P. 1
PROGRAM OCHRONY PRZYRODY

PROGRAM OCHRONY PRZYRODY

|Views: 526|Likes:

More info:

Published by: Migelino Dupelino on Feb 10, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/26/2011

pdf

text

original

REGIONALNA DYREKCJA LASÓW PAŃSTWOWYCH WE WROCŁAWIU

PLAN URZĄDZENIA LASU dla Nadleśnictwa Śnie ka
na okres od 1 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2018r.

PROGRAM OCHRONY PRZYRODY
Program opracowano w BULiGL Oddział w Brzegu
Autor opracowania: mgr in . Dariusz Bober

Program zaktualizowano w Biurze Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddział w Brzegu

Program zaktualizował:

mgr in . Hubert Rzońca
sekretariat@brzeg.buligl.pl www.buligl.pl

Sprawdził: Inspektor BUL i GL Oddział w Brzegu .............................................. mgr in . Marek Matyjaszczyk

Akceptuje: p.o. Dyrektor BUL i GL Oddział w Brzegu ................................................ mgr in . Janusz Bańkowski
BRZEG 2009

2

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

SPIS TREŚCI
1. 2. 3. WSTĘP................................................................................................................................13 CELE PROGRAMU.............................................................................................................14 OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA NADLEŚNICTWA ........................................................15 3.1. 3.2. 3.2.1. 3.3. 3.4. 3.5. 3.6. 3.7. 3.8. 4. 4.1. 4.1.1. 4.1.2. 4.1.3. 4.1.4. 4.1.5. 4.1.6. 4.1.7. 4.1.8. 4.1.9. 4.1.10. 4.1.11. 4.1.12. 4.1.13. 4.1.14. 4.2. 4.3. 4.4. 4.5. 5. 5.1. 5.2. 5.3. Poło enie nadleśnictwa względem jednostek regionalizacji przyrodniczo-leśnej...............18 Strefy ekoklimatyczne ..................................................................................................19 Klimat Sudetów...................................................................................................20 Poło enie fizycznogeograficzne, budowa geologiczna i rzeźba terenu .............................21 Charakterystyka geobotaniczna .....................................................................................24 Charakterystyka ogólna kompleksów leśnych Nadleśnictwa Śnie ka ...............................25 Porównanie wybranych cech drzewostanów w ramach grup funkcji lasu .........................29 Poło enie Nadleśnictwa Śnie ka względem leśnych jednostek administracyjnych............30 Struktura u ytkowania ziemi.........................................................................................31 Ochrona in situ ............................................................................................................33 Karkonoski Park Narodowy..................................................................................33 Otulina Karkonoskiego Parku Narodowego ...........................................................33 Rezerwaty przyrody .............................................................................................51 Parki krajobrazowe ..............................................................................................53 Obszar chronionego krajobrazu.............................................................................55 Obszary Natura 2000............................................................................................56 Siedliska przyrodnicze – występowanie i zalecenia ochronne ..................................90 Pomniki przyrody ..............................................................................................110 Stanowiska dokumentacyjne ...............................................................................131 U ytki ekologiczne ............................................................................................131 Zespoły Przyrodniczo – Krajobrazowe ................................................................131 Grunty leśne do objęcia formą ochrony prawnej...................................................132 Chronione gatunki flory .....................................................................................133 Chronione gatunki fauny ....................................................................................145

FORMY OCHRONY - ISTNIEJĄCE I PROJEKTOWANE...................................................33

Lasy ochronne ...........................................................................................................169 Drzewostany bez wskazań gospodarczych ...................................................................171 Lasy wpisane do rejestru zabytków .............................................................................172 Ochrona - ex situ........................................................................................................173 Gleby leśne................................................................................................................174 Siedliskowe typy lasu.................................................................................................175 Flora .........................................................................................................................181
3

WALORY PRZYRODNICZO-LEŚNE................................................................................174

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

5.4. 5.4.1. 5.4.2. 5.5. 5.6. 5.7. 5.8. 5.9. 5.10. 5.11.

Fauna ........................................................................................................................181 Bezkręgowce – Evertebrata ................................................................................182 Kręgowce – Vertebrata.......................................................................................185 Charakterystyka drzewostanów ilościowa i powierzchniowa .........................................189 Budowa pionowa .......................................................................................................191 Baza nasienna Nadleśnictwa Śnie ka ..........................................................................192 Parki wiejskie występujące na terenie i w zasięgu terytorialnym nadleśnictwa ...............193 Ciekawe twory przyrody nieo ywionej w zasięgu i bezpośrednim sąsiedztwie Nadleśnictwa Zabytkowe miejsca o charakterze historycznym, zabytki kultury materialnej w obszarze i w Ocena stanu stosunków wodnych, obszar, sposoby i stopień wykorzystania oraz klasy Hydrografia terenu Nadleśnictwa Śnie ka............................................................199 Stan czystości wód powierzchniowych................................................................202 Ekologiczna ocena stanu lasu..............................................................................203 Aktualny stan siedliska.......................................................................................207 Borowacenie......................................................................................................210 Monotypizacja ...................................................................................................212 Neofityzacja ......................................................................................................212

„Śnie ka” ..............................................................................................................................195 terytorialnym zasięgu nadleśnictwa .........................................................................................197 czystości wód powierzchniowych............................................................................................199 5.11.1. 5.11.2. 5.11.3. 5.12. 5.12.1. 5.12.2. 5.12.3. 5.12.4. 6. 6.1. 6.2. 6.2.1. 6.3. 6.3.1. 6.3.2. 6.4. 6.5. 6.5.1. 6.6. 6.7. 6.7.1. 6.8.

Formy degeneracji ekosystemu leśnego .......................................................................207

ZAGRO ENIA ..................................................................................................................216 Wielkopowierzchniowe zamieranie lasów w Sudetach..................................................217 Stan zdrowotny lasu oraz ska enie powietrza atmosferycznego .....................................218 Poziom zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego ..........................................218 Chemizm opadów ......................................................................................................220 Dwutlenek siarki................................................................................................220 Dwutlenek azotu ................................................................................................220 Odpady komunalne i przemysłowe..............................................................................221 Strefy zagro enia przemysłowego, monitoring biologiczny...........................................221 Strefy zagro enia przemysłowego .......................................................................221 Istniejące zakłady przemysłowe w terytorialnym zasięgu nadleśnictwa oraz w jego Planowane inwestycje zabezpieczające lasy przed negatywnym oddziaływaniem przyszłych Planowane przedsięwzięcia z zakresu kształtowania stosunków wodnych..............225 Zagro enia biotyczne .................................................................................................226

sąsiedztwie ............................................................................................................................222 inwestycji ..............................................................................................................................224

4

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

6.8.1. 6.8.2. 6.8.3. 6.8.4. 6.8.5. 6.9. 6.9.1. 6.9.2. 6.9.3. 6.9.4. 6.10. 6.10.1. 6.10.2. 6.11. 7.

Choroby grzybowe .............................................................................................227 Zagro enia od owadów.......................................................................................228 Uszkodzenia od zwierzyny płowej w uprawach, młodnikach i starszych Zagospodarowanie terenów łowieckich ...............................................................239 Szkody powodowane przez zwierzynę drobną......................................................241 Zagro enia od czynników abiotycznych ......................................................................243 Wiatry...............................................................................................................244 Opady atmosferyczne i osady .............................................................................247 Temperatura powietrza i gleby............................................................................248 Powodzie ..........................................................................................................248 Bezpośrednie negatywne oddziaływanie człowieka na lasy...........................................249 Turystyka ..........................................................................................................249 Szkody górnicze ................................................................................................251

drzewostanach....................................................................................................................236

Podsumowanie negatywnych skutków działalności człowieka na lasy ...........................251

WYTYCZNE DO ORGANIZACJI GOSPODARSTWA LEŚNEGO, REGULACJI ZASOBÓW 7.1. 7.2. 7.3. 7.4. 7.5. 7.6. 7.7. Regulacja u ytkowania rębnego ..................................................................................254 Obręby siedliskowe....................................................................................................255 Wytyczne w sprawie poprawy stanu środowiska przyrodniczego w trakcie wykonywania Wytyczne dla terenów Nadleśnictwa Śnie ka w granicach RPK....................................260 Organizacja szlaków zrywkowych ..............................................................................261 Wskazówki i niektóre koncepcje procesu odnawiania lasu w reglu górnym w Sudetach..262 Gospodarowanie przedplonomi...................................................................................264

ORAZ WYKONYWANIA PRAC LEŚNYCH ............................................................................252

prac leśnych...........................................................................................................................259

8.

PLAN DZIAŁAŃ - ZESTAWIENIE PRAC OBJĘTYCH PROGRAMEM OCHRONY 8.1. 8.2. 8.3. 8.4. 8.5. 8.6. 8.6.1. 8.7. Uzupełnienie do wskazań gospodarczych dla drzewostanów ze zinwentaryzowanymi Uzupełnienie do wskazań gospodarczych dla drzewostanów zlokalizowanych w otulinie Kształtowanie stosunków wodnych (melioracje wodne) ...............................................273 Kształtowanie strefy ekotonowej.................................................................................275 Szczególne formy ochrony wskazania ogólne ..............................................................275 Ochrona ró norodności biologicznej ...........................................................................276 Biologiczne metody ochrony lasu........................................................................277 Ochrona przeciwpo arowa..........................................................................................278

PRZYRODY .............................................................................................................................267 siedliskami przyrodniczymi Natura 2000 .................................................................................267 Karkonoskiego Parku Narodowego..........................................................................................272

5

279 6 ............281 Metodyka............... 9............................................. Promocja i edukacja ekologiczna .................................................Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 8.....8.............................................................................................................................................................. 10..........278 Literatura ................................

................. 13 Zestawienie podstawowych informacji o OSO "Karkonosze" w zasięgu Nadleśnictwa Śnie ka ...21 Tab..........................................................................................................................................54 Tab. 5 Struktura u ytkowania ziemi wg gmin................... 1990)...................................................................56 Tab.................................................................... 7 Zestawienie powierzchni manipulacyjnej projektowanych rębni w drzewostanach w granicach otuliny KPN ...........74 7 ........................ dolnośląskim) ....34 Tab................................................................................................................................61 Tab...........................................Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” WYKAZ TABEL Tab.....................................................................................................73 Tab.............................................60 Tab..........52 Tab............................................ zatwierdzonych przez KE........27 Tab.................... 12 Zestawienie powierzchni leśnej i nieleśnej byłego Obszaru Chronionego Krajobrazu "Karkonosze i Góry Izerskie” w granicach Nadleśnictwa Śnie ka ............36 Tab................................................................. 17 Zestawienie wskazań gospodarczych zaprojektowanych w drzewostanach w granicach SOO Rudawy Janowickie .................................. 10 Informacje nt........ 16 Zestawienie wskazań gospodarczych zaprojektowanych w drzewostanach poło onych w granicach SOO i OSO Karkonosze ...................... 1 Podział Nadleśnictwa Śnie ka wg jednostek regionalizacji ........................42 Tab......19 Tab. 3 Kompleksy leśne Nadleśnictwa Śnie ka ........... powierzchni i lokalizacji otuliny Karkonoskiego Parku Narodowego na gruntach Nadleśnictwa "Śnie ka" .............................................................. 8 Porównanie powierzchni drzewostanów oraz zadań gospodarczych w otulinie i poza nią w Nadleśnictwach: „Śnie ka” i Kamienna Góra..42 Tab....................................................... 18 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Góry i Pogórze Kaczawskie (na podstawie materiałów wojewódzkiego zespołu specjalistów (WZS) do opracowania projektu sieci Natura 2000 w woj.......58 Tab........... 11 Zestawienie powierzchni leśnej i nieleśnej Rudawskiego Parku Krajobrazowego i otuliny......................................................................... 14 Zestawienie powierzchni obszarów Natura 2000 obejmujących grunty Nadleśnictwa Śnie ka....... główne grupy i kategorie u ytkowania zgodnie z danymi planu (operatu).............................................. ... 9 Zestawienie zaplanowanych czynności gospodarczych w drzewostanach w otulinie KPN.. znajdujących się w granicach Nadleśnictwa Śnie ka ......................................... 2 Wybrane elementy obrazujące warunki klimatyczne w Sudetach w latach 1930 –1960 (Trampler i in... 15 Zestawienie podstawowych informacji o SOO wchodzących w zasięg Nadleśnictwa Snie ka................................................31 Tab...... 6 Zestawienie informacji nt...............70 Tab......... dla których proponowane są zmiany przebiegu granic...... lokalizacji oraz powierzchni proponowanych rezerwatów przyrody na gruntach w zarządzie Nadleśnictwa "Śnie ka" ..59 Tab.............................................. 19 Zestawienie siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Góry i Pogórze Kaczawskie w granicach zasięgu Nadleśnictwa Śnie ka (na podstawie materiałów WZS)........... zatwierdzonych przez Komisję Europejską ............................................... 4 Porównanie wybranych cech drzewostanów w ramach grup funkcji lasu (zestawienie wygenerowane z programu „Taksator”)...........................................................................29 Tab...........................................................................

.......................................Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Tab........................... 28 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Stawy Karpnickie (na podstawie materiałów WZS) ......... 35 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Trzcińskie Mokradła na gruntach w zarządzie Nadleśnictwa Śnie ka (na podstawie materiałów WZS) ................................................... 25 Zestawienie siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Stawy Maciejowa na gruntach Nadleśnictwa Śnie ka (na podstawie materiałów WZS).................. 33 Zestawienie siedlisk Natura 2000 zajmujących niewielkie powierzchnie w SOO Źródła Pijawnika (na podstawie materiałów WZS)............89 Tab........................................................................... 34 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Trzcińskie Mokradła (na podstawie materiałów WZS) ...........82 Tab... 22 Zestawienie wskazań gospodarczych zaprojektowanych w drzewostanach w granicach SOO Góry i Pogórze Kaczawskie .......... 26 Zestawienie siedlisk Natura 2000 zajmujących niewielkie powierzchnie w SOO Stawy Maciejowa (na podstawie materiałów WZS) .......................80 Tab..................................................................................... 29 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Stawy Karpnickie na gruntach Nadleśnictwa Śnie ka (na podstawie materiałów WZS) ... 30 Zestawienie siedlisk Natura 2000 zajmujacych niewielkie powierzchnie w SOO Stawy Karpnickie (na podstawie materiałów WZS) .............................................. 38 Zestaweinie siedlisk Natura 2000 zinwentaryzownych powierzchniowo ................................................90 8 ...................................... projektowanych obszarów Natura 2000 obejmujących zasięg Nadleśnictwa Śnie ka .............................................. 27 Zestawienie wskazań gospodarczych zaprojektowanych w drzewostanach w granicach SOO Stawy Maciejowa.................................................... 20 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Góry i Pogórze Kaczawskie na gruntach Nadleśnictwa Śnie ka (na podstawie materiałów WZS) ...............................89 Tab......................................................................................................84 Tab......................81 Tab.........87 Tab............................ 24 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Stawy Maciejowa (na podstawie materiałów WZS) ..................................................82 Tab....................................................................................76 Tab.. 32 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Źródła Pijawnika (na podstawie materiałów WZS) ............................................84 Tab....................................................................75 Tab...............85 Tab............................................................ 36 Zestawienie siedlisk zajmujących dodatkowo niewielkie powierzchnie w SOO Trzcińskie Mokradła (na podstawie materiałów WZS) ................85 Tab..................... 31 Zestawienie wskazań gospodarczych zaprojektowanych w drzewostanach w granicach SOO Stawy Karpnickie....................................................... 21 Zestawienie siedlisk Natura 2000 zajmujących dodatkowo małe powierzchnie w SOO Góry i Pogórze Kaczawskie (na podstawie Materiałów wzs) ...................................................................87 Tab................................................... 23 Zestawienie podstawowych informacji nt......................................81 Tab.....89 Tab....................................................................88 Tab............................ 37 Zestawienie wskazań gospodarczych zaprojektowanych w drzewostanach w granicach SOO Trzcińskie Mokradła .................77 Tab........

................................................................... 39 Zestawienie siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych punktowo . 41 Wykaz istniejących pomników przyrody na terenie Nadleśnictwa Śnie ka oraz na gruntach innej własności pozostających w terytorialnym zasięgu nadleśnictwa ............................................... 50 Zestawienie podstawowych informacji nt.........................................158 Tab....144 Tab.................................... drzewostanów bez wskazań gospodarczych...........190 Tab.................Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Tab...................195 Tab................................................................................................................................................................................................................................... 42 Wykaz projektowanych pomników przyrody na terenie Nadleśnictwa Śnie ka oraz na gruntach innej własności pozostających w terytorialnym zasięgu nadleśnictwa ....................................................................... 49 Zestawienie powierzchni gruntów leśnych Nadleśnictwa „Śnie ka” wg kategorii ochronności ......200 9 ......................133 Tab........126 Tab.......169 Tab........................ 58 Zestawienie powierzchni [ha] drzewostanów według grup wiekowych i bogactwa gatunkowego (wyniki taksacji przetworzone programem „Taksator”).........................................112 Tab..... 63 Przegląd głównych rzek i potoków obszaru Nadleśnictwa Śnie ka ............188 Tab.............................................................................................. 51 Zestawienie gruntów w zarządzie Nadleśnictwa „Śnie ka” wpisanych do rejestru zabytków .141 Tab........................................................145 Tab.................. 52 Zestawienie powierzchni leśnej Nadleśnictwa "Śnie ka" w poszczególnych STL........................ 44 Wykaz chronionych i rzadkich gatunków roślin naczyniowych.....................................172 Tab................................................................................. 57 Zestawienie gatunków ssaków wykazanych z terenu Nadleśnictwa Śnie ka nie podlegających ochronie gatunkowej .................................................... 59 Zestawienie powierzchni [ha] i drzewostanów wg grup wiekowych i budowy (wygenerowane programem „Taksator”)..... 61 Wykaz ciekawych obiektów przyrody nieo ywionej ............... 40 Dodatkowe informacje do wskazań gopodarczych zaprojektowanych w dzrzewostanach ze zinwntaryzowanymi siedliskami Natura 2000 ............ 46 Zestawienie gatunków roślin zagro onych w obszarze nadleśnictwa ......................................................193 Tab..........176 Tab......................92 Tab....198 Tab................... 54 Zestawienie gatunków ślimaków w nadleśnictwie „Śnie ka” .......187 Tab............... 43 Zestawienie projektowanych obszarów do objęcia ochroną prawną w nadleśnictwie „Śnie ka” obręb Kowary .............................................. 53 Zestawienie gatunków roztoczy w nadleśnictwie „Śnie ka” ................. 48 Wykaz chronionych i rzadkich zwierząt ...........183 Tab.......................191 Tab..............................132 Tab...............................................................................................186 Tab.........................184 Tab......................... 60 Zestawienie zabytkowych parków i ogrodów w terytorialnym zasięgu Nadleśnictwa Śnie ka .............................................172 Tab.. 56 Zestawienie gatunków ptaków wykazanych z terenu Nadleśnictwa Śnie ka nie podlegających ochronie gatunkowej ........................................................... 62 Wa niejsze obiekty kultury materialnej ................. 55 Zestawienie gatunków ryb wykazanych z potoków Nadleśnictwa Śnie ka .................................................................................................................. 47 Ostoje zwierząt chronionych... 45 Zestawienie gatunków roślin zagro onych........................................................110 Tab.........

.......................................monotypizacja...2008 ............. liczba wydzieleń z neofitami w dolnych warstwach drzewostanu.................gov........211 Tab...................neofityzacja (gatunki obcego pochodzenia jako panujące w drzewostanach)....215 Tab..... [www............................... 78 Jednostki regulacji u ytkowania rębnego i długookresowego planowania hodowlanego (gospodarstwa siedliskowe)............................232 Tab............................. .............. 77 Zręby sanitarne prowadzone w nadleśnictwie „Śnie ka”.....................................246 Tab.............. 75 Pozyskanie drewna zasiedlonego w latach 1999 ....................... 73 Pozyskanie grubizny z przyczyn sanitarnych w latach 1989 – 1998....... 76 Uszkodzenia upraw młodników i starszych drzewostanów.......................268 10 ................................ 65 Zestawienie powierzchni drzewostanów Nadleśnictwa „Śnie ka” wg aktualnego stanu siedliska (wygenerowane programem „Taksator”)...........................................................................pios................. 66 Zestawienie powierzchni [ha] wg form degeneracji lasu – borowacenie (wygenerowane programem „Taksator”).......................................................................................................................................214 Tab.pl] ........................................................................................ 70 Zestawienie powierzchni wg form degeneracji lasu – neofityzacja............ 68 Zestawienie powierzchni [ha] wg form degeneracji lasu .............219 Tab.........237 Tab......... 67 Zestawienie powierzchni [ha] wg form degeneracji lasu ........................ 79 Uzupełnienie do wskazań gospodarczych dla siedlisk przyrodniczych................213 Tab..........................Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Tab..................................... 71 Klasyfikacja strefy za rok 2007 ze względu na ochrone zdrowia....233 Tab. 74 Pozyskanie u ytków przygodnych na tle pozyskana ogółem w 10-leciu 1999-2008................ 64 Zestawienie powierzchniowe wg zgodności składu gatunkowego (Źródło: wyniki taksacji przetworzone programem taksator) ...............................wroclaw.........................255 Tab..................208 Tab..........204 Tab...............235 Tab......................................212 Tab......................... 69 Zestawienie powierzchni [ha] wg form degeneracji lasu – neofityzacja (gatunki obcego pochodzenia w udziale – powierzchnia zredukowana) .....................................

............................... .......................................................40 Wykres 7 Powierzchnia gatunków panujących w drzewostanach w granicach otuliny KPN z uwzględnieniem wieku...................................................244 Wykres 21 Naturalny rozwój lasu ..............................207 Wykres 13 Struktura uszkodzeń od patogenów grzybowych w stopniach intesywności w Nadleśnictwie "Śnie ka" ....................38 Wykres 5 Udział rębni IVd w powierzchni planowanych rębni dla gatunków panujacych w drzewostanach poło onych w granicach otuliny KPN............................................................................................................................234 Wykres 17 Pozyskanie drewa zasiedlonego w latach 1999-2008 ........................................177 Wykres 11 Udział drzewostanów niezgodnych w typach siedliskowych lasu z uwzględnieniem gospodarczych typów drzewostanów.............................................................................................................................................................................39 Wykres 6 Udział powierzchni bez wskazań gospodarczych w powierzchni gqtunków panujących w drzewostanach poło onych w otulinie KPN ..............................................schemat cyklu yciowego puszczy europejskiej wg Leibundguta..................................................................................................................................................................................Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” WYKAZ WYKRESÓW Wykres 1 Procentowy udział ogólnej powierzchni nadleśnictwa w rozbiciu na poszczególne gminy................238 Wykres 19 Udział poszczególnych stopni intensywności uszkodzeń klimatycznych w Nadleśnictwie "Śnie ka" ....................................175 Wykres 10 Udział poszczególnych STL w Nadleśnictwie "Śnie ka" ............................................................................................236 Wykres 18 Struktura uszkodzeń od zwierzyny w stopniach intensywności w drzewostanach Nadleśnictwa "Śnie ka" .............................................................228 Wykres 14 Struktura uszkodzeń od owadów w stopniach intensywności w Nadleśnictwie "Śnie ka" ................................229 Wykres 15 Udział posuszu w ogólnej masie grubizny pozyskanej na przestrzeni dwóch dziesięcioleci ................35 Wykres 3 Powierzchnia manipulacyjna planowanych rębni w podziale na gatunki panujące z wyró nieniem rębni IVd dla drzewostanów poło onych w granicach otuliny KPN .....................................................................41 Wykres 8 Udział poszczególnych.................................................................................................................171 Wykres 9 Udział poszczególnych typów gleb w powierzchni gruntów leśnych Nadleśnictwa "Śnie ka" ....................................................................................................................................32 Wykres 2 Porównanie udziału powierzchni objętej ró nymi formami rębni w powierzchni leśnej w otulinie KPN i w pozostałych drzewostanach Nadleśnictwa „Śnie ka" ....................................................................................................................................................................................................... wiodących kategorii ochronności w ogólnej powierzchni lasów ochronnych w Nadleśnictwie "Śnie ka"...................................37 Wykres 4 Udział powierzchni planowanych rębni w ogólnej powierzchni gatunków panujacych w drzewostanach poło onych w granicach otuliny KPN........................................266 11 .......................

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 12 .

Racjonalna gospodarka leśna. WSTĘP Lasy Państwowe realizują ochronę przyrody w myśl ustawy o lasach z dnia 28 września 1991r. dba o zachowanie bogactwa naturalnego rodzimej przyrody. • stanowiska dokumentacyjne 13 . na które składają się: • rezerwaty przyrody. 2004 nr 92 poz. 4. System ochrony przyrody i kształtowania środowiska naturalnego w Lasach Państwowych wynika z dominujących funkcji lasów i realizowany jest poprzez: 1. 5. obiektów i gatunków objętych ró nymi formami ochrony przyrody. 2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1. • ochrona gatunkowa. który jest pochodną wykonywania wybranych zadań z zakresu ochrony przyrody. oczekiwań społecznych oraz potrzeb i mo liwości gospodarczych kraju. 444) oraz zgodnie z ustawą o ochronie przyrody z z dnia 16 kwietnia 2004 r. będących w zarządzie Lasów Państwowych. 3. • u ytki ekologiczne. Formy ochrony. racjonalnego kształtowania środowiska przyrodniczego. • pomniki przyrody. Propagowanie idei ochrony przyrody oraz roli lasów i leśnictwa w aspekcie gospodarczym i społecznym. 1991 nr 101 poz. łączy leśnictwo z zagadnieniami szeroko pojmowanego kształtowania środowiska przyrodniczego (w tym krajobrazu). Ograniczanie negatywnego wpływu na lasy źródeł zagro enia znajdujących się poza obszarami leśnymi. Dbałość o pozaprodukcyjne funkcje lasów. (Dz. (Dz. w miarę mo liwości prowadzi do zwiększania lesistości kraju.U. która realizując potrzeby społeczeństwa: zapewnia trwałość lasów i ciągłość dostarczania surowców leśnych. Ochrona przyrody we współczesnym leśnictwie to: 1. W podstawowej jednostce gospodarczej Lasów Państwowych – nadleśnictwie ochrona przyrody realizowana jest w ramach Systemu ochrony przyrody i kształtowania środowiska naturalnego w Lasach Państwowych. Zabezpieczenie obszarów. 880).U.

92. ochronne w miastach.92. 6. 3. oczyszczalnie ścieków. uzupełniono wykazy roślin i zwierząt podlegających ochronie gatunkowej. gatunkowym.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • obszary Natura 2000 – nowa forma ochrony wprowadzona w nowej ustawie o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r.12. zgodnie z Ustawą o lasach z dnia 16 października 1991 r.880 z dnia 30 kwietnia 2004 r. CELE PROGRAMU Program ochrony przyrody w nadleśnictwie sporządzany jest w celu: a) poprawy warunków ochrony i w miarę mo liwości wzbogacania zasobów przyrodniczych ekosystemów leśnych. b) zainwentaryzowania i zobrazowania walorów przyrodniczych oraz zagro eń przyrody nadleśnictwa (głównie ekosystemów leśnych) na tle regionu i kraju.2009 r. co realizowane jest poprzez: inwestycje proekologiczne. Program zaktualizowano w oparciu o zapisy §110 Instrukcji urządzania lasu (DGLP. 444 z późniejszymi zmianami) oraz zgodnie z ustawą o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. ochronne wokół miast. wyłączone drzewostany nasienne. U. 5. U. 1991 nr 101 poz.01.w tym projektowane rezerwaty i ostoje zwierząt chronionych. informacje wynikające ze zmian w systemie prawnym. Zaktualizowano adresy leśne. (Dz.04.04. Plantacje. w szczególności formy ochrony przyrody. Lasy wielofunkcyjne (gospodarcze). programu wg stanu na 1. 2. lasy w najbli szym otoczeniu ośrodków wypoczynkowych.2009 – 31.). Niniejsze opracowanie jest aktualizacją ww. lasy uzdrowiskowe. Program ochrony przyrody jest zgodny z ustaleniami I i II KTG. ekosystemowym i krajobrazowym). Pozostałe lasy ochronne: ochronne uszkodzone przez przemysł.). 2. (Dz. glebochronne w strefie górnej granicy lasów. 2003). a w szczególności zachowania ró norodności biologicznej na wszystkich poziomach organizacji (genowym. 4. małą retencję wodną itd. populacyjnym. do których zalicza się lasy doświadczalne. 7. Kształtowanie i ochronę środowiska przyrodniczego. część dotyczącą drzewostanów w oparciu o dane z prac taksacyjnych.01. (Dz. Lasy ochronne specjalnego przeznaczenia. Lasy ochronne ogólnego przeznaczenia.2018. wodochronne. mniej ucią liwe formy ogrzewania budynków w osadach i osiedlach.U. lasy obronne. stanowiące cenne fragmenty rodzimej przyrody . do których nale ą lasy: glebochronne. i stanowi część planu urządzenia lasu dla Nadleśnictwa Śnie ka na okres 1.880 z dnia 30 kwietnia 2004 r. 14 .

Obręb Kowary obejmuje leśnictwa: Maciejowa. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA NADLEŚNICTWA Nadleśnictwo Śnie ka wchodzi w skład Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu. • w powiecie kamiennogórskim gmina: Kamienna Góra • w powiecie złotoryjskim gmina: Świerzawa 15 . Janowice Wielkie. 1973 r.53 ha. Grunty nadleśnictwa znajdują się na terenie następujących gmin: • w powiecie jeleniogórskim: Miasto Karpacz. Obręb Śnie ka obejmuje leśnictwa: Staniszów. złotoryjskim i Jelenia Góra. Przełęcz. Je ów Sudecki. 24.07. Nr 99. poz.U. Borowice.01 ha. f) preferowania technologii prac leśnych przyjaznych dla środowiska przyrodniczego. Gruszków. i) j) ochrony zabytków kultury materialnej w lasach. e) doskonalenia gospodarki leśnej i sprawowania ochrony przyrody z pełnym wykorzystaniem prac glebowosiedliskowych. Przesieka. w powiatach: jeleniogórskim. Karpacz. Podgórzyn. podział administracyjny nadleśnictwa wyró nia dwa obręby leśne: Śnie ka o powierzchni 6187. d) wskazania kolejnych obiektów do objęcia szczególnymi formami ochrony i wstępnego określenia przedmiotów oraz celów i metod ich ochrony. Łączna powierzchnia nadleśnictwa wynosi 13566. Mysłakowice.52 ha oraz Kowary o powierzchni 7379.01. Podgórzyn. opracowania propozycji do planów zagospodarowania przestrzennego.2009 r.1998 r.01. Bukowa. 3. Na mocy ustawy z dn. kamiennogórskim. Karpniki. Jedlinki. Według stanu na 01.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” c) ustalenia hierarchii grup funkcji poszczególnych (całych lub części) kompleksów leśnych. Powstało z połączenia dwóch byłych nadleśnictw: Kowary i Śnie ka na mocy Zarządzenia Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z dnia 01. Miłków. 631) nadleśnictwo znajduje się w granicach województwa dolnośląskiego. Miasto Kowary. h) umo liwienia w przyszłości wykonania szeregu analiz porównawczych dotyczących zmian stanu lasów i środowiska przyrodniczego. g) uświadomienia wszystkim grupom społeczeństwa obecnych i potencjalnych zagro eń lasów oraz środowiska przyrodniczego. o wprowadzeniu trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. Wymienione obręby leśne podzielone są na leśnictwa. Janowice. Stru nica.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • w powiecie Jelenia Góra gmina: Miasto Jelenia Góra. 16 . Na poni szej mapie poglądowej zaprezentowano grunty nadleśnictwa na tle podziału administracyjnego kraju.

.

wyhodowane są z nasion obcego pochodzenia i najczęściej zajmują niewłaściwe siedliska. Noszą one ogólną nazwę Puszczy Sudeckiej. Granica pomiędzy dzielnicami przyrodniczo-leśnymi przebiega wzdłu linii Dziwiszów – Komarno. Odznaczają się przy tym małą odpornością na szkodliwe oddziaływanie czynników abiotycznych i biotycznych. W swoim zasięgu zawiera jedno z najstarszych w Europie pasm górskich. Obszar ten w wy szych poło eniach porastały lasy świerkowe a w nizinnych poło eniach lasy bukowe z domieszką jodły. Sowich i Stołowych. Sudetów Wschodnich. Sudetów Środkowych. Wymieniona jednostka poło ona jest w południowo-zachodniej części Polski i obejmuje niewielki obszar kraju (5164 km2 ). Podział według regionalizacji przyrodniczo-leśnej na ni sze jednostki w Krainie Sudeckiej wyodrębnia trzy dzielnice przyrodniczo-leśne: 1.. Największe kompleksy leśne spotyka się w na terenie Karkonoszy. jedynie nieznaczne obszary poło one w północno-wschodniej części obrębu leśnego Kowary znalazły się w granicach Dzielnicy Sudetów Środkowych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 3. 2. Poło enie nadleśnictwa względem jednostek regionalizacji przyrodniczo-leśnej Regionalizacja przyrodniczo-leśna na podstawach ekologiczno-fizjograficznych (Trampler i in. Praktycznie w całości Nadleśnictwo Śnie ka zlokalizowane jest w Dzielnicy Sudetów Zachodnich. Gór Izerskich. 3. Zwarte kompleksy Puszczy Sudeckiej obecnie znajdują się tylko na obszarach górskich. Omawiane lasy w du ym stopniu zostały przekształcone przez gospodarkę człowieka.1. 1990) lokalizuje lasy Nadleśnictwa Śnie ka w Krainie Sudeckiej VII. Sudetów Zachodnich. mniej dostępnych dla rolnictwa. Szczegółowy podział wg regionalizacji przyrodniczo leśnej Nadleśnictwa Śnie ka przedstawiony jest w tabeli: 18 . głównie w reglu dolnym. Obecnie rosnące tu świerczyny. które w przewa ającej części pokrywa zwarty płaszcz lasów.

9. 26-27.c Największe obszary leśne w nadleśnictwie „Śnie ka” przynale ne są w obydwu obrębach leśnych do Mezoregionu Gór Izerskich i Karkonoszy (VII. 117-122. 174-175. 30.1. 2.1. Ze względu na znaczne zró nicowanie wyró niono cztery makroregiony ekoklimatyczne. Strefy ekoklimatyczne Regionalizacja ekoklimatyczna Polski (Trampler i in.c).1.) wznoszą się w postaci kopulastych szczytów. Sudecka • makroregiony: 19 .p.1. w tym trzy dotyczą Nadleśnictwa Śnie ka.2. 1990) dzieli obszar Krainy Sudeckiej VII na strefy i makroregiony ekoklimatyczne. Średnia wysokość masywu osiąga wartość 1300 – 1400 m n. Mezoregion Gór Kaczawskich (VII.m. pozostałe Oddział Gór Izerskich i Karkonoszy VII.m.b Kotliny Jeleniogórskiej VII. pozostałe 1-8.2. Kotliny Jeleniogórskiej VII. 114-116. b) obejmuje najmniejszą część powierzchni nadleśnictwa. 3. 15-30.d Gór Izerskich i Karkonoszy VII.1.m. 25. Masyw ten zbudowany jest głównie z granitu i łupków metamorficznych. Mezoregion Mezoregion Gór Kaczawskich VII. 35. 10-22.c Śnie ka Sudecka VII Sudetów Zachodnich VII. który obejmuje najwy szy w krainie masyw górski – Karkonosze. Mezoregion zbudowany jest z ró norodnych utworów w tym: kalcytów. Powierzchnia mezoregionu posiada urozmaiconą rzeźbę terenu z wielkim bogactwem form terenu i przewa ającym krajobrazem gór średnich. z maksymalnym wyniesieniem Śnie ki 1602 m n.d 1 . Masyw Rudaw tworzy szeroki wał górski o płaskiej wierzchowinie rozdzielony od Karkonoszy Przełęczą Kowarską. łupków. 37-40.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.. Obok Karkonoszy. Podział na poszczególne jednostki ekoklimatyczne w odniesieniu do terenów nadleśnictwa przestawia się następująco: • strefa F. Góry Kaczawskie obejmują dwa pasma rozdzielone doliną Kaczawy.p. 229. 38-44.2 Sudetów Zachodnich VII. 186-188.1.1. o podobnej budowie geologicznej jest pasmo Rudaw Janowickich. Najwy sze wyniesienia (w tym Skalnik 945 m n. 1 PODZIAŁ NADLEŚNICTWA ŚNIE KA WG JEDNOSTEK REGIONALIZACJI Obręb leśny Kowary Kraina Sudecka VII Dzielnica Sudetów Środkowych VII.p. ró nego pochodzenia skał wulkanicznych i krystalicznych wapieni kambryjskich. 123-137.

Klimat Sudetów Klimat Sudetów jest chłodny i wilgotny. Wczesna wiosna 20 . Wraz ze wzrostem wysokości nad poziom morza maleje temperatura powietrza i wzrastają opady. Rozkład opadów atmosferycznych jest bardzo zró nicowany. Powierzchnia występowania świerka jest największa zarówno w reglu dolnym jak i w reglu górnym. uzale niony od konfiguracji terenu. wynikający z uwarunkowań klimatycznych związanych z wysokością n. Kraina Sudecka charakteryzuje się krótkim okresem wegetacyjnym. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi od 6 do 8 C°. z najliczniej rozprzestrzenionym LMwy . 23 %.p.p. 600 mm w kotlinach i na pogórzu do ponad 1200 mm na szczytach gór. Siedliska leśne krainy pozostają w ścisłym powiązaniu z piętrami wysokościowymi. jak cały układ roślinności. Ponadto występują tu wiatry południowo-zachodnie typu fenów. spadając poni ej 3 C° na szczytach gór.m. Szata roślinna posiada charakterystyczny dla warunków górskich układ piętrowy roślinności. • F2 – gór wysokich – Karkonoszy. zale ą przede wszystkim od warunków klimatycznych związanych z morfologią terenu a głównie jego wysokością bezwzględną. • strefa alpejska – ponad 1450 m n. Na podstawie regionalnych i klimatycznych odmian potencjalnej roślinności wyodrębnione strefy ekoklimatyczne zaliczają Krainę VII . Sudecka strefa ekoklimatyczna związana jest z występowaniem zbiorowisk leśnych i odmian górskich sudeckich.2.p.Sudecki.m. Roczne sumy opadów wynoszą od ok..p.m. Nizinne i wy ynne typy siedliskowe występują w piętrze pogórza i zajmują ok. które.1. • regiel górny 1000 – 1250 m n.m.Sudecką do sudeckiej strefy ekoklimatycznej. Zimą w kotlinach górskich często występują inwersje temperatury. Siedliska nizinne spotykane są raczej sporadycznie. zasadniczo krótszym od 210 dni i ulegającym skróceniu wraz ze wzrostem wysokości nad poziom morza.m.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • F 1 – podgórski.p. • F3 – gór średnich – Sudetów Środkowych. które przy przekraczaniu gór powodują nagrzewanie i osuszanie mas powietrza. Podział na piętra roślinne przedstawia się następująco: • pogórze do 500 m n. Za najbardziej rozpowszechniony gatunek lasotwórczy uwa a się świerk pospolity. 3. W sudeckiej strefie ekoklimatycznej układ roślinności kształtują głównie surowe warunki górskie. • strefa kosodrzewiny – 1250 – 1450 m n..m.p. głównie na obrze ach krainy. • regiel dolny 500 – 1000 m n...

budowa geologiczna i rzeźba terenu Sudety to stare góry ciągnące się na długości ok. od 400 do 700 3.30 797.00 596.90 8... około 5 V w części środkowej i około 10 V we wschodniej.p. do 400 2.60 12.80 0. 1990).34 2.40 stycznia .3.08 8.99 1292. Wczesna jesień przy północnej części krainy zaczyna się ok.64 11.7. 13. 876 4.67 298. Okres wegetacyjny na ogół spada poni ej 120 dni. pasm górskich i ich odnóg. Poło enie fizycznogeograficzne.85 . 21 . Wysokość w m n. Zło one z wielu masywów.00 Przedstawione dane klimatyczne odnoszą się do okresu 30-letniego są zatem wynikiem wieloletnich obserwacji i odzwierciedlają warunki termiczne oraz opady Sudeckiej Strefy Ekoklimatycznej. wał metakarpacki ( obszar gór i wy yn). tworzącej tzw.30 5. 2 WYBRANE ELEMENTY OBRAZUJĄCE WARUNKI KLIMATYCZNE W SUDETACH W LATACH 1930 –1960 (TRAMPLER I IN.25 15.3.45 6.30 roczny 697.30 .70 okresu weget. TAB. 1217 5.2.00 Opad okresu weget.m.00 1344. Morfogenetyczna lokalizacja Krainy VII zalicza ją do strefy hercyńskiej.70 lipca 17. 210.50 . jedynie w części południowozachodniej sięga 130 dni. 1603 Średnia temperatura powietrza ( ° C) roku 7. 3. Strefa Sudecka 1. Szczegółowa charakterystyka klimatu Nadleśnictwa Śnie ka przedstawiona jest w części opisowej planu urządzania gospodarstwa leśnego (elaboracie). postrzępionych gęstą siecią dolin zawierają prawdziwą mozaikę pod względem zró nicowania rzeźby i budujących je skał. 5 IX oraz 10 IX przy granicy południowej. 300 km od Bramy Łu yckiej na zachodzie po bramę Morawską oddzielającą je od Karpat na wschodzie.15 568.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” zaczyna się w krainie około 30 IV w części zachodniej.6.

które zrównany stary blok lądowy przekształciły w góry zrębowe o wysokościach od 700 do 1602 m n.p. ale przede wszystkim z trzeciorzędowymi dyslokacjami tektonicznymi.. W sieci rzek przecinających kotlinę prym wiedzie Bóbr wraz z dopływami Kamienną i Łomnicą. na którą składają się: prekambryjskie skały metamorficzne (Góry Sowie. Góry Orlickie.36) to obszar wypreparowany w batolitach izersko-karkonoskich w postaci izolowanych garbów i skałek. od północy Górami Kaczawskimi i od wschodu zamknięty pasmem Rudaw Janowickich. Mezoregion otoczony jest od południa przez Karkonosze. Masyw Śnie nika). Góry Bardzkie). Trzeciorzędowe zapadliska i wypiętrzenia nadały mu postać czworokątnego bloku o podniesionych brzegach. Powierzchnia Kotliny Jeleniogórskiej szacowana jest na 270 km2. 22 . płytko zalegające kredowe piaskowce Gór Stołowych.3 332. do którego przylegają krystaliczne górotwory. Podprowincja Sudety (332) jest częścią Masywu Czeskiego i charakteryzuje się ró norodną budową geologiczną. sfałdowane skały osadowe z ery paleozoicznej (Góry Kaczawskie.36 332. wreszcie trzeciorzędowe bazalty. od zachodu Pogórzem Izerskim. Jego centrum to prekambryjski masyw krystaliczny. a tak e płytowo zalegające piaskowce. Rzeźba podprowincji związana jest nie tylko z ró ną odpornością na procesy erozyjne wymienionych skał.m. sfałdowane w orogenezie kaledońskiej i hercyńskiej. permskie porfiry i melafity Gór Kamiennych oraz Wałbrzyskich.38 MASYW CZESKI Sudety z Przedgórzem Sudeckim Sudety Zachodnie Kotlina Jeleniogórska Karkonosze Rudawy Janowickie Prowincja Masyw Czeski (33) tworzy potę ny zrąb tektoniczny o zło onej i urozmaiconej rzeźbie. Mezoregion Kotliny Jeleniogórskiej (332. z głównym ośrodkiem przemysłowo-miejskim Jelenią Górą. Głównie zimą tworzą się zastoiska zimnego powietrza z inwersją termiczną w odniesieniu do otaczających gór. Kotlina jest mocno zaludniona i uprzemysłowiona. porozdzielane zapadliskowymi lub denudacyjnymi kotlinami. Na obecną rzeźbę terenu miały wpływ zlodowacenia czwartorzędowe za sprawą lodowca skandynawskiego widoczne w postaci moreny dennej. W klimacie kotliny występują niekorzystne zjawiska.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Poło enie fizycznogeograficzne Nadleśnictwa Śnie ka określone według Kondrackiego (1998) z rozszerzeniem o podział Walczaka (1968) przedstawia się następująco: PROWINCJA PODPROWINCJA MAKROREGION MEZOREGIONY: 33 332 332. iłów zastoiskowych i piasków.37 332.

Powierzchnia mezoregionu szacowana jest na ok. Po Polskiej stronie Karkonosze mają ok. Mezoregion Rudaw Janowickich (332.p.p. Najwy szym szczytem jest Śnie ka (1602 m n. zwanych Przedgórzem Karkonoskim.m.).m.p. znacznie mniej ni po stronie Czech (4580 km2). i Przełęcz Kowarską (727 m n.).p.).m. których granice biegną ni ej w porównaniu z Tatrami o około 250 – 300 m. • Grzbiet Główny Karkonoszy. Widoczną pozostałością dwukrotnego zlodowacenia w okresie czwartorzędu są dobrze wykształcone cyrki lodowcowe i moreny. 120 km2. zwanej Równią pod Śnie ką. Kotliną Jeleniogórską Górami Ołowianymi i małymi kotlinami Mieroszowską i Kamiennogórską. • Obni enie Starej Kamienicy. która wznosi się nad pozostałością trzeciorzędowej powierzchni zrównania (1400 m n. • Obni enie Mysłakowickie. • Wzniesienia Dziwiszowskie Mezoregion Karkonoszy (332. Pomiędzy Karkonoszami a Kotliną Jeleniogórską występuje rozczłonkowany ciąg wzniesień (600-800 m n.m. W budowie geologicznej północnej strony mezoregionu a po Kotlinę Jeleniogórską dominuje granitoid batolitu izersko-karkonoskiego. 180 km2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Podział mezoregionu na mikroregiony (Walczak 1968) wyró nia jednostki: • Obni enie Jeleniej Góry. Przebieg głównego pasma górskiego ma charakter południkowy. • Wzgórza Karpnickie. • Obni enie Sobieszowa.). • Karkonoski Padół Śródgórski.37) tworzy najwy szą grupę górską w Sudetach. • Wzgórza Łominckie. Roślinność Karkonoszy podzielona została według 5 pięter. • Wysoczyzna Rybnicy. W swojej rozciągłości (36 km) łączy Przełęcz Szklarską (886 m n. Podział mezoregionu na mikroregiony: • Przedgórze Karkonoszy.m. w której znaczny udział mają zmetamorfizowane skały prekambryjskie i paleozoiczne. Odmienna budowa geologiczna występuje po stronie Czeskiej.).38) otoczony jest Karkonoszami. Na budową geologiczną Rudaw składają się zmetamorfizowane skały paleozoiczne na kontakcie 23 . stanowiącą granicę z Rudawami Janowickimi. Główny grzbiet gór i wzniesienia przedgórza oddziela podłu ne obni enie w postaci przełęczy i charakterystycznego układu dolin zwanych Karkonoskim Padołem Śródgórskim.p.

Brak tu gatunków pontyjskich i panońskich odgrywających znaczną rolę w Karpatach.Górska Środkowoeuropejska .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” z batolitem izersko-karkonoskim z bogatym składem mineralogicznym i granit.) R. Stoki i wierzchowiny pokrywają lasy.jastrzębiec sudecki i inne. Podobnie przedstawia się porównanie niegórskiej flory Sudetów. – wszewłoga górska.Euro-Syberyjski . Rubus chamaemorus L. która tak e jest znacznie ubo sza od karpackiej. 500) jest to teren dość ubogi. Jedynie na obszarze Sudetów występują: Cryptogramma crispa (L. Karkonosze są jedynym w Sudetach terenem występowania zarośli kosówki ponad górną granicą lasu. 200) przy czym w porównaniu z Karpatami (ok. – sasanka alpejska. Hieracium sudeticum (STERNB.Sudecka . Campanula bohemica i Poa riphaea (Szafer i Zarzycki 1972). W ramach podokręgu dominują Góry Izerskie i Góry Kaczawskie. Charakterystyka geobotaniczna Pod względem geobotanicznym (Szafer i Zarzycki 1972) obszar Nadleśnictwa Śnie ka przynale ny jest do następujących jednostek: Państwo: .4. BR. – malina moroszka.Izersko-Karkonoski Nadleśnictwo Śnie ka zlokalizowane jest według tego podziału w całości w Podokręgu Izersko-Karkonoskim. 24 .Holarktyka Obszar: Prowincja Podprowincja Dział F Okręg a Podokręg . W obrębie tych gór zanotowano znaczną ilość gatunków górskich (ok. Podział mezoregionu na mikroregiony: • Rudawy Janowickie • Kotlina Marciszowska.Sudety . Meum athamanticum JACQ. w których spotyka się ostańcowe formy skalne.Sudety Zachodnie . Wśród typowych endemitów Sudeckich rosną trzy gatunki: Sorbus sudetica. Pulsatilla alba RCHB. Jest to równie jedyne miejsce gdzie wykształciło się piętro alpejskie. – zmienka górska. 3.Hercyńsko . Pinus x rhaetica BRÜGGER – sosna błotna.) ZAHN (prenanthoidesalpinum) .

jeleń itd. Teucrium botrys. Agrostis rupestris. Lasy nadleśnictwa zasadniczo tworzą dwa du e kompleksy leśne rozpostarte na dwóch masywach górskich (Rudaw Janowickich i Karkonoszach). których egzystencja mo liwa jest wyłącznie w wielkich kompleksach leśnych. Oppositifilia. W nich odnotowano występowanie takich gatunków zwierząt jak: cietrzew. Saxifraga nivalis.: Thlaspi perfoliatum. oraz roślin. 3. Caucalis daucoides. Zwarte powierzchnie kompleksów leśnych sprzyjają prowadzeniu gospodarki leśnej. Prunella grandiflora. Z pozostałych gatunków nieendemitów rosnących wyłącznie w obrębie Sudetów spotyka się: Isoëtes lacustris. linie energetyczne itp. Lathyrus tuberosus. S. Euphrasia minima. Charakterystyka ogólna kompleksów leśnych Nadleśnictwa Śnie ka Kompleksy leśne w obydwu obrębach leśnych Kowary i Śnie ka zostały policzone w oparciu o mapę numeryczną. Gentiana pannonica. A. Hieracium pallidum. E. Primula minima. G. drogi asfaltowe. S. Arabis alpina. reniformis. A. norica. Zachowały się w nich szczególnie cenne osobliwości fauny. Bryoides. Osobliwością jest Alium strictum. ursina. a warunki w nich panujące są odpowiednie bytowaniu zwierząt i roślin. których jedynie skłon południowy i to w niewielkim udziale znajduje się w granicach Nadleśnictwa Śnie ka. Za kompleksy uznano zwarte powierzchnie gruntów pozostające własnością nadleśnictwa. Padus avium subsp. muflon. Pedicularis sudetica. Góry Kaczawskie. Ich powierzchnię przecinają nieliczne powierzchnie innych własności np. Agencji Rolnej Skar25 . Gleby są tu zasobniejsze w związki wapnia dlatego spotyka się rośliny mniej lub bardziej wapieniolubne np.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Większość z wymienionych endemitów ograniczona jest występowaniem tylko do samych Sudetów. Petasites kablikianus. Myosotis alpestris. petraea. W granicach Małego Śnie nego Kotła występuje na jedynym stanowisku w Sudetach i środkowej Europie – Saxifraga nivalis. Na uwagę zasługują kotły lodowcowe poło one poza granicami nadleśnictwa w obszarze Karkonoskiego Parku Narodowego. Gentiana crucjata i in. Viola collina. Kolejny pod względem wielkości kompleks leśny obrębu Kowary łączy się z lasami KPN i lasami obrębu Śnie ka równie łącząc się w wielki obszar leśny. Kompleksy leśne średnie i małe poło one w oderwaniu od głównych kompleksów są najczęściej skutkiem przejęcia przez nadleśnictwo powierzchni innych własności m in. Geum montanum. Największy kompleks leśny obrębu leśnego Kowary graniczy z lasami nadleśnictwa Kamienna Góra i razem z nimi tworzy jeden zwarty obszar leśny. Salix bicolor. Gnaphalium supinum. Bupleurum rotundifolium. Poa laxa oraz znaczna ilość gatunków z rodzaju Hieracium. Tatrae. Alchemilla fissa. Staphylea pinnata i Dictamnus albus.5. Veronika alpina. Androsace obtusifolia. Taraxacum nigricans. aspera subsp. posiada bogatszy zestaw gatunków roślin.

Kompleksy leśne o małej powierzchni posiadają istotne znaczenie w przypadku kształtowania środowiska przyrodniczego i krajobrazowego. Małe kompleksy leśne poło one wśród pól są w zasadzie remizami z du ym udziałem gatunków roślin zielnych oraz krzewów tworzących zwarty podszyt. 26 . W ich obszarze gniazduje wiele gatunków ptaków.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” bu Państwa w ramach dostosowania gospodarki leśnej do ustawy o lasach. Szereg kompleksów średnich pokrywa mniejsze góry i wyniesienia oderwane od głównych masywów górskich. Natomiast stwarzają znaczne problemy w prowadzeniu gospodarki leśnej z uwagi na trudne i nieswoiste warunki przyrodnicze. Stanowią ostoję zwierząt i roślin yjących na pograniczu pól i lasów.

01-5.96 190.01-500.00 Obręb Śnie ka 20.00 Ogółem Liczba kompleksów 3 13 10 4 5 4 1 1 38 22 21 16 17 3 1 1 81 35 31 20 22 7 1 2 118 Łączna powierzchnia (ha) 4 3.27 7379.95 56.51 4533.01-20.35 921.00 1.00 100.00 Ogółem Do 1.01-20.95 1992.00 Nadleśnictwo Śnie ka 20.00 Powy ej 2000.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” W poni szej tabeli przedstawiono szczegółowy podział powierzchni obrębów leśnych i nadleśnictwa na kompleksy leśne.01-2000. TAB.01-100.01-5.00 5.6 148.01-500.01-100.01-500.52 638.01-5. 3 K OMPLEKSY LEŚNE NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Obręb Nadleśnictwo 1 Wielkość kompleksu (ha) 2 Do 1.52 11.55 241.22 706.43 1354.01-100.00 5.00 5.57 1627.00 1.01 15.36 42.67 1059.00 Powy ej 2000.00 500.01-2000.33 22.8 8601.3 13566.00 500.29 4068.03 6187.01-2000.00 Obręb Kowary 20.00 100.53 Uzupełnieniem zestawienia tabelarycznego jest zestawienia poni sza mapka poglądowa rozmieszczenia kompleksów leśnych w Nadleśnictwie „Śnie ka” 27 .00 Ogółem do 1.01-20.12 818.00 500.00 1.28 78.00 100.00 Powy ej 2000.

.

7 68. TAB. 3. W obrębie Kowary wydzielono 81 kompleksy leśne ok. Razem w obrębie Śnie ka wydzielono 38 kompleksy leśne – 32% ogólnej liczby kompleksów nadleśnictwa.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” . 68 % ogólnej liczby kompleksów nadleśnictwa.1 68.03 ha posiada podstawowe znaczenie w opisywanym obrębie leśnym.2 68. Najwięcej (13) kompleksów jest do 1 ha. Ich sumaryczna powierzchnia wynosi 8601. Kompleksy leśne o powierzchni przekraczającej 2000 ha posiadają główne znaczenie w obydwu obrębach leśnych i całym nadleśnictwie i występują po jednym kompleksie w ka dym z obrębów leśnych.8 31.95 ha.9 68.9 302 309 306 29 .27 ha i ma decydujące znaczenie dla prowadzonej gospodarki leśnej. Największy kompleks o powierzchni 4533. Najwięcej kompleksów w obydwu obrębach leśnych i całym nadleśnictwie jest o powierzchni do 1 ha. Porównanie wybranych cech drzewostanów w ramach grup funkcji lasu W poni szej tabeli zestawiono wybrane przeciętne cechy taksacyjne dla lasów ochronnych i ogółem dla obrębów i nadleśnictwa. które łącznie zajmują minimalną powierzchnię 3.1 7 69. które zajmują najmniejszą powierzchnię 11.6.1 31. Łącznie jest ich 35 przy czym zajmują zaledwie powierzchnię 15. W Nadleśnictwie „Śnie ka” łącznie jest 118 kompleksów leśnych. Główny kompleks leśny zajmuje powierzchnię 4068.9 31.33 ha. Najwięcej (35) jest kompleksów leśnych do 1 ha.30 ha.Przeciętny gatunków gatunków zasobność przyrost cji wiek [lat] liściastych iglastych [m3/ha] m3/ha [%] [%] 2 lasy ochronne obręb Śnie ka ogółem obręb lasy ochronne obręb Kowary ogółem obręb Nadleśnictwo "Śnie ka" lasy ochronne 67 69 306 Obręb/Nadleśnictwo 1 3 71 71 68 4 303 5 9 9 9 9 9 6 30. 4 PORÓWNANIE WYBRANYCH CECH DRZEWOSTANÓW W RAMACH GRUP FUNKCJI LASU (ZESTAWIENIE WYGENEROWANE Z PROGRAMU „TAKSATOR”) Udział Udział Przeciętny Średni Grupa funk.3 31.28 ha.

który jest ni szy w obrębie Kowary.4 PGL Lasy Państwowe - 61 234 b.6 76. • od północy z lasami nadleśnictwa Złotoryja obręb Złotoryja. 3. Poło enie Nadleśnictwa Śnie ka względem leśnych jednostek administracyjnych Obszar Nadleśnictwa Śnie ka rozpościera się w linii N-S pomiędzy miejscowością Dziwiszów a Przełęczą Okraj. średniego przyrostu. • od północnego zachodu i zachodu z nadleśnictwem Szklarska Poręba obręb Piechowice. Wartości porównywanych parametrów dla lasów ochronnych i całości obrębu lub nadleśnictwa nie odbiegają od siebie.Przeciętny gatunków gatunków zasobność przyrost cji wiek [lat] liściastych iglastych [m3/ha] m3/ha [%] [%] 2 ogółem nadl. Przedstawiona rozciągłość geograficzna warunkuje następujący układ przebiegu granic nadleśnictwa w odniesieniu do pozostałych jednostek administracyjnych Lasów Państwowych: • od południa i południowego zachodu z lasami Karkonoskiego Parku Narodowego.7.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Obręb/Nadleśnictwo Udział Udział Przeciętny Średni Grupa funk.d 23. udziału gatunków liściastych oraz udziału gatunków iglastych w obrębach leśnych i całym nadleśnictwie. Pomiędzy obrębami występuje nieznaczne zró nicowanie w przypadku średniego wieku. 26.6 73. • od północnego wschodu z lasami nadleśnictwa Jawor obręb Bolków. ze względu na znaczny udział lasów ochronnych. • od wschodu z lasami nadleśnictwa Kamienna Góra obręb Kamienna Góra.5 7 68. i od miejscowości Jagniątków do miejscowości Mniszków w linii E-W. 30 . 3 69 4 304 1 5 9 6 31.d. przeciętnej zasobności.4 Porównanie wybranych cech drzewostanów w ramach grup funkcji lasu Nadleśnictwa „Śnie ka” pozwala zobrazować zró nicowanie przeciętnego wieku.5 RDLP Wrocław - 60 246 b.

