale choc w minimalnym stopniu uniezaleznia fotoqrafa od pomiar6w automatykl.

Do pomiaru swiatta sluzq dwa rodzaje swiatlomierzy. Pierwszy z nich mierzy swiarlo odblte (tego typu swiatlomierze spotkac rnozna we wszystkich wsp6tczesnych aparatach fotograficznych), dru_gi - swiatro padajqce, Aby zrnierzyc swlatlo za pomocaswlatlornlerza do swlatla odbitego, nalezy skierowac element swlatloczuly w stronerniejsca, ktore ma bye sfotografowane i dokonac pomiaru. Z duzyrn powodzeniem rnozerny posluqiwac sie swlatlornierzem umieszczonym waparacle fotograncznym, kierujac obiektyw na dane elementy sceny i odczytujac wyntki porniaru na ekranie cieklokrystalicznym lub na wskazniku parametr6w ekspozycji w wizjerze, Posrugujqcsi~ swiatlornierzsm do swiatra padajqcego, powlnntsrny (przy obiekcle, kt6rychcerny fotcqratowac lub w taklch sarnych warunkach oswietleniowych) skierowac miernik (kcputkeswiatlomierza) w stronezrodla swiatla i dokonac odczytu,

Poniewaz wiekszesci fotoqrafu jqcyeh w zupelnosci wystarcza swiatlomierz urnieszczony w 'aparade, swiatlomierze do swiatla padajqcego sa mniej powszechne w uzyou, Korzystajq z nich gl6wnie zawodowi fotogmficy.

Swiat!omierze do swiatla padajqcego mi3jq pew" nq przewaqe nadswlatlomlerzami swiatla odbltego, Przy pomiarze nie wyst~puje zefalszowanle

wynikow (przez jasne i ciernne elementysceny), poniewaz nie jest mierzone ~vvia.tto odbite od obiekt6w, leez to, kt6re na nie pada, Aby prawidlowe dokonac pomiaru, wystarczy przy fotografowanym obiekcie skierowac swiatlomierz w stroneswiatla i wskazane parametry nanlesc na aparat, Wadq swiattornterzy do swtatla padajqcego jest to, ze pomlaru trzeba dokonac w takich watunkaeh, Jakie istniejq wfotografowanej scenie, Nie zawsze rnozna podejsc wystarczaJqco blisko do obiektu, by. mierzyc przy nirn swlatto,

SWIATtOMIERZ

Niekt6re nowe typy aparat6w sa wyposazone w tzw. punktowy pomiar swiatla. Oznacza to, ze pomiar dokonywany jest na bardzo niewielkim polu obrazu. Umoi:liwia to ocene parametr6w ekspozycji dla wybranych czesci widzianego kadru. Jednoczesnie pozwala takze dokonywac pomiaru swiatla z duze] odlegrosci,co jest przydatne w sytuacjach, gdy nie mozna zblizyc sie do fotoqrafowaneqo obiektu,

/.1\1 /YNAMY FO"I"O(:;J{AI:OVVAC

ldarzajq_ sie sytuaqe, kiedy swiatlomierz przestaje dzialac, inie wiemy,. w jaki spos6b dokonac pomiaru ekspozycji. W fotogralii cyfrowej awaria wiatlomierza oznacza zazwycza] koni:ec robienia

zdj~c. W fotogralii analoqowej mozemy poleqac na naszym doswladczenlu albo ratowac si~ sugestiami producsnta tasmy fotograticznej. Na wewnetrzne] stronie pudelka z lilmem wyrysowane

sa pararnetry ekspozyqi pasujqce do najczescie] spotykanych sytuatji oswietleniowych.

Powyzsza zasada cz~sto ratowala wielufotowank6w w sytuaejach,gdy sprzetokazalsle zawodny. Metoda ta nie jest [ednak zbyt dokladna, zalezy bowiem od intensywnosci swiatta slonecznego i jasnoscl.elementow znajdujacych siE; przed obiektywem.

W PRZYPADKU AWARII LUB BRAKU $WIATtOMIERZA, AB:Y U.ZYSKA(~ WtASCIWE Ni.\SWIETLENIE, MOZNAPDStUZY(; ., SIr; MET.DDA, QD.WR6CENI.1I.,.I'ARAMETR. ow GZUlDSr;I. GDr· FOT.OG, ,RAFkJJ"EMY, OBlEKTY, ,.DSWIEnONE, b.D PRZO. DU . ~wlAnEl0 StONECZNYM, MUS1MY NASTAWIC:I'RZYStON~ NA WARTOgC Ft16. CZAs.'orwARCIA MIGAWKI POWI-

NIEN Bye DOWROTNGSci" CZULOSCl FILMU •. DLAFILMU 0 czueoso 1.50 ISO ODWROTNOS<::II\ DKRESLAIAGI\ :

CZAS NASWIETLANIA BF.DZIE 1/250 SeKUNDY. JESLI FILM MA CZUtOS,C 10'0 ISO, TO CZ,\S N/\SWIETLENIA .

I'DWINIEN· WYNIE${ 1/'100 SEK!jNDY. TAKIEC;;o. CZASt! !)ITE OA. SIr; US'(AWIC IN )Wi\RAClE, DLAr~(Gb MOZEMY ,

USTAWIC (ZAS NAJBARDZIE) Del WECO. ZBHZQNYi ,CZYLI 1/125 SEKUNDY. JESLI OBIEkT oswrrnonv )E5T

Z BOKU, POWINNISMY NASTAWIC PRZYStON~ NA WARTQSC e/11 I ZMIENI.C PARAMETRY GZUlOSCI NA P,\iV\METRY MIGAWKJ. JESU SWIATtO PADA NA OBIEKT DD TYlU LUB OBIEKT ZNA)DUJE SIr; W CIENIU, POWINN1.SMY OrwDRZV(: PRZYStON\JESZCZE Q DWA ;;T9PNIE. POWYZSZA ZASADA.c(:~~1D RATOWAtA WIELU FOT0GRAI:IKOW

W S\'TUA<:;j,\CH, GDV_SPllZ~TOI<AZAt SI~ .. ZAWOQNV: METODA TA NIE.jEST')EDNAK. ZBY!' 00KIJioNA, ZALEZY 1l0WIEM

00 INI'EN$YWNQSCI-SWIATLA SIDNECZNEGQ I )ASNOSCI ELEMENT6w ZNAjDUJACYCH SJ~ PRZED CiBIEKTYWEM.

tak by na matryce bqcJz film padlo mniej swiatla - fill dla 1/250 sekundy. Przy trzeeim zdjetiunalezy bardziej otworzyc przyslone IN stosunku do pierwszego naswietlente, by llosc' swiatla wpada[aceqo do aparatu byla wit;ksza (np, f/5.6 dla 1/250 sekundy).

Pararnetry rnozerny zmienlac nie tylko 0 [edna wartosc przyslony, ale rownlez 0 pol6wki przyslon b"dz 0 dwie lub trzy jej wartosd. Jesli nie jestesrny pewni, ezy dwa dodatkowe zdjecla wystarcza do uzyskania prawidloweqo naswietlenla. zawsze mozerny zrobic ieh wlece].

BRACKETING

Jesli nie jestesmy pewni, na jakie wartoso ustawit parametry przyslony i rnlqawki, by uzyskac odpowlednla ekspozyde, mozerny zastosowac tzw. bracketing. Bracketing pol ega na wykonaniu kilku zQj~.c teqo sarneqo obiektu, ale przy roznych parametraeh ekspozycji. Zwiekszarny w ten sposob szanse rrazrobienie dobreqo pod wzqledern

kspozycyjnym zdjecia. Pierwszq klatke nalezy naswletllc wedlug pararnetrow, kt6re uwazamy Z.3 poprawne warunki ekspozyc]l (np. f/8 dla 1/250 sekundy), Naswi.etlajCjc kolejna klat kt;, powinnisrny zmienic parametry ekspozycji np. 0 jednq wartosc,

Co stanowi istote dobrego zdjecia? To pytanie zadaje sobie wielu fotograf6w. Nie da sle na nie jednoznacznie odpowiedziec, poniewaz jest to w duzyrn stopniu kwestia gustu. Dla jednych dobre zdjecle to takie, na kt6rym wszystkie wazne elernenty b~dq wydobyte i czytelne. Dla innych znacznie waznlejsza role od tresci moze cdqrywac plastyka obrazu,

Na. dobrze wykonane zdjlicie powinny skladac si~ zar6wno tresc, jak i odpowiednio dobrana. forma, Trese zdjecia, a wiec to, co fotografujemy, zalezy przede wszystkim od naszych zainteresowan, Spos6b, w jaki fotografujemy i patrzymy na swiat, decyduje natomi'ast o. tym, czy proste i pozornie nieciekawe obiekty nabiorq na naszyeh fotografiach nowe.go wyrazu.

Na forme zdjecia wplywa bardzo wiele czynnik6w. Jednym z najwazniejszych jest kompozycja, czyli spos6b powiqzanla element6w formalnych,

ZASADA TR6jPODZIAtlJ

KOMPOZYCJA

takich jak linia, bryla, kolor C7.y swiatlocien, w celu uzyskania zamierzonego efektu plastycznego. Kompozycja w znaczqcy spos6b oddzialywuje na odbior zdlec, Zia kompozycja fotoqrafii rnoze spowodowac, ze oglqdaJi[cy jq nie zwr6ci uwagi na to, co jest rrajwarniejsze. Je.go uwaga zostanie odclaqnleta przez inne obiekty, znajduJqce si~ w miejstach najbardziej skupiajqcych wzrok.

Kompozycja to nie tylko odpowiednierozmieszczenie obiekt6w w kadrze, ale r6wniei urniejetne wykorzystanie punktu widzenia aparatu, sposobu jego ustawienia, stosunku do linii horyzontu, koloru ezy szczeg616w w tie.

Plastyka naszych prac na pewno wzrosnie.jezeli bedziemy potrafili zapanowac nad kompozyejq. Z poczatku rnoze wydac sie to bardzo trudne, ale po jakims czasis przestanierny myslec 0 zasadach, a zaczrtierny po prostu wldzlec ciekawe ustawienia kadru, obiekt6wi aparatu,

Zasada tr6jpoclzialu i punktymocne

I -...t LYNA,M,-Y FOTCJGR'AFOWAC

Jedna z podstawowych zasad kompozycji jest zasada trojpodzlalu, Dzi~ki niej rnozliwe jest wlas-

iwe rozlozenie element6w obrazu. Stoscwanie Lej zasady jest bardzo proste, Widziany obraz nale'l.y podzlellc cztererna liniami (dwoma pionowymi i dwiema poztornyml) tak, by w kadrze utworzyla sle szachownlca sktadajqca 5i!;' z dzlewieciu podobne] wlelkoscl prastokqt6w. Przeclecia owych Iinii okreslk moznajako tzw.!,punkty rnocrre" Jesli na przecleciu linii urnlesrlrny fotografowany przez nas obiekt, zostanie on uwypuklony, a zdjecie pod katem kornpozycyjnyrn nabierze bardziej interssujqceqo charakteru.

Wydawac by siE;. moglo, ze umieszczanie obiektu w sarnym centrum kadru podkresli go. W niektorych sytuaqachzqodne jest to z prawda. Dzieje Si'i! tak np. wtedy, gdy obiekt jest symetryczny. Urnieszczenie obiekn, w centrum kadru zaZVVYCZr:Jj vtabilizuje zdlecle pod katern kompozycyjnym.

Fotografie, vy kt6rych wazne elementy znajcluji'[ si~ w samyrn centrum, wydaji[ si~ bardziej statyczne. Przesuwajqc obiekt w strone punkt6w mocnych zwiekszarny dynamike kadru Odslaniamy rowniez tlo, w kt6rym bedzisrny mogli umiescic elementy znajdujqce sie za fotografowanym obiektern,

Urniejscowienie jednego obiektu w ktoryrns Z punktow mocnych meze spowodowac, lz od-

biorca zdjecia odniesie wrazenie, ze nasz kadr jest przekrzywiony. Samotny element w jednym z bokow kadru spowoduje, ze, jak m6wiq zawodewey, "kadrb~dzie siEi walil" Z punktu widzenia kornpozycj! takle ustawienie obiekt6w nie jest zbyt poprawne. Rozwiqzaniem jest umleszczanie po przeciwneJ stronie elernentu rownowazacego. Wybrany ·element nie powinien odznaczac sie bardziej niz gl6wi1Y obiekt fotoqrafii. Dobrymi elernentaml rownowazacymi Sq obiekty zniljdujqce sir: w duzej odleqlosci od obiektywu. Mozemy pokaaac je jako nieostre, gdyi stanowiq tlo, a nie buduja tematyki zdjecia.

Przy komponowaniuobrazu waine jest, by temat fotografii pozostal czytelny. Dla zrozumienia zdjscia prosta forma czesro bywa lepsza. Nalezy wiec dbac, byzdjecle zostalo skomponowane tylko zelement6w, kt6re majq znaczenie dla tresd obrazu. Zbedne obiekty, czyll takie, ktore niewiele wnoszq, a tylko odciqgaji[ uwaqe (moze to bYe slup telefoniczny, wcinajqcy si.Ei budynek itp.), powinny znalezc sie poza kadrern. Czasern, aby je wyelirninowac, wystarczy nieznaczne przesunac fotoqrafowany element albo samemu zrnisnk miejsce, z ktoreqo robimy zdjecia. W innych przypadkach maze pom6e zmiana dtugosci ogniskowej. Zaw~zanie jej powoduje zazwyczaj zmniejszanie ilosd niepotrzebnych obiekt6w w kadrze.

T R6JWYMIAl!_q\IV_O_S_' C ._._

Obramowanie

Fotografia ma tylko dwa wymiary. W niekt6rych ytuaejach, dzi~ki odpowiedniej kompozycji, mozemy stworzyc wraienie "tr6jwymiarowosci'~ Jednym 2· sposob6w, aby to Gsiqgnqc jest stosowanie obramowan, Za obrarrowanlernoze posluzyc gal'lz, drzewe, ok no lub brama, Moina umiesdc je na zdj~ciu wg6rnej lubdolnej ez~sti kadru alba po jego bokach, Obramowanie musi bye odpowiednio .dobrane pod wzqledern formy, ksztaltu lub koloru i korespondowac I. tematem fotografii. Nalezy uwaiac na intensywnosc bilrw obramowania, jego wlelkosc i forme. Nie moze ono bye na tyle waznyrn elementem w kadrze, by od-

i'lgalo wzrok od fotoqrarowaneqo obiektu.

Dobrq metodq sprawdzenla wplywu obrarnowanlarra cbrazjest kontrola .gtE?bi ostrosd. Niekt6- rzyfotoqraficy sugerujq, by przy fotoqrafowaniu obi.ekt6w Z obramowaniem st050WaC albo rnaksymalrrleprzymknletq, alba rnaksyrnalnle otwarta przysjon~. Obramowanis zostanie wtedy pokazane na zdjeciu jako ostre lub jako bardzo rozmyte.

Obrarnowanlern pOvilinnismY poslugiwac sie dosc oszrzednie. Jesli b~dziemy Je stosowac przy wi~kszoSci rraszych zqjr;c, te stana si~ one nudre; poniewaz wszystkie b~dq wyglqdac tak samo.

Glebinowa kornpozycja kadru

Innq metoda uzyskanla na zdj~ciu efektu "U6jwym larowosd" jest stosowanie .gj~binQwej kompozye]i kadru, ezyli urnieszczanie r6znyth elernentow budujqcych obraz w mniejszej lub wl~kszej odlegl05ei od obiektywu. 0 tak usytuowanych oblektach m6wimy, ze znajdlljqsi~ w r6tnych planach.

W fotografii nazwq "plan" okreslarny odleglosc oblektu, ktoremu robimy zdj~cie, od obiektywu. Wyt6Zni.c rnozemy trzy podstawowe plany: bliski (pierwszy), sredni(drugj) i daleki, nazywany r6wniez trzecim. Podzial ten jest umowny - przed-

mioty nazdjeclu nie rnusza byc' usrawlone we wszystkich trzech plahach,.py dae dobry efekt plastyczny. R6wniedobre zdjedemoze powstec, jesli kompozycja skladasie z obiekt6w ustawionych tylko w dw6ch lubjednyrn planle:

Prledmioty, kt6re znajdujij si~ bliskoobiektywu, lezaw plahie pierwszym. Przedmioty .b~dqce dalej cd obiektywu nlz przedmioty z planu pierwszego, lei,! w planie druqim, czyli sredrum, Wszystko, co znajdujesi~w tie, rnozerny zalkzycdc planu dalekieqo, Por6wnujqe dwa zdjecla, z kt6rych plerwsze sklatlac sie bedzle z trzech planow; a drugie tylko z dwCiCh, odniesierny wrazenie, ze pierwsze rna vili~cej gl~bi i"tr6jwymiarowosci" nit drugi.e.

Obiekty znajdujqce si'i IN roznejodleqlosci od oblektywu, awiec W roznych planach, mogq byC pokazywanejako ostre lub jako nieostre. Powinno tozalezec od naszego zamysiu. GI~M~ osttosd wdanych planach regulujemy dlugosciqogniskowej obiektywu i przyslorta .. Mala gli;)bia ostrosd uwypukla obiekty znajdujqce si~ w plan ie, na ktory zostala ustawlona 051r05C. Duza gl'ibia ostrosci okresla natoniiast, i.e wainesq elernenty zerowno pierwszego, drugiego,jak i trzecieqo planu.

UKtAD APARATU

Podnoszacaparat do aka, rzadko zastenawlamy Sift, ezy powinien on bye; ustawiony pionowo, czy poziorno, Wyboru dokonujemy zazwyc;zaj intulcyjnie .. Odpowlednie ustawienle aparatu zalezne jest cd ternatuzdjecla i od reztozenla eJement6wtworzqcych obraz w kad.rie. Obiekty majqce ksztalr podluzny, b~dqce ulozone poziomo do linii horyzontu, aazwycza] nalezv fotoqrafowac w poziamie, tak, by: zmiescify sie w kadrze i nie mialy nad i pod soba zbytduzo pustej przestrzeni, Takie ustawienie aparatu stosowane jest czestow fctografii pejzazowe].

r'()ZIome.uIQzeni'e a'paro1)J fQt09f~hqneg~ 5tosi)jelny lazwyczai Wtedy; qdy temarern na'szych zdj~c' 5\1 obi12luy Ici:~te fowlioiegie 0.0 Iinii 11Oryzontu, a piorrowe - gdy '0 biekry le2q poprzer.:nie do licz~i h:orYZOlltu

LINIE PROWADZt\~E

Aparat rnozerny ustawlc w pionie, Jesli obiekty ustawione Sq poprzecznie do linii horyzontu. Urnozllwia to urnlessczenleich 'ria zdJ~du, bezzostawiania duze] pustej przestrzeni po bokachkadru. Ustawienie pionowe aparatu wykorzystywane jest za to bardzo czesto w fotografii portretowej.

Przy wykonywanlu l;dj~c zawsze wartc ekspe~ymentawac. Czasem powinnismy zlam<;lc zasady i sprobowac przechyl ie aparat tak, by Ii ni e p io n owe i poziome bieg!y ukosnie, Mozemy przez to oslaqn<jc bardzo dynamiczne i plastyczne fotografie.

Przy fotografowaniu niekt6rych temat6w, takich jak pejzaz ezy archttektura, dobrze wyglqda w kadrze urnieszczenie element6w, zakt6rymi wzrok bedzlepodazal; Mo.tetp bye np. kraw~dz budynku lub droqa, Jesli marny w kadrze takie elementy! ich wlasciwe rozplanowanie moze spowodowac, ze wzrok semoczynnis przesunie si~ za danq liniq i bedzle po kolei odkrywac wazne elementy zdj!i'cia.

W naszej kulturze lepiej oddzialuja linte biegJ)qce w kierunku g6ra-d61 lub lewo-prawo. Pa-

trzac na zapisana kartke papieru, automatycznie kierujerny wzrok.w lewy g6rny r.6g, gdy·z przyzwyczajeni jestesmy, ze tarn zaczyna si~ tekst. 'Nasze spojrzenle przesuwa sig nastepnie w prawb i do datu. Dzi~ki znajornoscl te] zasady rnozemy tak urniescic poszczeg.6lne elementy obrazu, by te, kt6re majq zostac destrzezorre pierwsze, tnalazly· si~ po lewej stronie kadru, a te, kt6re poznie] - po prawej. Wzrok poprowadzony zostante takimi llniami cd jednego elernentu zdNcia do drugiego.

PUNKIY WIDZENIA

Punkt widzenla okresla relaqe zachodzace poml/?dzygl6wnym obiekternzdleda a innymi elernantaml znajElujqcymi si~ w kadrze. Z kaidego punktu rnozna zrobic fotogranEi', ale nie .zawsze punkt ten okresll najw!asciW5ze relade gl6wnego obiektu do pezostaie] przestrzeni obrazu. Punkt widzenla zillezy wi~r:;od miejsca.z kt61'ego obserwujsrnydany obiekt, Kazda-zmiana naszeqo ustawienia powodujer6wniez zrnlany punktu wldzehia,

W fbtografii wyr6znic mozemytrzy gl6wne punkty wldzenia: pierwszy z nich to punk! widzenla zpozlornu obserwowaneqcprzedrnlotu, drugi to punkt, gdy aparat umieszczonyjest ponlze] fstoqrafcwanego obiektu,a trzed, gdy jest on powyzej,

Jesli fotcqrafuieroy znad obiekt6w, zazwyrzaj zrnniejssarny je tak, ze pod wtgli?dem ernoejonalnyrn staj,! 5i€! mnlej w-azne, JeW patrzymy oddolu, dodajerny im rangi i jednoczesniepowlekszarny [e.

Pokazywarde oblektow i przedmiotow Z wysoko:ici, na kWrych si!?znajdyj'l, lest n~jbardziej powszschne. P.owod'uje to, ze.oblekty przedstawione Sq W sposob natutalny. ,Zilstosowanie niekonwencjonalheg,o punktu widzenla rnozepokazacznane zazwytzaj przedrnlotypodzupelnle innym, czesro nieoczekiwanym i bardzo atrakcyjnym katem.

Pf;RSPEKTYWA

Perspektywa to wyobrazenle odleqlosd i gf~bi stworzone przezuklad roznych elementcw kadru, Jesli za dewolnym oblekrern urniescirny obiekt te] same] wlelkosd, tobedzle sie On wydawal rrmiejszy. Rzekome zmniejszanie siEF przedrniotu na plaszczyznle (jakq jest zqit;:(ie) w m'iarEF oddalania jest przedstawjeniem perspektywy.

Perspektywa za/ezy od 'Odleglos(i obiektu fotografowanego od aparatu. Wydaje sle jednak, i.e' oblektyw dlugoogniskowy zaciesnla perspektywe, a szerokokqtny JC[ poszerza, Jest to tylko.zludzente, krore rnozrra wykorzystc!( w fotogra1ii. Jesli wykonamy zdjecia za pomoca obiektywu dluqooqntskowego, a potem ten sam oblekt sfotoqrafujerny obiektywem ·szerokokqtnym,.to po powiekszeniu wycinka zdJ~cia zrobionego szerokim obiekty-

PfRSPEKT¥WA POWIFrR;!'NA

wern do forrnatuzdjecia zrobionego oblektywern dlwgoogniskowyrn, okaze sie.ze perspektywajest identyczna.

W fotografil oqrornne znaczenie ma tzw, perspektywa lin iowa. Poleqa orra na pozornym zblizaniu si~ linii prostych, biegnqcych r6wnolegle do slebie, w rniare jak znajdujq 51\;' one dalej od obiektywu.

Inny rodzaj perspektywy, rnaiace] wplyw nil odbtar odlegl05ci na p!i3szczyznie dwuwymlarowe], stanowi perspektywa powietrzna; Polega ana na tyrn, ze obiekty znajdujqce si~ dale] od obiektywu nablerajq coraz jasniejszych i bardziej niebleskich ton6w. Szczeqolnie dobrze jest to wldocme w g6- rach, gdy kolejnewzniesienia chowajq Sit; za lnnymi i staja si~ corazmniej czytelne.

LINIA HORtZONTU

Dos¢ duz,! role odgrywa w fotografii linia horyzontu, Jest onasz.czeg6lnie istotna przy wykonywaniu 2'djt;C pejzazowych badz architektonicznych.

Linia horyzontuokres.la stosunek aparatu i gl6wnych oblektow zdjecia do fotografowanej przestrzeru, Pcdcaasrobterua fotogra1ii pejzazowych, np, krajobraz6w g6r.sk'ich,. magi:! nas zafascynowac forrnatjs skalne bqdz uklad pag6rk6w, Innym razem rnozerny zwr6ck Llwagt; na kszralt chmurna niebie. WiE;kszosc' fotografujqcych ustawia wtedy kadr intuicyjnie i zezwycza] rebi to dobrze, Jesli najwazniejszyrn elementem zdj~cia jest niebo (barwy a zachodzie stor1ca ezy ciekawe ksztalty chmur), ro wlasnle niebo. powinno zajrnowac wit;k"zqcz~s'C kadru (np. 2/3). linia horyzontu znajdzie si~ wtedy na przecledu dwoch dalnych punktcw mocnych zdlecia. Jesli jednak niebo nie .gra wiekszej roli w fatografii,a nasza

uwaqe przyciqgajq elernenty znajduj2jce si~ nil ziemi, to w zdjeciu powinnjsmy pokazae wlece] tej przestrzeni. Horyzont m6g1by np. przecinac dwa. g6me punkty moene kadru. Trzecia metedC[ uj~(ia linil horyzontu jest metoda posrednia, gdy niebo i element fotografowany oqgrywajq w zdjeciu rownie wazne role. Wtedy najlepszyrn sposobern Jest urnieszczenie linli horyzontu w potowie kadru, by na rowru wyeksponowac niebo i zlernle.

ldjt;cia z liniq horyzontu biegnq"Cq w polowie kadru Sq zazwy.czaj znaczniebardziej statyczne ad zdj~c, w kt6rych przewazajq niabo IUb ziemia, przez CO' mog,! bye mniej cie'kawe w odblorze.

Jesli decydujemy si~ na umleszczenie linii horyzontu na dane] wysokost], pewirrnlsrny wledziec, dlaczego wlasnie tam rna ona przebieqac, Umozl]wi to uwypuklenie waznych element6w i wyeliminowanie element6w zbytecznych.

KIERUNEK RUCHU

Wi~kszosc poczatkujacych fotograf6w niemal wszystkie obiekty umieszcza w srodku kadru, sqdzqc, ze w ten spos6b je uwypuk!l, Jedna z regul kompozyeji m6wi 0 tym, by przedfotografowanym oblektarnlpozostawlc na zdJ~ciu troche wolrtej przestrzenl, ReCgula ta dotyczy przede wszystkim obiekt6w, ktore sa w ruchu, Dzi~ki tJkiernu skemponowaniu kadru mozemy stworzyc

SKALA

wrazenie, i.e osoba na zdjeciu zmierza w danym kierunku. Podkresli to 5il~ ruchu, przez co zdjecie nabierze dynamiki.

OglqpajqC totoqrafie, w kt6rych autor zostawil wiecej przestrzeni za poruszajqeym sleobiektern, bdniesiemy wrazenle, ze oblekt ten zaraz wyjdzie z kadru, Takie usytuowanie model a odciqg'l o.d nlego uwaqe odbiorcy,

Gdy przyglqdamy si~ roznyrn zdjeclorn, czasem zastanawiamy si~, jakiej wielkosci Sq obiekty na nich uwieeznione. Dzleje sir; tak wtedy,gdy obiekty Sq wylzolowane z tla I nie mamy punktu odniesienia, kt6ry pozwolitby o kres liC ham ieh razmiar.

Dobryrn sposcbern na okreslenle wielkcsci przedmiot6w jest uniieszczenie w kadrze element6w powszechnie znanych i rozpozhawanyeh, tzn.

domu, drzewa, samochodu ezy czlowieka. ZnajqC rozmiary obiekt6w spotykanych na co dzien, mozemy porownac jego rozmlary z rezmiararni przedrniotu widzlanego na zdjedu, Bardzo dobrym elementem, kt6ry urnozllwla rozpoznanle skali, jest sylwetka cziowieka. Urnieszczenle jej w kadrze nie tylko stworzy punkt odniesienia, ale rownlez oi.ywi zdjecie.

iv!etadq nil ukazanle ra"miaroW niekrorych obi hoW je>l: umleszczerue ele(neiuu,

ktory pod v"zgl~oeni vJielkb,(i b~dzie dla odbibrcy punktern oonies.era rip. sylwetki czldwieka

T to I SZCZECOty

Tlo jest elementem zdjecia, rra kt6re duza czr;sc fotografujq.cych nie zwraea uwagi. Zazwyczaj tak bardzo jestesmy pcchtonled wykonywanlem zdjec, ze nie patrzyrny ria to, co dzleje sie za gl6wnyrn obiektem fotografii. Po odebraniu film6w z laboratorium dostrzegamy, ze np. za pleeanii portretowanyeh os6b Sq elementy, ktorych wczesnlej nie zauwasyllsmy, Oblektaml, kt6re bardzo czesto niezauwazone dostaja sir; w kadr, rnoqa bye' konary drZew lub slupy telefoniczne. Zazwy~ ezaj "wyrastajq" one z glbwy lub ramion fotoqrafowanyeh 056b.

TID mozerny wydobyc nil zdjeciu przez podkreslenie jeqo zwiazku z tematem lub ukryc tak, by nieodqrywalo one znaczqeej roll. Aby sprawk.by tic stalo sir; bardzie] czytelne, powinnismy 5t050- wac duzq gl~bi~' ostroSei. Dzieki 'ternu elementy b~dqce daleko od Jotografowanego obiektu, zostanq na zdleciuodwzorowane jako ostre. Jesli chcemy ukryc tlo i spowodowac, by nie odciqgalo ono uwagi widza od tego, co jest gl6wnym tematern fotografii, powinnismy ustawlc malq glfibiE; ostrosci - wtedy bedzie ono nieczytelne.

Jesli wybieramy ostre tlo, powlnntsrny tak r02- miescic jego elementy, by hie oddzialywaly w spo-

s6b niekontrolowany na gl6wny obiekt. Wystajqee zza niego gal~zie ezy slupy mogq spowodowac, ze zrnieni sie jego ksztalt, co nlekorzystnle wplynle na odbi6r fotografii. Zdjecla takie zazwycza] rnozna poprawk poznie] tylko za pornora kornputera, a przeciez przy niewielkim wysHku rnozna bylo unlknqc bledow w czasie reellzowanla fotografii. Aby pozbyc si~ zbednych elernentow obrazu, wystarczy przesunac niece aparat, by znalazly sl~ one poza kadrem. Jesf nie sposob zrnienic kitta patrzenia, nalezy: spr6bowac zrnienic ustawienie obiektu i urnlescic go na innym tie. R6wnie dobrze elementy nlepasujace rnozna ukryd zafotoqrafowanym obiektern, 0 ile ma onodpowiedni rozmiar i nle jest przezroczysty.