91 2919. Jelenia Góra Karpacz Kowary Janowice Wielkie Je ów Sudecki Mysłakowice Podgórzyn Razem Kamienna Góra Świerzawa Ogółem 2 3 Grunty Grunty nie zw.90 14.10 24.65 6.12 3466.16 1.73 1326.39 58.49 6. TAB.29 124.47 399.1 159. leśną 4 5 6 Powiat Jelenia Góra PoRazem Ogółem wierzchpowierzpow.48 804.75 82.01.09 94. przed gruntami rolnymi.42 8545 4817 151083.28 0. Struktura u ytkowania ziemi W granicach terytorialnego zasięgu Nadleśnictwa Śnie ka dominują grunty leśne.35 1.29 25.65 418.53 Powierzchnia leśna i nieleśna na podstawie „Planu urządzenia gospodarstwa leśnego” wg stanu na 01.54 33. 1 M.08 48.83 121.09 5.74 11496.65 Powiat złotoryjski 120.15 279.50 2238. Pozostałe grunty u ytkowane ró nymi formami zajmują nieznaczną powierzchnię.09 2308.30 1325.61 6.00 162.72 30.92 169.71 13107.86 180.22 3. GŁÓWNE GRUPY I KATEGORIE U YTKOWANIA ZGODNIE Z DANYMI PLANU (OPERATU) POWIAT Gmina Ogólna pow.39 11915.85 3562.83 2.]* Lasy Grunty zal.24 190. zal. [w tys.76 2185.15 1158.96 37.8.15 458.38 88.59 70. Polska nowy podział administracyjny”.57 4.60 1385. z gosp. 5 STRUKTURA U YTKOWANIA ZIEMI WG GMIN.31 1359.13 245.67 31.92 158.2009 r.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 3.17 90.20 Powiat jeleniogórski 1133.55 12794.99 2982. Szczegółowa struktura u ytkowania gruntów zarządzanych przez nadleśnictwo jest w poni szej tabeli.52 Powiat kamiennogórski 158.27 30.16 115. Powierzchnia zestawienia zgodna z tabelą nr 2 zawartą w części opisowej planu urządzania gospodarstwa leśnego (elaboracie).08 11221.18 201.04 93570 5567 12855 4191 5788 10183 5567 44151 1294.24 1178.71 3743.92 47. Pośród gruntów rolnych istnieje znaczna cześć powierzchni nieu ytkowa z uwagi na zmiany gospodarcze regionu i nieopłacalność produkcji rolnej.09 19.53 194. Ogólna powierzchnia gmin oraz ludność w gminach za Baranowskim (1999) w „Twoje vademecum.86 13566.64 0.2 1357.15 3098. 31 .46 3.92 31. w zania niechnia rządzie nleśna leśna ctwa [ha] 7 8 9 87.8 37. Gmin [km2] Ludność w Gm.

2% 1. Miasta Kowary. w tym grunty nieleśne 180. Największe zagęszczenie ludności odnosi się do głównych ośrodków miejskich: M.39 ha). Jelenia Góra Mysłakowice 22.99 %. M. Najmniejszy obszar w zarządzie nadleśnictwa posiada Gmina Świerzawa (124.99 %) jest zbli ona do Gminy Mysłakowice. liczona w sposób analogiczny do poprzedniej.7% Janowice Wielkie Je ów Sudecki Kamienna Góra Karpacz Kowary 17. 0. Kamienna Góra i Gminy Mysłakowice oraz Karpacza.86 ha) w tym grunty nieleśne 3.0% M.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Lesistość nadleśnictwa (95.8% 10.14 %.9% 27. Najmniejsza lesistość jest charakterystyczna dla gminy o najmniejszym areale zawartym w granicach nadleśnictwa – Gminie Je ów Sudecki (92. Największa powierzchnia objęta granicami nadleśnictwa podlega administracji Gminy Podgórzyn (3743.5% 1.6% 10. której lesistość wyliczona w odniesieniu do powierzchni zawartej w granicach Nadleśnictwa Śnie ka wynosi 95.65 ha. Największa lesistość w gminie.0% Podgórzyn Świerzawa Wykres 1 Procentowy udział ogólnej powierzchni nadleśnictwa w rozbiciu na poszczególne gminy 32 .15 ha. Uzupełnieniem prowadzonej analizy jest zestawienie procentowe ogólnej powierzchni nadleśnictwa rozbitej na poszczególne gminy. występuje w obrębie Gminy Karpacz na poziomie 98. Jelenia Góra.2% 8.50 %).

FORMY OCHRONY .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 4. Zgodnie z wytycznymi Planu Ochrony Karkonoskiego Parku Narodowego (JBPiP 1996) postuluje się w otulinie intensywny rozwój ró norodnych form turystyki głównie w postaci krajoznawczej i wędrówkowej. prowadzonych po oznakowanych szlakach turystycznych.1.1. drzewostany nasienne. Park posiada szczegółowe opracowanie w postaci Planu Ochrony (JBPiP 1996) a zawarte w nim informacje i zalecenia dotyczą sposobu postępowania równie na terenach przyległych w tym na obszarze Nadleśnictwa „Śnie ka”. Ochrona in situ 4. banki genów itd. 4.).) i ochronę ex situ (poza naturalnymi miejscami występowania poszczególnego osobnika czy populacji – ogrody botaniczne. obozowanie i biwakowanie w odpowiednio przygotowanych miejscach. Otulina Karkonoskiego Parku Narodowego Otulina Karkonoskiego Parku Narodowego jest częścią strefowego układu prowadzenia gospodarki przestrzennej i wchodzi w skład obszaru chronionego krajobrazu Karkonosze i Góry Izerskie.ISTNIEJĄCE I PROJEKTOWANE W generalnym podziale ochronę mo na przedstawić jako ochronę in situ (czyli w naturalnym miejscu występowania osobnika lub populacji – drzewa pomnikowe. pieszych i drogowych ciągach komunikacyjnych. rezerwaty przyrody i itd. archiwa klonów. proweniencyjne doświadczalne powierzchnie.1. 4.2. kajakarstwa. Karkonoski Park Narodowy Karkonoski Park Narodowy – utworzony został w dniu 16 stycznia 1959 roku.1. Przewiduje się powierzchniową penetrację lasów. skiringu. drzewa doborowe. narciarstwa zjazdowego i biegowego. sportów rowerowych. drzewa elitarne. arboreta. Granica północna parku styka się z granicą Nadleśnictwa „Śnie ka”. 33 . Przewiduje tak e rozwój form nie dopuszczonych do rozwoju w obszarze Parku (turystyki rowerowej.

TAB. obr.80 6017. 105Otulina Karkonoskiego Parku 228. 34 . co stanowi około 39% powierzchni leśnej nadleśnictwa nie wchodzącej w granice otuliny.62 136. W poni szej tabeli zestawiono informacje nt. Narodowego Kowary.12 165. Śnie ka. 241-297.: 237-299 W drzewostanach Nadleśnictwa „Śnie ka” poło onych w obrębie otuliny zaprojektowano mniejszy zakres u ytkowania rębnego w porównaniu z resztą nadleśnictwa. co stanowi nieco ponad 30% powierzchni gruntów leśnych w otulinie. POWIERZCHNI I LOKALIZACJI OTULINY K ARKONOSKIEGO P ARKU NARODOWEGO NA GRUNTACH NADLEŚNICTWA "ŚNIE KA" Powierzchnia gruntów nadleśnictwa w granicach obszaru [ha] Nazwa Lokalizacja Grunty Grunty leśne związane z Grunty Ogółem zalesione gospodar. Na poni szym wykresie zaprezentowano ww. 230-237.: 45-95.06 obr. 6 ZESTAWIENIE INFORMACJI NT. Poza otuliną zaprojektowano rębnie na pow. 2951. oddz.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” hippiki).12 ha.nieleśne i niezaleką leśną sione 6318. oddz. lokalizacji oraz powierzchni otuliny Karkonoskiego Parku Narodowego ustanowionej na gruntach w zarządzie Nadleśnictwa „Śnie ka”. Powierzchnia objęta wszystkimi formami rębni zajmuje w przypadku otuliny 1818. wartości w formie graficznej.43 ha.

7% w drzewostanach poza otuliną. 35 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 otulina KPN poza otuliną Wykres 2 Porównanie udziału powierzchni objętej ró nymi formami rębni w powierzchni leśnej w otulinie KPN i w pozostałych drzewostanach Nadleśnictwa „Śnie ka" W otulinie KPN nieco większy jest udział drzewostanów w których zaprojektowano u ytkowanie rębnią stopniową gniazdową udoskonaloną (IVd) w powierzchni wszystkich drzewostanów u ytkowanych rębnie: 86. Nale y podkreślić. W poni szej tabeli zestawiono informacje nt. powierzchni zaplanowanych rębni w rozbiciu na gatunki panujące w drzewostanach.3% wobec 84. e u ytkowane rębnie są głównie drzewostany z panującym świerkiem.

36 .78 117.30 8.24 1791.02 Uzupełnieniem powy szego zestawienia są wykresy obrazujące w kolejności: powierzchnię rębni IVd na tle ogólnej powierzchni rębni dla gatunków panujących.98 53.78 22.00 0. 7 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI MANIPULACYJNEJ PROJEKTOWANYCH RĘBNI W DRZEWOSTANACH W GRANICACH OTULINY KPN rębnia rębnia rębnia częściowa rębnia gniazdorębnia rębnia częściowa Gatunek wielkopogniazdo.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.35 6.wa częzupełna częściowa pasowa panujący wierzchwa czę.82 1449.36 1.01 2.45 23.97 15. udział rębni IVd w powierzchni projektowanych rębni ogółem dla gatunków panujacych.46 4.98 1.99 38.39 67.36 119.41 6.26 73.69 1.00 0.29 11.07 97.71 20.39 65.ściowa smugowa pasowa uprzątaniowa ściowa uprzątające jące SO BK BRZ DB JD JRZ JS JW KL LP MD OL OL.38 95.66 0.00 2.S SO.Rębnie gniazdoskonalona ogółem wa udoskonalona uprzątające 80.93 79.02 1443.69 6. udział projektowanych rebni w ogólnej powierzchni gatunku panującego.26 32.34 1.69 rębnia stopniowa rębnia gniazdostopniowa wa udo.71 6.72 73.00 0.00 0.58 72.39 20.00 0.00 1199.00 0.45 0.00 40.K ŚW Suma całkowita 2.00 0.10 1.30 59.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1600 1400 1200 1000 HA] 800 Pozostałe rębnie Rębnia IVd 600 400 200 0 SO BK BRZ [GAT.] DB MD ŚW Wykres 3 Powierzchnia manipulacyjna planowanych rębni w podziale na gatunki panujące z wyró nieniem rębni IVd dla drzewostanów poło onych w granicach otuliny KPN 37 .

40% 30% 20% 10% 0% BK BRZ DB JW ŚW SO MD pozostałe Wykres 4 Udział powierzchni planowanych rębni w ogólnej powierzchni gatunków panujacych w drzewostanach poło onych w granicach otuliny KPN 38 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 100% 90% 80% 70% 60% 50% pow. d-stanów u ytkowanych rębnie pozostała pow.

zamieszczone poni ej.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 100% 90% 80% 70% 60% [%] Pozostałe rębnie Rębnia IV d 50% 40% 30% 20% 10% 0% SO BK BRZ [GAT. 39 .] DB MD ŚW Wykres 5 Udział rębni IVd w powierzchni planowanych rębni dla gatunków panujacych w drzewostanach poło onych w granicach otuliny KPN Uzupełnieniem dla powy szych informacji jest wykres obrazujący udział powierzchni bez wskazań gospodarczych oraz wykres obrazujący powierzchnię przypisaną do gatunku panującego z uwzględnieniem wieku.

z zaplanowa nymi czyn.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 100% 90% 80% 70% 60% Bez wskazań pow. gosp.] ŚW SO MD pozostałe Wykres 6 Udział powierzchni bez wskazań gospodarczych w powierzchni gatunków panujących w drzewostanach poło onych w otulinie KPN 40 . [%] 50% 40% 30% 20% 10% 0% BK BRZ DB JW [GAT.

41 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 3500 3000 2500 2000 [HA] Przedrębne Rębne 1500 Przeszłorębne 1000 500 0 BK BRZ DB JW [GAT] ŚW SO MD pozostałe Wykres 7 Powierzchnia gatunków panujących w drzewostanach w granicach otuliny KPN z uwzględnieniem wieku Syntetyczne porównanie gospodarki leśnej zaprojektowanej w drzewostanach wchodzących w skład otuliny na tle pozostałych w nadleśnictwach „Śnie ka” i Kamienna Góra przedstawiono w poni szej tabeli.

67 20% 47% 32% 14% 7% 19% 22068.37 11% 47% 43% 20% 3% 11% W poni szej tabeli ujęto wszystkie wskazania gopodarcze zaprojektowane w drzewostanach poło onych w granicach otuliny KPN w podziale wg gatunków panujących i klas wieku.2 57.23 13.21 3.15 II specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie wprowadzenie II piętra III bez wskazań czyszczenia 42 .03 7349.50 20707.12 2. 8 PORÓWNANIE POWIERZCHNI DRZEWOSTANÓW ORAZ ZADAŃ GOSPODARCZYCH W OTULINIE I POZA NIĄ W NADLEŚNICTWACH : „ŚNIE KA” I K AMIENNA GÓRA Wielkość Powierzchnia ogółem Powierzchnia leśna zalesiona % powierzchni zaliczonej do gospodarstwa specjalnego % powierzchni zaprojektowanej do u ytkowania przedrębnego % powierzchni zaprojektowanej do u ytkowania rębnego % mią szości zaprojektowanej do u ytkowania rębnego % powierzchni bez wskazań gospodarczych % powierzchni drzewostanów powy ej 80 lat nie u ytkowanych rębnie Otulina Nadleśnictwa (bez otuliny) 7609.15 1.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. 9 ZESTAWIENIE ZAPLANOWANYCH CZYNNOŚCI GOSPODARCZYCH W DRZEWOSTANACH W OTULINIE KPN Gatunek panujący Klasa wieku 1 BK I 2 Planowany zabieg 3 bez wskazań czyszczenia pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne czyszczenia pielęgnowanie gleby Powierzchnia manipulacyjna [ha] 4 2.97 1. TAB.15 6.15 5.6 1.96 1.49 2.

1 11.26 2.82 5.77 4.95 3.w rębniach zło onych VIII pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia częściowa pasowa uprzątające 3 4 66.72 28.93 5.33 13.55 0.72 1.78 3.39 3.28 4.75 17.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 trzebie IV bez wskazań trzebie bez wskazań czyszczenia odnow.55 43 .58 11.82 8.47 12.16 2.37 1.68 4.83 12.22 4.11 4.37 11.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne VII trzebie rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby VI specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.w rębniach zło onych V pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.69 16.9 37.07 11.32 1.65 2.72 1.26 38.3 26.05 10.

84 1.72 .7 0.64 5.7 5.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby I poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.99 0.2 20.15 17.25 0.72 0.24 14.44 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 czyszczenia odnow.18 41.3 5.07 17.16 199.36 51.33 17.02 0.47 2.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby IV specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona DB III IV V VI trzebie trzebie bez wskazań bez wskazań odnow.97 28.82 3.03 1.02 2.19 0.57 1.55 2.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby 44 3 4 16.19 0.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby III specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia częściowa pasowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.7 0.7 3.18 17.7 5.84 9.83 1.22 10.12 0.w rębniach zło onych odnowienia luk II pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie wprowadzenie II piętra BRZ rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.

25 0.15 2.07 2.45 2.03 1.63 0.99 0.28 5.31 3.05 4.26 0.2 0.63 4.36 1.24 0.74 1.67 1.27 8.63 0.91 1.35 3.5 1.54 1.72 1.39 139.02 1.88 45 .2 38.88 0.41 0.36 1.53 0.36 1.03 1.24 3.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia częściowa pasowa IX bez wskazań czyszczenia JD I pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne JRZ JS III V bez wskazań trzebie czyszczenia I pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne czyszczenia pielęgnowanie gleby II poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie JW III bez wskazań odnowienia luk pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie IV V VI KL I IV II III LP IV VI MD I bez wskazań trzebie bez wskazań trzebie trzebie czyszczenia bez wskazań trzebie trzebie bez wskazań trzebie bez wskazań czyszczenia pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia 4 0.13 2.2 0.73 1.

65 18.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne VII rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające VIII czyszczenia odnow.19 2.31 3.41 1.75 0.3 8.3 6.33 0.47 0.47 6.67 16.33 0.23 3.58 1.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby VI specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.84 1.07 15.19 2.63 6.w rębniach zło onych 46 3 specjalne zabiegi agrotechniczne 4 1.88 30.91 20.07 3.41 .41 22.75 96.7 3.16 22.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 trzebie czyszczenia pielęgnowanie gleby II specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie wprowadzenie II piętra odnowienia luk III pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie IV trzebie odnow.21 5.2 2.9 1.33 92.72 2.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby V specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.19 7.98 0.98 19.75 1.

S SO II II III bez wskazań trzebie trzebie bez wskazań odnow.7 6.92 2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona IX II III IV OL VI bez wskazań trzebie bez wskazań trzebie bez wskazań bez wskazań odnow.55 0.53 7.41 3.55 3.46 12.62 6.74 1.74 0.83 6.31 1.46 0.46 0.74 2 8.4 12.95 0.53 2.w rębniach zło onych odnowienie zrębów pielęgnowanie gleby V poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia zupełna smugowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona VI czyszczenia odnow.56 19.48 47 .55 4 12.56 2.99 3 0.94 0.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby IV specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.35 1 2.96 4 8.19 2.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie OL.52 8.17 0.41 1.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby 4 1.16 2.

14 8.75 1.41 8.02 27.14 466.K ŚW I bez wskazań bez wskazań czyszczenia I pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie II bez wskazań czyszczenia odnow.83 3.97 6.42 20.14 6.8 3.01 15.53 3.18 615.w rębniach zło onych odnowienia luk pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie 4 6.56 3.05 93.23 48 .27 38.31 21.74 0.52 1.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby VII specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające czyszczenia odnow.43 2.9 0.19 40.71 20.44 9.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby VIII specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające SO.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow.13 5.82 24.13 6.72 17.44 5.29 0.5 6.04 2.77 18.

53 212.47 0.w rębniach zło onych odnowienia luk III pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie wprowadzenie II piętra rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.16 0.25 0.53 8.21 65.11 206.41 37.36 4.7 12.22 1.56 1034.85 16.08 37.51 68.79 206.25 14.42 43.49 524.91 0.3 0.72 13.55 14.38 49 .w rębniach zło onych odnowienia luk odnowienie zrębów pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia zupełna smugowa rębnia częściowa pasowa 4 2.89 1.02 8.w rębniach zło onych odnowienia luk pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne IV trzebie rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające V bez wskazań czyszczenia odnow.53 28.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 wprowadzenie II piętra rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.1 13.64 1.95 29.84 2.59 0.56 14.37 3.

32 9.85 8.12 66.44 1.75 42.46 155.w rębniach zło onych odnowienia luk odnowienie zrębów pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia zupełna smugowa rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia częściowa wielkopowierzchniowa rębnia gniazdowa częściowa 50 4 1.48 1.52 14.87 0.29 153.72 34.73 111.27 16.26 1.32 98.1 0.01 2.15 96.1 0.14 569.8 .52 19.86 30.45 29.65 1.45 173.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia częściowa wielkopowierzchniowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow.3 343.8 90.65 4.46 4.73 21.w rębniach zło onych odnowienie zrębów pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie VI rębnia zupełna smugowa rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia częściowa wielkopowierzchniowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające VII bez wskazań czyszczenia odnow.17 0.

• Rezerwaty przyrody wstępne propozycje.58 8.01.85 8.35 4.92 7.48 1. brak takich powierzchni w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka.65 2. mające istotną wartość ze względów naukowych. pozostające w fazie zatwierdzania. kulturowych lub krajobrazowych.92 37. Nie posiadają jednak dokumentacji przyrodniczej i wymagają sporządzenia pełnej analizy przyrodniczej w celu ich zatwierdzenia bądź pominięcia.3. • Rezerwaty przyrody . W obszarze Nadleśnictwa Śnie ka przedstawia się trzy takie obiekty (Potocka i Gramsz.83 5. Wstępne propozycje rezerwatów przyrody odnoszą się do obszarów o szczególnych walorach przyrodniczych predysponujących do objęcia formą ochrony rezerwatowej.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 rębnia gniazdowa częściowa uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow.18 7. • Rezerwaty przyrody projektowane – to obiekty o pełnej dokumentacji pozwalającej na utworzenie rezerwatu przyrody.istniejące. 2007). Na terenie Nadleśnictwa Śnie ka brak istniejących rezerwatów przyrody.91 6. określone gatunki roślin i zwierząt. elementy przyrody o ywionej.1999 r.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne VIII rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające 4 6. 51 .69 187.16 6.1. Rezerwaty przyrody Rezerwaty przyrody – to obszary obejmujące zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym ekosystemy. Według stanu na 01. przyrodniczych.

l. z licznymi okazami pomnikowymi.Polypodium vulgare L..12 12. i torfowiec Sphagnum recurvum P. i storczyk Dactylorhiza fuchsii (DRUCE) SOÓ.3%) w granicach proponowanego rezerwatu włączono do gospodarstwa specjalnego (pozostałą do gospodarstwa lasów ochronnych). jak i otuliny zaliczono do gospodarstwa specjalnego.d..20 12.193 b.71 2.168 b. W poni szej tabeli zestawiono powierzchnię oraz informacje nt. kopytnika pospolitego .147 b. Zamek Bolczów – średniowieczny zamek otoczony dobrze zachowanymi lasami bukowymi w wieku ok.Dentaria bulbifera L. kukułka (storczyk) Fuchsa.76 9.30 2.p. Występują tam równie : rosiczka okrągłolistna Drosera rotundifolia L.146 a. a na skraju torfowiska arnika górska Arnica montana L.c.Lunaria rediviva L.darką ne leśną 75. z udziałem paprotki zwyczajnej . w którym dominuje wełnianka wąskolistna Eriophorum angustifolium Honck.167 c.165 b-c. 130 lat. Cała powierzchnia leśna rezerwatu włączona została do gospodarstwa specjalnego. 41 k.Lilium martagon L.związane Grunty Ogółem sione i z gosponieleśne niezalesio. oraz kwaśnej i yznej buczyny górskiej. TAB. stokowych torfowisk przejściowych i fragmentów borów górnoreglowych w obszarze źródliskowym potoku Czerwień. Całość powierzchni leśnej zarówno w granicach rezerwatu.169 b-d. Propozycja ochrony ze względu na występowanie sudeckiej jaworzyny z miesiącznicą trwałą Lunaria rediviva L. porastające ruiny zamku. lilii złotogłów .36 6.s 52 .05 0.Galium odoratum (L.92 - Dolina Czerwienia Trzcińskie Mokradła Otulina prop. Dolina Czerwienia – ze zględu na występowanie kwaśnych buczyn wzdłu koryta potoku Czerwień.f. urawina błotna Oxycoccus palustris PERS.m.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Trzcińskie Mokradła – fragment dobrze zachowanego torfowiska przejściowego ze zbiorowiskiem roślinnym.rezerwatu "Trzcińskie Mokradła" 145 c.170 f.. lokalizacji dla proponowanych rezerwatów na gruntach w zarządzie nadleśnictwa.. 10 INFORMACJE NT.... Do osobliwości nale ą stanowiska dwóch gatunków: ywca dziewięciolistnego .o.66 73. Obok wymienionych zespołów interesujące są zbiorowiska naskalne.r 41 j. Beauv. Proponowane jest równie wyznaczenie otuliny dla tego rezerwatu. W runie leśnym spotyka się liczny udział gatunków roślin chronionych.Dentaria enneaphyllos L.) SCOP. i ywca cebulowego .Asarum europaeum L. Przewa ająca część powierzchni leśnej (94. marzanki wonnej . Interesujące są stanowiska miesięcznicy trwałej . LOKALIZACJI ORAZ POWIERZCHNI PROPONOWANYCH REZERWATÓW PRZYRODY NA GRUNTACH W ZARZĄDZIE NADLEŚNICTWA "ŚNIE KA " Powierzchnia gruntów nadleśnictwa w granicach obszaru [ha] Nazwa Lokalizacja Grunty Grunty leśne zale.

ochrona ekosystemów leśnych i nieleśnych. Głównymi zadaniami ochrony jest zachowanie aktualnej struktury hydrograficznej.30 13.94 0. Przebieg granic RPK ustalono na podstawie materiałów z Dolnośląskiego Zespolu Parków Krajobrazowych. popularyzacja i upowszechnianie tych wartości w warunkach racjonalnego gospodarowania. Park chroni naturalne górskie geokompleksy przyrodnicze.93 0. 4. W ujęciu mapy numerycznej Nadleśnictwa Śnie ka RPK obejmuje oddziały leśne zestawione w tabeli z wyszczególnieniem powierzchni. 53 .to obszary chronione ze względu na wartości przyrodnicze.X. a celem ich jest zachowanie.h-k.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Powierzchnia gruntów nadleśnictwa w granicach obszaru [ha] Nazwa Lokalizacja Grunty Grunty leśne zale. Park swoim zasięgiem obejmuje masyw Rudaw Janowickich wraz z Górami Sokolimi oraz Góry Ołowiane.60 d-f.utworzony został zgodnie z rozporządzeniem Nr 37/95 Wojewody Jeleniogórskiego z dnia 04.darką ne leśną 15. Parki krajobrazowe Parki krajobrazowe . 1995 r. Wzgórza Karpnickie i Góry Lisie.55 a. • Park krajobrazowy istniejący Rudawski Park Krajobrazowy (RPK) . tworząca w rejonie wymienionych osad malownicze przełomy. Grunty rolne leśne i inne nieruchomości znajdujące się w granicach parku krajobrazowego pozostawia się w gospodarczym wykorzystaniu. historyczne i kulturowe. Ochroną objęte zostały ró nego rodzaju naturalne formy przyrody nieo ywionej.1. ochrona fauny oraz ochrona krajobrazu i dóbr kultury (ruiny zamku Bolczów i Sokolec.związane Grunty Ogółem sione i z gosponieleśne niezalesio. schronisko Szwajcarka itp.4.) na terenie Lasów Państwowych oraz lasów innych własności. Park Krajobrazowy powstaje na mocy rozporządzenia wojewody.43 Zamek Bolczów 54 d. Przez północną część Rudawskiego Parku w rejonie Ciechanowic i Janowic Wielkich płynie rzeka Bóbr.

dokładna lokalizacja w odpowiednich warstwach mapy numerycznej Powierzchnia RPK zawarta w granicach nadleśnictwa wg stanu na 01. 42A. 37-41.69 428.16 50. Kamiennej Góra i Jawor ( Ratajski 1998).21 1 podano całe oddziały. 11 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI LEŚNEJ I NIELEŚNEJ RUDAWSKIEGO PARKU K RAJOBRAZOWEGO I OTULINY. obr. 54 . 42. 240 4894. Rozbie ności w powierzchni parku wg stanu na 1 stycznia 2009 r. 35.02 118. 74.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. Powierzchnia Rudawskiego Parku Krajobrazowego podlega administracji trzech nadleśnictw: „Śnie ka”. • Park krajobrazowy projektowany Łomnicki Park Krajobrazowy – projektowany do utworzenia w mezoregionie Kotliny Jeleniogórskiej.: 3.54 Otulina Rudawskiego Parku Krajobrazowego obr. 4. Całkowita powierzchnia Parku wynosi 15705 ha (poprzednio 8814 ha) i otuliny 6600 ha (dotychczas 13416 ha).62 4629.06 84. jakie w trakcie III rewizji nie były dostępne.nieleśne niezalesioką leśną ne Rudawski Park Krajobrazowy w oddz.1999 r.: 45-233 4831. 83. w tym leśnej 382. 213. 52.: 34. 73.71 ha (leśna i nieleśna związana z gospodarką leśną) oraz powierzchnia nieleśna 23. 212. 234237. w oddz. 44.32 6.01. 7. ZNAJDUJĄCYCH SIĘ W GRANICACH NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Powierzchnia gruntów nadleśnictwa w granicach obszaru [ha] Nazwa Lokalizacja1 Grunty Grunty leśne zalezwiązane z Grunty Ogółem sione i gospodar. w oddz. są wynikiem ustalenia granic na podstawie dokładniejszych materiałów. jest znacznie więk- sza od wykazanej w „Inwentaryzacji zasobów przyrodniczych Nadleśnictwa Śnie ka” ze względu na zmianę przebiegu granic i powiększenie obszaru parku przez włączenie części otuliny.19 ha. Kowary. 43. Śnie ka. Park swoim zasięgiem obejmowałby w obrębie leśnym Śnie ka oddziały o numerach 15-30 i łącznej powierzchni 406.48 ha. 8.

• kompleksy u ytków zielonych o du ych wartościach przyrodniczych. Piechowice. Nr XIV/95/86. Kowary. w du ej mierze zajmował tereny Karkonoszy-Gór Izerskich. Karpacz... ha.1.tworzony na mocy uchwały WRN w Jeleniej Górze z dnia 27 listopada 1986 r.. Podgórzyn. Obszar chronionego krajobrazu uwzględnia się w planach zagospodarowania przestrzennego. (Raport o stanie środowiska. Obszar chronionego krajobrazu Karkonosze i Góry Izerskie . 4. Mysłakowice. Mirsk. 55 . co wymusza zastosowanie działań na rzecz ich rekultywacji. obszar ten został skreślony z listy zatwierdzonych OChK w Województwie Dolnośląskim. Kamienna Góra i Lubawka. W związku z niedopełnieniem formalności związanej z opublikowaniem w Dzienniku Wojewódzkim..5. Zagospodarowanie tych terenów powinno zapewnić stan względnej równowagi ekologicznej systemów przyrodniczych. W przewa ającej części tereny obszaru są zdegradowane.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Projekt parku przewiduje do objęcia ochroną tereny Kotliny Jeleniogórskiej wraz z grupą niewysokich granitowych Wzgórz Łomnickich o łącznej powierzchni 2. W swoim zasięgu zawiera obszary miast: Świeradów Zdrój. Obszar ten o powierzchni 43 450 ha. Szklarska Poręba. Jelenia Góra (w części) oraz tereny gmin: Leśna. 1998 ). • obszary źródliskowe i zbiorniki wodne o I klasie czystości wód. • kompleksy leśne spełniające funkcje ekologiczne i ochronne dla innych zasobów przyrodniczych oraz klimatotwórcze. Do parku włączono zwarty zespół Stawów Podgórzyńskich. Stara Kamienica.4 tys. Główne atuty obszaru były: • rzeźba terenu. • zasoby wód podziemnych o du ych wartościach. Obszar chronionego krajobrazu Obszary chronionego krajobrazu – to tereny wyró niające pod względem krajobrazu o ró nych typach ekosystemów.

L.1. poz.. o ochronie przyrody (Dz. Sieć Natura 2000 stanowią: 56 .82 6343.86 224.: 212. dokładna lokalizacja w odpowiednich warstwach mapy numerycznej Lasy poło one w byłym obszarze chronionego krajobrazu spełniają funkcje produkcyjne i ochronne zgodne z kategoriami ochronności. 213 236-299 podano całe oddziały. zwanej dziś Dyrektywą Ptasią oraz zgodnie z Dyrektywą Nr 92/43/EEC w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory. Ponadto przestrzeganie zasad zawartych w „studiach zagospodarowania przestrzennego”. Obszary Natura 2000 Zgodnie z Ustawą z 16 kwietnia 2004 r. Nr 92.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.nieleśne niezalesioką leśną ne 6706. w oddz. pt. jaką jest obszar Natura 2000.).U. w Polsce pojawiła się nowa forma ochrony przyrody. Uzupełnieniem spodarowania lasów wchodzących w skład parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu”. „Ogólne zasady zago- 4.G.45 138.: 35. Sieć Natura 2000 jest wyznaczana na europejskim terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej w celu ochrony poszczególnych cennych i zagro onych składników ró norodności biologicznej kontynentu europejskiego. przez instytucje prowadzące działalność gospodarczą. Kowary. zm. obr. czyli Dyrektywą Siedliskową. 45297. 12 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI LEŚNEJ I NIELEŚNEJ BYŁEGO OBSZARU CHRONIONEGO K RAJOBRAZU "K ARKONOSZE I GÓRY IZERSKIE” W GRANICACH NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Powierzchnia gruntów nadleśnictwa w granicach obszaru [ha] Nazwa Lokalizacja1 Grunty Grunty leśne zalezwiązane z Grunty Ogółem sione i gospodar. Śnie ka w oddz. Gospodarka leśna na obszarze chronionego krajobrazu powinna być zgodna z zasadami zawartymi w planie urządzania Nadleśnictwa Śnie ka i zasadami hodowlanymi obowiązującymi w P. zasad postępowania gospodarczego są wytyczne sporządzone przez IBL w 1986 r.6. pozwoli właściwie prowadzić prace zmierzające do zachowania walorów środowiska przyrodniczego i kulturowego opisywanego obszaru.51 Obszar Chronionego Krajobrazu "Karkonosze i Góry Izerskie" 1 obr. Stanowi ona sieć obszarów chronionych. z 2004 r. zgodnie z Dyrektywą Rady EU NR 79/409/EEC w sprawie ochronie dziko yjących ptaków. 880 z póź.

Nr 179. Ka de państwo członkowskie określa zasięg obszarów na swoim terytorium. 13. W materiałach tych zawarte były równie zwryfikowane w pracy zespołu wyniki inwentaryzacji siedlisk naturowych przeprowadzonej przez Lasy Państwowe.OSO Karkonosze (PLB020007). Obecnie ochroną w formie obszarów Natura 2000 objętych jest nieco mniej ni 9% terytorium Polski. 1275) na powierzchni 18578.obszaru w zasięgu Nadleśnictwa Śnie ka.2%. Dla obiektów. Wszystkie zestawienia zostały wygenerowane przez wykonawcę aktualizacji na podstawie bazy danych programu „Taksator” oraz odpowiednich warstw map numerycznych omawianych obszarów. Nale y więc spodziewać się sukcesywnego powiększania zasięgu tej formy ochrony w skali kraju. Średnia dla wszystkich państw członkowskich UE wynosi ok. W podrozdziale omówiono zarówno zatwierdzone obszary jak i z ww. równie w zasięgu sąsiednich jednostek: Nadleśnictwa Szklarska Poreba. • specjalne obszary ochrony (SOO) dla siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków zwierząt i roślin wymienionych w załącznikach I i II Dyrektywy. Obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO) Zasięg Nadleśnictwa Śnie ka pokrywa się w części granicami jednego obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 .4 ha. Informacje opisowe dotyczące poszczególnych obszarów są autorstwa pani Joanny Potockiej.74%.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • obszary specjalnej ochrony (OSO) dla gatunków ptaków wymienionych w załączniku do I Dyrektywy. „listy cieni”. dla których dostępne były odpowiednie dane przygotowano zestawienia na podstawie materiałów Wojewódzkiego zespołu specjalistów powołanego przez Wojewodę Dolnośląskiego do opracowania projektu sieci obszarów Natura 2000 w województwie dolnośląskim. będącej przedmiotem zainteresowania w stanie sprzyjającym ochronie lub odtwarzaniu takiego stanu. 57 . (Dz. które zagwarantują zachowanie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków dzikiej fauny i flory. ustalając dla nich takie metody zarządzania. ww. poz. Shadow list) 11. Nadleśnictwa Kamienna Góra oraz Karkonoskiego Parku Narodowego. Utworzono go na mocy Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007r. a z uwzględnieniem propozycji organizacji pozarządowych (tzw. W poni szej tabeli zestawiono informacje nt.U. zarchiwizowanych w BULiGL o/Brzeg.

115-215.86 5652.. 230-236.0 ha. Gnieździ się tutaj powy ej 10 % populacji krajowej czeczotki i płochacza halnego przez co obszar jest kluczowym dla zachowania tych gatunków w skali Polski.. 266-271.. 241-290. Śnie ka: 45-77..4/ sze 6593.. Du ymi zagro eniami dla funkcjonowania obszaru i zachowania jego walorów są transgraniczne zanieczyszczenie powietrza oraz silna presja turystyczna ze strony 2. 81-95. włochatka (PCKZ). 6 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi (PCK). 272 cz. obszar stanowi typ ostoi J.109 cz. 252 cz.. Obszar Chronionego Krajobrazu Karkonosze-Góry Izerskie. co oznacza. 291 cz. Kowary: 237 cz. 216 cz. 105108. rezerwat dwustronny polsko-czeski). dzięcioł zielonosiwy. obr. 240 cz. e jego granice częściowo pokrywają się z wyznaczonym na tym samym terenie specjalnym obszarem ochrony siedlisk (SOO).. 114 cz... 253264. Specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO) SOO zatwierdzone przez Komisję Europejską Obszar Nadleśnictwa Śnie ka poło ony jest w zasięgu czterech specjalnych obszarów ochrony siedlisk (SOO) zatwierdzonych przez Komisję Europejską. puchacz (PCKZ). 217228. 13 ZESTAWIENIE PODSTAWOWYCH INFORMACJI O OSO "K ARKONOSZE" W ZASIĘGU NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Powierz chnia całkowita Nazwa obszaru /powierz Natura 2000 chnia w zasięgu nadleśnictwa Powierzchnia gruntów nadleśnictwa w granicach obszaru [ha] Lokalizacja Grunty Grunty związaleśne ne z Grunty Ogółem zalesione gospo.5 mln turystów rocznie odwiedzających ten teren (tylko po stronie polskiej). 241-248. 239.. Rudawski Park Krajobrazowy (15705.99 143. 265 cz. W ostoi występuje co najmniej 11 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej.45 Ww.0 ha). 273-278. W przypadku gruntów nadleśnictwa zasięg obu obszarów jest identyczny. 292 cz. 110-113. 250. sóweczka(PCKZ).73 (PLB020007) Obr. 280284. 249 cz. 79 cz.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. 80 cz.... Na obszarze ostoi występują następujące formy ochrony: Karkonoski Park Narodowy (5575. 285 cz. z czego trzy obejmują grunty w zarządzie nadleśnic58 . W okresie lęgowym obszar zasiedla tak e co najmniej 1% populacji krajowej następujących gatunków ptaków: cietrzew (Polska Czerwona Księga Zwierząt). 251.. Karkonoski Rezerwat Biosfery (5575..42 133. 279 cz.nieleśne i niezaledarką sione leśną OSO Karkono18578.0 ha). 238. 286-297.. 78 cz. 293-299 5929.

10 h-o.7 a-i. Dla SOO Góry i Pogórze Kaczawskie jest to wynikiem prac zespolu powołanego przez Wojewodę Dolnośląskiego.4 ap.73 5930..6 a-k. 291 cz. 239. 293-299 Obr.78 5651.. Dane źródłowe zaczerpnięto z oficjalnych stron Ministerstwa Środowiska. 52 cz.45 Rudawy Janowickie (PLH020011) Góry i Pogórze Kaczawskie (PLH020037) Stawy Sobieszowskie (PLH020044) 1 13. Kowary: 4551.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” twa.. dokładna lokalizacja na Mapie sytuacyjno – przeglądowej walorów przyrodniczo – kulturowych W przypadku dwóch obiektów postulowane są zmiany przebiegu granic.85 274.8 a-r.2007 18204. 217228. 148. TAB. Kowary: 237 cz. W poni szej tabeli zestawiono podstawowe informacje nt..150.9 a-m.2 a-w. obszarów w proponowanych granicach.11. 241-290.84 143. 80 cz.04/ 1299. 59 . 272 cz. 105108.2007 6635.74 12. 252 cz.... 230-236..3 12.18/ 1020.00 6. 110113. 53-70. 114 cz. obr. 273278.76 6. 241248.. 81-95. Kowary: 1 ah.77 581. 249 cz. 280284.2008 - w przypadku obiektów o du ej powierzchni podano całe oddziały. 78 cz.03 14...3 a-o. 292 cz.. - [ha] Karkonosze (PLH020006) 13..11. 79 cz. 266271.. 285 cz. W poni szej tabeli zestawiono podstawowe informacje dotyczące wymienionych wy ej obszarów Natura 2000. 138.92/ 6593.109 cz. 279 cz. 115215. Obr.12. 250. 265 cz. Śnie ka: 4577. 251.46 601. 139.2008 33251. natomiast w przypadku SOO Stawy Sobieszowskie postulowane przez pozarządowe organizacje ekologiczne (Klub Przyrodnika i PTOP Salamandra). 286297. ZATWIERDZONYCH PRZEZ K OMISJĘ EUROPEJSKĄ Nazwa Data zatwierdzenia przez KE Powierz chnia całkowita /powierz chnia w zasięgu nadleśnictwa [ha] Powierzchnia gruntów nadleśnictwa wchodzących w zasięg SOO Grunty leśne zalesione i niezalesione [ha] Grunty związane z gospodarką leśną [ha] Lokalizacja1 Razem Grunty nieleśne [ha] Obr.12.23 99/ 99 285.49 135.. ww. 214 cz.5 a-k. 14 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI OBSZARÓW NATURA 2000 OBEJMUJĄCYCH GRUNTY NADLEŚNICTWA ŚNIE KA. 240 cz.. 253264. 238..79 4. 216 cz.

3 SOO Karkonosze (PLH020006) Obszar obejmuje Karkonosze – najwy sze pasmo górskie Sudetów. w tym endemicznych: dzwonka czeskiego (karkonoskiego) Campanula bohemica i skalnicy bazaltowej Saxifraga moschata subsp.pl Wyniki pracy Zespołu Woj. 15 ZESTAWIENIE PODSTAWOWYCH INFORMACJI O SOO WCHODZĄCYCH W ZASIĘG NADLEŚNICTWA SNIE KA. (44 r).org. • 3 gatunki ptaków regularnie migrujące nie ujęte w Załączniku I Dyrektywy 79/409/EEC. jako jedyne w Polsce.10 h-o.56 4.8 a-r.7 a-i.4 ap. Na charakterystycznych. zagro onych gatunków roślin naczyniowych. • 17 gatunków ptaków umieszczonych w Załączniku I Dyrektywy 79/409/EEC. • 7 gatunków zwierząt z Załącznika II Dyrektywy 92/43/EEC. W ostoi stwierdzono: • 22 typy siedlisk wymienione w Załączniku I Dyrektywy 92/43/EEC.58/ 239. Dolnośląskiego 33530.kp.58 Lokalizacja na gruntach nadleśnictwa (ró nice w stosunku do zatwierdzonego przebiegu granic) Powierzchnia gruntów nadleśnictwa wchodzących w zasięg SOO Grunty leśne zalesione i niezalesione [ha] Grunty związane z gospodarką leśną [ha] Razem Grunty nieleśne [ha] Obr.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. 60 .76 6. Piętro regla dolnego jest silnie przekształcone w wyniku działalności człowieka (głównie gospodarka leśna). mocno zdegradowane na skutek oddziaływania zanieczyszczeń powietrza.9 a-m. Znajduje się tu stanowisko endemicznego gatunku Pterostichus sudeticus.2 a-w. nale ące wraz z Masywem Śnie nika oraz poło onymi po stronie czeskiej Jesionikami do tak zwanych Sudetów Wysokich. Liczne są stanowiska rzadkich.52 289. basaltica. Rhacomitrium sudeticum). stanowiska przytulii sudeckiej Galium sudeticum oraz gnidosza sudeckiego Pedicularis sudetica. w tym 1 priorytetowy – pachnica Osmoderma eremita.3 a-o. ZATWIERDZONYCH PRZEZ KE. Kowary: 1 ah.6 a-k. zrównanych wierzchowinach grzbietowych oraz w kotłach polodowcowych występuje kompleks roślinności o charakterze arktycznej tundry. Lophozia sudetica. Stwierdzono rzadkie gatunki mszaków (np.5 a-k. Lasy regla górnego to głównie bory świerkowe.80/ 1042. - [ha] Stawy Sobieszowskie (PLH020044) Góry i Pogórze Kaczawskie (PLH020037) Shadow list 2008 z www. DLA KTÓRYCH PROPONOWANE SĄ ZMIANY PRZEBIEGU GRANIC Nazwa ródło informacji Powierz chnia całkowita /powierz chnia w zasięgu nadleśnictwa [ha] 239. Znajdują się tu tak e.62 278.

W poni szej tabeli zestawiono wskazania gospodarcze zaprojektowane w planie urządzenia lasu w drzewostanach poło onych w granicach ostoi. Na terenie nadleśnictwa poło ona jest wschodnia część obszaru. kolekcjonowanie rzadkich gatunków.93 13.15 6. masowe pojawianie się szkodników owadzich.98 0. • 32 gatunki roślin i zwierząt umieszczonych w polskich Czerwonych Księgach • 1 endemiczny podgatunek rośliny (Saxifraga moschata ssp.98 5. basaltica) • 14 gatunków roślin i zwierząt chronionych dyrektywami międzynarodowymi • 29 gatunków roślin chronionych Obszar obejmuje Karkonoski Park Narodowy wraz z otuliną i poło ony jest na terenie Rezerwatu Biosfery Karkonosze/Krkonose (60 500 ha). 16 ZESTAWIENIE WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH ZAPROJEKTOWANYCH W DRZEWOSTANACH POŁO ONYCH W GRANICACH SOO I OSO K ARKONOSZE Gatunek panujący 1 BK I Klasa wieku 2 bez wskazań czyszczenia Planowany zabieg 3 Powierzchnia manipulacyjna [ha] 4 2.84 41. w tym 3 gatunki priorytetowe: dzwonek czeski (karkonoski) Campanula bohemica. lasów łęgowych oraz sudeckich łąk konietlicowych.15 61 pielęgnacja upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne czyszczenia pielęgnacja upraw II melioracje agrotechniczne trzebie e wprowadzenie II piętra . regla dolnego i częściowo regla górnego Karkonoszy. przytulia sudecka Galium sudeticum i gnidosz sudecki Pedicularis sudetica.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • 4 gatunki roślin z Załącznika II Dyrektywy 92/43/EEC. zwiększanie presji turystycznej.66 0. TAB. Do najcenniejszych siedlisk występujących na terenie nadleśnictwa w obrębie SOO „Karkonosze” nale ą się fragmenty borów górnoreglowych. torfowisk przejściowych i borów na torfie.5 1. Najcenniejsze fragmenty znajdują się w granicach Karkonoskiego Parku Narodowego. zdegradowanych torfowisk wysokich zdolnych do naturalnej lub stymulowanej regeneracji. obejmująca partie pogórza. Zagro eniami dla obszaru są zanieczyszczenie powietrza.97 1.15 1.

55 3.15 0.79 8.05 21.15 64.7 7.32 1.7 odnow.01 25.6 3.w rębniach zło onych VIII pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające 62 .98 8.61 5.69 14.39 17.w rębniach zło onych VI pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne VII rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia częściowa wielkopowierzchniowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 III 2 bez wskazań czyszczenia trzebie e IV trzebie e bez wskazań 3 4 5.34 2.08 20.69 6.73 2.36 6.1 11.17 20.71 32.82 8.5 18.75 6.53 8.65 3.07 6.69 6.5 18.27 19.w rębniach zło onych V pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia częściowa pasowa V rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.73 3.96 1.05 21.82 5.47 0.

37 3.2 21.39 0.42 11.45 1.84 11.42 11.15 11.37 8.73 1.73 63 I poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.83 1.96 20.65 21.39 2.19 0.36 51.72 1.84 2.42 37.w rębniach zło onych III pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia częściowa pasowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.33 1.43 1.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 czyszczenia 3 odnow.12 0.w rębniach zło onych odnowienia luk II pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne trzebie e BRZ wprowadzenie II piętra rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.19 0.03 1.65 191.97 28.72 0.7 3.w rębniach zło onych IV pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona IV IX V trzebie e bez wskazań bez wskazań odnow.85 5.07 0.08 15.72 0.w rębniach zło onych VI pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa DB JD I czyszczenia pielęgnacja upraw .55 2.48 0.7 2.3 3.37 3.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw 4 16.

5 1.74 1.28 5.05 4.86 0.88 0.31 1.91 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 JRZ JS III V 2 bez wskazań trzebie e czyszczenia I pielęgnacja upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne bez wskazań II czyszczenia trzebie e 3 4 3.11 44.02 1.34 1.11 5.15 87.2 0.15 0.39 1.29 1.15 2.55 1.33 0.26 1.36 1.32 12 5.43 0.36 1.15 1.19 31.36 0.39 0.56 1.31 3.2 0.33 JW III bez wskazań odnowienia luk pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne trzebie e IV V VI bez wskazań trzebie e bez wskazań trzebie e czyszczenia bez wskazań trzebie e trzebie e bez wskazań trzebie e bez wskazań bez wskazań czyszczenia I pielęgnacja upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne trzebie e czyszczenia pielęgnacja upraw II melioracje agrotechniczne trzebie e wprowadzenie II piętra III odnowienia luk pielęgnacja upraw KL I IV II III LP IV VI MD 64 .13 0.26 121.25 0.2 24.

31 8.27 2.66 1.63 6.4 2.19 2.55 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 melioracje agrotechniczne trzebie e IV IX trzebie e bez wskazań 3 4 0.97 1.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne VII rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające czyszczenia odnow.07 3.54 3.7 5.07 3.78 22.36 0.89 17.95 15.w rębniach zło onych V pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.36 1 2.19 7.46 5.87 19.16 19.31 0.19 2.79 1.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw VI melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.78 8.7 1.63 1.29 6.99 odnow.2 8.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw VIII melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające OL I II III IV czyszczenia trzebie e bez wskazań trzebie e bez wskazań 65 .31 6.72 1.03 18.66 3.33 75.

S SO II II III bez wskazań trzebie e trzebie e bez wskazań odnow.53 4 14.53 3.w rębniach zło onych IV pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.53 1.67 VI melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające OL.96 4 8.26 6.12 2 10.84 1.84 1.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw VI melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające VII bez wskazań czyszczenia odnow.95 2.32 1.35 7.26 2.53 14.56 2.53 1.53 1.19 2.73 26.01 7.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw 66 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 bez wskazań 3 odnow.17 0.05 0.w rębniach zło onych odnowienie zrębów V pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia zupełna smugowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.55 26.4 4.05 2.39 21.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw 4 3 0.44 3.05 4 2.17 24.26 2.43 4.

72 17.13 4.9 96.65 13.22 0.65 1010.18 6.2 2.66 1.K ŚW I bez wskazań bez wskazań czyszczenia I pielęgnacja upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne trzebie e bez wskazań czyszczenia odnow.58 23.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 melioracje agrotechniczne 3 rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające czyszczenia odnow.56 589.95 VIII melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające SO.4 13.35 457.06 0.67 12.24 0.5 12.33 9.21 61.w rębniach zło onych odnowienia luk III pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne trzebie e wprowadzenie II piętra rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona 67 .87 2.9 0.2 0.3 6.w rębniach zło onych odnowienia luk pielęgnacja upraw II poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne trzebie e wprowadzenie II piętra rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.3 9.02 7.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw 4 22.57 2.66 0.29 2.39 30.13 51.59 43.38 17.73 30.3 3.4 9.

w rębniach zło onych odnowienie zrębów pielęgnacja upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia zupełna smugowa 68 .87 164.54 19.53 226.47 3.13 0.w rębniach zło onych odnowienia luk pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne IV trzebie e rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow.66 11.26 226.53 16.53 29.52 40.45 179.32 2.45 odnow.55 14.55 0.37 3.41 28.06 14.59 0.83 46.32 491.53 12.72 1.11 59.21 0.06 1.w rębniach zło onych odnowienie zrębów pielęgnacja upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne V trzebie e rębnia zupełna smugowa rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia częściowa wielkopowierzchniowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające VI bez wskazań czyszczenia odnow.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 bez wskazań czyszczenia 3 4 29.08 0.53 230.51 19.32 9.4 0.25 15.9 1.13 531.7 165.37 1.

w rębniach zło onych odnowienia luk odnowienie zrębów pielęgnacja upraw poprawki i uzupełnienia 4 27.54 1.35 VII melioracje agrotechniczne rębnia zupełna smugowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia częściowa wielkopowierzchniowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia gniazdowa częściowa -uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow. Obszar od wielu lat jest objęty ekstensywną gospodarką 69 .83 9.46 6.66 4.42 29.15 0.48 1.85 9. zajęty jest przede wszystkim przez łąki i pastwiska oraz lasy z du ym udziałem lasów gospodarczych.73 91.37 31.39 74.16 1.28 7.78 7. lecz z zachowanymi niewielkimi fragmentami zbiorowisk naturalnych.73 21.66 2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 rębnia częściowa pasowa 3 rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia częściowa wielkopowierzchniowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw VIII melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające Rudawy Janowickie (PLH020011) Obszar le ący na pograniczu Rudaw Janowickich i Kotliny Kamieniogórskiej.53 334.39 7.56 8.8 6.06 5.73 105.01 2.1 0.69 164.17 32.86 16.22 0.2 93.

a ponadto 4 gatunki nietoperzy: mopka oraz nocki: Bechsteina i du ego. lasy łęgowe. co powoduje lokalnie występowanie gleb zasobnych w metale cię kie. jaworzyny i lasy klonowo-lipowe. kruszczyk błotny. torfowiska zasadowe.63 4. górskie łąki konietlicowe oraz łąki ni owe. Wśród roślin na uwagę zasługują m. 17 ZESTAWIENIE WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH ZAPROJEKTOWANYCH W DRZEWOSTANACH W GRANICACH SOO RUDAWY JANOWICKIE Gatunek panujący 1 BK I Klasa wieku 2 czyszczenia Planowany zabieg 3 pielęgnacje upraw czyszczenia trzebie e bez wskazań trzebie e trzebie e czyszczenia Powierzchnia manipulacyjna [ha] 4 4. fragmenty borów na torfie. TAB. ziołorośla górskie i nadrzeczne.11 3.73 3.57 0. śledziennica naprzeciwlistna. wydrę. W poni szej tabeli zestawiono wskazania gospodarcze zaprojektowane w planie urządzenia lasu w drzewostanach poło onych w granicach ostoi. obejmuje strefę kontaktową masywu granitoidowego ze skałami metamorficznymi. Teren nadleśnictwa obejmuje jedynie skrajnie zachodnie partie obszaru.21 0. w mniejszej mierze rolną. co pozwoliło na zachowanie unikalnych dla Sudetów cech szaty roślinnej i kulturowego krajobrazu. podkowca małego.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne VIII bez wskazań czyszczenia 70 . rojownik pospolity. gnieźnik leśny. tojad pstry. in.63 1. zmiennowilgotne łąki trzęślicowe.56 1. śnie yca wiosenna. turzyca Davalla.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” pastwiskową.63 1.71 3.63 1. Obszar w większości poło ony na terenie Rudawskiego Parku Krajobrazowego (15 705 ha. 1989). Na obszarze Rudaw występują tak e populacje motyli wymienionych w załączniku II Dyrektywy Siedliskowej: czerwończyka nieparka. Podło e geologiczne jest zró nicowane. Wśród gatunków zwierząt wymienić nale y pachnicę dębową Osmoderma eremita.90 0. kaśne i yzne buczyny górskie. pełnik europejski. murawy bliźniczkowe. Spośród siedlisk przyrodniczych stwierdzono m.73 1.99 II III IV VII odnow. in. modraszka nausitous. modraszka telejusa.

22 0.87 2.55 4.29 0.14 5.52 0.w rębniach zło onych VI pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona SO II III trzebie e trzebie e .58 1.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw IV OL melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona odnow.45 2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 pielęgnacje upraw 3 odnow.36 1.58 0.14 1.39 1.58 0.20 1.86 1.20 1.w rębniach zło onych VI pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia gniazdowa częściowa I III czyszczenia trzebie e odnow.8 3.37 1.01 0.99 71 melioracje agrotechniczne rębnia częściowa wielkopowierzchniowa uprzątające BRZ DB DB.87 2.48 1.w rębniach zło onych 4 1.49 0.52 0.36 1.w rębniach zło onych MD V pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.36 1.39 0.59 1.30 6.C DG JW II III IV IV IV V III I II III IV trzebie e trzebie e trzebie e trzebie e trzebie e trzebie e trzebie e czyszczenia trzebie e trzebie e trzebie e odnow.58 0.39 0.66 0.92 8.00 2.20 2.73 0.36 1.

69 5.52 6.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw V melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.w rębniach zło onych odnowienie zrębów pielęgnacje upraw poprawki i uzupełnienia VI melioracje agrotechniczne rębnia zupełna smugowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające VII czyszczenia odnow.44 III odnow.14 0.98 0.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne 72 .44 0.23 35.73 57.44 6.87 0.56 4.51 6.38 27.88 0.63 0.61 19.74 0.98 6.04 102.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 ŚW I 2 czyszczenia pielęgnacje upraw trzebie e II czyszczenia trzebie e bez wskazań trzebie e bez wskazań czyszczenia 3 4 11.31 6.12 27.89 0.11 80.38 27.75 32.12 19.34 67.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw IV melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia częściowa wielkopowierzchniowa uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.38 2.56 21.56 11.94 32.21 2.94 78.88 9.94 32.97 1.

82 11.22 0.05 1 6120* 2 ciepłolubne. podobnie jak w pozostałych (dotyczących siedlisk) w niniejszym podrozdziale.dliska w podliska wierzchni ob[ha] szaru [%] 3 16.22 0.74 0. w związku z powy szym w tabeli. 18 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO GÓRY I POGÓRZE K ACZAWSKIE (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WOJEWÓDZKIEGO ZESPOŁU SPECJALISTÓW (WZS) DO OPRACOWANIA PROJEKTU SIECI NATURA 2000 W WOJ.07 0.01 5. DOLNOŚLĄSKIM) Kod siedliska Nazwa siedliska Udział poZinwentaryzowana wierzchni siepowierzchnia sie.22 0. TAB.01 330.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 rębnia częściowa wielkopowierzchniowa uprzątające rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona odnow.68 73 . śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) priorytetowe są tylko murawy z istotnymi stanowiskami storczyków górskie i ni owe murawy bliźniczkowe (Nardion .27 228.70 0. zestawiono siedliska w granicach proponowanych przez ww.98 0.73 67.20 0.85 4 0.płaty bogate florystycznie) zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion) ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) górskie łąki konietlicowe u ytkowane ekstensywnie (Polygono-Trisetion) 6210* 6230* 6410 6430 6510 6520 24. zespół.02 3.22 0.48 VIII pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona Góry i Pogórze Kaczawskie (PLH020037) W poni szej tabeli zestawiono siedliska Natura 2000 wraz z sumaryczną powierzchnią ich występowania zinwentaryzowane w granicach ostoi. Dane źródłowe stanowiły wyniki prac zespołu powołanego przez Wojewodę Dolnośląskiego.99 1750.25 2.w rębniach zło onych 4 4.

75 306. olsy źródliskowe) Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe 74 .54 20.01 0.46 1304.19 0.dliska w poska wierzchni ob[ha] szaru [%] 212.89 91E0* 91F0 91I0* 734. Alnenion glutinoso-incanae. Populetum albae.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 9110 9130 9150 9170 9180* 9190 2 kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion) yzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion.11 2.91 3.13 3.87 27.57 8109.60 4.98 2.25 0.19 3.61 2.68 144. olsy źródliskowe) łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum) Ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) 3 450.20 251.39 0. TAB.61 24.03 Kod siedliska Nazwa siedliska 6510 9110 9170 9180* 9190 91E0* ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion) grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (GalioCarpinetum. Alnenion glutinoso-incanae. Tilio-Carpinetum) jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe. Tilio-Carpinetum) jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe. 19 ZESTAWIENIE SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO GÓRY I POGÓRZE K ACZAWSKIE W GRANICACH ZASIĘGU NADLEŚNICTWA ŚNIE KA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Udział poZinwentaryzowana wierzchni siepowierzchnia siedli.68 342. topolowe.70 95.08 2.34 1.88 0. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis. Galio odorati-Fagenion) ciepłolubne buczyny storczykowe (CephalantheroFagenion) grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (GalioCarpinetum. topolowe.34 0.29 24.87 4 1.51 31.43 6.71 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe W poni szej tabeli ujęte zosaly siedliska wraz zajmowaną powierzchnią. występujące w części ostoi poło onej w zasięgu Nadleśnictwa Śnie ka.74 1245.37 0. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis.42 0. Populetum albae.24 2306.39 4.02 0.

63 9. olsy źródliskowe) 91E0* 10.74 14.17 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe 75 . Tilio-Carpinetum) jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe.57 3.dliska w poska wierzchni ob[ha] szaru [%] 3.24 25. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Poni ej zestawiono siedliska Natura 2000 i ich powierzchnie zinwentaryzowane na gruntach Nadleśnictwa „Śnie ka” zlokalizowanych w granicach ostoi. 20 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO GÓRY I POGÓRZE K ACZAWSKIE NA GRUNTACH NADLEŚNICTWA ŚNIE KA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska Nazwa siedliska Udział poZinwentaryzowana wierzchni siepowierzchnia siedli.59 4.92 1.13 5. topolowe.87 1.27 1.31 6510 9110 9170 9180* 9190 ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion) grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (GalioCarpinetum. TAB.11 2. Alnenion glutinoso-incanae. Populetum albae.60 4.46 0.54 0.33 0.

10k . TilioCarpinetum) jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe. turzycowisk i mechowisk Środkowoeuropejskie wy ynne rumowiska krzemianowe podgórskie i wy ynne rumowiska wapienne ze zbiorowiskami ze Stipion calamagrostis wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii jaskinie nieudostępnione do zwiedzania kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion) yzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion. TAB. topolowe. Kowary 5k Obr. śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) .priorytetowe są tylko murawy z istotnymi stanowiskami storczyków górskie i ni owe murawy bliźniczkowe (Nardion .płaty bogate florystycznie) zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion) ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przewa nie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea) obni enia na podło u torfowym z roślinnością ze związku Rhynchosporion górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak. Kowary 5k. Galio odorati-Fagenion) ciepłolubne buczyny storczykowe (Cephalanthero-Fagenion) grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis. Obr.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” W poni szej tabeli ujęte zostały siedliska występujące w omawianej ostoi na małych poierzchniach. 21 ZESTAWIENIE SIEDLISK NATURA 2000 ZAJMUJĄCYCH DODATKOWO MAŁE POWIERZCHNIE W SOO GÓRY I P OGÓRZE K ACZAWSKIE (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS ) Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) 6110* 6120* 6210* 6230* 6410 6430 6510 7140 7150 7230 8150 8160* 8210 8220 8310 9110 9130 9150 9170 9180* 9190 91E0* 76 Nazwa siedliska Występowanie na gruntach nadleśnictwa Skały wapienne i neutrofilne z roślinnością pionierską (Alysso-Sedion) ciepłolubne.

01 6.38 4. w granicach zatwierdzonych przez KE.53 0.28 1. TAB.13 0.35 1.53 11.28 0.51 2.02 2.28 0.11 1.91 1.51 0.22 0.72 0.51 0. 22 ZESTAWIENIE WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH ZAPROJEKTOWANYCH W DRZEWOSTANACH W GRANICACH SOO GÓRY I P OGÓRZE K ACZAWSKIE Gatunek panujący 1 Klasa wieku 2 czyszczenia I Planowany zabieg 3 Powierzchnia manipulacyjna [ha] 4 7.40 4.w rębniach zło onych BRZ DB V pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa -uprzątające odnow. Alnenion glutinoso-incanae.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw V melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona pielęgnacje upraw II melioracje agrotechniczne trzebie e wprowadzenie II piętra III czyszczenia trzebie e odnow.38 0.55 0.w rębniach zło onych DG V pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona JD JS I III IV bez wskazań trzebie e trzebie e .38 0. olsy źródliskowe) 91I0* Ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) Poni ej zestawione zostały wskazania gospodarcze zaprojektowane w drzewostanach poło onych w zasięgu omawianej osoi.02 1.75 1.28 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Populetum albae.49 77 pielęgnacje upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne BK odnow.53 0.

20 4.20 0.35 8.03 1.54 1.35 2.67 0.05 2.13 3.66 14.75 0.58 3.20 2.07 20.26 0.05 6.08 0.92 22.60 29.35 MD II czyszczenia pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne trzebie e wprowadzenie II piętra III trzebie e czyszczenia bez wskazań trzebie e czyszczenia trzebie e odnow.35 2.25 1.43 3.w rębniach zło onych odnowienia luk odnowienie zrębów pielęgnacje upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne trzebie e uprzątanie płazowin rębnia zupełna smugowa rębnia gniazdowa częściowa ŚW I II III 78 .58 0.60 4.23 0.30 2.30 0.30 0.34 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 V JW III IV 2 bez wskazań trzebie e trzebie e czyszczenia I pielęgnacje upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne 3 4 1.89 3.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw IV melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona V bez wskazań czyszczenia odnow.68 0.61 23.30 0.94 0.

minóg strumieniowy.67 33. SOO projektowane W zasięgu Nadleśnictwa Śnie ka poło one są równie cztery projektowane SOO.04 3. roślinności eutroficznych zbiorników wodnych.47 VI rębnia częściowa pasowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające czyszczenia odnow. łęgów olszowo-jesionowych. w tabeli dane dla nich zestawiono wariantowo. ni owych nadrzecznych zbiorowisk okrajkowych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.w rębniach zło onych VII pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia gniazdowa częściowa Stawy Sobieszowskie (PLH020044) Obszar ustanowiony dla objęcia ochroną populacji pachnicy dębowej Osmoderma eremita oraz siedlisk wodnych i podmokłych.in. z czego trzy obejmują grunty w zarządzie nadleśnictwa.67 3.33 17.33 3.18 11.53 18.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne 4 79. Dolnośląskiego. W przypadku dwóch obiektów istnieja rozbie ności w przebiegu granic pomiędzy ww.13 1. rzek ze zbiorowiskami włosieniczników. dzięcioł średni. derkacz. dzięcioł zielonosiwy. Dane zestawiono na podstawie wyników prac zespołu powołanego przez Woj. 79 .97 14. m.06 17.04 6. łąk rajgrasowych. traszka grzebieniasta. Wśród zwierząt wymienionych w załączniku II Dyrektywy Siedliskowej znalazły się np. jak i informacji ze stron www Klubu Przyrodników (shadow list 2008). źródłami. a z bezkręgowców. kumak nizinny. W poni szej tabeli zestawiono podstawowe informacje o tych obiektach. głowacz białopłetwy. oprócz pachnicy – modraszek telejus i nausitous oraz czerwończyk nieparek. torfowisk przejściowych. gąsiorek.91 1.04 3.

8) Powierzchnia gruntów nadleśnictwa wchodzących w zasięg SOO GrunGrunty ty leśne związalesione zane z i niezale.8/ 62.36 6.gosposione darką leśną [ha] [ha] Lokalizacja Razem Grunty nieleśne [ha] [ha] Stawy Maciejowa (PLH020056 ) Zespół Woj.pl inny przebieg granic – w nawiasach podano ró nice Stawy Maciejowa (PLH020056) Poni ej zestawione zostały powierzchnie siedlisk naturowych zinwentaryzowanych w granicach ostoi. PROJEKTOWANYCH OBSZARÓW NATURA 2000 OBEJMUJĄCYCH ZASIĘG NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Nazwa Źródło informacji Powierz chnia całkowita /powierz chnia w zasięgu nadleśnictwa [ha] 71.115 c-n.31 18.03 0.75 0. Kowary o.35 0.kp.09 39.58/ 71.11 6.18 6.3 75.o-s.org.kp.16 Źródła Pijawnika (pltmp310) 157.58 20.29/ 75.: 18 (o.34/ 211. W pierwszej tabeli ujęte są siedliska na całym obszarze.p l Zespół Woj.98/ 46. Dolnośląskiego/ Shadow list 2008 z www.p l Zespół Woj. 25.98) Obr.29 (46. Dolnośląskiego 3 Obr.92 na stronie www. w drugiej ograniczone do gruntów nadleśnictwa.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.39 - - Trzcińskie Mokradła (pltmp313) 2. 41 j-t.org.kp. Dolnośląskiego 2 Zespół Woj. Kowary o.12 Stawy Karpnickie (pltmp341) 211. Kowary o. 23 ZESTAWIENIE PODSTAWOWYCH INFORMACJI NT.58 (62. 46. w ostatniej przedstawiono siedliska zajmujące małe powierzchnie.: 114 g-h.org. Dolnośląskiego/ Shadow list 2008 z www.34 Obr. 80 .116 a-t. 18) 26.39/ 157.

27 2.36 9. Alnenion glutinoso-incanae.83 9. Alnenion glutinoso-incanae. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis.83 5.38 4.83 8.dliska w poska wierzchni ob[ha] szaru [%] 6510 9190 91E0* ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe. olsy źródliskowe) 2.65 2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.73 23.dliska w poska wierzchni ob[ha] szaru [%] 6510 9190 91E0* ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe. 24 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO STAWY MACIEJOWA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska Nazwa siedliska Udział poZinwentaryzowana wierzchni siepowierzchnia siedli. 25 ZESTAWIENIE SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO S TAWY MACIEJOWA NA GRUNTACH NADLEŚNICTWA ŚNIE KA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska Nazwa siedliska Udział poZinwentaryzowana wierzchni siepowierzchnia siedli. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis. Populetum albae.34 2.83 6. topolowe.96 11.30 2.82 1.83 2.30 3. topolowe. olsy źródliskowe) 3.47 9.96 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe TAB.60 3.73 1.73 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe 81 . Populetum albae.

79 2.65 3.w rębniach zło onych VII pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa MD II trzebie e odnow.w rębniach zło onych OL V pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona ŚW 82 III bez wskazań .11 2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.11 1. Pohlio-Callunion.10 1.47 0. CallunoArctostaphylion) W poni szej tabeli przedstawione zostały wskazania gospodarcze planu urządzenia lasu. TAB.43 0.11 1.79 0.64 1.79 0.17 pielęgnacje upraw BRZ IV melioracje agrotechniczne trzebie e wprowadzenie II piętra I IV DB VI czyszczenia pielęgnacje upraw trzebie e trzebie e odnow.13 0. 26 ZESTAWIENIE SIEDLISK NATURA 2000 ZAJMUJĄCYCH NIEWIELKIE POWIERZCHNIE W SOO STAWY MACIEJOWA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) Nazwa siedliska 4030 suche wrzosowiska (Calluno-Genistion.14 1.67 1.79 0. zaprojektowane w drzewostanach w granicach ostoi. 27 ZESTAWIENIE WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH ZAPROJEKTOWANYCH W DRZEWOSTANACH W GRANICACH SOO STAWY MACIEJOWA Gatunek panujący 1 BK I V Klasa wieku 2 czyszczenia bez wskazań Planowany zabieg 3 Powierzchnia manipulacyjna [ha] 4 2.24 0.47 2.47 0.67 0.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 IV 2 trzebie e czyszczenia 3 4 1.27 0. W poni szych trzech tabelach zestawiono siedliska Natura 2000 zinwentaryzowane w granicach obieku w trakcie prac zespołu powołanego przez Wojewodę Dolnośląskiego.79 1. W ostatniej tabeli wymienione zostały siedliska zajmujące małe powierzchnie. 83 .37 odnow. zbyt późne osuszanie stawów) i pośrednio związane z nią działania (oczyszczanie grobli z zarośli wierzbowych.w rębniach zło onych V pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia częściowa pasowa Stawy Karpnickie (pltmp341) Obszar poło ony u podnó a Rudaw Janowickich.. a następnie dla gruntów w zarządzie Nadleśnictwa Śnie ka.68 1. Zagro eniem dla obszaru jest: intensyfikacja gospodarki rybackiej na stawach (zwiększanie obsady. w bezpośrednim sąsiedztwie miejscowości Karpniki. i nawłoci Solidago spp. w tym nocków du ych Myotis myotis których 3 kolonie rozrodze zlokalizowane są w sąsiadującej miejscowości Karpniki.68 0. Natomiast Karpnicki Potok stanowi wa ny korytarz migracyjny dla roślin higrofilnych siedlisk nadrzecznych (ziołorośla. . lasy łęgowe) i rzecznych (włosieniczniki). u yźnianie. Przez centralną część obszaru przepływa Karpnicki Potok. W przypadku dwóch pierwszych tabel zestawiono sumaryczną powierzchnię poszczególnych siedlisk najpierw dla całej ostoi. usuwanie szuwarów).88 0. Obszar ten jest tak e miejscem występowania stablinej populacji 4 gatunków kręgowców wymienionych w załączniku II Dyrektywy Siedliskowej związanych z tutejszym kompleksem stawów oraz Karpnickim Potokiem. Teren jest miejscem erowania dla nietoperzy. szczególnie rdestowców Reynoutria spp.68 0. Kompleks stawów stwarza ponadto wa ne siedliska dla zachowania namuliskowych gatunków roślin na krańcu ich zasięgu wysokościowego. Obszar istotny dla zachowania du ej liczebnie populacji pachnicy dębowej Osmoderma eremita. Jego krajobraz zdominowany przez kompleks stawów rybnych otoczonych przede wszystkim mozaiką siedlisk łąkowych i leśnych.rozprzestrzenianie się inwazyjnych gatunków roślin. znajdującego tutaj optymalne warunki yciowe.

54 Kod siedliska Nazwa siedliska 9190 śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe.77 Kod siedliska Nazwa siedliska 3130 6430 6510 9190 brzegi lub osuszane dna zbiorników wodnych ze zbiorowiskami z Littorelletea.63 10.92 40. Alnenion glutinoso-incanae. 29 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO STAWY K ARPNICKIE NA GRUNTACH NADLEŚNICTWA ŚNIE KA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Udział poZinwentaryzowana wierzchni siepowierzchnia siedli.dliska w poska wierzchni ob[ha] szaru [%] 1. Populetum albae.35 19. olsy źródliskowe) 91E0* 16. olsy źródliskowe) 91E0* 19.18 0.10 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe TAB.58 16. Alnenion glutinoso-incanae.95 36.92 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe 84 .24 50.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.dliska w poska wierzchni ob[ha] szaru [%] 21. topolowe.83 9. topolowe.31 3. 28 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO STAWY K ARPNICKIE (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Udział poZinwentaryzowana wierzchni siepowierzchnia siedli.46 36.66 7.02 0.65 1. Isoëto-Nanojuncetea ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe.95 18.10 23.63 3. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis. Populetum albae.24 9.62 0. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis.

Kowary 114h.23 1.56 0.55 BRZ III I DB VII odnow.39 1.46 0.23 2. olsy źródliskowe) Obr.55 0. 31 ZESTAWIENIE WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH ZAPROJEKTOWANYCH W DRZEWOSTANACH W GRANICACH SOO STAWY K ARPNICKIE Gatunek panujący 1 Klasa wieku 2 II czyszczenia trzebie e bez wskazań trzebie e czyszczenia trzebie e Planowany zabieg 3 Powierzchnia manipulacyjna [ha] 4 3. 115i Poni ej zestawiono wskazania gospodarcze zaprojektowane w planie urządzenia lasu w drzewostanach poło onych w granicach omawianej ostoi.55 0. Populetum albae.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.45 1. TAB.56 3.23 1.45 1. Kowary 115g Obr. 30 ZESTAWIENIE SIEDLISK NATURA 2000 ZAJMUJACYCH NIEWIELKIE POWIERZCHNIE W SOO STAWY K ARPNICKIE (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) 3260 6430 8220 91E0* Występowanie na gruntach nadleśnictwa Nazwa siedliska nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii łęgi wierzbowe. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis.75 5.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne 85 . Alnenion glutinoso-incanae.69 0.90 2.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa DB. topolowe.C OL VII III IV V bez wskazań bez wskazań bez wskazań odnow.69 2.

urawia. Dodatkowo obszar ten jest miejscem występowania dość licznej populacji dwóch gatunków modraszków: Maculinea teleius i Maculinea nausithous. Większość terenu to obszar źródliskowy niewielkiego potoku Pijawnik. Wśród gatunków roślin na uwagę zasługują wierzba rokita.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 czyszczenia trzebie e trzebie e czyszczenia 3 rębnia gniazdowa częściowa 4 1. sit bulwkowaty. lasy olszowe i zapusty wierzbowe. uchodzącego do Kamiennej. Poni ej zestawiono powierzchnię siedlisk naturowych zinwentaryzowanych w granicach ostoi.32 3.16 2. 86 .32 1.17 4.17 3. derkacza.25 3. Szczególnie istotne jest występowanie przeplatki aurinia dla której obszar ten stanowi jedyne aktualnie znane stanowisko w Sudetach. Od zachodu i południa otaczają go nieco wy sze wzniesienia Wzgórz Łomnickich.65 SO IV IV odnow.83 1.w rębniach zło onych ŚW V pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające Źródła Pijawnika (pltmp310) Obszar zlokalizowany jest w Kotlinie Jeleniogórskiej i częściowo obejmuje swym obszarem dzielnicę Jelenia Góra-Czarne. ziołorośla oraz nieu ytkowany obecnie staw. sportami motocrossowymi. 3 gatunki z rodzaju ponikło. Niewielkie fragmenty zajmują równie torfowiska. fragmenty łąk świe ych. Teren nie podlega prawnej ochronie. z drugiej zaś strony zamianą u ytków zielonych na grunty orne zmianą stosunków wodnych zabudową. stwierdzono tak e m..in.16 0. kosaciec syberyjski. W granicach obszaru stwierdzono wilgotne i zmiennowilgotne łąki trzęślicowe. wydrę. podkolan biały.96 3. od północy zabudowania Czarnego (obecnie dzielnica Jeleniej Góry). W obszarze zinwentaryzowano 4 gatunki zwierząt z II załącznika Dyrektywy Siedliskowej. Obszar jest zagro ony z jednej strony przez zaprzestanie tradycyjnego u ytkowania łąk. choć od lat jest proponuje się utworzenie u ytku ekologicznego. z wschodnią granicę stanowi ruchliwa droga z Jeleniej Góry do Karpacza.

TAB.13 Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) Nazwa siedliska 6120* 6410 6510 9190 ciepłolubne. topolowe. 33 ZESTAWIENIE SIEDLISK NATURA 2000 ZAJMUJĄCYCH NIEWIELKIE POWIERZCHNIE W SOO ŹRÓDŁA PIJAWNIKA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) 3130 3260 6430 7140 Nazwa siedliska brzegi lub osuszane dna zbiorników wodnych ze zbiorowiskami z Littorelletea.61 40.06 23.65 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe W poni szej tabeli zestawiono dodatkowo siedliska zajmujące niewielkie powierzchnie. IsoëtoNanojuncetea nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przewa nie z roślinnością z ScheuchzerioCaricetea) Trzcińskie Mokradła (pltmp313) Obszar poło ony jest w województwie dolnośląskim.97 63. w pobli u linii kolejowej Jelenia Góra – Wałbrzych.siedliska w ska powierzchni [ha] obszaru [%] 0. 87 . znany pod nazwą „Trzcińskie Mokradła”.04 14.16 1. Alnenion glutinosoincanae. śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion) ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe.49 0.20 0.54 0. 32 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO ŹRÓDŁA PIJAWNIKA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Udział poZinwentaryzowana wierzchni powierzchnia siedli. Torfowisko w obrębie „Trzcińskich Mokradeł” stanowi relikt niegdysiejszego obszaru zatorfionego. pomiędzy miejscowościami Janowice Wielie i Trzcińsko. Populetum albae.39 38. Jest on wa ny dla zapewnienia reprezentatywności siedlisk przyrodniczych z załącznika I Dyrektywy 92/43/EEC w krajowej sieci Natura 2000: borów na torfie (siedlisko priorytetowe) i torfowisk przejściowych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.86 24.13 0. olsy źródliskowe) 91E0* 0. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis.03 0.

dla całej ostoi. W granicach obszaru stwierdzono torfowiska przejściowe. jak i w granicach zarządu Nadeśnictwa Śnie ka. Obszar stanowi jednocześnie proponowany rezerwat przyrody. zarówno dla płatów torfowiska przejściowego.53 12. TAB.80 2. Jednak fakt.siedliska w ska powierzchni [ha] obszaru [%] 6.02 15.12 2. e linia kolejowa nie zaburzyła w sposób ostateczny warunków wodnych tego fragmentu.03 8.35 5. 34 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO TRZCIŃSKIE MOKRADŁA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Udział poZinwentaryzowana wierzchni powierzchnia siedli. połowy XIX w przecięta linią kolejową. W poni szych tabelach zestawione są siedliska i zajmowane przez nie powierzchnie.97 33.91 15. Największym zagro eniem dla przedmiotu ochrony w obszarze jest postępujące osuszanie terenu związane z wcią częściowo czynnymi rowami odadniającymi. jak i dla brzeziny bagiennej.44 6.70 Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) Nazwa siedliska 6510 7140 9190 ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przewa nie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis. kwaśną dąbrowę oraz łąki świe e u ytkowane ekstensywnie. świadczy o tym. Vaccinio uliginosi-Pinetum. Pino mugoSphagnetum. Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowososnowe bagienne lasy borealne) 91D0* 12. brzezine bagienną. W ostatniej tabeli wymienione zostały siedliska zajmujące niedu e powierzchnie.97 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe 88 .02 25. e do chwili obecnej przecięty płat torfowiska istnieje.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” który na większości areału występowania został zamieniony na grunty u ytkowane rolniczo. Ponadto południowa część jest ju od ok. co doprowadziło do dodatkowej fragmentacji siedlisk.

12 6.21 6510 7140 9190 91D0* ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przewa nie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis.54 10. TAB. Kowary 41k W poni szej tabeli zestwiono wskazania gospodarcze planu urządzenia lasu. Pino mugoSphagnetum.21 TAB.79 0.66 14.siedliska w ska powierzchni [ha] obszaru [%] 0. Vaccinio uliginosi-Pinetum.59 27. 36 ZESTAWIENIE SIEDLISK ZAJMUJĄCYCH DODATKOWO NIEWIELKIE POWIERZCHNIE W SOO TRZCIŃSKIE MOKRADŁA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) 6510 7140 Występowanie na gruntach nadleśnictwa Nazwa siedliska ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przewa nie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea) Obr.77 89 . Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe 13.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. zaprojektowane w drzewostanach poło onych w omawianej ostoi. 37 ZESTAWIENIE WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH ZAPROJEKTOWANYCH W DRZEWOSTANACH W GRANICACH SOO TRZCIŃSKIE MOKRADŁA Gatunek panujący 1 BRZ II Klasa wieku 2 trzebie e Planowany zabieg 3 Powierzchnia manipulacyjna [ha] 4 4.63 2.17 27.54 6.79 52.16 3. 35 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO TRZCIŃSKIE MOKRADŁA NA GRUNTACH W ZARZĄDZIE NADLEŚNICTWA ŚNIE KA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) Nazwa siedliska Udział poZinwentaryzowana wierzchni powierzchnia siedli.

11 1.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw ŚW VI melioracje agrotechniczne 4. Występowanie omawianych siedlisk zarówno w formie płatów o większej powierzchni jak i zinwntaryzowanych punktowo zostało odnotowane w opisach taksacyjnych wydzieleń.11 1. Siedliska przyrodnicze – występowanie i zalecenia ochronne W niniejszym podrozdziale omówiono występowanie siedlisk Natura 2000 na całym obszarze nadleśnictwa (tzn.56 0.48 TYP Lokalizacja w obrębie Śnie ka Lokalizacja w obrębie Kowary Powierzchnia siedliska [ha] 1 *6430 *9180 114 m. 38 ZESTAWEINIE SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWNYCH POWIERZCHNIOWO Powierzchnia pododdziałów z siedliskiem [ha] 5 6.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 III DB SO I II 2 trzebie e czyszczenia pielęgnacje upraw trzebie e czyszczenia 3 4 6.19 0.129 f.7.51 5. W pierwszej ujęto lokalizację oraz powierzchnię zredukowaną dorzeczywiście zajmowanej przez siedlisko oraz powierzchnię wydzieleń.56 odnow.56 0. 172 c 173 j 3 4 2.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw SO ŚW VI III melioracje agrotechniczne trzebie e czyszczenia odnow. w których zinwentaryzowano większe powierzchniowo płaty omawianych siedlisk. równie poza granicami ostoi) stwierdzonych w trakcie ogólnopolskiej inwentaryzacji przeprowadzonej przez PGL „Lasy Państwowe” w 2007 r.64 5.56 0.48 90 .1.06 1.230 a 2 40 h.86 0. W drugiej przedstawiono liczbę wydzieleń i lokalizację siedlisk zajmujacych niewielkie powierzchnie.19 0.175 r-s.86 0. TAB. W poni szych dwóch tabelach zestawiono siedliska przyrodnicze Natura 2000 zinwentaryzowane na terenie Nadleśnictwa „Śnie ka”.66 0.94 0. zinwentaryzowanych punktowo.

k-l.249 h.291 a.118 c.242 a.g.43 f.62 d.dx. 52 k.o.37 99.j.57 d. c.175 d.110 b-f.r.h.51 i.m.216 h.85 s.19 j.115 f.g.h.216 m.260 a.106 a-b.y.163 l.j.w.116 f.236 j-l.sx-wx.g.18 a.k-l.w.52 a.109 o.c-d.202 b-d.97 14.27 b.221 h.295 f.64 c.60 l.22 k.3 l.93 m.z-ax.123 o.x.216 b-c.j.198 d.k.178 b.y.n-o.243 g.gh.d.33 h.234 j.d.185 h.94 b.i.41 f-g.113 ab.124 a.175 d.162 d.164 j.h.261 a.131 a.d.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 *9180-1 *91D0-4 *91E0 *91E0a *91E0b 87 c.o.78 d.i.g-h.g.5 d. 0.s.54 d.26 c.238 a.261 b.g.90 d-f.n-o.100 a.201 a-c.o-p.87 d.103 b.72 9130-3 9170 29.122 a.242 d.39 ab.102 a.137 r.c-d.22 29.25 d.df.129 a-c.112 a.67 d.128 j.175 a.k.47 j.119 b.07 0.146 a.03 1.i.238 g.214 i.m.212 d.15 g.s.34 b.108 c.132 d-f.78 k.118 l.86 f.79 h.p-p.260 c.135 h-i.259 a-f.77 c.214 b.217 h.j.l.20 b.t.38 i.f.52 r.142 b.217 c.132 67 j.37 t.34 c.100 b.60 d-f.n-o.130 f.f.m.63 g.d.13 l.120 b.83 91 .d.248 a.i-i.127 d.166 j.97 14.267 f.l.l.h.f-g.px.203 i.85 4.119 b-c.97 ob.h.173 k 185.d.17 g.23 a.117 f.239 c. 78 o 10 j.17 d.188 f.268 r.t.42 g.j.297 g.k.20 549.k-m.85 c.75 c.s.213 ab.223 b.37 7140 1.196 h-i.206 p.137 h.j.18 h.j-n.j.153 a.172 k.202 h.238 db.s.26 f.b.212 c.86 a 249 n 52 l 2 154 b.247 f.07 5 2.j-k.g.m.147 b.187 a-b.k.215 l-m.186 m. 2 w.47 g.246 c.125 f.no.107 g.t-w.213 d.105 c-d.114 h-i.50 b.245 a.135 c.j.13 m.133 g.j.k-l.c.14 n.40 d.d.55 a.172 d.85 1.k.182 a.g.f-g.8 g.182 b.g-h.188 g.t-x.n.45 g.81 b.267 f.h.19 g.25 1.116 b.72 j-k. 72 d 6 f.8 f.h.186 h.239 a.n-o.87 *91E0c 18 a.87 115 i 114 h.77 d.m.16 h.f-g.242 f.l.237 b.173 p.137 ff.f.85 b.42 f.107 a.96 f.38 l.112 g.27 6.35 o.r.k.174 c.298 g.s.m. d.92 i.l-m.12 a.60 n.186 b.61 96. 54 i.58 h.56 6520 99.173 r-s.h-i.r.233 h.243 a.16 d.k.240 a-b.221 c.120 a.24 k.14 j.d.186 c.236 bc.r-s.g.g.f.137 n.d.111 a-b.28 r.88 b.21 d.214 n-o.d.27 i.124 j.175 o.31 a.f.g.k.42A c7 d.g.g.114 n-o.h.r.109 a.63 i.204 cd.177 g 3 4 2.o-p.f.i.jk.w.56 185.116 j.2 6510 2 a.p.121 b.98 f.185 b.135 j.44 r.85 17.51 c.m.207 a.c-c.h.j.l-m.j.n-o.252 b.i.27 6.ax.187 h.21 i.90 c.8 j.64 a-b.p-r.h.l.127 b.71 f.j.o.g.18 i.296 i.p.79 f.c.152 b.231 i.49 a. 131 f.k.52 s.136 h.h.184 c.44 a.137 b-c.217 g.176 j.28 a.h.60 t.74 g.109 n.243 l.145 c.262 d.j.62 c.134 g.w.239 l.136 b.94 j.19 s.27 9110-2 531.126 b-c.175 l.c.54 c.i. 89.173 b.62 b.236 h.x.173 f.118 a.216 i-j.50 h.239 a.134 g.91 g.i.r.i.s.300 m.6 b.169 d.113g-i 85 t.

114 g.c.178 k.123 t.175 r.19 w-x.40 i.198 f. 41 k. TAB.90 a.z.196 c.92 i. 54 i 154 h-j.188 d.267 p.202 a.40 j.117 f.127 p.256 d.165A a.242 b.n.115 g.109 d.292 b.105 b. 19 h 75 a 39 l.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 17 b.40 l.119 a.106 a.255 c. Kowary 6 115 i.k. 114 h 50 j-l.50 b-d.165 h.289 b. 49.116 k.60 a.76 a-c.298 f.7 c.21 g.24 g.192 f.73 8 a.197 c.48 h.n.82 91D0-1 9410a 9.79 i.114 m.k-l.81 230.i.39 59.97 a.h.118 o.74 m.214 p.c.45 i.n.j.234 a.12 78.76 g.208 k.293 192 l.d.bx.249 a.t-w.42A y-z.234 a.05 165 b-c.m.239 b.135 ab.c-d.c-d.26 a.49 c.6 j.Kowa.115 b.88 bh.176 m-n.c Obr.l-n.126 i.243 g.38 j.176 d 298 f TYP 1 *6430 *9180 *91D0-4 *91E0a *91E0b *91E0c 31 29 60 3150 6230 6510 6520 7120 7140 7230 92 1 2 2 1 7 1 1 1 2 1 4 3 1 5 1 12 1 .164 o.116 f.d-f. 37 c.157 b.77 c.14 k.191 j.125 a-d.45 h 75 a.186 f.172 d.134 h.90 a.261 a. Śnie .92 a.177 f.117 a-b.191 c.40 j.192 f.50 c.05 9.91 a. 114 d 249 o.g-i.155 g.115 i.2 9190-2 4 k.o.N-ctwo ka ry 2 12 1 3 3 5 1 10 1 9 7 4 17 2 13 1 16 Lokalizacja Obr.247 f.p.79 n.i.173 f.y-z.259 f.r. 156 a 109 c.22 g-h.109 l.f-g.c.m.114 c.231 k.28 a.w.193 b.r. f. Obr.259 l.31 i.257 b.23 b-c.165 h.236 g.197 c.298 f. 41 k.f.08 78.193 b.131 f. Śnie ka 5 62 b.79 c.86 d.164 y.250 a.175 r.h.p-s.52 r.z.23 b-c.118 c.r.43 b.99 c.k. 3 10 m.165 m.75 a.185 lp.63 g.i.22 a.34 c.270 f k.19 j.119 g.139 b.165A b.208 k.87 j.237 h.196 g.18 b. 39 ZESTAWIENIE SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH PUNKTOWO Liczba wydzieleń Obr.31 i.78 a.125 f.62 j.115 a.229 s-t.8 d.l.r 4 5 9170-a 190.m. 76 g.113 i 254 d 165 b.17 c.272 c-d.c.238 a.135 c.135 h-i.175 m.166 b.131 a. 5 k.64 b.97 fx.

k.174 a 47 j. eutroficznych zbiorników wodnych to zazwyczaj obszar w mniejszym lub większym stopniu poddany antropopresji.50 c.258 c.135 a.236 o.52 c.186 b.118 d. 9110-2 24 25 49 5 k. spływ powierzchniowy.196 f. f. Potamion Naturalne jeziora i stałe niewielkie zbiorniki wodne oraz odcięte fragmenty koryt rzecznych z wolno pływającymi w toni wodnej makrofitami (Potamion i częściowo Nymphaeion).120 c.56 p.174 i.) w zlewni powoduje.i.202 a.191 c.188 f. Zbiorowiska nieleśne 1.258 g.175 c.h.196 c.125 b. Najbli sze otoczenie zbiorników eutroficznych budowane jest przez trzcinowiska – zbiorowiska z klasy Phragmitetea – mo na tu wyró nić dwa pasy: znajdujący się od 93 .51 f.17 f 164 b 8 23 161 b. 6 89 g.118 c.j.79 b.74 h.86 a. Najbli sze otoczenie (zlewnia) starorzeczy i innych naturalnych.90 a.145 g.165 m. drobne zbiorniki wodne i starorzecza pod względem hydrologicznym wykazują one du e zró nicowanie.107 k.119 l. makrofitami zakorzenionymi w dnie oraz o liściach pływających (część Nymphaeion).185 w.95 d.126 j.90 c.263 c.c-c.300 m.k.229 t.176 d.169 b. Zaopatrywane w wodę mogą być ze źródeł powierzchniowych (opad atmosferyczny.128 j. dopływy rzeczne) lub ze źródeł podziemnych.86 m. 41 m-n.73 c.42A s.128 h.109 d. i zbiorniki ulegają przyspieszonej eutrofizacjii.295 a.h. 248 b.175 c.190 g.182 c.k.208 f. a tak e prymitywnymi skupieniami drobnych roślin pływających po powierzchni wody ( Lemnetea).c.197 151 h.114 d.184 a-b.50 d.h.256 c.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 8220 2 10 3 8 4 18 5 54 d.298 f.104 fn.190 f.h.164 d.174 a. (3150) Starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion.248 a. Wzrastający udział obszarów przekształconych przez człowieka (pól uprawnych. Mezo–eutroficzne lub eutroficzne jeziora.242 b.245 g.207 c.237 h.123 n.103 a.259 f.54 d.79 h.176 f.292 c.262 i.296 f.176 h.257 d. terenów zabudowanych itp.290 f.261 d.259 j.i.250 d.54 h.10 k.249 d. 92 i.292 g. 135 l.107 k.49 g. d.137 m.188 b.135 h-i.93 k.252 d.272 ca.191 d.g.83 h.102 h.166 b.261 b.44 n.101 21 c. 9130-3 9170 9170-a 5 11 2 11 11 2 16 9190-2 9410 9410a 2 1 15 10 12 1 7 g.270 c.132 d.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” strony wody szuwar wysoki ( Phragmitetum i in. Murawy powstały w wyniku ich długotrwałego. elatae) zaliczanych do związku Magnocaricion. na których. po wyciętych lasach. W górach murawy bliźniczkowe tworzą rozległe obszarowo. Przedstawiony pasowy układ roślinności występującej wokł zbiorników ulega znacznym modyfikacjom. ukształtowały się zbiorowiska łąk świe ych. Murawy bliźniczkowe rozwijają się na glebach umiarkowanie wilgotnych. Najdalszą strefę roślinności związaną z eutroficznymi zbiornikami wodnymi stanowią zbiorowiska leśne z klas Alnetea glutinosaelub Querco–Fagetea. Woda charakteryzuje się umiarkowanymi i wysokimi koncentracjami pierwiastków biogennych – azotu i fosforu. które wywołują niebiesko –zieloną barwę wody i niewielką widzialność. Zajmują tereny. ale obserwuje się płynne przejścia pomiędzy poszczególnymi zbiorowiskami. C. na mokrych wrzosowiskach i w prześwietleniach w wilgotnych postaciach boru nadmorskiego. na które wkracza łozowisko Salicetum pentandro–cinereae. uprzednie oczyszczanie ścieków zanieczyszczających. kwaśnych. ekstensywnego wypasu. czasami występujące w mozaice z kosodrzewiną lub grupami świerków. jednorodne płaty. Odczyn wód od obojętnego do alkalicznego – pH najczęściej >7. (6230) Bogate florystycznie górskie i ni owe murawy bliźniczkowe Nardion -płaty bogate florystycznie Murawy bliźniaczkowe są zbiorowiskami półnaturalnymi. Ze względu na du ą zasobność w związki biogenne w wodzie występują masowe pojawy fitoplanktonu. dystroficznych. przy słabym nawo eniu lub jego braku. Szuwar turzycowy składa się ze zbiorowisk wysokich turzyc (Caricetum acutiformis. a tak e na glebach mineralnych i torfowych. C. Decydującymi czynnikami kształtującym zbiorowiska muraw bliźniczkowych w ni szych poło eniach jest wypas. Zarządzanie takim siedliskiem wymaga działań na poziomie obszaru wodnego – zlewni bezpośredniej i pośredniej. u ytkowanie kośne i nawo enie. ochronę stref brzegowych oraz wyznaczenie stref działań ochronnych. Najlepszą metodą byłoby przywrócenie tradycyjnej go94 . choć ich stę enia w poszczególnych zbiornikach mogą mieścić się w szerokim zakresie. Na całym obszarze wodnym mieszczącym siedlisko zaleca się jego ochronę. Roślinność muraw jest silnie zró nicowana. ze względu na zachodzące procesy zamulania oraz rozwoju helofitów (roślin bagiennych częściowo zanurzonych w wodzie). W ni szych poło eniach górskich i na ni u zajmują zwykle bardzo niewielkie powierzchnie na wilgotnych brzegach oczek i torfowisk śródpolnych.Dalej mogą występować zbiorowiska mszysto – turzycowe (klasa Scheuchzerio–Caricetea nigrae) lub wilgotne łąki ( Molinio–Arrhenatheretea).) i występujący w głąb lądu szuwar turzycowy. 2. Caricetum gracilis. typu rankeru alpejskiego lub subalpejskiego rankeru bielicowego z grubą warstwą próchnicy moderowej. Charakterystyczna jest tak e wysoka koncentracja rozpuszczonych soli mineralnych (wysokie przewodnictwo elektrolityczne właściwe). Wa nym aspektem tej ochrony jest ograniczenie eutrofizacji i gromadzenia się osadów. rostratae. na skrajach dróg.

a zaroślami wiklinowymi oraz łęgami wierzbowymi w dolinach rzecznych. świe ych (niezbyt wilgotnych i niesuchych) glebach mineralnych bez śladów zabagnienia. tojad mocny Aconitum firmum. zmianę miejsca składowania drewna.czyli wąski okrajki roślin czepnych pomiędzy nadrzecznymi szuwarami. powinno się zwrócić równie w lasach gospodarczych. wysokoproduktywnymi. Łąki grądowe są bogatymi florystycznie. Szczególną uwagą na ziołorośla. Remonty dróg i ście ek powinny być wykonywane przy u yciu materiałów bezpiecznych ekologicznie. m. wielokośnymi zbiorowiskami rozwijającymi się na ni u lub ni szych po95 . dostęp do światła oraz kamienistość podło a i rzeźba terenu. Górskie ziołorośla mają często strukturę dwu. wietlica alpejska Athyrium distentifolium. W trakcie prowadzenia prac leśnych powinno się zawsze rozpatrywać ograniczenie ich negatywnego wpływu na to siedlisko i stanowiska rzadkich roślin w nim występujących. górskich ziołorośli to du e byliny o rozło ystych liściach . a na ni u tak e pnączy. a więc niepowodujących zmiany stopnia zakwaszenia podło a.lepię nik wyłysiały Petasites kablikianus oraz lepię nik biały Petasites albus.miłosna górska Adenostyles alliariae. kanianka pospolita Cuscuta europea. poniewa najcenniejsze płaty ziołorośli znajdują się na terenie parków narodowych i jest to wystarczająca forma ochrony. Głównym czynnikiem warunkującym tworzenie się takiej roślinności jest du a wilgotność podło a. gdzie w związku z tym występują rośliny cienioznośne.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” spodarki pasterskiej. W ramach ochrony siedlisk zaleca się metody zachowawcze. np. omieg górski Doronicum austriacum. poprzez modyfikację planowanych szlaków zrywkowych. zaznacza się równie du y udział roślin nitrofilnych. Powierzchnie z tym siedliskiem nale y pozostawić do naturalnej sukcesji. Typowe rośliny bardzo bogatych florystycznie.lub trzywarstwową.in. Zagro enia i wskazania: Największym zagro eniem jest zmiana dotychczasowego sposobu zagospodarowania (głównie zalesianie). (6510) Ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie Arrhenatherion elatioris Ni owe i górskie antropogeniczne zbiorowiska u ytków zielonych na yznych. bowiem zwarta warstwa liści bylin znacznie ogranicza warunki świetlne w dolnej warstwie. 4. a tak e na naturalny przebieg górskich potoków. przytulia czepna Galium aparine. wysokich bylin. rdestówka zaroślowa Fallopia dumnetorum. W skład tych słabo jeszcze rozpoznanych fitocenoz wchodzą przede wszystkim: kielisznik zaroślowy Calystegia sepium. albo budowa zbiorników retencyjnych. ponadto prace hydrotechniczne mające na celu regulację potoków. pokrzywy zwyczajnej Urtica dioica. a na kamieńcach wzdłu potoków w piętrach reglowych . modrzyk górski Cicerbita alpina. Miejsca zniszczone w wyniku presji turystycznej lub zagospodarowania turystycznego terenu nale y zabezpieczyć w celu powstrzymania osiedlania się tam gatunków synantropijnych. Zaliczane tu równie ziołorośla ni owe tworzą charakterystyczne zbiorowiska welonowe . (6430) Ziołorośla górskie i ziołorośla nadrzeczne Adenostylion alliariae i Convolvuletalia sepium Ten typ siedliska obejmuje niewielkie płaty fitocenoz nieleśnych składających się z eutroficznych. 3.

biedrzeniec wielki Pimpinella major. takie jak: dzwonek rozpierzchły Campanula patula. takie jak: dzwonek rozpierzchły Campanula patula. Łąki świe e poło one są przede wszystkim w piętrze pogórza i ni szych partiach regla dolnego. • konserwacji zbiorowisk łąk świe ych polegającej na koszeniu i umiarkowanym ich nawo eniu. W wy szych poło eniach nawiązują one do zbiorowisk ze związku Polygono-Trisetion. W miejscach bardziej yznych zaobserwować mo na udział takich traw. biedrzeniec wielki Pimpinella major. W związku z ubogim i kwaśnym charakterem podło a przewa ają zbiorowiska z dominacją mietlicy pospolitej Agrostis capillaris i kostrzewy czerwonej Festuca rubra. Wskazane jest korzystanie z programów rolno-środowiskowych. W runi znaczny udział mają wysokie byliny z rodziny baldaszkowatych (Apiaceae). Charakteryzują się na ogół dobrym stanem zachowania struktury. Ochrona tych siedlisk polega na: • zachowaniu ró norodności florystycznej łąk świe ych w wyniku stosowania dotychczasowych (ekstensywnych) form gospodarowania. W runi znaczny udział mają wysokie byliny z rodziny baldaszkowatych (Apiaceae). wśród których są: barszcz zwyczajny Heracleum sphondylium. komonica pospolita Lotus comiculatus. Ni szą warstwę tworzą rośliny dwuliścienne o barwnych kwiatach. dzięgiel leśny Angelica sylvestris. jak: rajgras wyniosły Arrhenatherum elatius. koniczyna łąkowa Trifolium pratense. koniczyna łąkowa Trifolium pratense. kupkówka pospolita Dactylis glomerata. Ni szą warstwę tworzą rośliny dwuliścienne o barwnych kwiatach. charakteryzują się jednak zubo onym składem gatunkowym i brakiem. z usuwaniem biomasy oraz umiarkowanym nawo eniem. pasternak zwyczajny Pastinaca sativa. wśród których są: marchew zwyczajna Daucus carota. lub niewielkim pokryciem. komonica pospolita Lotus comiculatus. W przypadku niektórych zarastających łąk konieczne jest odkrzaczenie ich i regularne wykaszanie (raz do roku). knietlica łąkowa Trisetum flavescens. • odtwarzaniu zniszczonych łąk poprzez powrót do tradycyjnych metod gospodarowania. skalnica ziarenkowata Saxifraga granulata. barszcz zwyczajny Heracleum sphondylium. stokłosa miękka Bromus hordoraceus i. Łąki świe e to najczęściej spotykane siedliska łąkowe w nadleśnictwie. a w górach liczne gatunki przywrotników. Poziom wody gruntowej waha się. ale nigdy nie dochodzi do samej powierzchni. najlepiej nawozami organicznymi. 96 . w górach. stokłosa miękka Bromus hordoraceus.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” ło eniach w górach. albo ekstensywny wypas. Cechuje je udział takich traw. Największym zagro eniem jest zmiana dotychczasowego sposobu zagospodarowania. kupkówka pospolita Dactylis glomerata. Porastają yzne. Łąki świe e w dolinach rzek mogą porastać gleby organiczne. świe e gleby brunatne lub mady o odczynie zasadowym lub słabo kwaśnym. gatunków charakterystycznych. Siedliska te powstały w wyniku wycięcia lasów liściastych i zagospodarowania tych terenów jako łąki kośne. dlatego w tego typu siedliskach nale y zaniechać zalesiania. jak rajgras wyniosły Arrhenatherum elatius.

a tak e inne. zmiana sposobu u ytkowania oraz sukcesja. zawierają ró ne ilości jonów zasadowych. dominacją konietlicy.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 5.. pięciornik złoty Potentilla aurea. Wskazane jest przywrócenie tradycyjnej gospodarki pastersko-kośnej. Alternatywą mo e być ewentualnie ekstensywny wypas (0. Są to siedliska yzne lub średnio yzne. jako bazy pokarmowej i schronienia dla fauny bezkręgowców oraz źródła diaspor. ciemię yca zielona Yeratrum lobelianum).5 do 8 pH. Wskazane jest korzystanie z programów rolno-środowiskowych. Łąki powinny być regularnie. Zawartość pierwiastków biogennych (gównie fosforu i azotu) jest umiarkowana lub stosunkowo niska. wytworzonych ze skał krzemianowych. zerwa kulista Phyfeuma orbiculare. 6. rozwijające się na potencjalnych siedliskach lasu bukowego w typie kwaśnej lub yznej buczyny sudeckiej. znane są tak e stanowiska z rankerów brunatnych. Największym zagro eniem dla tej grupy zbiorowisk jest zmiana sposobów u ytkowania oraz sukcesja wtórna. który mieści się w przedziale od 6. z udziałem gatunków o charakterze zachodnim (wszewłoga górska Meum athamanicum.. Aby zachować siedlisko konieczne jest wykaszanie ręczne powierzchni raz na 3-5 lat. średnio głębokich i kamienistych. umiarkowanie wilgotne. Rozwijają się z reguły na glebach brunatnych. Metody ochrony siedliska muszą być dostosowane do warunków lokalnych i stopnia przekształcenia zbiorowiska. Aby zachować te siedliska i poprawić ich jakość konieczne jest ekstensywne u ytkowanie: koszenie z usuwaniem biomasy (raz w roku lub rzadziej).i mezotroficznych łąk górskich świe ych. Największym zagro eniem jest zmiana stosunków wodnych. świe ych łąk kośnych lub u ytkowanych jako ekstensywne pastwiska. 97 . kwaśnych. Stan ich rozpoznania jest na dzień dzisiejszy dalece niewystarczający. Wody te. w tym wapnia. pochodzące z warstw wodonośnych obszarów przyległych. (7230) Górskie i nizinne torfowiska zasadowe Siedliska te pod wzglądem hydrologicznym nale ą do torfowisk soligenicznych . a ruń nie powinna być koszona zbyt nisko. Ilość tego pierwiastka ma decydujący wpływ na odczyn siedliska.zasilanych przez ruchliwe wody podziemne.5 do 1 DPI na 1 ha). lub koszenie poszczególnych części polany naprzemiennie. Konieczne jest tak e nawo enie łąk. W Sudetach w skład siedliska wchodzą łąki konietlicowe. Zaleca się tak e koszenie z pozostawieniem pasów ekologicznych. w zale ności od mineralnego składu utworów geologicznych występujących na trasie przepływu. corocznie koszone. kostrzewy czerwonej i wiechliny łąkowej w warstwie traw i ze znikomym udziałem rajgrasu wyniosłego. (6520) Górskie łąki konietlicowe u ytkowane ekstensywnie Polygono-Trisetion Są to zbiorowiska yznych. bodziszek leśny Geranium sylvaticum. Wskazane jest korzystanie z programów rolno-środowiskowych. a więc części nieskoszonej runi. zbiorowiska eu. słabo rozpoznane łąki kośne i kośnopastwiskowe Sudetów Zachodnich i Środkowych. przytulią hercyńska Galium saxatile) oraz górskim (pępawa czarcikęsolistna Crepis succisifolia.

. dlatego bardzo wa ne jest ograniczenie u ytkowania rębnego w pobli u takich miejsc. (9110) Kwaśne buczyny Ten typ siedliska przyrodniczego obejmuje środkowoeuropejskie bukowe.od siedlisk silnie nasłonecznionych. a po wilgotne i praktycznie pozbawione światła dna szczelin skalnych. Nale y nie wykonywać cięć zupełnych na dwie wysokości drzewostanu od skał. jastrzębiec blady Hieracium schmidtii czy dzwonek okrągłolistny Campanula rotundifolia. kwaśnych glebach. a w górach – charakter lasów mieszanych z bukiem. e na obszarze nadleśnictwa na skałach piaskowcowych znajdują się potencjalne siedliska Włosocienia delikatnego Trichomanes speciosa. (8220) Ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacetalia vandellii Siedliska skał i urwisk krzemianowych z roślinnością chasmofityczną. a w górach bukowojodłowe. zaś zakres czynników mikroklimatycznych jest bardzo szeroki . Siedliska mają charakter w pełni naturalny lub rozwijają się na ścianach opuszczonych kamieniołomów. kwaśne lub obojętne. Ochrona siedliska powinna polegać na wyznaczeniu wokół wszystkich stanowisk stref ochronnych. lecz z udziałem tak e innych gatunków. Zaliczone tu lasy mają na nizinach charakter lasów bukowych. Siedliska zdominowane są przez ró ne gatunki paproci .przede wszystkim z rodzaju zanokcica Asplenium sp. Często towarzyszą im gatunki naskalnych muraw.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 7. spotykane z reguły w tere- nach górskich lub wy ynnych. acidofilne lub taksony związane z yznymi lasami liściastymi. Nale y dodać. suchych i kserotermicznych. jednak geneza stanowiska nie znajduje odbicia w składzie gatunkowym i nie pozwala podzielić stanowisk na synantropijne i rodzime. takie jak rozchodnik wielki Sedum maximum. W razie wątpliwości konieczna jest konsultacja ze specjalistą z zakresu florystyki i fitosocjologii. Podło em mogą być skały wylewne. Wskazane jest jednocześnie objęcie ochroną prawną w ró nej randze (rezerwat przyrody. Największym zagro eniem jest zmiana stosunków świetlnych i wilgotnościowych. okresowych kontrolach stanu siedliska prowadzonych przez specjalistów z zakresu florystyki i fitosocjologii. w tym iglastych – świerka i jodły. u ytek ekologiczny. metamorficzne lub osadowe. pomnik przyrody) wszystkich znanych stanowisk siedliska. łącznie z określeniem koniecznych zabiegów z zakresu ochrony czynnej. Zbiorowiska leśne W ramach przeprowadzonej na terenie Nadleśnictwa „Śnie ka” inwentaryzacji wyró niono 8 typów siedlisk przyrodniczych leśnych. W zale ności od podtypu i odmiany do siedlisk tych wkraczają gatunki z ró nych grup socjologiczno-ekologicznych: kserotermiczne. Występowanie lasów tego typu 98 . kostrzewa blada Festuca pallens. bukowo-jodłowo-świerkowe oraz jodłowe lasy rosnące na ubogich. paprotkę pospolitą Polypodium vulgare lub włosocień delikatny Trichomanes speciosum. 1. a w niektórych postaciach przez paprotnicę kruchą Cystopteris fragilis. połączonych z monitoringiem stanu populacji rzadkich gatunków.

są one typem lasu istotnym gospodarczo. borówka czernica Vaccinum myrtillus. Gospodarka leśna na siedlisku kwaśnej buczyny górskiej wią e się te z ryzykiem uruchomienia procesów erozyjnych. wymaga to stosowania zło onych rębni oraz odpowiednio długiego okresu odnowienia.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” jest limitowane geograficznym zasięgiem buka. świerk Picea abies (tylko w ni szych poło eniach) sosna pospolita Pinus sylvestris (za wyjątkiem miejsc wybitnie skalistych). Wy sze poło enia górskie zajmują postaci z dominującym trzcinnikiem leśnym Calamagrostis arundinacea i borówką czernicą Vacciniu myrtillus. Roślinność runa leśnego pokrywa zwykle od 20 do 80% powierzchni dna lasu i zazwyczaj jest bardzo uboga zło ona głównie przez gatunki acidofilne. • odtwarzaniu kwaśnej buczyny w miejscach. modrzew Larix spp. Ze względu na występowanie w eksponowanych miejscach – jest w znacznej mierze nara one na negatywne oddziaływania zanieczyszczeń powietrza. jednowiekowe drzewostany bukowe. • zachowaniu właściwej struktury wiekowej i przestrzennej yznych buczyn poprzez unikanie sytuacji. w których du e obszary zostają opanowane przez lite. Zró nicowanie tego zbiorowiska na ni sze jednostki ma charakter głównie siedliskowy i wią e się dość wyraźnie z wzniesieniem nad poziom morza. Drzewostan w kwaśnej buczynie górskiej jest zdominowany przez buka wraz z wysokością mo e zwiększać się udział świerka. typowymi dla tego siedliska gatunkami są. takie jak – daglezja zielona Pseudotsuga menziesii. w ni szych poło eniach du y udział świerka traktować nale y jako zniekształcenie (pinetyzacja). czy obce ekologicznie – dąb szypułkowy Quercus robur. Ochrona siedliska kwaśnej buczyny górskiej powinna polegać na: • zachowaniu właściwego składu gatunkowego kwaśnej buczyny górskiej poprzez przeciwdziałanie tendencji do eliminacji gatunków domieszkowych. • nale y nie wprowadzać i eliminować gatunki obce geograficznie. dąb czerwony Quercus rubra.. gdzie została ona zdegradowana przez wprowadzanie na jej siedlisko litych drzewostanów świerkowych. takich jak jodła pospolita czy jawor przez bardzo ekspansywnego w tych zbiorowiskach buka. Jednak w obszarze występowania tego gatunku jest to zazwyczaj dominujący typ lasu na średnio yznych siedliskach (LMGśw). Postaci z panującą kosmatką gajową Luzula luzuloides występują przede wszystkim w ni szych poło eniach górskich i w piętrze pogórza. (9110-2)Kwaśna buczyna górska /Luzulo luzuloidis-Fagetum/ W Nadleśnictwie „Śnie ka” jest to najczęściej notowane siedlisko przyrodnicze Natura 2000. W związku z du ym areałem. jaki zajmują kwaśne buczyny. Siedlisko kwaśnej buczyny górskiej jest wra liwe na ró ne formy antropopresji. 99 . kosmatka gajowa Luzula luzuloides. śmiałek pogięty Deschampsia flexuosa.

a w górach bukowo-jodłowe i bukowo-jodłowoświerkowe lasy rosnące na yznych siedliskach. gdzie opady są mniejsze. Siedliska rozwijają się przede wszystkim na glebach brunatnych właściwych i glebach brunatnych kwaśnych. (9130-3) yzna buczyna górska /Dentario enneaphylli. Zasięg wysokościowy yznych buczyn górskich mieści się w przedziale od 300 do 1100 m n. w szczególności 140 letnie i starsze powinny zostać wyłączone z u ytkowania rębnego. w Sudetach zaś na rankerach brunatnych.Fagetum i Dentario glandulosae-Fagetum/ yzne buczyny górskie występują w ni szych i środkowych poło eniach górskich oraz na wy ynach południowej Polski. przede wszystkim rębni stopniowej gniazdowej udoskonalonej. pinetyzacją. W roli domieszki w yznych buczynach górskich występuje głównie świerk pospolity oraz jawor. (9130) yzne buczyny Ten typ siedliska przyrodniczego obejmuje bukowe. Ogromną rolę ma do odegrania prawidłowo prowadzona gospodarka leśna. chroniącej naturalne procesy.m. z reguły na glebach o neutralnym lub tylko słabo kwaśnym odczynie. Wśród roślinności dna lasu charakterystyczną cechą jest występowanie jednego z gatunków ywców: ywca gruczołowatego /Dentaria glandulosa/ lub ywca dziewięciolistnego /Dentaria enneaphyllos/.. w przypadku eksponowanych form rzeźby terenu. 2. mogą rozwijać się względnie suche trawiasto-turzycowe podzespoły yznych buczyn. naturalne odnowienie lasu oraz stosowanie zło onych rębni. chocia na terenie Karpat gatunkiem dominującym mo e być lokalnie jodła pospolita. jak wąskie grzbiety czy górne partie stromych stoków. z próchnicą typu mull (czasem przejście do moder) i z dominacją gatunków typowych dla lasów liściastych w runie. Czasem yzne buczyny górskie występują te na rędzinach lub na glebach płowych. Większość siedlisk yznych buczyn to siedliska świe e. Ochrona powierzchniowa jest najlepszą formą zachowania mało zmienionych fragmentów yznych buczyn górskich. Ze względu na du e rozpowszechnienie yznych buczyn górskich oraz ich du y potencjał produkcyjny ochrona powierzchniowa nie mo e być jedyną ani nawet główną formą troski o zachowanie tego typu siedlisk. Wiele płatów cechuje się licznymi zniekształceniami. a nie tylko zabezpieczającej trwanie samego zbiorowiska. w związku z du ym 100 . Na obszarze nadleśnictwa siedlisko to jest stosunkowo częste.p.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • drzewostany najstarsze. Szczególna rola przypada tutaj ochronie ścisłej. Na szczególne poparcie zasługuje tak zwany naturalny kierunek hodowli lasu – czyli gospodarka leśna prowadzona w oparciu o składy gatunkowe drzewostanu odpowiadające w pełni warunkom siedliskowym. Drzewostan w yznych buczynach górskich jest zwykle zdominowany przez buka. ale większość płatów nie posiada gatunków charakterystycznych – ywca dziewięciolistnego (Dentaria enneaphyllos) i ywca bulwkowatego (Dentaria bulbifera).. zwłaszcza w ni szych poło eniach.