Zasady kornpczydl nie sOl sztywne, rnozna Je lamac, jesli chcemy uzyskacokresJony efekt. Fotografowanle jest zajeciern, kt6re rna sprawlc przyjernnosc, a nie wprowadzec nakazy i reguly. Zasady kornpozycji warto jednak poznac I przyswore, gdyi: pozwalajq one zrozurniec, jakimisposobaml patrzenia rnozna operowac I Jakie daje to efekty. tamanie zasad kompozycji zawsze rnusl bye swiadorna deeyzjq, nlosaca za soba pewien przekaztresd i forrny,

'Zniljdujqcy si~ za 910' Wq lraqrnent naplsu odciqga U\f.lL~g:; od g!ownego t21lm.l! .zclj~cia

Czlowiek i jego otoczenie nalez'l do najczestszych ternatow fotogra!iczHych .. Zazwyczaj kazdy chclalby zostac pokazany na zdjedu z. jak najlepszejstrony. Urniejetrre wykortanle tego typu fotografii pozwala nietylko uwieczrucwizerurrek dane] osoby, ale rowniez uehwydc)ej charakter.

Kf\T PAT~ZENIA

Jed.nq z waznlejszych rzeczy, na kt.Orq trzeha zwr6cic uwag.~ przy fotografowaniu ludzl, jest wysokosc, na jaki,ej nalezY ulokowacaperat. Umieszczenie aparatu na wysokosci wzro.kLj fotoqrafowane] osoby spowoduje, ze.je] twarz

FOTOGRAFOWANIE LUDZI

Zasady fotoprsfowanla ludzi Sq dosclatwedo opanowania Do robienia atrakcyjnych portret6w ezy zdj~c sylwetki ludzkie] oprocz zastosowarra cdpowiednle] optyki i 5wiatfa, potrzebatylko odrobiny derpllwoscl, refleksu i kreac]l,

bedzie odwznrowana w sposob naturalny, poniewazzostanie oddana we wlasciwych properejach. Jest to najlepsza i najbardzie] korzystna dla wyglqd\.! osoby pozycja aparatu. Ustawtsnle aparatu powyze] oczu.modela sprawl, ze postac wyda sie mniejsza, agdy dodatkowo zastosujemy szerokokqtny obiektyw - gro!eskowa. lrn wyzej umiescimy aparat Vl/zg!¢dem oezu fotografowane.gb czlowieka, tym hardziejefekt ten bedzle 51ft iJogb:;·bial- glowa stanie si;; zrtaeznie wi~ksza niz reszta ciala. Jesli aparat znajdzie si~ ponize] twarzy modela, uzyskamy efektndwrctny. Postac stanie sie qrubsza -Glowa nazdjeclu bedzle mniejsza, a reszta ciala wyda Ham 5i~ bardziej tEiga.

Odpowiednio dobrana wyspkoscaparaw wz~I~dem czlowleka rnoze r6wniez pcprawic jeqo wjzen,.lnek na zdj-:ciu. Qbiektyw znaidujecy si~ nieznacznie ponizej wzroku fotografowqnej osoby moze nadac postacl powaqi, Osoba nabiera w taklch sytuacjach pardziej rnaiestatycznych rysow. Niz5iy punkt widzenia; ukryc maze' r6wniez pewne niedoskonalosei, np. t{sienie (fotografujij;c podtakirn kqtem,zmhiej-szamy wielkosc ezola i uktywamy brak wlos6w). RCibienie zdj~( z wi~kszej wysokosci niz linia wzroku wplyrrie na wyglqd dolnych cz~sci twarzy - schowac' mozemy przez to np. grubq szy)~ bqdZ wystajacy padbrodek,

Kqt pstrzenle . .aparatu w stosunku do twerzy modele nalezy VIIybiera(z duzyrn wyczuclem, N.awet niew.ielkie [0zniee VII wy~okosci mogi!; spowodewacze nie osiqgniemy zamierzonego efektu j zarniast poprawlc (zyfs wizerunek; pogorszymy go.

L"CZYN"AM'¥,. FOTOGRi\fOWAC

OOIEKTYWY

Kolejnym wainym czynnlkiern wptywajqcym na wyglqd twarzy i sylwetki ezlbwieka, jest dlu90SC oqnlskowej obisktywu i odlegtoS( aparatu od modela.

Najlepsze preporqe twarzy otrzymamy fetegrafujqe z odleqlosd okolo 1;5-2 m. Jesi! chcemy, by twarz wypelnila caly kadr, muslmy dobrac cdpowlednia dlugosc ogniskowejobiektywu. Dla odleglosci ok. 2 m wynosiona zazwycza] 80-120 mm. Obiektywy 0 takim zekreslecqniskewych n(fzywane sa potocznie.obiektywamj po.rtretowymi.

Robienie zdj~c portretowych obiektywami szerokokatnyrnl nie jest wskazane, ponlewaz obiektywy te znaczaco.zrnieniaia proporeje twarzyw stosunku do reszry ciClt<;l. Aby przy fetografowpniu obiektywami szerokokqtnymi uzyskac zdjecie, na kt6rym twarz vyypelni ~aty kadr, trzeba podejsc bardzo blisko rnodela Twarz rzlowiska zostanle wtedy przsz obiektyw,/ozdqgni'ita'>co nie b~dziewyglqdalo ko-

nOZ~lqg n i~laJwarz-zdj~cie v~ykQrtf'I'l' z ll;e'Ni~l~i~j:Ocj I"gtp~,i l1biektyV/erri 5z"rokQ~qtilym

rzystnie, Gqy uzywamy obiektywow dlugoogniskowych, musimy odsunq¢si~ ad modela, by uzyskacte Sa rna wiel kosc po rtretu. 'Obi ektywdlugoog n is~owy zadesnl perspektywe i twarz wydawac si~ bedzle znarznle bardziej zblizo n a do tulowia.

JeW dysponujerny obiektywem zrnlennooqniskowyrn, hie powlnnisrny mise problemuz wyborern wlasciwej dlugo.sci ogniskowej.. Wy.starczy tylko odejse na wlasciwi.j odleglos( ad modela (1,5-2 m) i tak dobrac oqnlskowaaparatu, bytwarz wypelnHacC!Jy kadr,

Zakresogniskowych od 7.0 do120 mm,qzi\iki odpcwiednio dobrane] wartosci przyslo.ny (duzy otw6r, np. f/4), pozwala na.odciecie''fotcqrafowenej osoby odtla. Twarze stana sit! wtedy bardzie] wyrazi.ste, poniewaz ws-zystkieelementy znaidujqce Sit! przed i za modelem b~dq rozmyte i nieczyrelrre,

l'r"""in/(lWn odJ;lane propereje -7c1j~(lewjkDn_ilf1eobi.ektyNem a dlpgos.ci 1 Qp mrn

/J\( ·::;::VNAMY I UTOGI::AFO\NAC·

USTAWIENIE APARATLJ

PIONOWE USTAWIENIE APARATU

W fotoqrafil portretowej obowiazuje prosta zasada dotyczaca ustawienia aparatu. Jesli najwazniejsza na zdjeciu jest twarz czlowieka, a tlo hie odgrywa zadriej roll, lepiej bedzie, gdy aparat ustawiony zostanie w pionie. Twarz wypelni wtedy caly kadr, przez co zaslonl tlo, kt6re nie bedzte odciijgac wzroku. Jesll tio odgrywa w zdjeclu waznij role, lepiej fotoqrafowac w poziomie. W poziomym kadrze, obok twarzy, znajdzie sle przestrzeri, w kt6- rej bedziemy mogli kornponowac elementy znajdujace siE;' za modelem. Podobna zasada dotyczy fotografowania calych sylwetek ludzkich. Ustawienie aparatu w pionie pozwoli zmiescic dana postal' w kadrze, nie pozostawi jednak duzo miejsca na tlo. Ustawienie poziome urnozliwl wprowadzenie element6w tla po bokach fotografowanej osoby.

Czasem robimy zdjecia, na kt6rych Hem dla model a Sq obiekty 0 duzych rozrniarach, np. domy, pomniki, drzewa. Najlepszym sposobern na zrnieszczenie ich w kadrze jest odsunlecie sle od nich na dui:ij odleqlosc, Istnieje rowniez rnozliwosc poszerzenia katu patrzenia.obiektywu poprzez skr6cenie dluqoscl ogniskowej. W tym przypadku wystapic moqa jednak znleksztakenia proporcji twarzy.

- uwaga odblorcy z.dj~Cia sklerowana jest na twarz portretowanej osoby

POZJOME USTAWIENIE APARATU

- oprocz fotografowanej osobv wazne jest otoczenie

OSWIHHNIE

Kluczowe znaczenie w fotoqrafii portretowe] (i nie tylko portretowejl) ma o5wietlenie, Przy dobrym oswietleniu niemal kazda twarz nabiera clekawego wyrazu,

Do fotografowania twarzy doskonale swiatlo stanowi swiatlo miekkie. W' plenerze moi:emy spotkac siE;: z nirn, gdy niebo pokryte jest chmurami bqdi: gdy fotografujemy w rnleiscach zacienionych. Swiatlo rniekkie pozwala uzyskac delikatne eien ie, a poniewai: nie tworzy duzych kontrast6w - ukrywa nierownosd eery, Ten rodza] oswietlenla szczeg61nie zalecany jest przy wykonywaniu portretow kobiet i dzieci,

Zdjecia portretowe rnozna r6wniei: robic przy swietle twardyrn, Tworzy ono jednak duze i gl~bokie cienie, przez coczesc twarzy jest niewidoczna. Swiatlo takie, szczeg61nie przy bocznym ustawieniu. podkresla fakture sk6ry, czyniqe jij bardziej chropowata, W niekt6rych wypadkach moze to bye zaleta, szczeg61nie gdy zalezynarn, bytwarz zyskala bardziej surowy wyglijd,

JeW ustawimy twarz pod odpowiednim katem do slonca, mozerny osiqgnqe bardzo dobre rezultaty, Do wykonywania portret6w swlatlo sicneczne najbardzie] nadaje sie wtedy, gdy slorice znajduje sie nisko nad liniq horyzontu, ezyli nad ranem i wteczorern. Swled ono wtedy z mniejszq lntensywnosda, przez co nie tworzy tak silnych kontrast6w. Warto wykorzystywac tego typu

INTENSY\NNE OSWIETLENIE KONTROWE MOi:E OSZUKAC 5WIATtOMIERZ AP,\RATU, PRZEZ CO ZDj~CIA B~D"', NlmoSwIETLONE, W tELU UZVSKANIA POPRAvJNEj EI(SPOZYCJI NAlE2YZMNIEjSZVC NIEZNACZNIE WARTOSC' PRZYStONY (ZWIF.KSZVC orwoe) LUG \WQlUZY(: c~~s OTWARCIA MIGAWKl, MOZNA R6WNIEi: STQSOWAC, TRYB KOREKCjJ TYLNEGO SWIi\TtA LUBUZYWAC LAMPS' BLYSkOWEj,

oswietlenie, poniewaz na naszej szerokosci geograficznej trudno si~ z nim spotkac 0 kazde] porze roku, Jesieniq, zimq 1 wczesnq wiosna wystepuje ono bowiem bardzo rzadko,

Swiatlo slonca wplywa na wyglijd twarzy najmniej korzystnie W poludnie (oswietlenie g6rne), Twarz czlowieka ma w6wczas bard~ gl<;bokie cienie pod nosem, breda i w oczodolacb] Oswietlenie takie Jest bardzo kontrastowe; pcidkres)-il fakture sk6ry, przez (0 fotoprefowane osoby wydajq siEi duzo starsze,

Aby uniknac oswietlenla g6rnego, nejlepiej.ukryc sie" w cicniu i korzystac z mi~kkiego swlatla padajq(ego od nieba. Nie zawsze jednak miejsce w cieniu bedzie tym, w kt6rym chcemy wykonywac zdj(;,cia, Istnieje metoda na .poprawienie" poludniowego oswietlenia stonecznego, by stalo si~ bardzlej plastyczne, Wystarczy ustawic fotografowanq osobe pod odpowiednim katern do sloncaaby jego promienie nie padaly na twarz, a na tyl glowy, Swiatlo kontrowe (swiecace z tylu fotografowanego obiektu) sprawl, ze model bedzie oddety ad tta a wok61 jego glowy utworzy 51<; ladna aureola ze swiatia, Bardzo dobrze w takim swietle prezentuja si~ osoby 0 jasnych lub rudych wlosach.,

l.ampa blyskowa rnoze okazac si.E;: bardzo przydatrra do wykonywanla zdjec pcirtretowych w pienerze, Warto jil stosowac jako zr6dlo swiatla dopeiniiljqCego, kt6rego zadanlem jest zrnniejszenie kontrast6w poprzez rozjasnienle czesci zacienionyeh; Dodatkowym walorem, jaki niesie za soba uzycie lampy blyskowej, jest pojawienie sie w oczaeh portretowanej osoby tak zwanych blik6w.

Bilki w oezath to jasne purikty, powstajqee przez odbicle sle zrodla swiatla ad powierzchni oka. Oko, w kt6rym odblja sifi zrodlo swlatla, wy~ daje si~ przez to bardziej "i:ywe': Pbj~cia bliku nie nalezy myllc z efektern ezerwonyeh oczu, Efekt czerwonych oczu wplywa niekorzystnie na wyglqd, bliki natornlast poprawiajq wlzerunek fotografowanyeh osob,

W przyrodzie niemaJ w kazde] sytuacji spotkac mozna rozne zr6dlaswiatla - najczescie] jest to slonce lub nlebo. Gdy fotografujemy we wnetrzach, doskonalym zrodlem swiatla dajqcym odblcia w oczach jest powlerzchnia okna, Bliki mogq powstac r6wniez przez odbicie swlatla od duzs] [asnej powierzehni, ktora sarna w sobie nie jest zrodtern swiatla, leez 5wieti swlattern odbityrn, Maze to bye biala kiana lub parasolka fotografirzna,

W fotog rafi i portretowe] nalezy unikac sytuacji, gdy W oczach nie odbijaj<l si<; zr6dla swiatla, Brak bliku spowodowany moze bye nlskim pochyleniem glowy lub ustawieniern swiatla pod zbyt duzyrn kqtem w stosunku do fotografowanej osoby. Brak bliku wywoluje wrazenie braku zywiolowosci, przez co zdiecia Sq mnie] atrakcyjne, Sposobern na dodanie blik6w jest urrueszczenie przed twarza modele 51abego zr6dla swlatla, Najlepsza b;;dzie do tego

"ZYWE OCZy" (aUKI)

OSTROSC

lampa blyskowa, kt6rej blysk odbije si€;' w oezach fotcqrafowane] osoby. Nalezy jq jednak zastosowac nie jako podstawowe zr6dlo oswietlenla. ale jako swiatlo rozjasniajace denie, Jesli nie mainY przy sobie lampy blyskowej, rnozerny dodac blik przez umieszczenie tuz przy twarzy modela plaszczyzny odbijajqeej swiatlo. Maze to bye zwykla kartka bialego papieru, Odpowiedniejej skierowanie wzqledern swiatta spowoduje zar6wno rozjasnienie eieni, jak i dodanie bliku. Nalezy pamletac, by plaszrzyzna odbijajaca nie bylEj koiorowa, poniewaz swiado od niej odbite nabierze jej barwy,

iasne punkty (tzw,,,bllkr") odbiJill?,,(e si~ w OCZ~Cll pOTtlelowanych o56b"PGwo:duji)"ozywienie"'zdJ~c

Bardzo wai:nym zagadnieniem w fotografii portretowe] jest Q$tr05(: Petrzac na drugiego czlowieka, najwifikszq.uwag€;' zwracamy na jego oezy, Podobhie dzieje sie, gdy oglqdamy zdjede. Ostrosc przy fotoqra-

fiach portretowych powinna bye ustawiona na QCZY - tak, by przyciqgaly one uwaqe oglqdajqeego. Zdjecia, w kt6rych ostrosc ustawiona jest nil inny punkt (np. na nos lub uszy), odbierane sqjako nisostrs.

Nie ma zlotego srcdka na wybranie dobrej pozy.

Zalezy ana ad bardzo wielu czynnik6w, takich jak wyglqd i charakter osoby, jej ztlolnosci aktorskie ezy kat, pod Jakim jq obserwujemy. Najlepsza metod'! Jest eksperymentowanie. Nalezy tak dlugo. szukac pozycji aparatu, ulozenia postaci, vJlasciwego mornerrtu, w ktoryrn nastepuje jakas charakterystyczna dla danej osoby mina 'czy usrnlech, az wreszcie znajdziemy najlspsze z mozliwyrh

rozwiqzari. Podczas profesjonalne] sesji fotograficznej z modelem fotograficy wykonuja bardzo duzo roznorodnych zdjc;c, by rnozna bylo z nich wybrac zaledwie kilka, najlepiej oddajqcych cechy fotografowanej osoby. Jesli tylko jest to mozliwe powinnismy stosowac podobna rnetode, Naswletllrny wtedy wi~cej zdj~e, przez co zwiekszyrny szanse, ze ktores z nich bedzie naprawde dobre.

POZOWANIE

Wic;kszosc poczatkujacych fotograf6w nie poswi~ca zbyt wiele czasu na to, by odpowiednio ustawic osoby w kadrze. Stoja wi~c one CZt;sto na bacznosc, zwrocone calym cialem wprost do obiektywu. Zdjecia takie rnoqa bye wspanialq pamiatka, lecz jesli chcemy, by nasza praca rile ograniczala sic; tylko do rejestrowania zastanej rzeczywistoscl, powinnisrny zadbac nieco 6 wyglqd i poze os6b, kt6re fotoqrafujerny,

SZTUKA (iOBR~GO USTAWIENIA KONKRETNEj O'S08\' W KADRlE POlEGA PRZEDE WSZYSTI(IM NA TYM, BY PRZYBI!ANf\ I'I{ZEZNII\, POZA WYGlJ\OAtA NA NATURALNI\ - NIENt-,)LEPIE) PREZENTUjA,

Sl~ OSOllY" ](fORE STOII\ CM_YM CI,\tEM ZWROCONt WPRQST DO

OBIEKTY\VU., Ouzo BARDZIEj ATR'\KCYjNE I WIARVCODNE EFEKTV UZYSKAMY, jESLI OBRO'elMY FOTOGRAFGWANi\ POSTAC NIECO POD K!\.TEM 00 AP,~I0]'U. OOTYCZY TO ZAR6wNO GLOWY, ;

JAK I CAtEJ SYLWETKI. BARDZO' OOBRZE .PIUEDSTAWIAjl\ Sl~ TlVA,. RZE I"" "PozvC;Ji 0/.", CzYLi poD. K,\TElvl - z jE'DNYM POLlCZKIEk)

ZWR6CONYM DO APARATU.

USTAWIENIE POSTACI NA WPROST ljlileKTY\o\,IU POWODUjE, ZE P6Z~ T~ DDBIERAM\' .IAKO SrATYCzN!\.

I SZTl)CZN:'1,

/:\l LYNAMY FUTUGIUHO'V\/AC

Warto rowniez zwrocic uwag,t; na kat patrzenia fotografqwanej osoby. Wzrok skierowany wprost w obiektyw bardzo xzesto zdradza, ze zdiecle jestaranzowane. Nie zawsze jednak zalszy nam na tyrn, by oglqdaj'l.cy obraz tak go odbieral. Przy ustawianiu modela rnozerny pop rosie go, by spojrzal w inna nizobiektyw strone, dzieki ternu portret bedzie wyglqdac bardziej autentytznie, sprawl wrazenle wykonaneqo zzaskoezehia.

Wybieraj'1c miejste, w ktcre fotoqrafowana osoba powinna patrzec, nalezy parnietac, by jego odleqlos,; od twarzy nie byla zbyt mala, ponlswaz oczy skrzyzujq sie. Drugi problem, na kt6ry trzeba zwrocic uwaqe, stanowi kat patrzenia. Aby portret byl ciekawy, powinny bye na nim widoczne O(zy modele. Punkt, w kt6ry model patrzy, nie moze wiec lezec pod zbyt duzyrn katern w stosunku do obiektywu ani zbyt nisko, poniewaz oczy zostana zasloniete powiekami.

Podczas f6tografowania sylwetki czlowieka warto korzystacz elementow znajdujqcych sie w natu-

DZIECI

ATRAKCYjNE FOTOGljAFIE OTRZYMN.': MOZNA ROWNIEZ WTEDY, GOY ROBlMY ZOj~pA"'V .ZNANYM Dl!\ OSOB OTOCZENIU (w DO.MU; GlURZE, OGRODZIE rrs.), Luozre ZAcHmvuJAsl~ WOWCZAS ouzo SWOBODNIEJ ) $ZYBKO z/\PO;-"lINAII\, zE PAtRZYMY NA NICH I'RZtZ OBIE'KTYW.

rze. Postac powlazarra z odpowiednim obiektem moze prezentowac sic; ciekawiej niz wtedy, gdy zostanie sfotografowana w puste] przestrzeni. Elementem takim rnoze bye np, konar drzewa, duzy karnlen lub murek 0 ciekawych ksztaltach. Liczba mozliwosd ustawisnla rnodsla w stosunku do takiegoelementu jest ogromna, zalezy tylko od oto(zenia i inwencji fotografa.

Doskonate zdjecia os6b uzyskarny, gcly te beda zajete wykonywaniem r6Znych czynnQ5ci. Ludzie przyjmujq wtedy bardzo naturalne pozy, co wplywa na wiaryqodnosc fotoqrafii. Warto wiec aranzowac pewne sytuacie. dajqc modelowi do wykonania jakies zadanie.

Trudnyrn, ale bardzo wdziE;cznym tematem fotograficznym, Sq dzieci. Praca z nimi wymaga jednak duzej clerpllwosr] i wyrozurnialosci, Na samym poczatku dobrze jest srarac sie wzbudzlc w dziecku zaufanie. Mozna to osiqgnqc w prosty sposob: przez okazanie zainteresowania. Wystarczy zadac kilka pytari, np. 0 wiek, irnie, 0 to, co robi, ezy chodzi do szkoly, przedszkola itp, Jesli chcemy zrobk zdjede dziecku, kt6rego nie znamy, powinnisrny spytac najpierw 0 zqode rodzic6w.

Niezmiernie trudnym zadaniern jest ustawienle dziecl do zdjecla, Poczatkowosa onezainteresowane tym, co sie wok61 nieh dzieje i chetnie pozuja, Szybko jednak si~ nudza i znajduja sobie inna zabawe, Nie znaczy to jednak, ze powinnismy wtedy zaprzestac wykonywania zdjc;c. Wr~cz przeciwnie. W chwili, gdy dziecko przestanie bye juz zaciei<awione aparatem, pozw61my mu zajqc sie innq czynnoscia, a sami wykorzystajmy ten moment na robienie zdj~c. B~dziemy mogli wykonac wtedy

calq serte bardzo naturalnych fotografii - prawdopodcbnleduzo lepszych niz zdjE;'da pozowane,

DZieci w czasie zabawy Sq zazwyczaj bardzoruchliwe. Musimy zatem parnletac 0 czasle otwarcta migawki, kt6ry nalezy skr6cit, by ruch nie zestal rozrnazany,

PracujqC z dziecmi, warto rowmez zwr0.ciC uwag!? naemoeje pojawiajqce·si!? na ieh twarzach, Dzi@ci Sq bardzo zywlolowe. Chwile po tym,gdy 5'1. usrniechni'f?te, mogq.stac siesrnutne, Umoiliwia to uzyskanie w kr6.tkim czasie wielu r6Znorodhych pottret6w.

GRUPY

Jesli chcemy wyrazit na zdj~ciU emocje,powinnismy skuplc sie przede wszystkirn naobserwowaniu twarzy. Tam wlasnie 'emoeje uwidacznlaja 5i~ najbar.dziej. Aby uchwytic twarz, a jednoszesrue nie zwracac na siebie uwagi, nalezy uiywae oblektyw6w 0 dluzsze] oqnlskowe]. Umo±liwi nam to fotografowanie z. Wi'iiKSzej odleglosci. Gdy foto.grafujemy ernorje widoczne na twarzy, mala gl~bia ostrosci, jakq daje dlugoagniskowy obiektyw, . dodatkowo je pcdkresla, poniewaz tio Jest nieostre i nle odciaqa uwagi odbiorcyzdj!?(ia.

Dose czesto zdarza si~, ze nie fotografujemy tylko jednej oscby, lecz qrupe ludzt, Wykonanie tego tYf3U 'zdj~c wyrnaga niece wieksze] uwagi i urniej~tnQsci dopasowanla ~si~ do sytuacji,. pontewaz w tym samyrn mernencie musirny uchwycicdobry wyglqdwszystkich osob, Pierwszq rzerza, rta kt6- rej nalezysi~ skoncsntrowac.jesrto, ezy osoby nie zaslaniajq si~nawzaJem i ezy nie rzucajq na siebie cienl, Atrakeyjna fotogri;l'fia, grupowa ·pol.ega, zazwyczaj na tyrn, by wszyscy byli na niej dobrze widaczni. Je.sli osoby Sq .blisko siebie, nie b~dz1.emy

rniell preblernow z ostrosclq. W przypadku, gdy ludzie znajdujq si<;> w roznych odteqlesclach ad obiektywu, powinnismy zwi!?k5zyc gl<;>bi~ ostr.osci przez przyrnkruecle p:rzyslony lub wybrac bohatera .sceny, a pozostale osoby potraktowac jako wzbogac<ljq(ezdj<;>cie tlo,

Ciekawe fotografie otrzymamy wtl':dy, gdy fotografowani ludzie zastanq zaangazowani w wykonywanie reznych ezynnosci. Sytuacje takie mosna przykladowo uchwyclc wtedy, gdy grana 056b PQchloni~te Jest rozmowa.

Tro I SZCZEGOtv

W'fotografii portretowej tlo ma bardzo duze znaczenie.Dobre ustawienie postad wstosunku do tla powoduje.ze skupiamy siE; tylko na tym, eo jest najwazniejsze na naszym zdjeciu, a wi~c nafotografowanej osobie. Nalez'/ wiec zwr6cic uwag~ na elementy stanowiace plan zdNcia ina to, w jaki sposob oddzialujq one na rncdela Jesli za gloWq fotogrqfowanej osoby umiescimy rozchodzacysle konardrzewa, to na fotografii bedzieon wyglqdal jak roqi,

Podobny problem dotyczy r6wniezBzczeg616w ubiorlilubwyglqdufotografowanej osoby. Czasem lal( bardzopochlonled jestesmy same czynnosda robienia tdJ<;>c, ze nie dostrzegamy latwych do poprawlenia szczeg616w.. Moze to bye np, brzydko padajqcy cierialbo zle ulozony kosrnyk wlos6w. Zazwyczaj rnozna zrnienlc ustawienie osoby w stosunku do iwiaUa lub poprostc jq a przyezesanle Wlos6w. Poprawienie tego 'typu drobnych niedoskonelcscl nie jest duz'! sztuka, sztuke zas stanowi ich dosrrzezenls. Aby zauwazycntepoza-

FOTOGRAI'UJI\C' ArARATAMI O'FRQVvYMI WYPQ$AiONYMI Vi! EKRAN LCD, MAMY MOZ,IWQSC NATYCHMIAstoWI"GO POD.Gk\pU WYKONANEJ RRACY. POWINNISM'\, POWYWAC 'NASZE ZDJ~ClA MOOHOM SllCZEGOLNIE

WTEny, GOY SPOTYKAM¥ .Sl.~ Z JCHS;[RONY Z GrORAMI PRZED.PiIlZOWANI~iY,\. PREZENTACJA NAWET Nit N.AJLEPSZYC'H ZDJ~CZ;)ZWVQAJ OTlNIEilA Ll)OZI. NAMQWIE- '. NIE ICH PO Rill DRUGI NA WYKONANIE F@TDGRAFII NA

PEWNO 8~DZIE tATWiEjSZE •

dane szczeg61y zarowne w tie, jak i IN wygl.qdzie osoby, wystarczy tylkooderwac wzrok ad postad izobaGyc, eo jeszcze kryje si~ w kadrze, J@slitylKo bedzlerrry srarali siE;: zwracac uwagE; naszezeg6ly, a potem analizowali alernenty, kt6re przeoczyll- 5 my, pe jakirns czasle Gdkryjemy, ze naszej uwadzs umyka coraz mniej przykrych niespodzlanek, psujqcych naS2qprac<;>.

Dr~®bn.e nied0parrzenia VI{ c.z-asie' Fb.tografO\.vanta mogq. zepsutLdJ~riie - ~a \,vV,soko LJI')ie5'~0nrIlI:~ka"rzut::a ni~ladn~1 cien ria t,W[lfZ mndeJ.,:_

FOTOGRAFIA PEJZAZOWA

Fotografia pejzaiowa to bardzo szerokie pojecie, Aby wykonac dobre zdjecie krajobrazowe, wcale nie musimy [echac w gory ezy nad morze. Czasem wystarezy spacer po parku, wyjazd na dzialke bqdz na najblizszq lqk~. Dobrq fotoqrafie pejzazowq mozna r6wniei wykonac w rniescie, Przy robieniu zdit;'C pejzazowych nalezy uzbrolc

si~ w cierpliwosc i starac si~ obserwowac zaleznosci miedzy roznorodnyml elementami otaczajacego nas krajobrazu, Ciekawy i nowatorski spos6b patrzenia, zdolndsc dostrzegania interesujqcego oswletlenla, kpmpozycj'i i barwy mogq z codziennle O'glq,danego pelzazu wydobyc bardzo atrakcyjne cechy.

PORA ROKU

~~~~~~~~~~----------

Kiedy najlepiej wykonywac zdjecla pejzazowe? W zasadzie kazda chwila jest dobra. Pod wzqledem fotograticznym nie ma nieciekawych par roku. Niekt6re pejzai.e atrakcyjnie wyglqdajq

ztma, irme natomlast wiosna, latem bqclZjesieniq:

VVszystkie pory roku charakteryzuja sie czyrns, co cdroznia jeod innych, rowniez pod kqtem wykonywania zdj~c.

Wiosna. Charakterystycznq eecha tej pory rokujest 5wieiojc zieleni. Wiosnq bardzo atrakcyjnym elementem obrazu rnoze stat sie niebo - przechodza burze, chrnury przybieraja roznorodne, (Z~sto qroznte wyglqclajqce ksztalty.

Lato. Dzien wyclluia si~. dZit;ki czemu m ozli we jest robienlezdjec do poznych godzin wieczornych. W przyrcdzie wszystko stajesi~ spokojne i wywai.one. Zielen rrabiera demnych orkienl.

Jesien, Usychajqce lisde tworzq fantastyczne kompozycje barwne. Pojawiajq si~ mgiy, bedace zawsze bardzo plastycznym elementern fotografii pejzaiowej. 0 tej porze roku niebo staje sie bardzo urozmaicone.

Zima. Fotografujqc zimq,szczeg61nie kiedy wszystko ukryte jest pod sniegiem, rnozemy uzyskac bardzo stonowane, [ednobarwne zdj~cia. Efektowny element krajobrazu zawsze b~clq sranowtc przykryte szronem drzewa. Zirrra slonce znajduje sie nisko nad liniq horyzontu, przez co cienie Sq dlui.sze, a charakter swiatla bardziej przyjemny.

,

SWIATtO

Sukceszdjec pejzazowych polega w dui.ejmierze na dobrym oswletlenlu, Robiqc zdjecia krajobrazow, musimy dostosowac sie do wlasciwosci I kierunku danego swlatla Rzadko kiedy przybywamy na miejsce W· najwlaSciwszymmomencie. Czasarnl swiatlo pada pod innym katsm, niz bysrny cheieli. W sytuacjach, kiedy swiatlo naturalne nle jest ciekawe, zawodowi fotograticy stosujajednq sprawdzona metode - czekajq, az sle one zrnieni, Najlepsze swiatlo do zdj~c krajobrazowych Jest zazwycza] rano i wieczorem. Gdy slonce znajduje si~ nisko naniebie, cienle Sq dlugie, a kolor swlatla cieplejszy i bardziej przyjemny dla oka. Swiatlo takie podkresla faktury i ksztahy w krajobrazie, Kolor nisba jest wtedy zupelnie inny niz w srodku dnia. Nad ranem i wieczorem czesto pojawiajq si~ mgly, ktore powodujq, ze zdjecia stajq si~ bardziej tajemnicze i basniowe,

W poludnie 'swiatlo sloneczne nie jest juz tak ciekawe jak nad ranem ezy po poludniu. W srodku dnia pad a ana zduzej wysokosd, przez co eienie Sq kr6tsze, a obiekty wydajq siEi' plaskie. Berdzie] doswiedczent fotograticy zazwyczaj przerywaia wtedy prace i czekaja, az slorice obnizysi~ riieco nad liniq horyzcntu,

Sionce znajdujqee si~ w kadrze rnoze stanowic bardzo atrakcyiny i wzboqacajacy zdjecieelernent,

Dobrze wykonana fotogratia tego typu swiadczy o opanowanlu warsztatu fotograficznego. Robiqc pejzaze, w ktorych slorice ma bye elernentern obrazu, nalezy uwgi.ac na intensywnosc 'swlatla, Pomiarswiatlomierza w aparacle moze zostac wtedy zafalszowany, i zd.j~cia beda nledoswletlone. Slortce swieci z najmniejsza lntensywnoscia tuz po wsehodzie i tuz przsd zachodem. Jesli dodatkowo przysloniete jestcienka warstwq ehmur, umieszczenie go w kadrze riiewqtpliwie wzbogaci nasze zdjecie pod wzqledern plastycznyrn,

SWiatlo rczproszons, z ktorym mozerny si~ spotkac, gdy niebo przykrytejest chrnurarnl, niezbyt dobrze sprawdza slepodczas fotografowania na otwartej przestrzeni. Niebo ma wtedy jeden odcleri szarosd i nie jest zbytciekawymelementem obrazu,

Pochrnurny dzien to doskpnala pora na spacer z aperatern po lesie. SWiatlo rozproszone nie tworzy mocnych kontrast6w, przez co bardzo dobrze nadeje sie do fotografowania pejzai.y lesnych. Kontrasty, jakie tworzy twarde swiatlo sloneczne, Sq w lesie czasem tak duie, ie pO'jawiajq sie problemy z zapisem szezeg616w w miejstaeh zacienionych i oswietlonych. W6wezas elernenty, kt6re znalazly sie w sloncu, odwzorowane sa jako zbytjasne,a te tnajdujqce si~ w.cienlu - jake zbyt.clernne,

Poranne i popoludnicwe Sl,ovi.;lt~G tv v -orzy ~!e~,a\ovy !1aStroj i przyjemnq kolorystyke

NIEBO

Wai:nym elementem w fotografii pejzazowe] Jest niebo. Jesli f6tografujemy krajobrazy, musirny zastanowlc sie, w Jakim stopniu oddzialuje one na zdjecie - ezy chrnury ksztaltuja sie w spos6b atrakcyjny i (zy to nie one tak naprawde przykuly nasz,! uwag~. Uklad chmur lub Ciekawa barwa nieba mogq zmieniC niezbyt atrakcyjny pejzai w miejsce rnagiezne. Swiadomosc, jaka role niebc odgrywa w wykonywanym zdjeciu, mozeznaczaco wplynqe na kornpozyqe obrazu. Linia horyzontu na fotografii pejzazowej powinna uiawniac, co tak naorawde zwrocilo nasza uwaqe, Jesli niebo wydaJe si<; atrakeyjne, poniewaz chmury tworza niesamowite ksztahy lub trwa wlasnie piekny zach6d slorica. powlnno zaimowac one wi~kszq cZE;'5c kadru. JeW natorniast niebo jest szare i nieciekawe, za to pag6rki tworza seri<; ginqcych na horyzoncie linii, to one powinny odqrywac WiE;:kszq role.

Do przyciemnienia blekitu nieba rnozna poslugiwac si~ filtrem polaryzacyjnym. Kolor nieba staje sie wtedy gl<;bszy, a zdjecie wydaje sie duzo ciekawsze. W fotografii czarno-blale] na kontrast miedzy blekitern a biela chmur dobrzeoddzialu-

N lebo po za chodzie sblca rnoze by·c sarnodzie I riyrn ~L'matem zd_i~c!a

jq filtry czerwone lub pornarariczowe. kt6re przyciernnia bt~kit i podkresla ksztalt biatych chmur. Niebo nabiera wtedy qrozneqo charakteru.

"Magiczna godzina"

"Magiczna qodzina" to pora, kiedy slorice chowa sie za horyzont, a gtowne zr6dlo swiatla stanowi niebo. Mozemy w6wezas otrzyrnac bardzo nastrojowe fotogratie 0 pieknych kolorach i duze] sile wyrazu. Warto fotografowac wtedy na strone zachodnla. poniewai niebo mC1 tam intensywne barwy i jest bardzoplastyczne. Wykonuj,!c zdjecia w .rnaqkzne] godzinie': naleiy co chwile kontrolowac odczyt 5wiatlomierza, poniewaz ilose swiatla bardzo szybko maleje. "Magiczna qodzlna" trwa znacznie krocej niz suqsruje to nazwa, dlatego zawodowi fotograficy przygotowujq siE; do tego typu zdjE;'c, zanim jeszcze ta pora nastanle, W czasie.rnaclczne] godziny" atrakcyjnie prezentuja siE; zdjecla obiekt6w sfotografowanych sylwetkowo, Szcz:eg6ly gin'! wtedy w czerni, a na tie nieba rysuje sie tylko ieh ksztalt, przez co zdjeclestaje 5i<; tajemnicze.

USTAwrENIE APARATU

Uklad terenu i gl6wny temat zdjecia zazwycza] narzucajq od razu spos6b patrzenla i kadrowanla, Zasady ustawienia aparatu wedlug linli horyzohtu sa umowne. Wi~k5Z{)sc plener6w fotoqrafowana jest w poziomie, ze wzqledu na to, ze tak przebiega linra h6ryzontu. Jest to zqodne z.zasada, by elernenty wzdluz nie] u!dzbne fotografowac aparatem ustawionym w pozlornie, Obiekty ulozone wpoprzsk do linli horytontu rrrozna fotoqrafcwac, trzyrnejacaparat w pionie.

/ ACZ:YN'AN1Y FOTO.CRAfOV\lr\C:

WODA I MGt.y

JeliJi fotografowany obiekrznajduje 5i;;; w poblizu jeziora albo rzeki, warto poszukac takiego punktu, z kt6rego wldac bedeie zarowno temat zdlecia, jak i lustre wody. Dzil:;'ki odpowiedniernu ustawieniu aparatu woda moze stanowic element zwie;kszajqcy poczuCie gl;;;bi obrazu. Dzieje sie; tak wtedy, gdy fotcqrafowant; obiekty odbijaJq sie;w jej tafll,

Sposobern ria spcteqowanla plastyki zdjecia pejzazowego jest foto. grafGwanie w czasie, gay k.rajobraz spowlty jest mgtq. Wyst~puje ona najcze;Sciej nad ranem i wieczorern, szczeg61niena podmoklych Iakach i w .okelleach jezior. Natura w takich

warunkach 5tiJ.je si;;; bardzo pomocna.

Jesll tylko uda nam si~ wstacna tyle wczesnie. by uchwyclc pierwsze promyki slorrca roapraszajace

PEJZAZ'E MUJSKIE i ARCHITEKtURA

Mlasto'stanowi oddzie!ny dzia! fotoqtafii pelzazowe], stwarzajqcy wiele nowyth mOiliwosci. Przy fotografowaniu kr.ajobraz6w miejskich przydaje si~: wyczucle kornpozyc] kadru, poniewazw teqo typu zdjc;eiach odgrywaono bardzo waznq r01~. W rnlescie wyst~puje bowiem duzoelemsntow ktore mogq na zdjeclu wywolac komp.ozycyjny chaos. Zapanowanie nad nimi wyrnaqa d05wiadczenia i spostrzegawezoSci.

Przy fotografowaniu pejzazy miejskich ogromna rol~ odqrywa Pori) dnia. Swiatlo sloneczne moze 5i;;; okazac bardzo pornocne pcdczas robienia niekt6rych zdj~c. Zalezy to od efektLJ,ja~i zamierzarny uzyskac, Jesli chcerny; by nasze zdje;cia rtlialy dramatytzny charakter, z duzyrh powodzeniem rrrozsrny korzystac ze' siNiatla slonetzneqo, G!~bGkie cienle, Jakie pcwstana w miejscash, do kt6rych stonce nie detrze, 5p0t~gUjq zamierzony efekt. SWiatio mi~kkle, pochcdzace od przykrytego chmurami nlebazmnlejszy kcntrastowosc,

Odpowiedni wyb6r kadru zalezny jest ad tego, jakulozone Sq elernentybudujace obraz, Pionowe formacje skalne lepiej bE;dq wyglqda1y W· pionQ' wym kadrza, poniewaz zapelniq calC! przestrzert zdjecia. Przy poziornyrn ustawlenlu aparatu po leh bokach zostatoby bardzo duzo puste] przestrzenl, a one same \Nydalyby sie mniejsze,

W zdjeclach pej:;.aiowychbardzo dobrze sprawdza sie; stosowanre kompozyql gle;binowej, cz.yli rozmieszczenie element6w kadru w roznej odlegfosci od obiektywu (w roz· nych pianach). ZWi~ksza tn wrazenie "tr6jwymi,aroW0sci'~ W plenerze :;.nalezc rnozna bardzo duzo detali, ktorestas nowk mogE[ doskonaly plan pierwszy. Musi on odpQwied· nio ws:p6lgrac z pozostatymi elemeritami przestrzeni. W naszyrn krajobrazie gardzo malarskim elernerttern mozebyc rip. przydroiila kapliczka.

si!',! na porannej mgle, to z pewnosciq wykonamy serie; bardzo ladnych zelj!'i(

Fotbgrafie nie uzyskajqJuz takiej dramaturgii, ale za to uwldocznla si!'i na nich wszystkle sz:czeg61y i detale budynkow,

W fctoqrafii architektury waznyrn elemerrtern budowy plastykl obrazu jest kCjt padania prornieni swiatla. Najloepszy jest kierunek boczny, uwypvklaJqcy ksztaltyl faktury budynkow,

Kierunkiern 5wiatia, kt6rego nalezy unikac, jest klerunek przednl, czyli -takei, w kteryrn zr6dlQ swiatia znajclujesj~ przed oswietlanym oblektem, Poniewazcienie nie .5q widoczne w kadrze,gd,Yz znajdl!jq si~ za obiektern, rnozna odniesc wra,ze· nie, i.e zdj~cia sEi plaskle i nieciekawe. Gdy zobaczymy, ze bucjynek lub inny duzy obiekt, kt6regb hie da si~ przestawiC i sfotogr.afowac pod innym kqterh, bedzle oswietlony swlatlern przedriim, jedynym rozwiazaniern jest oblltzenlaqodzlny w kt6rej slonce ustawi sie;. pod takim kqtem, by prornienle p.adaly z baku r powr'6t na to rniejsce w przewidywanym czasie.

Bardzo dobra pora na fotografowanie pejzazy l11i.ejskich jest ranek i wiecz6r. Okazale prezsntujq 5i~ wysokie budynki ze wschodzqcym na ich tie sloncern, Warto wstac wczesnie rano, by wykonac takie zdjE;cia. Trzeba jednak wiedzler; w kt6rym dokladnie miejscu tarcza sloneczna ukazujesie nad linii! horyzontu

Moment, w kt6rym zapada zmrok, a wiec tak zwana .rnaqicma godzina': jest wysmienitq chwila do wykonania szerequ bardzo ciekawych fotografli. $wiatlo na niebie powoli gasnie, za to rnlasto oi.ywa dziek! zapalajqcym sie

lampom ulicznym, reflektorom amochodowym ezy neonom sklepowyrn, Jest to chyba naj-

bardziej ulubiony moment zawodowych fotograf6w.

Zdjecia roblone 0 zrnierzchu charakteryzujq sil'; bardzo duiym kontrastem barwnym. Intensywny kolar nieba, 0 zachodzie slonca w zestawieniu ze swiatlaml latarni ulicznych ezy swiatel samochodowych gwarantuje uzyskanie zdjl'iC o duzych walorach kolorysrycznych.

//'.1 7YNAMY r-CJT'OGf{AFOWAC

MAGICZNA GODZINA W MIESCIE

R6wnle ciekawq pori! do wykonywanla pejzai:y miejskich jest noe. Zdjscia tego typu nalezy wykonywac ze statywu, poniewaz czas naswletlania jest na tyle dlugi, ze niemozllwe staje sie stabilne utrzymanie aparatu w rekach,

Dlugi czas naswietlanta, jaki jest zwiqzany z fotografowaniem przy malej ilosd swiiltla w nacy lub w .rnaqicznej godzinie': spowoduje, ie wszystkie elernenty ruchome zostana rozrnazane. Stworzyc to moze bardzo plastyczne wizje, szezeg61nie gdy

pr~emieszczajijcesi~objekty Sq dobrze'Qswietlone alpo sameernltujq swlat~o (np, reflek!orysamochodow),

Fo~ografbwanie-w miesc!estwarza batdzGwiele mdiliwosci uzycla rOin0rddnej6ptYki. Kiedyst6- suje siJi .dbiektywy dlug0agri.iskowe:, rrrozna uzyskac efekt lI.zaeiesriioneJ. peFspektywy': Elem'enty umiej's.GOwion'e"Wl'JuzeJ odlegiosci ad sieble b~dq wyda.waty·si~J'.)rze.z to znacznle hlarcizlej zbllzone. tibiektyw taki doskonale nadaje si'f wi~t do uzysbmia zdl~c, na ktorych ehcemy stWl)t'zyc wrazenie tiQkui Zijg!¥szczenia.

Jesli fotpgr,afuj.emy oQ.i\"ktywem szerokokqtmym, moz\"myumie,sclc w kadrze Wi!?€ej szezegOt6w i l)zyskq€ wratenie Rrzestrzenno~ci. KprzystajqC zJ~go roqzaju obiektywgw, warto.$tQsowa,C ki)mpozyeJ~,glJi! bi noWq;W celu.stworzeri fa poaucia trojwyrniarowgki zdjf;da" Efekt te,hmozemy l!zyskaC przez uh)iesZezenie na pierwszym planiewspoIg1'aJi1cegotttern, ciekaWego oblaktu,

Pcdszss fO'tografo\.vania architektury bardzo ct~5tb uwidatzhia 5il;' p:erspektYWa linlowa.

PQlega ana na zbie.ganilJ sf~ Iinii prostych, Ie.Z-qcycn wzg)f,i.demsiebl$ rOwnblegle·, w miaill cdda ianiq s.i~ ieh odoblektywu bqdz puhRtu, t: kt6rega je obserwwjerny. Je'st tostczeg,6111ie Wyrai,he, gdy patrzymy nl1 drapaczs chfnCJr,~S:t0· jitcu ieh pbdho±a,

P~jzaze tn'i'ejskie. Sq dose popularnyrr, teniatem fot0~Jfafi:E:znym. Pow'staty jui miliony Zd~C btmlyMk6w takich jak katsdra Notre Dame ezy Kdltrseum. Aby .octrQzrric nasze f(;jto~rafie ad milionGWinnYE~, doJ,IZeje'st po'szukacijakiegos n.iespotykanego'de tel. porypunktu wldzenia, Moz.e to by~'np.zupeinie fnny,kqt nf~ ten, zktorego w5zySC,y fotolil~afllj?l IW):) ci~kawa pera, np.,zima alba nor,

DOQre efekty otrzyrna.my tylko wteqy, 9QY b~dziemy~zukac nowy~h rozwi(tzan r nowe.@.o spojrzeriia. Niemi'll wszY$tk6 z6stil.lo j[Jz sf6tog1~fowane, djate.gojeslichcemywyr6i.nic nasze zdJ~' cia, rfowijlhiSfny'czasetn prz:edprzystqpierliem at\) iell wykonania zadac sobie pytaliie:,(vv jakiSj3o:§',61D, b~dlleornY' fbtbgrafbwaC?';a nle:.,,£o b~dziNematern Msz;eg:Ozdj~Gia?',

.MA~TWA. NATURA

Przedmlcty ulozone w sposob, kt6ry wyraZ.;l lub podkresla kompo\,ycl~i kS2'taJi:, fakture i kolor obiektow, nazyw<;lne os,! w fetoqtafii IUb malarstwie.m.artwq natura,

Fotoqrafia rnarfwej .natury stanowl. dpse popularny dzialf9tograniamatbrski!?j i iawod6weJ. WI~kszos.e amator6w, robiqc idJe.cia p'r,zed mtotom,

KOMPOZYCjA

Z:qzwyczaj nlezgaje sobie sprawy, ze wla,shie fotogr<ffuje m.artwi\ natur~. Wykbnywanie zcjj~CtEigb typu to oa[qzo dobre cwicze'nie na kMnp6hbwanlt:< p'rzestrZelli, uwrazliwiaj~ce Jednbczesnie na'forrnE;;f ksztfJjty; ba(.wy.' i 'filktl!Jry. Kaztlvprzeamidt molina vkazacW atraktyjnysposob: jest to zalezne tylka oaporfiys1lifotogfafa i red1hiki wykonania zdj~1f

MartWa narurato batdzaszerokie pt'ij~(je.Skla€lajq sie na niq wszystkieelemfi1nty hi@zywione. Do. l'1ajcz~sciej fotqgrafQWanych obiekt6w nalezq naczyma, szkio i produkty zywnos.ciowe. Cieszq$i~.qneogromf'lq popularJ:10sciq ze wzgl~du na cMe'mozljwosd,jai{le przy kh fotQgrafowaniu stW(lrzaoswietJenie.

Aby Wi'yskqc dopr€. zdj~,cie martwejnatl,irYi tjzeb<l tak dobra€' kS2;rafi, kqlpr i utozenig obieRt6w, by na zdj~ciLJ sta..ripwHy one harmonijhq calbsc, Jest to najtrucjniejsza i:z~sC tworzenia fe,go typiJ fotogrant. OtJzyrnan.a korfljJ0zyeja powinna tharakte.ryzow'~( si~ r6wnowag~ lutil - w"~GZ pr.zetiwni'e - opiefatsi~~,na zqsadzie ko\itrastDw,

Aby tlok6r'1ac odjilo.wi.edhieg;6 doborudtlie.kc tow, halezy odpb:wiedzie~'s8bie na'pytahie, GO jest w nichna tyle charakterystYGzne.g@/i:e pestanowlllsrny utrwaiiG je na zdjEp€lu, Jesii je5J to kolor, to do uzyskania harmoni] po.winnismy 5zukac ablekt6.w 0 pOdobnyeh barwach. Jesll kompozyC"j2 fotQgrafiichcemy DJ.'lrzel na zas1ild.;:;:ie kantra,stow, to PQwinnismy.qot:MII: barwyrra zilsqdzfe pl'zeciwiensJ\i\la. Jednobarwnq korn'g6zycjf; stworzye fnogq obiekty 0 barWacnnp. pomar;;lnez0wej, i.6ftejix:zerWahej:

Efekt rozrioroanosei kolorystycZhi':j OtrzymahlY wtedy,gdy ulozymy obok siebie przedrni~tyw kblorze I1p. czerwony"ri1 ! niebleskim.

.ryWnOjG lDjeden~ ri<JjQ:c roiiejPQPulamycn . tehlatCll'i n@IeZlj(~(]i do martwej naXL! ry'

Po'dODtje>":asifdy dbtyCzq' ksztah6w i faktur.

Jeiili Cheerily uzyskat zdj~,ciaROli'ipbzycyjrlie hatm6n!jne;tb ksttalty ifaktlllry PQwinny bye do sleble podobne, Jes.li jsdrtak zalelY narn na uzyskaniu kO'rnp0zeyeji cparte] na kontr'a'3taeh, m\Jsimy ta,kdobrac ptzedrnlcty, by r6tnHysi~r ad siebi e:

TlowzdjEiciach martvyej ngtury musf byc' CZ~3~ ~iqkQmpQnl;ljil.~<tobra:<. Powinno ono·pa.sQWaC QQ. zaaranzovv:anych oPJekt6w IU,b stanowk dla 6H:h elemer'\rprzecJwstawliy.

W zdjeciach h'laftWej nafury wazne s§l prop ate sje i 'rozmieszciteni'e obiekt61iv. NajIepszqrf1etod,f na oGlpowie'dnie ulozehie. przedmlotow Jest ek'sp:eTymentowanie, (zyli deblerenie i ustawlanie oblekt6wwedli,xg naszego 9 1,1 stu. Elementy zdj~i.ia powinrry bye je'dna,k tak razlQzQne,py \!Vzrak nie blqdzH po fo1:ografii, leqz, pJylir1fe podqzat ad jedliegppr<ledrniotu do dnit:.fieg.o .

Duze znaezenie w fotoqrafii rnartwe] natury ma oswietlenie, Podkresla ana kolar, kszratt i fakture obiekt6w. W tej dziedzinie fotografii bardzo cze- 5tO wykorzystywane jest oswletlenle miekkie, poniewaz dzieki niemu zdjecra Sq bardzie] ezytelne. OSwietlenie twarde tworzy mocne cienie i powoduje duze kontrasty, przez co niezbyt korzystnie wplywa na barwy i odbi6r zdiecla,

Kierunek oswietlenia w fotografii martwej natury zalszy przede wszystkim od tego, w jaki spos6b ehcemy ukazar zaaranzowane przedmioty. Najczescie] stosowanym kierunkiem swiatla jest, uwypuklajacy faktury i barwy,

kierunek boczno-przednL

Jesli najwazniejszq cecha fotografowanych przedmiot6w jest ksztalt, to swlatlo rnozna urniesclc z tylu obiektu. Przy tym kierunku padanla prom ieniswietlnych szczeg6iy znajdujqce sit; z przodu nie bt;'dq czytelne. Olatego, aby uzyskac rowniez wldoczna przednla CZt;SC przedmiot6w, jako swiatlo dopelniajqce nalezy zastosowac oswietlenie przednie lub boczno-przednie.

Bardzo rzadko do fotografowania martwej natury uzywa si~ oswietlenia przedniego. Obiekty

OSWII:TlENIE

MARTWA NATURA

wyglij_dajq wtedy plasko, a ieh faktura.niejest wydobyta na fotoqrafii

W fotografii martwe] natury mozna korzystac ze swiatla naturalnego. Oobre efekty daje duza plaszczyzna okna, przez kt6re wpada rnlekkie swiatlo, odbite od nieba lub rozproszone przez chmury.

REALIZUjI\C Z0J~CIA PRZE'DMIOT6w 0 BtYSZCV,CYCH POWIE.lizCHNIACH, NALE2Y ZWROCIC UWAG~, CZY NIE WIDAC NA NICH ODCISKOW PALCQW, JAKIE PQWSJAJ,;\

W .. CZASIE ICH VS1AWIANIA LUB PRZENOSZENIA. ~%S4QJ;!&i*\Q;M~.I;.'!t!'!l'~~[r~:. J:iIi.. ~!$JR(!ti)

TECHNIKA

Do wykonywania zdj~c martwej natury mozna uzywac dowolnych obiektyw6w, w zaleznosci od rozmiar6w obiekt6w i fotografowanej przestrzeni. Najcz,,;,sciej stosuje si~ obiektywy w zakresie dluqosd ogniskowyeh od 50 mm do150 mm. Pozwalajq one na oddanie ksztait6w przedrnlotow bez znieksztalceri optyeznych. Oajij_ rowniez duze mozliwosci operowania odpowladnia gl~biij_ ostrosci,

Dobrze dobrany zakres dluqosci ogniskowych pozwala takze uproscic kornpozyqe obrazu. Najlepsza metoda na to jest zmniejszenie plaszczyzny obrazowania przez zwiekszenie dluqosci ogniskowe] i uzyskanie wiekszeqo zbllzenia Zbedne elementy obrazu zostana wtedy usuniete z kadru, a kornpozycia stanie si~ mniej skomplikowana.

Zdjeda rnartwe] natury duzo latwiej zrobic w studio fotoqraficznyrn, gdzie istnie]e mozliwosc ustawienia swiatla, dobrania odpowiednieqo tla ezy dowolnego aranzowania obiekt6w. Fotoqrafujac w plenerze, trzeba sit;' zazwyezaj dostosowac do panujqcych tam warunkow oswietleniowych, Jes1i nie 5'1. one zbyt korzystne. mozna starac sit; modelowac je za pomoca blend i lamp blyskowych.

/Vli1rtW(1 natura to nie tylko kwiaty.

FOTO'GRAFIA SPORTOWA I REP()RTAZOWA

Akcja, ruch i tempo to eeehy szybko rozgrywajqcych stewydarzen, z kt6rymi spotykamy si~ na uliey ezy boisku. Fotografia sportowa i reportaiowa rnoze bye bardzo pasjonujaca, narzuca ona jednak pewne speeyficzne watunki pracy, zwiazane z szybkostiq wykonywania zdj!;¢ i sposobem rejestracji ruchu Uczy nasto nie tylko blyskawicznegb

podejmowania decyzji, ale rowniez derpliwosd i umiejetnosci przewidywaniasytuacji. Moze wlasniedlatego, ze emoeje nie tylko towarzyszq ternu, co rozqrywa si!; przed oblektywern, ale rowniez sarnernu procesowi wykonywania zdj~e,fotogratia.sportowa i reportazowa cieszy si~ takduza popularnoscie,

rozmazane. Efekt .zamrozenla'; ezyli zatrzymania ruchu, jest najczescie] stosowany, ponlewaz pozwala na uchwycenie najwlasciwszego momentu akrji oraz umoi:liwia rozpoznanie na zdjeciu szcze- 96t6w poruszajqeego sie obiektu. Efekt rozmy-

cia ru ch u pod kresla sa m ruch, dzi~ki czemu zdJ~cia Sq bardzie] dynariliczne. Gubia sie jednak na nich szczeqoty poruszajqcego 5i~ obiektu, przez co jest on mniej czytelny.

RLJCH I OYNAMIKA

Jesli fotografujemy szybko rozgrywajqce sie wydarzenia, musimy dokonac wyboru, w jaki spos6b chcemy pokazac ruch. Odpowiednio dobrany czas otwarcia migawki pozwala zatrzyrnac na zdjeciu obiekty bedace vv ruchu lub pokazac je jako

PONII::wK4 NiEKt6.RE,WY; DARzEI\I(;!..RQZGRYWAJItSI ~ ·BARDZ!il·Sn.SK0, D,O WYKONANIA:2:OJ~jf'REPOR:rER~~'icH ' I SpdRTOWYCH PRZYDATNY

MOZE. J;1Yf: l;Ry~.:S.ZYBK(EJ EKSPOZYQjl. PQZWALA ON

NA NA5WIETlENiE K(LklJ ~Q1OGAAFI1 W c1-"lG.u _j_EDNEJ. SEK!JNby; "SD'$KQST~ElNQSG." l(P(!;RzyTLl uMOZUW~A

utHV'{.'{GENI E !N'AJBMQZIEJ'

Rozmazanle ruchu mozna oSi"gnqc za pornoc'i. stosowania df(JisZy.ch CZaSDW 6twarciar'r)lg'awk! (np. 1/30 Iub 1/15 sehUndy): Aby uzyskac zdj~eia, IN kt6ryehfaza ruchu zostala zatrzymana, haleiy skr6cic'·czas. 6twarGia rnigawki do ·n·p.ol/SOO lub 1/1000 sekUr'ldy. Trudno jest przewitlziec, jaki efekt zatrzymanla Iub rezmazaniaruchu uda·si~.uzyskac na zdj\;c!u. 1m bardzie] skracac b~dzi.emy czasotwarcia rnigawki, tyrn kr6(~jtrwac b.!;qzie preses na$wietlilnia itym wigksze zatrzymanie udasi~ uzyskac. Imbardziej wydh.lzymy czas naswietlania, tym rezrnazanle ruchustanie sie wj'i)ksz<;>.

PRZEwmYWANIE

Sposob.wjak! ruch zostanie edwscroweny, zalezy; hie tylko od czasu ctwarclamlgawkt, ale'r6wntei cd pr~dk65ci porusz;ajqCeg0 si<; obiektu, dlugosd og n is kowej '0 lili ektywui' kierurrkn ru en u,

Attakcyjn'e zdj~ciiiobie.kt6w w ruchu uzyska,f rnozna, gdy w ezasle naswietlania sle'dzimy ppruszajq€y si<; przedmlot. Otrzyrrtamy wtedyefekt rozmy.cia Hil iostre] sylwetki qbiektu wrucbt,l. Zdjt;)da Ja:kie wyk0nujesi~,ste:sujqC dluzszeczasy otwardamigawki,zillezneo,d prf;dkpki ruchl..l i stopnia rozrnyda, jakl chcemy u:,;ysk'ac. Nillg'~y ustawic odpowiedhi czasotwarci·a miqawki, 'nil-

pmwadzit aparat na oblekt i sledz!., jego ruch. Gdy 'obiekt znajpzre si~ w odpowiedliiej b.dlitglosdbd. has, wystarcl'Y nacisriqc. spust aparatu, nie przerywajqc sledzehia oblektu.

IWlt,kieCliI5Y Ot~/d!cia i,z·amTqzer:l!~ ,ruch~liJ

Najwazniejsze syluacje rotgrywilj<t(ychsi~ seen trwiljqzazwyczajbardzo kr.6:tkD,(".za~em nawet ulamki sekundy. 0 tyrn, czywykonamyzdj.~.cie we wlasclwym momencie,decyd.uje przede wszystkim u.miej~tnoS:( przewid.ywania teqo, co i .gdzie moze si(f zdarzy¢. Zdolnosc ta zWiqzana jest .ze znajomosciq fotogr,qfoV,li;;lnegp ternatu, 8.qbiq( zdj~qia rra imprezie sportowej, r!Qwinni~ smy znac zasady dane] dyscypliny. carwo rnozemy zorientowac sie, ktory etapqry b,qdz wysCigu jest n'ajciekaws·zy. Waine jest fQwniez wybrante odp0wiedhiego miejsca, ezyli prze\liildz:enie; w kt6.fej cz~sti boiska lub bieihi (ozegraj'l si~

najwazniejsze wydarzenla .. NajWi~ksle szanse sfotografowania ciekawych sytuacji nabo.iskll pilkarskirn h~dlZiemy miell, jesJi staniemy na ty> laGh jii'dnej?oramek,anie np. w okolicach '~wdc k~a belska,

Umiej~tl1(tJsc ,przewidYVV(lnia rile dotyczy ty1k0 mlejsca, ~ ktoregp wykonuLemy zdj,E;cia,·9.le r6w~ niez wykorzystanla techniki. Dobor dtugdsd o'gniskowe] obiektywu ezy czasuh'aswietJanip rna ogromny wpjyw nato, jakieidj$Cia: ui;la: $i~ zfo~i@. P:ami~tac n2,lezy; zecethq chaf~kterystycznqszyb" ko imieniilJC(cychsi~ wydarzeri jest to, zs-rzadke kiedy dajq·si~powtorzYc.

OSIEKTYWY

R€lbiqC; zd)~(.ia sportowe, nie<;z~sto bE;dziemy miell okazj~znalez{ si~ hllskoakc]i. Nikt nie Po~ zwoli nam wejse z aparatem na tor wyscigoVVy ezy boisko, gdy wlasnle'trwajq zawody.'Dn wykonywania zdj~c sportowyc:h pemocne okaJia{ sie mogq. obiektywy 0 dluzszych ogniskowych. Wigk~ szosczawopow sportowych fotograf6wanych jest w!asnie tego. typu 6bie;ktywi;lmi. Dzleki nim jestesrny w sranlezrobic atrakcYjne zdNcia, hie przeszk;adz'lJqC zewednlkotn i nie harazajqcsiebie oraz S'prt~tu ..

PQstugiw<inie sie obiektywami 0 dJuzszych ogniskowych rrarzuca pewne uwarunkowanla pracy. Iesll foto'grafujemy przez teleoblektyw, musimy uwaza.c, by zdjg.cia niebyly rozmazane, Wfotpgrafii spertewe] jest to 0 tyle·trl!d.niejsze,±e obiekty zazwyczaj iJoruszajq si~ bardzo szybko, Opie.kty~ wy dlwgoogriiskoVllB sadodatkowe dose eiemoe, przez cootrzyrnanle peprawnelekspozyc] wymuszaprace na dh,Jzs:zych czasach qtwi_lrcia migaw-