szczególnie w w zagłębieniach terenu i wypłaszczeniach. pseudoplatanus.. w wy szych połoeniach równie świerka Picea abies. klony: polny Acer campestre (gatunek charakterystyczny dla zespołu Galio sylvatici. którego górna granica przebiega na wysokości około 500 m n. dąb czerwony Quercus rubra. olsza czarna Alnus glutinosa oraz czeremcha pospolita Padus avium. jawor Acer pseudoplatanus. jesion wyniosły Fraxinus excelsior. łupków.m. juwenalizacją. Częstymi gatunkami domieszkowymi są: klon pospolity Acer platanoides oraz buk pospolity Fagus sylvatica. takie jak – daglezja zielona Pseudotsuga menziesii. laevis i górski U. a na siedliskach najbardziej yznych i wilgotnych tak e wiązy: polny Ulmus minor. Tilio-Carpinetum/ Grąd Środkowoeuropejski reprezentuje grupę yznych i średnio yznych. Podejmowane działania powinny w szczególności obejmować: • zachowanie właściwego składu gatunkowego yznej buczyny górskiej z udziałem gatunków domieszkowych. w których du e obszary zostają opanowane przez lite. Grąd Środkowoeuropejski charakteryzuje się zło oną strukturą. bazaltów. jednowiekowe drzewostany bukowe. Omawiane siedlisko obejmuje swym zasięgiem głównie obszary nizinne oraz pasma Przedgórzy Sudeckich i piętro pogórza w Sudetach. monotypizacją w związku z występowaniem litych i jednowiekowych drzewostanów bukowych. modrzew Larix spp. wielogatunkowych lasów dębowo-grabowych w zachodniej.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” udziałem świerka. zbudowanego między innymi z lessów.p. Wielowarstwowy oraz wielogatunkowy drzewostan składa się głównie z graba Carpinus betulus. tak e grąd Środkowoeuropejski charakteryzuje się szeroką skalą warunków siedliskowych zale nych od ukształtowania powierzchni terenu. dębu szypułkowego Quercus robur i lipy drobnolistnej Tilia cordata. Wiele płatów yznej buczyny występuje w kompleksie z kwaśną buczyną. częściowo środkowej oraz południowo-zachodniej Polsce. 3. Podobnie jak inne typy grądów.Carpinetum) i jawor A. podło a geologicznego i związanego z nim zró nicowania gleb. du ym bogactwem florystycznym oraz wyraźnie zaznaczoną zmiennością sezonową. glabra. w związku z występowaniem młodych drzewostanów. gnejsów. szypułkowy U. • nale y nie wprowadzać i eliminować gatunki obce geograficznie. w szczególności 140 letnie i starsze mogą zostać wyłączone z u ytkowania rębnego. takich jak jodła pospolita Abies alba. W piętrze pogórza zajmuje siedliska bardzo ró norodne pod względem utworu geologicznego. (9170) Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny /Galio-Carpinetum. zlepieńców i piaskowców. • niektóre drzewostany najstarsze. W warstwie drzew ubogich postaci grądu Środkowoeuropejskiego 101 . • zachowanie właściwej struktury wiekowej i przestrzennej yznych buczyn poprzez unikanie sytuacji. Wymaga to stosowania zło onych rębni oraz odpowiednio długiego okresu odnowienia. świerk Picea abies (tylko w ni szych poło eniach) sosna pospolita Pinus sylvestris. czy obce ekologicznie – dąb szypułkowy Quercus robur.

a buk wykazuje wyraźne tendencje ekspansywne. zwłaszcza na Przedgórzu i Pogórzu Sudeckim. zwłaszcza z wydłu onym okresem odnowienia. dzięcioły. W wielu przypadkach ochrona bierna sprawdza się te w rezerwatach jako metoda unaturalniania płatów zniekształconych. siniak. Zamiast stosowanej najczęściej rębni częściowej (IIa). ale raczej lokalne jej projektowanie na podstawie miejscowych doświadczeń. Wyjątkiem mogą być sytuacje krajobrazów roślinnych. Znamienna jest zwłaszcza obecność wielu związanych ze starymi drzewostanami gatunków owadów. nadającej się praktycznie tylko do odnowienia dębu. mogą podlegać przebudowie. sosny na siedlisku grądu. mo e okazać się potrzebna ochrona czynna. Zwykle mo na wykorzystać spontaniczny proces wkraczania graba. Konsekwentna ochrona bierna powinna więc być podstawową formą ochrony środkowoeuropejskich grądów w parkach narodowych i rezerwatach. W warunkach braku ingerencji człowieka w grądach zachodzi zwykle szybkie unaturalnianie się struktury lasu. grzybów i porostów. domieszkę stanowią: świerk pospolity Picea abies i jodła pospolita Abies alba. Korzystne jest przyjęcie dla grądów niestandardowych typów gospodarczych drzewostanu. Je eli z jakichkolwiek względów utrzymanie lasów grądowych jest potrzebne dla zachowania ró norodności biologicznej. Tak e niektóre cenne gatunki ptaków (muchołówka mała. a tak e odtwarzanie się zasobów rozkładającego się drewna i drzew martwych oraz zamierających. który niekiedy mo e osiągnąć przewag ilościową nad dębem szypułkowym. lokalnie lipowo-dębowe lub grabowo-lipowe (w południowej Polsce tak e drzewostany z udziałem jodły). Sztuczne drzewostany. gatunków epiksylicznych. związanych w zasadzie z naturalnymi lasami. choć w warunkach naturalnych prawie zawsze podstawą jest grab. Mogą tu znaleźć zastosowanie rozmaite rodzaje rębni. puchacz) optymalne warunki znajdują w takich płatach. W lasach gospodarczych mo liwe są takie formy gospodarki. Próby wprowadzenia docelowych składów gatunkowych lepiej odpowiadających specyfice grądów podjęto np. W kilku obiektach obserwowano np. raczej bez udziału sosny. Z ekologicznego punktu widzenia wprowadzanie jodły. jak ju po kilkunastu latach konsekwentnej nieingerencji sosnowo-grabowe drzewostany sztucznego pochodzenia stawały się biotopami unikatowych. Nie jest celowa schematyzacja po ądanej proporcji gatunków drzew w grądzie ani w skali kraju.. W konsekwencji ró norodność biologiczna związana z nieu ytkowanymi i niepielęgnowanymi płatami grądów kilkakrotnie przekracza ró norodność notowaną w lasach gospodarczych. w których grądy współwystępują z buczynami. lepsze są zło one rębnie stopniowe. polegająca na ograniczaniu rozprzestrzeniania się tego gatunku i hamowaniu przekształcania się grądów w buczyny. mszaków.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” występuje dąb bezszypułkowy Quercus petraea. w Leśnym Kompleksie Promocyjnym „Lasy Rychtalskie”. Celem gospodarki powinny być drzewostany grabowo-dębowe. W południowych rejonach Wielkopolski oraz na Dolnym Śląsku. 102 . modrzewia czy daglezji. Naturalny skład gatunkowy grądu mo e być zmienny. Rzadkim składnikiem drzewostanu jest jarząb brekinia Sorbus torminalis. pochodzące z sadzenia np. które będą racjonalnym kompromisem między ochroną ekosystemów grądów a potrzebami gospodarczymi. świerka i buka nie powinno wykraczać poza granice naturalnego zasięgu tych gatunków. w tym spontaniczne ró nicowanie struktury przestrzennej. Pozwalają one uzyskać strukturę lasu bardziej zbli oną do struktury naturalnego grądu. z preferencją zło onych rębni stopniowych. ani regionów.

na których notowano przeszłości du ą presję gospodarki człowieka. miesiącznicę trwała Lunaria rediviva. wywoływanymi przez zsuwanie się pokryw gruzowych oraz schodzenie lawin. rzadziej gleby brunatne lub rędziny. paprotnik kolczysty Polystichum aculeatum oraz ziołoroślowe byliny z klasy BetuloAdenostyletea. Warstwa krzewów osiąga zwarcie bardzo zró nicowane. podobnie poza ochroną pozostaje większa część kar- 103 . Charakterystycznymi elementami runa są paprocie i wysokie. nie nadawały się z reguły do powtórnego zalesienia i pozostawiano je do spontanicznej regeneracji. Podło em są gleby inicjalne. znajdujące się pod wpływem wód stokowych przemieszczających się równolegle do powierzchni stoku. na ich Pogórzu i Przedgórzu nadal znajduje się w gospodarstwie przerębowo-zrębowym. zarówno węglanowych. rankery lub pararędziny. zarówno w granicach istniejących parków narodowych jak i rezerwatów przyrody. czerniec gronkowy Actaea spicata. Siedliska mają charakter naturalny lub półnaturalny. Du a część stanowisk znajduje się tak e pod ochroną prawną. Istnienie układów ekologicznych charakterystycznych dla jaworzyn i lasów klonowo-lipowych jest uwarunkowane okresowo występującymi. aktywnymi procesami erozyjnymi. często z występującym na powierzchni rumoszem.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 4. z domieszką jodły i świerka. a w niektórych płatach brak jej zupełnie. w zale ności od podtypu i stanowiska. w wyniku której siedlisko odtwarzało swoją pierwotną strukturę i skład gatunkowy. który utrudnia lub wręcz uniemo liwia prowadzenie racjonalnej i planowej gospodarki leśnej. nawet na stanowiskach.i wodochronnym. (9180) Jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stromych stokach i zboczach /Tilio platyphyllisAcerion pseudoplatani/ Wielogatunkowe. dominujące w niektórych zespołach wysokogórskich. klon zwyczajny lub lipa szerokolistna. na glebach silnie szkieletowych. które wymagają do rozwoju okresowych zalewów – i tutaj zaburzenia w siedlisku są niezbędnym warunkiem ich funkcjonowania. obojętnych. Warstwa mszaków jest wykształcona bardzo słabo. Z gatunków przywiązanych do ró nych podtypów nale y wymienić szczególnie języcznik zwyczajny Phyllitisscolopendrium. dębu bezszypułkowego i graba. Obecnie większość ze stanowisk siedliska jest z ró nych powodów wyłączaną z gospodarki leśnej – albo dzięki pełnionym przez nie funkcjom glebo. zaś w ni szych klon pospolity i jesion wyniosły. z domieszką wiązu górskiego. Stan ochrony całości siedliska nie jest jednak zadowalający. Podobnie jak w przypadku lasów łęgowych. prawie zawsze bardzo yzne i wilgotne. W występowaniu ograniczone są do obszarów górskich i podgórskich Polski południowej. Strome stoki. Niemal 47% powierzchni siedliska w Sudetach. z próchnicą typu mulllub mull moder. umiarkowanymi zaburzeniami siedliska. lipy drobnolistnej. W drzewostanie dominują jawor. jaworowo-bukowe i klonowo-lipowe rozwijające się na stromych stokach i zboczach skalnych. W wy szych poło eniach współdominują jarząb pospolity i buk zwyczajny. ró ny tak e jest jej skład gatunkowy. Przy braku takich zaburzeń lasy stokowe stopniowo przechodzą w inne zbiorowiska leśne. takie jak buczyny lub grądy. Powodem jest charakter podło a. głazami i blokami skalnymi oraz silnie zaznaczającymi się. Jaworzyny i lasy klonowo-lipowe notowane były z ró nych typów skał. nitrofilne byliny. jak i kwaśnych. z reguły przy nachyleniu 30–50st. yzne lasy jaworowe. na których w poprzednich wiekach prowadzono rębnie na siedliskach jaworzyn. albo te wskutek trudności z pozyskaniem z nich surowca drzewnego odpowiednio wysokiej jakości.

Jego łączna powierzchnia szacowana jest obecnie: na terenie Sudetów. Jakiekolwiek próby przebudowy drzewostanu lub gospodarczej ingerencji powodują bowiem odejście od typu siedliska. czasem nawet kilkuarowych płatów wśród innych zbiorowisk leśnych. Niektóre ze stanowisk poło one są na stokach tak stromych. Siedlisko *9180 nale y do jednych z najrzadziej spotykanych na terenie Polski. w tym: • jaworzyna z miesiącznicą – nie więcej ni 1000 ha. Nie nale y prowadzić szlaków zrywkowych przez teren i po granicach siedliska (zarówno z uwagi na mo liwość uruchomienia procesów erozyjnych. • jaworzyna karpacka – ok. Nale y ograniczać intensywne turystyczne wykorzystanie terenów porośniętych przez jaworzyny i lasy stokowe. Dla zapewnienia siedlisku ochrony wskazane jest pozostawienie rozpoznanych stanowisk w stanie ochrony ścisłej lub zachowawczej. na terenie Karpat – nie więcej ni 2300 ha. • jaworzyny i buczyny ziołoroślowe – nie więcej ni 1000 ha.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” packich stanowisk jaworzyny z miesiącznicą trwała. postępowanie takie nie spowoduje istotnego zmniejszenia poboru drewna na terenach górskich i wy ynnych. Z uwagi na znikomą powierzchnię oraz niewielką wartość gospodarczą części drzewostanów. jak i du a fragmentacja czynią z nich siedlisko silnie nara one na zniszczenie nawet niewielkich zmian antropogenicznych. Rezygnacja z poboru u ytków na siedliskach jaworzyn i lasów klonowo-lipowych ma tak e uzasadnienie w pełnionych przez te lasy funkcjach glebo. poniewa wydeptywanie zbyt wielu ście ek niesie zagro enia dla pokrywy glebowej. i czynności gospodarcze i pielęgnacyjne mogą być niebezpieczne dla wykonujących zadania pracowników leśnych. w których pozyskanie drewna prowadzone będzie wyłącznie poprzez stosowanie cięć w ramach rębni stopniowej gniazdowej udoskonalonej (IVd) i przerębowej (V). • jaworzyna z języcznikiem zwyczajnym – nie więcej ni 100 ha. Wokół znanych stanowisk nale y wyznaczyć tak e strefy ochronne. 104 . Zarówno niewielka powierzchnia całkowita. 150 ha. • jaworzyna z miesiącznicą – 100 ha (nie więcej ni 150 ha). Są to w skali całego kraju powierzchnie skrajnie małe. a nale y podkreślić. Rozmieszczenie jaworzyn i lasów klonowolipowych ograniczone jest do południowej części Polski.i wodochronnych oraz ich ogromnej wartości biocenotycznej. i siedliska te z reguły występują w postaci niewielkich. z umo liwieniem zachodzenia spontanicznych procesów rozwojowych w warstwie drzewostanu i runa. ich Pogórza i Przedgórza – około 500 ha: • lasy klonowo-lipowe – 350 ha. a w efekcie uruchomienie procesów erozyjnych i niemo ność dalszego wykorzystania gospodarczego. stanowią bowiem siedlisko wielu rzadkich i cennych gatunków flory oraz fauny. jak i wysoce prawdopodobną w takim wypadku inwazję roślinności synantropijnej). Występują na terenie pasm górskich i pogórzy łuku Karpat i Sudetów oraz na Wy ynie Krakowsko-Częstochowskiej. Umiarkowane wykorzystanie w turystyce kwalifikowanej nie niesie tego siedliska istotnych zagro eń.

Kryteria niepodejmowania działań Brak działań uzasadniają następujące czynniki: • drzewostany naturalne i półnaturalne. Charakteryzują się mieszanym. powstałe w wyniku spontanicznego odnowienia lub przy znikomym udziale gospodarki leśnej. jaworu i jesionu wyniosłego. Siedlisko bardzo rzadkie: występuje wyłącznie na obszarze Sudetów. od wielu dziesięcioleci nie będące przedmiotem zabiegów. Zalecenia co do mo liwych działań w ramach hodowli lasu: • utrzymanie spontanicznej mieszanki gatunków drzewiastych: lipy szerokolistnej i drobnolistnej. Większość płatów siedliska występuje na stromych stokach o silnie szkieletowych glebach. Ścianach wąwozów i gołoborzach. • występowanie gatunków rzadkich lub chronionych. dębu bezszypułkowego etc. klonu zwyczajnego.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Na terenie Nadleśnictwa „Śnie ka” zidentyfikowano 1 podtyp lasów stokowych: • 9180-1 las klonowo lipowy Sudetów (9180-1) Zboczowe lasy klonowo-lipowe /Aceri platanoidis-Tilietum platyphylli/ Zbiorowiska występują na stromych stokach. • zaniechanie cięć pielęgnacyjnych i pozostawianie drzew martwych. klonu jaworu i zwyczajnego. jesionu wyniosłego. zamierających oraz wykrotów. stoki bardzo strome i urwiste. z reguły o nachyleniu przekraczającym 20o . Zalecane metody ochrony: 1. Znane ze wszystkich ekspozycji. wiązu górskiego. • pozostawianie podszytu i podrostu. 2. z uwagi na rzadkość występowania i niską bonitację. grabu zwyczajnego. skalistych. najczęściej notowane na stokach północnych i północnowschodnich. • przyjęcie zasady o pierwszeństwie odnowienia ewentualnych wiatrowałów i śniegołomów z samosiewu. a jego łączna powierzchnia nie przekracza 380 ha. wielogatunkowym drzewostanem z przewagą lipy szerokolistnej. ewentualne podsadzanie gatunkami typowymi dla siedliska. wskutek nadmiernej presji zwierzyny płowej). buka zwyczajnego. stąd ewentualne odnowienia nale y prowadzić tylko w wypadku powstania halizn. czereśni ptasiej. a tylko w przypadku. podatnych na erozji w wyniku odsłonięcia. • drzewostany trudno dostępne lub niebezpieczne dla pojazdów i pracowników: krawędzie urwisk. 105 . szczególnie często spotykane na stokach bardzo stromych lub urwistych. Siedliska te. gdy ten nie jest w stanie się rozwinąć (np. Luki i porastająca je roślinność stanowią istotny element struktury tego siedliska. mają dla gospodarki leśnej znaczenie marginalne.

mogłyby spowodować istotne i trudno odwracalne zmiany w składzie gatunkowym. (9190-2) Dąbrowy acydofilne Lasy dębowe o ubogim runie z dominacją gatunków borowych. 6. Świerczyny te wymagają wysokiego poziomu wody. Luzulo-Quercetum). zarówno świerczyna górska. Piaski powierzchniowe zalegają na glinie plejstoceńskiej. przejściowymi oraz wysiękami. Nale y unikać tworzenia nowych szlaków zrywkowych w obrębie siedliska. w tym gatunki z rodzajów Sphagnum spp. Powstająca w wyniku odnowienia warstwa krzewów jest słabo rozwinięta.. Odnowienie naturalne jest pojedyncze. sosnę zwyczajną Pinus sylvestris. jako element torfowisk wysokich. powierzchniowo lub głęboko spiaszczone. oraz. i Vaccinium spp. z trwale wysoko poło onym lustrem wody. kosodrzewinę Pinus mugo i Świerka pospolitego Picea abies oraz gatunki specyficzne dla oligotroficznych i mezotroficznych terenów bagiennych. Siedliska zajmują na ogół tereny płaskie. Zbiorowiska budowane głównie przez brzozę omszoną Betula pubescens. związana z obecnością torfowisk wysokich i kwaśnych torfowisk przejściowych. w ró nych stopniach wilgotności (od ciepłych dąbrów z konwalią po wilgotne dąbrowy trzęślicowe). Zaliczają się tutaj wszystkie kwaśne dąbrowy (Calamagrostio-Quercetum.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • unikanie nasadzeń gatunków iglastych. rzadziej w reglu dolnym oraz w piętrze pogórza. składa się głównie ze świerka młodszych klas wieku. jak i podmokła świerczyna górska związana z torfowiskami przejściowymi. Stanowiłyby one zagro enie dla jego integralności. Występują zwykle na siedliskach boru mieszanego lub lasu mieszanego. z uwagi na jego niewielką powierzchnię. Fago-Quercetum. Molinio-Quercetum. kruszynę pospolitą Frangula alnus. Carex spp. orlicy lub traw. związanymi z torfowiskami wysokimi. w wyniku dawnych lub współczesnych procesów eolicznych. W zbiorowiskach tych drzewostan zdominowany jest przez świerka. który jako gatunek 106 . najczęściej spotykanymi w reglu górnym. poprzez inwazję gatunków synantropijnych wzdłu szlaków. które na siedlisku tym stanowią element obcy (poza sporadycznie występującymi cisem i jodłą). Woda jest zawsze uboga w związki od ywcze. rzadkie. 5. Po ądane jest przeniesienie wszystkich lasów w tym typie siedliska do gospodarstwa specjalnego i umo liwienie spontanicznego rozwoju zgodnego z kierunkiem sukcesji. potrzebny jest do niego odkryty torf (wywroty). w niektórych przypadkach usytuowanym wy ej ni na otaczającym terenie. (91D0-4) Podmokła i torfowiskowa świerczyna górska Górskie bory bagienne są zbiorowiskami azonalnymi. natomiast w przypadku piasków głębokich poziom wody gruntowej sięga zwykle korzeni drzew i krzewów. W Polsce typ wybitnie niejednorodny z przyczyn fitogeograficznych i lokalnosiedliskowych. sosnę drzewokosą Pinus x rhaetica. (91D0) Bory i lasy bagienne Ten typ siedliska przyrodniczego obejmuje lasy iglaste i liściaste na wilgotnym i mokrym podło u torfowym.

poniewa zadziałają one jak rowy odwadniające.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” cienioznośny w pierwszych fazach rozwojowych przez dłu szy czas mo e znajdować się w fazie wzrostu utajonego. olszowe i jesionowe /Salicetum albae. 7. a mianowicie od jesionowo-olszowych na obszarach źródlisk i związanych z nimi cieków. ze względu na przewagę w nich gatunków olsowych nad lasowymi z Querco-Fagetea. Teren ten był kiedyś odwadniany. występują w całej Polsce. wierzby białej i kruchej oraz topoli białej i czarnej. • części wydzieleń. olszowe. W warstwie zielnej i mszystej dominują gatunki siedlisk podmokłych. głównie klasyfikowanych jako pobagienne lub napływowe aluwialne. jako warstwa podrostu. ekologiczne związki tych ekosystemów z płynąca woda i dolinami rzecznymi uprawniają do takiego rozwiązania. (91E0) Łęgi wierzbowe. chocia z syntaksonomicznego punktu widzenia nie stanowią jednolitej grupy. Zbiorowisko to cechuje wysoki udział mchów i wątrobowców. przez olszowe w dolinach szybko płynących rzek. o wysokim poziomie wód gruntowych. topolowe. olszyny nad wolno płynącymi strumieniami. jesio- nowe. Populetum albae. • w czasie TP i u ytkowania rębnego w sąsiednich wydzieleniach nie prowadzić tras szlaków zrywkowych przez płaty borów i lasów bagiennych. • wskazane jest miejscami spiętrzenie wody w celu poprawienia uwodnienia zdegradowanych fragmentów siedliska. Alnenion glutinoso-incanae. Występują one w całej Polsce. 107 . • prace leśne we fragmentach wydzieleń z antropogeniczną monokulturą świerkową nale y przeprowadzać głównie w miesiącach zimowych aby nie dopuścić do zniszczenia siedliska. pokrywających znaczną powierzchnię (do 90% w mocno rozluźnionych drzewostanach). przy czym miejscami są reprezentowane przez rozmaite podtypy. a niektóre ich postaci powinny być klasyfikowane jako fitocenony z klasy Alnetea glutinosae. w których znajdują się zabagnienia (właściwie wykształcone siedlisko) nale y utrzymać w obecnym stanie. Biocenozy. Włączono tu tak e nizinne lasy olszowe obszarów źródliskowych. Niezale nie od systematycznego ujęcia. wchodzące w skład tak doprecyzowanego typu 91E0. górskie olszynki olszy szarej. olsy źródliskowe/ Ten typ siedliska przyrodniczego obejmuje nadrzeczne lasy: olszynki olszy szarej. niekture powierzchnie pozostawić do naturalnej sukcesji. Zagro enia i wskazania: Największym zagro eniem dla omawianych świerczyn byłaby zmiana stosunków wodnych. gatunki borowe natomiast stanowią domieszkę. Aby zachować dobry stan siedliska nale y: • zaniechać czyszczenia i konserwacji rowów o ile nie pogorszy to produkcyjności siedlisk leśnych. świadczą o tym zarastające rowy melioracyjne. po nadbrze ne lasy wierzbowe i topolowe nad du ymi rzekami. Wymienione wykształcają się na glebach zalewanych wodami rzecznymi. W projektowanej sieci Natura 2000 są obecne w większości jej obiektów. Zgodnie z definicja nale y tu kilka istotnie ró niących się podtypów drzewostanów.

• nie eliminować wszystkich starych brzóz. Wszystkie odznaczają się ponadprzeciętnym bogactwem związanej z nimi flory i fauny.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Biotopy omawianej grupy mają wysoka wartość przyrodniczą. 8. Zagro enia i wskazania: • wykluczyć u ytkowanie rębnią zupełną (I). na podło u ubogim w węglan wapnia. (9410) Górskie bory świerkowe Bory świerkowe w reglu górnym i świerkowo . zajmujący znaczne powierzchnie w górnej części regla dolnego oraz prawie wszystkie siedliska obecne w piętrze regla górnego. W ka dym cięciu rębnym pozostawiać konsekwentnie na przyszłe pokolenie 5% drzewostanu. Specyficzne warunki klimatyczne. Pozostawiać drzewa zamierające i martwe. W przypadku masowego pojawu tego ostatniego gatunku siedlisko łęgowe nie było klasyfikowane jako siedlisko 91E0. osik. gatunku charakterystycznyego dla górskich łęgów. która polega na obecności prawie wyłącznie jednowiekowej olszy czarnej Alnius glutinosa. • wskazana obecność olszy szarej Alnus incana. jak i zbudowanym ze skal ubogich w węglan wapnia oraz na glebach o ró nej wilgotności. Rozwijają się one zarówno na podło u wapiennym. Górna granica występowania borów świerkowych jest zarazem górną granicą lasu. orograficzne i glebowe mają bardzo istotny wpływ na kształtowanie się i charakter tego siedliska. olsz i grabów (gatunki „dziuplotwórcze”). dotyczy tak e warstwy krzewów). który był dotychczas intensywnie eliminowany. • tolerować lokalne zabagnianie pojawiające się z naturalnych przyczyn. glandulifera oraz turzycy dr ączkowatej Carex brizoides. I. Tymi czynnikami są: • bardzo niska średnia roczna temperatura wahająca się między +2a +30C 108 . • płaty mogą być zagospodarowane rębniami zło onymi. Najbardziej charakterystycznym zaburzeniem tego siedlisk jest neofityzacja runa spowodowana najczęściej obecnością niecierpków – drobnokwiatowego i himalajskiego Impatiens parviflora. poniewa nie ma innych charakterystycznych roślin runa. Częstym zjawiskiem jest monotypizacja drzewostanu. tak by osiągnąć zasoby rozkładającego się drewna. topola kanadyjska. Jako podstawowy element nadrzecznych krajobrazów roślinnych maja wpływ na retencję wód i funkcjonowanie korytarzy ekologicznych sieci hydrograficznej. jesion pensylwański.jodłowe z domieszką buka w reglu dolnym. • eliminować gatunki obcego pochodzenia (np. ale ze wzmo oną troską o zachowanie i odtworzenie zasobów rozkładającego się drewna oraz o zachowanie nienaruszonych fragmentów starych drzewostanów. W siedlisku tym gatunkiem panującym jest świerk pospolity.

7120. Jego cechami charakterystycznymi są – małe zwarcie drzewostanów. letnie przymrozki to czynniki które kształtują wygląd tego siedliska. itp. i zbędne dosadzanie. Huragany. CP i CW usuwać gatunki obce geograficznie i ekologicznie oraz wspierać i/lub tworzyć biogrupy. silne wiatry • du a wilgotność i często występujące mgły • sadź i okiść W strefie występowania borów górnoreglowych takie czynniki. którym las będzie zasobny w rozkładające się drewno. uwa ane powszechnie w gospodarce leśnej jako sporadycznie i pechowo pojawiające się zjawiska klęskowe. skałki. • pozostawiać cały posusz jałowy. Uwagi odnośnie do prowadzenia gospodarki w drzewostanach ze zinwntaryzownaymi siedliskami Natura 2000 W poni szej tabeli ujęto dodatkowe uściślenia do zaplanowanych w Planie Urządzenia Lasu czynności gospodarczych w drzewostanach ze zinwentaryzowanymi siedliskami Natura 2000. • na powierzchniach do odnowienia nale y sadzić w biogrupach z wykorzystaniem osłon w postaci martwych pniaków i szczątków martwych drzew. • zatorfienia (7110. CP i CW. Do najwa niejszych nale ą: • przegęszczenie – stanowczo zbyt gęste nasadzenia. częste występowanie zniekształconych form świerków.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • bardzo wysoka i długo zalegająca pokrywa śnie na • częste. okiść łamiąca gałęzie i czubki świerków. chłodny okres wegetacyjny. • tolerować powstałe spontanicznie zapusty brzozowe i jarzębinowe. uzupełnienia • wprowadzanie gatunków obcych • za mało martwego drewna. podsadzeń i dosadzeń. Aby zachować dobry stan siedliska nale y: • zaniechać poprawek i uzupełnień. • pozostawić TW. gołoborza. a do występowania w biogrupach przy górnej granicy lasu. czy orograficznymi (wysięki. lawiniska czy mury). w ramach TW. doprowadzić do stanu. 109 . naturalne przerwy w drzewostanie spowodowane warunkami edaficznymi. nie stosować odnowienia z gęstą więźbą. melioracji agrot. są regułą.. 7140) pozostawić sukcesji naturalnej. Zagro enia i wskazania: W gospodarce leśnej na tym siedlisku często pojawiają się błędy. krótki.

54d. 164y. 221h. 50d. 255c Pozostawić 1 wysokość drzew wokół skałek 86m 89g. 49c. 238a. 50b. 22h. Pomniki przyrody Pomniki przyrody . 91a. 272h. 295a. historyczno pamiątkowej i krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami wyró niającymi je wśród tworów. 119b. 203l. 137m. 76a. 176h. 17d. 254d. 22g. 173j. 188f. 43b. 242f. 52j. 31i. 18o. • Pomniki przyrody . 188i 4. 272c. 50k. źródła. 165b. 115b. 52l. 238i. 76g. 257b. 216j. 135h. kulturowej. 248a. 50l. 207a. 34g. 90a. 45g. 191j. 8j. 12a. są to w szczególności: sędziwe i okazałych rozmiarów drzewa oraz krzewy gatunków rodzimych lub obcych. 164o. 22k. 7g. 247f. 118k. 214p. 23y.1.to pojedyncze twory ochrony przyrody ywej i nieo ywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości naukowej. 50c. 198f. 165h. 90j. 51j. 214i. 117a. 243g. wodospady. 186j. 18b. 39l. 154h. 14k. 105c. 19s. 242i. 198d. 259l. 135l. 88c.istniejące Wykaz istniejących pomników przyrody zaktualizowano na podstawie Rejestru pomników przyrody Województwa Dolnośląskiego ze strony internetowej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu. 115g. 19z. skałki. 117b. 60n. Wprowadzenie tej formy ochrony mo e nastąpić w drodze rozporządzenia wojewody lub w drodze uchwały rady gminy. 175s. 79i. 76c. 52s. 45i. 39o. 188b. 39n. 238g. 172d. 114s. 296k. 124j. 26h. 157b. 18s. 44r. jary. 234a. 261d. 248i. 229s. 24c. 40 DODATKOWE INFORMACJE DO WSKAZAŃ GOPODARCZYCH ZAPROJEKTOWANYCH W DZRZEWOSTANACH ZE ZINWNTARYZOWANYMI SIEDLISKAMI NATURA 2000 obręb Śnie ka obręb Kowary Omijać siedliska Natura 2000 podczas wykonywania czynności gospodarczych 12f. 246c. 114d. W wykazie ujęto pomniki zlokalizowane w miejscowościach w zasięgu działania Nadleśnictwa „Śnie ka” 110 . 239l. 230a. 154b. 272d. 62j. 137h. 298f. jaskinie. 175r. 208k. 41r. 296f. 186h. 236o. 106b. 296h.8. 134g. Omijać bagno 156a. 248d. 175m. 175o. 115i. 42g. 261h. 137b. 14j. 123t. 114c. 90c. wywierzyska. 40i. 296i. 292b. 63j. 86d. 196c. głazy narzutowe. 87j. 231k. 50h. 207c. 21d. 135f. 23c. 2w. 52n. 186b. 5k.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. 192f. 22s. 27h. 40j. 50j. 115a. 23b. 19x. 125a. 216k. 216l. 234j. 242d. 125d. 76b. 107a. 249d. 19j. 236g. 90p. 119g. 27b. 155g. 43f.

111 .stanowisko graba pospolitego rosnącego za budynkiem szpitala przy ul. Autor opracowania wskazuje równie dęba szypułkowego z rejonu Mysłakowic rosnącego przy drodze z Mysłakowic do Karpnik. Jagiellońskiej 14 a tak e rosnącego obok niego tulipanowca amerykańskiego.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Najstarsze drzewa regionu opisane przez Pacyniaka (1992) znajdują się w Kowarach .

zewnętrzna strona drzewostanu.Urz.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. (Dz.Urz. Sztuk 6 Organ ustanawiający Gmina 7 Wojewoda 8 Rozporządzenie Nr 4/91 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. (Dz. (Dz. pierśnicy 478 cm 1 - 388 112 . z dnia 13 maja 1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Nr 21 poz.Jel. 115 z dnia 25 maja1994 r. Jel. 115 z dnia 25 maja1994 r. Jel. Jel.Urz.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. przy szlaku zielonym i ółtym w kierunku Boczowa i doliny Janówki Janowice Wielkie. 9 oddz 10 1 Janowice Wielkie Jelenia Góra 98 - 385 2 Janowice Wielkie Jelenia Góra Grupa drzew Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. 149 z dnia 15 maja 1991 r. Nr 21 poz. Jeleniogórskiego z dnia 10 maja 1991 r. 114-194 cm L. Nr 21 poz. 20-30 m od murów ruin zamku Bolczów. Nr 20 poz. 41 WYKAZ ISTNIEJĄCYCH POMNIKÓW PRZYRODY NA TERENIE NADLEŚNICTWA ŚNIE KA ORAZ NA GRUNTACH INNEJ WŁASNOŚCI POZOSTAJĄCYCH W TERYTORIALNYM ZASIĘGU NADLEŚNICTWA Lp 1 Gmina 2 Miejscowość 3 Janowice Wielkie. Kowary 54 3 Janowice Wielkie Janowice Wielkie. Jel. pierśnicy 371 cm 1 - 387 obr.) Nr rej. 10 m od ogrodzenia siatki – teren prywatny Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. (Dz. Woj. Woj. Woj. północna strona parku zamkowego. 50 m Starostwo 4 Pomniki przyrody Nazwa pomnika przyrody 5 Aleja Jarząb szwedzki (Sorbus intermedia) o obw. Wojska Polskiego od dworca PKP. odległość między drzewami ok. w drzewostanie 50 m po lewej stronie od głównego Jelenia Góra wejścia do ruin zamku Bolczów Komarno. Woj. pierśnicy 405 i 365 cm 2 - 386 obr. ul. 115 z dnia 25 maja1994 r.Urz. z dnia 13 maja 1994 r. Jel. Kowary 54 4 Janowice Wielkie Jelenia Góra Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw.

Jel. pierśnicy 313 cm Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. (Dz.Urz. (Dz. z dnia 13 maja 1994 r. pierśnicy 372 cm 1 - 390 7 Janowice Wielkie Wiąz górski brzost (Ulmus glabra) o obw.Jagniątków. Nr 21 poz. Nr 13.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. ruiny zamku Bolczów Jelenia Góra . Jel. Nowowiejska 100 m od zabudowań gospodarstwa 10 Jelenia Góra Miasto Paulinum. Urz. Nr 21 poz. ul. Woj.sze drzewo. 392 cm Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. poz. (Dz. Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. z dnia 13 maja 1994 r. Rozporządzenie Nr 18/93 Wojewody Jel.Urz. 115 z dnia 25 maja 1994 r. 445 cm 1 - 391 obr. Jelenia Góra ul. Jel. Jel. 50 m od Jelenia Góra ogrodzenia z siatki – teren prywatny Janowice Wielkie – na dziedzińcu zamku Jelenia Góra górnego obok studni. z dnia 13 maja 1994 r. przy wejściu do parku zamkowego. 2-gie drzewo. 115 z dnia 25 maja1994 r.Jelenia Góra nad rowkiem ściekowym.Urz. Nr 21 poz. 11 Jelenia Góra Miasto ul. Kowary 54 8 Jelenia Góra Miasto Uchwała Nr 1 172/XIII/99 z dnia28 września 1999 r. Woj. 1 - 454 Jelenia Góra – Maciejowa. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 24 Wojewody Dolnośląskiego z dnia 17 września 2004 r. południowa strona parku zamkowego . 84 z 5 Janowice Wielkie Komarno. ul. z dnia 3 kwietnia 1993 r. z dnia 13 maja 1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. 1. Zamkowa 5. 365 cm 1 - 458 113 . Woj. Kręta 11 Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. (Dz. Woj.Urz. (Dz. Jel. teren miej. Jel. Wrocławska 68/70. Jel. 20 m od budynku (pałacu) – teren prywatny Jelenia Góra Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 115 z dnia 25 maja1994 r. na 9 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra skraju zało enia parkowego Jelenia Góra. 434 i 421 2 - 457 Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw.nad niewielkim stawikiem Jelenia Góra – Sobieszów. pierśnicy 387 cm 1 - 389 6 Janowice Wielkie Komarno. Nr 21 poz.Jelenia Góra skiego przedszkola nr 12 456 Grupa drzew Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. Jel.

) Rozporządzenie Nr 18/93 Wojewody Jel. teren miej. Nr 13. Jel.Urz. 84 z dnia 19 kwietnia 1993 r. Woj.Urz.Urz. Zamkowa 4/5. Nr 13. między Jelenia Góra posesjami jak wy ej Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. Woj.) 459 Jelenia Góra – Sobieszów. 84 z dnia 19 kwietnia 1993 r. 84 z dnia 19 kwietnia 1993 r. Woj. Chałubińskiego 13 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra 10/11pomiędzy ogrodzeniami posesji jak wy ej Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. Nr 13. z dnia 3 kwietnia 1993 r. z dnia 3 kwietnia 1993 r. 295 cm 1 - 461 Jelenia Góra – Sobieszów. 285 cm 1 - 462 114 . między Jelenia Góra posesjami jak wy ej Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. 15 Jelenia Góra Miasto ul.) Rozporządzenie Nr 18/93 Wojewody Jel. Zamkowa 5.) Rozporządzenie Nr 18/93 Wojewody Jel. Nr 13. Jel. (Dz. Jel. 264 cm 1 - 460 Jelenia Góra – Sobieszów. poz. poz. ul. (Dz. 14 Jelenia Góra Miasto ul. z dnia 3 kwietnia 1993 r. poz.Jelenia Góra skiego przedszkola nr 12 Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. z dnia 3 kwietnia 1993 r. (Dz. Zamkowa 4/5. Jel. Woj.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” dnia 19 kwietnia 1993 r. 12 Jelenia Góra Miasto ul.Urz. (Dz. poz. 84 z dnia 19 kwietnia 1993 r. 372 cm 1 - Rozporządzenie Nr 18/93 Wojewody Jel.) Jelenia Góra – Sobieszów.

poz. ul. 84 z dnia 19 kwietnia 1993 r. Urz. Woj. Nr 21 poz.Jel. (Dz.Urz. Nr 13. (Dz. Wrzosówka) 20 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra pomiędzy ul. ul.Urz. 345 cm 1 - 463 Jelenia Góra – Sobieszów. 50 m 19 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra od zabudowań.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. z dnia 13 maja 1994 r. 17 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra przy ogrodzeniu posesji jak wy ej Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. Nr 21 poz. Jel. 431 cm 1 - 465 Jelenia Góra. Klon pospolity (Acer platanoides) o obw. 149 z dnia 15 maja 1991 r. ul.Jel.na terenie 21 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra posesji. Jelenia Góra teren posesji jak wy ej Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw.15 m od budynku jak wy ej. Nr 13. Jel. (Dz. 149 z dnia 15 maja1991 r. 84 z dnia 19 kwietnia 1993 r. poz.) Rozporządzenie Nr 18/93 Wojewody Jel. 16 Jelenia Góra Miasto ul. Woj. z dnia 10 maja 1991 r. Cieplicką Kasztanowiec pospolity. 515 cm 1 - 466 Jelenia Góra – Sobieszów. 10.Woj.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozporządzenie Nr 18/93 Wojewody Jel. Jel.) Rozporządzenie Nr 4/91 Woj. Kamiennogórska 6. Urz. (Dz. z dnia 13 maja 1994 r. 430 1 - 468 115 . z dnia 3 kwietnia 1993 r. Nr 20. na moście (rz. 350 cm 1 - 467 Jelenia Góra – Sobieszów. poz. 271 1 - 464 Jelenia Góra. (Dz. 115 z dnia 25 maja 1994 r. ul. 115 z dnia 25 maja 1994 r. Nr 20. Jel. Reymonta 1. z dnia 10 maja 1991 r. na terenie ogródków działkowych Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. Urz. Jel. Urz. Chałubińskiego 15. Nowowiejska 3.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. (Dz. biały (Aesculus hippocastanum) o obw. Sądową a ul. z dnia 3 kwietnia 1993 r. Rozporządzenie Nr 4/91 Woj.) Jelenia Góra – Sobieszów. naprzeciw wej18 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra ścia do Akademii Ekonomicznej Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw.Woj. poz. Jel. Nowowiejska 63.

Jel.maja1994 r. Nr 21 poz. Nr 21 poz. 553 cm 1 - 477 116 . 425 cm 1 - 470 Miłorząb dwuklapowy.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel.3 m 23 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra od części naro nej budynku Jelenia Góra – Sobieszów. Jel. ul. (Dz. ul. poz.Urz.przed bu22 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra dynkiem młyna gospodarczego (10-15 m) Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. 430 cm 1 - 469 Jelenia Góra. Kamiennogórska 2teren posesji.Urz. Jel. ul.Urz. z dnia 13 maja 1994 r. 115 z dnia 25 maja1994 r. 25 Jelenia Góra Miasto ul. (Dz. 10 m od budynku jak wyej.Urz. (Dz. za Jelenia Góra drogą gruntową. Młyńska 7.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Woj.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. (Dz.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Urz. (Dz. 115 z dnia 25 maja1994 r. 3 m od bu24 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra dynku gospodarczego (siedziba Zarządu Parku Krajobrazowego) Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. Nr 21 poz. Nr 21 poz. miłorząb japoński (Gingko biloba) o obw. 115 z dnia 25 473. Woj. z dnia 10 maja 1991 r. Zeolizowne głazy narzutowe 1 - 473 27 Je ów Sudecki Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. Nr 20. 149 z dnia 15 maja1991 r. z dnia 13 maja 1994 r. Jel. 570 cm 1 - 472 Jelenia Góra. z dnia 13 maja 1994 r. Jel. Jel. Woj.Woj. z dnia 13 maja 1994 r. 78 cm 1 - 471 Jelenia Góra – Sobieszów. Jel. 115 z dnia 25 maja1994 r. Jel.na terenie Jelenia Góra prywatnej posesji Wierzba biała (Salix alba) o obw. abia 7.) Rozporządzenie Nr 4/91 Woj. Jel. Urz. Woj. (Dz. z dnia 13 maja 1994 r.) Jelenia Góra – Sobieszów. Jel. 115 z dnia 25 maja 1994 r. Nowowiejska 69 . za placem składowym przedsiębiorstwa „Sofal” 26 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra za skarpą rekultywowanego wysypiska śmieci (okolica starej cegielni) Dziwiszów. Nr 21 poz. w pobli u budynku nr 148 (data na portalu 1848).

Woj.Jel. ul. Limba europejska (Pinus cembra) o obw. Karpacz.Jel. Nr 21 poz. 272 cm 1 - 534 29 Karpacz Karpacz Górny.241 z dnia 15 listopada 1991 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj.241 z dnia 15 listopada 1991 r. Myśliwska 2 – na elewacji bocznej (południowej) budynku jak wy ej. Kasztan jadalny (Castanea sativa) o obw.Urz.Jel. Nr 31 poz. część poJelenia Góra łudniowa posesji na granicy z posesją Kamienną 4. Jel. z dnia 3 kwietnia 1993 r. z dnia 4 listopada 1991 r. Woj. Jel. (Dz. 278 cm 1 - 539 117 . Jel. Myśliwska 2 – w kierunku zachodnim. (Dz. Konstytucji 3-Maja 8a (dolna część miejscowości.241 z dnia 15 listopada 1991 r. (Dz. Woj.) Rozprządzenie Nr 7/91 Woj.15 m od budynku jak wy ej. Karpacz. Jel. Zamkowa 3. Bluszcz pospolity (Hedera helix) 1 - 535 30 Karpacz Karpacz.Urz.) 28 Karpacz Karpacz Górny. Woj. (Dz.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozprządzenie Nr 7/91 Woj. 290 cm 1 - 538 33 Karpacz Klon jawor (Acer pseudoplatanus) o obw. Nr 31 poz.84 z dnia 15 listopada 1993 r. ul. z dnia 13 maja 1994 r. Jel. z dnia 4 listopada 1991 r. Woj. z dnia 4 listopada 1991 r. ul.Urz.) Rozprządzenie Nr 7/91 Woj.Urz. (Dz. ul.Jelenia Góra 150 m od dworca PKP). Skośna – na skarpie przy ulicy – przy tylnej części (15 m) budynku gospodarczego Urzędu Pocztowego. Jelenia Góra Bluszcz pospolity (Hedera helix) 1 - 536 31 Karpacz Jelenia Góra Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. z dnia 4 listopada 1991 r. 293 cm 1 - 537 32 Karpacz Karpacz. Nr 31 poz.241 z dnia 15 listopada 1991 r. Jel.Urz. Woj.) Rozprządzenie Nr 7/91 Woj.Jel. ul. (Dz. na górskiej łące w grupie granitowych skałek. Jel. Nr 13 poz.) Rozporządzenie Nr 18/93 Woj. 100 m Jelenia Góra od budynku.Urz. Nr 31 poz. teren posesji świątyni Jelenia Góra Wang – 20 m na wprost od wejścia. 115 z dnia 25 maja1994 r.Jel.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Karpacz, ul. eromskiego- ście ka asfaltowa do Szkoły Mistrzostwa Sportowego, 40 Jelenia Góra m po lewej stronie od skrzy owania z ul. Konstytucji 3-go Maja. Karpacz Górny, ul. Szkolna 1- przy zielonym szlaku, 100 m od Jelenia Góra przystanku PKS- Wang i ok. 1 m od części naro nej budynku jak wy ej. Karpacz (centrum miejscowości), ul. Konstytucji 3-go Maja – na skwerze naprzeciw Jelenia Góra DW „Bachus” (nr 37- budynek z 1836 r.) tzw. „lipa sądowa”. Karpacz, w korycie rzeki Łomnica między ul. Stra acką a Turystyczną

34 Karpacz

Klon pospolity (Acer platanoides) o obw. 286 cm

1 -

Rozprządzenie Nr 7/91 Woj. Jel. z dnia 4 listopada 1991 r. (Dz.Urz. Woj.Jel. Nr 31 poz.241 z dnia 15 listopada 1991 r.) Rozprządzenie Nr 7/91 Woj. Jel. z dnia 4 listopada 1991 r. (Dz.Urz. Woj.Jel. Nr 31 poz.241 z dnia 15 listopada 1991 r.) Rozporządzenie Nr 18/93 Woj. Jel. z dnia 3 kwietnia 1993 r. (Dz.Urz. Woj.Jel. Nr 13 poz.84 z dnia 15 listopada 1993 r.) Rozporządzenie Nr 2/92 Woj. Jel. z dnia 24 marca 1992 r. (Dz. Urz. Nr 8 poz.69 z dnia 6 kwietnia 1992 r.) Zarządzenie Nr 6/90 Woj. Jel. z dnia 21 lutego 1990 r. Decyzja 117/80 Woj. Jel. z dnia 31 grudnia 1980 r.

540

35 Karpacz

Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 271 cm

1 -

541

36 Karpacz

Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 510 cm

1 -

542

37 Karpacz

Jelenia Góra

Skała granitowa marmit

1 -

543

obr. Karpacz 269

38 Kowary

Kowary Podgórze – górna część dzielnicy (ostanie zabudowania), na skraju Jelenia Góra drzewostanu i brzegu rzeki Jedlicy Kowary Wojków – przy ul. Kościuszki, 50 m Jelenia Góra od ostatnich zabudowań

Jodła pospolita (Abies alba) o obw. 382 cm Świerk pospolity (Picea excelsa) o obw. 405 cm

1 -

609

obr. Kowary 286

39 Kowary

1 -

610

obr. Kowary 185

118

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozporządzenie Nr 18/93 Woj. Jel. z dnia 3 kwietnia 1993 r. (Dz.Urz. Woj.Jel. Nr 13 poz.84 z dnia 15 listopada 1993 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.)

40 Kowary

Kowary, ul. 1 Maja 1 a, zaplecze, Jelenia Góra parking koło Urzędu Miasta (30 m od Urzędu)

Buk pospolity, forma purpurowa (Fagus sylvatica f. purpura) o obw. 370 cm

1 -

611

41 Mysłakowice

Mysłakowice, na obrze u posesji szkoły podst., 25 m od budynku ul. Sułkowskiego 2

Jelenia Góra

Świerk pospolity (Picea abies) o obw. 302 cm

1 -

1133

42 Mysłakowice

Bukowiec, park pałacowy, między stawem środkowym a zachodnim

Jelenia Góra

Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. 567 cm

1 -

1134

43 Mysłakowice

Bukowiec, park pałacowy, między Jelenia Góra stawem zachodnim a drogą Karpniki - Kostrzyca

Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. 476 cm

1 -

1135

44 Mysłakowice

Mysłakowice, na skraju zało enia parko- Jelenia Góra wo -pałacowego

Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. 673 cm

1 -

1136

45 Mysłakowice

Bukowiec, 5 m od budynku ul. Tokar- Jelenia Góra ska 5

Klon jawor (Acer pseudoplatanus) o obw. 480 cm

1 -

1137

119

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.)

46 Mysłakowice

Mysłakowice, na obrze u parku, 15 m od Jelenia Góra budynku szkoły podst. Ul. Sułkowskiego 2 Przesieka (Górna) - obok ruin (po przeciwnej stronie ulicy) dawnej restauracji „Pod lipami”, 100 Jelenia Góra m powy ej DW „Złoty Widok” – 50 m od skałki „chybotem” Staniszów, w parku pałacowym (d. Jelenia Góra Von Reiss) z XVIII w – na polanie, 50 m od pałacu Staniszów, w parku pałacowym (d.Von Reiss) z XVIII, na skraju polany, 100 m od pałacu

Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 380 cm

1 -

1138

47 Podgórzyn

Grupa drzew Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 425 i 418 cm

2 -

1374

48 Podgórzyn

Świerk pospolity (Picea abies) o obw. 389 cm

1 -

1375

49 Podgórzyn

Jelenia Góra

Świerk pospolity (Picea abies) o obw. 346 cm

1 -

1376

50 Podgórzyn

Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”) Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”)

Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. 400 cm

1 -

1377

51 Podgórzyn

Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. 400 cm

1 -

1378

120

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.)

52 Podgórzyn

Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”) Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”) Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”) Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”) Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”) Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”)

Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. 300 cm

1 -

1379

53 Podgórzyn

Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. 320 cm

1 -

1380

54 Podgórzyn

Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. 270 cm

1 -

1381

55 Podgórzyn

Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. 250 cm

1 -

1382

56 Podgórzyn

Buk pospolity, forma purpurowa (Fagus sylvatica f. purpurea) o obw. 387 cm Buk pospolity, forma purpurowa (Fagus sylvatica f. purpurea) o obw. 290 cm

1 -

1383

57 Podgórzyn

1 -

1384

121

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Podgórzyn, w odległości 400 m od skraju miejscowości, po prawej stronie od szosy do Jelenia Góra Jeleniej Góry (Cieplic)skrzy owanie z drogą w kierunku stawów hodowlanych. Podgórzyn, w odległości 200 m od skraju miejscowości, po Jelenia Góra prawej stronie od szosy do Jeleniej Góry (Cieplic) Sosnówka Górna, w pobli u kaplicy Św. Anny i Dobrego Źródła na Jelenia Góra zboczach Grabowca (784 m), przy ółtym szlaku Miłków, teren posesji (parku) nr 165 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilon „dolny”) Staniszów, na terenie ogrodzonym siatką, poza parkiem pałaJelenia Góra cowym (d.Von Reiss) z XVIII w., po przeciwnej stronie głównej ulicy Miłków, teren posesji (parku) nr 165 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilon „dolny”)

58 Podgórzyn

Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. 403 cm

1 -

Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.)

1385

59 Podgórzyn

Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. 455 cm

1 -

1386

60 Podgórzyn

Klon jawor (Acer pseudoplatanus) o obw. 428 cm

1 -

1387

61 Podgórzyn

Klon jawor (Acer pseudoplatanus) o obw. 470 cm

1 -

1388

62 Podgórzyn

Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 392 cm

1 -

1389

63 Podgórzyn

Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 300 cm

1 -

1390

122

116 z dnia 25 maja 1994 r. 115 z dnia 25 maja1994 r. (Dz. teren posesji (parku) nr 165 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilon „dolny”) Przesieka.Urz. 540 cm 1 - 1392 66 Podgórzyn Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. z dnia 13 maja 1994 r. z dnia 13 maja 1994 r. po prawej stronie drogi Sobieszów – Jelenia Góra Podgórzyn. 50 m od DW „Podzamcze” Miłków. Nr 21 poz. Woj. Woj. Jel. Nr 21 poz. Nr 8. Woj.Urz. Woj. 487 cm 1 - 1394 68 Podgórzyn Tulipanowiec amerykański (Liriodendron tulipifera) o obw. z dnia 24 marca 1992 r. 300 cm 1 - 1391 65 Podgórzyn Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. Jel. 1396 (Dz. 116 z dnia 25 maja1994 r. Jel.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. 300 cm 1 - 1393 67 Podgórzyn Topola czarna. 260 cm 1 - 1395 69 Podgórzyn Skałka granitowa „Waloński Kamień” 1 - Rozporządzenie Nr 2/92 Woj. z dnia 13 maja 1994 r.Urz. Jel.Urz. sokora (Populus nigra) o obw. Woj.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. z dnia 13 maja 1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. 123 . Jel. w grupie skałek Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw.) 64 Podgórzyn Miłków. przy szosie w odległości 27 Jelenia Góra m od DW „Złoty Widok”. Woj. Jel. Jel. (Dz. obok krzy ówki. (Dz.Urz. Urz. poz. Jel. 116 z dnia 25 maja 1994 r. 116 z dnia 25 maja1994 r. (Dz. teren posesji (parku) nr 165 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilon „dolny”) Miłków. z dnia 13 maja 1994 r. teren posesji (parku) nr 165 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilon „dolny”) Miłków. 69 z dnia 6 kwietnia 1992 r. teren posesji (parku) nr 165 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilon „dolny”) Zachełmie – Podzamcze. Jel. Nr 21 poz.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. Jel. Nr 21 poz. Jel. (Dz.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Nr 21 poz.

Liczyrzepy 45a Podgórzyn. na posesji nr 227 w Miłkowie Odsłonięcie zwietrzelin granitowych (skałki) 1 - 124 . Nr 185. poz. Urz. (Dz. 2983 z dnia 1 października 2004 r. 2983 z dnia 1 października 2004 r.) 70 Podgórzyn Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. będącej w zarządzie gminy Jelenia Góra Podgórzyn. Urz. 470 cm 1 - 71 Podgórzyn Jelenia Góra Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. Urz. Nr 185. (Dz. na działkach 226/5 i 226/10.) Rozporządzenie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 17 września 2004 1399 r.) Rozporządzenie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 17 września 2004 1398 r. 367 cm 1 - 72 Podgórzyn Miłków. będących własnością prywatną. poz. Nr 185. u podnó a wzniesienia o nazwie Jelenia Góra „Stracona”. na działce 295/8. ul. (Dz. ołnierska 44 Rozporządzenie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 17 września 2004 1397 r. na działce nr 633/6. przy drodze z Jeleniej Góry do Karpacza. poz. 2983 z dnia 1 października 2004 r. na wysokości sklepu spo ywczego. będącej w zarządzie RZGW we Wrocławiu. naprzeciw DW „Sosnówka” ul.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Sosnówka.

Wykaz obejmuje tylko te jednostki. Ponadto właściwe ukierunkowanie młodzie y i prowadzenie z nimi zajęć poza uwra liwieniem na problemy ochrony przyrody pozwala odnaleźć i ochronić najcenniejsze okazy i miejsca o charakterze pomnikowym. 125 .projektowane Pomniki przyrody projektowane ujęte w zestawieniu pochodzą z danych WKP w Jeleniej Górze oraz informacji uzyskanych z UG terenu nadleśnictwa i danych III rewizji urządzania lasu. których stan zdrowotny i rozmiary pretendują do objęcia formą ochrony pomnikowej. Istnieje potrzeba zebrania szeregu informacji o potencjalnych pomnikach przyrody. które jeszcze według obowiązujących kryteriów nie mogą być uznane za pomniki przyrody.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • Pomniki przyrody . Nale y dą yć do zachowania i ochrony egzemplarzy pozostających poza wykazem. Istotne jest równie właściwe postępowanie w stosunku do drzew o wymiarach zbli onych do wymiarów pomnikowych. Są to zwykle najstarsze i najokazalsze drzewa o wyró niających się walorach. Wykaz projektowanych pomników jest uporządkowanym zbiorem dostępnych materiałów ale nie zawiera on wszystkich obiektów predysponujących do objęcia tą formą ochrony z uwagi na niekompletne dane. interesującym wydaje się nawiązanie ścisłej współpracy ze szkolnymi Kołami Ligi Ochrony Przyrody. Prawdopodobnie istnieje na obszarze terytorialnego zasięgu nadleśnictwa. Młodzie szkolna w ramach zajęć w LOP wytypowała i rozpoznała w terenie znaczną część projektowanych pomników przyrody. znaczna część obiektów o charakterze pomnikowym jednak brak jakichkolwiek informacji nie pozwala na zamieszczenie ich w wykazie. W celu uzupełnienia i wzbogacenia wiadomości o terenie.