ki. Niljlepszym rozwiqzaniem w takich sytuaqach jest umteszczanle aparatu na statywie.Zwi~ksza to.jego stabi Ino5(, ale.doscznaczn ieobalza mozl iwosc sledzenia porusz.aj'lcyeh si~obie.kt6w.

WfotQgrafiireport"zowe{ p~nluje modana stoS0Wgtlie.. qbiektywQw 0 krotklch oqnlskowych, Urnozllwla to wykorzystyw.ilnif';' jasniejszej optykif ale wyrnag9 bliz~z~go podcho9zenia dg rozgrywiljqcych si<; wyaa/zei:'i. Reporterskre zdj~,(ia, Vilykonarie'z pliska, wydajq sit? bye bardiiejrzeczywlste hiz ."podgl~dane" obiektywami dlugoQgniskowyrnl. Odbiorca'takkh foto,grafli rrra wrazE>('iie, ze lchtworca byl uczestnikietn wydarze'l'i.

:(;ibi·ektywy .• szerokokatrre sabarozo cz<;sto (Izywane w foroQra'ni reportasowe]

FOTOGRAFOWANIE ZWIERZi\T

Zwierzeta, dzlskl r6Znorodnosci zachowari, Jakie moi.emy u nich obserwowac, Sq deskonalym tematem fotografkznym. Fascynujq nasone swoim charakterem, sposobem poruszania sie i wyglqdem.

SRODOWISKO NATURALNE

Kaiqy fotograf z pewnoscia posiada w swoim dorobku przynajmniej kilka zdj~c ukazujacych zwierzeta, Fotografowanie ich riie jest jednak hitwe -: wymaga skupienia i derpliwosci.

Fotografowanie dziklch zwierzat w ieh srodowisku naturalnym wyrnaqa odpowiedniego przyc gotowania - nie tylko sprzetoweqo, ale r.6wniei: rnerytoryczneqo, Zawodowcy ·specjalizujqcy si~ w tego typu fotoqrafil przsz bardzo dlugi czas zdobywaj'l wiedz~ potrzebnq xlo zrozumienia zachowari i zwyczajow danych gatunk6w. Samo fotografowaniezajmuje im niekiedy kilka .albo kilkanascle tygodni.

Podczas robienia zdj~c zwlerzetem na wolnosd profesjonallsd czesto stosuia specjalny karnuflaz, by moe niezauwai:enie zblizyc si~ do gniazd i kryjowek. Wi~kszo.sc fotografujqcych nie ma jednak tyle zapalu, by takdalece poswieck sie fotoqrafil zwie-

rzat, Wizyta w pobliskirn lesie, na tqce ezy nawet w zoo rowniez moze przyniesc wiele udanych prac i dostarczyc mn6stwo zabawy przy ich robieniu.

Wykonujqc zdjecia w lesie, rnozna skorzystac z ambon rrrysliwskich, z kt6rych zazwyczaj rozposciera sie bardzo dobry widok. Czatujqe na pojawienie sift zwierzqt, nalezy pemietac 0 zachowaniu ciszy, aQY nasza obecnosc pozostala niezauwazona,

Wykonujqc zdJ~cia zwierzat w kh naturalnym srodowisku, nalezy parnietac 0 tyrn, .by nle zak16- cac ich spokoju. Pcdraznlone i zdenerwowane rnoqa okazac si~ bardzo agresywne, szczeqolnie gdy wychowuj4 potomstwo.

LAC2:YNAMY rpTOGR'AFC)'W;\(:

DGROD ZOOLOGICZNY

Oqrod zoologiczny jest wysrnienitym rruejseem, w ktorym mozna fotografowac dzikie zwierzeta, Tylko tu rnarny szanse zblizyc si~ do wielu z nich na tak matq odleqlosc. W niekt6rych oqrodach wytyczonesa specjalne seiezki i punkty obserwacyjne, z kt6rych mozna wykonac najlepsze zdjecia.

Zachowanie zwierzqt jest bardzo trudne do prz,ewidzenia, dlatego, aby uzyskac ciekawe forografie, trzeba bye stalegotowym do wyzwolenia migawki, a jednocze$nie uzbrolc sift w clerpllwosc, Zwierzeta w zoo przyzwyczajcne Sq do tlurnu zwiedzajqcyeh, wi~c czesto nie zwraegjq uwagi na ludzl, Dziata to na nasza korzysc, bo rnozemy wykonac wtedy zdjftcia w bardziej dla zwierzat naturalnych sytuacjach.

Aby w oqrodzie zooloqirznyrn zrobic dobre zdiecia, nalezy znaletc odpowiednie miejsce, skad

rnfellbysrny-dobry wTdok. Trzeba rowniez zwr6cie uwag~' na oswietlenie, pierwszy plan i tlo zdj~cia. W niektorych ogrodach zooloqicznych obowlazuje zakaz fotografowania z uzyciem lampy blyskowe], dlatego, jesli warunki oswietlentowe nie 5'1 korzystne, jedynq metoda jest zaczekanle.az si~ one zmieniq.

Gdy wszystkie warunki (swiinto, pierwszy plan, tlo) b~dq nam odpowiadaty, pozostanie tylko wybor wlasdweqo mornentu, gdy zwierze ustawi si~ w strone obiektywu lub przyjmie ciekawij poze, Znajornosc zwyczaj6w zwierzat moze okazac sift bardzo pomocna przy robieniu zdJ~( w ogrodzie zoologicznym. Niekt6re zwier<t~ta dobrze sfotoqrafowac rnozna tylko w porze karmienia. Wykazujq one wtedyduza aktywnosc, Po posilku natomlast zapadaja w sen, przez co zdjftcia nie Sq zbyt interesujqee.

O,BtEKTYWY

W naturze nle rna Wiel u zwlerzC)t, ktore.pozwolltyby si~d0 s.iel'.>ie zblii:ycnamat'l, odleg'!Gs(, dlatego do teg0tYPI:Jfdtograni bardzo przYdatne Sq obiektywy Gdluzszychogniskowych. Dti~ki nimzduzych 0dlegfosci rnozerny obserwowac lWi'erzyta,niezac kl()(ajqc ieh spokoju.! Rozosta]<lC niezauwezonym. Qb.iektywydlugoogniskowe umozl.iwiajq podpa~ trywa;nieich naturalnych.zachowafi,a'takzepozbyCiesi€;l niepotrzebnych .elernentow z pierwszego

planu, np. lisci, trawy ezysi'atkiogrbqZenia w 2':'00. Aby wyeiimihbWa'( hieWielkie obiekty z pierwsZIorllo planu, trzeba zastosowac jak najdluZ5Zq Wartos@ og'hiskow~ i jak najwi~kszyotwdrprzyslony;

Uzywanie;ci.biektyw6w dlug'0ogniskowych GZ~ste p0ciq_ga za soba kOhiet:zhos:c umie5Zczenia aparatu nastatywie. F®tog:rafowanieap.aratertl trzyrnarwm IN r~kacl1 rnoze sPOWOdOW<lCi ie zr.Ij\.icia bydil nieostre i poruszone: D,obrg:metodq na zwir:kszenie o~tro's'i i zmniejszenle rnoinw:os~i poruszeniaaparatem j.eststospwilnie wyzszycl:! U_stC),wien czul05ci. WJji:sz~ czulq~t pozwala 10.10- grafbwac na wiekszych war!Qsciach pIzysioiiY,!1p poClifga za~o,bq ziNi~kszen'ie'gh~l;>i ostrqSci, i kiotszym czasie ptwakiamigawK,i, (0 wplywanab.qwzbrowar1ie ruchu,

OSTROSC I RUCH

)esU h~d~iemy mieli szczf!scLe, bye mqzE:! uda narn sjt;. sfc:itqgrqfOW8_C zWiE1r'z~ta zaJ!iite zabaWq, Jestto znakorility mOlT}8nt na robien~_idje;:c. Nalezy wtedypa.riii~ta(o odpd.wied!'1im ustaWieniu parametrowciasu etwarcta migawki, a,by fetegratie nie wyst:!y rozrnazane, Przy r0biehiu zdj~c zwierz~tom w ruehu pawihnisrriyodpowiednio skracac zzas-otwarcla -migawki ViI .zalezrrosd ad pr~dk0ici ruchu, je90 kierunkYi 6dLe§1loBtiod abiektywu i dlugosci 0gn'iskowej.

PddGzm fotografowania zwier-zqt-w.JUchu pornocny-okazacsle moze tryb sZ!jbkiej :e.kspozytjL Niejestefmy W stante przewidzLec'zachowa~ ~wierz-q~, d lC!tego dla uchwy~eni~ nqJle_pszegp momantu danej sceny warts ni-eraz na,swietlic kilka zdje;c IN bardzo kr6tkich cdstepacf czasu,

Wazny.m elementern kazde.gozd j~ciajest G·~troS(, Pr:zy fatQgrafpwailiu zwierzqt, a szczeg61'nie przy ropieniu kh"po-rtret6w': nqlezystosowacte ~atne z~sady ·(0 pj:zy fo!ografQwaniu ludzi. Ostrdsc powjnha bye ustawlona na OWl, poniewaz ng nich skupra si~ pierwsze spojrzenie odbiofCY zdjecia,

Roblenie zdjE;'c zwietz~tO"ln dOltl0V'(ym jest zhaGzhie ·latwi.ejsze· nit foto'grafowanie zwierzqt dzikich. Do psa IUD kcta.ktoreqo rnamy w dornu, mezernp zbli±y~ si~ na rmalqbdle"glo$"c, a naWet dowolnie u5tawic 'go do zdj:~cia. WartQ r6whiei w przxpadku zwierzqt dom0wychp10WQk0waC n lekto roe sytu 'lej e .. Znaez nie atra k0yj n iej szezdjeda uzyskamy, jeW be;cjziemy fotQ§lrafow;{~ zwjer~~ta 'ly'.,qasie-za,bawy bqd~wruchu nii'W,(za.~ie~nu lup odpeczynku,

MAKROfOTOGRAFIA

Makrofotografia to dzia! fotoqrafii, kt6ry rna bardzo wielu zwolennlkow i entuzjast6w. Dzi~ki niej, za pornoca niewielkich srodkow, moiemy spojrzec na zwykle przedmioty w nowy sposob,

Makrofotoqrafia to wykonywanie zdj~c bardzo malych obiekt6w lub fraqrnentow obiekt6w duzych (detali) z niewielkich odleglosci. Zajmowanie

siEl tq dziedzinq fotografii wymagapewnego zasobu wiedzy teoretycznej oraz kilku dodatkowych, niedrogich akcesori6w.

Do wykonania zdjElc"makro" rnozerny uzyc trzech rodzaj6w akcesori6w fotograficznych: obiektyw6w typu makro, soczewek PQwi~kszajqcych, plerscieni posrsdnich i rnieszkow.

Obiektywy makro

Obiektywy: rnakro umozliWiaJqwykorlilniezdf~c obardzc dobrej jakosd . Od obiektyw6w norrnalnych r6zniqsiE;,tym, ze poza mazliwostiq ustawienla.ostroso w normalnym zakresie rnaja rowniez mozliwoSc ociwzorowani-aastrosci obiekt6w znajduJq~ych sie w bardzo malej odlegiosd od cbiektywu, Przy stosowaniu pierscieni posrednlch, mieszk6w lub soczewek powi<;kszajq~ych usiawienie ostrosci na duzl! odleglosc lub nleskorrczonose jest niemozliwe.

Obecnle wi!;kszosc produkowanych obiektywow makro rna moifiwosc odwzorowania widzianego przedrnlotu w skall 1:1, czyliwwielkoSci rraturalne],

Oblektywy rnakro produkowane SqW r6Znych dluqosclach ogniskowych, np. 50 mm,90 rnrn; 105 mrn IUQ 200 rnrn, 1m dluzsza jest bgriiskowa oblektywu.tyrn z wleksze] odlegloki rnozna adtworzyc obraz naturalnej wielkos'tJ. Oznacza to, ze obiektyw o dlll@0sci ogniskpwej 100 mm dajeobrazo wielkosci naturalnej z dwukwtnie wi#kszej odleglosci,

niz gdy We tej samej skali fotografo.wac b<;dziem~ obiektywem 0 dlugo~ci ogniskowej 50 rnm, Mato znaszenie szczegOlnie wsytuacjach, kiedy zemierzamy osWietliC fotoqrafowany oblekt albe gdy jest nim i:.yWe srworzenie, kt6rego nie chceh'1y sploszyc.

Ogromnq zalet<t bbiek.tywowdo makrofo.toqrafii jest to, zenie rnusirny korygoWac ek,pbzycji Oak w przypadku np. pierscieni PQsrednidi!. Wadq jest 1ednak ceria tego typu sprzetu, Obiek" tywymakro Sir takze stosunkawo ciemne, dlateg®·rzadko wykorzystuje si~ je do totografowania lrrnych ternatow.

Soczewki powiekszajace

Soczewki p0wi~kszajqce wy,glqdajq'jak bezbarwne filtry,. ktore nakr'1ciui~ na prz6d abiektywu. Sqone najtanszym sposobern usyskanla zdj<;c makra. 5il~ ieh skupienia pbdi'lje si!1w dloptrlach akreslajqcych odlegI05'[; z jaki.ejbbiektyw Z sotzewka maze odwzorow:?i~' ostros€; Naprzyklad soczewka +2 dioptrie pozwala ustawlcostro.s(i na od legtdsc 1/2 metra. SO(ZeWRa -+!3 dioptrie - na odleglos( 33 ce-ntymetr6w (1/3 metra). Jest-to moiliweniezalei'nie od dlugosd ogniskowei :obiektywu. Oznacza to, ze fotografujg_c ten sam obiekt obiektywem50 rom i 105 mrn przy uzydu soczewki O. wartoscl + 2 dioptrizostrosd w obu obi ektywilc~ uzyskamy z.odleqloscl pOl metra. Dlugos( ogniskowej wplynienatomiast na wielkosc PQwi~kszanegoobfazu. lrn dluzsza jest ogniskowa, tyrn wi ~ksze b~dzie odwzorowarue obiektu

Sorzewki POWi~K5zCljq(e nie dalq powiekszenls wiekszeqo niz natural,nej wlelkoscl (1:1). Oproez

Zf\CZY'NAN;Y F"OTOCRAF6WAL:

tego ich jakosc jest qorsza niz oblektywow do rnakrofoteqrafii; co szczeqolnle uwidacznia si.¢ na brzegach obtazu, Sdxzewki powiilkszajqce nienajlepiersprawdzajqsi<;>wi~c przy.fetoqrefowaniu element6w plaskich, pontewazkrawedeie -obrazu odwzorowywane sanleostro.

W celu uzyskanla wi~kszej skali powlskszsnia mezllwe jest fqczenie soczewek. Polaczone

Plerscienie posrednie i mieszki

Dzialanie plersdeni posrednich i mieszk6w polega na odsunieciu od powierzrhnl rnatrycy lub Alrnusrodka optycznego oblektywu, Robi si.~td przez umieszczenle hli£ldzy obiektywerri aaparatem fotograficznym czarne] nlepreepuszczajace] $wiatla tuby (h'lieszka lub plerscienl posrednich). Obiektywcdsunlety od plaszczyznyelernentu 5wiattO(lUrego spowoduje,ze widzJanyobraz powiE/kszy si~. Pierscieni.e posrednle nie majq iadnyth dodatkowych soczewsk, dlategoobra;z otrzymany tEt metodq bsdzis siEi chara kteryzowal dobra jakos(iq.

Skala powiekszenia.zelema jestod .dh,lgosci piers,cienia posrednieqo w stosunku do ogniskowej obiektywu, Al:Jyotrzymac powiElbzenie w s.kali 1:1, nalezY' zastosowac taker sarna dh,Jgosc pierscienla I ogniskowej obiektywu. Oznaczato, Z12 gdyfotogra-

soczewki 0 dioptrlach +2 i + 1 dadza razern wartosc +3 dloptrii. Nalezy pamiEitaE, by przylaczeniu soczewek [ako pierwszq (bli:tszq ob!ektywu) urnieszczac soczewke G wieksze] sile skupienia, ezyli wi~kszej ilosCi dioptrii. Kolejnosc ich ulozenia,wplywa bowlsrn.na ostrosc obrazu 1m wifi'cej seczewekzalozymy na eblektyw, tym bardzle] pogarszca.c sie hedzte jako,sczdj~cia.

TAI3'W\ POROWNAwtZA DBIEkT\w6W 0:0 MAKROFDTOGRAFII, MIESZK6w I 1'1 ER<SCIENI PO$REDNICH ,ORAl SOC.ZEWEK

D6i;)ra jakosc obrazu

NieW;0i'll'ag'ana li.0Jel<ej'a ekspOg~YE:ji

Og r.an·iGzOnaI5Wa!Q pm.iViii,i1sZ'e-nla

M0ZI-fwo.s.6 ustaWienia osnos:~irn'a liie:s,K0r\QZot!1o's_f

Wyso.ka-cema

1m Wf{ksza ilbfc1 sBGZ~wek,t,¥m

. g~r$za.jJlke-s'lt o-or.azCl;·hra ko~h~ki rla:'brzegac:h k'<jdru

Nie'>:V.yl;l')a~ana ~QrekQjq

ek,sJX€)zy¢ji

ogGJri'icz0n;;l-swala PQWi~~szeniafk19

Bfa!\. i3'1bzl .. iwoki ustawi ~I')i~ ostrQ~ci ri.~ n i~,sk9nqZQn esc

Nis Raf(ena

Wymagana'lltor,8'K€ja ek5p@z,~cji

Duza skala poWi~_1<!5zetiia

Brgl': moiliw@sgt'.ustpWienia qS1(qs.~i n'a niesKQ.rl'czo-tKl.SG

Ni5ka'E~Pla

fuierny abiektywem a dtugosCI agniskawej 70 mm i chcemy uzyskac powlekszenie w skali 1 :1, dtugasc mieszka pawinna rownlez wynosk 70[Tlm, lrn dluzszy bedzie pierscien posredni w stosunku do agniskawej, tym wieksza skal<: powiekszania bedzierny mogli uzyskac Jesli natornlast obiektyw bedzie mial dluzsza oqnlskowa niz dtuga'sc piersdenia, to otrzymane powlekszenle bedzie mnlelsze. Na przyktad, jesli fotografujemy abiektywem 100 mm, a dhrqosc plersclenia posrednieqo wynosi 50 mm, to odtworzymy obiekt w skali 1 :2. Jesli dtugasc agniskowej obiektywu bedzie wynosk 200 mm, a pterscienla SO mm, to atrzymamy obraz w skali 1 :4.

1m bardziej odsuwamy ohiektyw ad plaszczyzny matrycy lub tasrny, tym mniejsza ilase: swiatla do nich daciera. Przy fOlografowaniu z udziatem pierscieni posrednich lub mleszkow konieczne jest korygawanie ekspozycji przez wydluzenie

NP:STAWIENIE OStRG~CI W Iv'LAi<RG,FOTOCRAF!I STANGWI Dl:J?:i:W1zW;.\N1E; C2'~ST(:'H;ldJTE€>'tNIEJsmMSPQ~DBE~ USTAWIENIA OS)'RqSCI MOZCB¥GllB:UZANIE Sl~ LUB ciDDALAl'IlE z ;o..PAjlATEM DD OBlEKTU N1Z KR~EiENIE P1ER%IENIEM OSTR®SCI.

czasu otwarcia migawki tub przez otwarcie przyslony (zmniejszenie wartosd). Wi~kszos( obecnie prad u kowa nych aparat6wfatag raficznych rna wbudowany system rnierzacy swiatlo przez oblektyw. W tym przypadku korekcje parametr6w naswletlenla aparat wykona autornatycznle,

Ni;Jjwi~kszymi prablemamiprzy rnakrofotoqrafi!

Sq gl~bia"osfr6sci i ruch aparatu b'ldi element.iliw fotagrafowanych, GI~bia ostrosd w makrafQt~,grafii jest bardzo mala, dlatega dobra metode na jeJ zwiekszeniestanowl wykarzystywanie wiii!kszych wartosd przyslony.

Praca na duzych wartosciach przyslony pociaqa za soba wydluzanle czasu atwarcia rniqawki.Jest to dodatkawe utrudnienie, poniewaz w makrofotagrafii nawet najrnniejszy ruch wptywa na sstrost zdj~cia. Makrofatografie nalezy wykonywac sparatem zamocowanyrn na statywle. Minimalne poruszenie aperetu iN czasie naswietlanla, wywotar11ii np, rradsnleclem przydsku wyzwolenia migawkci, rnoze ok-aZ<lc si~ tak znaczqce, ze spowoduje rozmazanie zdjE;.da. W takiej sytuacji pomocny rneze okazac 5i~ wezyk spustowy lub metada wyzwalarue migawki za oornoca sambwyzwalacza.

OSPRZ~T DODATKOWY

Poczatkujacyrn fatagrafom do wykonania zdjecia potrzebny jest tylko aparat fotoqraficzny z obiektywern. Istoieje jednak cala gama urzadzeri utatwiajqeyeh prac~, a jcdnoczesnte urnozllwiajacych wyk.onanie wielu clekawych i aryginalnych zdj~c.

Tak naprawde duza cz~sc akcesorlow uzywaria jest sporadycznie, gl6wnie przez bardzlejdosWiadczanych fotGgraf6w. Istniejq jednak i takie urzadzenia, ktore przydatne Sq przy wykonywaniu zdj~c w nlernal kazdych warunkach.

Ostony przeciwsloneczne

Oslona przeciwslaneczna to gumawy bqdz plastikowy tubus, kt6ry ri1Bcuje sle na koricu obiektywu. Jej zadaniem jest ochrana obiektywu przed IfiIpadaniem da niega nlepozadaneqo swiatla. Poehadzic ana maze np, ze zr6detswiatta, kt6re znajdujq si~ poza granieami kadru, ale kt6ryeh

promienie padaja na soczewki abiektywu. Niekantralawane swiatlo twarzy halaeje, przez co zmniejSZ(j kontrast i nasycenie kolorow,

Przy doborze oslony warto klerowacsie zasada, ze im dluzsza oslona, tym lepsza. Wazne jest jednak, abv przy najszerszym kacie widzenla (naikrotsze] agniskowej) nie by+a ona Viiidoczna na brzegach kadru i nie powodowala tzw. winietowania,

W~i:yk spustowy

W~i.yk spustawy to urzqdzenie pozwalajace na wyzwalenie migawki z pewnej odleqlosd, bez bezposrednieqo weiskania spustu aparatu, W~zyki przydatne Sq szczeg61nie w sytuacji, gdy nle chcemy bqdz nie mozerny znajdawilcsigblisko aparatu lub istl)ieje nlebezpieczenstwo, ze nacisniecle przycisku wyzwolenla migawki spowodule )ega poruszenie,

Statywy

Statyw to urzqdzenie, kt6re sluzy dozwlekszenia stabllnosd aparatu. Urnieszczenie aparatu na statywie pozwala bardzo starannie skornponowac obraz, a zarazem wykorzystywac dowelne czasy atwartia migawki i wartosd przyslony,

NaJwainlejszq cecha, ktora powinien charaktaryzowac si~ statyw, jest stabilnast Zalezy ona

przede wszystklmod kbnsttukcji i wagi aparatu, jakizamierzamy minim' umofoliva6.

Monopod

Monopad (statyw JednonQikowy) wyglijdem przypomina nq9~.od statywu, skladajilGC[ Si~2 kilku VilysuwanycA nlrek Do jedne90 koncamonopodu przyrrrocowujs sie aWjrat, a dru9i konlec stawla na ziemi. Mohppod doskonale sprawdza si~,w daJ.ekich p.crdt6iach, p,oniewaz rna niewlelki;l wag~i rozrnlar; Nie ~apewnla jedhak takiejstabilnQsci jakstC!tyw, ale jest nieW'ltpliwie peWriiejszy nil r~k:afot0graf,a.

Tortly fdtografkzne

. JAK·PCi$~(JOIWA(: Sf~&TA,n'wltNl W~@I;~";.l*Jti.€ t1@t<;1 sT"'!'YWu,ri/"iLEZ'I ~Gtyf1i"i& 0119 t\i\19p GRtiiil~z1I'.lH.SA\Jl'lne.!i;A&nZi!EJ,§ST,\BI~til6 [\j.lttN@GI i;:1)2NKll',

Torby fbtogYaficz'ilechronic majij.sprz(j!t prze:d uszkodzeniaml w traRtie·transportu lub 'przechbwywania. RO\('iinnY bye one wygodne W. nos'zentu, PQjemnej umozliWiaclatwy dostep do. aparatu i ahes.oriow. Obecriieprodukllje si~ wielerodl:ajew t6reb fot@graficznych; plecaki, pokw.wtre Gil aparaty, torby rraramienne; waHzki itp.

Pasld do aparatew

Zllda:nh"m p'aska jest zabeZp:ieczenie' a:f)"fr.atuprze.d upadkiem oraz rownornfeme rQzbJ±enle jego cirpzaHl W '~zijsie hoszenla, To, JalH pas£kdobierzemy, ;;caleiy ad typuaparatu i Illd ha.5zychu·pG.dob?n. Nie powlhlen bye .o.A Z'1I wq~ki, p0ni'ew,az bE;dzie .l(Vtedy niewygogny" a: :aparat sprawi wtazenie d~z5zeg0, niz Jesf wtzenywist6sci.

Swiiltfom ietz

SW'iatfomierz to ufz'lclze:ni'e sJuzqce ·d9 porniaru sWiat!a. Mier'2:Y' on 'hat~zenie swiatfa p~daj'lcego bqdz 0·dbJ"te.good daneg'Oobt~rzl!l i pokazlJje. wlasbiwe par.ametryekspozycji i!lla ustawlone] czutoscj fili'l'lu. Wi~kszosc aparat"6w fotografie:znycb rna wbudowani,r s.wiatiomlef,z, dlatego osprz~J. ten uzywi'\ny jest gldwni.e pr:ze:t zaw:odowych fotog.raf6w.

Rzutnik

Rz.utnikdo slajd6w jesturzgdzenlem sluZia,<eym do powi~kszah~ia. i prezentaqi slajdbw {fa wiekszych pow,ierz('hniach, takich jak:ekral'1 czy:biala kiana.

Aby prezentaqa byla udana.l.efektewna, nalezy zademnic pernieszczenie, wk:torym siE;l ona odb~.dzie, aby na ekranpadaf.€l!ylko sWiatlocf;lOchedzq- ~e zrzutnlka. W lnnyrnprsypadku zarowne barwy, jak i wyrazi5tosCzdJ~cnie I;)~,d;:jtakie.jakna ory§inalnycb diapoz;ytywach.

tampa blyskowa

Lampa bjyskowa to wFza,d;;:ehiewysylajqce kr6tkdtrwa!y i mocny' strumi'e'f\"swi?Ha. Pl1lzwala ona lI>(yzwo.licblysk.o odpOw.iedniej ilosc;i swiatla izsy.nchroni:;:owa:¢ g'oi czasem otwarcia;migawRi. lJmozliwia to wyk€Jnywanie Zdj~EW. dowoli;1ych warunlsach .0swietleniowYGh. Lampy blyskdwei sluz\! r6wniez Jake ir6dlo 5wiatiadopelniajqGego.

Pokrywkina obte'ktywy

PGkrywki na obfeKtywy,cto elementy wyposazenia p.otrzebne d.o .zapewtJienia: .pezl'?iecz€n, stwa sprzetu, Chroniqane zewn~trzneso[zewkr obLektyw6w przed poryso.waniem bqd~ u5z"kodzentami mechanicenyml, Zmit;'Qiif)jqc o.biekty,wy, naLezy. zakrywac rQwr'fiez ich drug,q strone, gdyz i tarn znajdule 5i~ scczewka, ktota ulec tnozeusekedzenlu. JeW praechcwujernybadz prz'eWoiirnY'aparatbez zamontoWanego obiektywu, musimyzaslonictak-ze otw6r na obiektyw

pasujq_~~ do nieg0 poktyWKq, Pozwoll tooslenkeaty rnechanlzm 'ap'~ratu piled diia'lanierh kurzu.

Fi1try

riltry to utwerzone .ze' stk!a . alba tworzywa sztuw:rego plytki I ub fo.lie', przeznatzone,do'z,mia:Oy widzt:anego obrazu, Zmianie moze ulecbarwa, edwzerowanie poszczeg6Jnych odcien'i Pildt charakter sW:I<lt!q .. :Fi!try m'09q zmni~jslat pt[di. Ji&widowa( .o(jblaskl i zam:glenie IU.b ,twerzycefecKty specjalne. Naklada si~ je naobiektyVVY nrb it6dfo sWiatla.

Telekonwertery

l'eleki;fhwertery sfosuje si@ db lustrzarrek, poniewaz. zanrbCoWil'C Iemorna trylkG rt\T~dzy cobiektywem a k'orpusem apara;tu .. Sluiq orre d@ zWi~kszqniadlu,gpsCi Q.gniskowejobiektywu. NaJ(jz~stiej spotkac rnoma telekenwertery 1,4- krotne,l,7-krotne Iub 2-krotne. Zmianadlugosci ogniskowej zalezcY0d kwtnos:ci telekenwertera. Jesli do oblektyWQO Q.gctiskovyejloomm dol~czymy te!ekonw,e,Ft'ef .2-ktQtnYi to uzy:skamy obiektjiw Q ogriis,kowej2(lOmm.

Wadq telekoHwerter6w jsstto, zepo~hl<lniaj'l dU~ij ilosc sWiada. Ogrqcz re90 ich st6.s.owanie 'sprawi'.:}, zezdj~.ciamiljCJ. gorSiCJ.Ja~o~c. JeMi,Jednak bE;dziemy u:zywa£ctelekonWetterow m,a~k6wydi bq_di przeznatzoriych do danegoza.kresu ,dh.l.gosci ogniskowych,.pogQrszeni:e jako5€i p~9~ie niezrraczne,

F u TRV FOTOC13RAFI CZNI

Po:dczasoglqdan i iiefektownychi:dj,,:c w §azecie z pewnoscJqnieraz zastanaWialistiesig, Jak ZQstaty one zrubione. Wielu fotografujqcych pocleJrzewa ad razu ingeren.(j~ kornputers. tymczasem w fotogra:fii istnieje catagama filtr6w prseznaczonych dokontrolt barw, kontrastow; naswietie(1ia. 'czy wprowadzanla efekt6w specjalnych. Odpowiednle wyRwzystanie filtr6\1\1 rncse da(_ zaskakujqce efekty plastyezne; Zb.yt cZ\is:te kh uzyw.an'ie mote doprolNaqzic rratomiast do tego,ze efekt wprowadzony przez filtr zdornlnu]e tre5t~djl;cia, przez co przestanie bye ono zrozumlale,

TABE:LA kROTNOSCI I QDPOWIAO~JP{I=¥M 1M l:MIANOM WARTOSG:I

1 ,~5 " l' 1:-

1:"'.Jf,

:'2 2.,5 B w4-~

1'1Vs~ 111~ .2

i2 1{si 2 '(:3.

'3

I I I

Filtry fotQgtafi~zne ze wzgl€i'du na ic:h przeznaczenie rrrozna podzieliC na kilka f_oc!zaj6w. Kai:ely znith-s:!uiy do innych celdw i winny s'pos6b .wptywa namjestrowaliy. obraz_Uliliej~tne poslqgiwanie si~ filtraml wymaga posiadanla wiecJzy 'o'sWietlerkoIQrze I ekspazycji. By robic lepsze fOL tbgrafie,nl8 trzeba od razuposiadar1 w5zystkich rodzaj6w Altrow: Det:ydujqc si~ na zakup tego typu o!>prz~tLJ, nale2;Y kierowac si~ pbrrzebami wynikaj~cymi zpl.anowaf1ych-tdj~c'. Wi~kszosc zawpdi:lwych fptQgrafik6w'posiadaw:grunde r;;:eczy tylko kilk.a najcz!i'sclej uzywanyth typ'6wfiitr6w.

Filtry fotograficzneprodwkowane'sq z tweayw sztu[zn~ch lub ze:s;::kfa, Umiesz!Czenlenltra. przed obiektywem pow,oduJe nie~na[zne obniiE'.o'ie ja~ kosci zcfj~cia. FiJtry z tworzyw,szt.uEznych €Ib,niiajq_ Jqjedna'k vii wiE;kszym.stopniu:-niZ szklane. Sqone pfteztotansie, gle rowniei mniej trwale.

5

\

RODZAJE FlLTROW

Filtry polaryzacyjne

Swiatlo rozchodzi 5i~ w przestrzeni w postaci fal.

Prornieri swietlny..ktory ulegl odbiciu.sedksztalca si~" i )ego cz~sc zaczynapodijzac w kierunku innyrnnlz do tej pory. Zjawisko to nazywane jest polaryzacjq. Dzialanie filtra polaryzacyjnego polega na zatrzyrnywanluswlatta spolaryzowanego w przypadkowych plaszezyznach.

Filtr polaryzacyjny najczescie] uzywany jest do przyciemniania i poqlebiania barwy nieba oraz do czesclowej lub calkowitej redukcji odblask6w z powierzchni blyszczacych, takich jak szklo, lakier r:zy woda, Mozna go stosowac zar6wno w fotografii kolorowe], jak i czarno-bjele], Dziala najbardziej efektywnie po znalezieniu .odpowiedniego kata, zgodnego z plaszczyzn\l polaryzacji. Aby maleic ten kat, po zamocowaniu filtra na-oblektywie nalezy obrocic nim I obserwowac etekt, Najlepsze rezultaty otrzymuje sle wtedy, gdy swiatlo pada pod katern 90 stopni (z boku) w stosunku do filtra I apararu fotograficznego.

Filtry uv

FHtr UV jest jednym z najczesciej uzywanych filtrow fotograficznych. Redvhlje on promieniowanie ultrefioletowe, przez co zdj~ciastajq.si~ wyr·aihiejsze. Przydaje slfi szczeg61nie do robienia zdjfic krajobrazowych, gdy w duzych odleglosciach wldoczne jest lekkie zamglenie. Dzieki filtrom ultratioletowyrn zamglen ie to mozna zred ukowac I ub zli kwidowac.

Filtr UV mozna nosic zamontowany na stale na obiektywle w celu achrony soczewek przed uszkodzeniami, np, zarysowaniaml. Nalezy go jednak zdejrnowac wtedy, gdYGelowo fotografuje sle oblekty lub pejzaze we mgle. W takich sytuacjach filtr ten spowoduje zrnniejszenie mgly, co maze obn'izyc walor artystyczny fotografii.

Filtry skylight

Filtr skylight rna r6Zowy edclen, Jego zadaniem jest zatrzymywanie promieni niebieskich, pochodzqcych z bffikitnegonieba i ocieplanle barw fotografowanej sceny. Jest onszczeg61nie przydatny

BEZ FILTRA POLARYZACYJNEGO

Z I:llTREM POLARYZAL"YJNYM

do robienla .zdjec w g6'rach, na naslonecznlone] plazy lub w cieniu.

Filtry szare (neutralne)

Filtry mire nazywane Sq filtrami NO lub filtraml neutralnyrnl.lch zadanie polega na zmniejszeniu ilosci swiatla wpadajqcego do obiektywu. Nie wplywaj!t one na kontrast i kolor ani nie wprowadzejazadneqo efektuspecjalnego. Uzywa sle kh po to, by mocstesewac mniejsze wartosci orzyslorw (np, aby uzyskac mal,,! glfibi~ ostrosdl lub dluzsze czasy otwarda migawki (bYllzyskacefektrozmqzania ruchu),

Filtry polowkowe

Szare filtry pol6wkowe zmniejszajq, kontrsst mi~dzy dworna obszarami obrazu. Filtr polowkowy w jednej czesci przyciemnia zaslaniany obraz, a w drugiej pozostawia go bez zmian. krawfidz

cz~sci przyciemnlone] zanika stopniowo w czesci przezroczystej tak, ze na zdjeciu nie jest ona widocznajako wyrazna linia.

Pol6wkowefiltry neutralnesluza gl6wnie do przydemnlanta nieba. Cz~sto kontrast rniedzy jasnyrn nieberna zierniq jesttak duzy, ze nlebewyqladana zdj~ciu jak blala plama Jesli Llzyjemy filtra pol6wkowego W tensp.osob, ze przydemniona pol6wka zasloni niebo, to na fotografii bE;,dzie ono ciemniejsze. Oruga polowa kadru, zaslonieta przez

cz~sc przezrcczysta, zostanie na zdjficiu odwzorowana bez zrnian.

Obecnie produkowane Sq tez pol6wkowe filtry barwne. R6znorodnosc kolcrystyczna tego typu filtr6w jest bardzo duza - od filtr6w majqcych bardzo deilkatne odcienie, pe filtry 0 intensywnych i nienaturalnych barwach,

Umiejetne poslugiwanie si~ filtrarni pol ega riajcz~sciej na taklrn ieh zastesowaniu, by przy oglijdaniu zdj~cia niebyfa odczuwalna kh ingerencja. W przypadku filtr6w pol6wkowych nalezy pamietac, by przejkie rnledzy pol6wkq calkowicie

przezroczysta a filtruJqcq przebiegalo przez znajduji.jce sie w kadrze linie proste, np. liniE; horyzontu,

Wiele ciekawych efektow uzyskac. mozna przez naprzemiennie skladanie ze soba filtr6w pol6wkowych. Gdy fotografujemy na plazy, przyciemniajqc niebo liltremniebieskim, a piasek filtrem pornaranczowyrn to otrzymamy efekt bardzo intensywnych barw nieba i piasku. Jesli natomiast niebo przydemnimy polowka pomarenczowa a wod~ nlebleska, stworzymy efekt nieba 0 zachodzie slorisa nad blekitnym morzem.

Filtry do fotografii czarno-biale]

Na materialach czarno-bialych barwy 0 podobne] intensywnoscl odwzorowane zast'ajq jako szarose 0 bardzo zbllzonyrn walorze, Filtry barwne do fotoqrafuczarno-blale] stosowane sit w celu kontroIi kontrastu i zmian w walorach szaroscl, Przepuszczajq one promienie swietlne 0 tej samej barwie co barwa filtru i zatrzymujll 5wiatto koloru dopelniaja-

ego. Oznacza to, ze filtr rozjasni na zdjeciu elemen-

ty, kt6re majq taki sam kolor jak nltr,i przyciemni elsmenty w kolorze dopelnlejacym. Do barw podstawowych, ezyli czerwone] zielonej i niebieskle] barwami dopelniajqcymi Sq barwy: niebieskozielona, purpurowa, zolta, Na czarno-bialyrn zdjE;,ciu czerwone roze, sfotografowane na niebieskim tie przez filtr czerwony, beda jasne IUb nawet biale, Wszystkie elernenty niebieskie (tlo) sfotografowane przszfiltr czerwony zostana przydemnione.

Naobiekty, kt6re Sq kolorystycznie neutralne (biaIe, szarel czarne), barwnefiltry do fotoqrafii czarnobialej nie maj,! wplywu, ponlewaz nie istnieJe w nich kolor, kt6rym6g1by bye przezfiltr zatrzymahy.

PrlT~'I' 00 FOJOORAFrl CZi'iliNo.,SIl\tEJ llJiE @DDZIAfWJI\ N.A MATERI/ilY BAl<WNE IN YAKI SiIM S~OSQlii.,)AK;'NA MArERIAlYGZIIRNO-BIAtE. JF.SLI W FOT(X;RArll k0tOR@W~J u.ZvjEMY FILT:R"OW 811RWNVCH 00 fcirQCRJl.fTi, C'tARNQ~BIAtEJ,

TO WrROW;);OZIMy NA"ZSJI;,CIE 13J\~.wClE.DoQAlxOWt.\ QOMINANn: kOLOR'1STYC.zN4!, W KQll'lRZE I'ltTRA..

fg,~y gc'J~lt:y, tJomat,fr'rc~wwy

Iii,r,Z'~lIien1'f'ljq, tD~~Kit n i:e,8J:I

R6iJafrii<i '@@e;iehie,SkGtr;),! ll'fdzkt~J i .d~1ika:i1:nle przy(lj;€r1;lni<l, bl~kiitl'nleba

2!teIQB)I Nie,pie:;i<i

'iZieIElIW

.N~bi'e~ki. n:ole~Gw'y

Rqzja 5 rii~0ad€mi ff IwelzK:ie j s.koty

jAK DRAC 0 FILTR,Y

Filtry fotdgrafkzne hie sqtrwale-do5c la'two ulegajq uszkodzerriem IUD ptbwiejq. Wartb Vvi'~e: pQ,~ znac kllka zasad, kt6remog~,przedluzyc czas lsh uzytkowanla,.

III Unikqj dotykania poWierzehn(filuovit palcarrri - mdntuj;qCfiltr na 6.bieRtjwie, thwytaj'go za kraw!'i'dzle. !iii, Przechowu] filtry w'ciemhym, chl6a.nym i~uchym miejsCU.

II JesJi m\lcSz'or,yglnalne cpakowanle.zewsze nos whim filtr,

II CWszqqcfiltr,y, sto5uj'te,same metody jak przy czyszczenru obieRtyw6vJ. Uzywajspr~zoltego powie~ trza, p~dzell~ow ispecjalnych plyn6w do GZysztte'nfaop,tyki.

iii '<:;jay ni,elotpgra'f'ujesz, nie-sostawtajfiltrow zarrtecowshych rra 6bi ektywac n,

• Staraj sf!'.' nti2'VystqW[qC filtrow na dzialanie W9clY i,silnych prornient.stonecznych,

RobiqC zdj<;cia; z pewno,s(:iq nieraz stanierny p~ze9 problernem F1lerJ.osgatecznej flQs~I' sWiiltfa. Ilose swl'atla jest wfotqgl"<;lni bardzo w~zna,gdyz zapewnla po'prawl1e V\iarU[lki.e~5PQzycji. Jesli sWlatlajesf za mafO,.tdj~ciasq niedoswietJ<;loe I Zi'l. ciemne, jMli z8.duZG - 'przesWietlofie izajas'lie ..

WI~KSZOSC produk0wanych aparat6w cyfro'Wyth rna wb-udowanq lam¢llbf~sk0w~. Umo;tliwia toWykona'hie zd)~c ni'ezaleihie:Ci.d wa'rulik6w aSWietl(:>ni0w:YC1h. UmlejgtHe pds!ugiwanie Sift swiatlem blyskCiwymmoie hie Wlko pOZW0Ii~wykOl'ra'cna!wzdj~.cie, a.le;r6wniez uatrakcyjnlcje,

Lampy blyskowe dzralajq l'1azasad,de,synchronic ;>:acjiblY1Jk\.l z mcmeotemw kt6.rym 0t:wJeranajest migawKa, Gr.lyQy mlgawka n ie otworzyla 8i~ wtym samym qasie, IN kt6r,ym '\lVyzwalanyje~t blysk, tQ fotQgrafowijlny obiekt hie z05talby oswletlpny w'fpomencie naswietlanla,

Lilf'DIDY blys~Qwe r(lozsrriy pod;>:ieljc na tr~y rodzaJe: PietWszy.z ntch sfandwi<t lampy wb,l)dowa'lie IN apatat, WYSlf?puJq one \iii Wi~k5Zbsd apara:t6w~ Drugl rb'dl'i.)j to tzW. lampy dedYkowane. Mo(ujEi'si\i' js za poh1oc{'gn'i2izda b1di przewodu synchrbnizaeyjnEigo 80 l'u5Uzahek Tub p6tiwsrrzanek. Trzecityplamptolampy s'tU'i!lylrTe.

Lampy na state wbudowarre w aparat

Larnpy na stale wb'udQwane.w aparat.sq 'l1iiljcZlrs",iej ',uiywanymi lampami blyskowyml. Obsluga kh Le~t barQzQ>pr05tg, Jeslldo na5:Wietlenia fofogralii potrzeba wi~cej·swiat!a, nii rooze nam zilpewnic wlelkdsc Rrzysiopy I czasofwar.cia mlgayvkl, lilmpa po, prostu iivlqcza, si~,Qut0mqtycznie,a wszystk"i'e pa(ari)eJ(y gO[1ieczhe i:jo zllpewnie'liia prawidkiwej ei(sp.azycjiaRilra't ustawia's,nnoayi1'ni'e.

N i ekt6 ~emodel g:apa ra16wtli aj~/~ttny w¥q_cin i k lamp:y blysRoWej craz tryb blysku 0opelnialqGegQ, Uru!iHomferiie I.Ghp@wodt)je,ie !lest wyz\Nalanx jest nlezaleznle 'od wa~lJnkow ,o~wiellenja prlY kazdYI:ll'wy.kohywanYI'l'1 zdj~du.

Lampy btyskowe'tegQ typudaJq~wiatto'ltwarcl'e skierqwaneA)a wpr0s:topiektu.Nle jest to r:1aj)2iekaws;<:yrod~aj oswl,etleni<j, pp.f!iewai ol;llekW,wygJ1:J.da)~ pl<js,ko,Oswiettenle,pprtretutego fotjzaju

sWlattem blyskowyrn mQ,ze spowodowac p0Jawitznle si~.efekt\.l Gzerwonyc~ O(2U.

Lamp.y "y,p,udpwane'rnaj9_,z1)zwy.C-Zqj niewielkq sih~ blys~u, Obiekty umteszczone w wi~kszej odleglQscirnog'qzqstacna 'zdj~<;iu riiedoswl.etiQl're, gdyz' ilos~ svyiatfil b~dzif2 zarnala, byzostaty peprdwni~'naeK>5pon'owane,

Lampy btyskowe dedykowan:e

Lampy bly.skowe dedykowane s~ trudniejsze w Gpsfudze niz lampy wbudowane, Dziekiduzej liezbie funkcji umbzliwiiij'! jednak wykonywanie batdziej skornpllkowanych zdNe. Mocuje !;i~ js do' aparatu za pomoca gniazda lampy (tzwstopki) lub kabla synchranizacyjnego. G:niazaoaparatu (takjak i kabelsyn~hronizacyjny)umazliwia .. zsynchronlzowanie blysku z momentem, W kr6rym otwieranajest rnigawka.

Nowsze lampy tego typu rnaja, podobnle jak lampy wbudowane waparat, funkcjJil peinej autornatykt, co uwalnla fotografujqcegood koniecznosci ustawiania parametrow ekspozycjl, Pd5!ugiwanie si~ .starszymi larnpami wymaga ad aurora zdj¢c. wykahaiiia pewnych ka.lkulacji i samOdzielnega ustawielliii wMtosci migawki i przysl0ny.

Lampy blyskowe dedykowane poSiadajqzazwyc czaJwi;:;ks2'q mbe blysku nlz lampywbudowane.

W lampaoh wbudowanych w aparet blysk jest rnozllwy tylko. w kierunku, W kt6rym zwr6t~ny jest obiektyw. JeW rnarny dedykcwanalarnpe blyskaWq; rnozemy pod dowolnyrn kqtem oswieHic

wybranycbiekt, Wystarczy tylko zspernoca kabla 5ynchronlzacyjnego podl'qczycfieszl odsunqc go od aparatu. Uzyskamy dZi¢ki temu inny kqt 5Wiecenla. zaleznyod.nasze] wizji i dlugoSci ka6Ia:syj;j· chronizacyjnego. Dedykowane lampy blyskowe majqrownieiregLiiowany kilt glowie:y, (Q pmwata, rii.e zdejrnujqc lampyz aparatu, zmienic kierunek swie.cenia. Mozliwo''k zrniany kierunku glowicy umozliyvia od.bijanie swiaNa blyskowe90od r6Z~ nych powierzchni (np.Scian cry sutttu) w celu uzy" skania rri.iE:kRiego. oswietlel')ia.Swiatlo takie ),8St znaezttle dekawsze,jesli Joto.grafujel11Y J;jortf8;W, i lepsze'pdd wzg)E!dem szerokoscl o5wietlehia.5ceny, jeslichcerriY objiic nlm przedrnioty znaJduJq¢,e si$ w roznyth odleglbkiath odobiektywu,

wi~ksze moiliw0Sci oswletlenlowe niz iampy wbudowane weparat czy-larnpy dedykowane.

GdY'0swietlamy z.dj'1de lampami declykowanyml lubwbl,ldowanymiWaparat,efektuoswletlenia mozerny ;si!:i'Wlko domy5Iae.P~zyfotografow<jl1iu larnparn I studyjnymi is.tn iejesposopn95C ppq.g Ii'!: du oswletlenia.sceny, zanim zestanie wykonane zdjede, .lest tolnotllwe dtil';ki lampolll modslujqcyrh, ktors p'rzedwykoni'li:li~m bly~kuswilO!cQ stabszymsWiattem .stalyrn, p'oz'walajqGym ustalic. charakter i kbhtrast oswietlerrla,

Lampy studyjne

Lampystudyjneuzywane s<}zazwyczaj pYzez prQfesjonalnyc!i·fotografQw. Sq one ciqikie, drofJie j za.zwyq:aj wymagajCjp,odlqczeni;ldosieci elektryczne] Maj.q duzo wil;kszq moe swtecenla idaji.j znacznle

W hiekt6rychsytuacjach uzyde lampy blyskowe) wymaqa od autora zdj~c wiedzy ipewnyth dzialan, pctrzebnych dQ unikni!:i'ciiLzJegQ oswietlenia fotQgrafowaneiprzestrze~i. Jeqnq z taklch sytuacjl jest umieszczenie obiekt6w nil pierwszyrn planie. Jeslf zarnlerzamy tak s~OmpOflo.wac nasze z:djl';cie, RY na 'pierwszym plante znalazty sit; elementyc, ktore nie 'oq jego glOwnym tematern, mu~imy parnlerac, zepaohie fra hi.e wi~cE11 sWiat!ai wyjdq orre jake przeswletlone plamy, co znetznle O:bnizy walory fdtograflJ. Apar;it, pratujqc w trybfe automatytzrrym, rnozenawet .trrfienic d6tythczasowe Us'tawieriia i p(awldlowD rraswietlic oblekty na pierwsaym plan ie, a nie te, na kt6rych nam zaleiy. UZYWllj,!c I am PY bly~kowej.mal .. szyzatem unikac plan6wgr~binowy(h, czyll takich,. w kt6.rych obiekty rozmleszczcne 5q W rozl1ej odleglosci po ocsiobiekt,ywu. Zawsze cz@sc z nich bedzle alba przeswietlona, elbo nieQoswietlona .

FQio;grafiarepdrlerska wyk(lnana pCW bardzo malym ·RDzibmr~.swia~a p~:§hodzijC1';g@,.2'latarhi lJllczhYch -lamra bly5kQ)N<'! to.st~!a ~tytp t\'1 k.o Vi celu i e I~ki¢'go d D~\i{lellerii1! pi'~rwl'zeW'!.·pla nu, Blysk neszBi \i!ytJluzohyC2B~el<,pozyqi spoY,odDwzl·efekt foznrYa,;ani\lszyoJ<ij pcliuszoilych n~g

CYFROWE SlANOWISKO ?RilEY

Zazwyczaj nie potrzebujemy dokonywac wieiu zmian w naszym otoczeniu, aby stworzyc miejsce, w kt6rym moglibysmy swobodnie 'oprecowywac nasze zdjecia, Wszystkie dzialania' ograniczq si~ do pracy przy komputerze i przy urzqdzeniach z nim zwiqzanych. Zaleznleod oaszyeh potrzeb, ezyli tego, skad pochodzb; inil)\! idJ~cia, i !CO dale] )J~dzierriy z nlmi robi!i, mozerny dobrac caly potrzebny sprzet, Urzqdzeniami koniecznymi do zbudowania cyfrowe] ciemni sa: kornputer, monitor, klawiatura i myszka. Jest to wers]a minimalna. Ten sprzet wystarczy wszystkim, kt6rzy zdjecia cytrowe chcq bezposrednio zrzucac do pamieci komputera, a, nastepnie, w celu otrzymania cdbitek, skorzystac z usiug laboratcrlurn. Osoby fotografujqce od dawna, po_sia<'laj<!(e archiwum film6w wykonanych metoda klasyczna, powinny zClop_atrzyc si'i w skaner, qzi~kiktqremL! bE/dq rnogfy zarnienic zroblone na rnsterlelaeh swiatio,czu!yeh zdjsda na pliki cyfrm\(e. Fotcqrefii poddanych obrobce w komputerze nie musimy zancsic do laboratoriurn, jesli tylko posiadanydrukarke. Umozliwia ona wydrukowanie ieh w domu na papierze 'fotoqtafirznym 0 roznorodnym forrnacie.

Komputer, na ktoryrn chcerny'prarowac, powinien rnlec parametry wystarczejace do obrobki zdjE;{ Wazna jest tu przede wszystklm parnlec operacyjna RAM. Jej wartosc niernoze bye rnnle]sza f'li± 256 MB, Przyzakupie nie wartb na niE'j oszcaedzac, pcnlewaz cdpowiada ana za szybkosi;' dziaianianaszeg:o komputera.

Kolejnym wainym elementem jest m6zg kernputera, ezyli proeesor. Obecnie produkowane procesory sa juz na tyle zaawansowane technologitznie, ze ieh parametry swobodnie starczajq do opracowywanla obrazu, Jesli duzo fotografujemy, prawdopodobnie bedzlerny tez potrzebowac dysk6W twardych 0 wiekszych pojemnosclach. Zdjetia zajmuj'l czasern kilka:dziesiijJ MB, dlateqo dyskpowiniert bycnatyle pojemnYi by hiagl je swobodnie pomlesclc. W rej chwilisprtedaje 5i,,! komputery 0 pojemf105<;:iach dysk6w twardyeh przekra~zajq(ych 40, 60 lub 80 GB. Mozliwe jest takie dokupieniepo jakims czasie bardziej pojemnyeh dysk6w ZewnE/trznych.

Niemal wszystkie komputerywyposaza sit; w stacje dyskietek i napedy CD-ROM lub OVO. Te urzq- dzenia bardzo przydadza sle w cyfrowej ciernhl, Gdy nasz dysk twardy zapelni siE/ albo qdy skonozymy prace naddana partiq materialu, powinnismy dokonacarthiwizacji opracowanych plik6w. ..

00 obr6bki zdj'it potrzebny jest przeznaczeny do tego program. Mozemy go czasarnl otrzymar' wraz z zakupionym komputerem lub aparatsm cyfrowym. Najprawdopodobniej bedzlemy musieli go jednak kuplc sami, Do najlepszych i najhardziej powszechnych program6w nalezq: Adobe Photoshop, Adobe Photoshop Elements, Jas~ PaintShop Pro; Ulead Photolrrrpact, czy Corel Photo-Paint. Przed kupnsrn nalezy sprawdzk; ezy bedzte on wsp61dziatal z naszym systernern ope-

KILKA P€iMOCNtGH ZASAD '1'

• 51ANCiwiSKO ~tMq:fOVv:tN"lO BYC N." TYI.E DUZE, .

BY MOGtO rOMIE5CI~ BUSKQ SIEJ3IE WSLYsl;KIE . , URZI',PZEI'lI;a., R¢WNIEt I_ MY I'OWINNI$MY MIEe . SPORQ SWQ!3'QPY;

• URZt\DZENIA,V\lY,\1AM\!~€E"V>iENn'ytACJI, Np. KOMPtJltR tUB, M0NITClR, Nla'PQ'i\IINNY Bye; NICZWi;\ ,ZAKRm.

• KRZESlO, .I'l~ KItiR~M 8~OZ!EMY SI~DZlEC, MOSt' Bv,i~YGPJ'JN~'~ ~YFROYVt,; DBRP~Ki'I ,zDJ.§:¢JESir ,: (:\i\RQZ;O AaSOKBUJI),~i''i \!VI.~C t:RZlW KQM~lJ:n;REM SP~DZIMY$pbRO: tZi5tJ.

• MOt;(ITQR MlJSIBY~QE> 'Nt<', ODPQWJE0NtO ''oD;DALONY, BY NIEcM~cryt,SIF.. WZROK.

• O$WIHlENIE ZNAj_I'HJ]l,'[q §IF.. W PeKoJU rqwlNNo tyllEC MOZL.IWO$.<SREG,UIA<;:JI {RUCHOMA 1:AMr~, ROLETY NA @KNACI-t),,,,BY ZROOt;A' SWIAT!;A Nur:QQBtJAtYSIF.. w MbNITCJRZE.

• KA2:IllE 'lJ~PZENIE P0WlNNO BYC' PODt:i\CZ,PNF,

00 INNEG('),iGNll'&!:tit¢!\.

• I)~NE W .PQS.¥.'<€I .S'N'KI",~~, Pt¥T elY, DVD, i'QWNt<jI~,""~ RRZ8G,H6!\'I(YW[i!!' wYl;>VARzt.:JtftVGtlI

Mi\q.,(ETYCZ Gtost\llK1J.

_~~~'iJt

raeyjnym i (zy parametry komputera spelnlajq wymagania do sprawnego funkejonowania programu (patrz rozdziaiProgramy do obr6bki zdj~c). Obrobke zdjt;c powinniSmy na biezaco sledzic na monitorze komputera. Wyb6r monltora odgrywa duza role w nasze] pracy, peniewaz na nim b~dzierny ocenlac charakter obrazu, Z tego powo;du monitor powlnien byccdpowiednlo duzy (minimum 17 oall). OB-ec-nie dbst~pne Sq dwa rodzaje monrtorow - tradycyjne, z lamp'i kineskopowa, i cieklokrystaliczne (LCD). Pierwszy typ monitorow przypomina w budowietetewlzory; Monitoryte si:j duze, ciezkie i powoduja przy dluzszej pracy zrneczenie oczu tch wielkim atutem jest natomiast latwosc kalibracji, duza rezpietosc tonalna i tolerancja nil kat patrzenia. Sq one takze tarisze nit monitory z ekranem ciek{okrystalieznym.

Zaleta monltorow ~CD jest ieh niewielka waga i rozrniar, Pracuji:jcprl'yfiich, nie m'iczymy waroku w tak duzym slopniu jak. przy praey na monitorze kineskopowym. Wadq tiatoll'liast jest niewielki kqt, pod kt6rymwidat nanic;h obraz, Oznacza to, i.e odchylajq( siE; od 6si ekrami, barwa, jasn0sc i kontrast wyswietlanego obrazu wydadzq nam si~. inne.

,Jesli fotografujemy na blonach swlatloczulych lub marflY spore archiwurn odbitek, za pornoca skansra mozerny.zarruenic je w zdieda eyfrowe. Powr6t do starych fotografii i ponowna ieh obrobka pozwoli na nowo.tchnac w nie zycie. Istniejq dwa typy skaner6w- plaskie ido blon fotograficznych. Pierwszytyp umoiliwia skenowanle odbitek fQtograficzny~h, dokurnentgw i rysunk6w, Niekt6re skanesy teqo typu, za pomecq_ odpowiednich przystawek, majq rO\Nniez mozllwoscskanowania negaty\N.6w i slajd6w.

Skanery do blon fotograficznych zajrnuja nieco mnlej miejsca niz skanery plaskie. Uiywane Sq do zaniiany obrazu naswletloneqo na blonie fotograficznej (negatywowej lup dlapozytywowel) w pliki cytrowe. Dajq one dobra jakosc, ale Sq drozsze i rnniej uniwersalne niz skanery piaskie -Zazwyczaj rnozna skanowac filmy tylko 0 jednakowym formacie np, 35 mm.

Najlepszym sposobem prezentacji z<tljl;'ccyfrowyth jest wydrukowani.e ich na paplerze, Otrzymarrw wtedv odbltke przypomlnajacq klasyczna odbitkli fotoqraficznq, Do wykorrywania wydruk6w slu.zq drukarki. Najczesciej spotykanyrnl.przeznaczonyrni do uzytku domowegQ,sq drukarki atramentowe. Dzialaja one na zasadzie wytryskiwania na papier mlkroskopijnych hopei tuszu, Jesli chcerny uzyskac obrazy przypominajece wyglq,pem, jakoscia i faktura papier fotograliezhy, powlimisrnysrcsowar speqalny papier dO'vvydruku zdJ€ic. Wi~ksZosc drukarek urnozliwia wykonanie wydruk6wo formacie A4. JaKbSc wydruko\N z amka re katram e n towych jest j LIZ por6wn ywal na zodbitkami wykorranyrni w laboratorium ..

DRUW,ARKA

PRZENOSZENIE ZDJ~'C DO KOMPUTERA

141

Po zapelnieniu karty parnieci naszeqoaparatu cyfrowego wszystkie zapisane na niej dane po.winnismy przenfesc "do komputera. Aparat kupowany jest wraz z oprocramowaniern do przesylania danych, kt6re musimy zalnstalowac, Gdy juz to zrobimy, za pornoca nalezaceqo do wyposazerria aparatu kabla, spinarny komputer i aparat. Dalej caly proces odbywa sie niernalautornatycznie. Zdjecia z aparatu przenoszone Sq do twardeqo dysku, .Jedyne, co jeszcze powinnisrny zrobic, to utworzyc i nazwac folder, 'do ktorego zdjecia beda przekoplowane, np, "wakacje zlrnowe'; Jesll w naszyrn komputerze znajduje sle duzo plik6w, utatwl nam to potem odrralezienie przenieslonych zdjec,

Do PRZESYt:ANIA DAINYGH.z APf>:RAH!CYFRgWEGO,[!)O 'I" I<OMPtJHRA' NAJC?~iC;.ltJ 'U. ,ZWf,'f..~IF."POO~E:2;EN.:IA",YRU :

USB LUB gliBS2:YCI; IeORrOW FII~EWI~I'. ,

. .

"&'.+MJ£J>&$»&\! ·i{OA '2i!Mk"*,,,,wu $:Jf!¥':-J&t; h ,...,. «M~,*:r-w·~,% <'

Innym sposoberntransferu zdjfic jest wykOTZYstanie czytnlka kart. Jest to niewielkie urzadzenle, kt6re na stale mozerny podpiacdo kornputera, Po wykonaniu fotografii wystarczy wyJqC z aparatu kartgpamifi:d z zaptsanyrnt plikarni i Wlozye jq do czytnika kart. Komputer odczyta karte jako oddzielny dysk, z kt&rego sami mozemy przekoplowacwszystkie lub pojedyncze dane,

Jadqc na wakacje lub gdzies, gdzie nie bedziemy rnief dostepu do naszeqc-kornputera, powlnnismy znalezc spos6bna archlwlzacje zdjEi:C'. Niekt6resyc tuaqe moqa si~juz wl~(:ej niepowtorzyr, dlatego lepiej jest zawsze rniec miejsce na karcie pamieci, Dobrym rozwiqzaniern jest zakup druqle] karty, Bye moze dwle karty wysta'rczqna caly okres wyjazdu. Jesli jednak fotografujemy duzo, to juz po zapelnieniu plerwsze] karty powirmisrny zaczac myslec 0' skopiowaniu zdj~e, Z zaptsane kart~. rnozsmy udac si~ do laboratorium fotoqraficzneqc - wiele z nich ma mozliwosc skopiowania zdjfie na plyt~ CD, Dobrze jest przy odbiorze plyty w laboratoriurn poproslc a otwarcie je]i spr.awdzenie, ezy wszystkie zdiecla zestaly naqrane,

Innq metoda na archlwlzacle nasze] pracy jest wozenie ze soba rnaleqo laptops, Niernusimy wtedy szukac laboratorium, 'w ktotyrn wykorruje sifi: uslugi cyfrowe, Hozwlazanle to ma jeszcze Jednq zalete - niemal na biezqco mozerny sledzlc efekty naszej pracy na mcnltcrze, a nawet jesli mamy zalnstalowane oproqramowanie, od razu poddawac nasze fotegrafie cyfrowej obrobce, Minusern jest wysoka cena' laptopa .orazdodatkowy tifi:zar w wallzce lub plecaku

Kolejne rozwiazanie stanowi stosowanie przenosnych urzadzen de przechowywania pamieci, Sq o:ne lekkie i bardzls] poreczne niz laptopy, Mogq. pornlesclc kllkadzleslat megabajt6w danych Niestety, wiekszosc tnlch nle umozltwia podqladania skopiewanego rnatertalu

Przesy!anie·d~llYch z aparatu cyfrowego do komputera

1 :42

143:

CVFROWA CII:::M'NIA

SKANOWJ\N1E

ma rnniejsza rozpietosc g~stosci, dlateqo i tu wystarczy wartosc powyzej Dmax 3,2.

Dla niekt6ryeh 056b wazna mozs bye szybkosc skanowania. Ma to znaczenle.jesli material, kt6ry chcemy zarnienk na forme cyfrowq! liezy sobie setki zdJ~c lub tasm. Teoretyeznie lepszy i drozszy skarrer powinieh bye s-zybszy, ale nie zawsze tak jest, poniewaz profesjonalne skanery mogq dla I epszega.efektu skanowac klatk~ po kilka razy, co wydluia calyproces,

Niekt6reskanery posladeja kilk1l przydatnych funktji. Do jednej z nieh zaliezyc mozna automatyczne usuwanie kurzu. Skaner ezyta, kt6re drobne elementy obrazu nie pasujq do ieh otoczenia r odbiera je jako pylki i kurz, a nastepnle usuwa. Fuhktja ta w tnaeznym stapniu skraea poznie] ezas retuszowania zdj~c.

I rinq przydatnqfunktjqjest kilkakrotrie skanowanie powierzchni obrazu. UmoiJiwia to clsfedhienie roznk rozlDi:enia szurnow, a wefskcie polepszenie jakosci.

graficznej, rnuslrny stosowac duze rozdzlelczcscl. Irn wieksza jest powierzchnia, z kt6rej skanujemy, tyrn rozdzielczosc maze bye mniejsza. Przy skanaeh z kliszy rnalocbrazkowej nalezy korzystac z urzadzenia dajqcego rozdziekzosc optyezna co najmniej 2700 dpi, 'a przy skanerach plaskieh wystarezy ham rozdzlekzosc ok, 1200dpi.

Drugq wain~ )ivartosciq, najakq trzeba zwrocic uwag!;: rirzy wyfuorze skarrera, jest zakresqestoscl, Wielkosc ta rnowi 0 tym, jak adezytana zestanie rozpletosc walorowa obrazu, ezyli jak rejestrujq sle adcienie szaroscl, czerni i bieli. wartosc teokresla si~ symbolem Dmax. Najwyisze wartosd rnusza rniec urzqdzeniaskanujqce slajdy - wartosc Drnax pawinna wynosrc ok. 3,6 lub wi~Gej. Do skanoWania negatyw6w wystarczq skanery a nizszyrn zakresie g~stosei - powyzej 3,2. Podobnie jest ze skanerarnl plaskiml - odbitka, tak [ak i negatyw,

Fotografia cyfrowa to nle tylko zdjecia wykonane przeznaczonyrn do tego aparatern, ale r6wnie:?' fotoqrafia wykonana na matenafach swtatloczutych, kt6ryeh obrazyzamienions zostaly na pliki cyfrowe za pornoca skanera.

DI<) patrzeb damowej 'ciemnicyfrowej rozr6i:niamy dwa typy skanerow - skansr pia ski i skaner do blon fatogr·aficznyeh. Pierwszy rodzaj urnozliwia skanowanie odbitek fotografitznych, dokument6w i rysunk6w. Aby zeskanowac zdj~eie, nalezy polozyc je obrazem w strone przezroezystej szyby i zarnknac pokryw~ skanera. Niekt6re skanery plaskie, dzieki specjalnym

SKANER DO FlLMOW

SKANER P-I:;J\SI()

przystawkom, majq r6wniez rnozllwosc skanowani~ neqatywow i slajd6w.

.Skanery do blon foto.graficz. nych Sq mniejsze hiz skanery plaskie, DaJ'! one bardzo dobra jakosc, ale Sq stosunkowo drogie. Poniewaz rnozna na riich skanowac tylko negatywylub diapazytywy, Sq mtliej unlwersaine niz skanery plaskie. Oba lypyskaner6wdzialajq na bardee podabnej zasadzie - oswletlenla skanowane] powierzchni oraz odezytania i zanalizowania przez czujniki ilosci swiaHa odbiteqo adpowierzehni skanowanej (skanery plaskie) lub przechodzace] przez film (skanery do blon),

Najwainiejszym zaqadnieniem w procesie skartowanla jest rozdzie.lcz0sc, wyrazQna w llosd punkt6w na cal. Elbz" dzielczosc ma wplyw na cddan ie szczeqolow abram i wielko'§€ zdjecla, Chc'le otrzyrnac dobra jakosc ze skanowania malych powierzchni, np. klatki blony foto-

o.programowanle sRane(6w urnozliwle wyb.ar perarnetrow sk;lnowania i zepisu obrazu..a takze pozwala nil prosraobrobkexclorystycznq zdj~~

PROGRAMY DO OBR6sKI ZDJ~C

.0programowanie do obr6bki obrazu to, opr6cz sarneqo komputera, jeden z najwazniejszychelernentow cyfrowej clernnl, W niekt6rych przypadkach .oprogramowanle rnozerny otrzymac wraz z kupnem aparatu cyfrowego lub komputera, czescie] Jednak musimy zaopatrzyc ste w nie samodzielnle.

Ilose lstniejacych prcqrarnow jest bardzo duza, jednak powszech nie stosowa nych jest za ledwie kilka z nich. Majq one roznorodns mozllwosd I ceny, Najbardziej popularnym i powszechnym jest Adobe Photoshop. Pogramten pozwala na zrealizowanie nlemal kaidej wizji fotografa. Jesli stwierdzimy, ze brakuje rnu jakiejs funkeji lubefektu, na pewno znejdzierny jq na ktoryms z program6w uzupetnialacyeh (tzw."plug-in"). Photos hop stanowi doskonale narzedzle.alajest to program na tyle rozbudowany, ze dose trudno szybko go opanowac,

Dose popularny program 0 bardzo duzych mozliwosctach jest Jase Paint Shop Pro. Wi~kszo5c podstawowych funkcji sluzacych do obr6bki obrazu jest w nlrn.larwo dostepna, Minusem J;:lSC PaintShop Pro rrroze bye kornpatybilnosc' tylko z system em Windows.

Adobe Photoshop Elements ·to niece ubozsza wersja Photoshopa. Ma on wiele narzedzi wykorzystywanychprzez swojeqo poprzednlka, przy ezym w por6wnaniu z nim jest on bardziej przyjazny w obsludze,