42 WYKAZ PROJEKTOWANYCH POMNIKÓW PRZYRODY NA TERENIE NADLEŚNICTWA ŚNIE KA ORAZ NA GRUNTACH INNEJ WŁASNOŚCI POZOSTAJĄCYCH W TERYTORIALNYM ZASIĘGU NADLEŚNICTWA Lp. Kons.na 2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. 5 rodzaj 7 Lipa drobnolistna – Tilia cordata Mill. Przyr. 150 395 27 5. Poz. przy głównym portalu wejściowym do zabytkowej wie y rycerskiej (XIV w. Ogrodowa ( po prawej stronie) – w końcowej części ulicy jak wy ej Mysłakowice . m 10 25 stan zdrowotny 11 dobry. na terenie gospodarstwa byłego PGR sąsiadującego z zabytkową wie ą rycerską Siedlęcin. Poło enie gmina. 2 3 4 zagro e nia 12 pow. w ha 13 Zabiegi uzgodn. 120 – 150 284 15 3. prowyjekkonatowane ne 14 15 Uwagi 16 Siedlęcin. wiek 8 150 wys. posusz w koronie 10 %. ul. 200 478 18 średni. niewielki ubytek powierzchniowy na pniu bardzo dobry. leśnictwo 6 Siedlęcin Opis obiektu obwód cm 9 340 oddz. Dz. ul.) Siedlęcin. Ogrodowa (po lewej stronie) – w końcowej części ulicy jak wy ej. poddz. Siedlęcin Lipa drobnolistna – Tilia cordata Mill. drzewo okazałych wymiarów. 126 Mysła- Buk zwyczaj- 150 350 25 . Woj. posusz w koronie 10 %.Ur z. resztki konarów. zarastające pęknięcie mrozowe na pniu dobry 4. z Woj. posusz w koronie 10 %. Nr Nr zarejerządzestru nia woj. Siedlęcin Lipa drobnolistna – Tilia cordata Mill. Siedlęcin. posusz 5 % 1 1. Siedlęcin Lipa drobnolistna – Tilia cordata Mill. w pniu ubytki wgłębne (kominowe) dobry.

Mysłakowice 330 21 dobry 7. Mysłakowice 150 360 26 dobry Mysłakowice w naro nej części boiska szkolnego (Samorządowa Szkoła Podstawowa ul. f. 200 345 20 dobry . Buk zwyczajny – Fagus sylvatica L. Schneid. przy ogrodzeniu drugiego budynku SSzP (nr 2). 150 310 27 dobry 9.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 4 5 6 kowice 7 ny. Mysłakowice Mysłakowice Mysłakowice Buk zwyczajny – Fagus sylvatica L. f. Sułkowskiego 1. 1 Maja 12. 170 400 23 11. f. 127 8. Buk zwyczajny. Mysłakowice Buk zwyczajny – Fagus sylvatica L. Mysłakowice w pobli u boiska szkolnego (SSzP). 6. purpurowa – Fagus sylvatica L. Schneid. w pobli u naro nika boiska szkolnego SSzP ul. Buk zwyczajny – Fagus sylvatica L. purpurea (Aiton) C. Sułkowskiego 1). purpurowa – Fagus sylvatica L. K. objąć ochroną Mysłakowice – na terenie posesji przy ul. Buk zwyczajny – Fagus sylvatica L. f.na terenie parku szkolnego (SSzP) Mysłakowice – na terenie zabytkowego parku . 250 8 9 10 11 12 13 14 15 16 terenie byłego PGR. przy ogrodzeniu byłego PGR. K. 150 301 25 średni. Mysłakowice – w naro niku boiska szkolnego (SSzP). ubytek wgłębny pnia dobry 10. Mysłakowice . purpurea (Aiton) C.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 12. 2 3 4 5 6 Mysłakowice 7 Buk zwyczajny – Fagus sylvatica L. Buk zwyczajny – Fagus sylvatica L. 8 150 9 325 10 27 11 dobry 12 13 14 15 16 Mysłakowice – w pobli u (5 m) części naro nej boiska szkolnego (SSzP). Mysłakowice – (SSzP) – po lewej stronie prowadzącej w kierunku głównego stawu. Mysłakowice – na terenie parku, około 20 m od drogi i budynku nr 10 przy ul. 1 Maja. Dąbrowica – przy moście drogowym (3 m) – droga dojazdowa z Jeleniej Góry, dz. nr 29/1. Mysłakowice, przy ogrodzeniu SSzP około 50 m od boiska szkolnego. Mysłakowice – na terenie działki SSzP, ul. Sułkowskiego 1. Mysłakowice, ul. Łomnicka 2 – na terenie posesji ( 2m od ogrodzenia). Mysłakowice – na terenie zabytkowego parku, przed budynkiem SSzP – budynek nr 2 ( po

13.

Mysłakowice

100

330

22

dobry

14.

Mysłakowice

Dąb szypułkowy – Quercus robur L.

200

380

23

dobry

15.

Dąbrowica

Dąb szypułkowy – Quercus robur L.

250

570

15

dobry, posusz 10 %, pojedyncze ubytki powierzchniowe pnia dobry, posusz w koronie,

16.

Mysłakowice

Dąb szypułkowy – Quercus robur L. Dąb szypułkowy – Quercus robur L. Dąb szypułkowy – Quercus robur L. Dąb szypułkowy – Quercus robur L.

200

530

25

17.

Mysłakowice

250

394

15

dobry

18.

Mysłakowice

200

345

17

dobry

19.

Mysłakowice

250

415

27

dobry

128

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 prawej stronie głównej alei. Mysłakowice – na terenie zabytkowego parku przy stawie, w pobli u ( na zachód) od czarnego szlaku. Mysłakowice – teren zabytkowego parku, naprzeciw budynku tyrolskiego - ok. 20 m od ul. 1 Maja. Mysłakowice na terenie parku zabytkowego, w pobli u (8m) ogrodzenia drugiego (nr 2 ) budynku SSzP. Mysłakowice naprzeciw wejścia do restauracji „ Pod Kasztanami”. Mysłakowice – ok. 12 m od wejścia do kościoła - teren posesji kościoła. Mysłakowice – na terenie posesji SSzP ( północnowschodnia część ). Mysłakowice – przy skrzy owaniu ulic 1 Maja i Sułkowskiego, naprzeciw bu129

20.

Mysłakowice

Dąb szypułkowy – Quercus robur L.

250

405

23

dobry

21

Mysłakowice

Dąb szypułkowy – Quercus robur L.

180

330

14

dobry

22.

Mysłakowice

Grab zwyczajny - Carpinus betulus L.

150

210

15

23.

Mysłakowice

Kasztanowiec zwyczajny – Aesculus hippocastanum L. Klon zwyczajny - Acer platanoides L. Klon zwyczajny - Acer platanoides L. Lipa drobnolistna – Tilia cordata Mill.

150

305

16

24.

Mysłakowice

150

345

22

25.

Mysłakowice

150

260

17

26.

Mysłakowice

200

451

25

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 27. 2 3 4 5 6 Mysłakowice Bukowiec 7 Dąb szypułkowy – Quercus robur L. Sosna wejmutka – Pinus strobus L. 250 8 9 394 10 15 11 12 13 14 15 16 dynku nr 8. Mysłakowice na terenie działki SSzP. Bukowiec – zało enie parkowe – 40 m na południowyzachód od „stawu za pałacem”, dz. nr 331/10. Ścięgny – w pobli u budynku nr 40, nad potokiem Skałka. Rośnie po prawej stronie od wejścia przed zamkiem Bolczów. 125 281 25 Wilcza Poręba

28.

150

295

22

29.

Ścięgny

Lipa drobnolistna – Tilia cordata Mill. Klon jawor – Acer pseudoplatanus L. Jodła pospolita – Abies alba Mill. Cis pospolity – Taxus baccata L. Sztolnia

150

387

25

30.

54l

Janowice

31.

282

Karpacz Karpacz Karpacz

32.

269

50

10

1,8

Lewy brzeg potoku.

33.

294d

Sztolnia kamieni szlachetnych w Sowiej Dolinie wpisana do rejestru zabytków Nr. rej. 86/1053/Arch/83

130

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

4.1.9.

Stanowiska dokumentacyjne

Stanowiska dokumentacyjne są szczególną formą ochrony przyrody indywidualnej. Za stanowiska dokumentacyjne uznaje się nie wyodrębnione na powierzchni ziemi lub mo liwe do udostępnienia – wa ne pod względem naukowym i dydaktycznym miejsca występowania formacji geologicznych, nagromadzeń skamieniałości lub tworów mineralnych; tak e fragmenty eksploatowanych i nieczynnych wyrobisk podziemnych oraz powierzchniowych. Status stanowiska dokumentacyjnego mo e mieć charakter międzynarodowy, określony konwencjami międzynarodowymi lub uchwałami organizacji międzynarodowych. Jest to bardzo interesująca forma ochrony przyrody, której brak w powierzchni nadleśnictwa. Wydaje się koniecznym przeprowadzenie wnikliwych analiz wyspecjalizowanych jednostek w celu wytypowania miejsc do objęcia ochroną, w formie stanowisk dokumentacyjnych z uwagi na znaczne bogactwo form geologicznych z tak e wyrobiska pokopalniane o wyjątkowych walorach geologicznych. Według stanu na 01.01.2009 r. w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka nie wyró nia się powierzchni z formą ochrony w postaci stanowisk dokumentacyjnych brak równie wstępnych propozycji.

4.1.10. U ytki ekologiczne

U ytki ekologiczne są to zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów, posiadające znaczenie dla zachowania unikatowych zasobów genowych i typów siedliskowych, w tym: naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne „oczka wodne”, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska oraz wydmy, płaty nie u ytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce itp. U ytki ekologiczne powinny być uwzględnione w planie zagospodarowania przestrzennego i ujęte w ewidencji gruntów. Nadleśnictwo „Śnie ka” nie posiada wg stanu na 01.01.2009 r. powierzchni o tej formie ochrony. U ytki ekologiczne jako obszary chronione odnoszą się do innych powierzchni ni grunty leśne.

4.1.11. Zespoły Przyrodniczo – Krajobrazowe

Zespołami przyrodniczo-krajobrazowymi są wg definicji ustawowej fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego zasługujące na ochronę ze względu na ich walory widokowe lub estetyczne. Ustanowienie tej formy ochrony następuje w drodze rozporządzenia wojewody albo uchwały rady gminy.
131

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Wg stanu na 1 stycznia 2009 r. w zasięgu Nadleśnictwa „Śnie ka” nie występuje ta forma ochrony przyrody.

4.1.12. Grunty leśne do objęcia formą ochrony prawnej

Podczas prac III rewizji urządzeniowej wytypowane zostały powierzchnie leśne do objęcia ochroną prawną na gruntach leśnych. Powierzchnie projektowane do objęcia ochroną prawną znajdują się tylko w obszarze obrębu leśnego Kowary w następujących pododdziałach: TAB. 43 ZESTAWIENIE PROJEKTOWANYCH OBSZARÓW DO OBJĘCIA OCHRONĄ PRAWNĄ W NADLEŚNICTWIE „ŚNIE KA” OBRĘB K OWARY

Oddz. nr. 1 41 41 108

Poddz. litera Pow. [ha] 2 c s m 3 0,45 1,24 0,56

Opis 4 Powierzchnia silnie zadarniona, stok łagodny , las wy ynny. Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia silnie zadarniona, stok łagodny. Siedlisko - las wy ynny. Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia zdziczała, zagłębienie bezodpływowe porośnięte topolą i olszą ze znacznym udziałem kruszyny w warstwie podszytu. Lasy ochronne wokół miast. Teren płaski, powierzchnia naga. Las mieszany wy ynny. . Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia silnie zadarniona, stok łagodny, porośnięty brzozą ze znacznym udziałem kruszyny w warstwie podszytu. Siedlisko lasu wy ynnego. Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia zadarniona, stok łagodny z olszą i kruszyna w podszycie. Siedlisko lasu wy ynnego. Lasy ochronne wokół miast Powierzchnia zdziczała, stok łagodny z olszą, świerkiem. Siedlisko lasu wy ynnego. Lasy ochronne wokół miast Powierzchnia zadarniona, stok łagodny. Siedlisko lasu wy ynnego. Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia zdziczała, stok łagodny ze świerkiem, brzozą i olszą. Siedlisko lasu wy ynnego. Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia zadarniona, stok łagodny. Siedlisko lasu mieszanego wy ynnego. Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia silnie zadarniona, teren płaski z podszytem brzozowym. Siedlisko lasu mieszanego wy ynnego. Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia silnie zadarniona, stok łagodny z olszą.. Siedlisko lasu mieszanego górskiego. Powierzchnia silnie zadarniona, stok łagodny z olszą Siedlisko lasu mieszanego górskiego. Powierzchnia silnie zadarniona, stok pochyły z brzozą i świerkiem. Siedlisko boru górskiego. Lasy ochronne uszkodzone przez przemysł, ostoja zwierząt, lasy ochronne w miastach.

114 115

j i

0,79 0,44

115 115 115 116 116 128 216 216 258

l m o j p d i k g

0,45 0,54 0,10 4,02 1,19 1,21 1,20 1,13 1,92

132

W du ym stopniu wykorzystano równie informacje od Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. oraz danych zawartych w Planie Ochrony RPK (JBPiP 1997). jak te zachowanie ró norodności gatunkowej i genetycznej. 44 WYKAZ CHRONIONYCH I RZADKICH GATUNKÓW ROŚLIN NACZYNIOWYCH Nazwa polska Nazwa łacińska Lokalizacja w obr.24 ha. pracowników ALP oraz danych uzyskanych podczas prac III rewizji u. Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w porozumieniu z MRiG .. w szczególności rzadkich lub zagro onych wyginięciem. Chronione gatunki flory Ochrona gatunkowa zgodnie z ustawą z dnia 16 października 1991 r. Chronione gatunki roślin zielnych występujące w obszarze nadleśnictwa są dobrze poznane z uwagi na fakt. zabagniające się z roślinnością charakterystyczną dla obszarów podmokłych a tak e wyró niające się walorami geologicznymi. Zestawienie występowania poszczególnych gatunków roślin przedstawiono w oparciu o dane szczegółowe z opracowania florystycznego poszczególnych gmin. Śnie ka Lokalizacja w obr. Są to tereny bezodpływowe. ma na celu zabezpieczenie dziko występujących gatunków.13. gat w Status Polskiej ochrony Czerwonej prawnej2 Księdze Roślin1 4 c 5 1 Czosnek niedźwiedzi Alium ursinum 2 ALLIACEAE 97 fx.l. e w du ej mierze obszary zarządzane przez nadleśnictwo znajdują się w granicach Rudawskiego Parku Krajobrazowego i otulinie Karkonoskiego Parku Narodowego. TAB. Poni ej zamieszcza się w formie tabeli chronione i rzadkie gatunki roślin występujące na terenie Nadleśnictwa Śnie ka.155 a.1. Na obszarze województwa tę formę ochrony mogą wprowadzić wojewodowie w drodze rozporządzenia. 4. Pośród wymienionych obiektów znajdują się powierzchnie o ciekawych zbiorowiskach roślinnych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Proponowana powierzchnia do objęcia ochroną prawną w obrębie Kowary i całym nadleśnictwie „Śnie ka” wynosi 15. 3 133 . Wprowadza ją minister Ochrony Środowiska. Na podstawie wymienionych materiałów sporządzono wykaz gatunków objętych ochroną gatunkową występujących na terenie Nadleśnictwa Śnie ka. Kowary Informacje nt.

109 d.108 c.105 a.98 f.251 b.28 k.60 f.173 k.125 g.112 a.85 h-i.112 ah.h. 25 b.k.j.65 f.210 d.167 n.66 a.235 d.c.100 g.50 b.f.286 h.m.) a. APOCYNACEAE s Barwinek pospolity Vinca minor L.129 i.j. ARALIACEAE c Bluszcz pospolity Hedera helix L.106 a. ywiec cebulkowy Dentaria bulbifera ywiec dziewięciolistny Dentaria enneaphyllos 38 i.d-d.j.214 i.86 a.g. b.o.176 g.209 b.l.92 23 a.26 c.) Hoffm.f.78 g.203 m.130 a.259 b.111 c. BLECHNACEAE 56 f. 18 s.155 g.111 b.60 a.126 c.l.102 g.38 h.120 b.90 g.287 a.j.k.174 Kopytnik pospolity a.77 b. Śnie yczka przebiśnieg Galanthus nivalis L.130 a.97 gx.79 b-c.123 a.160 b.104 g.25 b.129 i.202 x.d.163 c.129 l.o.d.267 c.173 b. 3 4 s 5 14 m.121 ab.186 a-b.213 d.135 j.224 Roth d.78 a-g.256 a.s-x.297 d.145 f.c.80 a.44 n.52 c.109 l.d.h.l-m.270 f. 14 m.h.106 a-b. cp s BRASSICACEAE 55 c.79 c.86 a.d. b.179 Blechnum spicant (L.276 c.105 a.90 g.248 c.180 b.f.112 a44 f.g.270 b.263 a.267 b.128 a.j-k.146 a.n.217 g.165A a.207 c.c.115 i.178 a. a-b.267 b.15 a.208 j.179 c. 2 AMARYLLIDACEAE 182 a.184 i.229 h.g.122 a. ASPLENIACEAE Zanokcica północna Asplenium septentrionale (L.125 d.208 j.i.g.50 b.f-f.78 i.128 a.d. - 155 g.k.182 a. 80 a.290 a.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Śnie yca wiosenna Leucoium vernum L.243 a.123 a.127 c.r.s.119 Podrzeń ebrowiec g.i.282 h.64 f.m.123 a.161 f.d.21 f.165 l-m.243 b. c ARISTOLOCHIACEAE 8 j.s.l.p.178 f-g.57 d.107 a.41 h.i-j.i.i.121 a-b.114 g.173 i.111 b-c.135 j.50 d.201 h.106 a-b.244 f.247 f.265 a.g.80 a. 10 m.237 fAsarum europaeum L.73 m.111 b-c.105 d.299 g.114 b.48 gh. CAPRIFOLIACEAE 134 .71 b.79 c.114 b.l.238 a.91 h.96 j.

ERICACEAE s 165 c - 48 f.35 f.132 b.53 h. s Starzec kedzierzawy Senecio rivularis Rozchodnik Sedum sp. 7 d.105 l. Arnika górska Arnica montana L. 41 k.96 f.208 i. CRASSULACEAE 48 f.267 b-c.26 h.236 f.112 f-g.274 c. Wiciokrzew (Suchokrzew) pomorski Lonicera periclymenum L.17 g.j-k. Eriophorum angustifolium Rosiczka okrągłolistna Drosera rotundifolia L.50 d.287 a.d.97 h.74 c.282 g. Miesięcznica trwała Lunaria rediviva Wełnianka Eriophorum sp Wełnianka pochwowata Eriophorum vaginatum 111 b.185 b.25 d.118 g.25 d.73 o.rs.242 c. sc Dziewięćsił bezłodygowy Carlina acaulis L. 9 f. Ba yna czarna Empetrum nigrum Gruszyczka jednostronna Pirola secunda Wrzos pospolity Calluna vulgaris (L.45 h. 4 c 5 74 h.85 n.137 f.281 a.176 f.67 j.162 g. - Wełnianka wąskolistna 207 c.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Kalina koralowa Viburnum opulus L.83 x.131 g.y.207 n.267 b.77 c.116 f.128 d.138 c.265 d.299 g.127 b.123 o.89 b. 3 12 c.228 g. GENTIANACEAE 135 . CRUCIFERAE 229 d.126 b.m-m.217 g. CYPERACEAE 193 b.) Hull DROSERACEAE - 41 k. - 207 c.67 d. 2 176 c. COMPOSITAE 135 c.108 f.93 b.52 a-b.91 b.62 b.229 l. 14 a.107 b.

123 c.j.21 b.185 b. trojeściowata) Gentiana asclepiadea h.237 di. cp 11 c.203 l.l-m.261 a-b.86 a.j.242 i.184 l.y.150 c.78 a.i.8 d-f. 257 f.d.126 f.g.282 (G.99 b.129 i.g.238 d.h.16 a-b.25 a-b.208 g.3 g.165 m.216 a.67 a.90 g.23 b-d.98 k.i.n.242 b.100 bc.115 a.65 cf.6 a.112 a.130 a.j.30 f.96 g.229 d.h.44 i.115 i-j.i.h. s Zimowit jesienny Colchicum autumnale L.239 b.m.24 a-b.238 k.15 a-f.f-i.230 cd.125 d.39 c.38 f.i.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Goryczka krzy owa Gentiana cruciata 2 256 a.f.g.j.62 c.j.c.127 c.217 g-k.33 d.97 g-h.f-h.i.m.85 h-i.53 b.m.18 b.84 c.5 b. Lilia złotogłów Lilium martagon L.128 d. 49 c.77 ab.22 c.238 a.41 l.f-g.l.k.266 a.294 a.217 h.75 b-d.214 i. 191 d.91 g.269 a.126 c.186 a.25 m.31 g.71 a-c.121 a-b.j.135 b. a.b - 3 4 sc 5 Goryczka trojeściowa 192 a-b.s-t.s.32 g.g.i.241 c-d.92 a.114 g.184 h. sc LORANTHACEAE 136 .203 d-f.i.i.298 c.i.lm. Goryczka ółta Gentiana lutea Porzeczka czarna Ribes nigrum L.177 h.l.185 a.292 c.c.d-j.48 h.47 b.285 a-b.182 a.k.52 j.243 f.296 k.k.d-f. s GROSSULARIACEAE s 284 g.h.p-r.kl.56 g-h.237 n.284 g.107 a.87 Convallaria majalis L.f.267 g.60 b.62 b.38 i.i.20 b.n-p.h-i.w.101 b-c.286 a.latum Kokoryczka wielokwiatowa Polygonatum multiflorum 2 a.d-f.n.270 h.111 b-c.76 c.202 s-t.m.106 a. LILIACEAE cp Kokoryczka okółkowa Polygonatum verticil.l-m.233 g.28 a.117 d.285 a.279 f.80 a.j.i.45 i.f.h.g-i.ax.g.14 d.267 c.182 a.198 a.52 o.h-i. 41 f.g-h.c.52 c. 41 f.k. 23 a.93 b.64 g-h.i-k.s.d-f.42 h.279 d.285 c.229 l.196 g.i.116 h.d-f.46 h.f.29 i.g. 217 g.251 c.207 c.173 b.17 a-f.88 i.o.74 ab. 257 a.105 a. L.k.k.19 o.81 Konwalia majowa l.89 d-f.94 a-b.s.265 i.o.236 a-d.

) R. - s Wroniec widlasty (Widłak wroniec) Huperzia selago (L.72 c-d.234 c. h.) P.219 j. 3 4 5 144 a. BR. 176 d.286 i.c.131 a.174 h.269 b.192 h. HUNT & SUMMERH.47 d-f.65 f.112 f-g. s 41 k.73 r. Lycopodium clavatum a. Stoplamek) szeroko62 b.) CRANTZ VU s s - 296 i-k. sc - 242 d-f.191 d.282 j.273 a. Ciemię yca (Ciemierzyca) biała Veratrum album 81 a. Widłak jałowcowaty Lycopodium annotinum L. MELANTHIACEAE 192 a.189 a.91 h. Kruszczyk szerokolistny 173 h.246 a.247 d. - 2 40 d. F.217 g-i.190 a-b. s Widłak goździsty 151 b.95 a.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Jemioła jodłowa Viscum album Widłak Lycopodium sp.198 d.207 c.214 d. s Ciemię yca (Ciemie156 d.c. sc 137 .192 g. Dactylorhiza majalis a. BERNH. L.208 c.243 b.206 d.273 i.216 rzyca) zielona 95 j.191 j.146 a.174 d. Epipactis helleborine (L.221 d. Cephalanthera longifolia (L. ex SCHRANK & MART.i-j.284 g.) 182 a.h.191 f. LYCOPODIACEAE 172 a.k. ORCHIDACEAE Buławnik mieczolistny 269 d.) FRITSCH Gółka długoostrogowa Gymnadenia conopsea (L.75 listny 48 f.223 a. Veratrum lobelianum BERNH.196 g. 145 f.208 g.256 46 l. (RCHB.63 g.300 d.266 b.f. Kruszczyk błotny Epipactis palustris (L. sc Kukułka (Storczyk.) CRANTZ Kukułka (Storczyk) Fuchsa Dactylorhiza fuchsii (DRUCE) SOŁ 239 d.262 i.

267 b. 108 f.294 g. ROSACEAE - cp RUBIACEAE s Przytulia (Marzanka) 78 l-n. 48 f.118 k. 2 3 108 d.151 a.145 37 p. Jarząb brekinia (Brzęk) 173 i. cp 138 . POLYPODIACEAE Paprotka zwyczajna Polypodium vulgare L. 43 a.187 h.188 f.) HILL Czerniec gronkowy Acta spicata 231 f.i-j.j. Pierwiosnek (Pierwiosnka) wyniosły Primula elatior (L.178 wonna Galium odoratum (L. 6 d. ta Storczykowate Orchidaceae Cetraria islandzka Cetraria islandzka 67 d.w. d.108 c. 17 b.78 b.156 a.) f.286 i.50 d. Frangula alnus MILL.286 i.178 g.89 f.119 a-b.265 b. s PRIMULACEAE Pierwiosnek (Pierwiosnka) lekarski Primula veris L.i. Kruszyna pospolita pospolita w całym obr.204 c. c 173 c.135 c.172 f.m. 9 j.299 a.294 j-k.51 a.267 b-c.297 f. pospolita w całym obr. SCOP. PARMELIACEAE 4 s sc sc 5 112 f-g.137 k. RHAMNACEAE Zawilec gajowy 90 g.105 a.17 b.92 a.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Podkolan biały Platanthera bifolia (L.198 d.143 a. RANUNCULACEAE c - 38 i.297 g.265 c.104 g.78 c-g.f. Storczyk plamisty Dactylorhiza macula. 163 d.176 c.172 d.) RICH.h-h. 217 g.g.d.176 b. 294 g.267 b-c.p.) CRANTZ Parzydło leśne Aruncus sylvestris KOSTEL.k.298 b.90 g.238 a.79 b.d.107 c.38 i.182 d.131 a.173 k. Anemone nemorosa L. Storczyk Orchis sp.146 a.193 b.233 g. Sorbus torminalis (L.157 a.

71 b.k.248 b.143 a-b.275 b.256 a.184 i.231 c. m.124 b-d.298 g.m.278 c.d.108 c.131 c.i.g.267 c. s SPHAGNACEAE 293 i.269 ab. 3 4 5 s s 71 b. Torfowiec Sphagnum sp.146 c-d.279 a.152 c.119 d.cd. s VU s 139 .109 d.122 a.250 f.17 d.109 d.203 Digitalis purpurea L.124 bd.l.105 d.284 f.297 d.145 a.145 a.g.101 c-d.d.247 f.i.294 g.d.26 c.237 f.239 b.247 f.243 i-j.146 c-d.125 a.239 l.244 d.119 a.268 a-b.g.120 c.107 a.279 a.237 f.122 a. 38 o.f. Cis pospolity Taxus baccata 51 f-g.g.h.250 f.128 Naparstnica zwyczaja.112 a-b.114 g.f-h.144 a.137 Naparstnica c.237 d.201 l.256 a.223 d.131 c.107 g.34 d.106 a.204 h.g.118 i.198 MILL. TAXACEAE 52 g THYMELAEACEAE Wawrzynek wilcze łyko Daphne mezereum L.224 f.157 a.150 Digitalis grandiflora c.129 i.145 a.kl.145 a.238 f.d.243 i-j.151 c.116 h.125 a.280 k. Gnidosz rozesłany Pedicularis sylvatica L.f-h.h-i.d.294 b.c.41 b.g.213 g.df.d-d.c.239 l.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Śledzienica skrętolistna 182 d.c-d.155 g.116 h.296 c.144 a.230 a.272 j.162 a-b.285 b. g.238 f.284 f.147 b. 2 SAXIFRAGACEAE SCROPHULARIACEAE 173 a.33 b.268 a-b.258 c.281 a.120 c.269 a.246 b-d.151 b-c.m.105 a.277 g.290 b.g.157 a.137 na i.203 g.244 a.h-i.101 c-d.147 b.296 c.63 a.278 c.146 a.130 a.df.219 h.280 k.123 c.150 purpurowa c.201 l.253 d-f.269 a.130 a.c. 296 j.285 b.g. 12 n.123 c.118 g.114 b.207 n.c.df.c.117 d.224 f.217 h.275 b.294 g.87 a.106 a-b. Chrysosplenium alternifolium Naparstnica Digitalis sp.115 i-j.m.167 k.204 f.126 c.258 c.f.239 b.127 c. 65 b.c.d.d.272 j.255 a.87 a.32 a.277 g.m.269 ab.k.112 ab.255 a.281 a.253 d-f.285 b. 90 g.152 c.111 b.162 a-b.

Stan warunków środowiska RPK sprawia. których stanowiska odnotowane są tylko w określonych obszarach leśnych np. zale ny od prowadzonych badań. sc – ścisła z wymogiem VU –gatunki nara one na wyginięcie W nadleśnictwie zanotowano 31 gatunków roślin naczyniowych podlegających ścisłej ochronie ga- ochrony czynnej 2 tunkowej i 11 gatunków chronionych częściowo. Brak lokalizacji dotyczy znacznej części roślin naczyniowych. cp – częściowa z mo liwością pozyskania. Zatem zamieszczone listy gatunkowe zarówno roślin jak i zwierząt.. s – ścisła. e została stworzona lista gatunkowa roślin zagro onych tylko w odniesieniu do tego obiektu. natomiast w skali regionu nale ą do osobliwości jako lokalnie zagro one uznano 20 gatunków przy czym w granicach obrębu leśnego Kowary wymieniono 18 gatunków roślin naczyniowych.). Zawarte w tabelach puste kolumny są zatem zamieszczone celowo i pozwolą w przyszłości uzupełnić informacje o florze i faunie nadleśnictwa. parkach itp. Lokalizacja stanowisk roślin chronionych zawarta jest równie w opracowanej „Inwentaryzacji zasobów przyrodniczych Nadleśnictwa Śnie ka” i wyrysowana na mapach przeglądowych oraz przedstawiona w tabelach. Znaczna ich część nie jest zagro ona w skali kraju i nie znalazła się pod ochroną. Z uwagi na niekompletne materiały szereg kolumn w tabelach jest „pusta” i wymaga uzupełnienia w miarę napływających danych. Stopień rozpoznania gatunków roślin zielnych i ich rozmieszczenie na terenie nadleśnictwa jest mocno zró nicowany w poszczególnych obiektach (gminach. Według map chronionych gatunków roślin w tylko w obszarze M. Lista roślin naczyniowych zagro onych w obrębie leśnym Kowary w granicach RPK i otuliny.2 1 na podstawie słownika programu „Taksator” c – ochrona częściowa. Natomiast rozmieszczenie roślin chronionych w terytorialnym zasięgu i obszarze nadleśnictwa wyrysowane jest na mapach waloryzacji przyrodniczych gmin (Jankowski 1994) i mapach „Inwentaryzacji przyrodniczej Nadleśnictwa Śnie ka (Ambroziak i Jędrzejak 1995). Kowary wyró nia się 34 gatunki chronione na 238 stanowiskach a w obszarze gminy Karpacz odnotowano 25 gatunków chronionych na 134 stanowiskach. są w większości niekompletne i aby je uzupełnić istnieje potrzeba wnikliwych badań fitosocjologicznych i faunistycznych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1. pododdział. Stanowiska roślin chronionych odnotowane podczas prac urządzeniowych zawarte w bazie urządzeniowej są równie niekompletne poniewa nie uwzględniają sezonowych aspektów roślinnych. RPK bez podania lokalizacji oddz. 140 .

9. 6.) WALLR. 11. Jastrzębiec pomarańczowy – Hieracium aurantiacum L. & KIT. 45 ZESTAWIENIE GATUNKÓW ROŚLIN ZAGRO ONYCH Liczba stanowisk Lp. Turzyca Davala – Carex davalliana SM. Z uwagi na wymogi ochronne dotyczące parku i w celu zachowania jego bogactwa powinno się dą yć do utrzymania gatunków zagro onych w ich naturalnych stanowiskach. x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x 141 . Zanokcica serpentynowa – Asplenium adulterinum MILDE Czosnek niedźwiedzi – Allium ursinum L. 12 2 3. Jaskier platanolistny – Ranunculus platanifolius L. Określenie stopnia zagro enia poszczególnych gatunków przedstawiono w obszarze RPK i nadelśnictwie z uwzględnieniem „Polskiej czerwonej księgi roślin” (Zarzycki i Kazimierczakowa 1993) i „Listy roślin zagro onych w Polsce” (Zarzycki. Gatunek 110 3 x 1150 4 51. 5. W zestawieniu wymienia się rośliny zagro one w skali kraju i obszarze samego Rudawskiego Parku. 10. Ró a alpejska – Rosa pendulina L. 2 Śledzienica naprzeciwlistna – Chrysosplenium oppositifolium L. Nale y zaznaczyć. Wojewoda i Heinrich 1992). Turzyca pchla – Carex pulicaris L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Zamieszczone zestawienie nie zawiera gatunków podlegających ścisłej i częściowej ochronie gatunkowej wymienione w poprzednich tabelach. 12. Miesięcznica roczna – Lunaria annua L.po10 nad 0 100 5 6 Stopień zagro enia SilNieEkspan ZaEksnie zasywny panza.grogroneofit ony sywny groony ony 7 8 9 10 11 x Uwagi 1 1. 7. TAB. Modrzyk górski – Cicerbita alpina (L.) CASS.) DC. Starzec kędzierzawy – Senecio rivularis (WALDST. 8. 13. Podbiałek alpejski – Homogyne alpina (L. 4. e szereg roślin zagro onych w granicach parku nie posiada takiego zagro enia w obszarze nadleśnictwa. Zanokcica ciemna – Asplenium adiantum-nigrum L.

znana ze stanowisk liczących tysiące okazów. parzydło leśne. – ywiec cebulkowy – Dentaria bulbifera L. Pozostałe 7 gatunków roślin występuje z du ą częstotliwością a niektóre z nich jak np. rojnik pospolity. listeria jajowata i śnie yca wiosenna. Znaczna część z nich spotykana jest dość często. 19. ywiec dziewięciolistny – Dentaria enneaphyllos L. 2 Świbka błotna – Triglochin palustre L. in. których naliczono 10 gatunków. Praktycznie tylko dwa gatunki chronione występują na więcej ni 30 stanowiskach są to: dziewięćsił bezłodygowy i storczyk szerokolistny.: wiciokrzew pomorski. 18. Mniej licznie występują: gółka długoostrogowa. 20. W granicach RPK wg stanu na 1997 rok (JBPiP 1997) występowały 32 gatunki roślin objętych ochroną całkowitą oraz 8 gatunków objętych ochroną częściową. jedynie goryczka tojeściowa jest rośliną rzadką. 3 x x x 4 5 6 7 x x x 8 9 10 11 12 17.) HOFFM. Znaczną część stanowią gatunki reglowe i ogólnogórskie a wśród roślin o charakterze subalpejskim znalazły się 3 gatunki. Wśród najbardziej zagro onych nale ą gatunki: storczyk 142 . Wełnianka pochwowata – Eriophorum vaginatum L. storczyk męski i storczyk bzowy. kruszyna pospolita i pierwiosnka wyniosła nale ą do gatunków pospolitych. Na terenie RPK występuje znaczne bogactwo roślin z rodziny storczykowatych. 16. Większość gatunków występuje na nielicznych stanowiskach. 23. Do roślin rzadko spotykanych znanych tylko z nielicznych stanowisk nale ą m. Wierzba pło ąca typowa – Salix repens L. urawina błotna – Oxycoccus palustris PERS.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 14. Rośliny podlegające ochronie częściowej występują dość licznie. ebrowiec górski – Pleurospermum austriacum (L. 15. Zanokcica północna – Asplenium septentrionale (L. kruszczyk błotny.) HOFFM. 22. Wełnianka wąskolistna – Eriophorum angustifolium HONCK. 21. Z wymienionych gatunków zagro onych większość znana jest z pojedynczych stanowisk. przez co nara onych w największym stopniu na wyginięcie. Wszewłoga górska – Meum athamanticum JACQ. tojad pstry. x x x x x x x x x x x x W obszarze Rudaw Janowickich stwierdzono występowanie 47 gatunków roślin górskich.

turzyca pchla. zanokcica serpentynowa. zanokcica ciemna. 143 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” męski. Gatunkiem zagro onym w Polsce a występującym lokalnie dość licznie jest śnie yca wiosenna.

8. Świbka błotna – Triglochin palu.. Zanokcica północna – Asplenium x x septentrionale (L. 13. w odniesieniu do których wymagane jest postępowanie ochronne. Wełnianka wąskolistna – x x Eriophorum angustifolium HONCK. Korzeniówka pospolita – Monox tropa hypopitys L. Wierzba pło ąca typowa – Salix x x repens L. urawina błotna – Oxycoccus x x palustris PERS. Jastrzębiec pomarańczowy – x x Hieracium aurantiacum L. TAB. 5. Wełnianka pochwowata – x x Eriophorum vaginatum L. Modrzyk górski – Cicerbita alpi. 15. 7. 18. S. 4.) CASS. Ró a alpejska – Rosa pendulina x x L. Jaskier platanolistny – Ranuncux x lus platanifolius L. & KIT.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Łącznie w odniesieniu do Rudawskiego Parku Krajobrazowego uznano 67 gatunków roślin wymagających specjalnej troski (JBPiP 1997).) DC.x x na (L. W zestawieniach ujęto taksony wyjątkowo istotne w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka. ebrowiec górski – Pleurosperx mum austriacum (L. Podbiałek alpejski – Homogyne x x alpina (L. Wszewłoga górska – Meum x athamanticum JACQ.) HOFFM. 6. Gatunek 2 110 11-50 51100 ponad 100 Silnie zagro o ny 7 Stopień zagro enia Zagro ony Nieza gro o ny Ekspansywny Ekspansywny neofit Uwagi 12 3 4 5 6 8 9 Rośliny zagro one w granicach Nadleśnictwa Śnie ka Czosnek niedźwiedzi – Allium x x ursinum L.x x ria enneaphyllos L. 10.) WALLR. 9. 19. 11. 12. 2. 17. ywiec dziewięciolistny – Denta. 14. 3. S - 10 11 Wymienione 19 gatunków roślin naczyniowych uznaje się za zagro one w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka. Starzec kędzierzawy – Senecio x x rivularis (WALDST. – ywiec cebulkowy – Dentaria x x bulbifera L. 46 ZESTAWIENIE GATUNKÓW ROŚLIN ZAGRO ONYCH W OBSZARZE NADLEŚNICTWA Liczba stanowisk Lp. 16.x x stre L. 144 .) HOFFM. 1 1. Miesięcznica roczna – Lunaria x x annua L.

2007).c.g. 192. 210. 197.96 42. 106 a. dlatego te w praktyce zasady postępowania ochronnego winny być prowadzone z uwzględnieniem indywidualnych wymagań ka dego gatunku i z rozeznaniem czynników szkodliwych.96 0. W strefach ochronnych rozrodu i regularnego przebywania zgodnie z rozporządzeniem zabrania się: „W odległości do 200 m od tych miejsc w okresie całego roku.99 5.64 0. prowadzenie robót melioracyjnych. oddz. 211 Oprócz zatwierdzonych odpowiednimi aktami prawnymi stref ochronnych w Nadleśnictwie „Śnie ka” wyznaczone zostały obszary funkcjonalne. Takich obszarów wyznaczono siedem.1. 47 OSTOJE ZWIERZĄT CHRONIONYCH Powierzchnia gruntów nadleśnictwa w granicach obszaru [ha] Nazwa Lokalizacja Grunty Grunty leśne związane Grunty Ogółem zalesione z gosponieleśne i niezale. częściowo pokrywających się z granicami ostoi zatwierdzonych (Pałucki.h Strefa ochrony całorocznej Cietrzewia obr. 107 lika a. Śnie ka: 105 a-d. a tak e zabrania się poza miejscami wyznaczonymi. 163-165. Snie ka.39 Strefa ochrony całorocznej Bielika obr. 193.” TAB.80 323.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Niewątpliwie przedstawiony stan zagro enia poszczególnych gatunków roślin ulegnie zmianie. a w odległości do 500 m od tych miejsc w okresie od 1 lutego do dnia 31 sierpnia dokonywania zmian obejmujących wycinanie drzew i krzewów. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt zostały wyznaczone w terenie strefy ochronne wokół miejsc rozrodu i regularnego przebywania cietrzewia – Tetrao tetrix oraz bielika Haliaeetus albicilla.5 330. urządzeń i instalacji oraz innych prac mających wpływ na ochronę miejsc rozrodu i regularnego przebywania gatunków chronionych.14.: 161.darką sione leśną 5. zatem zmienią się równie wytyczne w sprawie ich ochrony. Śnie ka: 107 d.96 41. 4. Chronione gatunki fauny Ostoje zwierząt podlegających ochronie gatunkowej W obszarze Nadleśnictwa Śnie ka zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. 145 .obr. Większość stanowisk roślin chronionych podlega zagro eniom ze strony zró nicowanych czynników działających synergicznie.72 6.b. wznoszenie obiektów.6 stycznia 1995 r.f Strefa ochrony okresowej Bie.

erowiska i zimowiska). ogromną większość objęto międzynarodowymi konwencjami. 146 . Gospodarka leśna nie wpływa negatywnie na obszar. Obszar funkcjonalny 6 Wyznaczony dla ochrony do 15 osobników cietrzewia w leśnictwach: Jedlinki. Gospodarka leśna nie wpływa negatywnie na obszar. Obszar funkcjonalny 3 W granicach Nadleśnictwa „Śnie ka” wyznaczono w miejscu prawdopodobnego gniazdowania 1 pary puchacza w leśnictwie Podgórzyn (na stokach Wzgórza ar). erowiska i zimowiska). Bukowa. Obszar funkcjonalny 4 Wyznaczony dla ochrony 15-20 osobników cietrzewia w leśnictwach: Przełęcz. Jest to kompletny obszar funkcjonalny (obejmujący tokowiska. Obszar słabo rozpoznany. Obszar obejmuje dodatkowo grunty Karkonoskiego Parku Narodowego i Nadleśnictwa Szklarska Poręba. Gruszków i Stru nica. Jest to kompletny obszar funkcjonalny (obejmujący tokowiska. Nadleśnictwo „Śnie ka” zło yło wniosek do Wojewody Dolnośląskiego o wyznaczenie strefy. Obszar funkcjonalny 7 Wyznaczony dla ochrony cietrzewia (maksymalna liczebność 10 osobników) w leśnictwach: Gruszków. Gospodarka leśna nie wpływa negatywnie na obszar. lęgowiska. erowiska i zimowiska). Przełęcz. Obszar funkcjonalny 5 Wyznaczony dla ochrony cietrzewia w leśnictwie Borowice. Gospodarka leśna nie wpływa negatywnie na obszar. Stan rozwoju naturalnego drzewostanów – postępujący rozwój młodego pokolenia wpływa negatywnie na pełnienie przez obszar swoich dotychczasowych funkcji. erowania i regularnego przebywania 1 pary bielika w leśnictwach: Podgórzyn. obecnie 10-15 sztuk. Ochrona gatunkowa zwierząt zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska obejmuje 125 taksonów. Gospodarka leśna nie wpływa negatywnie na obszar. pełni funkcje przede wszystkim lęgowiska. Karpniki. Stan rozwoju naturalnego drzewostanów – postępujący rozwój młodego pokolenia wpływa negatywnie na pełnienie przez obszar swoich dotychczasowych funkcji. Przesieka. Jest to kompletny obszar funkcjonalny (obejmujący tokowiska. Obszar funkcjonalny 2 Wyznaczono w miejscu gniazdowania. lęgowiska. Obejmuje zatwierdzoną ostoję. erowiska i zimowiska.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Obszar funkcjonalny 1 Wyznaczony w miejscu erowania 1 pary bociana czarnego (brak informacji o lokalizacji gniazda) w leśnictwach Bukowa. Skałki. lęgowiska.

w tym motyli i chrząszczy (Kadej et all. wniesionych na listę Dyrektywy Siedliskowej Unii Europejskiej. Motyle Lepidoptera – 7 gatunków Szlaczkoń szafraniec Colias myrmidone – Buszko (2004a) podaje tego motyla dla podkarkonoskiej części Nadleśnictwa. XX w. Owady (motyle i chrząszcze) W ostatnich dziesięcioleciach na terytorium Polski i Europy. siedlisko 91E0). Zasiedla suche. (Borkowski 1998). tak więc ich osuszanie. W pozostałym obszarze stopień rozpoznania fauny jest dość mocno zró nicowany w odniesieniu do poszczególnych grup systematycznych. 6430.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Chronione gatunki fauny Nadleśnictwa Śnie ka najlepiej rozpoznane są w obiektach Rudawskim Parku Krajobrazowym i Karkonoskim Parku Narodowym. e odnotowana zostanie ponownie. prowadzi do likwidacji stanowisk tego motyla (Buszko 2004d). Występuje na wilgotnych łąkach i torfowiskach oraz obrze ach lasów łęgowych (siedliska: 6410. a w sąsiedztwie Podgórzyna istniało co najmniej do początku lat 90. zalesianie biotopu gatunku (Buszko 2004a). Zagra a temu motylowi wyrąb w/w drzewostanów lub eliminowanie jesiona z drzewostanu (Buszko 2004c). często w sąsiedztwie terenów zalesionych. często kserotermiczne łąki. 147 . Wymaga to odpowiednich działań równie za strony leśników. in. 2007. W ramach aktualizacji Planu Ochrony Przyrody zebrane zostały informacje o chronionych gatunkach zwierząt z dostępnej literatury. Buszko & Masłowski 2008). 7230 i 91E0). Czerwończyk nieparek Lycaena dispar – wykazany przez Buszko (2004d). Preferuje łęgi i olsy z udziałem jesionu (gł. Teren nadleśnictwa nie podlegał kompleksowym badaniom biologicznym dlatego informacje przedstawione w niniejszym opracowaniu pochodzą z aktualnie dostępnych opracowań głównie z wykonanych waloryzacji przyrodniczych gmin i planu ochrony RPK oraz wykorzystano informacje zawarte w „Atlasie rozmieszenia ssaków w Polsce” (Pucek i Raczyński 1983). Niewykluczone. przydro a i wrzosowiska. Autorem poni szych informacji jest Marek Stajszczyk. z racji egzystencji na terenie Nadl. zarejestrowano wymieranie lub wyraźne zmniejszanie liczebności i zasięgu u wielu gatunków owadów. Przeplatka aurinia Euphydryas aurinia – na podmokłych łąkach rejonu źródliska Potoku Pijawnik /Wzgórza Łomnickie/ w czerwcu 2000 r. Kamienna Góra (Buszko 2004b). Przeplatka maturna Eutchydryas maturna – w czerwcu 2000 r. najchętniej przebywa na skrajach drzewostanu i na polanach. zalesianie lub zaprzestanie koszenia lub wypasu. Na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka stwierdzono 8 gatunków owadów Insecta. Zagro eniem jest m. między Maciejową a Dziwiszowem obserwowano 4 osobniki (Borkowski 2000). obserwowano kilka osobników (Zając 2001). aby dać mo liwość dalszej egzystencji tych bezkręgowców.

Eldredge 2003. dlatego ich osuszanie. Stąd bezwzględnie nale y pozostawiać wszelkie starodrzewy liściaste. szczególne zagro enie – zwiększone promieniowanie UV i patogeny grzybowe. Szklarska Poręba. coraz częściej przyjmującej aktywną formę (Tabasz 2001. w tym przypadku na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka. zalesianie lub zaprzestanie koszenia lub wypasu. Związany z wilgotnymi terenami otwartymi (gł. W ostatnich latach pojawiło się nowe. Występuje w ró nego typu starych drzewostanach liściastych lub mieszanych – lasach. zalesianie lub zaprzestanie koszenia lub wypasu. w rejonie Jeleniej Góry (Profus 2003. Herpetofauna Płazy Amfibia Najbardziej nara oną na wyginięcie gromadą kręgowców na Ziemi są aktualnie płazy. wiązów. 148 . Zasiedla wilgotne łąki oraz torfowiska niskie i węglanowe (siedliska: 1410 i 1510). kwaśnych deszczy oraz zmianami klimatycznymi i niszczeniem siedlisk. Stąd tak istotna jest ochrona herpetofauny równie na poziomie lokalnym. Ich osuszanie. obserwowana w skupieniu starych dębów koło Cieplic (Zając 1998). Wymienione wy ej zagro enia oraz rola i znaczenie płazów w ekosystemach jest powodem roztoczenia nad wszystkimi krajowymi gatunkami ochrony prawnej. prowadzi do likwidacji stanowisk tego motyla (Buszko 2004f). Głowaciński 2003a). Szklarska Poręba. Ich osuszanie. Anonymus 2004). wierzb.1 gatunek (gatunek priorytetowy w UE): Pachnica dębowa Osmoderma eremita – w sierpniu 1996 r. doprowadziło do znacznego obni enia liczebności płazów w wielu rejonach świata (Rafiński 2001. siedlisko 6430). buka. zwłaszcza miejsc rozrodu. XX w. zalesianie lub zaprzestanie koszenia lub wypasu.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Czerwończyk fioletek Lycaena helle – Buszko (2004e) wykazuje go na pograniczu z Nadl. McGavin 2008). co w powiązaniu z wpływem tzw. zwłaszcza zło one z dębów. Modraszek nausitous Maculinea nausithous – Buszko (2004f) wykazuje go z pogranicza z Nadl. prowadzi do likwidacji stanowisk tego motyla (Buszko 2004e). w tym tak e w Polsce. Anonymus 2006. parkach i alejach. Kamienna Góra. Nieodzowna jest obecność dziuplastych drzew w fazie próchnienia. Modraszek telejus Maculinea teleius – Buszko (2004g) wykazuje go na pograniczu z Nadl. Stanowisko wykazane przez Kubisza (2004) w tomie 6. całkowite wyginięcie rzekotki w Suwalskim Parku Krajobrazowym i jej brak od lat 70. Chrząszcze Coleoptera . lip i kasztanowca (Kubisz 2004). prowadzi do likwidacji stanowisk tego motyla (Buszko 2004g). np. Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000. Preferuje wilgotne łąki oraz torfowiska niskie i węglanowe (siedliska: 1410 i 1510).. Morell & Grall 2005. grabu.

mniej licznie w borach. Licznie obserwowana w kwietniu 2004 r. Kumak nizinny Bombina bombina – występuje u podnó a Karkonoszy do co najmniej 350 m n. Grzebiuszka Pelobates fuscus – zasiedla otwarte tereny. regulacja cieków i likwidacja śródleśnych młak. in. rejon zbiornika Sosnówka (M. Głowaciński 2003b). preferując cieniste i wilgotne drzewostany regla dolnego (gł. Stajszczyk – obserw. stawków i oczek wodnych (Blab & Vogel 1999. czyli ró nego typu wód stojących. Salamandra Salamandra salamandra – odnotowana na terenie całego nadleśnictwa. po piętro pogranicza kosówki i łąk subalpejskich (Głowaciński 2003c. Zagro eniem dla tego kumaka jest m. Arnold & Ovenden 2004). z których 1 gatunek – kumak nizinny znajduje się na liście Dyrektywy Siedliskowej UE. m.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Spis zawiera 7 gatunków płazów (wszystkie chronione). Zagra ają jej wszelkie działania powodujące likwidację tych akwenów (Blab & Vogel 1999. p. Głowaciński & Zakrzewski 2003. Ściśle związany z ró nego typu płytkimi wodami stojącymi. Rafiński 2003a. zwłaszcza tych niewielkich (Tabasz 2001. Głowaciński & Zakrzewski 2003. (Szymura 2003). włas. Stajszczyk – obserw. włas. Traszka górska Triturus alpestris – sięga do 1200 m n. Paluch & Profus 2004). szczególnie obfitujące w strumienie i młaki (Blab & Vogel 1999. Zagra a jej gł. zwłaszcza w lasach. czasami w luźnych zadrzewieniach (Arnold & Ovenden 2004). m. Arnold & Ovenden 2004). a po piętro kosówki (Głowaciński 2003b). a więc zasiedla obszar całego nadleśnictwa (Rafiński 2003b. Stajszczyk – obserw. m. in. p. p.). czyli ró nego typu wód stojących i wolno płynących (Blab & Vogel 1999. m (Paluch & Profus 2004). generalnie od 350 m n. Zagra a jej 149 . Zagro eniem jest m. Profus & Sura 2003). włącznie z stawkami osuwiskowymi i trwałymi kału ami na drogach. likwidacja miejsc rozrodu. Notowana dość licznie w kwietniu 2004 r.). Stajszczyk – obserw. Gatunkowi zagra a m. M. równie w sąsiedztwie terenów zalesionych. in. czyli np. Zagro eniem dla jej egzystencji jest m. wszelkich śródleśnych zagłębień z wodą stojącą. Arnold & Ovenden 2004). włas. in.). nawet większych kału i przydro nych wypełnionych wodą rowów (Blab & Vogel 1999. w rejonie zapory Zbiornika Sosnówka (M. Arnold & Ovenden 2004). likwidacja tych e akwenów (Blab & Vogel 1999. Arnold & Ovenden 2004. Preferuje w okresie rozrodu wszelkiego typu śródleśne wody stojące. Stajszczyk – obserw. Arnold & Ovenden 2004). aba trawna Rana temporaria – zasiedla szerokie spektrum środowisk otwartych i zalesionych..). wycinka starych drzewostanów liściastych i mieszanych oraz tzw. Szymura 2003. Rafiński 2003b. zalesianie otwartych terenów i likwidacja miejsc rozrodu. włas. Traszka zwyczajna Triturus vulgaris – zasiedla ró nego typu wody stojące w piętrze pogórza i ni szej części regla dolnego (Rafiński 2003a). włas. w rejonie Zbiornika Sosnówka (M. likwidacja miejsc rozrodu. stare buczyny). M. Ropucha szara Bufo bufo – występuje dość powszechnie. in.). równie w sąsiedztwie obszarów zadrzewionych (Profus & Sura 2003.

zalesianie otwartych i silnie nasłonecznionych terenów w sąsiedztwie lasów oraz likwidacja istniejących stref ekotonu (Blab & Vogel 1999. in.). Sura & Zamachowski 2003. Padalec Anguis fragilis – w Karkonoszach spotykany generalnie poni ej 900 m n. p. Stajszczyk – obserw. in. równie na terenach otwartych (Sura & Zamachowski 2003). zwłaszcza tych wilgotnych (Sura 2003a). Jednym z zagro eń jest wzmo ony ruch kołowy. m. Zagra a jej m.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” gł. in. Zagro eniem dla jej egzystencji jest m. mo e docierać do piętra subalpejskiego (Sura 2003c). Gniewosz Coronella austriaca – w Rudawach Janowickich niedaleko Kowar stwierdzony na wysokości ok. Zagro eniem jest m. preferuje drzewostany liściaste i mieszane. Zagro eniem są m. tak e nasłonecznione luźne drzewostany i obrze a lasów (Sura 2003b). jakie stwierdzono w ostatnich latach na obszarze nadleśnictwa. włas. najchętniej nasłonecznionych (Profus & Sura 2003). tzw. m. Ptaki Aves Taksony ujęte na liście Dyrektywy Ptasiej UE – 19 gatunków lęgowych: 150 . Eldredge 2003). Poniewa gady na obszarze Europy Środkowej reprezentowane są przez nieliczną grupę gatunków (Arnold & Ovenden 2004).. a w Polsce wszystkie występujące taksony podlegają ochronie prawnej (Głowaciński 2003a). półotwarte. m. Jaszczurka yworodna Lacerta vivipara – stwierdzana dość powszechnie w Karkonoszach i w ich sąsiedztwie. melioracje. zalesianie nasłonecznionych stoków porośniętych niską roślinnością i pojedynczymi krzewami (Blab & Vogel 1999). mija zygzakowata Vipera berus – występuje do piętra kosówki. intensywna wywózka drewna w okresie kwiecień / maj – wrzesień / październik oraz bezpośrednie prześladowanie przez ludzi (Blab & Vogel 1999). p. zalesianie wszelkich wolnych od drzew polan. występuje te na śródleśnych łąkach. Spośród 5 gatunków. jeden wymieniony jest w Polskiej czerwonej księdze zwierząt – gniewosz (Profus & Sura 2001). zwłaszcza tych niewielkich (Tabasz 2001. Jaszczurka zwinka Lacerta agilis – w Karkonoszach notowana zazwyczaj poni ej 900 m n. Gady Reptilia Wiele gatunków gadów jest zagro ona w swojej egzystencji (Groombridge 1993. M. Profus & Sura 2003). Głowaciński 2003c).. np. in. czyli ró nego typu wód stojących. 880 – 900 m n. preferując wilgotne drzewostany i ich bezpośrednie sąsiedztwo. likwidacja miejsc rozrodu.p. zamieszkując poza terenami otwartymi. Zasiedla tereny ekotonalne. często na granicy lasu o obszarów otwartych. tym bardziej zasługują na naszą ochronę. które osuszają wilgotne dotąd drzewostany oraz zmechanizowane prace zrywkowe z pomocą specjalistycznych pojazdów (Blab & Vogel 1999. przesiek i innych otwartych miejsc wśród drzewostanów oraz likwidacja wszelkiego rodzaju wód stojących i torfowisk na terenachleśnych (Blab & Vogel 1999).