Ulead Photolmpaet to kolejny program mogqey konkurowac z Photoshopern. Poslada w soble wiele rozbudowanych funkcji, ktore zawarte SCI. w "plug-inach" Photoshopa, a takze specjalne, zaawansowane narzedzia do obr6bki tekstu i tworzenia stron www.

Istnieje jeszcze mn6stwo lnnych prcqrarnow, takich jak Corel Photo Painter, Corel Painter, Photo Retouch Program. Nasz wyb6r powinien zalszec przede wszystkim ad teqo, co chcemy robic. Jesli zamlerzamy powaznlej zajqc si~ obrobka zdJ~G, powinnismy zainwestowac w bardziej rozbudowany proqrarn, Jesll'jednak cheerny wykonywae deli katne korekty w postaci poprawy nasycenia, jasncsci, ostrosd ezy kolorystyki, wystarczy nam do tego oproqramowanie tansze i mniej zaawansowane.

Niektore malo rozbudowane pro:gramy graficzne Sq .dostepne w wersji darmowej w internecie lub jako dodatek na ply tach CD-ROM wqezetach o. tematyce komputerowej tubfetoqraficzne].

WYBIERAJI\C RROCRfuVl QQ OBl>QljKI ZDJ~C, KIERU)MY; 511;- r.RiEOE w.5z'(sn;iM NASZYMI I'®TRZEBp,.MI.; NA).WA'li';'NIEJSZf JEST TO, B~'SMY PRZY JEGG POMOU ~10ml ZREALlZOWI\C WtASNE WIZJE.

Kupujac program do cyfrowe] obr6bki zdN~, nalezy rniec swladomosc, ze rna on pewne wy" magania sprzetowe, Przede wszystkim trzeba sl~ upewnk, ezy pasuje on do nasze] wersji systernu operacyjnego. Jesli nie, po prostu nie bedziemy go w stante uruchornlc, Wazna jest takze i105.C pamifici RAM, potrzebne] do wydajnego dzialanlaoprogramowanla. 1m program jest bardzie] rozbudowany, tym wifiksziJ. ilose RAM-u moze wykorzystywac. Chcac uzywac kilku program6w' rownoczesnie, potrzebowac bedzierny bardzo duze] iloki RAM-u. Jesli ilose te] parniedbedzie nlewystarczajaca, program moze dzialac bardzo wolno lub wadliwie, Aby korzystac z wszystkich zalet cyfrowe] ciemni, warto wiec zaopatrzyc $i~ w wieksza ilose pamieci RAM. Obecnie w obr6bce obrazu za tniillmurn uznaje .si~256 MB,ale przy

CVFROWt\ CIE&tNIA

145

zakupie sprzetu lepiej wziqc. pod uwaqe szybki rozwo] fechnblogii kornputerowej izalnwestowac w wieksze parnleci, np. 512 MB.

Obr6bka zdJ~c wymaga posiadania wt~kszej llosd miejsca na twardyeh dyskaeh. Fotoqrafie cy-

frowe majij czesto pojernnosc kllkudziesfeciu MS. Zainstalowane oprogramowahie rowniez zajmie czesc miejsra na naszym komputerze, dlatego jesli jestgoniewystarczajqco, warto zaopatrzyc Sit; w dodatkowy dysk twardy,

okrro Adobe Pllotoshopv,razzorW8!"rym ,dJ~cieTTI i narzedzlarnido cbrobki.obrazu

program)! doobrcbki zdj~c oil w stanie Qdczylac niernal wszystkie rormaty Jakie stosuje si.~ do zapisanla obrazu foroqraficzncqo

146

Drukowanie to kor\cowy .etap pracy w cyfrowej ciemni. W tym momencie ca!y nasz wysilek zarnienia sie wreszcie w zdiecie na papierze, Przy obecnyth technologiach wydruku jegojakosc nie powinna ustepowac klasycznym 6dbitkom wykonanym w laboratorlum.

NaJcl~scieJ spotykanyml, przeznaczenyml do uzytku dornoweqo drukarkami 5q drukarki atrarnentowe. Dzialajq one na zasadziewytryskiwania na papler mikroskopijnych kropel tuszu. Wh;'kszose tego typu drukarek umozliwla wykonanie wydruk6w do formatu A4, Sij jednak takie, kt6re rnoqa wydrukowac zdjecle w formacie A3. Ogromnym atutem drukarek atramentowychjest to, ze rnozna do nich uzywac dowolnego rodzaju papleru, Jesli jednak chcemy uzyskac obrazy przyporninajace wyglijdem,jak05ciij i fakturqodbitk~fbtograficznq, powinnlsrny stosowacspeqalny papier do wydruku zdj~c. Wraz z rozwojern cyfrowych terhnoloqil cena drukarek atramehtowyeh stale 5i~ obniza, 'a jakosc wydruk6w robi sie coraz lepsza,

Wptyw na jakosc naszych wydrukow rna rn.in, rodzaj papieru, jakiego uzyjerny do wykonania zdjec. Jezeli posiadamy w domu drukarke atramentowa, mozerny zastosowac dla naszych obrazow podklad inny niz paplsr fotografiezny. Drukarki takie nadaja si".' do odwzorowania zdjec na cienkkh tekturach, paplerze czerpanym ezy plotnie, Wyb6r zalezy od naszych upcdoban.

Drukowanie na r6inorodnych ma-

teria!aeh rnoze bye eiekawymeksperymentern. Plotno, papier czerpany, tektura majq_ innq_ fakture i gramatun~, przez co tuszinaezej sle rozklada. Wydruki takie mogq_ dac nieoczeklwane efekty - bye moze naszezdj~cia habibrq zupelnie odmienneqo charakteru.

Papiery fotografiezne najlatwie] podziellc pad wzgl~dem charakteru PQ,wi erzchn i. Rozroznl amy trzy poqstawo\ille jeqo rodzaje: biyszczijcy, p6!matowy i rnatowy. Podzial ten przypomina podzial papier6w wykorzystywanych do wykonywania klasycznych odbitekfotograficznych. Papiery btyszczace charakteryzuia

DRUKOWAN.IE

SiE; intensywnym cddaniem barw. leh powierzchnia odbija duzo 5wiatla, przez CO przy niew!asciwym ulozeniu w trakrie oglq:dania, widziec mozemy na powierzchni papleru r6wniei bardzo jasne elernenty otoczenia. Papier matowy cechuie niece mriiejsze nasyceriie kolorow, Na jego powierzchni nie wystElpujij natomiast odbicia.Jest on tez bardzie] trwaly'IQcl papieru, blyszczq_cego - barwy I kontrast przez dl.ldzszy okres zadyowuj_q sw6j poziom [ nasycenie Papiery pohnatowesa rozwiq_zaniem posrednlm miedzy papierami bJyszczqeymi i matowymi,

Kolejnym czynniklern. jaki ma wplyw na nasz wydruk, jest rozdztelczosc drukarki, Rozdziekzosd to subiektywna oeena wyrazistoscl szczeg6!6wwidoeznych na zdjedu, Maze bye wyrazona w punktach (dpi, ppi) lub liniach (lpi) rnieszczacych sie na.odcinku jednego cala, Odpowiadaona przede wszystkim za oddanie drobnyeh szczeg6!6w na zdjeclu Pami~tac nalezy, ze nle zawsze wieksza wartosf .ozrracza lepszy efekt. Za wartosc okreslanq mianem jakosci fotcqraficznej uznaje si~ 300 punkt6w ria cal (dpi), ale ponlewaz oko ludzkie moze rozroznic ograniezonij llosc punkt6w, czesto stosuje 5i".' mniej5ze wartosd.

Wykonujijc wydruki, trzeba sobie 1d5wiadomic, ze rozdziekzosc druku nie oznacza tegasamego co rozdziskzosc obrazu Je,sli nasze zdiede zapisallsmy w bardzo nlskiejrozdzlekzosci, to wysokie parametry wydruku nie poprawiqgo.

CVFROWA \:IEMN't'

Rozdztekzosc decyduje tez 0 rozmiarze zdjecia, czyli wielkosci wydruku, Przyjmijmy, ze praeowali5my w komputerze na zdjeciu 0 wymiarach 10/15 em, ezyli 4/6 cala, ktore zeskancwane zosta- 10 w rozdziekzosci 300 dpi. Kazdy ea[ zdjE;cia ma wiec 300 punkt6w. Oznaczato, ze na szerokosci tej fotoqrafiiznajduje si¢ 1200 (4 x300) punktow.a na jej dlugosti 1800 (6 x 300) punktow, Jes[i b~dziemy drukowac-terr plik z rozdzletczoscia 300 dpi, otrzymamy zdjecte w formacie 4/6 cale.czylt 10/15 crnJesll zmienimy rozdziekzosc wydruku na rip, 100 dpi, to wielkosc zdjecia bedzie inna. KrawE;dz, na kt6rej rnlesci si~ 1200 pikseli, zostanie wydrukowana z rozdzieLczosciq_100 dpi, a wiec bedzie miala dlugQSC 12 cali (1200/100), Natomiast krawedz, na ktore] miescilo si~1800 pikseli - dlugb5c 18, cali (1800/1 00). Wie[kosc wydruku wynoslc bedzie 12/18 call, czyli 30/45 em. Gdy zatern rozdzielczosc rosnie, wlelkosc zdJ'1€iamaleje;a gdy rozdzlekzosc sie zmniejsza, zdjecle lwi~ksza swojs rozmiary,

PAPIER DO DRLJKARKI

D,',ukowahie n'i'e'je:st pr0cesert\"latwym. El'ekt" ktory widzirny na papierze, moze oubiegac ad tegQ, co widziclismy ~amo~ilorze, NOjCZ",sIS2.ym powodem lychrozblezllqsci jest tr ny.sposob tworzenta obrazu przezrlnrkarkl i monitory

148

WYSytANIE ZDJ~C PRZEZ INTERNET

Internet to nowe medium, sluzace do komunikaql orazdo poznawania swiata. W ciqgu zaledwie kilku chwil maleiC rnozna tu wiele potrzebnych informacJi na kazdy temat - od prognozy pogody po parady fotograficzne. Jedno klikni~cie w klawlature wystarczy, by za pare sekund nasze zdlecia obejrzal ktos'na drugiej p6lkuli.

Decyduj'lc sili! nawysylanie b'ldz urnieszrzaniezdjec wlnternecie, np. na wlasnych stronach www, musimy pamietac, ze mamy do czynienia z knlejhyrn sposobern prezentaeji naszych prac Powinny one bye wiec odpowiednio wyselekqonowane i przygotowane.

Gdy zakoriczymy juz selekejli! zdjli!c do wyslania, najprawdopodobniej bedzierny musieli zrnnlelszyc wielkos( pllku i forrnarzdjec. Fotografie pochodzace wprost z aparatu zawieraja duzo informacji, dlatego ich przeslanie trwac rnoze bar-

USTAlANIE WIHKOSCr PliKU (JPEG)

dzo dluqo, Zdjecie zapisane w aparacie potrafi by.e tez na tyle dui:e, ze po wyswletleniu na monitorz zobaczyrny tylko jeg.o fragment i bedzierny rnusieli przesuwac je na ekranie, by rozpoznac, EO przedstawia. Takie oqladanie fotografii umniejsza wszystkle.je] walory. Dobrym formatem zdjli!c do oqladanla na monitorze jest format zblizony do wymiar6w 15/21 em. Zdjeda tej wielkosci swobodnie rnieszcza si~ na ekranie i 5-calowyrn.

Dober formatu pliku jest waznyrn etapernpraygotowahia zdjli!c do wyslania. Fotografie takie powinny bye zazwycza] zapisane w formacie JPEG lub GIF. Umozllwl nam to kontrole.nad wielkoscia pllku zdj~ciowt'go. Jego rozmiar hie powlnien by{ ·zby,t duzy - od kiikudzlesieciu do kllkuset KB: 1m plik bedzie mniejszy, tym gorsz'l bedzie mial jakosr; ale za to szybciej zostanie przestany przez Internet.

Krok 1.

CYF~QWA CIEMNIA

Jezeli chcemy wyslac zdj~cia przez Internet, powinnisrny najpierw ustalic ich wielkosc. W tym celu z g6rnego menu z opeji Plik wyblerarny polecenieZapiszjako. Otworzy 5i!! narn okno.w ktorym w okienku Zopiszv«: wybieramydysk i folder, gdzie nasze zdjecie rna zostac umieszrzone. Nastepnle

Krok 2.

Po wclsnieciu okna Zapisz otworzylo sle narn kolejne okno 0 nazwie Opeje JPEG. Za pornoca znajdujaceqo sifi tam suwaka okreslarny pozlom jakosci naszeqo zdjecia. Wartos-c wyrazona jest w skali od 0 do 12.lm mnieJszq wartosc wybierzemy, tyrn mniejsze bedzie zdjecie I latwiej je wy-

Krok 3.

Zatwierdzamy nasz wyb6r klikajqc okno OK,

1 il9

w oknie Nazwa pliku nadajemy odpowiednia, latwa do rozpoznania fotografii, nazwe.

Okno nize] nosi nazwe Format. Za pornoca znajdujace] si~ po prawej stronie strzalki rozwijamy liste forrnatow i wybieramy format)PEG.

Klikamy okno Zapisz.

slemy przsz Internet. Niestety, jego jakosc bedzie slabsza. 1m wyi:szq wartosc wybierzemy, tyrn plik bedzie wiekszy, a jakosc fotografii lepsza. Duza ilose danyeh w plikach 0 wysokiej jakosci spowoduje, ze czas wysylania zdjeda przez Internet wydluzy si~.

CYFROWA CIEMNIA

JAK ZMIENH: FORMAT ZDJ~CIA Krok 1.

151

bye nieaktywna. Program przeliczy nasze zdjecie tak, by rozmiar byl dokladnie takl, jakieqo oczekujemy. Oznacza to, ze fotografia zostanie seisnit;ta lub rozciaqnieta w danym kierunku, Lepszym rozwiqzaniem jest wpisanie jednej z wartosd, np. wysokosc zdjecia (15 em) i zaznaczenie opeji Zachowaj proporcje. Program sam wyznaezy wartosc szerokosci np. 22,5 em, przezco nasz obrazek nie zostanie scisni~ty lub rozciaqniety.

Po dokonaniu wyboru kllkarny na okno OK.

Otwieramy program do obr6bki zdj~c, a nastepnle wybieramy i otwieramy zdjecie,

Krok 2.

W menu g6rnym z apeji Obrazek wyblerarny palecenie Wielko5c obrazka. Otworzy sit; okno, w kt6rym w cipcji Razmiar dokumentu musimy wpisac odpoWiednie wartosci, w jakich chcemy, by zdjecie zostalo zapisane np. 15 - wysokosc i 21 - szerokosc, Nastepnle w okienku obok zaznaczamy, ezy podane wartosd Sq wyrazone w calach, centymetraeh, milimetraeh ezy punktaeh.

Jesf chcemy, by nasz obrazek rnial dokladnie takie wymiary, opeja Zachowaj proporcje powinna

Krok 3.

Zapisujemy zdjsde.

152

CVFI,UWA CiEMNIA

PREZENTACJA I ARCHIWIZACJA ZDJ~C

PREZENTACjA zorrc

Niewielu jest fotograf6w, kt6rzy robia zdj~cia tylko dla siebie.2azwyczaj ehcemy dzielk si~ tym, co zobaczyllsmy i co udalo nam si~ sfotoqrafowac. Po wykonaniu odbitek lub slajd6w pokazujerny je rodzinie i znajornyrn, liczite na to, ze nasze prace spodobaja si~ lub ze powr6cimy pamiecia do chwl], w ktorych podnosillsrny aparat do oka.

Spos6b, w jaki prezentujemy fotografie,znaczaco wplywa na ieh odbior, dlatego wai:ne jest odpowiednie przygotowanie prac. Nejczescle] pokazujerny zdjecia w formie odbitek lull wydruk6w. Moina je wtedy wtozye w ramki, powleslc na scianiealbo postawic naszafce badz biurku. Ramki dostepnesa nierrral w kazdym laboratorlurn i sklepie fotograficznym. Tak wyeksponowane zdj~cia nie powinny bye jednak wystawicine

na bezposrednls dzialanie promieni sfcnecznyeh, poniewai w bardzo kr6tkim czasie obrazy straeQ kontrast i wytazlstosc barw.

Bardziej rozpowszechnlana metoda przschowywania i prezentaeji zdjEiic jest wkladanle edbitek do alburnow fotoqraficznych. Zajmujq one znacznie mniej miejsca niz ramki. Wiele album6w rna bardzo ladne okladki i doskonale prezentuje sle na p6kez ksiazkarni.

Fotografowanie na dlapozytywach narzuca narn spe.cyficzny dla tego rodzaju materi'a}®w spos6b ieh dernonstrowanla, Slajdy po wywCilaniu tnie sie na pojedynete klatki i wklada w male ramki. Tak przygotowane zdjecia za pomoca rzutnika prezentuje sle na ekranach lub na jast")ydi powlerzchntach.

AL8UMY FOTOGRAFICZNE

PROGRAM KOMPUTEROWY DO PRZEGL!\DA:NIA ZDJ~C

rnultlrnedlalny przypominaprzeglqd slajd6w, Za pornoca dodatkowych program6w. mozerny uatrakcyjnic nasz pokaz poprzsz dodanie szaty grafieznej lub podkladu muzycznego, podbudowujqcego nastro] zdj~e,

Pokazanle tslajddw wymg9a znacznie wiecej przyqotowan nil. prezentaeja odbitek fotograficznych. Pokaz dlapozytywow powlnien odbywac si~ w zaeiemnionym pomieszczeniu. Jedynym swlatlern musi bye swiatlo rzutnika przechodzace przez slajd. Kazde dodatkowe swlatlo, kt6re pada nil ekran, powoduje obnlzenle nasycenia barw oraz kontrastu i w ten spos6b pogarsza [akosc, a takze odblor zdjecia, Atutem tej metody prezentaeji jest duzy format obrazu, jaki rnozemy uzyskac z rzutnika. Fotografie mog" bye bowiem pokazywane na calej powierzchni ekranu bijdz sdany.

Zdjeda cyfrowe rnozerny wydrukowac jako odbitki, zaprezentowac na ekranie monitora Jub za pomcca rzutnlka multimedialnego na scianle, Pokaz na monltorze nie jest zbyt atrakcyjny, rratorniast prezentacja fatagrafii poprzez rzutnlk

KAZDA PREZENTACjA ZDJ~6 P0VVINNA Bye 1'0- ~

PRZ.WZONAOnp.OWIEDNII\ SELEK'tW\ MATERIAtOW. t NrE I'IALEZV!P0KAZYWAC FOTOGRAFII I'IIEUDANYCH i' 1 Ro';,',rrAR~Jt\GYGH ~1I;. Pd!y\zztozol'iJY ,z p.ot0wy i RRAC N,lECIEI<AWYCH LUI> POQ0BN¥6H 'GO SI,EBIE JE_ST P[):',PRQ.~rU M~Ce~C;y\luN;w,p~. LEPIEJ PRZEI)STAWI~ MNIE]S"Z't.'\ Il@5CZOJeC NAJMRDZ:I~J ZAPAOAjf\CYCH Wl'AMI~C NIZ~CAtl\'S"ERI~ FOWGRAfIl MIERNYCH,.P.OSR0D KT6RYCfoI TE NAjLfiPS.zE" PRZEJO;<\ NIEZAl)\oI.IAZ0~~

153

Czasarni, gdy pierwszy raz oglqdamy nasze zdjeera w kornputerze lub na odbitce, czujemy sie zawiedzeni. Nieraz dopiero w wiekszyrn niz wizjer aparatu formacie zauwazamy elementy, kt6re nam siE! hie podobajq. Okazuje siE! naqle, Zf> pewne obiekty, kt6re, jak nam siE; wydawalo podczas wykonvwanla zdj<:c,

KADROWANIE ZDJ~C

znajdowaly siE! poza kadrem, zostaly na nich uwiecznione. Na szczeseie, nie wszystko stracone. Wi<:kszosc program6w do obr6bki obrazu ma mozliwosc kadrowania zdj~.c. Proces ten polega na zaznaczeniu dobrego wedlug nas obszaru zdjecia i odrzuceniu pozostalych zbedriych czesci fotoqrafil,

Krok 1.

Otwieramy zdjecie, Z g6rnego menu z opcji Plik wybierarny polecenie Orworz, Pojawi nam sit; ok no wyboru plik6w. Teraz, rnajac dostep wszystkich folder6w i dysk6w na kornputerzs, wyszukujemy nasze zdjecie i dwukrotnym kliknieciem lewego przyeisku myszy otwieramy je.

Krok 2.

Z g6rnego menu zopcji Okno wybieramy polecenie NQrl~dzia. Otworzy narn siE! teraz przybornik. gdzie znajduja siE! najwazniejsze narzedzia pozwalajqce na opracowanie fotografii.

Krok 3.

Z przybornika wybieramy narzedzie Zcznorze nie pro5tokqtne, a nastepnie najezdzarny myszka na fotoqrafie w rnlejscu, gdzie ma zaczynac sit; krawedz nowego zdjecia. Przyciskamy lewy przycisk rnyszyi przesuwamy myszka, zaznaczajqC obszar, ktory ma stanowic nasze zdjecie. Nie musirnysie martwlc doktadnoscia zaznaczenia, poniewaz ramke pojawiajqq sir; na ekranie' bit" dzlernymoqf prZeSUllqC w dcwolne miejsca, rozeiqgnqc lub zmniejszyt Mozerny to zrobic, "chwytaji:jc" rnyszka za krawedz I ub bok rarnkl i przesuwajac ji[ w odpcwiednim kierunku. Caie1

CV'I' 1~.()WI\ qllROBKA ZDJ roc;:

1.59

rarnke mozemy natomiast przesunac poprzez najechanie rnysza na zaznaczona rarnke, przycisniecle lewego klawisza myszy i przesuniecie jeJ w planowane miejsce.

Krok4.

Gdy zaznaczony mamy juz wybrany fragment zdjecie, z g6rnego menu z opeji Obrazek wybieramy polecenie Kadruj. ZdJ<icie zostalo wlasnte skadrowane.

Krok 5.

Nalezy zwroclc uwaqe, ze nasz wyb6r spowodowa! zrniane rozmiaru pliku. Powinnismy teraz wprowadzic odpowiednie pararnetry wielkosd zdjecia. W tyrn celu zg6rnego menu z ope] Obra-

tkwybieramy polecenie Wielk05C obrazka. Pojawi nam siE! okno gdzie w czesci Rozmia: dakumenw maze my ustawic wszystkie wymiary fotografii. Zmiany, jakich dokcnarny w tym oknie, potwierdzarny, klikajqc w okienko OK.

Krok 6.

Caly proces zostal za konczony, Ostatnim zadaniern jest zapisanie zdiecia. W menu 9¢rnym Z opeji Plikwybieramy polecenieZapiszjako. Wyswietli nam si,:; okno, .w kt6rym mozerny nadac 110Wq nazwe naszernu zdieclu, Jesll tego nie zrobimy, pokaze sit; lnforrnada ze plikQ takiej samej nazwie juz istnieje i pytanie, 9:Y cheemy go zarnienic, Lepiej jest zostawic niezmieniony oryginal zdjr;eia, qdyz maze niedlugo bedzierny chcieli ponownie je wykorzystac i nieco inaczej skadrowac, Wpisujemy wiec nowa nazw~, najlepiej latwo kojarzona z ternatern zdjecia, np. "Stare Miasto" i wciskarny okno OK.

NALf;Zv' PAMI~:rAC, ZE r-uNKC]1\ KADROWANIA D.oSl<bNALE SPRAwDZ~ 81~ W s\'rUACjACH,> GOY.·QB5ZAR forbfGlMFII, 1<T6RV:ODRZUCIMY, GF,DZIE. Nl.E\Iv'lElkIM PROCENTEM NAS:ZEGO KADRU. Gt(jWNY i'RO£ES I(ADROWANIA 1'0WINIEN OpSYWA<= SI~ NIE W KQMPUTERZE, lECZ PI~Y WYKONYWANIU.ZJ)J~G:IA, PON.IEWAZ ZMNIEJ5ZAjl\C POLECi~RAZLI, TRAClMI'· NA ]AKOgCI

r-GTO(;RAFII.

160

PROSTOWANIE OBRAZOW

Zdarza sie, ze przy realizacji zdjecia najwazniejszeokaauje si~ zarejestrowanie jakiegos zdarzenia - w takich sytuacjach sprawy tecbnkzneschodza na drugi plan. Nie ma czasu na dokladrrs kadrowanie ezy ustawlanie aparatu do linii horyzontu. P6zniej, przyoglqdaniu fotografii, gdy nasze oko .nadeszy sie" jui uchwyconym tematem, na pew-

Krok 1.

Otwierarny zdjede. Z menu g6rnego z opeji Okno wybieramy polecenie Nar~dzia. Otworzy sig nam przybornik.

Krok 2.

w przyborniku zaznaczamy narzedzie Miarko, a nastepnie wybieramy obiekt, ktoryna zdj~ciu powlnienbyc prosty, np. skrzywona linia horyzontu, Kllkamy w lewy przycisk myszy, po ezym przeciqgamy niq wzdluz krzywej linii. Na ekrani.e pojawi nam si~ linia m!arki. Nie rnusibyd ona przeprowadzoria wzdlui cale] skrzywionej linii - wazne, by nawet na kr6tkim odcinku w miar~ dokladnie sie z ni,! pokrywa/a.

161

no dostrzezemy techniczne wady, Jedna z takieh wad jest 'trzymanieepatatu krzywo, W efekcie, obiekty, kt6re w przyrodzie tazwyczaj ~q utozone pionowo lub poziorno, na fotoqrafii b~di.J.leiajy pod katern do brzeg6w zdNcia, Takimi obiektami naJctr:sciejsi:j drzewa, sdany budynkow lub.Hnia horyzontu,

162

Krok 3.

Z menu g6rnego Z opcji Obrazek wybieramy polece nl e Obroc obszar wboezy, a n astep n i e 0 pcj~ Swobodnie. Pajawi sl~ riam teraz okno, w kt6rym zhajdziemy informacje, pod jakim katern w stosunku db kr~w~t\Z'i zdj~cia jest naehylona linia miarki, ezyli krzywalinia obiektu na naszym zdjeciu. W okhie obok znajduje si~ tnozliwosc wyboru, w kt6r'l

strone.chcemy obroclc naszezdjecie (w praw0'luD w lewo). Zaznaczarny wlasclwy kisrunsk i klikamy Ol( Po chwili riasze zdjede zostanie obrocone

o odpowiedni kat.

Na krawedziach obr6conego zdjl;cia pOI~Wiq 5i;; blale obszary ·strefy b~dqcej poza ebrazklsm, Nalezy je usuhq2.

CYcROWA OBROBI<A ZDJ~C

163

Krok 4.

Usuniede obszar6w bialych, powstalych na skutek obrocenla zqj~cia 0 odpowiedni kqt, przeprowadzamy dokladnie w taki sam sposob jak przy kadrowaniu zdj~c (patrz rozdzial KaG/rowanie zdNc). Z przybornika wybieramy narzedzte Kadruj. Najezdzamy myszkq nazdj~cie w miejscu, gdzie rna zaczynac si~ kraw~d~

nowego zdj~cia. Przyciskarny lewy przycisk myszy i przesuwanyrnyszka, zaznaczajqc obszar, kt6ry ma stanowic nasze zdjecie, Ustawiajqc wielkosc rarnki kadrowania, starajrnysie straclc jak najmniej powierzchni obrazu, Parnietajrny tel, bysrny w zadnyrn z rog6w niezaznqczyli bialego ebszaru.

Krok 5.

Po z:aznaczeniu obszaru do wykadrowania z g6rnego menu z opcji Obrozek wybieramy polecenie Kadru].

Krok 6.

Zapisujemy nasze zdjEfcie.

1(;;4

Jednyrn z najczescie] popelnianych bl~d6w w fotografii jest nlewlasclwe ustawienie ekspozycji. Obecnie malo kto w czasie wykonywania zdj~t sam ustawia wszystkie parametry naswietlenia, Najcz~sciej zostawiarny to autornatyce aparatu, ktora. niestety, nie Jest nieornylna. Nasze zdjecla mogq okazac si~ w rezultacle za jasne lub za ciemne.

Krok 1.

Otwieramy zdjede,

KOREKC]A EKSPOZYCJI

Korekcji ekspoayq] mozemy dokonac bardzo szybko dzi~ki funkrji Poziomy. Pozwala oriacddzielnie koryqowac tony srednle. swiatla oraz cienie. Niewatpliwie dobrze jest opanowac te prosta czynnosc, gdyz wlasciwa korekta ekspozycyjna naszych prac bardzo wplywa na ich odbior.

Krok 3.

Aby poprawlc skspozyqe, nalezy tak przesunac suwaki (tr6jkqty ponlze] histogr-amu), by zr6wnaly

Krok 4.

Za pornocasuwaka szareqo, znejdujqceqe si~ posrodku skali, mozerny terazSkorygowaejaSf10SC

Krok 2.

Z g6mego menu z ope] Obrozek wybieramy polecenie Dopos[Jj, a nastepnie opqe Poziomy. Na ekranie pojawi si~ niece tajemniczo wyglqdajqce okienko Histogmmu, kt6ry jest wykresem porzadkujqcym piksele pod wzqledem poziom6w jasnosd. Jego lewa strona przedstawia czernie, a prawa biele, 0 czym swladcza umieszezone ponize] wykresu male trojkaty, Gdy po lewej stronie miedzy poezqtkiem wykresu a krawedzia okna znejduje si~ przerwa, oznacza to, zeczernie nie Sq_ na zdj~-

165

si~, a nawet I.ekko nasziy na porzatek wykresu. Suwak czerni przesuwamy w prawo, a bieli w lewo.

zdjscia. Przesuni~cie go w prawo rozjasni fotoqrafie, a w lewo przyclemnl,

ciu nasycone i fotografia mozs bye przeswletlona, Przerwa po prawe] stronie oznacza, ze biele nie s,! czyste i fotografia moze bye nledoswletlona,

Za pomeca suwak6w histogramu mozna koryqowac bledy na5Wi~tl~nip;·atakze razj'asniac IUD przydemniacobraz

Pozlomy 'j '1 ~,:;

Krok 5. Krok 6.

Aby zapisac wprowadzone przed chwilq zrniany Zapisujemy zdjecie.

w ekspozycji zdjecia w otwartyrn oknie, kllkarny

przycisk OK.

1611>

WYOSTRZANIE OBRAZU

Nawetnajlepszymfotogr-a'fikom zdarza si~ wykonac zdjecle nieostre lub poruszone. Jesli nieostrosc na zdjeciu jest nieduza, to mozerny jq_ poprawic przy uzyciu kornputera. Nie liczmy

jednak ria euda. Przy wykonywanlu Zdj~€ rYIIJsimy znalez.c czas na ustawienie ostrosci. Kernputer rnoze nam pom6c tylko w nieznaeznym stopniu.

FUNKCJ~ VW\:?STRZliNIA.'V,\I'l<&QRlYS1YVVAC' MOZEMY IQJi'1 KlII;,c WI6LKICI-I I(QREJq (,)S'fROSCI

I no ZWI~KsZENIA WYIlAZI-

STdSCI~ZCZECOtOw, NI.£ QA SI~WTEN 5PlDS6;f,1 URATPWJ\C

Krok 2.

Z przybornika wybieramynarzedzle Lupka. NaJezdi:amy myszkq na fragment zdJ~cla - w przypadku portretu najlepiej, jesli bedzie to aka, qdyz jest to element twarzy, na ktory zazwyczaj nejbardziej

Krok3.

Zg6rnegomenu z opeji Fiftr wybieramy poleeenie Wyo5trzenie i opcje Maska wyostrzajqca. Na ekranie pojawi sit; okno z trzema suwakami i okienkiem p.Qdglqdl,l. Kw.a,drat okienka Podg/qd powinien bye aktywny, elyli zaznaczony.

Dzi~ki odpowiedniemu operowaniu suwakarni Wartosci, Ptomienio i Progu otrzymamywyostrzenie 0 r6i:nymstopniu intensywnosci. Wzmocnienie

Krok 4.

Za pomocq suwakow ustawiamy najbardzle] odpowiadajqeenam ustawienia. Warto przeprowadzk kilka prob z roznymi vVijrtokiami.Zbyt duze warto5ci powodLijq_ wzrost kontrastu oraz pojawianie sie bialych obw6dek wokol kcnturow, Lepiej wi~c<;tosowac nizsze parametry, ale zato dwukrotnie powtorzyc operaqe, niz przepro:wadzi<'jq raz, aleprzy wysokich ustawienlach,

Gdy usta.wilismy pasujace narn parametry, weiskamy przycisk OK.

zwracamy uWi\g~. Nastepnie, klikaj,!c wlewy klawisz myszkl, powiekszamy zdjede kilkV krotnie, Na duiym zblizenlu lepiej bedziernymcqll dostrzec zmiany zachodzacs na oQrazie w trakcie jego wyostrzania.

SfUZY do okreslanla intensywnosd wyostrzania, skala Protnienio okresla ilosc otaczajq_cyeh pikseIi, kt6rych bedzie dotyczyc wyostrzenie, a skala Progu wprowadza wartosc @kreslajq_cq reznlce mi~dzy poszcze9.~lnymi plkseiamlecbszerem je otaczajqcym. Wartosc ta pozwala stwierdzic, ktere piksele sa pikselami brzegowymi, ezyli takimi, ktoretrzeha wyostrzyc.

.:j,'

P.~"'"PRO,\WAOzA):'\€ _Ii'l1.\

zliJl~e;lu KILKA CD"E~CJ), PR0©IS. WY0S'fRZA~IA

POWII\!NISMYWiiKr3NAe "1' NA $AMYM KON€U_ JESt(.

ZROSIMY TO WGZESt'IiI'J, PJ.\l0¥.ETRY. WYC'i$TR.;[Ettli\

~~~A 'WI lAW wPtYW' 1)1/\ JAI>'Q.8'd INN'r'€l"l F,FEK'fQ,W •. ~._~_;if;

Dobre efekty uzyskac moi:emy przy nastepujacych ustawlenlach;

WARTOS~ - od 150% do 200% PROMIE~J - od 1 do 2

PROG - od 2 do 20

Krok 5.

Zaplsujerny zdjecie.

REDUKCJA I WPROWADZANIE DOMLNANT BARWNYCH

Majqc do czynienia ze zdjeciami starymi i zabarwionymi IUb kolorystycznie zle zbalansowanyrnl, moiemy w hardzo prostysposobsprawk, ze nlepo-

zqdarre efekty zostana usunlete. UmieNtniewprowadzajqc okreslona barwe, mozerny przecletnyrn zdjeciorn dodac ciekawepo plastycznie waloru.

Krokl.

Otwiererny zdj~cie. Otwieramy·przybornik - z menu g6mego zopeji Okn-o wybieramy polecenie Narzf/dzia.

Krok 2 ..

Z menu g6rnego z opcji Obrazek wybierarny polecenie DOP0511j, a nastepnieopcje 80JQI15 k%row. Otworzy nam sil'; okno podqladu z trzema suwakami barw. Ponii:ej widoczne Sq trzy male okienka: Cieaie, P6/c;enie i Swiatia. Zaznaczamy okienko P6icienie. Teraz wszystkie zmiany beda dokonywaly si~ zarowno w miejscaehjasnyeh, jak i ciemnych naszego zdjecia. Jesli zaznaczymy okno Cienie, to zmiana barw bedzle widocznaqlownle W clernnych partiach obrazu, a gc(y wybierzemy opcje )wiatla, to w jasnych.

Okienko Podg/qdpowinno bye zaznaczone autornatycznie. Jesli nie [estaktywne, zaznaczmy je, bysrny rnoqli na biezaco widziec dokonywane zmiany.

Krok 3.

Patrzac na zdlecie, przesuwamy suwakarnl w strone odpowiednich barw, kt6rych chcernydodac lub przeciwnq,.jes.li chcemy odjac dana barwe. Nasze zdjecia mogiy bye wykonane np, W cieniu, lecz balans bieli ustawlony zostal na swiatlosleneczne. Fotografie beda miaiy niebieskawyodcien. Gdy dominujacyrn odclenlern.ktoreqo chcemy si~ pozbyc. jest niebieski, przesuwamy suwakw stren~ barwy do niej dopelniajqcej, czyliz6!tej. Gay efekt nil,s zadowala, zatrzymujemy suwak na odpowiedniej wartoscl. Po ustaleniu odpowiednie] kolorystyki zdj~cia klikamy rnysza w przycisk OK, by zatwlerdzkdokonane zmiany.

Dla uzyskanla najlepszego efektu mozerny, oczywi5cie, operowac wszystkimi suwakami naraz.

'169

SUWAK BAlANSU BARW

Krok 4.

Zapisujemy zdj~cie.

170

KOREKCJA NASYCENIA BARW

CYFR,OWA OB:R_OrlKi\ ZD.)[;:C·

W fotografii harwne] kolor iest chyba druqlm po temacie zdjE{cia elernentern,.na kt6ry zwracamy uwaqe. Jesli barwy Sq malo nasycorte, podswladomie odbieramy fotcqrafle jako gorsZq. Aparaty cyfrowe nie Sq jeszcze w stan Ie oddac

barw w ten sam sposob i::o np. dlapozytywowe materialyswiattoczule (SlajdY),ale poznie] w cyfrowyrri studiu bardzo szybko mozerny wpiynq_c naodclen i intensywnosc kolbr6w naszsqo zdj~cia.

Krok 3.

Korygujemy pararnetry nasycenla barw za pomocasuwaka Nmycenie. Przesunlecle go w prawo zwieksza nasycenle barw; a w lewo zmniejsza. Zwi~kszajCJ.c intensywhosc barwy,. rialezy robic to z umiarem -zazwyczaj zmiany 0 kirka lub kllkanascie punktow powinny.wY5tarCzy~, aby fotoqrafia nabrata zyda, Zbyt rnoenenasycenie bMW rnoze doprowadzk do odrealnienia zdjecia,

Krok 1.

Otwieramy zdjecie.

Krok 2.

Z 96(11e90 menu Z opcii Obrazek wyblerarny polecenie Dopasuj, a nastepnie opcj~ BarwalNasycenie. Otworzy-sie narn teraz okno z trzemas.uwakarni.oraz eknem Edycji. W oknietym mozerny wybrac kolor, jaki bedzierny opracowywac na naszyrn zdj~eiu. By rniec wplyw na wszystkie parwy naraz, zaznaczamy oprje, Podstawowy.

171

Krok 4.

Suwakiern BQlw, jes!i to korrleczne, mozemy skorygowae odcienie barwne calego zdjecia lub poszczeqolnych barw. Aby to. zrobic, wystarczy tylko Wybrac odpowiedni kolor .. Tak jak przy ustawianiu Nasytenia rnusimy zachowac ostroznosc i umtar, by nie wprowadzlc parw, ktore pozniej b~dCJ. wY,glqdaly nienaturalnie.

Kmk5 Zapisujemyzdjecie.

Umiejl\?tne Uzycill progr.arnu doedycjizdj~c mOle calkowlds odmienienasze prace. Przyodrobinie wytrwalosci jestesmy w 5tapiezamlenickoler 'dowolhie wybrane~o elernentu fotografii; np,

Krok 1.

Otwieramy zclj~cie.

Kt_ok 2.

Otwieramy przybemik - z gernego menu z- opeji Okrrowyhiefgmy polecenis Narz¢dzia.

Krok 3.

Z przybornika wypi'\lJamy narzedeie R6idika.

Sluty ono do zeznaczenla jedAolide zaharwiohyth fratlh1ent6wobt'azu. W paskti epe]i nagdrze ekranupoJaw!' nam 'si~ oklenko To/erancja. V\!pi" swjemy wnlm odpowiedhiij war10sc od 1, do 2~5 - wten spos6b mbieifit.okre'slac z@kres zaznaczanego przez rMdzk~ kolotu, NastE?Pbte prze-

kolor nieba, dornu, ubraniaczy kwiM6w. Zabie.0. ten wyma§a trochg pracy i cierpliwQsci. Efekty mogqbyc jsdnak warte czasu sp_~dzo.nego pr,zy kcmputerze,

suwamy r6zdzk~ nad element 0 danym kolorze. i klikainy ria nieqo myszkq, Na ekranie pojawisi~ nam pulsqjqca pjaszczytnaZ8-ZHaczenia; Pamigiajmy, ze kolor chcei'nytmienic tylko n'q: powieYichni jednego elernentu, tllate.gojesli zazhaciehie wf' chodzi gdzi€s zajego ObSZqI, powinnismyzmniej-

Krok 4.

z: gornego menu Z opqi Obrazek wybieramy polecenle Doposuj, a rrastepnie apcH Zastqp kolor. Okno, ktore narn ~i~ otweTZY, :P0z~alac:.lok!adnie okreslic przestrzen, na ktQr.ejp~d.ziemydokQnywaczmian"q·tak±e v,vypriil¢ koler, J.9kimzast<jpimy

KrQk 5.

Po pojawieniu si~ okna kursor myszki zamienieny zostal na narzedzie Kroplomierzq. T~faz naJeidzamy nim na zaZflClJ:zanq f?IClSzczyzn~'nazdj~G;iu, .i klikamy na niej mysik:q. Wczqm9~cbialyrh okilie podglqdu zobaczymy przedstawiony w n.eg'atywi.e fragment rraszeqo zdj~(ia ..

173

stye wartosc To!etollcji lub kliknqcR6tdtkq winne rniejsce na tym sarnym obiekde. Zaznal1:zenie byC' rrroze nie po kryje (plej powiertchni,aleriiepowinnisfuisi~tym przt;'Jr'm)w~C; gdyill/eelw I,Jzyskania duze] .doktadnosciniekt6re czynnosci b~dzieniy rtrusieli kllkakrotnre pt>wt6rzyc.

barwe zpoCZqtkowej fotoqrafil, Pod oknem Podglqdu znajduJ'I sle dwa male okienka - Zaznaczenle i Obraz.Uaktywniamy OIDCJ!~ Zaznqclenie. W tensposob wszystkie zt1)iany odbywa'c 5i\ b~.dq tyl ko·\(\I p1ils'zczyznie zaznaczone) przez R6idik~.

174

Suwakiem To/erancji ustalamy, jak intensywne beda zmiany w kolorze na danej plaszczyznie.tm obrazek w oknie podqladu jest jasniejszy, tym zakres zmian hedzic wiekszy. Najlepszym systemem jest metoda prob i bledow, w tym jednak przypadku, gdy wymieniany kolor nie jest jednolity, mozerny zastosowac wysokq wartcsc Toleraneji.

Krok 6.

W oknie podqladu za pornoca suwak6w Barwy, Nasycenia i lasnosc! ustalamy, na jaki kolor chcemy zamieniC wybrany przez nas element. Zapamietujemy te wartosd, gdyi beda nam one poznie] potrzebne, i klikamy OK. Kolor zostal zmieniony na zaznaczonym obszarze.

Krok 7.

Jesli kolor nie zmienil si~ na calym obiekcie, oznacza to, ze R6idika nie uchwycila go wlasciwie. W niekt6rych przypadkach, gdy odcien barwy jest r6inorodny, rnoze to bye niernozliwe za jednym razem. Aby skonczyc zadanie, powtarzamy do skutku kroki od 3. do 7., ustalajqc odpowiedniq tolerancje: dla R6Zdtki. Aby uzyskac w danych obszararh obrazu podobne efekty kolorystyczne i tonalne, wprowadzamy w okna przy suwakach odpowiednie wartosd - mogq bye te same co przy pierwszej zmianie i znow klikamy OK. Robimy takaz do czasu, qdy barwa calego obiektu zostanie zamieniona.

Krok 8.

Zapisujemy nasze zdjecie,

-175

ZAMIANA ZDJ~CIA BARWNEGO W CZARNO-BIAtE

Ten, kto wiele lat temu zaczynal swojq przyqode z fotografiq, na pewno mial do czynienia ze zdjeciami czarno-bialyrni. Fotografia czarno-biala kojarzona jest z fotografiq artystyczna Obecnie powraca rnoda na robienie takich zdj~c- nadal produkuje si~i sprzedaje duze llosd swiatloczulych blon czarno-bialyeh.

Wiele aparat6w cyfrowych posiada mozliwosc zapisania obrazu jako czarno-bialego. Jesli jednak mamy w swoim archiwum pliki bqdz zdjecia barwne, kt6re moglyby wedlug nas dobrze prezentowae sie w formie monochromatycznej, dose latwo mozemy zamienic je na takie za pornoca Photoshopa.

Krok 1.

Otwieramy zdjecie, kt6re chcielibysrny zarnienk ze zdj~cia kolorowego na czarno-biale.

Krok 2.

Z menu g6rnego z opeji Obrazek wybieramy polecenie Dopasuj, a nastepnie opcje USW? kolor. Nasze zdjede zamieni sle teraz w fotoqrafie czarno-biala

Krok 3.

Po usunieciu koloru rnoqllbysrny zakoriczyc riaSZq prace, Mozemy tez dopracowac nasze zdjecie pod katern tonalnym. Najproscie] dokonamy tego poprzez zrniane jasnosd i kontrastu. W tym eelu z menu g6rnego z opeji Obrazek wybierarny polecenie Dopasuj, a nastepnie opcje JasnosC/l<on-

trost. Otworzy sie: nam okno z dwoma suwakami. Jesli przesuniemy je w prawo, rozjasnirny zdiecie i zwiekszyrny Jego kontrast, jesli zas w lewo - przyciemnimy je i zmniejszymy kontrast. By moe na biezaco oceniac wprowadzane zmiany, okienko Podg/qdu powinno bye aktywne.

176

Krok 4.

Zapisujemy nasze zdjecie.

PODDAJI\C ZDJf;CIA OBROBCE KOMPUTERDWEj, ZAWSkE WARr.O lWOJ1ZYC NGiv,iYPuk. ZE ZMIANAMI. ZOJr;CIE,.

KrORE JEST NA5ZYM MATERIAtEM WYJ$CIOWYM, POWINNIS,'AY ZACHOWAC NIEZMI'ENIONE.

D·ODAWANIE SZUMU

Struktury obrazu cyfrowego i ana log owego rOiniq Sit; od siebie. Obraz eyfrowy tworza piksele, a analogowy krysztalki srebra, ezyli ziama. Roznica ta nie jest widoczna przy malych powiekszenlach fotografii, przy duzych zdjeciach mozsmy juz jednak stwierdzic, ezy budulcerr obrazu jest piksel ezy ziarno, ezyli ezy powstalo ono przy uiyciu aparatu eyfrowego ezy analogowego.

Krok 1.

Otwieramy zdiecie.

177

Cz~sc fotagrafik6w uwaza, ze obrazek cyfrowy jest w strukturze mniej ciekawy niz obraz powstaly metoda klasyczna, Wedlug nieh fotografia wykonana na blonie 5wiatloczulej "z.yje" dzieki r6inorodnej strukturze zlarna. Obeenie jestesrny w stanie upodobnic obraz eyfrowy do obrazu analogowego poprzez komputerowe dodanie do niego szumu.

Krok 2.

Z menu g6mego z opeji Fiitry wybieramy polecenle Szum, a nastepnle opcje Dodaj szum. Otworzy ham sie okno, w kt6rym za pornoca suwaka IntensywnoSci mozerny wprowadzlc szum, przypominajacy wyglqdem ziarna na materiale swlatloczutym, Ponizej suwaka znajdujq sle okienka opeji MOllochromatyczny. Uaktywniamy je, gdyz. dzleki temu kolory obiekt6w na naszym zdjeciu po dodaniu szumu pozostana niezmienione. Za pornoca suwaka dodajemy intensywnosc szumu. Nalezy jednak uwazac, qdyz zbyt duze dodanie szumu poqarsza jakosc zdj~cia. Najlepiej operowac w skali od 0 do 1O%. Przy wiekszych wartosciach fotografia rnoze nam sie wydac nieostra. W takiej sytuacji lepiej jest zastosowac rnniejszy stopien intensywnosd SZUIl1U, niz wyostrzac zdjecle, poniewaz proces wyostrzania spotequje efekt szurnu.

171'1

179

U£UWANIE RYS I KURZU ZE ZDJ~CIA

W ciemni klasyczne] czystosc' byla jednym z wielu warunkow wykonania dobrych odbitek, Przechowanie material6w swiatioczulych wymagalo ostroznosd, by nie ulegly one porysowaniu. W fotografii wykonanej nij aparatach cyfrowych problem rys nie wystepuje, ale gdy chcehiy archiwizowac stare zdiecla wykonane technikq klasyczna, mozerny spotkac si€i z duzq ilosciq pylk6w, smug Iub rys,

Za pomoca funkcji klonowania mozernyteraz usunac rysy i wszystklenlepozadane zabrudzenla, Trzeba jednak do tego odrobiny wprawy i cierpllwosci,

Krok 1.

Otwierarny porysowane zdjecie,

Krok 3.