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Bocian czarny Ciconia nigra – prawdopodobnie lęgowy na obszarze nadleśnictwa – wielokrotnie obserwowany w sezonie lęgowym, a 2 pary lęgowe w sąsiedztwie wschodniej granicy, na terenie Nadl. Kamienna Góra oraz po czeskiej stronie Karkonoszy, gdzie jego liczebność wzrosła w ciągu ostatnich 30 lat a 3-krotnie, do 12 – 16 par (Gramsz 1998, Flousek & Gramsz 1999, B. Gramsz – inf.ust.). Wymaga obecności drzewostanów liściastych i mieszanych w starszych klasach wiekowych, zwykle powy ej 80 – 100 lat, ale czasami młodszych z pojedynczymi starymi drzewami lub ich grupami / kępami, zwłaszcza siedliska: 9110, 9130, 9160, 9170, 91E0, 91F0 i 9410. Istotne są czyste cieki i akweny, obfitujące w niewielkie ryby cieki i akweny, np. rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników – siedlisko 3260 i cieki o mulistych brzegach – siedlisko 3270 (Buczek 2004, Profus & Wójciak 2007). Trzmielojad Pernis apivorus – co najmniej 3 pary lęgowe: w rejonie Zachełmia, góry Bucznik przy Stawach Karpnickich i góry Ziębiniec między Jel. Górą a Łomnicą (Gramsz 1998, Flousek & Gramsz 1999). Wg Lontkowskiego (2004a), najistotniejszym czynnikiem ochrony gatunku jest zachowanie starych drzewostanów liściastych i mieszanych w piętrze pogórza i regla dolnego – siedliska buczyn, zwłaszcza 9130, grądów 9169 i 9170, jaworzyn 9140 i 9180 oraz łęgów i olsów 91E0 i 91F0. Bielik Haliaeetus albicilla – istnieje du e prawdopodobieństwo lęgów na terenie Nadleśnictwa. Lęgowy od co najmniej 1999 r. w Karkonoskim PN (Dybalski, w: Pałucki 1999). Prawdopodobnie lęgowa para w 1997 r. w rejonie góry Bucznik w sąsiedztwie Stawów Karpnickich (Gramsz 1998). Poniewa bieliki w swoich terytoriach posiadają najczęściej kilka gniazd (zazwyczaj 2 - 5), u ytkując je w ró nych latach (Mizera 2004, M. Stajszczyk – obserw. własne), jest prawdopodobne, e niektóre z gniazd mogą znajdować się ju obecnie lub w najbli szej przyszłości na terenie nadleśnictwa. Nie mo na wykluczyć, e u podnó a Karkonoszy nastąpi wzrost liczebności populacji lęgowej, z racji obecności znaczącej powierzchni wód stających – stawów i zbiorników retencyjnych. Dla funkcjonowania bielika nieodzowna jest obecność starych drzewostanów, w których jest w stanie najłatwiej znaleźć odpowiednie drzewo na swoje potę ne gniazdo. Stąd potrzeba zachowania najcenniejszych, jak najbardziej zbli onych do naturalnych starodrzewi, zwłaszcza buczyn - siedliska: 9110 i 9130, grądów – 9160 i 9170, borów i lasów bagiennych - 91D0 oraz łęgów i olsów 91E0 i 91F0 (Mizera 2004). Orlik krzykliwy Aquila pomarina – w związku z obserwacjami pojedynczych osobników we wschodniej części Karkonoszy (m. in. Lasocki Grzbiet) w latach 1986 – 1995 (Flousek & Gramsz 1999), jest szansa na kolejne stwierdzenia, równie na obszarze nadleśnictwa. Najbli sze stanowiska lęgowe znajdują się na pograniczu Dolnego i Górnego Śląska w Nadl. Brzeg, Namysłów i Kup (Rodziewicz 2004, M. Stajszczyk - obserw. własne). W ostatnich latach widywany był w okresie lęgowym w Sudetach Wschodnich (Stolarczyk, w: Stastny et all. 2006). Jego skuteczna ochrona polega m. in. na zachowaniu starych liściastych i mieszanych drzewostanów - gł. siedliska: 9130, 9160, 9170, 91D0, 91E0 i 91F0, w sąsiedztwie trwałych i rzadko odwiedzanych przez ludzi łąk i pastwisk – siedliska: 6510 (Rodziewicz 2004, M. Stajszczyk - obserw. własne). Sokół wędrowny Falco peregrinus – lęgowa 1 para od co najmniej 2006 r. na terenie Karkonoskiego PN (Gramsz 2006). W 2008 r. tam e 2 lęgowe pary (J. Betleja – inf. ust.). Południowa część obszaru
151

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Nadleśnictwa wchodzi w skład rewirów obu par. Dalszy rozwój populacji karkonoskiej - po czeskiej stronie lęgowy od 1992 r., a w 2006 r. 1 – 2 pary – będzie prawdopodobnie skutkował zasiedleniem obszaru nadleśnictwa (Gramsz 2006, Śtastny et all. 2006). Sokół wędrowny mo e zająć opuszczone gniazdo takich gatunków, jak bocian czarny, bielik, jastrząb czy myszołów (Lontkowski 2004b, 2007). Stąd konieczność ochrony jak największych połaci starodrzewów liściastych i mieszanych na obszarze nadleśnictwa (patrz powy ej). Jarząbek Bonasa bonasia – Lęgowy: w latach 1991 – 1994 notowany m. in. w rejonie Przełęczy Kowarskiej, ale w latach 1998 – 2000 w polskiej części Karkonoszy wyraźnie zwiększył liczebność (Gramsz 2003, Pałucki, w: Tomiałojć & Stawarczyk 2003, A. Raj – inf. ust.), więc przynajmniej w rejonie Kowar jest go prawdopodobnie więcej ni 1 - 2 pary, a nie wykluczone, e występuje w innych rejonach południowej części nadleśnictwa. Ochrona jarząbka wymaga zachowania jak największej powierzchni zajętej przez lasy liściaste i mieszane oraz bory mieszane, z reguły w starszych klasach wieku, ze zró nicowaną strukturą gatunkową i wiekową oraz obecnością le ących drzew, zwłaszcza liściastych (Bonczar 2004). Cietrzew Tetrao tetrix – w latach 1990 – 1994 odnotowano w przylegających do KPN terenach nadleśnictwa co najmniej 6 cietrzewi: 2 kur między górną częścią Karpacza a Kowarami oraz 4 pojedyncze koguty na południe od Wlk. Szyszaka i na zachód od Szklarskiej Poręby (Gramsz 2003). Dzięki wdro eniu aktywnej ochrony gatunku i przebudowie karkonoskich drzewostanów (Pałucki 1998, Raj 2000, Raj & Dobrowolska 2008) liczebność cietrzewi wzrasta (Nowakowska 2005). Istnieje konieczność kontynuowania w/w działań, zgodnie z wytycznymi zawartymi w opracowaniach Pałuckiego (1998) i Kamieniarza (2004), m. in. ochrony zarośli kosówki 4070, zachowania łąk trzęślicowych 6410, łąk świe ych 6510, torfowisk 7110, 7120 i 7130 oraz borów 9410 i drzewostanów bagiennych 91D0. Istotna jest obecność brzóz, zwłaszcza w okresie zimowym (Kamieniarz & Szymkiewicz 2001). Głuszec Tetrao urogallus – lęgowy: co najmniej 3 kury i 2 koguty obserwowano w latach 1990 – 1994 w południowej części nadleśnictwa, przy granicy z KPN (Gramsz 2003). Aktywna ochrona leśnych kuraków i prowadzona przebudowa drzewostanów oraz reintrodukcja po czeskiej stronie Karkonoszy (Pałucki 1998, Raj 2000, Śtastny 2006, Raj & Dobrowolska 2008) dają szansę na odrodzenie się populacji głuszca równie na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka. Newralgiczne dla skutecznej ochrony tego kuraka jest zachowanie w jak najbardziej naturalnym stanie drzewostanów borowych – siedliska 91D0, 91P0, 91T0 i 9410, a tak e zwiększenie presji łowieckiej na lisa i jenota oraz zapewnienie spokoju w ostojach tego gatunku, m. in. przez ograniczenie trzebie y i zrębów w ostojach i ich sąsiedztwie. Istotne jest niezalesianie wszelkich polan i przyleśnych łąk oraz eliminowanie ruchu turystycznego i stosowania chemicznych środków ochrony drzewostanów w ostojach głuszca (Pałucki 1998, Cierlik & Tworek 2004). Puchacz Bubo bubo – lęgowy: co najmniej 1 para w rejonie góry Chojnik od lat 1995/1996 (Gramsz 2003). Ochrona gatunku polega m. in. na zachowaniu mało zmienionych gospodarczo drzewostanów, pozostawianiem niezalesionych polan itp., brakiem lub niskim stopniem penetracji ludzkiej oraz pozostawieniem kęp drzewostanu z gniazdami bociana czarnego, bielika i innych ptaków szponiastych, które niejednokrotnie zasiedla (Mikusek 2004a).
152

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Sóweczka Glaucidium passerinum – lęgowa: co najmniej 13 stanowisk pojedynczych par i odzywajacych sie samców na obszarze nadleśnictwa przylegającym do KPN stwierdzili Gramsz & Zając (2006) w latach 2000 – 2004. Ochrona sóweczki polega na zachowaniu starych drzewostanów borowych,np. siedlisko 9410 i 91D0, a tak e pozostawianiu martwych i zamierających drzew oraz utrzymaniu zró nicowanej wiekowo, przestrzennie i gatunkowo struktury drzewostanów (Mikusek 2004b). Włochatka Aegolius funereus – lęgowa: co najmniej 4 stanowiska wykryła w latach 2000 – 2003 w części przylegającej do KPN Gramsz (2003). Ochrona włochatki polega na zachowaniu starych drzewostanów, zwłaszcza borowych, np. siedlisko 9410 i 91D0, a tak e pozostawianiu martwych i zamierających drzew oraz utrzymaniu zró nicowanej wiekowo, przestrzennie i gatunkowo struktury drzewostanów. Istotne jest, aby: • drzewostany (bory) w wieku ponad 100 lat zajmowały co najmniej 20 % powierzchni nadleśnictwa, • pozostawiać drzewa z dziuplami wykutymi przez dzięcioła czarnego jako miejsc schronienia i lęgów włochatki (Mikusek & Sikora 2004). Zimorodek Alcedo atthis – lęgowy: w latach 1988 – 1994 w centralnej i wschodniej części nadleśnictwa znaleziono minimum 5 stanowisk lęgowych (Gramsz 2003). Ochrona gatunku dotyczy gł. obecności nieuregulowanych cieków wodnych z urwistymi brzegami, zró nicowanym korytem oraz drzewami i krzewami ze zwisającymi nad wodą gałęziami, na których zimorodek czatuje na zdobycz (Kucharski 2004, M. Stajszczyk – obserw. własne). Dzięcioł zielonosiwy Picus canus – lęgowy: minimum 13 – 16 par odnotowano na terenie nadleśnictwa w latach 1992 – 1997 (Gramsz 1998, 2003). Istotne dla ochrony gatunku jest pozostawienie starodrzewi, zwłaszcza buczyn - siedliska: 9110, 9130 i 9150, grądów – 9160 i 9170 oraz łęgów i olsów 91E0 i 91F0, a tak e pozostawianie zamierających i martwych drzew, zarówno stojących, jak i le ących oraz tolerowanie drzew o miękkim drewnie, np. brzóz i osiki (Stajszczyk & Sikora 2004). Dzięcioł czarny Dryocopus martius – lęgowy we wszystkich starszych drzewostanach nadlesnictwa (Flousek & Gramsz 1999). Ochrona gatunku polega m. in. na pozostawienie starodrzewi (minimum 20%) powierzchni nadleśnictwa, zwłaszcza buczyn - siedliska: 9110, 9130 i 9150, grądów – 9160 i 9170 oraz łęgów i olsów 91E0 i 91F0, a tak e pozostawianie zamierających i martwych drzew, zarówno stojących, jak i le ących oraz tolerowanie drzew o miękkim drewnie, np. brzóz i osiki (Jermaczek 2004). Lerka Lullula arborea – lęgowa: co najmniej 5 stanowisk lęgowych we wschodniej części nadleśnictwa – po 1 stan. w rejonie góry Bucznik, na wschód od wsi Krogulec i na północ od wsi Bukowiec oraz 2 stan. między Janowicami Wlk. a Trzcińskiem (Gramsz 1998).Ochrona gatunku polega na zachowaniu suchych, otwartych terenów (piaszczyska i murawy) w sąsiedztwie obszarów zadrzewionych, szczególnie na siedliskach borowych. Lerce zagra a zalesianie wszelkich przy – i śródleśnych suchych łąk, pastwisk, ugorów i nieu ytków (Rzępała 2004, M. Stajszczyk – obserw. własne).

153

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Muchołówka mała Ficedula parva – lęgowa: w latach 1990 – 1994 odnotowano w południowej części nadleśnictwa co najmniej 15 stanowisk lęgowych, przy czym najliczniejsza w rejonie Chojnika i aru, do 11 par (Gramsz 2003). Ochrona gatunku wymaga zachowania starych (powy ej 80 - 100 lat) drzewostanów liściastych i mieszanych, zwłaszcza buczyn 9110, 9130, 9150 oraz grądów 9160 i 9170, zwłaszcza z du ym udziałem grabu, a tak e jaworzyn 9140, łęgów i olsów 91E0 i 91F0. Drzewostany zasobne w martwe i obumierające drewno, chronione zachowawczo a do stadium terminalnego, powinny stanowić co najmniej 5 % powierzchni leśnej nadleśnictwa. W pozostałej, przewa ającej części nadleśnictwa, zasadą powinno być pozostawianie w trakcie trzebie y późnych drzew dziuplastych, zwłaszcza liściastych oraz pozostawianie kęp drzew o miękkim drewnie, np. brzozy, osika (Stajszczyk 2004). Muchołówka białoszyja Ficedula albicollis – lęgowa: znana tylko ze stanowiska w rejonie Karpacza i góry Bucznik (Gramsz 1998, 2003). Ochrona gatunku wymaga zachowania starych (powy ej 80 - 100 lat) drzewostanów liściastych i mieszanych, zwłaszcza buczyn 9110, 9130, 9150, grądów 9160 i 9170, jaworzyn 9140, łęgów i olsów 91E0 i 91F0. Drzewostany zasobne w martwe i obumierające drewno, chronione zachowawczo a do stadium terminalnego, powinny stanowić co najmniej 5% powierzchni leśnej nadleśnictwa. W pozostałej, przewa ającej części nadleśnictwa, zasadą powinno być pozostawianie w trakcie trzebiey późnych drzew dziuplastych, zwłaszcza liściastych (Walankiewicz 2004). Dzierzba gąsiorek Lanius collurio – lęgowa: gniazduje w dość wysokim zagęszczeniu na obszarze nadleśnictwa, dokładna liczba par nie ustalona (Gramsz 1998, Flousek & Gramsz 1999). Ochrona gatunku polega na zachowaniu strefy ekotonu, tzn. łagodnego „przejścia” od zwartych drzewostanów do terenów otwartych, z obecnością krzewów i małych drzew oraz z niezalesionymi polanami itp. (Kuźniak 2004a). Ortolan Emberiza hortulana – lęgowy: jedno stanowisko stwierdzone koło Radomierza (Gramsz 1998). Ochrona gatunku polega na zachowaniu strefy ekotonu, tzn. łagodnego „przejścia” od zwartych drzewostanów do terenów otwartych, z obecnością krzewów i małych drzew (Kuźniak 2004b)

Taksony ujęte w Polskiej czerwonej księdze zwierząt – 1 gatunek lęgowy: Czeczotka Carduelis flammea – lęgowa: co najmniej 4 – 5 stanowisk przy granicy z KPN w latach 1990 – 1994 (Gramsz 2003), a w roku 2003 para lęgowa w obrębie Stawów Sobieszowskich (Zając 2003). Ochrona gatunku polega na zachowaniu płatów kosówki, sosny błotnej i brzozy, zwłaszcza na siedliskach wilgotnych (Sikora & Mikusek 2004). Ssaki Mammalia Taksony ujęte w Dyrektywie Siedliskowej UE (Bereszyński & Kepel 2004) - 10 gatunków: Podkowiec mały Rhinolophus hipposideros – stwierdzony w styczniu 1993 i 1998 r. na obrze ach Kowar (Szkudlarek & Paszkiewicz 1999). Gatunek górski i wy ynny, erujący w starych lasach liściastych (buczyny, jaworzyny, łęgi, olszyny ), zaroślach wierzby oraz ziołoroślach, zwłaszcza nad potokami. Pozostawianie starodrzewów liściastych, zarośli i ziołorośli (siedliska: 3230, 3240, 6430, 8160, 8210, 8220, 9110154

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

2, 9130-3, 9140, 91E0) oraz pozostawienie nieregulowanych cieków to podstawowe działania ALP w celu ochrony gatunku (Szkudlarek 2004). Nocek Bechsteina Myotis bechsteinii – notowany w rejonie Jeleniej Góry (Wołoszyn 2001a). Od wiosny do jesieni związany ze starymi lasami (gł. buczyny i grądy). W tym okresie jego kryjówkami są dziuple. Nieodzowne jest więc pozostawianie zarówno pojedynczych starych drzew dziuplastych (np. buków w drzewostanach mieszanych ze świerkiem), jak i drzewostanów liściastych w starszych klasach wiekowych (siedliska: 9110, 9130, 9150 i 9170). Istotna jest te ochrona wód - jako miejsca wodopoju preferuje wody stojące, rzadziej cieki wodne (Wołoszyn 2001a, Ciechanowski & Piksa 2004). Nocek du y Myotis myotis – kolonie rozrodcze stwierdzono w Cieplicach, Jeleniej Górze, Łomnicy, Podgórzynie, Sosnówce i Staniszowie (Zając 2003), a zimującego osobnika znaleziono w Kowarach (Furmankiewicz & Zając1999). eruje gł. w lasach, dlatego bardzo wa na jest obecność obfitujących w ró ne gatunki owadów starodrzewów liściastych i mieszanych (siedliska: 9110, 9130, 9150, 9160, 9170, 91F0, 91I0-1, 91P0, 9410) oraz naturalnie płynących, nieuregulowanych cieków wodnych (Kowalski & Wojtowicz 2004). Nocek łydkowłosy Myotis dasycneme – począwszy od 1998 r. notowany w Kowarach, dawniej równie w Cieplicach (Szkudlarek & Paszkiewicz 1999). Gatunek ściśle związany ze starymi drzewostanami, w których posiada kryjówki (dziuple) oraz wodami stojącymi, nad którymi poluje, dlatego konieczne jest pozostawienie starych, dziuplastych drzewostanów przylegających do cieków wodnych (m. in. rzeki ze zbiorowiskami włosienniczników - 3260) i akwenów o wodzie stojącej (Wołoszyn 2001b, Ciechanowski & Kokurewicz 2004). Nocek orzęsiony Myotis emarginatus – ostatnio stwierdzony w rejonie Zamkowej Góry na Wzgórzach Łomnickich k. Jeleniej Góry oraz po czeskiej stronie Karkonoszy w Herlikovicach (Furmankiewicz et all. 2003). Lasy liściaste i mieszane oraz bory mieszane (buczyny, jaworzyny, grądy, łęgi, olszyny) starszych klas wiekowych są podstawowym miejscem erowania, notowany tak e nad wodami stojącymi i płynącymi w otoczeniu w/w drzewostanów w piętrze podgórza i regla dolnego. Stąd konieczność pozostawienia starych drzewostanów, zwłaszcza przylegających do cieków i innych akwenów - siedliska: 6230, 9110-2, 9130-3, 9140, 9150, 9170, 9180, 91E0, 91P0, 9410-3 (Furmankiewicz & Postawa 2004). Mopek Barbastella barbastellus – wg Kowalskiego & Ruprechta (1984a) oraz Lesińskiego & Kowalskiego (2004) występuje w całym paśmie Sudetów. W latach 1998 – 2003, erującego odnotowano na zachodnich obrze ach wzgórza eleźniak (Zając 2003). Związany ściśle ze starymi drzewostanami liściastymi i mieszanymi, w których eruje, a w mniejszym stopniu znajduje ukrycie (dziuple), stąd niezbędna jest obecność jak największych połaci starodrzewi bukowych, grądowych, łęgowych i borów mieszanych – siedliska: 9119, 9130, 9150, 9160, 9170-1, 91D0, 91F0, 91I0-1, 91P0 i 9410-3 (Lesiński & Kowalski 2004). Wilk Canis lupus – wzdłu Sudetów przebiega jeden ze szlaków migracji między Karpatami a dorzeczem Odry i Łaby (Kluth 2002, Bereszyński & Kepel 2004, Jędrzejewski et all. 2004). Istotna jest świa-

155

e obecność bobra w początkowym okresie kolonizacji nowego terenu jest niejednokrotnie trudna do zidentyfikowania (Marek Stajszczyk – obserwacje własne). Mroczek posrebrzany Vespertilio murinus – w latach 90. XX w.. Preferuje wilgotne i zabagnione obni enia cieków wodnych (Macdonald & Barret 1993. a tak e zapobieganie regulacji cieków będzie sprzyjać trwałemu występowaniu tego wyjątkowo istotnego dla biocenoz wodnych. był stwierdzony w 4 ościennych nadleśnictwach: na terenie Nadl. udowadnia. Najbli sze Karkonoszy stałe ostoje rysia znajdują się we wschodniej części Rudaw i na wschodzie Sudetów . w tym terytorialne samce stwierdzono w Karpaczu przez Szkudlarka & Paszkiewicz 156 . Ryś Lynx lynx – stwierdzenie w Karkonoszach tropów tego kota 2 kwietnia 2006 r. i ich udokumentowanie przez R. Włodzimierza Jędrzejewskiego z Zakładu Badania Ssaków PAN w Białowie y (Pałucki 2006). nie stwierdzony (Zając & Zając 1998. mimo prowadzonych badań. Macdonald & Barret 1993.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” domość o mo liwości okresowej obecności wilka na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka i jego wyjątkowym w krajach UE statusie ochronnym . Taksony ujęte w Polskiej czerwonej księdze zwierząt (Głowaciński 2001) . Sikora 2004. Łomnica. Busher & Hartman 2006). zwłaszcza wierzb Salix ssp. Dla jej ochrony i normalnych warunków bytowania. W 2003 r. Zając 2003). Pucek 2001). Lwówek Śl. Podgórna. a następnie w 1998 r. W ostatnich latach.. i Szklarska Poręba (Czech & Jermaczek 2005). Wrzosówka.4 gatunki: Rzęsorek mniejszy Neomys anomalus – odnotowany na terenie polskich Karkonoszy w latach 1976 – 1990 (Pucek 2001). Andrzej Raj – informacja ustna).gatunek priorytetowy! (Jędrzejewski & Bereszyński 2004). Pozostawianie naturalnej nadrzecznej roślinności. Marek Stajszczyk – obserwacje własne). Aktualnie zasiedla wszystkie większe cieki w strefie pogórza i regla dolnego: rzeka Kamienna. widywany był licznie w okresie letnim i jesiennym. Wg Dzięciołowskiego (2004) ma on występować do strefy przedgórza Karkonoszy. potwierdzone przez prof. Nale y mieć świadomość. na Bobrze tu powy ej Jeleniej Góry (Podsadowska 1998). Kamienna Góra. Andera 2009b).w Jesenikach (Andera 2009a). Rąpałę. co niewątpliwie zmniejszyłoby presję jeleniowatych i muflona na restytuowaną tu jodłę (Raj & Dobrowolska 2008. istotne jest pozostawianie wzdłu cieków wodnych dojrzałych drzewostanów oraz le ących na brzegach i w wodzie drzew. Wydra Lutra lutra – pierwsza. kamieni i wirowych łach (Bieniek 1992. obserwacja dotyczyła osobnika odnotowanego na Stawach Podgórzyńskich w 1995 r. Rozwa ana jest reintrodukcja rysia na obszar polskich Karkonoszy. w tym krzewów i drzew liściastych. ale występuje po czeskiej stronie Karkonoszy (Spitzenberger 1999. Jedlica i Bóbr oraz Stawy Podgórzyńskie i Sobieszowskie (Zając 2008). po kilku 10-leciach nieobecności. Jawor. leśnych i torfowiskowych zwierzęcia (Dzięciołowski 2004. e mo liwa jest egzystencja rysia – choćby tylko okresowa – na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka. Bóbr Castor fiber – obecnie trwa spektakularny powrót bobra na utracone od wieków tereny (Busher & Hartman 2006). Podsadowska 1999.

dwie popielice stwierdzono w rezerwacie „Buczyna na Białych Skałach” na terenie Nadl. 157 . Dla zachowania tego gatunku istotne jest zachowanie starych drzewostanów.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” (1999). liściastych i mieszanych – dziuple – oraz unikanie stosowania chemicznych środków ochrony roślin (Wołoszyn 2001c). gł. zwartych połaci drzewostanów. gł. a w okresie lipiec – wrzesień 2002 r. chroniący się m. Mroczek pozłocisty Eptesicus nilssonii – rejon Miłkowa i Karpacza to miejsca stwierdzeń tego gatunku w latach 90. in. Popielica Glis glis – występowanie tego pilcha jest bardzo prawdopodobne ze względu na jego obecność w bliskiej odległości od granic Nadleśnictwa Śnie ka: jesienią 2000 r. liściastych i mieszanych (Wołoszyn 2001d). stąd potrzeba ochrony starych dziuplastych drzewostanów. w dziuplach (Kowalski & Ruprecht 1984b). odnotowano łącznie 8 popielic w Górach Ołowianych na obszarze Nadl. przez Szkudlarka & Paszkiewicz (1999). Jawor (Podsadowska 2000. Po czeskiej stronie Karkonoszy jej występowanie wykazał Andera (2009c). 2002). Złotoryja. w których nie prowadzi się wycinki drzew (Pucek & Jurczyszyn 2001). Gatunek leśny. Popielica do egzystencji potrzebuje co najmniej ponad 20-hektarowych. Podstawowym zagro eniem jest wycinanie starodrzewi liściastych i mieszanych – zwłaszcza buczyn – oraz ich „rozluźnianie”. XX w. W latach 1998 – 2003 erujące osobniki widywano na Zamkowej Górze i Osiedlu Czarne (Zając 2003).

walory przyrodnicze 7 Zabiegi uzgodnione z woj. 2. Ropucha zielona – Bufo viridis Laurenti 158 . konserwatorem przyrody Uwagi Uzgodnione 8 Planowane 9 10 Lp. oddz. Minog strumieniowy – Lamperta planeri Bloch zagro ony Ryby . Płazy . Grzebiuszka ziemna – Pelobates fuscus Laurenti Kumak górski – Bombina variegata L. nazwa polska. 48 WYKAZ CHRONIONYCH I RZADKICH ZWIERZĄT Ogólny opis. Śliz – Noemacheilus barbatulus L. Ropucha paskówka – Bufo calamita Ropucha szara – Bufo bufo L.Pisces 1. Powierzchnia powania. 3. kategoria gruntu.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.Amphibia 1. 5. (osobników lub par). Gatunek. Strzebla potokowa – Phoxinus phoxinus L.Cyklostomata 1. dynamika rozwojowa 3 4 5 Opis obiektu. 2. ilość Pododdz. sposób wystęLeśnictwo. 4. łacińska Zagro enia 1 2 6 Krągłouste .

3. 2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 6. Jaszczurka zwinka – Lacerta agilis L. aba trawna – Rana temporaria L. mija zygzakowata – Vipera berus L. 9. 10. 11. Ptaki – Aves 1. Zaskroniec – Natrix natrix L. 2 Salamandra plamista – Salamandra salamandra L. Gady – Reptilia 1. tylko w okresie od dnia 1 marca do 31 maja 3 4 5 6 7 8 9 10 7. aba wodna – Rana esculenta L. 4. 8. Traszka górska – Triturus alpestris Laurenti Traszka grzebieniasta – Triturus cristatus Laurenti Traszka zwyczajna – Triturus vulgaris L. 159 . 5. Jaszczurka yworódka – Lacerta vivipara – Jacquin Padalec – Anguis fragilis L. Białorzytka – Oenanthe oenanthe L.

12. 13. Brodziec samotny – Tringa ochropus L. 14. Dymówka – Hirundo rustica L. Drozd śpiewak – Turdus philomelos C. 3 4 5 6 7 8 9 10 . 160 2 Bielik . 6. Czajka – Vanellus vanellus L. Bocian biały – Ciconia ciconia L. 17. 11. Dzięcioł du y – Dendrocops major L. 4. Dzięcioł czarny – Dryocopus martius L. Czy – Carduelis soinus L. Derkacz – Crex crex L. 8. Cierniówka – Sylvia communis Lath. Dzierlatka – Galerida cristata L. 7. 9. 15.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2. Bocian czarny – Ciconia nigra L. Brzegówka – Riparia riparia L.Haliaeetus albicilla L. 5. Bogatka – Parus major L.L. Cietrzew – Tetrao tetrix L. Brehm. 3. 10. 16.

30. Jastrząb gołębiarz – Accipiter gentilis L. 26. Gąsiorek – Lanius collurio L. Dzięcioł zielony – Picus viridis Gmel. Jerzyk – Apus apus L. Grubodziób – Coccothraustes coccothraustes L. 19. 22. 23. Kląskawka – Saxicola torquata L. Kopciuszek – Phoenicurus 161 tylko w okresie od 15 marca do 30 czerwca 3 4 5 6 7 8 9 10 . Gawron – Corvus frugilegus L. Kapturka – Sylvia atricapila L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 18. Dzwoniec – Carduelis chloris L. Gil – Pyrrhula pyrrhula L. Kawka – Corvus monedula L. 27. 32. Dziwonia – Carpodacus erythrinus Pall. Kobuz – Falco subbuteo L. 35. 2 Dzięcioł zielonosiwy – Picus canus Gmel. 28. Dzięciołek – Dendrocopos minor L. 31. 33. 25. 24. 29. 21. Dzierlatka – Galerida cristata L. Kokoszka wodna – Gallinula chloropus L. 20. 34.

43. Kos – Turdus merula L. Mazurek – Passer montanus L. 37. 3 4 5 6 7 8 9 10 162 . Krogulec – Accipiter nisus L. 44. Łabędź niemy – Cygnus olor Gmel. Muchołówka mała – Ficedula parva Bechst. 53. Łozówka – Acrocephalus palustris Bechst Makolągwa – Carduelis cannabina L. 49. Modraszka – Parus caeruleus L. Kukliczek piskliwy – Actitis hypoleucos L. 2 ochruros Gmel.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 36. 46. 51. Krzy odziób świerkowy – Loxia curvirostra L. 50. 48. Kulczyk – Serinus serinus L. 39 40. 52. Kwiczoł – Turdus pilaris L. Muchołowka szara – Muscicapa striata Pall. Kukułka – Cuculus canorus L. 41. Kowalik – Sitta europaea L. Krętogłów – Jynx torquilla L. Muchołówka ałobna – Ficedula hypoleuca Pall. 42. 47. 45. Kruk – Corvus corax L. 38.

65. 56. 70. Mysikrólik – Regulus regulus L. Perkozek – Tachybaptus rusficolis Pall.L. 62. Piecuszek – Phylloscopus trochilus L.Ficedula albicolis L. 3 4 5 6 7 8 9 10 163 . Paszkot – Tundrus viscivorus L. 57. Oknówka – Delichon urbica L. Pełzacz ogrodowy – Certhia brachydactyla C. 60. Brehm Perkoz dwuczuby – Pediceps cristatus L. 69. Pirwiosnek – Phylloscopus collybita Vieill. Pliszka siwa – Motacilla alba L. 64. 55. 61. 63. Myszołów – Buteo buteo L. 59. 66. Orzechówka – Nucifraga caryocatactes L. 68. Pliszka górska – Motacilla cinerea Tunst. 67. Pieg a – Sylvia curruca L. 2 Muchołówka białoszyja .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 54. Pleszka – Phoenicurus phoenicurus L. Pełzacz leśny – Certhia familiaris L. 58. Ortolan – Emberiza hortulana L.

Rybitwa czubata – Sterna san3 4 5 6 7 8 9 10 . Remiz . Raniuszek – Aegithalos caudatus L. Pokrzywnica – Prunella modularis L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 71. 75. 76. 76. 80.Remiz pendulinus L. 85. Puchacz Bubo bubo L. 77. Rybitwa czarna – Chlidonias niger L. Pluszcz – Cinclus cinclus L. 82. 84. 74. Pokrzewka ogrodowa – Sylvia borin Bodd. 75. Potrzos – Emberiza schoeniclus L. Pokrzewka jarzębata – Sylvia nisoria Bechst. Puszczyk – Strix aluco L. Pustułka – Falco tinnunculus L. Rudzik – Erithacus rubecula L. Pokląskwa – Saxicola rubetra L. 72. 77. Potrzeszcz – Miliaria calandra L. 164 2 Pliszka ółta – Motacilla flava L. 78. 83. Przepiórka – Coturnix coturnix L. Pokrzewka czarnołbista– Sylvia atricapilla L. 79. 81. 73.

Sieweczka rzeczna – Charadius dubius Scop. Strumieniówka – Locustella fluviatilis Wolf tylko w okresie od 15 marca do 30 czerwca 2 3 4 5 6 7 8 9 10 101. 95. 93. Sikora czarnogłowa – Parus montanus Conr. Srokosz – Lanius excubitor L. 98. Sikora czubata – Parus cristatus L. 90. 88. Sroka – Pica pica L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 dvicensis Lath. Sójka – Garrulus glandarius L. 100. Sikora modra – Parus caerluleus L. Sierpówka – Streptopelia decaocto Friv. Sosnówka – Parus ater L. 99. Skowronek – Aladua arvensis L. Siniak – Columba oenas L. 87. 97. Skowronek borowy – Lullula arborea L. 96. Sowa uszata – Asio otus L. Sikora uboga – Parus palustris L. Strzy yk – Troglodytes troglo165 . 94. 89. 86. Sieweczka obro na – Charadrius hiaticula L. 91. 92.

111. 110. 2 3 4 5 6 7 8 9 10 103. 108.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 dytes L. 114. tylko w okresie od 15 marca do 30 czerwca 116. Włochatka – Aegolius funereus L. Świstunka – Phylloscopus sibilatrix Bechst. 113. Trznadel – Emberiza citrinella L. 106. 102. Świergotek drzewny – Anthus trivialis L. Wrona – Corvus corone cormix L. Szczygieł – Carduelis carduelis L. Zaganiacz – Hippolais icterina 166 . Turkawka – Streptopelia turtur L. Świergotek łąkowy – Anthus pratensis L. Trzmielojad – Pernis apivorus L. Trzcinniczek – Acrocephalus scirpaceus Herm. 104. Wróbel – Passer domesticus L. Świerszczak – Locustella naevia Bodd. Szpak – Stumus vulgaris L. Śmieszka – Larus ridibundus L. 107. Wilga – Oriolus oriolus L. 117. 109. 115. 112. 105.

119. 8. Karlik malutki – Pipistrellus pipistrellus Schreber Kret pospolity – Talpa europaea L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Vieill. 3. Gacek brunatny – Plecotus auritus L. 120. 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Ssaki . Mopek – Barbastella barbastellus Schreber Mroczek pozłocisty – Emptesicus nilsoni (Keyserling et Blasius) Mroczek późny – Eptesicus serotinus Schreber 167 z wyjątkiem szkółek. 6.Mammalia 1. Łasica łaska – Mustella nivalis L. Zięba – Fringilla coelebs L. 9. 118. 2. Je zachodni – Erinaceus europaeus L. Zniczek – Regulus ignicapillus Temm. 10. . Zimorodek – Alcedo atthis L. Gacek szary – Plecotus austriacus Fischer Gronostaj – Mustela erminea L. 4. lotnisk i ogrodów 5. 7.

13. 12. 21. 15. Ryjówka malutka – Sorex minutus L. Orzesznica – Muscardinus avellanarius L. 19.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 11. 18. 14. Popielica – Glis glis L. 22. Nocek wąsatek – Myotis mystacinus Kuhl. 23. Ryjówka aksamitna – Sorex araneus L. 2 Nocek Brandta – Myotis brandti Eversmann Nocek du y – Myotis myotis Borkhauusen Nocek Natterera – Myotis nattereri Kuhl. 20. Zębiełek karliczek – Crocidura suaveolens Pallas 3 4 5 6 7 8 9 10 168 . 17. Nocek posrebrzany – Vespertilio murinus L. Rzęsorek rzeczek – Neomys fodiens Pennant Wiewiórka – Sciurus vulgaris L. Nocek rudy – Myotis daubentoni Kuhl. 16.

decyzji o ok. OCH MIAST. (Dz. Zawarte w tabelach puste kolumny są zamieszczone celowo i mogą być uzupełniane w miarę napływających informacji. 11 gatunków płazów. OCH GLEB.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” W Nadleśnictwie „Śnie ka” łącznie wyszczególniono 1 gatunek krągłoustych. 2 gatunki ryb. Obręb Śnie ka 2 0. będących w zarządzie państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa Śnie ka. Większość gruntów leśnych Nadleśnictwa „Śnie ka” zaliczono do lasów ochronnych. OCH GLEB. OCH UZDR. W poni szym zestawieniu ujęto powierzchnię lasów ochronnych z uwzględnieniem wszystkich kategorii ochronności w rozbiciu na obręby. Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. stanowiących własność Skarbu Państwa. 4. Lokalizacja wielu gatunków wymienionych zwierząt chronionych z podaniem pododdziału bądź oddziału jest praktycznie niemo liwa z uwagi na brak dostatecznie skrupulatnych informacji jak równie niemo liwa z uwagi na np.41 nadleśnictwo 4 0. Powierzchnia lasów ochronnych w Nadleśnictwie „Śnie ka” wynosi: 12659. Lasy ochronne Zgodnie z obowiązującą Ustawą o lasach z dnia 28 września 1991r.U. OCH CENNE.73 57. OCH MIAST. 1991 nr 101 poz. 120 gatunków ptaków oraz 23 gatunki ssaków podlegające ochronie gatunkowej zwierząt zgodnie z Rozp.41 242. 49 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI GRUNTÓW LEŚNYCH NADLEŚNICTWA „ŚNIE KA” WG KATEGORII OCHRONNOŚCI Kategoria ochronności 1 OCH BADAW. W IV rewizji nie przeprowadzano korekty kwalifikacji lasów do kategorii ochonności.73 57. Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 12 sierpnia 1999 roku w sprawie uznania za ochronne lasów. OCH MIAST. 5 gatunków gadów. OCH MIAST. 3 ha ze względu na korekty przebiegu granic wydzieleń leśnych i zaokrąglenia ich powierzchni. TAB. 444) wyró niane są lasy ochronne.72 169 . w którym dany gatunek występuje.62 107. biologię gatunku lub środowisko.62 Obręb Kowary 3 107.11ha Powierzchnia ta jest ni sza od podanej w ww. Podstawą prawną jest Decyzja nr 57 Ministra Ochrony Środowiska. Zasięg granic lasów ochronnych jest zgodny z podanym w decyzji.72 242.2.

67 13. OCH MIAST. OCH MIAST OCH GLEB. OCH USZK. OCH USZK. OCH USZK. OCH WOD. OCH GLEB.45 1373.24 1017.73 0. OCH WOD.14 1952.65 1.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 OCH GLEB.67 13.06 17. OCH USZK.18 152.55 64. OCH UZDR OCH GLEB.16 8.61 326. OCH WOD. OCH USZK.65 1.65 52. OCH CENNE OCH GLEB. OCH GLEB. OCH USZK.1 64.23 29.14 295. OCH WOD.23 1195.98 1574. OCH USZK.24 6.54 377. OCH WOD. OCH NAS.64 1352.1 1. OCH USZK.94 21. OCH UZDR OCH USZK.93 7. OCH MIAST. OCH OSTOJ.93 7. OCH USZK.79 6.07 3. OCH WOD. OCH NAS. OCH NAS. OCH MIAST Suma całkowita 2 259.11 Uzupełnieniem powy szego zestawienia jest wykres obrazujący udział wiodących kategorii ochronności w ogólnej powierzchni lasów ochronnych. OCH MIAST. OCH OSTOJ. OCH USZK.5 186.18 8.27 156.94 1330. OCH WOD.54 1907. OCH MIAST. OCH NAS. OCH WOD.17 5. OCH MIAST. OCH OSTOJ OCH MIAST.14 5765. OCH CENNE.04 87. OCH WOD. OCH USZK. OCH WOD. OCH OSTOJ. 170 . OCH MIAST. OCH MIAST OCH GLEB. OCH NAS OCH GLEB.24 98.33 16.69 295.31 26.27 6.49 178.23 177.18 2130.71 2. OCH GLEB.45 87. OCH MIAST.04 4 376. OCH USZK. OCH WOD. OCH MIAST.35 21.94 809. OCH USZK. OCH MIAST. OCH USZK.59 46.94 21. OCH MIAST.07 2.35 21. OCH MIAST.95 4. OCH UZDR.14 2140.61 326.24 2924. OCH MIAST.95 4. OCH USZK. OCH MIAST.31 6.14 12659. OCH WOD.07 6894. OCH MIAST. OCH UZDR OCH WOD. OCH WOD.18 778. OCH MIAST.55 3 117. OCH UZDR. OCH NAS. OCH MIAST OCH WOD.

rębnie).4% 16.8% 0.033% OCH WOD 42.005% 17. w VI klasie wieku lub starsze.8% 22.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 0. wiodących kategorii ochronności w ogólnej powierzchni lasów ochronnych w Nadleśnictwie "Śnie ka" 4.5% Wykres 8 Udział poszczególnych. w których te procesy wspomagane są działalnością człowieka (przez odp. Drzewostany bez wskazań gospodarczych Spośród drzewostanów Nadleśnictwa „Śnie ka” wytypowano drzewostany z panującymi gatunkami liściastymi. w których nie zaplanowano wskazań gospodarczych. około 50% z nich zlokalizowane jest w otulinie Karkonoskiego Parku Narodowego.13 ha.4% OCH BADAW OCH CENNE OCH GLEB OCH MIAST OCH NAS OCH USZK 0. Celem jest obserwacja naturalnych procesów rozwoju lasu i umo liwienie porównań z drzewostanami. 171 . Powierzchnie takie ustanowiono na 102.3.

458/90 L-ctwo.134 g.48 h. pododz.c.f.52 a. 6/22 2/25 1/38 776/54 471/101 234/135.231 i.g.r.i.135 j.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.76 Kowary 24.34 nadleśnictwo 102.54 i. 50 ZESTAWIENIE PODSTAWOWYCH INFORMACJI NT.166 Grodzisko wczesnośredniowiecz239/Arch ne Relikty średniowiecznego zamku 11/Arch/2001 .63 4.4.153 a.85 t.37 5. 51 ZESTAWIENIE GRUNTÓW W ZARZĄDZIE NADLEŚNICTWA „ŚNIE KA” WPISANYCH DO REJESTRU ZABYTKÓW Lokalizacja Obiekt Stanowisko archeologiczne Nr rejestru 257/Arch/2004 Dz. Lasy wpisane do rejestru zabytków W poni szej tabeli zestawiono informacje nt.50 i.parkowy w Bukowcu Park w Bukowcu Historyczny zespół budowlany – zało enie rezydencjonalne w miejscowości Bukowiec Park w Staniszowie Zespół urządzeń związanych z wydobyciem złota A/907/472 1403 901/J 502/J 468/A/04 862/J 58/Arch 172 .19 L-ctwo Podgórzyn: 90.stra nicy Zamek "Bolczów" Zamek "Sokolec" Zespół pałacowo .39 m.147 b.116 d.144 f.152 b. L-ctwo Maciejowa: 22c. oddz. 286/138. 397/19 284/136.29 Śnie ka 77.g. Powierzchnia Powierzchnia w otulinie KPN 47.238 a. ewidencyjna 3/22.240 n. DRZEWOSTANÓW BEZ WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH Obręb Lokalizacja 19 x.202 x. gruntów nadleśnictwa wpisanych do rejestru zabytków.p L-ctwo Maciejowa: 25n L-ctwo Maciejowa: 38o L-ctwo Janowice: 54l L-ctwo Karpniki: 101g L-ctwo Karpniki: 125 L-ctwo Karpniki: 135 L-ctwo Karpniki: 135 L-ctwo Staniszów: 18.110 d.78 o. TAB. Lctwo Przesieka: 136.146 a.138.o.119 c.13 52. 38 n.223 b.93 i. 401/1.297 g.94 i.145 f.132 d. 340/125 341/135 341/135.44 k. 335/11 396/18.204 h.

292. 282/1023. 263/335 409/26 628/35 L-ctwo Staniszów: 26i L-ctwo Podgórzyn: 35mx A/1070 B/1477/445 Znaczna część gruntów ujętych w powy szym zestawieniu to lasy. Wszystkie czynności gospodarcze zaplanowane w lasach wpisanych do rejestru zabytków powinny być konsultowane z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków przed przystapieniem do realizacji.294 294/1012.291. 282. Zostały one w całości zaliczone do gospodarstwa specjalnego. tkanek). Jedynym w Polsce obiektem przystosowanym do tego typu czynności jest Bank Genów w Kostrzycy.5. Szczególnej uwagi wymagają dawne zało enia parkowe. 173 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Sztolnia Pole szybowe Zespół urządzeń związanych z wydobyciem złota Sztuczne ruiny tzw. 292/1019.Zamek Henryka na szczycie góry Grodna Portal w budynku 86/1053/Arch/83 87/1056/Arch/83 282/1023 1064/2 L-ctwo Karpacz: 282 L-ctwo Karpacz: 291 57/Arch 1064/2.293.ex situ Ostatecznym sposobem zachowania zasobów genowych jest przechowywanie nasion i innych tkanek w warunkach biologicznego uśpienia. Obiekt nale y do najnowocześniejszych tego typu jednostek w Europie Środkowej. L-ctwo Karpacz: 293/1018. 4. Ochrona . Działalność Banku Genów pozwala zachować zasoby genowe ze wszystkich najcenniejszych drzewostanów specjalnie wytypowanych do pozyskania materiału genetycznego (nasion.

Cechą charakterystyczna gleb w opisywanym nadleśnictwie są zmiany właściwości chemicznych zwłaszcza wierzchnich warstw gleby. gleby bielicowe właściwe.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 5. 174 . na znacznej powierzchni. Dość często występują równie : gleby rdzawe właściwe i bielicowe. WALORY PRZYRODNICZO-LEŚNE 5. które nało yły się na ubogie podło e.1. Do głównych podtypów gleb na terenie nadleśnictwa nale ą: gleby brunatne kwaśne. Jest to wynikiem głównie zanieczyszczeń przemysłowych. stanowiąca podło e dla ycia roślin i pod ich wpływem przy udziale pozostałych elementów środowiska przyrodniczego ulęgająca zmianom. Gleby na terenie nadleśnictwa wykazują du e zró nicowanie i zmienność (nawet w obrębie jednego podtypu). Na poni szym wykresie zobrazowany jest udział poszczególnych typów gleb w nadleśnictwie. Gleby leśne Gleba – powierzchniowa warstwa litosfery. brunatne bielicowane. Pozostałe podtypy mają udział mniejszy. na podstwie danych Operatu siedliskowego. gleby opadowoglejowe właściwe.

2. przeniesionych do Planu urządzenia lasu. 175 .1.4% D 0.1% BR 56.1% MR 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Litosole (LS) Rankery (RN) Gleby rdzawe (RD) Gleby gruntowoglejowe (G) Gleby mułowe (MŁ) Gleby murszowate (MR) Gleby deluwialne (D) RD 6.1% G 1. powstało poni sze zestawienie obrazujące rozkład powierzchni leśnej w poszczególnych typach siedliskowych lasu.3% LS 1.3% Regosole (IR) Gleby brunatne (BR) Gleby bielicowe (B) Gleby opadowoglejowe (OG) Gleby murszowe (M) Mady rzeczne (MD) M 0.9% B 20. Na podstawie danych z tego opracowania. Siedliskowe typy lasu Nadleśnictwo „Śnie ka” posiada aktualne opracowanie glebowo-siedliskowe wg stanu na 1 stycznia 2008 r. – Elaboracie.5% RN 4.4% Inne 3.2% MŁ 0.7% IR 2. 5.2% Wykres 9 Udział poszczególnych typów gleb w powierzchni gruntów leśnych Nadleśnictwa "Śnie ka" Szersze omówienie zagadnienia znajduje się w Operacie Siedliskowym dla Nadleśnictwa „Śnie ka” w cz.5% OG 6.04% MD 0.

12 0.07 12.21 28.81 42.35%.67 1492.8% .4% w obr.10 0.07 0.01 19.42 1.06 0.26 2.81 52.18 120.87% pow.67 2.04 10.03 0.69 92.84 1.21 6. Ma to pewien związek ze zró nicowaniem wysokościowym obrębów – wy sze poło enia górskie mają większy udział w powierzchni obrebu Śnie ka.26 16.83 1.15 0.54 44. leśnej (9.00 [%] 0.23 9.75 1.35% w obr.89% w obr.05 5.39 1.27 8.21 198.63 0.28 30.37% w obr.00 5816.08 83. e dominujące są w Nadleśnictwie „Śnie ka” siedliska lasowe . 52 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI LEŚNEJ NADLEŚNICTWA "ŚNIE KA " W POSZCZEGÓLNYCH STL Typy siedliskowe lasu BMWY ŚW LMWY ŚW LMWY W LWY ŚW LWY W OLJWY LŁWY BWG BGŚW BGW BMGŚW BMGW BMGB LMGŚW LMGW LGŚW LGW LŁG OLJG razem Obręb Śnie ka [ha] 0.24 33.22 26.00 514.09 96.11 0.85 126.56 3605.94 1.00 8.69 w obr.53 408.13. Najliczniej reprezentowanym typem siedliskowym lasu jest LMGśw. Udział siedlisk wy ynnych w nadleśnictwie to 17.49 33.89 505.69 [%] 0.00 Analizując dane z powy szej tabeli nale y stwierdzić.98 0.89 2113.47 Nadleśnictwo [ha] 4.73 66.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.67 1.61 9.92 0.52 0.22% w obr. 176 .11 7010.63.21 690.36 97.42 888.79 0.05 0.76 1.62 0.05 0. Na siedliska bagienne przypada w nadleśnictwie 0.9% w obr.05 [%] Obręb Kowary [ha] 4.13 2.10 1.88 100.13 5483.15 6.29 0.20 5.11 25.56 1.79 13.02 43.78 0.52 109.45% powierzchni przypada na lasy i lasy mieszane. leśnej wobec 60.87 0.67 1.01 100. Istnieje w tym względzie pewne zró nicowanie pomiędzy obrębami – w obrębie Kowary na takie siedliska przypada 66.74 147.37 1.43 3.14% pow.94 2.13 2507.59 3.02 100.72 6. leśnej (0.70 229.56 3. Śnie ka).25 0. Śnie ka).57 0.04 0.52% pow.81 1358.00 2976.14 0.76 113. W nadleśnictwie dominują siedliska świe e 91.77 44.65 0.97 103.98 0.41 0. Kowary. Kowary i 4. Siedliska wilgotne zajmuja 6. Kowary I 0.56 0.85 210.46 1.64 1.15 0.59 109.72 3.11 12827.01 42. Śnie ka i 21.82 0.06 0. Śnie ka.43 11.81 844.

6% 1. 177 .8% BGŚW LMWY W LWY ŚW LMGW LGŚW LWY W 6.4% 0.5%0.0% 1.7% 1.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Uzupełnieniem powy szego zestawienia jest zmieszczony poni ej wykres. obrazujący udział poszczególnych STL w powiezrchni leśnej dla całego nadleśnictwa. Szczegółowy opis siedliskowych typów lasu Nadleśnictwa „Śnie ka” zamieszczony jest w Planie urządzenia lasu na lata 2009-2018 jak równie w Operacie siedliskowym.1% inne Wykres 10 Udział poszczególnych STL w Nadleśnictwie "Śnie ka" Na poni szych mapach poglądowych zobrazowany został przestrzenny rozkład w zakresie yzności.8% 3.2% 1. wilgotności i zró nicowania wysokościowego siedliskowych typów lasu w Nadleśnictwie „Śnie ka”.6% BWG BMGW LŁWY 28.9% 10.9% 0. 0.5% LMGŚW BMGŚW LMWY ŚW 42.

.

.

.

Z dostępnych publikacji wynika. ryby – 8 %. Informacje nt. Określenie stopnia zagro enia poszczególnych gatunków przedstawiono w obszarze RPK i nadlśnictwie z uwzględnieniem „Polskiej czerwonej księgi zwierząt” (Głowaciński 1992). e wśród bezkręgowców w obrębie Rudawskiego Parku Krajobrazowego i otuliny udokumentowano występowanie 122 gatunków bezkręgowców w tym: 53 gatunki ślimaków. 53 gatunki muchówek i 16 gatunków roztoczy. ssaki – 21 %. (w przybli eniu ok. Flora Lista florystyczna Nadleśnictwa Śnie ka zawiera ok.4.5%. Informacje nt. wykazanych z przyległego obszaru KPN). chronionych gatunków flory występujących na terenie Nadleśnictwa „Śnie ka” w rozdziale dotyczącym form ochrony przyrody. płazy – 5 %. Zwierzęta kręgowe stanowią grupę zło oną z 203 gatunków a wśród nich: ptaki – 63 %. 5. Fauna Fauna Nadleśnictwa Śnie ka przedstawia ró norodny stopień rozpoznania w odniesieniu do poszczególnych grup systematycznych. 900 gat. 900 gat. 181 . gady – 3 % i kręgouste 0. Teren nadleśnictwa nie podlegał kompleksowym badaniom biologicznym dlatego zestawienia przedstawione w niniejszym opracowaniu pochodzą z aktualnie dostępnych opracowań głównie z wykonanych waloryzacji przyrodniczych gmin i Planu Ochrony RPK oraz wykorzystano informacje zawarte w „Atlasie rozmieszenia ssaków w Polsce” (Pucek i Raczyński 1983). Pozostałe gatunki roślin wymienione są w Planach Ochrony Karkonoskiego Parku Narodowego i Rudawskiego Parku Narodowego. W poprzednim rozdziale zamieszczono zestawienia roślin chronionych i zagro onych w nadleśnictwie obrazujące najbardziej cenne taksony roślin naczyniowych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 5. chronionych gatunków fauny występujących na terenie Nadleśnictwa „Śnie ka” w rozdziale dotyczącym form ochrony przyrody.3. Ponadto w celu uzupełnienia i dokonania szczegółowego zestawienia wszystkich gatunków roślin nadleśnictwa wymagane jest przeprowadzenie odpowiednich badań fitosocjologicznych.

pijawki. skrzelowce. Góra Średnica. dlatego wyszczególnienie ich przedstawicieli ma istotne znaczenie dla lasów. Kowarska Skała-Siodło. Grupa ślimaków i roztoczy jest bardzo czułym bioindykatorem (wskaźnikiem) stanu środowiska. 53 gatunki muchówek oraz 16 gatunków roztoczy. Bezkręgowce – Evertebrata Jest to grupa zwierząt. 2 zaliczone do rzadkich a 7 zalicza się do pospolitych. Wśród wymienionych gatunków 4 są dość nieliczne w Polsce. 182 . mał e. Tylko w obszarze RPK zostały zaewidencjonowane 122 gatunki zwierząt bezkręgowych w tym: 53 gatunki ślimaków. pajęczaki. Góry Ołowiane – Góra Bro yna. miejsc ruderalnych. na którym występują poznane gatunki roztoczy jest tylko częścią nadleśnictwa zatem istnieje potrzeba przeprowadzenia szczegółowych badań na pozostałym obszarze w celu bli szego poznania tej grupy zwierząt.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 5. Przedstawione w tabeli gatunki występujące w obszarze RPK nie podlegają ochronie gatunkowej i nie naleą do rzadkich. lasów. W obszarze parku i jego otuliny występuje 16 gatunków roztoczy yjących w ró nych siedliskach łąk. skorupiaki. Na obszarze nadleśnictwa nie prowadzono adnych bardziej szczegółowych badań większości wymienionych zwierząt. Góry Sokole – Sokoliki. ślimaki. torfowisk.4. w skład której wchodzi 13 gromad: wirki. wije i owady. Przedstawione gatunki z gromad roztoczy (Acarida). Roztocza – Acarida Informacje o roztoczach w nadleśnictwie „Śnie ka” pochodzą wyłącznie z terenu RPK (JBPiP 1997). Najbardziej interesujące miejsca występowania roztoczy to: Zamkowy Grzbiet. Zamek Sokolec. Góra Średnia. tasiemce.1. Pełniejsze rozeznanie tej szczególnej grupy zwierząt w przyszłości umo liwi porównanie zestawu gatunków i wyciągnięcie stosownych wniosków co do stanu zanieczyszczenia środowiska. zarośli nad brzegami rzek. ślimaków (Gastropoda) a z owadów muchówki (Diptera) są zamieszczone z wykorzystaniem danych Planu Ochrony RPK (JBPiP 1997). Poniewa teren. nicienie skąposzczety. przywry.

16.// . Koch Balaustium morosum Hermann Valgothrombium major Halbart . 7. 3.// .// . Gatunek 2 Leptus phalangi De Geer Georgiothrombium pulcherrimum Haler Trombidium holosericum L.// .// . 15. 14.// . Abrolophus quisquiliarus Herman Erythraeus elvirae Haitlinger Erythraeus regalis Haitlinger Camppythrombium barbaum Lucas Trombidium kneissli Krausse Calyptostoma velutinus Muller Camerotrombidium rasum Berlese Enemothrombium bifoliosum Canestrini Leptus trimaculatus Rossi Hauptmannia brevicollis Oudemans Echinothrombium rhodinum C.// . 2. 9.// . W granicach Rudawskiego Parku Krajobrazowego przebadana została jedynie grupa muchówek. 12. Szersze omówienie zagadnienia zawarte jest w części „Formy ochrony”. 8.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. 10. 6. 1 1. Wśród występujących owadów zaznacza się tu większy udział gatunków bezskrzydłych odporniejszych na działanie silnych wiatrów (Karkonosze – przewodnik przyrodniczy1996).// miejsca ruderalne torfowiska Typ siedliska 3 lasy liściaste i mieszane x x x x x x x x x x x x x x x x Niezagro ony Zagro ony Silnie zagro ony Uwagi 7 4 5 6 Owady – Insecta Fauna owadów Karkonoszy praktycznie nie posiada form swoistych poza endemicznym podgatunkiem miernikowca – Torula quadrifraria sudetica i gatunkiem chrząszcza – Pterostichus sudeticus. 183 . 4.// .// łąki . 5.L. 11. których stwierdzono 53 gatunki bez chronionych i rzadkich.// . Do końca XIX wieku yła tu w reglu górnym forma niepyllaka apollo Parnasius apollo silesianus. 53 ZESTAWIENIE GATUNKÓW ROZTOCZY W NADLEŚNICTWIE „ŚNIE KA” Stopień zagro enia Lp. 13.

// .// . W grupie 53 gatunków nie wykazano gatunków rzadkich i chronionych w granicach Polski.// .F. Euconulus fulvus O. Poznane stanowiska i gatunki ślimaków znajdują się w obszarze RPK i otulinie. Muller Lehmannia marginata O. Pozostałe gatunki yjące w innych środowiskach znajdują się w Operacie RPK (JBPiP 1997). 1 1.Muller Aegopinella minor Stabile Discus rotundatus O.F. Góra Średnica. Muller Limax tenellus O. 2. 10.// . Alinda biplicata Mont. 6. 16. odnotowano 25 gatunków pospolitych.// . Muller Cochlodina laminata Mont. Siedliska ze znaczną ilością gatunków to miejsca ruderalne oraz lasy mieszane i liściaste (bukowe).// Lasy liściaste i mieszane .// . Tereny o znacznym bogactwie gatunków ślimaków praktycznie pokrywają się z obszarami występowania roztoczy m in. 10 rzadkich w Polsce. 13. Muller Punctum pygmaeum Drap. Ena obscura O.// . Euconulus fulvus O. 8.F. 3.F. Muller Acanthinula aculeata O.// .// .F. Zestawienie gatunków ślimaków obszaru Nadleśnictwa Śnie ka zawiera gatunki yjące w środowisku leśnym lasów liściastych.F.F. Kowarska Skała Siodło itd. 14. 5. Muller .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Ślimaki – Gastropoda Ślimaki to grupa zwierząt. Ena montana Drap. 15. zamek Bolczów. 7. 11 rzadkich w Sudetach.// . 4. mieszanych i iglastych. Większa część ślimaków występuje na terenach bogatych w związki mineralne głównie wapń. 54 ZESTAWIENIE GATUNKÓW ŚLIMAKÓW W NADLEŚNICTWIE „ŚNIE KA” Stopień zagro enia Lp. 9.// . Limax cinereoniger Wolf Limax tenellus O.// .F. 17. 11. TAB. Gatunek 2 Arion subfuscus Drap. 12. których specyficzny charakter bioindykatorów predysponuje do przeprowadzenia wnikliwych badań na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka. Muller Arion rufus L.// .// Typ środowiska 3 Lasy iglaste x x x x x x x x x x x x x x x x x Niezagroony Zagroony Silnie zagro ony Uwagi 7 4 5 6 184 . Arion subfuscus Drap.

z dnia 1995.2.06.// . Wśród wykazanych gatunków ślimaków brak gatunków chronionych. 19. i Leś.// .// .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 18. Nr 220.) i uznany za gatunek ginący a tak e zagro ony. Ryby – Pisces Gatunki podlegające prawnej ochronie gatunkowej (Rozp. Kręgowce – Vertebrata Do grupy kręgowców zalicza się: ssaki – Mammalia. z dnia 28 września 2004 r. mniej ssaków. ryby – Pisces. Min. i śliz – Noemacheilus barbatulus L. 25. Acicula polita Hartman Discus perspectivus Meg. Nat.// x x x x x x x x x 4 5 6 7 Poznany fragment nadleśnictwa pod względem malacofauny (ślimaków) wskazuje znaczną ró norodność. Środ.01. 26. 20. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną . von Muhlfeld Semilimax semilimax Ferussac Vitrea diaphana Studer Daudebardia breviceps Drap.F. Zasob. ryb oraz płazów i gadów. Och. Największą liczebność gatunków zanotowano w przypadku ptaków.// . 22. poz. ptaki –Aves.// . 5. Środ. Krągłouste . U. płazy – Amphibia i gady – Reptilia. Wykazane gatunki przynale ne są do 14 kategorii zoogeograficznych. 21. Min. Deroceras praecox Wiktor 3 . Grupa tych zwierząt podobnie jak roztocza i owady wymaga szerszych i bardziej wnikliwych badań odnoszących się do obszaru Nadleśnictwa Śnie ka.// . 24. Uznane za rzadkie są głowacz białopłetwy – Cottus gobio i pstrąg poto185 . 23.Dz.Cyclostomata Jedynym przedstawicielem w granicach nadleśnictwa jest minog strumieniowy objęty ochroną gatunkową (Rozp.// . kręgouste – Cyclostomata. 2 Isognomostoma isognomostoma Schröter Vertigo pusilla O.4.// . Muller Vertigo substriata Jeff. 2237) i występujące w wodach Nadleśnictwa „Śnie ka” to strzebla potokowa – Phoxinus phoxinus L.