Zatwierdzamy wprowadzone zrniany, klikajqc na przycisk OKw oknle podqledu,

CA POMq"'·i\~FEK1U S:?l,!MU MO~EMY IJ.ZYSK:".'C OBR;:iZ. UPODOBfllONY QQ mTG6RAFII WYK®NYV;V;~NEJ NAWYSOKGCZ·[JtyM MATERIALE 5WIAl'lOC>':ULYI)1" Er,.EK'r TEN 5T0SUjE Sl.~ JEDNAK GtOWNIEW G:i:LW UKRYEIA NIEQOKMDNOkl RETUYZU - DKOBNE NIEDQKtAl'lN.GSp Zf,NIKNI\. P(iJD PftzYPAPKOWq

RQZ~ZU.Cli.)NYMI PII<SELN'1I.

Krok 4.

Zapisujerny zdjecie.

Wtym procesie szczeg61nie wa:i:ne jest.zachowanie niez:mienionego oryginalnego pliku, poniewaz efekt szumu rnozemy dodac bardzb szybko, natomiast usuni€icie go po zapisaniu zrman Jest skornplikowane.

180

Krok 2.

Z g6rnego menu Z opeji 0(110 wybieramy polecenie Narz~dzia. Nastepnie narzedziem Lupiw powiekszarny fragment zdjecia, na kt6rym wideczne Sq rysy.

Krok 3.

Z przybornlka wybieramy narzedzie Stempel.

W listwie opeji u g6ry ekranu ustalamy wielkosc pedzla, Jakim potem bedzlerny usuwac rysy, a takze stopien jego krycia. Lepsze efekty uzyskuje.sie, wybierajqc pedzel a rozmytej krawedzi. Jego Wielkose zalEOZY ad wielkosd rys, Dobrze jest tez hie ustawiac stopnia krycia na 100%. Lepszy rszultat uzyskamyprzy nieco mniejszyrnkryciu, np. 70-80% i kllkukrotnym .przetarciu''rysy.

Krok 4.

Teraz musi my pobrac kawalek obrazu, kt6ry klonujemy, czyli skopiujemy, i kt6rym przykryjemy rysE;'.

W tym celu wdskamy na klawiaturze przycisk AI! - pojawi narn sifi na ekranie maly probnlk. Nanosimy qo.na miejsce, skad pobieramy fragment obrazu i klikamy w lewy przycisk myszy, Obrazek zostal sklonowany i zapamietany. Pabranie naleiy zrobic z obszaru 0 podobnej kolorystyce i tonacji do rniejsca, kt6re chcemy pokryc Jesli r6inice beda znaczqce, zobaczymy to na zdjedu, Dobrze jest korzystac zmiejsc leiqcych jak najbliiej obszar6w retuszowanych,

Krok 5.

Najezdzamy myszka na rysfi i, przytrzymujqc je] levJy klawisz, klonujemy pobrany wczesniejcbrazek, Obraz do klonowanla wlekszych obszar6w naleiy poblerac z kilku miejsc, inaczej niekt6re elernenty zdjecia magq uwidocznlc siii! w trakcie procesu klonowanla lub caly proces wykonarny niedoktadnie. Dobrze jestnie tylko zmleniac miejsce poblerania obrazu do klonowanla, ale takze wielkosc psdzla.

181

'1l PIdI." Edr,tj.:J, bp!!~ W~~h4a 2~

]rr!EI] ·~(d;<!i[fi]·1 ! •• ,~.

o

Krok 6.

Gdy pozbedzlemy si~ rys i brud6w ze zdj~(ia,.zapisujemy dokonane zmiany.

182

FILTRY I EFEKlY'SPEC]ALNE

Niekt6re programy doobr6bki obrazu, np. PhotOShOPi rnajqbardzo rozbudowane opcje filtr6w i efekt6w. Urniejetne ich uzycie rnoze-spcwodowac. ze nasze zdjeciezamienimy w qrafike lub obraz przypominajacy dziela irnpresjonistow, Mozliwosci, jakle otwierajq sie dzieki filtrom, jest tak duzo, ze rnozerny zaprezentewac tylko kilkaz nich,

Filtry w proqrarnie Phctoshoppodzlellc mozna na 14 kateqorii. Wiele z nich wykorzystywanych jest tylko przez zawodowych gpafikow komputerowych. Nam przydac si~ mogq filtry artystyczne, stylizacji, szklcu, szurnu, rozmycia, tekstury, renderingu ezy wyostrzenia. Niekt6re funkcje tych filtrow bye rnoze wykorzystywalismy juz w obr6bce naszych zdj<;c (patrz rozdzialy Wyostr-zanie oorazu i Dodawanie szumu).

Dzleki filtrom artystycznym rnozerny nadac zdjeclom efekt malarskl lub wprowadzicefekty speejalne. Filtry stylizujqce umozli\Niajct otrzymanie wyrazistych .efektowtnalarskich. Dzialajq one na zasadzle przemieszania pikseli i zwiekszania kontrastu obrazu. Filtry szkicujqce wykorzysrac rnozerny do. do.dawania tekstury do obrazk0w:

Moina ich takze uzywac w celu otrzyrnanlaefektu rysunkucdreczneqo, Filtry rozmywajqce sluzC[ do zrnlekczania caloscl lub fragment6w obrazka, dlatego wykorzystuje siEi je najczescie] przy rstuszewaniu ZQjEiC. Filtry teksturowe pozwalaja nalozyc na fotoqrafie okreslona fakture, Filtry renderujace umo:i:liwiajq natomiast kreowanie trojwyrniarowych ksztaltow, WZO{OW przypomlnajqcych chmury i refleksowswietlnych.

DODAWANIE TEKSTURY

Za pomccafiltra Tekswra rnozerny stworzyc efekt wywolujqcy zludzenie.ze fctoqrafia wykonana zostala na roznorodnych podlczach, np. na

pl6tnie badz ceglanym mum? Wystarczy tylko t listy wyorac odpowiednl material, okrssltc wszystkie parametry i zetwierdzic wyb6refektu.

183

EFEKT RYSOWANIA KIlEDA I W~GlEM

Efekt kredy i w~gla jest jednym z filtr6w nalezqcych do grupy Szide. Uiywajqc go, otrzyrnarny obraz, w kt6rym tony jasne i srednie odwzorowanezostana za porneca barwy szare] a sredniej jas-

nosci, Cienie natomiast zostarra zastapione przez czame ukosne linie, rysowane w<;glem. Dla sporegowania efektu mozemy po wprowadzeniu filtra zwi~kszyc kcntrast obrazu

FlARA ORlfKTYWU

Flara oblektywu tojednaz opcjl filtra Rendering.

Tworzy ana efekt, jaki powoduje zalarnanie siEl swiatla na soczewce obiektywu.. Przeciaqajac krzyzyk nary, rnozerny dDkfi)d(lie ustalk jej polozenie rra z(jJ~ciu. Suwak jasnoSci pozwala

okreslk intensywnosc swiatlaflary, a oklenka Rodzaju obie./<tyw6w wielkosc i charakter halacji.

PASTHE

Kolejny z filtr6w artystyeznyeh - rnozerny dzleki niemu upodoonk nasze zdjecie do rysunku wykonanego kredkami pastelowymi, powstalego na fakturowej powierzchni. W oknie narzedziowyrn filtra jestesmy w stanie ustalic bardzo wiele jego parametrow, np. dlugosc obrysu, rodza] faktury ezy kierunek padania swiatla,

AKWARElE

Filtr Akwarela nalezy rowniez do grupy filtr6w artystyeznyeh. Jego zastosowanie jest bardzo podobne jak w przypadku filtra Postete, z til r6znicq, ze po nalozeniu go na nasze zdjecie otrzymamy efekt obrazu powstalego przy uzyciu farb akwarelowych. Po uzyciu filtra Alnrvorela nasze zdiecle straci szczeg6ty, a koJor nasyei si~ w miejscach znaczqcych zmian tonalnych.

WI'ROWADzAji\c i<OiNE EftKTY I·NAKfADAJI\.C FILTRY, PAr.1If.Ii\jMy·Q UMIAi<2E. NALEZY JE STOSOWAC

Z DUZYM VJYCZUClEM, BYSMY NIE ZNJ5ZCZYU TRESCI ZDJr;C I NIE ZAMIENILI PIr;K 'YCH EFEKTOW W "EFEKClARSTWO".

ROZMYCIE PROMIENISTE

Filtr Rozmycie promieniste nalezy do grupy filtr6w Rozmycie. Wprowadzaj'lc go, .uzyskamy efekt podobny do przyblizania, oddalania lub obracania aparatu w trakeie wykonywania zdjecia. Opcje filtra pozwalajq okreslic wtelkosc rozmycia I jego rnetode (prz6d - tyllub dookolaosi). Mozliwe Jest takze okreslenie rnlejsca, z kt6rego bedzie wyehodzk rozmycie. Efekt ten uzyty w odpowiednim stopni~Y.{.\t?za dynamlke ruchu, ale parnietac na\~!¥ile j:€'~!;J..'WlPJ:owadzenie wplywa w znaczacy s.p6'5bb na ostrostfotografii.

J.

185

.

ZARZ1\CE Sl~ KRAW~DZlE

Filtr Zarzqce 5i~ kraw~dzie nalezy do grupy filtr6w SryfizGeji. Niejest on zbyt czesto wykorzystywany, ale daje ciekawy plastyeznie efekt. Dziaia ori na zesadzleokrestanla krawedzl koloru i dodaje obiektorn blasku przypominajqcego neonowe swiatlo.

WIATR

Filtr Wiatr nalezy do grupy filtr6w Stylizacji. )ego wprowadzenie tworzy niewielkie, poziome iinie, przyporninajace efekt rozwiewania sifi krawedzi na wietrze. lstnieieopqa regulaeji kierunku wi atru, a takze wzmocnienia go poprzez zaznaczenie okienka Podmuch. W zdjficiu 0 odpowiednlej tema-

tyee filtr ten zwiekszyc rnozs dynarnlke obrazu.

MALOWANIE KOMPUTEREM - SZPACHLA MAI-ARSKA

Szpaci1la malarska jest jednym z filtr6w artystycznych. Po nalozeniu go na nasza fctoqrafie uzyskamy obraz przypominajqcy dzielo malarza. Zmniejszy sle IloSC szezeg616w, a filtr wprowadzi efekt cienko pomalowanego plotna z wyraznq faktura

Za pomoca trzeeh suwak6w: Rozmiar obrysu, 5zczeg6/y obrysfJ i Miif'kkosc mozemy kontrolowac lntensywnosc wprowadzanego efektu.

StOWNICZEK

.A

Autoekspozycja (AE) - system, ktoreqo zadanlern Jest' autornatyczne nastawienie pararnetrow ekspozycji Autofnku$ (AF) - system, kt6rego zadaniem jest automatyczne nastawienie ostrosci obrazu.

B - jedno z nastawleri czasu otwarcia migawki, w kt6rym rnlqawka pozostaje tak dlugo otwarta, p6ki wclsnlety jest przycisk wyzwolenia aparatu; pozwale.cnana reczne odmierzanie czas6w ekspozyeji dluaszych nlz czasy ustawione fabrycznie: tak zwany czas B wystepuje g!6wnie w aparatach typu lustrzanka.

Bajt - jednostka informacjicyfrowej.

Barwa - wrazenie wzrokowe, wywolane przez widzlelnq cze:sc promieniowania elektromagnety(Znego o okreslonyrnsktadzle widmowym.

Blik - niewielki refleks swietlny,

I'Hona - plastikowe pcdloze a niewielkiej gruboSci, pokryte emul'>j,! swiatloezulq, kt6ra po naswietleniu w aparacie fotograficznym rejestruje obraz widzianego swlata,

Blonado 5Wi.aHadzi:nmego - blona barwna, przezrraezona do prawidlowej reprodukcji barw obiektew oswietlonych swiatlem dziennym alba swlatlern o temperaturzeswiatla d;;:iennego (np. larnpa blyskews).

Blona do swiatla sztuczneqo - bJona przeznaczonil do' prawidiowej rep rod u kcJi barw obiekt6w oswlot lonych swlatlern sztucznym (0 temperaturze barwowej okolo 3200 K).

Bracketing ~ kilkakrotne naswietlenie dokladnie tego sarneqo tematu, ale ze zrniana pararnetrow ekspozyrji: stosowany jest w celu uzyskania optymalneqo.naswietlenia.

Bufor - komponent parnleci w urzadzeniu wyjsc!owyrn. np.dr.ukarce lub aparaciecyfrowym, czasowo zaparnletujacy dane.

c

C 41 - proces chemiczny, W kt6rymwywoluje si~ barwne materiaiy negatywowe.

CCD - urzadzerrie stosowane jako detektor obrazu. Chrom - wyrazenie okreslajace barwny materia! pozytywowy.

(ieple banNy - su biektywne okreslenie odnoszace sie: do czervvier1i., ioki i oranzow,

CMYK - tryb kolor6w, w ktoryrn barwami podstawowymi Sq ntebiesko-zielor-y, purpurowy, z6ity i czar" ny; wtrybie tyrn dzlala wiekszosc drukarek, Compact Flash - typ wymienneJ karty pamiecl, uzywanej w niektorych rodzajach aparatow cyfrowych.

Cyfrowy zoom -funkcja aparatu cyfrowego poleqajaea na rejestracji fragmentubbrazu optycznego.

Czas sy.nchronizaeji - najkrctszy- .czas nasw'etlanla, zapewniaacy zsynehronizowanie czasu otwarcia migawki w aparacie z momentem blysku lampy blyskowe],

Czulosc filmu - wartosc liczbowa danego materialu fotoqraficzrreqo, okreslalaca jego czuloso czulosc materi.ai6w wyrazona jest w wartostiach skali DIN lirb 150

DIN - skala stopni czulosci materialow swiaJioczu,lych,

Diugoscogniskowa - (w pojedynczej soczewceJ odleglo·sc miedzy srcdkiem soczewki a uzyskanym dzieki niej ostrym obrazern obiektu znajduiaceqo sili w n lcskoriczonosd.

Domlnanta barwna - odcieri barwy odzwierciedlony na calej plaszczyznie obrazu

dpi - miara rozdziekzosci okreslajaca, ile punktow maze urnlescu' urzqdzenie wyjsciowe (np. drukarka) na dlugosci jednego cala,

OX - system, kt6ry za pomoca ezujnik6w pozwala rozpoznac czulosc blony fotograficznej; stosowany jest on obecnie w wiekszoscl produkowanychanalogowych aparatow fotograficznych; do odczytarra czulosd blony z kasetki z materialem 5wiatloczuiym stuzy umieszczony na niej kod DX.

Dyfuzor - przepuszczajacy swiatlo material, umieszczany mietlzy zrodlern swlatla a fetoqrafowartym oblektem w celuzrnlekczenla i rozproszenia oswietlerna.

Dystorsja - blad optYCZf1Y, poleqajacy na wyginaniu sie linii prostych w obrazre do wewnqtrz lub na zewnatrz kadru.

E {) - prates chemiczny, w kt6rym wywolu]e sil? bar-

wne materialy odwracalne (s.l\jjdy). ..

Efekt czerwonych oczu - efekt widoczny w postaci czerwonych plam na orzach fotografowanych osob, wystepujacyr-a niektorych zdjectach barwnych wy-

konanych z uzyclern swiatla,lamRY blyskowej. .

EIIl'an LCD -monitor deklokrystallczny wykorzystywany w wlekszoscl aparatow cyfrowych.

Ekspozycja - stcpler' naswietlenla rnaterlalu fotografitznego przez swiatlo ukazujqce dany obraz rzeczywistosci,

Emuisj;: fotograficzna - warstwa swiatloczula znajdujqca 5i~ na: przezroczystym podlozu, skladajaca si~ z haloqenkow srebra, zawieszqnyeh w zelatynie.

F

film - btona fotograficzna, pozwalajqca zarejcstrowac widziany obraz.

FHtr - utworzona ze szkla albotworzywa sztu,cznego plytka lub folia.przeznaczcnado zmlany widzianego obrazu. zrnlanle moze ulec barwa, odwzorowanie poszczeqolnycn oddenl badz-charakter s\i\l.iatla; filtry mogq zmniejszar: bqdz likwidowac odblaski, zamglenie lub tworzyc efekty speejalne; stosuje si~ je, nakladajqe na obiektywylub ir6dlo swiatla.

Filtry neutrelne (szare, ND) -1iltry sluzqce do zmnie]szania ilpb swlatla padajqcegc rra czujnIK lub emuls]e swiatloczulq,' niezmleniajace wlasciwosd barwnych swiatla,

Filtr polaryzacyjnv - bezbarwny 1iltr sluz'!cy do zwiekszenia nasycenia. barw orazdo zmniejszenla odbkswiatla od polyskuj'lC}'ch powierzchni, takich jak skora, woda lub szkkl.

Hltr skylight - filtro zabarwleniu rozowym, sluzacyco zmniejszania niebieskiej cominanty w obszarach zacienionych lub dodawania dominanty cieptej.

Flltr UV - filtr sluzilcy do .. eliminowanla nadrnlaru prormeniowania ultraftoletoweqc: nadrniar takiegci prornientowarrla wystllPuje np, na dUZY.ell wysckosciarh.

PireWire - standard zapewniaj~g szybka komunikacj~ rnledzy komputerami a innymi urzadzeniami, tj. aparatarnl cyfrowymi.

Format -wymlary odbitki, blony bqdz obszaru obraau widzianegoiN aparacifdot.o.graficinym.

G

GiF - format pliku przeznaczony do st()sowani1i w intemecie.

Gl~t}ia mtfOsd - odleglos( za i przed punktem.·zogniskowania obiektywu, w kt6rej zachowana jest ostrok; a glflbi osttosc i. decyd u je wa rtose przysloiiy idlugosc ogniskowa obiektywu; im wielkok otwpru przys!ony jest mniejsza, tym gl~bia c.istrbsei jest wi~ks'za; im dlugosc ogniskowa obi.ektywu jest kr6tsza, tym 9l.flbia ostrosci jest wit;ksza.

Gniazdo X - gniazdosluiqce polaczeniu lampy blyskowej zaparatem fotoqraficznym w celusynchro-

riizacJ.i blysku z otwarclerrr miqawki, .

H

Halacja - spadek jakosci obrazu spowodowanyswlatfem rozproszonyrn niebicracyrn udzialu w budowanlu.obrazu, lec;iaslabiajqcyin kontrast i twOY,zq.cym swietliste plamy.

High-key - obraz z duzq·prz.ewag'l tonowjasnych.

lnterpolacja - proces polegqjqcy nadodswanlu piksell do plikow cyfrowych,

ISO - skala stopni czutosd materialow swtatloczulych.

J

.lasno5c cbiektywu - wartos.c okreslajaca maksymalny otw6r obiektywu.

iPEG - format plik6w bedqcy standardern weyfrowych aparatach fotoqraficznych, Umozliwia duz~ kornprssje danych.

Kelvin - jednostka skall stopni temperatury bezwzglfldnej, stuzaca w fotografii do okreslania ternperatury barwowej zr6dla- swiatla,

j(ontrast - roznica miedzy najjasniejszymi i najciem-

niejszymi obszarami obrazu, . '"

I<anwerter - uklad optyczny, instalowany nii~dzy obiektywem a korpusem aparatu, zwi~kszajijcy .0 odpowiednia wartosc dlugosc oqniskowaoblektywu.

Konipaktow}' aparat - nlewlelkl, zautornatyzowar-y aparat fotograficzny,

I(ompozycja - spos6b powiqzania element6vv formalnych, takich j<]k ksztalt, linia, bryta, kolor a:y swiatiocien, w celu ozyskariia zamierzonego efektu plastycznego.

Korllpresja - proces kodo\i\lania danych, w kt6rym I1'ast~pl,1je zmniejszenie wielkoki plik6w.

Korel(cja tylnego o5wietienia - funkcja zmieni.ajljc<l parametry na~:vvi'etleniq,g.dy fotografowany obieRt umieszezonyjest na.bardzo jasnym tie; korekcja tylne:go o$wietlenia pol ega na zWi~kszeniu ekS:pozyeji w telu unikni~(ia niedoswietlenia wywotaneg.o przez ~afalszowanyodczyt swiatlori1ierza.

SlOWN I.CZEK

Kro.tnos{ filtra - wartosc pokazujaca, 0 ile nalezy zwi~kszyc naswletlenle (w morriencle wykorzystywanla qanego filtra), aby uzysKac poprawnq sks pozycj~.

l

Lampe blyskowil - flesz, urzi:jdzenie fotoqraficzrie, wy.sylajqce krotkotrwaty i mOl;;ny strum.en swiatla. l.irzba przewodnla - rniara maksymalnej wydainosci swietlnej larnpy blyskowej; liezba. okreslajaca relatywrii:j 5il~blysku Aesza.

Low-key - obraz z przewagq ton6w ciernnych. Lustrzanks - rodza] aparatu z ruchornym lustrern, umieszczonym pod katem 45 stcpni wstosunku. 00 oblektywu, pozwalajacym odwzorowac w celowniku obraz identyczny z tym, ktcryprzekazywany jest przez obiektyw.

M

Makrorotografia - fotografia robiona z niE'wielki~j odlegtc'Sci, w kt6rej obraz odtwarzany jest tej same) wielkosci cotctoqratowany obiekt lub wiekszy, Matl'yea - uklad czujnik6w obrazu, /Vlegapiksel-.okreslenie jedneg;o rnillona pikseli. MemorySticR -typ wymient:lej karty parnlecl srosowa-

nejw niektorych rodzajach aparatow cyfrowych.

Migawka - element mechaniczny aparatufotogra1icznego requlujacy czas naswietlania,

Ne9atyw - naswletlorta i wywolana blona fotogra1iczna, na kt6rej utworzony obraz ma odwr6tone barwy i tony W stosunku do-rzerzywistosci.

N<lt~i:enie 5wiaHa - miara ilosci swiatla padajaceqo na Oany ob~zar.

l

Obiektyw - ukladoptyczny, 5luzq~y do odwz(,lJQwania fotogfafowany.ch obiekt6w,

Obi~!,ww §llugQognisKowy - obiektyw oodleg)"osci ognisko"Wejl:!lulszej nii. przekqtlia fbrmatu matrycy Il,1b filmu uzytego w IIparacie" dostosowanym do tego obiektywu; w fotogra1ii matobbrazkowej za obiektyw dlugoogniskowy l,lwaZa sifl obiektyvy powyiej dlugosci ogniskowej okoto 70 mm.

Obiekqw :;tandaIdow.y -Qbiek~yvv: 0 od.l~glosei o.<gniskbiNej poabbnej do' przekqtnej forin'atu matty"

cy lub filmu uzyteqo w aparacie dostosowanym do teqo obiektywu; w fotodrafii malcobrazkowe] ohi"ektywer\l standardowyrn jest.' 0.piektyw 0 dli,," qosc! oqnfskowe] mledzy oketo 40 a 70 mm.

Obiektyws:rNokokqtny - .obiektyw a odleglosci ogniskowej kr6tszej nii przekqtna formatu mattycy lub filmu uiytego waparscle dcstosowanym do tego .oblektywu: wfotoqrafii rnalocbrazkowej o,biektYvv:em5zerokokqtnym (kr&tkoogniskcwym) jest obiektyw penize] dlugQsei oqnlskowe] okolo 40mm,

Ohiektyw z:mienMogniskowy .- obiektyw, w kt6rym poszczeqolne elementy ukladu optycznego (50- czewki), zmieniajqc swoje polozenie wzgl~dem sieble, mogq zmlenlac r6wniez dh.!gosc ogniskow<l oblektywu,

Obraz utajcny - niewidoczny obraz utworzony pod wplywemswiatla w ernulsjl fotoqraficznej.

Odblask - halacja,

Ognisko optyrzne - punkt przeclecla si~ prornieni swietlnych, powstajqcy' p0 kh przejsciu przez S,Oczewke, je'sli promtenle.padajac na soczewke.tworzyly wiazke r6wnoleglq do )e) osi optycznej.

Oslona przedw5lonecina - element wyposazenia fotoqraficzneqo, oslanlaiaeeqo przednia soczewke obiektywuprzed wpadanlern nlepozadaneqo oswletlenla,

Otwleranie obiektywu - zWi~kszahiesredhi(y otworu przyslony.

Otwor W;t91~dny - wlelkosc otworu w obiektywie, przez kt6ry wpada swiatlo,

Paralaksa - roznica miedzy obrazem widzianym w celownlku.aparatu a obrazern rejestrewanyrn, Perspektywa - wizualne przedstawienie gt~bi i odleqlosclrra plaszczyi:n Ie.

Pel'spektywa,baiwna - zJawisko, w kt6rym prze'dmi€Jty w miarfl oddalania'siEi od obi.ektywu stajqsi~ CGraz mniejwyrazne i zmienial'l kolbr.

Perspektywa Jinearna - pozorne zmniejszanie si~ przedrhiot6w w miar~ ieli oddalania sifl odobiektywl.\,

f>i,~r.kienie posrednie - pierScienie umieszcilahe mi"flGzyohie.ktywem a korpusem .aparatu fotogrq- 1icznego w celu zwiflkszenia wysuwu obiektywu i umoiliwieJ:lia ogniskowania na bardzo malych odleglosCiach; uiywane w makrofotografii.

Piksel- najmniejsza jednostka obrazowania cYfrowego. f'ods\vi"t!<1rK3 - urzqdzenie stuzqce do przeglqdania' przezroczy.

POwli;IGzalnik- urzadzenle sluzacew ciemnltotoqraficznej dorzutowanlu na papier fotograficzny obra zu pochodzq.cegG z negatywu.

Pozytyw - inna nezwa przezrocza bqdi odbirki wykonanej z negatywu.

ppi - mlera rozdzi~kzo~c.i; liczpa punkt6w, kt6re moze rozroznkurzadzenle skanujace na odcinku jedneqo cala.

Preselekcja CZElSU migawki - rodza] ustawiania na~ swietlania, w kto-yrn f01.bgrafuj'l.cy decyduje.o wartosrirzasu otwa rci a m igaw ki; a a pa rat samoczyn nle dobiera wartosc'przysfony w celu zapewnienia wlasciwej ekspozycji ..

Preselekcja przestollY - rooza] ustawtana naswiet.ailia, gdzie fotografujqcy decyduje 0 wartosc! otworu przys!ony, a aparat sarnoczynnie dobiera wartosc mi.gawki w celuaapewnieniawlasdwe, ekspozyc]!

PrzysfOI'la obiektywu - element mechaniczny obiektywu, requlujacy natezshle swiatla wpadi)jqcegu do aparatu. .

Przetermlnowenle blony - graniczna data uzywalnosci material6w swtatlorzutych, suqerowana przez producenta igwa-rantlljqca prawidlowe oddanie barw i czulosci filmu.

Przycisk kontroti gt~bj ostrosct -.element mad-aniczny aparatu, sluzqc.y ocenle glifbi estrosd przy danym nastawieniu wartosci przyslony, Przyrnykanle obiektywu - zrnniejszania srednicy otworuprzyslony.

RAW - format plikow dostepny w niekt6rych modelach aparatow cyfrowych; pozwala na zapisanie danych w nl'eprzetworzgnej formie.

RGB - podstawowy model kolorow cyfroweqo obrazu; urzqdzenia pracujqce wtrybie RGB·tworz'l bare wy, mieszajitc kolory: czerwony.ziclony i riiebieski.

Rozdzielczosc- subfektywna ocena wyrazistosct i jakosci szczeqolow na zdjeciu lub-w obrazie.

Rozpj'f~o5C tonalna - zakres to~6w szarych, zawierajqcych sie rniedzy-qleboka cterniq a bielq, krore mozt')a rozroznlc nazdjeciu.

Rozmazanie - n.ieostros.c powstala na obrazie fotoqrafirznyrn wskutek ruchu aparatu bqdz. obiektu w czasie naswietlania zdjecia,

f'iybie oko - cbiektyw szerokokatrry a bardzo szerokim kqr::ie wi'dzenia.

s

Sarnewyzwelecz-- urzqdzerne slu,zqce opeznlenlu otwarcia migawki.

Skaner - urzqdzenie do przetwarzania obrazow analogowych wpostac cyfrowq.

Skala gh~hi cstresci - pary warto~ci liczb przysl"Qny. nanlesione na obudowe obiektywu przy-skali odleg!oSci, okreslajace zasie9 glii!bi 95tr05(i.

SrnartMedia _·typ wy'f'niennej karty parniecl, uziwa~ nej w niekt6rych rodzajach aparat6w cyfrowych.

Statyw - urzqdzenie sluzace do zamocowania na nim aparatutotoqraficmeqo.Iam p bqdz i nne.go sprzecu w celu zwlekszenla ich staoilnos«.

Sredl1ioformatowy aparat - aparat fotograficzny na blony oszerokoscl wiii!kszej n ins mm, ale m rriejszej ntz blony wielkoforrnatowe: forrnaty klatek uzyskiwane z aparat6w .srednioformatowych to naiczesde] 6/4,5 ern, 6/6 em, 6/7 (m,6/9 ern,

SWiatlomierz - urzqdzenie mierzqce natezsnle swiat~ la padajaceqo na obrazbadz odbitego oddaneqo obrazu ..

T

Temperatura barwowa -skala ternperatur wyrazona w stopniach Kelvina, uzywana do okreslania [akosd koloru irodel'swiatla.

TIFF - format plikowpczwalajqey zastosowac kompresje bezstrijtriq,

Tolerancja naswietlenla - warto,s.c, 0 jakq mozna przeeksponowac lub niel!'ioeksl1onowac blon~ fotoqreficznq, by postandardowej obrobce chernlcznej otrzy-naceadowalajace rezultaty.

TTL -,system uIiiO.zliwia-j'lcy porruar swiiltla przechodz,!cego przezobiektyw aparatu fotoqrafitzneqo.

u

uss- standard polaczsn do komputera urzadzen, tj. drukarka, aparat cyfrowy,

w

Widmo I;wiarta 'Nidzia!nego - zakre5 promteruowanla elektromaqnetyczneqo, widzialtiego golym oklern, zawartego rniedzy pogczerwi!"niq a ultrafioletem.

Wj",.ik,~forr!Tatowy aparat - a parat"fotograficzny przeznaczony do fotografowania na blonach e duzych rozmiarach (format klatki jest-Wil:!kszy hit '6/9 em); stosujesie go gl6wnie do fotografii technicznej i reklarnowej,

\lVielokrotoJ e!(spolycja - efekt powstaly wskutek kilkukrotneqo naswietlenla tej same] klatki filmu, wykorzystywany gl6whie do' zdjec tcchnicznyrb

iefekt6w speejalnych. . .

St.QWNICZEK

W'yswietla~z - urzadzenie umozllwiajace czasowy podglqd i:lanych lub obrazu.

Wywolyw<mie - proces chemkzny, ktoternu poddaje sie naswietlony materialswiatloczuly w celu zamiany obrazu utajonego w widzialny obraz fotograficzny.

l

Zial'l1o - naswietlone i wywolane czastki srsbra, tworzace obraz fotografkzny.

Zoom - obiektyw zmiennooghiskowy.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->