Słonecznica – Leucaspius delineatus Heckel 14. Karaś – Carassius carassius L. 12. Pstrąg potokowy – Salma trutta fario Bloch 13. 8. Tęczak – Oncorhynchus mykkis 186 . Kleń – Leuciscus cephalus L. Okoń – Perca fluviatilis L. Szczupak – Esox lucius L. Kiełb – Gobio gobio L. Lipień – Thymallus thymallus L. Głowacz białopłetwy – Cottus gobio L. Zalecane jest zaniechanie regulacji tego odcinka rzeki. 7. 55 ZESTAWIENIE GATUNKÓW RYB WYKAZANYCH Z POTOKÓW NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Lp . 9. Płoć – Rutilus rutilus L. TAB. 3. 2. Ostatni z wymienionych gatunków posiada naturalne populacje tylko na nielicznych stanowiskach m in. w Jedlicy powy ej Kowar stanowiące naturalny bank genów tego gatunku. Gospodarkę na wodach pozostających w terytorialnym zasięgu nadleśnictwa prowadzi PZW. Jelec – Leuciscus leuciscus L. 1 1. 6. 11. 15. 4. Gatunki chronione zostały zamieszczone w części „Formy ochrony”. Liczba stanowisk Gatunek 2 Ciernik – Gasterosteus aculeatus L. Łącznie w wodach obszaru Nadleśnictwa Śnie ka spotyka się 17 gatunków ryb. x x x x x x x x x x x x x rzadki 110 1150 51100 po-nad 100 Stopień zagro enia Niezagroony Zagroony Silnie zagroony Uwagi 10 3 4 5 6 x 7 8 9 x rzadki 10. Leszcz – Abramis brama L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” kowy – Salmo trutta fario L. Karaś srebrzysty – Carassius auratus Bloch. 5.

Kuropatwa – Perdix perdix L. Środ. 9. 2237). Min. 5. Gady – Reptilia Wszystkie gatunki gadów podlegają ochronie prawnej (Rozp. Na terenie nadleśnictwa występuje 5 gatunków gadów. Słonka – Scolopax rusticola L. Informacje odnoszące się do płazów pochodzą głównie z danych RPK (JBPiP 1997) i opracowań faunistycznych (Jankowski 1994). 2. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną . U. Krzy ówka – Anas platyrhynchos L. 1 1. Dwa gatunki posiadają wyraźnie górski charakter są to salamandra plamista i traszka górska pozostałe to nizinne. Czernica – Aythya fuligula L. Łyska – Fulica atra L. Zestawienie gatunków płazów zawarte jest w części „Formy ochrony”. Gatunek 2 Czapla siwa – Ardea cinerea L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Płazy – Amphibia Stwierdzone gatunki płazów w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka liczą w przybli eniu 12 gatunków. 3. Gołąb miejski – Columba livia Gmel. Ptaki – Aves TAB. Grzywacz – Columba palumbus L. Wszystkie odnotowane gatunki gadów zestawione są w części „Formy ochrony”. Wszystkie odnotowane gatunki płazów w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka podlegają ochronie gatunkowej.Dz. poz. 7. Głowienka – Aythya ferina L. Nr 220. 6. z dnia 28 września 2004 r. 56 ZESTAWIENIE GATUNKÓW PTAKÓW WYKAZANYCH Z TERENU NADLEŚNICTWA ŚNIE KA NIE PODLEGAJĄCYCH OCHRONIE GATUNKOWEJ Liczba stanowisk Lp. 1-10 11-50 51100 po-nad 100 Stopień zagro enia Niezagro ony Zagroony Silnie zagroony Uwagi 10 3 4 5 6 x x x x x x x x x 7 8 9 187 . 4. 8.

9. 4. Nornica ruda – Clethrionomys glareolus L. 7. i za Sokołowskim (1988) w publikacji „Ptaki Polski”. Jeleń europejski – Cervus elaphus L. 2. Lis – Vulpes vulpes L.l.Pitymys subterraneus (de Salys – Longchamps) Dzik – Sus scrofa L. 18. Kuna domowa – Martes foina Erxleben Kuna leśna – Martes martes L. pozostałe gatunki (122) wymienione są w części „Formy ochrony”. 57 ZESTAWIENIE GATUNKÓW SSAKÓW WYKAZANYCH Z TERENU N ADLEŚNICTWA ŚNIE Lp. Muflon – Ovis amnon Mysz domowa – Mus musculus L. Łoś – Alces alces L. 15.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Wykaz ptaków został sporządzony w oparciu o dane inwentaryzacji przyrodniczych gmin (Jankowski 1994) oraz z wykorzystaniem materiałów zawartych w Planach Ochrony RPK (JBPiP 1997) i KPN (JBPiP 1996) a tak e w oparciu o pozostałe informacje zebrane podczas prac III rewizji u. Jenot – Nyctereutes procyonoides Gray. 11. 3. 17. 14. 12. Karczownik – Arvicola terrestris L. 10. Polnik – Microtus arvalis Pallas 1-10 11-50 51100 po-nad 100 Stopień zagro enia Niezagroony Zagroony Silnie zagroony Uwagi 10 3 4 5 6 x x x x x x x x x x x x x x x x x x x 7 8 9 pojedyncze obserwacje 188 . 19. 6. KA NIE PODLEGAJĄCYCH OCHRONIE GATUNKOWEJ Liczba stanowisk Gatunek 2 Badylarka – Micromys minutus Pallas Borsuk – Meles meles L. Łącznie w powierzchni Nadleśnictwa Śnie ka zaobserwowano 129 gatunków ptaków. 5. 8. W zestawieniu powy ej zamieszczono tylko te gatunki które nie podlegają ochronie gatunkowej. 16. 1 1. Ssaki .Mammalia TAB. 13. Mysz leśna – Apodemus flavicollis Melchior Mysz polna – Apodemus agrarius Pallas Mysz zaroślowa – Apodemus sylvaticus L. Pi mak – Ondatra zibethicus L. Darniówka zwyczajna .

5. Zając szarak – Lepus capensis L. Ssaki podlegające ochronie gatunkowej zostały zestawione w części „Formy ochrony”. ochronie łowieckiej. Zostało ono wygenerowane za pomocą programu „Taksator”.jenot (gatunek introdukowany i niepo ądany).5. Głównie wśród gatunków pozostających poza ochroną znajdują się gryzonie oraz jeden przedstawiciel drapie nych . Szczur wędrowny – Rattus norvegicus Berkenhout Tchórz zwyczajny – Mustela putorius L. podlegają ochronie gatunkowej.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 20.i więcej gatunkowe. Charakteryzując drzewostany względem bogactwa gatunkowego mo na podzielić je na : jednogatunkowe. dwu-. W zestawieniu tabelarycznym ssaków jest szereg gatunków zwierząt podlegających pozostałym formom ochrony np. Charakterystyka drzewostanów ilościowa i powierzchniowa Zestawienie powierzchni drzewostanów dla Nadleśnictwa Śnie ka sporządzono w odniesieniu do obrębów leśnych i całego obiektu względem grup wiekowych 1-40. drobnych gryzoni) nie wykazanych. bowiem istnieje szereg gatunków (np. cztero. 189 . 3 4 5 6 x x x x 7 8 9 10 Łącznie w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka opisano 46 gatunków ssaków w tym 23 gat.Prawdopodobnie zestawienie nie obejmuje ostatecznej liczby taksonów. 22. Pozostałe gatunki ssaków głównie gryzoni nie podlegają adnym formom ochrony i stanowią niejednokrotnie znaczne zagro enie w środowisku leśnym. 2 Sarna – Capreolus capreolus L. trzy-. 23. 21. nietoperzy. Gospodarka łowiecka poza sterowaniem populacjami przyczynia się równie do ochrony określonych gatunków lub całych populacji (np. 41-80 i ponad 80-letnie oraz wg bogactwa gatunkowego. których słabe rozpoznanie wymaga dalszych badań. muflona).

3 28.75 2021.9 %).15 551.13 1242.i więcej gatunkowe jednogatunkowe dwugatunkowe Obręb Kowary trzygatunkowe cztero. Udział drzewostanów najbardziej zro nicowanych pod względem składu gatunkowego uległ zmniejszeniu w obrębie Kowary (z 31.54 3579.19 ha – 19. e dla całości nadleśnictwa udział ten obni ył się jedynie o ok.88 1857.63 2504.5%.74 2749. Jednogatunkowe drzewostany występują w nadleśnictwie na powierzchni 2504.83 821.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.4 24.0 %.76 1671.27 704.74 ha (19.13 377.97 343.98 ha – 31.8 18.63 ha –28.36 651.i więcej gatunkowe jednogatunkowe dwugatunkowe Nadleśnictwo Śnie ka trzygatunkowe cztero.02%).29 Powierzchnia [ha]/ mią szość [m3] Wiek 41-80 lat 524.35 ha – 33.6 21. 58 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI [HA ] DRZEWOSTANÓW WEDŁUG GRUP WIEKOWYCH I BOGACTWA GATUNKOWEGO (WYNIKI TAKSACJI PRZETWORZONE PROGRAMEM „TAKSA- TOR”) Obręb.03 184.78 1907.24 773.29 525. W porównaniu do wyników inwentaryzacji z poprzedniej rewizji PUL nie nastapiły istotne zmiany mimo wprowadzenia w nowej Istrukcji Urządzania Lasu kryterium powierzchniowego w określaniu udziału gatunków.38 1297.9 19.64 Ogółem 1150.46 1176.22 3960.55 ha – 19.i więcej gatunkowe 303.61 472.92 717.60 708.35 1354.4 %) i Kowary (2012.05 1036.26 488.19 1700.4 %) i Śnie ka (1150.75 550.1 28.4 27. natomiast wzrósł w obrębie Śniezka (z 31.01 604.98%).Bogactwo gatunśnictwo kowe.40 452.0 Powierzchnia drzewostanów cztero i więcej gatunkowych w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka wynosi 3960.32 465.6%). Podobnie kształtuje się udział drzewostanów wielogatunkowych w obydwu obrębach leśnych – Śnie ka (1939.98 947.05 > 80 lat 321.97 233.21 1180. 0.17 650.98 Ogółem [%] 19.55 1048. nadle.5 28.88 927.47 1939.33 613. W porówaniu do wartości sprzed 10-lat zmniejszeniu uległ udział monokultur w obrębie 190 .8 33. zajmując podobną powierzchnię w obu obrębach: Kowary (1354. co spowodowało.8 %).11 593.4 19.48 1164.55 621.68 1116. drzewostany <=40 lat jednogatunkowe dwugatunkowe Obręb Śnie ka trzygatunkowe cztero.0 31.58 388.

87 6241.1 0.i więcej gatunkowych zajmują razem prawie 60% powierzchni gruntów leśnych zalesionych w nadleśnictwie. nadleśnictwo Struktura drzewoJedstanów.16 31.39%).7 Obręb Śnie ka dwupiętrowe w KO i KdO jednopiętrowe Obręb Kowary dwupiętrowe w KO i KdO jednopiętrowe Nadleśnictwo dwupiętrowe w KO i KdO Budowa pionowa nierozerwalnie wią e się ze zwarciem pionowym decydującym o stopniu wykorzystania właściwości świetlnych.74 50.42 0 5.4 0.15 0 1.51 29. na yznych siedliskach oraz w ni szych polo eniach górskich.5 11.97 1358.69 8. 5.78 10.29 705.6.68 662. Im bardziej zró nicowana jest budowa pionowa tym bardziej odporny jest drzewostan na ogólnie pojmowane czynniki szkodliwe. występuje zazwyczaj zło ona wielopiętrowa budowa pionowa. dwupiętrowe.79 4696.74 61.28 Ogółem > 80 lat 1632. Drzewostany mo na podzielić względem budowy pionowej na: jednopiętrowe. Grupy drzewostanów trzy.21 11358. e lasy wykazują dość du y stopień bogactwa gatunkowego w całym obszarze Nadleśnictwa Śnie ka.4 89.73%. drzewostanostka ny jednopiętrowe ha ha ha ha ha ha ha ha ha Wiek <=40 lat 1501.8 0.80 lat 1983.69 3. W podsumowaniu nale y stwierdzić. natomiast wzrósł w obrębie Śnie ka (z 17.53 41 .56 1702.23 21.43 10. Zło ona budowa pionowa jest pochodną wielu czynników związanych zarówno z prowadzeniem gospodarki leśnej jak równie wynikającą z uwarunkowań siedliskowych i wysokościowych. W naturalnych i zbli onych do naturalnych zbiorowiskach leśnych. W takich warunkach jednopiętrowa budowa pionowa 191 . Budowa pionowa Budowa pionowa to jeden z podstawowych elementów określających charakter drzewostanów. 59 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI [HA ] I DRZEWOSTANÓW WG GRUP WIEKOWYCH I BUDOWY ( WYGENEROWANE PROGRAMEM „TAKSATOR”) Obręb.35%).57 0 7.5 10.08 Ogółem [%] 88.oraz cztero. w której drzewa rosną w kilku warstwach płynnie przechodzących między sobą.49 2712.68 652.5 10.65 0 4.82 1826. TAB.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Kowary (z 25.71 3327.98 711. w związku z czym dla całości nadleśnictwa odnotowano spadek z 21.66 1374. w klasie odnowienia (KO) i klasie do odnowienia (KdO).2 88.58 29.27 5117. trzypiętrowe i wielopiętrowe oraz o budowie przerębowej.71 3334.

5. abiotyczne i antropogeniczne • niewłaściwy skład gatunkowy istniejących drzewostanów • specyficzne warunki ekologiczne. W drzewostanach tych na siedliskach lasowych drugie piętro tworzą gatunki liściaste głównie naturalnego pochodzenia. wielopiętrowej budowie pionowej. zachwianej strukturze przebudowuje się rębniami zło onymi.7.74 ha. których sumaryczna powierzchnia w nadleśnictwie wynosi 1374.08 ha (dla porównania: 460.8%). Jest to szczególnie wa ne w przypadku nadleśnictw poło onych na terenie Sudetów gdzie praktycznie niemo liwe jest korzystanie z innych ni miejscowe nasion. Z drugiej strony warunki ekologiczne znacznie ograniczają lub wręcz uniemo liwiają właściwe funkcjonowanie bazy nasiennej. Proces przebudowy drzewostanów widać na podstawie powierzchni KO (klasy odnowienia) i KdO (klasy do odnowienia). na których odnotowano drzewostany dwupiętrowe (61. Aktualna koncepcja bazy nasiennej odnosząca się do regionów zagro onych w Sudetach obok aspektu praktycznego – wybór drzewostanów do pozyskania nasion na cele gospodarcze w głównej mierze ujmuje aspekt zachowawczy. Jest to ogromna powierzchnia (88. Do elementów szczególnie niekorzystnych w odniesieniu do baz nasiennych zalicza się: • czynniki biotyczne. którego celem jest zachowanie lokalnych i rodzimych populacji podstawowych gatunków drzew leśnych jako najlepiej dostosowanych do tych warunków. Jednopiętrowe drzewostany wszystkich klas wieku zajmują w nadleśnictwie powierzchnię 11358. Baza nasienna Nadleśnictwa Śnie ka Właściwe prowadzenie gospodarki w du ej mierze związane jest z posiadaniem bazy nasiennej podstawowych gatunków drzew leśnych. do odno- 192 .66 ha). W reglu górnym surowe warunki przyrodnicze powodują.58 w poprzednim 10-leciu). Zinwnetaryzowano niewielkie powierzchnie (0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” drzewostanów jest zwykle pochodną zrębowej gospodarki leśnej i zdecydowanie dominuje w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka. Skutkiem prowadzenia gospodarki przerębo – zrębowej powinno być wyhodowanie drzewostanów wielogatunkowych o zło onej. W powierzchni nadleśnictwa nie wyró niono drzewostanów o budowie przerębowej. Wytworzenie zło onej pionowej struktury drzewostanów jest stosunkowo łatwe w ni szych poło eniach górskich gdzie lasy o zmienionej. obejmująca zarówno niskie poło enia górskie jak równie warstwę regli. Nale y zaznaczyć e struktura wielopiętrowa drzewostanów mo liwa jest do osiągnięcia w określonych warunkach siedliskowych i środowiskowych. e świerk jest gatunkiem lasotwórczym i klimaksowym z charakterystyczna budową jednopiętrową.5% w odniesieniu do powierzchni nadleśnictwa).

8 pałacowy 2 3 4 5 1.. TAB. 1 1. Dom Pomocy Społecznej 10. 60 ZESTAWIENIE ZABYTKOWYCH PARKÓW I OGRODÓW W TERYTORIALNYM ZASIĘGU NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Lp. 17. 1992). RSP 4. Drzewostany wybrane pochodzą ze wszystkich stref wysokościowych. W latach 1985 – 1986 prowadzono kwalifikację drzewostanów dla sudeckiego banku genów. 5. Komarno Radomierz Trzcińsko II Trzcińsko III Cieplice I – Park Norweski Cieplice II – Park Zdrojowy Jelenia Góra – Paulinum Maciejowa Czernica pałacowy dworski pałacowy dworski miejski pałacowy pryw. zweryfikowaną w 1994 roku. Wrocław. 4. XIX 859/J/89 529/J/79 5327 532 2894 5. W wykazie parków i ogrodów zabytkowych w Polsce znalazły się obiekty pozostające w terytorialnym zasięgu i najbli szej okolicy Nadleśnictwa „Śnie ka”. Parki wiejskie występujące na terenie i w zasięgu terytorialnym nadleśnictwa Parki i ogrody posiadają istotne znaczenie w dziedzictwie kulturalnym kraju i są nierozerwalnym elementem architektonicznym.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” wienia powierzchni leśnych i przebudowy drzewostanów sztucznie wprowadzonych z nasion nieznanego pochodzenia (Matras 1995). Miejscowość 2 Janowice Wielkie Rodzaj parku 3 U ytkownik Pow. ha 4 5 Gmina Janowice Wielkie P.32 528/J/79 599/79 230/50 539 533 549 pałacowy pałacowy 6.54 Czas powstania 6 XIX Nr rejestru zabytków 7 509/J/77 Nr ewid.8.7 XVIII XVI – XVIII XIX XIX 1906 pocz. 3.75 XIX XIX 503/J/77 522 558 193 . W okresie socjalizmu większość z tych obiektów straciła swych prawowitych właścicieli. 1.0 16. Stan techniczny w przewa ającej większości uległ pogorszeniu lub dewastacji. Ich lokalizację i opis zawiera część opisowa Planu Urządzania Lasu (Elaborat). Niejednokrotnie powstawały na przestrzeni stuleci i były dziełami sztuki ogrodniczej (Parki i ogrody zabytkowe. 2.36 Miasto Jelenia Góra UM Politechn. Dane przedstawione w zestawieniu przedstawiają stan na 1991 rok.5 1.65 Gmina Je ów 4.62 2..

pałacowy Gmina Marciszów Szk. 2. Szk.9 pałacowy pałacowy willowy PPH Wojanów Sp. Szpital Przeciwgruźliczy Nadleśnictwo 4. 5. XIX XIX 537/J/79 910/J 505/J/77 524 7092 560 4. Aktualnie u ytkownicy są prawnie i moralnie odpowiedzialni za stan 194 .83 557 5328 pryw. Łomnica Mysłakowice Wojanów Miłków Staniszów nr 100 Staniszów nr 111 Podgórki pałacowy pałacowy pałacowy pałacowy pałacowy pałacowy pałacowy XIX XIX XIX XIX XIX pocz.4 5. 7. 0. 2. Urz. W znacznym stopniu przedstawiony wykaz parków uległ zmianom w odniesieniu do ich form własności. 12.9 4. 4.59 PZL Kalisz Gmina Janowice Wielkie UG. ul. Ciszyca ul.1 ZOZ Kowary Dom Wyp.93 XIX XVIII XIX XIX 1815 538/J/79 202/J/77 894/J 177/50 860/J/85 523 555 Gmina Mysłakowice pałacowy WOPR 22. Podst.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2. PPH Wojanów Zb. 6. 1. Spo .1 XIX 6 7 504/J/77 8 559 1. Prywatyzacja stwarza warunki na odrestaurowanie lub odbudowę i przywrócenie świetności znacznej części obiektów. Siedlęcin 5 5.. Jeleniogórska 14 Radociny pałacowy szpitalny pałacowy Miasto Kowary pryw. Energii Atom. 4. nie posiada szczegółowego opisu poniewa wykracza to poza ramy niniejszego opracowania.WSK. XIX XIX 501/J/77 508/J/77 241/50 507/J/77 682/J 912/J/88 535/J/79 554 547 556 538 SKR 13. 3. UG Zakł. Sanatoryjna Park przy siedzibie Nadleśnictwa Śnie ka Ciechanowice Bukowiec Dąbrowica Karpniki I Zamek Karpniki II Willa uzdrowisk. 2 Dziwiszów 3 pałacowy 4 Komb.6 0. Hermana Łódź 4. im.71 XIX poł. 4.57 pocz. 3. Przem Baw.2 13. 3. 1.76 Gmina Podgórzyn PPH Wojanów Stra Po .4 8. Rol.6 6151 517 Przedstawione zestawienie jest tylko wyszczególnieniem obiektów o największej wartości. Gm. miejski 7. XX XIX 1051/J/90 7091 1.51 3. BiK 3.56 1. UG 8.43 5. 2.

W niedalekiej odległości od wodospadu po przeciwnej stronie Złotego Widoku są granitowe ostańce skalne. 61 WYKAZ CIEKAWYCH OBIEKTÓW PRZYRODY NIEO YWIONEJ LePośnicwierzc two. Wodospad Podgórnej przy oddz. Zatem ka de szczegółowe opracowanie jest swoistym planem zagospodarowania przestrzennego i powinno ściśle wiązać się z infrastrukturą osadnictwa i krajobrazem. obiektu Ogólny opis. wczesnośredniowieczne grodzisko na szczycie wzniesienia. 178 195 . TAB. rodzaj obiektu.wykotowane nane 7 8 Lp. Ich zagospodarowanie wymaga szczegółowych opracowań i wnikliwych analiz prowadzonych z du ą znajomością tematu.d 71d 71 f 54 l 0. Ciekawostką jest skała o nazwie „Chybotek”. Przy renowacji parków wymagane jest określenie stref ochrony konserwatorskiej. 4.p. 3. Jeden z trzech co do wielkości wodospadów w polskich Karkonoszach. Rzeka Podgórna wypływa z okolic Małego Szyszaka i toczy swe wody w dół wcinając się wąwozem w próg skalny. Powy ej Przesieki na linii uskoku tektonicznego jest trój kaskadowy wodospad o wysokości ok. Interesująca formacja skalna zlokalizowana w obr. wymiary.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” zachowania administrowanych obiektów.) z platformą widokową na Dolinę Bobru i Góry Kaczawskie.m. stan. Ciekawe twory przyrody nieo ywionej w zasięgu i bezpośrednim sąsiedztwie Nadleśnictwa „Śnie ka” Osobliwe miejsca. walory Zagroenia 6 Uwa gi 1 1. interesujące twory przyrody nieo ywionej przedstawiono głównie w oparciu o mapy turystyczne (Fronia i Pietrzak 1998. Pietrzak 1998) oraz pozostałych informacji zebranych w trakcie trwania prac III rewizji urządzania lasu obszaru nadleśnictwa. 2 Sokoliki 5 Potę ne filary skalne (642 m n. hnia oddz.86 4 Zabiegi uzgodnione z wojewódzkim konserwatore m przyrody projek. Kowary Teren leśnictwa Janowice. 3 102 c. Formacja skalna z punktem widokowym na szczycie. Miejsce wspinaczkowe. 10 m.9. Nazwa parku.. 5. ekologicznej i powiązań widokowych. [ha] Pddz. Piec Skalny Most Grodzisko 5. 9 2. Obr Kowary.

Zespół stawów hodowlanych poło onych na południe od Podgórzyna o powierzchni ponad 106 ha. Obr. poni ej szczytu nikłe ruiny średniowiecznej warowni nazywanej „Zamkiem Bolka”. 281. Śnie ka. Koziniec (462 m npm). Wzgórza Łomnickie 16. Na jednym ze szczytów stoją granitowe skałki. Obr. W XVIII wieku rozwijało się tu pasterstwo. Obni enie oddzielające Kowarski Grzbiet Karkonoszy od Grzbietu Lasockiego. Wodospad Łomnicy 239 7. Śnie ka. Śnie ka. Grodna 26j 11.m. Przełęcz Okraj przy oddz. Krucze Skały przy oddz. Obecnie istnieje przejście graniczne ze Stra nicą Stra y Granicznej i schronisko turystyczne. Zapora wodna z wodospadem zbudowana w 1915 roku u podnó a Karpatki poło ona w malowniczym obszarze Karpacza.71 8. Ich zało ycielami byli Cystersi z Cieplic. Skalnik 190h. Po stronie czeskiej miejscowość Horní Malá Upa z bogatą infrastrukturą turystyczną. Najwy sze wyniesienia to Grodna (506 m) i Witosza 6 7 8 9 6. Najwy sza kulminacja Wzgórz Łomnickich na północnym skraju Marczyc. Obr. Malownicze wzgórza znajdujące się w zasięgu Kotliny Jeleniogórskiej. Na szczycie ruiny zbudowane w 1806 roku przez księcia Henryka von Reuss z Kowar w stylu pseudogotyckim spełniające formę urozmaicenia krajobrazu i rolę schronu myśliwskiego. Obr. Śnie ka. 265a 9. o. Na zboczach granitowe skałki z licznymi kociołkami wietrzeniowymi i urwiskami(Skalna Ściana). Grupa skalna z urwiskami do 25 m wysokości z dwoma pieczarami w Wilczej Porębie. Podgórzyńskie Stawy okolice oddz. 12.p. Kowary. Kowary. W budowie geologicznej przewa ają granity podlegające zró nicowanym procesom wietrzenia. Śnie ka. 17 196 . W ich obszarze gnieździ się znaczna ilość ptactwa wodnego. Kowary. Obr. 292 10. jedna z nich Ostra jest udostępniona jako punkt widokowy. Najwy szy szczyt Rudaw Janowickich (945 m n. Obr. Granitowe Wzgórze 38g. 35 13. Kompleks stawów poło ony jest na kilkumetrowych iłach zastoiskowych.i. Obr. 191c 2. Obr.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 4 5 którą pomimo jej wagi (7 ton) łatwo wprawić w niewielki ruch.) ze zboczami pokrytymi gołoborzem.

10. Kowary – miasto w dolinie Jedlicy. Liczne zabytki kultury materialnej. Zabytkowe miejsca o charakterze historycznym. W 1513 roku Kowary otrzymały prawa miejskie a miasto stało 197 . Aktualnie Karpacz z bogatą bazą noclegową i infrastrukturą turystyczną stanowi jeden z największych ośrodków zimowych sportów w Polsce. Obr. 15.d 89 c 239h. 6000 mieszkańców. Największy ośrodek miejski w południowo-zachodniej części województwa dolnośląskiego. Najbardziej cenne obszary Wzgórz proponowane są do objęcia formą ochrony w postaci Łomnickiego Parku Krajobrazowego. kiedy to w Sowiej Dolinie wydobywano kruszce (srebro i ołów).54 2. zachowany średniowieczny układ architektoniczny – rynek i zespół kamienic. Śnie ka.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 4 5 (484 m) z punktem widokowym na Kotlinę Jeleniogórską. 16. Początki osadnictwa związane z postacią Bolesława Krzywoustego. Rozwój turystyki na terenie Karpacza związany jest z wybudowaną w latach 1665 – 81 na Śnie ce Kaplicą św. 17. Formacje skalne zlokalizowane w powierzchni wydzieleń leśnych obrębu Kowary.57 Interesująca formacja skalna w obrębie Kowary Kulminacja Gór Sokolich z elaznym krzy em na szczycie. Najwcześniejsze informacje o Karpaczu pochodzą z XIV wieku. Obr. Wawrzyńca do której zmierzały pielgrzymki. Starościńskie Skały Krzy na Góra Sokoliki Skały „Fajka” Karpatka 90l 101h 102 c. Śnie ka. 5. Obr. 18. zabytki kultury materialnej w obszarze i w terytorialnym zasięgu nadleśnictwa Jelenia Góra – miasto poło one w śródgórskiej kotlinie. Kowary. którego powstanie związane jest z walońskimi poszukiwaczami złota i szlachetnych kamieni. 6 7 8 9 14. Skały o wyjątkowym kształcie w części wydzielenia leśnego obrębu Kowary Urwiste skały z kilkoma kociołkami wietrzeniowymi w Zarzeczu. W roku 1885 doprowadzono do Karpacza z Jeleniej Góry linię kolejową przez co nastąpił rozwój miejscowości w popularną stacją klimatyczno-turystyczną. 0. Karpacz – miasto zlokalizowane u podnó a Śnie ki ok.

Obr.. Wpis do rejestru zabytków nr rej. Budowa drogi nigdy nie została zakończona. Relikty szybów z płuczkarni z XII-XIV w. 2. TAB. Cmentarz 4 Obiekt poło ony w pobli u Drogi Sudeckiej i w niedalekiej odległości od mostku na Podgórnej. remont przy udziale n-ctwa 8 1 2 1. związane z wydobyciem złota. Zamek zbudowany na Grzbiecie Zamkowym Rudaw Janowickich przez rycerza Bolcza w XIV. szlak wymaga remontu 198 . Spalony w czasie wojny trzydziestoletniej popadł w ruinę. Droga Sudecka aktualnie ulega niszczeniu. Obr. 62 WA NIEJSZE OBIEKTY KULTURY MATERIALNEJ NA TERENIE NADLEŚNICTWA Zabiegi uzgodnione z wojewódzkim konserwatorem zabytków projektowa ne 5 6 Lp.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” się znanym ośrodkiem przemysłu elaznego. walory Zagro enia Uwagi wykonane 7 2007. Nazwa obiektu Ogólny opis. Ruiny zamku z VII-VIII w. Obr. po roku 1945 w okolicznych lasach prowadzono wydobycie rud uranu.. Śnie ka. 87/1056/Arch/83. Spłonął 12 sierpnia 1434 r. Szyby 5. rodzaj obiektu. W zamierzeniach miała połączyć Borowice z Przełęczą Karkonoską i dalej z Czechami. Kowary. rok powstania(budowy). Śnie ka. cmentarz jeńców wojennych – ofiar niewolniczej pracy przy budowie drogi. Budowę tej drogi rozpoczęto w dwudziestoleciu międzywojennym a podczas II wojny światowej budowali ja jeńcy wojenni z obszaru całej Europy. Zamek Sokolec 3 Zamek Bolczów 4. związane z istnieniem państwa Samona.

5.1. której ujęcia rozlokowane są w obszarze leśnym. Stwarza to szerokie mo liwości i sprzyja zagospodarowaniu potoków górskich jako nośników energii. Obszar nadleśnictwa poło ony po stronie północnej Karkonoszy nale y do zlewni rzeki Odry wpływającej do Bałtyku.11. Po przeprowadzeniu odpowiednich analiz i sporządzeniu projektów prawdopodobnie mo liwe będzie uzyskanie znacznych ilości energii elektrycznej z małych elektrowni wodnych. sposoby i stopień wykorzystania oraz klasy czystości wód powierzchniowych Grzbiet Karkonoszy stanowi europejski dział wodny. Potoki obszaru nadleśnictwa są bogatym źródłem wody pitnej. Według podziału hydrograficznego teren nadleśnictwa nale y do następujących jednostek hydrograficznych : Rząd I II III IV III nazwa rzeki Odra Bóbr Karpnicki Potok Gruszkówka Łomnica 199 . stanowiące dopływy rzeki Bóbr. Hydrografia terenu Nadleśnictwa Śnie ka. Potoki górskie z racji znacznych spadków posiadają du ą ilość czystej ekologicznie energii. Głównie są to cieki niewielkie wypływające z obszarów leśnych Karkonoszy. która w obecnym czasie jest niewykorzystana.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 5. obszar. Budowie urządzeń energetycznych napędzanych siłą wód sprzyja proekologiczny charakter gospodarki i korzystny układ hydrograficzny. Stosunki wodne w nadleśnictwie układają się dość korzystnie i tylko jedynie na niewielkich obszarach występuje okresowy nadmiar lub niedomiar wody. Najwy sze pasmo sudeckie dzieli zlewiska Morza Północnego i Bałtyckiego. Rudaw Janowickich i Gór Kaczawskich. Stopień wykorzystania potoków jako zasobów wody pitnej jest mocno zró nicowany a znaczna część ujęć wodnych wymaga remontów lub odbudowy. rozgraniczający dorzecza Łaby i Odry. Ocena stanu stosunków wodnych.11. Sieć rzek przecinających obszar nadleśnictwa jest dość równomiernie rozłoona i o znacznej gęstości.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” IV IV V III IV III IV IV Łomniczka Jedlica Kalnica Radomierka Komar Kamienna Wrzosówka Pijawnik TAB. 63 PRZEGLĄD GŁÓWNYCH RZEK I POTOKÓW OBSZARU NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Nazwa rzeki. potoku 1 Bóbr Czerwień Ziębnik Srebrny Potok Myja Kacza Granicznik Borówka Modrzyk Jodłówka Zachełmiec Choiniec Jeleni Potok Czerwoniak Sośniak Czerwonka Podgórna Polski Potok Sopot Wrzosówka Pijawnik Lutynka Kamienna Strona dopływu 2 lewy lewy lewy prawy prawy prawy lewy lewy lewy lewy prawy lewy lewy prawy prawy prawy prawy prawy prawy prawy prawy prawy lewy Zlewnia 3 Odry Podgórnej Czerwienia Podgórnej Podgórnej Podgórnej Kaczej Kaczej Kaczej Kaczej Choińca Podgórnej Czerwoniaka Czerwonki Czerwonki Podgórnej Wrzosówki Wrzosówki Wrzosówki Kamiennej Kamiennej Kamiennej Bobru 200 .

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Łomnica Pląsawa Wapniak Biały Potok Budnicza Struga Złoty Potok Bystrzyk Dziki Potok Miłkówka Głębocka Struga Łomniczka Czerniawka Płomnica Niedźwiada Płóknica Skałka Wilczy Potok Jedlica Malina Bystra Kuźniczy Potok Kalnica Piszczak Pluszcz Jelenia Struga Janówka Karpnicki Potok Gruszkówka Łupia Radomierka Komar Bełkotka Złotucha lewy lewy lewy lewy lewy prawy prawy lewy lewy lewy prawy prawy prawy prawy lewy prawy lewy prawy lewy prawy prawy prawy lewy lewy lewy lewy lewy lewy lewy prawy prawy prawy prawy 2 Bobru Łomnicy Pląsawy Łomnicy Łomnicy Łomnicy Łomnicy Łomnicy Łomnicy Łomnicy Łomnicy Łomniczki Łomniczki Płomnicy Płomnicy Łomniczki Łomniczki Łomnicy Jedlicy Jedlicy Jedlicy Jedlicy Jedlicy Piszczaka Jedlicy Bobru Bobru 3 Karpnickiego potoku Karpnickiego Potoku Bobru Radomierki Radomierki Bobru 201 .

Rzeka Łomnica jest lewobrze nym dopływem Bobru III rzędu. zanotowano tak e wysoki stopień zanieczyszczenia fenoli lotnych i azotu azotynowego przez co została sklasyfikowana jako III klasa czystości.9 % ścieków oczyszczonych mechanicznie.11. II rzędu. W 1997 roku w punkcie granicznym wody Bobru wykazywały II klasę czystości z uwagi na podwy szone wartości stę eń fosforanów.7 hm3 ścieków wymagających oczyszczenia odprowadzono do wód powierzchniowych: • 49.0 hm3 ścieków przemysłowych.0 hm3. równie fosfor ogólny występował w znacznym stę eniu na przekroju poni ej Jeleniej Góry. Rzeka Wrzosówka jest prawobrze nym dopływem Kamiennej IV rzędu. • 5. o długości 271. Dane odnoszące się do stę eń związków organicznych. ścieków komunalnych oraz ścieków niedostatecznie oczyszczonych w starych oczyszczalniach.6 km. i do ziemi lub innego odbiornika 1. • 42. Od ujścia Łomnicy do przekroju zbiornika Pilchowickiego wody Bobru wykazywały III klasę czystości z uwagi na znaczne stę enie fenoli lotnych.9 % ścieków oczyszczonych chemicznie. azotu azotynowego i wysokie stę enia fosforanów. Ponadto ocena jakości wód Bobru według stanu sanitarnego wykazała znaczne ilości bakterii z grupy coli typu fekalnego nie odpowiadające normom. Rzeka Bóbr jest lewobrze nym dopływem Odry. fosforu ogólnego i fosforanów wskazywały na II klasę czystości. • 2. Na 25 miast województwa jeleniogórskiego 24 posiadały w 1997 roku oczyszczalnie ścieków.2 % ścieków oczyszczonych biologicznie. w których wartość odpowiadała III i II klasie czystości.2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 5. poprzez kanalizację miejską 2. W przypadku 37. fosforu ogólnego.0 % ścieków surowych bez oczyszczenia.8 hm3 . w tym 3 miasta oczyszczalnie mechaniczne i 21 miast mechaniczno-biologiczne. na podstawie innych od wymienionych wskaźników wody rzeki Łomnicy klasyfikują się w I klasie czystości. w tym bezpośrednio do wód powierzchniowych 37. za wyjątkiem zbiornika Bukówka. fenoli i wskaźnika BZT5.2 hm3. Stan czystości wód powierzchniowych Problem zanieczyszczenia wód powierzchniowych związany jest z odprowadzaniem ścieków wodnych powstałych w zakładach przemysłowych. Ocena wyników badań wykazała ponadnormatywne zanieczyszczenie bakteriami coli typu fekalnego. W roku 1997 na terenie województwa jeleniogórskiego 68 zakładów przemysłowych odprowadziło 41. Główne cieki wodne przecinające teren Nadleśnictwa Śnie ka to Bóbr i Łomnica. Wody rzeki Wrzosówki w przekroju źródłowym nie odpowiadały normom z uwagi na przekroczenie dopuszczalnych 202 .

a w drzewostanach KO łączny skład gatunkowy drzewostanu i podrostu. w tym równie w strefach uszkodzeń przemysłowych) występuje w drzewostanie i razem z pozostałymi gatunkami przyjętego typu gospodarczego zajmuje co najmniej 50% składu gatunkowego drzewostanu. W ogólnym podziale przedstawia się drzewostany: • o składzie zgodnym z warunkami siedliskowymi.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” wartości pH. Na wysokości Sobieszowa wody rzeki sklasyfikowane zostały jako II klasa czystości z uwagi na przekroczenie norm pH oraz podwy szone wskaźniki BZT5. z uwzględnieniem wariantu uwilgotnienia lub wystawy. pozostałe parametry odpowiadały I klasie czystości. je eli nie spełnia wymogów określonych powy ej co oznacza. 5. • niezgodne. Drzewostany o składzie gatunkowym zgodnym z siedliskiem uznaje się wówczas gdy gatunek główny (zgodnie z przyjętym typem gospodarczym drzewostanu. Ekologiczna ocena stanu lasu W przeprowadzonej ocenie ekologicznej stanu lasu analizowano zgodność składu gatunkowego drzewostanów z siedliskiem. Ocena jakości wód rzeki wykazała znaczne ilości bakterii z grupy coli typu fekalnego nie odpowiadające normom za wyjątkiem odcinka na wysokości Jagniątkowa gdzie wartość miana coli wskazywała I klasę czystości (JBPiP. w tym równie w strefach uszkodzeń przemysłowych) nie jest gatunkiem panującym. W 203 . w drzewostanach dwupiętrowych uwzględnia się łączny skład gatunkowy w obydwu piętrach. Skład gatunkowy drzewostanów jest niezgodny z siedliskiem. a w składzie gatunkowym drzewostanu występują wszystkie gatunki przyjętego typu gospodarczego. a w drzewostanach KO łączny skład gatunkowy drzewostanu i podrostu. Skład drzewostanów jest częściowo zgodny z siedliskiem kiedy gatunek główny (zgodnie z przyjętym typem gospodarczym drzewostanu. • o składzie częściowo zgodnym z siedliskiem. w drzewostanach dwupiętrowych uwzględnia się łączny skład gatunkowy w obydwu piętrach. i jednocześnie w składzie gatunkowym drzewostanu nie występują wszystkie gatunki przyjętego typu gospodarczego drzewostanu lub łącznie nie obejmują 50% składu gatunkowego drzewostanu. 1997).11.3. Podstawą kwalifikacji drzewostanów do powy szych grup jest gospodarczy typ drzewostanu ustalany na komisjach techniczno – gospodarczych dla ka dego siedliskowego typu lasu. e gatunek główny (zgodnie z przyjętym typem gospodarczym drzewostanu. w tym równie w strefach uszkodzeń przemysłowych) jest gatunkiem panującym.

67 1.61 4.7 83.9 0.15 36.89 2024.1 24.3 5.32 26.72 120.89 92.0 4.8 5.9 10.0 81.0 65.1 1118.92 189.62 16.37 13.4 47.5 53.18 5.0 2.3 2.9 124.85 % 9 1.68 63.0 65.32 19.30 3.04 63.8 37.0 90.80 2.8 203.62 70.82 8.66 67.45 % 7 3.0 51.6 100.7 100.1 18.9 38.37 246.36 3. TAB.6 44. nadleśnictwo Siedliskowy typ lasu 80.2 100.4 22.44 1.5 277.50 12.65 101.07 27.6 16.54 129.88 80.(w przypadku gdy zalecany gatunek liściasty zastąpiony jest przez inny gatunek liściasty) oraz niezgodność negatywną – (gdy zalecany gatunek liściasty oraz jodła i modrzew zastąpiony jest przez sosnę lub świerk).3 Drzewostany o składzie gatunkowym zgodnym ha 1 BGW BMGB 2 BGŚW 4 656.29 52.2 8.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” drzewostanach niezgodnych dodatkowo wyró nia się niezgodność obojętną .91 6.3 Obręb.74 1.79 11.6 72.5 17.9 82.9 82.53 4.19 81.41 28.5 częściowo zgodnym ha 6 24.38 56.24 7.1 5.13 58.5 218.5 46.6 71.99 85.71 1.52 1. 64 ZESTAWIENIE POWIERZCHNIOWE WG ZGODNOŚCI SKŁADU GATUNKOWEGO (ŹRÓDŁO: WYNIKI TAKSACJI PRZETWORZONE PROGRAMEM TAKSATOR) Gospodarczy typ drzewostanu 3 ŚW ŚW ŚW BK SO BMGŚW BK ŚW JD BK ŚW ŚW BMGW BWG LGŚW LGW Obręb Śnie ka LŁG LŁWY LMGŚW LMGW LMWY ŚW LMWY W LWY ŚW ŚW ŚW JD BK JW JD BK OL JS OL JS JD BK ŚW JD BK ŚW BK JD DB ŚW JD DB JW JD DB BK JD DB JD DB JD BK ŚW JD DB JW OL JS ŚW ŚW BK ŚW ŚW 56.04 25.67 6.32 6.75 79.5 204 .5 2.27 0.98 % 5 95.0 100.8 16.6 41.56 1.28 787.0 48.2 100.23 6.4 83.1 24.7 100.74 36.13 32.4 58.2 100.5 niezgodnym ha 8 8.89 50.13 4.0 34.0 93.66 809.63 LWY W OLJWY Obręb Kowary BGŚW BGW BMGŚW 18.1 9.

13 1.46 97.7 80.79 154.4 100.5 9.06 73.45 9 1.89 418.4 4.28 1905.0 85.72 6.8 426.7 29.7 292.97 58.35 67.9 100.0 51.24 9.45 3.7 223.0 10.04 1.6 0.23 7.9 27.83 4.73 63.98 6.72 95.8 3.0 79.4 64.2 13.0 929.65 6.53 24.2 2.9 17.36 85.84 80.4 19.87 7.0 66.27 436.2 29.11 0.2 36.23 26.0 7.59 8.74 0.9 22.8 9.97 228.3 100.4 1.1 7.0 100.72 16.5 185.62 334.06 8.84 58.1 12.20 82.13 43.6 82.96 57.2 30.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 BMGW BMWY ŚW BWG LGŚW LGW LŁG LŁWY LMGŚW LMGW LMWY ŚW LMWY W LWY ŚW LWY W OLJG OLJWY ŚW 3 DB SO ŚW JD BK JW JD BK OL JS OL JS JD BK ŚW JD BK ŚW BK JD DB ŚW JD DB JW JD DB BK JD DB JD DB JD DB JW OL JS OL JS ŚW ŚW ŚW BK SO 4 2.14 31.3 72.17 14.2 4.81 31.48 713.6 38.8 28.40 19.3 80.5 2.31 6.91 5 8.56 1.8 0.3 100.9 82.18 2.2 BMGŚW BK ŚW JD BK ŚW ŚW 299.56 4.74 1.4 12.4 38.0 75.1 321.46 10.9 8 0.21 7 89.8 4482.0 44.0 8.39 6.0 86.33 27.7 99.2 2.9 275.67 9.96 205 .28 13.66 24.1 18.90 8.45 0.13 32.8 6 29.7 5.8 17.5 11.48 34.9 151.48 20.02 1.3 17.1 119.21 94.50 31.0 72.7 80.8 2.0 100.18 89.37 297.8 63.38 163.7 61.92 8.8 23.17 570.43 4.46 82.85 20.76 100.0 93.8 2.81 BMGW BMWY ŚW BWG LGŚW LGW LŁG LŁWY LMGŚW LMGW LMWY ŚW LMWY W ŚW DB SO ŚW JD BK JW JD BK OL JS OL JS JD BK ŚW JD BK ŚW BK JD DB ŚW JD DB JW JD DB 79.3 3.81 9.45 3.73 19.19 81.2 76.98 78.1 19.2 100.13 Nadleśnictwo Śnie ka BGŚW BGW BMGB 2.09 2.3 2457.89 4.5 401.

42 55.7 38.80 47.98 ha) oraz LMwy w (401.3 100.0 6. Praktycznie blisko 100% drzewostanów rosnących na wymienionych siedliskach oraz BGśw i BWG wykazuje skład zgodny z siedliskiem.41 0. Całkowicie zgodne są drzewostany w typach siedliskowych lasu BGw i BGb gdzie gospodarczy drzewostan świerkowy przyjęto jako podstawowy. W odniesieniu do całkowitej powierzchni typu siedliskowego największy udział drzewostanów niezgodnych występuje na LMwy w (80. 206 .49 1.0 37.24 69. są w zupełności dostosowane do warunków siedliskowych.9 44.23 6.96 ha).33 Największą powierzchnię drzewostanów o składzie niezgodnym odnotowano w Nadleśnictwie „Śnie ka” w typie siedliskowym lasu LMGśw (426. Uzupełnieniem jest zestawienie graficzne niezgodności według typów siedliskowych lasu i gospodarczych typów drzewostanu.0 8 18.11 66.3 57. Lite świerczyny porastające górne partie gór.7%).Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 LWY ŚW 3 BK JD DB JD DB JD BK ŚW JD DB JW OL JS OL JS 4 4.36 9 17.92 5 4.5%) oraz Lwy w (55.7 0.37 7 82.0 100.0 93.48 7.0 6 87.9 LWY W OLJG OLJWY 8.

BK JD DB LMWY ŚW.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 90. JD DB LWY W. ŚW LGŚW.0 0. BK JD DB LWY ŚW.12.0 [%] 40. W rubryce forma stanu siedliska za siedliska w stanie naturalnym uznane zostały siedliska w stanie naturalnym (N1) i zbli onym do naturalnego (N2).0 20.0 10.1. JD BK ŚW LMGW. W trakcie prac IV rewizji P.U. JW JD BK LŁG. BK ŚW BMGŚW. JW JD DB LWY ŚW. ŚW 5. Formy degeneracji ekosystemu leśnego 5. BGŚW.0 80. • monotypizacji. Zestawienie zostało wygenerowane za pomocą programu taksator.0 70.12. ocenę aktualnego stanu siedlisk oparto na podstawie operatu glebowo-siedliskowego wykonanego w 1998 roku przez BULiGL o/w Brzegu. JD DB JW 207 .L. Aktualny stan siedliska BMGW. JD BK LGW.0 50. • borowacenia.0 60. OL JS LMGŚW.0 Wykres 11 Udział drzewostanów niezgodnych w typach siedliskowych lasu z uwzględnieniem gospodarczych typów drzewostanów Dokonując oceny form degeneracji ekosystemów leśnych brano pod uwagę cztery jej elementy: • aktualny stan siedliska. GTD] LŁWY . • neofityzacji. ŚW JD DB LMWY W. ŚW BMGŚW. OL JS [STL. JD BK ŚW LMWY ŚW.0 30.

1 0.00 0.00 0.00 0.53 0.59 0.27 0.00 0.00 0.00 0.93 0.00 0.00 225.00 0.00 0.90 17.4 0.00 0.86 0.93 0.12 7.74 22.00 883.57 0.0 0.1 0.92 1928.50 6.00 0.42 0.00 3813.44 7.4 0.00 0.00 112.00 0.0 3.00 0.00 0.00 1285.0 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.00 1246.Grupa Forma stanu leśnictwo siedlisk siedliska <=40 lat 1 2 3 naturalne zniekształcone bory zdegardowane silnie zdegardowane naturalne bory mieszane zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane naturalne lasy Obręb Śnie mieka szane zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane naturalne zniekształcone lasy zdegardowane silnie zdegardowane naturalne zniekształcone ogółem zdegardowane silnie zdegardowane Obręb Kowary bory naturalne zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane bory mienaturalne zniekształcone 4 408.00 Ogółem Ogółem [%] 7 775.00 0.97 691.0 65.00 0.0 30.26 61.00 0.00 84.90 0.2 0.00 2125.48 0.00 0.00 0.00 0.08 0.24 0.00 1270.00 0.0 0.76 1996.00 114.00 0.0 22.1 33.41 1068.0 0.00 0.07 0.08 1043.00 229.69 0.68 Wiek 41-80 lat 5 258.08 0.00 0.00 27.05 0.00 452.34 0.38 236.0 26.00 0.6 34.36 > 80 lat 6 108.29 215.10 0.00 1519.00 86.00 208.30 0.17 0.0 0.92 0.00 0.0 0.72 0.55 669. 65 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI DRZEWOSTANÓW NADLEŚNICTWA „ŚNIE KA” WG AKTUALNEGO STANU SIEDLISKA ( WYGENEROWANE PROGRAMEM „TAKSATOR”) Powierzchnia/ mią szość Obręb.00 29.00 0.9 1.00 0.03 17.0 0.00 0.4 0.07 0.00 610.0 0.00 0.00 467.00 1296.37 0.00 0.0 3. nad.00 0.00 521.00 442.57 0.62 21.04 8 13.00 624.00 25.00 720.02 0.1 0.2 0.4 208 .

00 0.64 5 0.00 2347.00 1375.00 7691.5 0.0 7.00 0.8 0.2 0.00 0.51 0.00 0.00 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 szane 3 zdegardowane silnie zdegardowane naturalne 4 0.13 8 0.10 1275.0 19.5 44.0 0.00 0.0 20.59 0.0 0.00 0.3 0.00 45.00 0.00 0.00 0.69 0.03 6.00 0.00 0.0 2.0 28.0 0.00 0.67 0.93 573.60 0.49 7 0.0 0.26 603.00 0.5 0.81 0.00 0.22 788.00 2661.0 0.58 0.00 0.00 0.00 1224.0 0.26 0.00 1335.9 1.00 3877.57 0.43 0.00 0.09 70.49 7.1 lasy mieszane zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane naturalne zniekształcone lasy zdegardowane silnie zdegardowane naturalne zniekształcone ogółem zdegardowane silnie zdegardowane Nadleśnictwo Śnie ka bory naturalne zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane naturalne bory mieszane zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane naturalne lasy mieszane zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane naturalne zniekształcone lasy zdegardowane silnie zdegardowane ogółem naturalne 209 .08 1328.00 2849.23 0.98 0.00 0.19 52.72 0.12 1775.00 520.00 1101.00 0.00 0.3 0.0 0.00 0.27 43.52 0.65 51.12 32.7 42.00 964.00 517.00 0.79 0.00 0.00 375.8 0.00 1552.00 153.60 2955.00 177.49 126.0 0.03 1175.00 375.65 22.33 0.00 146.75 187.57 1106.00 15.00 1092.64 0.00 0.00 482.66 0.00 0.15 0.0 60.00 0.1 1.00 0.00 68.18 0.00 62.00 0.82 0.52 4883.18 2319.0 2.00 0.00 1001.59 0.00 0.39 73.25 0.5 0.36 0.35 0.0 55.06 0.00 344.00 0.37 3106.00 136.00 0.00 0.00 3644.00 2494.00 0.00 0.00 1344.60 17.98 0.00 584.86 0.8 38.0 0.00 6 0.00 985.

40 0.0 W Nadleśnictwie „Śnie ka” zinwentaryzowano siedliska w stanie naturalnym i zniekształconym.2. Borowacenie Zjawisko borowacenia występuje na siedliskach borów mieszanych. 5. 55% (w obrębie Kowary) do 65% (w obrębie Śnie ka). 60% dla nadleśnictwa i wacha się od ok. lasów mieszanych i lasów jako forma degeneracji lasu. Występuje zró nicowanie pomiędzy STL – generalnie udział siedlisk zniekształconych wzrasta z yznością siedlisk.00 0.00 8 39.00 0. Polega na zwiększonym (ponadnormatywnym) udziale sosny lub świerka w składzie gatunkowym drzewostanu.00 0. Nie stwierdzono siedlisk zdegradowanych i silnie zdegradowanych. je eli udział świerka i sosny wynosi: • ponad 80 % na siedliskach lasów mieszanych • 30-60 % na siedliskach lasowych c) mocne.35 0.00 7 5103.9 0.00 0.0 0. W zale ności od udziału wymienionych gatunków w górnej warstwie drzew nale y wyró nić borowacenie: a) słabe.46 0. je eli udział świerka i sosny w składzie gatunkowym drzewostanu wynosi: • ponad 80 % na siedliskach borów mieszanych • 50-80 % na siedliskach lasów mieszanych • 10-30 % na siedliskach lasowych b) średnie.00 6 2396.49 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane 4 840.12.00 5 1866. Udział siedlisk w stanie naturalnym wynosi ok. je eli udział świerka lub sosny wynosi: • ponad 60 % na siedliskach lasowych Wyniki opisujące proces borowacenia dla obrębów i łącznie dla nadleśnictwa przedstawia tabela zamieszczona poni ej: 210 .

Obręb leśny Kowary 52.71 ha (24.40 ha – 36.0 0.5 22.2 49.85 984.59 2529.73 > 80 lat 342. w których stwierdzono słabe borowacenie.8 28.15 276.0 0. co daje udział dla nadleśnictwa na poziomie 28%.17 ha (0.53 1091.35 21.84 1278.18 ha (27%) i w obrębie Śnie ka 1278. przy jednoczesnym zmniejszeniu powierzchni drzewostanów nieobjętych procesem (poprzednio 4071.83 32.22 1632.8%).08 5953. Największy wzrost odnotowano w grupie drzewostanów objętych słabym stopniem borowacenia (poprzednio 4070.2 %).87 ha (0.88 12.17 1621.46 Ogółem [ha] 1955.0 %).84 ha (43. odpowiednio w obrębach: Śnie ka – 2529. W porównaniu do danych z poprzedniej rewizji PUL nastąpiły zmiany we wszystkich klasach.8%).04 ha (0.37 1057.65 3164.23 28.74 699.85 1063. Brak zjawiska borowacenia stwierdzono w obrębie Śnie ka na powierzchni 1955.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.87 3577.0 46.48 372.53 ha (22%) Drzewostany o mocnym borowaceniu w nadleśnictwie zajmują – 99.71 99.52 357. Nadleśnictwo Stopień borowacenia brak Wiek <=40 lat 1047.5 %) oraz Kowary 3423.59 2689.49 ha (23.0 27. Wynika to z przyjęcia w obecnej rewizji bardziej precyzyjnego opisu siedliskowych typów lasu z Operatu siedliskowego.8 23. Średni stopień borowacenia w nadleśnictwie wykazuje 3164.5 %) zajmują drzewostany.88 7.18 52.06 6.8 %) oraz obręb Śnie ka – 46.23 ha – 36.37%).36 1012. 66 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI [HA ] WG FORM DEGENERACJI LASU – BOROWACENIE ( WYGENEROWANE PROGRAMEM „TAKSATOR”) Obręb.77 25.6 57.08 591.42 925.27 2191.74 1099.7 0. w tym w obrębie Kowary 1886.80 lat 565.04 Ogółem [%] 33.7 43.43 1973.63 196.49 3423.33 626.8 Obręb Śnie ka słabe średnie mocne brak Obręb Kowary słabe średnie mocne brak Nadleśnictwo słabe średnie mocne Według zestawienia największą powierzchnię w nadleśnictwie 5953. opracowanego wg stanu na 2008.36%).65 ha (46.37 447.81 ha (49.65 1903.85 41 .8 839.82 6.22 1072. 211 .5 24.7%) i w obrębie Kowary na powierzchni 1621.38 248.59 ha (33.52 80.81 1886.7%).53 46.

: sosnę wejmutkę. TAB.12.14 2727. Monotypizację wyró nia się w przypadku występowania drzewostanów jednogatunkowych i jednowiekowych na zwartych powierzchniach powy ej 100 ha.23 4743. Wyró nia się monotypizację częściową gdy udział drzewostanów jednego gatunku i jednej (20 letniej) klasy wieku wynosi 50-80% lub udział jednej klasy wieku drzewostanów ró nych gatunków w jednej klasie wieku wynosi ponad 80% oraz monotypizację pełną gdy udział jednego gatunku i jednej klasy wieku wynosi ponad 80 %.54 Ogółem [%] 100 100 100 Według danych zawartych w tabeli wynika. 212 .75 2429.13 6984. e w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka brak procesu monotypizacji w zdefiniowanym rozumieniu. Neofityzacja Forma degeneracji lasu polegająca na wprowadzeniu sztucznym lub samoistnym wnikaniu do drzewostanów gatunków obcych drzew i krzewów nosi miano neofityzacji. 41-80 i powy ej 81 lat oraz podziału drzewostanów na : sosnowe + świerkowe i pozostałe.12.86 3335. Zestawienie opisujące to zjawisko wykonuje się dla kompleksów leśnych powy ej 200 ha z uwzględnieniem grup wiekowych drzewostanów 1-40 .26 4715.3. nadleśnictwo Obręb Śnie ka Obręb Kowary Nadleśnictwo Stopień monotypizacji brak brak brak <=40 lat 1507.4 > 80 lat 2314. Drzewostany posiadające w swoim składzie gatunkowym co najmniej 10 % gatunków obcego pochodzenia tj. Zatem nie istnieją powierzchnie jednolite pod względem gatunku i wieku zgrupowane w kompleksy.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 5.80 lat 1988.98 Ogółem [ha] 5810. robinię akacjową. sosnę czarną wykazano w obszarze Nadleśnictwa „Śnie ka” jako zdegradowane pod względem neofityzacji. których powierzchnia przekracza 100 ha. dąb czerwony. daglezję. 67 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI [HA ] WG FORM DEGENERACJI LASU .24 1827.MONOTYPIZACJA Obręb.4.41 12794.1 Wiek 41 . 5. czeremchę amerykańską. Monotypizacja Degeneracja lasu polegająca na ujednoliceniu gatunkowym lub wiekowym nosi miano monotypizacji.

213 .08 0.64 17.21 0. 68 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI [HA ] WG FORM DEGENERACJI LASU .18 Z powy szego zestawienia wynika.52 Ogółem [%] 0.14 0.18% powierzchni leśnej nadleśnictwa.WE R-m DB.64 15.NEOFITYZACJA (GATUNKI OBCEGO POCHODZENIA JAKO PANUJĄCE W DRZEWOSTANACH ) Obręb. powierzchnię gatunków nierodzimych opisanych w udziale drzewostanów zredukowaną do rzeczywiście zajmowanej.63 4.63 0. e skala neofityzacji ujęta sumaryczną powierzchnią wydzieleń z panującymi gatunkami obcego pochodzenia jest niewielka – 0.08 0.69 9.64 22.63 1.WE R-m Wiek 41-80 lat 0.83 4.32 2.01 0.89 1.68 0.C nadleśnictwo DG SO. Wszystkie neofity są wynikiem prowadzenia gospodarki leśnej i zostały wprowadzone sztucznie.C Obręb Kowary DG SO.07 0.84 Ogółem 4.51 4.64 19.02 0. W poni szych tabelach zestawiono w kolejności: powierzchnię wydzieleń z gatunkami obcego pochodzenia jako panującymi w drzewostanach.19 0.36 2.69 14. ze względu na większą reprezentację drzewostanów daglezjowych.05 12.04 0. TAB.68 > 80 lat 4.28 0. liczbę wydzieleń z gatunkami neofitycznymi występującymi w dolnych warstwach drzewostanów.88 4.63 4. nadleśnictwo Obręb Śnie ka Powierzchnia [ha] Gatunek <=40 lat DG R-m DB.2 4. w składzie gatunkowym drzewostanu we wszystkich warstwach.36 2. przy czym w warstwie podszytu nie notowano procentowego udziału poszczególnych gatunków.32 2.05 16.l.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Neofity w obydwu obrębach leśnych zostały zaewidencjonowane podczas prac IV rewizji u. Istnieje pewne zró nicowanie między obrębami – w obrębie Kowary skala zjawiska jest nieco większa.

nadleśnictwo Gatunek <=40 lat DG Obręb Śnie ka DB.03 44.13 5.70 Ogółem [%]* 7. 214 . e skala neofityzacji ujętej sumaryczną powierzchnią gatunków obcego pochodzenia o udziale 1 i więcej w drzewostanach.43 5.80 KO.WE Obręb Kowary DG DB. zredukowaną do rzeczywiście zajmowanej.20 Ogółem 0.69 4.91 0.00 2.C R-m SO.11 35.36 Instrukcja Urządzania Lasu z 2002 r.64 0.44 > 80 lat 0. Z powy szego zestawienia wynika.74 77.54 4.43 3.86 12.95 92. wprowadziła powierzchniowy udział gatunków w składzie drzewostanów.76 62.33 26.38 8.70 8. KDO 0.04 5.52 0.83 19. 69 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI [HA ] WG FORM DEGENERACJI LASU – NEOFITYZACJA (GATUNKI OBCEGO POCHODZENIA W UDZIALE – POWIERZCHNIA ZREDUKOWANA ) Powierzchnia [ha] Obręb.83 7.37 0.54 14.25 3.05 0.54 14.59 3.25 3.17 0. W obrębie Śnie ka największa powierzchnia neofitów przypada na dęba czerwonego.94 0.36% powierzchni leśnej nadleśnictwa. Istnieje więc mo liwość zredukowania powierzchni gatunków do rzeczywiście zajmowanej.C R-m 0.77 0.31 0.97 3.77 8.00 5.C R-m SO.63 0.52 5. równie jest niewielka – 0.26 Wiek 41-80 lat 0.81 27.81 27.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.54 10.07 5.63 2.09 3.13 0.59 3.46 19. w obrębie Kowary na daglezję.97 1.43 1.WE nadleśnictwo DG DB.01 4.00 0.79 1.67 9.56 0.16 13.37 3.92 9.43 5.63 0.88 0.43 1.

C SO.4% ogólenej liczby wydzieleń litereowanych w nadleśnictwie. Zasadniczo nale y dą yć do eliminowania obcych gatunków ze środowiska leśnego. LICZBA WYDZIELEŃ Z NEOFITAMI W DOLNYCH WARSTWACH DRZEWOSTANU Obręb. z uwagi na niekorzystne zjawiska jakie są następstwem procesu neofityzacji. daglezji do absolutnie niepo ądanego np.4% liczby wydzieleń literowanych w obrębie. Uwidacznia się pewne zró nicowanie pomiędzy obrębami – w obrebie Kowary skala zjawiska jest większa – prawie 2.S 2 1 1 2 1 1 22 31 1 1 2 2 1 1 4 5 1 0 22 34 1 1 22 1 1 31 3 2 1 1 12 1 1 4 5 1 2 1 23 36 3 14 2 8 2 2 58 6 1 69 2 2 59 11 1 2 77 Obręb Kowary DG DB. Ich znaczenie w prowadzeniu gospodarki leśnej jest skrajnie zró nicowane od gospodarczo uzasadnionego np. ujętej liczbą wydzieleń z gatunkami obcego pochodzenia zinwnentaryzowanymi w tych warstwach równie jest niewielka – dotyczy 1.3% w obrębie Śnie ka. 215 . 70 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI WG FORM DEGENERACJI LASU – NEOFITYZACJA . nadleśnictwo Gatunek DG IIP 1 Warstwa drzewostanu NAL PODR 1 2 PODS 1 1 PODSZ R-m 1 5 Obręb Śnie ka DB.C AK KSZ R-m Skala neofityzacji w dolnych warstwach drzewostanu.C KSZ R-m SO. czeremchy amerykańskiej.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.C AK R-m SO.C SO.S DG nadleśnictwo DB. Gatunki neofitów jakkolwiek obce naturalnemu środowisku przyrodniczemu obszaru Nadleśnictwa „Śnie ka” to jednak spełniają ró norodne funkcje w gospodarce leśnej. wobec niecałych 0.

Sposób prowadzenia zrębów smugowych nie przyniósł oczekiwanych efektów skutkiem czego wystąpiły znaczne problemy z odnowieniem lasu. (Zoll 1958). Wzrost szczególnie intensywnej eksploatacji lasów sudeckich odnotowuje się w XIV i XV w. Ceitel i Szymański 1997). Podstawową przyczyną dewastacji lasów wymienionego okresu są wylesienia wynikające ze znacznego zapotrzebowania powierzchni na u ytki rolne i rozwijający się przemysł.. powstały w XIII w. Z braku odnowienia naturalnego wprowadzono sztuczne w postaci siewu. Znaczne zmiany w środowisku leśnym były skutkiem działalności człowieka. Proces niekontrolowanej ingerencji i u ytkowania utrzymywał się do czasu wprowadzenia planowej gospodarki w XVIII w. Piechowice. wiąz. Od roku 1750 niekontrolowana i rabunkowa gospodarka została powstrzymana ustawą z 1750 r. bukiem i jaworem. Sobieszów. Przejawem źle prowadzonej gospodarki leśnej jest stan klęski zamierania lasów sudeckich. W tym okresie świerk był uznany jako gatunek panujący. W dalszej kolejności wprowadzono odnowienie sztuczne świerka przy wykorzystaniu metody sadzenia (Zientarski. 216 . która wprowadziła obowiązek pomiaru i inwentaryzacji lasu.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 6. poniewa nie przyniosła oczekiwanych efektów w postaci odnowienia wszystkich wylesionych powierzchni. ZAGRO ENIA Naturalny charakter lasów sudeckich utrzymał się do pierwszych wieków naszego tysiąclecia. Sosnówka Podgórzyn. Ocenę gospodarki prowadzonej na tych obszarach przedstawił Zoll (1963). który stwierdził. która z dzisiejszego punktu widzenia wydaje się być w wielu wypadkach stracona. Istniejące osiedla w Kotlinie Jeleniogórskiej: Miłków. wra liwe na wiatr. Wyhodowane w ten sposób drzewostany świerkowe obcego pochodzenia posiadały bardzo słabą naturalną odporność skutkiem czego ulegały znacznym szkodom głównie od wiatrów i śniegów. Wśród gatunków domieszkowych występowały: jesion. Wprowadzone obce rasy świerka zastąpiły odporne i przystosowane do warunków górskich lokalne rasy. W początkowym okresie procesu zamierania lasów nastąpił okres bardzo intensywnej pracy. Niedobory nasion przyczyniły się do sprowadzania nasion świerka z odległych części Europy. śnieg i szkodniki wtórne drzewostany świerkowe. brzoza. iwa i w wy szych partiach jarzębina. Nie posiadamy klarownej odpowiedzi jak uzyskać odnowienie na powierzchniach gdzie do tej pory jedynie trawy i trzcinnik są dominującą formacją roślinną (Samojło 1996). która doprowadziła do zastąpienia drzewostanów mieszanych na monokultury świerkowe powstałe z odnowień sztucznych otwartych zrębów zupełnych. e w pogoni za najwy szą rentą gruntową przeistoczono sudeckie lasy w jednogatunkowe. występujący w litych drzewostanach oraz w zmieszaniu z jodłą. której widoczne ślady datuje się na okres wczesnego średniowiecza. Zręby zupełne z prowadzeniem sztucznego odnowienia świerka w lasach sudeckich były stosowane do 1914 roku jako jedyny rodzaj prowadzenia gospodarki.

Proces zamierania lasów w Sudetach zaczął się na przełomie lat 1979/80. Wielkopowierzchniowe zamieranie lasów w Sudetach. 217 .2 15. rozpoczęto usuwanie martwych drzewostanów zrębami zupełnymi. Poni ej w formie wykresu przedstawiony jest rozmiar pozyskania grubizny martwych drzew na przestrzeni lat 1980 –1992. 6. Na przestrzeni lat 1980-1992 w nadleśnictwie „Śnie ka” usuwano drewno z martwych lasów z ró nym natę eniem. przyczyniło się w efekcie do pokrycia odnowieniami praktycznie całej powierzchni wylesień w nadleśnictwie „Śnie ka”. grubizna w tys. Zjawisko masowej deforestacji (wylesiania) zostało poprzedzone wzmo onym wydzielaniem posuszu. Szczegółowa charakterystyka klęski na terenach nadleśnictwa Śnie ka jest zawarta w elaboracie. przy czym największe powierzchnie drzewostanów usunięto w latach 1984-87.3 1980-1983 1984-1987 1988-1991 1992 Wykres 12 Pozyskanie grubizny martwych drzew Na przestrzeni lat 1984–1987 i 1988-1991 pozyskanie grubizny w zamarłych drzewostanach zmalało o 55 %. przeniesionych z KPN i pozostałych nadleśnictw o podobnych problemach zamierania lasów i ich odbudowy. w tym i „Śnie ce”.1.7 154.3 tys m3. Intensywność prowadzenia zrębów obrazuje zestawienie powierzchni w odniesieniu do poszczególnych faz rozwoju procesu zamierania lasów (Zientarski.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Wiele jednak z doświadczeń.mł 300 250 200 150 100 50 0 Lata 258. Na początku lat 80-tych w nadleśnictwach obejmujących wy sze poło enia Sudetów Zachodnich. Spadek pozyskania utrzymuje się równie w pozostałych latach po okresie 1988-1991 i w roku 1992 spada do 15. Ceitel i Szymański 1997).6 278.

ha. z jednoczesnym zamieraniem drzewostanów w coraz ni szych partiach górskich. szczególnie w odniesieniu do drzewostanów świerkowych dolnych poło eń górskich zarówno w Karpatach jak i Sudetach. 2. Proces zahamowania rewitalizacji odnosi się równie do drzewostanów pozostających pod ujemnym wpływem emisji tzw.m. oraz organizmy ywe. zwłaszcza wobec dalszego rozwoju gospodarczego. 627.2.. Dz. „dalekiego zasięgu”. Przesuwanie się zasięgu zamierania lasów postępowało z północnego zachodu na południowy wschód. 6. 15 tys. Poziom zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego Ochrona powietrza przed zanieczyszczeniami jest najwa niejszym zagadnieniem w ochronie środowiska.1. Zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem ochrony środowiska (ustawa: Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001r. wodę.2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Proces wielkoobszarowego zamierania lasów najszybciej rozwijał się w latach 1984-1987. W tym okresie odnotowano przesuwanie się zjawiska zamierania lasów w Górach Wałbrzyskich w Sudetach Środkowych. zwraca się uwagę na du e zagro enie od strony chorób grzybowych i gradacji owadzich. U. Rudawach Janowickich. zabytki. ze względu na ochronę zdrowia ludzi (na terenach zamieszkałych. gleby. Powierzchnia wylesień w Sudetach objęła ok. Niemniej jednak równie i one pomimo wyhamowania tempa deforestacji podlegają ciągłym zagro eniom ze strony ró nych czynników w tym np. skutków rozwoju motoryzacji. ze względu na ochronę roślin (na terenach nie zabudowanych). 218 . Ceitel i Szymański 1997). czynnika przyrostowego (Zawada 1997). poz. Zatem korzystna tendencja powstrzymania tempa zamierania lasów sudeckich mo e okazać się bardzo nietrwała. roślinność. Od roku 1983 zręby zupełne zaczęto stosować na Grzbiecie Lasockim w Karkonoszach. (Zientarski. Najkorzystniej przedstawiają się drzewostany świerkowe w reglu dolnym. zwłaszcza o du ej gęstości zaludnienia). Nr 62. przy czym ywotność drzewostanów nie ulega pogorszeniu i nie poprawia się. Stan zdrowotny lasu oraz ska enie powietrza atmosferycznego W ocenie ywotności drzewostanów na podstawie tzw.p. Zaznacza się w reglu górnym Sudetów jakby powstrzymanie destrukcyjnych zjawisk. W Sudetach Zachodnich zjawisko klęskowego zamierania lasów dotknęło niemal wszystkich a w pozostałych górach znaczną część drzewostanów poło onych powy ej 800 m n. z rozporządzeniami wykonawczymi) oceny jakości powietrza dokonuje się z uwzględnieniem dwóch grup kryteriów: 1. w Górach Kamiennych w Nadleśnictwie Kamienna Góra. 6. ze względu na bezpośrednie oddziaływanie na zdrowie człowieka.

Prowadzone badania wykonanuje się dla następujących rodzajów zanieczyszczeń: dwutlenek siarki. tlenek węgla. niezbędne jest opracowanie programu ochrony powietrza POP.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Nadlesnictwo Śnie ka znajduje się w jeleniogórsko – kamiennogórskiej strefie oceny jakości powietrza. nie jest wymagane prowadzenie działań na rzecz poprawy jakości powietrza. Celem prowadzenia corocznej oceny jakości powietrza jest uzyskanie informacji o stę eniach zanieczyszczeń na obszarze poszczególnych stref. klasa C . dwutlenek azotu. WROCLAW.PIOS. • • TAB. benzen. nale y określić obszary przekroczeń wartości dopuszczalnych. lecz nie przekracza wartości dopuszczalnej powiększonej o margines tolerancji. w zakresie umo liwiającym: • • wykonanie klasyfikacji stref w oparciu o przyjęte kryteria. ołów i pył zawieszony PM10.GOV. [WWW. uzyskanie informacji o przestrzennych rozkładach stę eń zanieczyszczeń na obszarze strefy. w zakresie umo liwiającym wskazanie obszarów przekroczeń wartości kryterialnych oraz określenie poziomów stę eń występujących na tych obszarach. klasa B .PL] Klasyfikacja strefy w odniesieniu do poziomów docelowych As Cd Ni B(a)P Strefa Klasyfikacja strefy w odniesieniu do poziomów dopuszczalnych SO2 NO2 C6H6 Pb PM10 CO Pb Jeleniogórsko kamiennogórska A A A A A A A A A A A 219 . • • Na potrzeby oceny bie ącej (rocznej) wykonano klasyfikację stref w oparciu o następujące zało enia: • klasa A .poziom stę eń przekracza wartość dopuszczalną. wskazanie prawdopodobnych przyczyn występowania ponadnormatywnych stę eń zanieczyszczeń w określonych rejonach. wskazanie potrzeb w zakresie wzmocnienia istniejącego systemu monitoringu i oceny.poziom stę eń nie przekracza wartości dopuszczalnej. 71 K LASYFIKACJA STREFY ZA ROK 2007 ZE WZGLĘDU NA OCHRONE ZDROWIA.poziom stę eń przekracza wartość dopuszczalną powiększoną o margines tolerancji. ozon.

3.22. Ładunki jednostkowe w kg/ha na terenie ówczesnego województwa jeleniogórskiego w 1997 roku przedstawiały się następująco: siarczany – 85. Wyniki te wskazują na znaczne obcią enie mokrym opadem zanieczyszczeń zawartych w powietrzu atmosferycznym na obszarze województwa jeleniogórskiego (JBPiP 1998). 6.8. zima).1344. co związane było ze wzrostem zu ycia energii. Dwutlenek azotu Poziom stę enia był podobnie jak poziom stę enia poprzedniego gazu mierzony na wszystkich stacjach monitoringu w sieci obejmującej swoim zasięgiem Czarny Trójkąt.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 6.9693 oraz jon wodorowy 0. 6.9 mm. czyli wartość progową dla ochrony ludzi (JBPiP 1998). Chemizm opadów Roczna ilość opadów w roku 1997 na Śnie ce wyniosła 1265. Analiza badań prowadzonych w obserwatorium na Śnie ce uwidacznia największy udział mas powietrza napływających z kierunku N-W w transporcie zanieczyszczeń ( 40 % ładunku).1. azot ogólny – 23. wskazują na brak przekroczenia norm (średnia roczna obliczana ze stę eń średniodobowych mieściła się w granicach 40 – 60 µg/m3).3.668. 220 . fosfor ogólny – 0.2. przy czym rozkład opadów był nierównomierny. Zanotowano znaczne rozbie ności wynikające z sezonowości (lato. Średnioroczne stę enie dwutlenku azotu oscylowało na poziomie 4 µg/m3. Stwierdzono wysokie. ponadnormatywne stę enia ozonu w powietrzu w okresie wiosny i lata na stacjach w Karkonoszach i Górach Izerskich. Wyniki pomiarów średniorocznego stę enia SO2 na obszarze polskiej części.3. Prawie 10 % wyników 8-godzinnych stę eń ozonu przekraczało 110 µg/m3. najmniejsze zaś ładunki zanieczyszczeń niosą masy powietrza napływające z kierunku E ( 2 % całkowitego rocznego ładunku). metale cię kie – 0. za wyjątkiem Śnie nych Kotłów gdzie stę enia były porównywalne w obu okresach (JBPiP 1998). Dwutlenek siarki Poziom stę enia tego gazu był badany w stacjach sieci monitoringu rozmieszczonych w rejonie Czarnego Trójkąta. Poziom zanieczyszczenia dwutlenkiem siarki był wy szy w sezonie grzewczym w stosunku do sezonu letniego.

26 % (446. Odpady komunalne i przemysłowe Ilość odpadów przemysłowych wytworzonych w 1997 r. 6.01 % (133 Mg). monitoring biologiczny Jednym z elementów badań pozwalających poznać zagro enia płynące od strony działalności człowieka jest sieć monitoringu biologicznego. Zgodnie z Instrukcją U. w IV rewizji nie wyznaczano nowych stref. Strefy zagro enia przemysłowego Strefy uszkodzeń przemysłowych na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka zostały wydzielone w czasie trwania prac urządzeniowych III rewizji u. 6. Na przestrzeni lat 1993 – 1997 ilość odpadów przemysłowych wytworzonych w województwie jeleniogórskim uległa zmniejszeniu z 3 230 589 Mg w 1993 roku do 2 585 793 Mg w 1997 roku. W przestrzennym systemie punktów rozlokowanych na terenie całej Polski określa się wpływ czynników szkodliwych na ekosystemy leśne. Strefy zagro enia przemysłowego.400 Mg).1.73 % (2 139 260 Mg) zgromadzono na składowiskach zakładowych lub komunalnych. W wyniku zebranych materiałów wyznacza się w nadleśnictwie następujące strefy zagro enia przemysłowego: 221 . Pozwala to na wyodrębnienie stref zagro enia przemysłowego.L. gdzie składowane są odpady komunalne i przemysłowe. (woj. W zasięgu terytorialnym Nadleśnictwa Śnie ka znajduje się wysypisko zlokalizowane w Kostrzycy – Ścięgny. jeleniogórskie) osiągnęła wartość 2585793 Mg.5. pozostałą część a 83. przyjęto granice z wcześniejszej rewizji. z 2002 r.l.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 6. pewne zmiany wynikają ze zmian granic nadleśnictwa (przejęć gruntów) oraz zmian granic wydzieleń. Znaczna część została wykorzystana gospodarczo – 17. natomiast unieszkodliwiono tylko 0.5.4.

których oddziaływanie wywiera negatywny wpływ na lasy. 6.66 ha. II strefa uszkodzeń przemysłowych na powierzchni 3850. poło onych w sąsiedztwie lasów nadleśnictwa oraz imisje transkontynentalne z Europy zachodniej i południowej. Razem 5816. Strefy zagro enia przemysłowego odzwierciedlają wypadkową czynników szkodliwych. Istniejące zakłady przemysłowe w terytorialnym zasięgu nadleśnictwa oraz w jego sąsiedztwie Według oceny efektów ekologicznych w zakładach umieszczonych na „liście wojewódzkiej” (Puzio 1998) wyszczególniono 10 jednostek o największej ucią liwości dla środowiska. Z listy tej bezpośrednie zagro enie dla lasów Nadleśnictwa Śnie ka posiadają : 222 . III strefa uszkodzeń przemysłowych na powierzchni 600. Razem 7010. przedstawiona jest w części opisowej planu urządzania gospodarstwa leśnego (elaboracie). Ich ustalenie jest jednym z elementów określenia stopnia i rozmiaru oddziaływania kompleksu czynników szkodotwórczych na środowisko leśne. II strefa uszkodzeń przemysłowych na powierzchni 2938.6. Analiza porównawcza wyników II i III rewizji u.97 ha.93 ha. Generalnie wynika z nich.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • w obrębie Śnie ka: I strefa uszkodzeń przemysłowych na powierzchni 2276. e powierzchnia uszkodzeń uległa zmniejszeniu.81 ha Zebrane wyniki pozwalają przeprowadzić porównanie obszaru stref ustalonych podczas II rewizji u.39 ha. Wpływ na stan zagro enia mają równie wahania poziomu wód gruntowych oraz niekorzystny rozkład temperatur i opadów atmosferycznych ostatnich lat. III strefa uszkodzeń przemysłowych na powierzchni 185. są emisje szkodliwych pyłów i gazów pochodzące z licznych zakładów przemysłowych.l. Czynnikami powodującymi uszkodzenia przemysłowe.76 ha.l.98 ha. z danymi III rewizji u.88 ha • w obrębie Kowary: I strefa uszkodzeń przemysłowych na powierzchni 974.l.

w Kowarach – od 1994 roku zakład partycypuje w kosztach rozbudowy modernizacji miejskiej oczyszczalni ścieków w Kowarach. adna z wartości dopuszczalnych nie została przekroczona.A. • Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej. 223 . WIOŚ wnioskuje o skreślenie z listy ucią liwych zakładów. Problemy ekologiczne w istniejących zakładach dotyczą w zasadzie dwóch tematów: zagospodarowania odpadów powstających w procesie odsiarczania spalin w Zakładach: Przedsiębiorstwo Farmaceutyczne „Jelfa” S.o. • Fabryka Wykładzin i Dywanów „Kowary” S. z o. WIOŚ wnioskuje o skreślenie z listy ucią liwych zakładów. Osadnik w obecnej dobie stanowi groźne źródło zanieczyszczenia wód podziemnych i powierzchniowych. • Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej. Istnieje mo liwość rekultywacji czaszy zbiornika metodą biologiczną. Przedsiębiorstwo zmniejszyło emisję pyłów do powietrza atmosferycznego o 95 %. NO2 i CO. Spółka z o.1997 roku wszystkie ścieki technologiczne powstające w zakładzie są oczyszczane przez miejską oczyszczalnię ścieków w Kowarach. Dokonana kontrola w 1997 roku nie wykazała przekroczeń dopuszczalnych norm zanieczyszczeń powietrza. – Wylewisko Osadów „Staniszów” w Jeleniej Górze – wylewisko osadów przygotowane do rekultywacji poprzez sukcesywne obni anie poziomu wód nadosadowych i odprowadzanie ich na oczyszczalnię ścieków. Powy szych uchybień nie stwierdzono w kontrolach z roku 1997. a gazów o 69 % w tym SO2 o 91 %. Niekorzystny wpływ na środowisko powinien być wyeliminowany przez gminę miejską Jelenia Góra. W 1997 roku pomiar emisji zanieczyszczeń powietrza nie stwierdził dopuszczalnych norm w odniesieniu do źródeł technologicznych i kotłowni. w Jeleniej Górze – ucią liwość w zakresie emisji zanieczyszczeń z zakładowej spalarni odpadów oraz w zakresie gospodarki ściekowej i osadowej szczególnie w przypadku odprowadzania nieoczyszczonych wód popłuczynowych z filtrów wirowych. • Przedsiębiorstwo Związku Wodociągów i Kanalizacji „Wodnik” Sp.o. Ciepłownia „Zabobrze” oraz odprowadzania niedostatecznie oczyszczonych ścieków do wód powierzchniowych. Spółka z o. w Jelenie Górze – Elektrociepłownia „Miasto” w Jeleniej Górze – przeprowadzone pomiary poziomu emisji zanieczyszczeń powietrza do roku 1997 wykazywały przekroczenie norm w odniesieniu do SO2 . w Jelenie Górze – Ciepłownia „Zabobrze” w Jeleniej Górze – przeprowadzone kontrole zanieczyszczeń powietrza do roku 1996 wykazywały przekroczenie norm w odniesieniu SO2 i pyłu. Od dnia 31. Zanotowano zmniejszenie emisji pyłów do powietrza atmosferycznego o 72 % a gazów o 56 %.08. w Jeleniej Górze. Dzięki oczyszczalni ścieków ładunek BZT5 zredukowano o około 90% .A.A.o.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • Przedsiębiorstwo Farmaceutyczne „Jelfa” S.

poza leśnych. Główne kierunki działań w gospodarce leśnej zmierzające do ograniczenia negatywnych skutków przyszłych inwestycji to: • właściwe prowadzenie prac z zakresu kształtowania stosunków wodnych. • sporządzenie właściwych planów zagospodarowania odpadów komunalnych z terenów gmin. • stosowanie zamkniętego obiegu wody w procesach produkcyjnych. • dostosowanie procesów produkcji do wymogów ochrony środowiska. • zmianę i modernizację systemów grzewczych opalanych węglem. płynnych i gazowych. • redukcję zanieczyszczeń wód pochodzących z rejonu Czech wprowadzanych do rzeki Bóbr. 224 . W odniesieniu do głównych. • przeprowadzenie rekultywacji zbiornika poflotacyjnego w Kowarach. oraz zanieczyszczeń wprowadzanych do wód powierzchniowych. 6. • uregulowanie gospodarki wodno-ściekowej w obszarze nadleśnictwa i bezpośrednim sąsiedztwie. działań zmierzających do ograniczenia negatywnych skutków przyszłych inwestycji nale y wymienić: • prowadzenie działalności na rzecz ograniczenia zanieczyszczeń o charakterze transgranicznym przez właściwe prace instytucji regionalnych i rządowych. Bezpośrednie formy inwestycji chroniące lasy przed negatywnymi skutkami zagro eń przemysłowych wynikają z prowadzenia ogólnie pojmowanej gospodarki kraju i regionu oraz gospodarki leśnej nadleśnictwa.7.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Generalnie stwierdzono w okresie 1990 – 1997 znaczną redukcję zanieczyszczeń wprowadzanych do powietrza atmosferycznego. • prowadzenie przebudowy drzewostanów zmierzające do uzyskania lasów wielogatunkowych i wielowiekowych. • likwidację „dzikich” wysypisk śmieci. • maksymalną redukcję zanieczyszczeń stałych. Planowane inwestycje zabezpieczające lasy przed negatywnym oddziaływaniem przyszłych inwestycji Podstawowym zabezpieczeniem lasów przed negatywnym oddziaływaniem przyszłych inwestycji jest przestrzeganie zasad zawartych w planach ochrony parków krajobrazowych i planu ochrony KPN oraz prowadzenie gospodarki zgodnie z wytycznymi planów (studium) zagospodarowania przestrzennego gmin i powiatu.

• dostosowanie prac hodowlanych do warunków mikrosiedliska. mo na jedynie ograniczać skutki. • utrzymywanie właściwego stanu sanitarnego lasu. Istnieje zatem potrzeba dąenia do minimalizowania stopnia ucią liwości poprzez stosowanie mo liwie najmniej szkodliwych i najnowocześniejszych rozwiązań inwestycyjnych. • stosowanie biologicznych metod ochrony ekosystemów leśnych. W zestawieniu przedstawiono lokalizację i powierzchnię zbiorników wodnych na obszarze nadleśnictwa: Poza obszarami leśnymi w miejscowości Sosnówka zlokalizowany jest olbrzymi zbiornik wody pitnej „Sosnówka”. Planowane przedsięwzięcia z zakresu kształtowania stosunków wodnych Mocno zró nicowana i dość rozwinięta sieć rzek stwarza dogodne warunki właściwego kształtowania stosunków wodnych. Zatem wydaje się niezmiernie wa ne aby prace związane z przygotowaniem i opracowaniem programu rozwoju budowy małych zbiorników wodnych były prowadzone z du ą rozwagą i znajomością tematu. młodnikach i pozostałych drzewostanach.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • zagospodarowanie łowieckie ukierunkowane na minimalizację szkód wyrządzanych przez zwierzynę w uprawach. ale równie pozostałym obszarom. Jedną z podstawowych metod pozwalających właściwie regulować zasobami wodnymi jest mała retencja wodna. Ich skutkiem jest budowa zbiorników wodnych i renowacja ju istniejących. Nale y zaznaczyć.1. W konsekwencji doprowadzi to do korzystnego sposobu wykorzystania zasobów wodnych bez nara enia na katastrofalne skutki powodzi gro ące nie tylko terenom Nadleśnictwa Śnie ka. Jak wa ne jest właściwe zagospodarowanie mo emy przekonać się w oparciu o tragiczne w skutkach doświadczenia z powodzi w latach 1997 -1998. 6. • prowadzenie gospodarki leśnej z zachowaniem zasad ochrony przyrody. • właściwego prowadzenie gospodarki turystycznej. 225 .7. e praktycznie nie ma sposobu zabezpieczenia lasów przed szkodliwym oddziaływaniem przyszłych inwestycji. Na obszarze będącym pod zarządem nadleśnictwa prowadzone są prace dotyczące małej retencji wodnej.

nadmierny rozwój grzybów patogenicznych itd. W ogólnej masie jest mało ywych bardzo drobnych i drobnych 226 . jeleniowate i dzik (Szukiel i Nasiadka 1997 ). Dodatkowo zjawiskiem potęgującym zagro enia od czynników biotycznych jest fakt i stan klęski zamierania lasów sudeckich dotknął równie tereny nadleśnictwa. Nadleśnictwo „Śnie ka” z racji swego poło enia (znaczna część to tereny górskie i podgórskie) nara one jest bardziej ni inne nadleśnictwa o nizinnym charakterze na szkody ze strony biotycznej (ekstremalne warunki przyrodnicze). które mo na łączyć ze zmianami zachodzącymi w środowisku glebowym. Obserwacje w świerczynach uwidaczniają występowanie niespecyficznych objawów słabości drzew i drzewostanów. W znacznej mierze skutkiem zaistniałych zakłóceń pomiędzy genetycznie uwarunkowaną pierwotną adaptacją ekologiczną i etologiczną gatunku a zmiennymi warunkami środowiska.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 6. zwykle następuje trwałe zmniejszanie się liczebności gatunku i kurczenie się areału jego występowania. skutkiem czego nie posiadają lub posiadają minimalną odporność na szkodliwą działalność czynników o charakterze stresowym. W przypadku pojedynczych wywrotów i wykrotów wskazują na uszkodzenia systemów korzeniowych. Nastąpiło bardzo szybkie tępo przyrostu szkodników. głównie gryzoni i owadów. Kompleksowy szereg zjawisk dotyczących bezpośrednich zagro eń ze strony biotycznej jest monitorowany przez słu by leśne LP oraz przez specjalistów z Zespołu Ochrony Lasu we Wrocławiu.8. Gatunki zaliczone do tej grupy określane mianem synantropijnych pomimo niekorzystnych przemian środowiska zwiększają swoją liczebność m in. Szczególnie do niekorzystnych sytuacji dochodzi w chwili „rozchwiania” ekosystemu leśnego obcią onego baga em zanieczyszczenia środowiska. Zaburzony system równowagi biologicznej przyczynił się do nasilenia szkód od strony zwierzyny płowej.las. a właściwie jej błędy. nierównomierny rozwój populacji zwierząt. Obok wymienionych bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na stan zdrowotności lasów była gospodarka człowieka. który ulega ró nego rodzaju uszkodzeniom. Taki stan pociąga za sobą np. Istnieją gatunki mające zdolność przystosowania się do nowych warunków środowiska bez procesów adaptacyjnych ich organizmów. Na obecny stan zagro enia od strony szkodników owadzich składa się szereg czynników zarówno biotycznych jak i abiotycznych. Wyhodowane na przewa ającej powierzchni monokultury świerkowe praktycznie pozbawione są naturalnej odporności. gradacje szkodliwych owadów. Zagro enia biotyczne Czynniki przyrody o ywionej pozostają ze sobą w dynamicznych związkach oddziaływań poprzez co wywierają określone skutki na środowisko swojego bytowania .

8. w drzewostanach iglastych na gruntach porolnych. na której jest ograniczane wskutek stosowania wyjałowionego substratu. W drzewostanach najwa niejszymi czynnikami chorobowymi są grzyby powodujące zgniliznę pnia drzew. głównie świerka.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” korzeni a na wielu średniej grubości korzeniach (2-4 mm) występują grudki ywicy i zarastające rany tkanki okrywającej niekiedy korzenie te są urwane i za ywiczone.L. (129 ha). Choroby grzybowe Grzyby z rodzaju Almilaria posiadają du e znaczenie w stanie zdrowotnym drzewostanów Nadleśnictwa Śnie ka. zinwentaryzowano uszkodzenia od grzybów na ok. Szkody te występują równie przede wszystkim w drzewostanach świerkowych. jak i ewentualnie drzewostanów iglastych na gruntach porolnych. nie powodujące zagro enia dla trwałości lasu. Huba korzeni wystąpiła na powierzchni 250 ha drzewostanów iglastych ( ZOL b. Dotyczy to przede wszystkim drzewostanów uszkadzanych przez zwierzynę płową wskutek spałowania. Lądek Zdrój (262 ha). Na poni szym wykresie przedstawiona jest struktura uszkodzeń od patogenów grzybowych w stopniach uszkodzeń określonych zgodnie z metodyką z Instrukcji U. Wg informcji zawartych w „Analizie gospdarki leśnej w latach 1999-2008” pewne zagro enie ze strony patogenów grzybowych występuje przede wszystkim na szkółkach polowych oraz na szkółce kontenerowej.U. W trakcie prac taksacyjnych IV rewizji P.L.1. oraz w najstarszych drzewostanach przeszłorębnych. Wśród wymienionych brak Nadleśnictwa Śnie ka. a mniejsze powodowane przez opieńki. 11% powierzchni gruntów leśnych zalesionych. Na przestrzeni ostatnich lat powierzchnia zainfekowana w nadleśnictwie drzewostanów o wieku powy ej 20 lat szacowana była na 445 ha. (Konca 1999). Du e szkody od huby korzeni występują w drzewostanach rosnących na średnich i ni szych wysokościach. 6. Międzylesie (900 ha) i Zdroje (85 ha). Kamienna Góra (482 ha). Są to głównie uszkodzenia w drzewostanach uszkodzonych wcześniej przez zwierzynę. 227 . Dane uzyskane od nadleśnictw sudeckich lokalizują to zjawisko na powierzchniach w obszarze Bystrzyca Kłodzka. Okresowo zauwa a się szkody w uprawach leśnych. dane za 2007 rok). spowodowane przez mączniaka dębu.

228 . Zagro enia od owadów Owady posiadają jedno z podstawowych znaczeń w odniesieniu do stanu zdrowotnego lasu we wszystkich stadiach rozwoju. Szczegółowe dane zawiera elaborat. Najmniejszą powierzchnię uszkodzeń ok. szkółek i młodników (rozumiane jako szkodniki pierwotne) oraz szkodniki wtórne. Ogólna powierzchnia uszkodzeń od owadów zanotowana podczas prac taksacyjnych III rewizji urządzania lasu w nadleśnictwie „Śnie ka” szacowana w przedziale uszkodzeń do 15% wyniosła ponad 1414 ha.8. Lasy Nadleśnictwa Śnie ka osłabione przez przemysł i gospodarkę są bardzo wra liwe i podatne na szkody ze strony szkodników owadzich podzielonych umownie na szkodniki: korzeni.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 11-25 % 26-60 % ponad 60% Wykres 13 Struktura uszkodzeń od patogenów grzybowych w stopniach intesywności w Nadleśnictwie "Śnie ka" 6. Łącznie w powierzchni nadleśnictwa uszkodzenia od owadów wystąpiły na powierzchni ok. upraw. 44 ha odnotowano w przedziale uszkodzeń 30-39 %.2. 1614 ha. Uszkodzenia drzewostanów w stopniu do 29 % wykazano na obszarze 155 ha. Ich gwałtowny pojaw (gradacja) niejednokrotnie przyczynia się do zagłady ekosystemów leśnych.

z czego największa powierzchnia przypada na przedział 11 – 25% – 461. Zwalczanie i prognozowanie związane są z badaniem zapędraczenia gleby zgodnie z IOL (1988). Karlikowski (1965) ustalił występowanie wy ej wymienionego gatunku między innymi na terenie obrębu Śnie ka (szczep mający rójki w latach 1952-1954 i 1960-1964). W ostatnich latach chrabąszcze wraz z gatunkami towarzyszącymi (jedwabkiem – Serica brunnea L. i rolnice – Agrostis sp.) pojawiają się na niewielkich powierzchniach sporadycznie i pojedynczo głównie na szkółkach leśnych i gruntach porolnych. Stukturę uszkodzeń w stopniach intensywności zaprezentowano na poni szym wykresie. na czele nie posiadają większego znaczenia gospodarczego.U. Przykła- 229 .93 ha.Melolontha melolontha L. uszkodzenia od owadów zinwnetaryzowano na znacznie mniejszej powierzchni – 536.94 ha. 11-25 % 26-60 % ponad 60% Wykres 14 Struktura uszkodzeń od owadów w stopniach intensywności w Nadleśnictwie "Śnie ka" Szkodniki korzeni W Nadleśnictwie „Śnie ka” szkodniki korzeni z chrabąszczem majowym .L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” W pracach taksacyjnych IV rewizji P.

1997). falleni Dalm. in brudnicy mniszki w latach 1994/1995 na powierzchni 940 ha oraz zwójki zieloneczki na powierzchni 20 ha w latach 1991/1992 i zasnui świerkowej na powierzchni 2. Na przestrzeni ostatnich lat dochodziło jednak do intensywnych pojawów. W roku 1997 odnotowano ostrzegawcze stany larw zasnui świerkowej na powierzchni 217 ha. C. 1997).) i zmró ka sosnówka (Cryptocephalus pini L.. na świerkach i sosnach dość liczne występował wątlik sosnowy (Luperus pinicola Duft. Największą rolę odegrały masowe pojawy smrekunowatych (Adelgidae) i rośliniarek: zawodnicy świerkowej (Pristiphora abietina Christ. Na terenach zanieczyszczonych emisjami przemysłowymi Sudetów Zachodnich Kosibowicz w sprawozdaniu IBL (niedatowane) odnotowuje szarynkę wierzbową (Lochmaea capreae L.)..) Jej masowe występowanie na wszystkich powierzchniach pokrytych samosiewami brzozowymi doprowadziło do silnego uszkodzenia aparatu asymilacyjnego. w wyniku których nie stwierdza się występowania szkodników.). zasnuje Cephalcia abietis L. 230 . Szkodniki młodników i drzewostanów świerkowych określane jako nękające nie miały większego znaczenia. Gatunkami towarzyszącymi były naliściaki (Phyllobius sp.07 ha w latach 91/92. C.. pinasttri Gyll. e w Nadleśnictwie „Śnie ka” na przestrzeni lat 1991 – 1998 zanotowano występowanie m. Przeprowadzane są ka dego roku kontrole zapędraczenia gleby w szkółkach polowych jak i na powierzchniach przeznaczonych do zalesienia.). szkółek i młodników ZOL(a. niekiedy przybierających charakter gradacyjny.) i na olszy hurmak olchowiec (Agelastica alni L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” dowo w 1992 roku w nadleśnictwie „Śnie ka” zwalczanie występowania chrabąszcza wraz z gatunkami towarzyszącymi miało miejsce na powierzchni 0. ) (Konca i in. Wg informacji z „Analiz gospodarki leśnej w latach 1999-2008” na terenie Nadleśnictwa „Śnie ka” nie stwierdzono w 10-leciu szkód od szkodników glebowych.). Według danych ZOL(b) nie zanotowano występowania i zwalczania szkodników upraw i korzeni w nadleśnictwie na przestrzeni ostatnich 4 lat (1994-1998).. arvensis Panc. W lasach Sudeckich problemem były szeliniaki (Hylobius abietis L. i in. z których wynika. W trakcie prac taksacyjnych nie zanotowano uszkodzeń korzeni. W ostatnich latach wystąpił wzrost liczebności zakorków (Hylastes sp. i H.7 ha (Konca B.).. b) prowadzi coroczne obserwacje. które atakowały powierzchnie nawet do 900 ha. W uprawach zakładanych na terenie Sudetów Zachodnich.) oraz na buku skoczonos bukowy (Rhynchaeneus fagi L. Szkodniki upraw.

który w okresie wiosennym dość znacznie uszkadza aparat asymilacyjny modrzewia. i zasnuja świerkowa Cephalcia abietis L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Z danych zamieszczonych w kartach rejestracyjnych ZOL(b) wynika. natomiast w 1995 roku zanotowano występowanie zawodnic świerkowych na powierzchni 165 ha. młodnikach jak i drzewostanach II klasy wieku. W ostatnich latach zauwa a się wzmo one występowanie krobika modrzewiowego. Z obserwacji prowadzonych na terenach Czech w rejonach Karkonoszy Zahradnik (1997) odnotowuje mo liwość gradacyjnego pojawu zasnui świerkowej. Podstawą tego stanu rzeczy były częste klęski ywiołowe w postaci. Szkodniki owadzie. Gatunki te posiadają zdolność do gradacyjnych wystąpień. e między innymi w nadleśnictwie „Śnie ka” występuje zjawisko powiększania areału wzmo onego występowania. Istotne dla stanu zdrowotnego lasów są dwa gatunki zasnuj (Grodzki 1997). Zwalczanie nie jest prowadzone. Występują pewne ubytki aparatu asymilacyjnego u gatunków liściastych nie stanowiące jednak zagro enia dla upraw. e w Nadleśnictwie „Śnie ka” na przełomie lat 1993/94 zawodnice świerkowe występowały na powierzchni 12. obserwowany jest zarówno w uprawach. 231 . W odniesieniu do zasnui wysokogórskiej zaobserwowano. są to: zasnuja wysokogórska Cephalcia falleni Dalm. nękające zwłaszcza świerk pospolity. Wg informacji z „Analizy gospodarki leśnej w latach 1999-2008” w Nadleśnictwie „Śnie ka” nie stwierdzono w minionym 10-leciu licznych szkód powodowanych przez szkodniki upraw. śniegołomów i śniegowałów oraz trudności w likwidacji skutków z racji rozproszenia szkód. przy czym nie prowadzono zabiegów ochronnych. Wymienione gatunki to: naliścica wierzbowa Lochmaea capreae L. oraz szeliniaki Hylobius sp.00 ha. zatem zaleca jesienną i wiosenną kontrolę. naliściaki Phyllobius sp. brzozę i jarzębinę wg Grodzkiego (1997) są jednym z czynników zagra ających uprawom na obszarze Sudetów. Szkodniki wtórne W poprzednich okresach niezadowalający stan sanitarny lasu był głównym czynnikiem rozmno y szkodników wtórnych.. Młodniki z du ym udziałem świerka są corocznie kontrolowane pod kątem występowania zawodnicy świerkowej jednak szkód istotnych nie stwierdza się. wiatrołomów. W przypadku wymienionych gatunków stwierdza się zmniejszenie znaczenia szkodliwości wraz z wzrastającym wiekiem upraw.

którego występowanie ograniczyło się do ścian kornikowych bez większego znaczenia gospodarczego. TAB.7 28.3 35.5 66.6 15.3 43.9 19. wywrotów 54.6 229.9 51. szczególnie w okresie największych uszkodzeń (lata 1989-1992 i 1995 roku). W nadleśnictwie prowadzone są systematyczne działania zmierzające do ograniczenia stopnia zagro enia ze strony kornika.6 29.1 33. Drzewostany uszkodzone przez wiatr.0 70.9 12. m3.3 94.2 36.3 19.9 45.8 38.9 232 .2 29. Największe znaczenie w powojennej historii lasów nadleśnictwa odegrał kornik drukarz Ips typhographus.2 43.2 23.1 38. m3) 33. wywroty (w tys.4 47.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Znaczne zanieczyszczenie środowiska i skutki jego długotrwałego oddziaływania na lasy dały wymierny efekt w postaci osłabienia stanu zdrowotnego lasu i rozwój szkodników owadzich. stworzyły doskonałą bazę pokarmową dla wielu gatunków korników z drukarzem na czele.3 51.8 14.8 34. stanowi to 56 % ogólnego pozyskania grubizny.2 40.6 76. dodatkowo osłabionych czynnikami abiotycznymi. Zaniedbania w stanie sanitarnym lasów nadleśnictwa w okresie powojennym przyczyniły się do wyrębów znacznych powierzchni drzewostanów opanowanych przez szkodnika. m3) 62.4 % udział posuszu.1 15. Skutkiem zaistniałej sytuacji było cykliczne nasilenie występowania szkodników wtórnych. Pozyskanie drewna w Nadleśnictwie „Śnie ka” na przestrzeni lat 1989-1998 z przyczyn sanitarnych wyniosło 229 tys.3 Ogółem grubizna (w tys. 71 POZYSKANIE GRUBIZNY Z PRZYCZYN SANITARNYCH W LATACH 1989 – 1998 Rok pozyskania 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 Razem 10lecie Pozyskanie grubizny W tym posusz.2 56. W ostatnich trzech latach do roku 1998 odnotowano stabilizację w powstawaniu szkód ze strony kornika drukarza.8 406. Szczególny wpływ kornika drukarza oraz gatunków mu towarzyszących odnosi się do drzewostanów średnich i starszych klas wieku.

0 70.2% 32. jednak daje się zauwa yć niepokojący fakt znacznego wzrostu w dwóch ostatnich latach obowiązywania planu.1 5.3 43.7 % udział przygodnych 27. jak i zwiększone wydzielanie się posuszu od szkodników wtórnych.7% 45. Na taki stan rzeczy miało wpływ wystąpienie ekstremalnych wiatrów (huragany Cyryl i Emma).2% 10.0 59. m3) 43.6 4. Ogólnie wielkość pozyskania u ytków przygodnych jest wyraźnie mniejsza ni w poprzednim 10-leciu.6% 18.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” W poni szej tabeli zestawiono dla porównania dane z aktualnie zakończonego 10-lecia. 233 .5 5.4 4.0 513.8% Uzupełnieniem zestawienia tabelarycznego jest wykres obrazujący udział pozyskanego posuszu w ogólnej masie grubizny. 72 POZYSKANIE U YTKÓW PRZYGODNYCH NA TLE POZYSKANA OGÓŁEM W 10-LECIU 1999-2008 Rok pozyskania 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Razem 10lecie Ogółem grubizna (w tys.3 Pozyskanie grubizny W tym przygodne (w tys.4% 15.0 50.4 4.8 7.1 50.2 9.0 51. m3) 11.6% 9.3% 19.9 26.9 50.1 22. TAB.0 49.6% 9.0 47.7 101.2% 11.2% 8.

korowano pozyskany surowiec. W przypadku szkodników wtórnych a w szczególności kornika drukarza Zahradnik (1997) odnotowuje zahamowanie tempa rozwoju gradacji tego szkodnika na obszarze Czech. m3) Wykres 15 Udział posuszu w ogólnej masie grubizny pozyskanej na przestrzeni dwóch dziesięcioleci Zró nicowany rozmiar cięć sanitarnych w poszczególnych latach największy rozmiar osiągnął w 1990 roku na poziomie 94. Wskazuje jednocześnie na znaczne zasiedlenie drzewostanów w rejonach przygranicznych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2005 1 993 1989 1991 1995 1997 1999 2001 2003 2007 W tym przygodne (w tys. wyznaczono drzewa trocinkowe. W podsumowaniu zawartym w „Analizie gospodarki przeszłej” stwierdza się znaczne polepszenie stanu sanitarnego lasu głównie drzewostanów świerkowych. Interesujące informacje dotyczą obrazu zagro eń ze strony szkodników wtórnych po stronie czeskiej. 234 . Zwraca tak e uwagę na znaczne zagro enie mo liwością rozprzestrzenia kornika zrosłozębnego Ips duplicatus. z minimalną wartością w roku 1998 na poziomie 28. klasyczne.6 %. monitorowanego na obszarze kraju za pomocą pułapek feromonowych.2%. W celu zapobiegania rozmna aniu szkodników wtórnych oraz ich zwalczaniu nadleśnictwo wykorzystało pułapki feromonowe. m3) Ogółem grubizna (w tys. głównie w Karkonoszach. terminowo wywo ono drewno.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Nadleśnictwo „Śnie ka” po okresie klęski ekologicznej w latach 80-tych pozostaje nadal pod silna presją podwy szonego zagro enia przez szkodniki wtórne. obce pochodzenie czy dawne zaszłości w pielęgnacji drzewostanów. a tak e drwalnika paskowanego (szkodnik techniczny drewna) wykładane są pułapki feromonowe. 235 .2008 Rok m 3 1999 1974. w szerokim zakresie do zwalczania szkodników wtórnych stosowano korowanie drewna zasiedlonego. powodzie. Znajdują one dobre warunki do rozwoju wskutek stałego osłabienia drzewostanów przez czynniki abiotyczne oraz okresowo pojawiające się zjawiska klęskowe (susze. a ostatnio tak e kornik modrzewiowiec. W celu monitorowania oraz zwalczania populacji kornika drukarza i rytownika.L. okiści i śniegu). TAB. pozyskania drewna zasiedlonego w minionym 10-leciu. rytownik pospolity.92 2007 2677. Przy trudnościach związanych ze zbytem drewna. W roku 2008 nastąpił gwałtowny wzrost populacji szkodników wtórnych i wystąpiły znaczące szkody w drzewostanach poprzez wydzielanie się posuszu na du ych powierzchniach leśnych (zręby i du e luki do odnowienia).98 2001 850. W poni szej tabeli zestawiono dane nt.00 2005 330. Podstawową formą zwalczania szkodników wtórnych w nadleśnictwie jest szybkie wyszukiwanie drzew zasiedlonych i jak najszybsze wywiezienie z lasu drewna z nich pozyskanego oraz wykładanie pułapek klasycznych.62 2002 900.06 2004 673..69 2006 689.00 2008 13093. Zdecydowanie najbardziej rozpowszechnionymi szkodnikami wtórnymi w drzewostanach nadleśnictwa są kornik drukarz. zwłaszcza w ostatnim roku obowiązywania planu U. 73 POZYSKANIE DREWNA ZASIEDLONEGO W LATACH 1999 .00 2003 680.70 Uzupełnieniem danych tabelarycznych jest poni szy wykres. szkody od wiatrów.88 2000 2094. czterooczak świerkowiec i inne. Istotnymi czynnikami sprzyjającymi są często występujące niedostosowanie składu drzewostanu do siedlisk.

W pierwszej fazie obumierania lasów następuje silny rozwój roślinności zielnej przez co tworzą się idealne warunki dla ssaków roślino ernych. Nasiadka 1997). zastępowanych przez gatunki trawiaste.3. jodła. jesion. modrzew) (Szukiel. której przypisuje się stały procent powierzchni leśnej kraju pozostający 236 . jawor) nie gardząc te gatunkami iglastymi (świerk. który jest pokarmem zjadanym przez zwierzynę. buk. zwłaszcza dwuliściennych. przez co po ekspansji rozrodu du ych kopytnych w biotopach następuje znaczący spadek jakości eru dla tych gatunków.8. W takim stanie zwierzyna zjada pędy sadzonek i korę drzew głównie liściastych (jarzębina.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 14000 12000 10000 m3 8000 6000 4000 2000 0 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Wykres 16 Pozyskanie drewa zasiedlonego w latach 1999-2008 6. Obserwuje się wraz ze zwiększaniem powierzchni otwartych w lasach dynamiczny rozwój populacji roślino erców zwłaszcza ssaków kopytnych. W efekcie zmienia się jakość bazy pokarmowej. W dalszej fazie sukcesji następuje zanikanie wielu gatunków roślin. Uszkodzenia od zwierzyny płowej w uprawach. głównie trzcinnik. młodnikach i starszych drzewostanach Odsłonięcie powierzchni leśnych w efekcie wielkoobszarowego zamierania lasów ociągnęło za sobą drastyczne zmiany w środowisku przyrodniczym. Największe znaczenie w odniesieniu do wyrządzanych szkód w uprawach i młodnikach nale y przypisać zwierzynie płowej.

Na poni szym wykresie zaprezentowano udział poszczególnych stopni intensywności w ogólnej powierzchni drzewostanów uszkodzonych przez zwierzynę.4 100. 237 .6 %.06 W tym szkód istotnych ha % 873. 285 ha.6 16. 74 USZKODZENIA UPRAW MŁODNIKÓW I STARSZYCH DRZEWOSTANÓW Powierzchnia Rodzaj uszkodzeń Uszkodzenia upraw Uszkodzenia młodników Starszych drzewostanów Razem Objęta lustracją ha % 1128. Gatunki z rodziny jeleniowatych wyrządzają największe szkody zarówno w drzewostanach juwenilnych jak i drzewostanach starszych klas wieku. Obecnie są to przede wszystkim spałowania świerczyn w I-III klasy wieku. który ulega chorobom grzybowym i rakowaceniu. której dane zamieszczono poni ej. szkody od zwierzyny zinwentaryzowano na powierzchni 4107.3 Na powierzchni przeprowadzonej lustracji istotne uszkodzenia wykazano na 64.70 49. Zagro enia ze strony zwierzyny płowej uzupełnia przeprowadzona w 1990 roku przez BULiGL okresowa inwentaryzacja szkód wyrządzonych przez zwierzynę. głównie zgryzanie na powierzchni 500 ha (do 15 % . Największy udział uszkodzeń dotyczy upraw i młodników.98 1453. W przedziale uszkodzeń do 15 % znajdowała się największa powierzchnia zgryzania ok.L.9 35.3 % powierzchni z największymi szkodami upraw 38.33 325.55 368.17 211. Nie bez znaczenia są następstwa uszkodzeń w starszych klasach wieku.7 14. TAB. W trakcie prac taksacyjnych IV rewizji P. a w szczególności w odniesieniu do świerka.3 9. Największa powierzchnia spałowania zanotowana była w przedziale uszkodzeń 30-49 % i wynosiła w nadleśnictwie 2310 ha.285 ha) i spałowanie na powierzchni ok.63 ha.4 64.23 806. 5224 ha.50 2260. Uszkodzenia od zwierzyny zanotowane podczas prac III rewizji urządzania lasu odnotowano na powierzchni 642 ha w postaci spałowania do 15% i zgryzanie na powierzchni 285 ha równie do 15 %. W trakcie prac urządzeniowych prowadzonych przez BULiGL Oddział w Brzegu szkody wyrządzone przez zwierzynę płową zostały zinwentaryzowane i opisane. ha.0 38. Łącznie powierzchnia zgryzana i spałowana w powierzchni Nadleśnictwa Śnie ka występuje na obszarze ok. 5 tys.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” w stanie okresowego lub stałego zagro enia.U. co stanowi 33% powierzchni gruntów leśnych zalesionych Nadleśnictwa „Śnie ka” i jest wartością o 21% ni szą od twierdzonej w trakcie III rewizji.

Nale y zaznaczyć. Uzupełnieniem grodzenia jest palikowanie sadzonek i testowany sposób polegający na osłanianiu tubami z tworzyw sztucznych. Powy sze zabiegi choć nie stanowią stuprocentowego zabezpieczenia przed szkodami to jednak w znacznej mierze przyczyniają się do ich ograniczenia. Niewielkie powierzchnie upraw są zabezpieczane chemicznie za pomocą repelentów.U. Ze względu na to e istniejące ju grodzenia znacznie ograniczają bazę erowa dla zwierzyny i stanowią dla nich pewne niebez- 238 . W starszych drzewostanach stosuje się preparaty chemiczne do zabezpieczania następstw spałowania poprzez malowanie ran.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 11-25 % 26-60 % ponad 60% Wykres 17 Struktura uszkodzeń od zwierzyny w stopniach intensywności w drzewostanach Nadleśnictwa "Śnie ka" Szczegółowa analiza szkód zawarta jest w części opisowej P. .elaboracie. W Nadleśnictwie „Śnie ka” jednym z bardziej skutecznych sposobów zabezpieczenia upraw przed szkodami od zwierzyny jest ich grodzenie wykazane w poprzednim okresie na powierzchni 222 ha. osiągając na koniec okresu łączną powierzchnię istniejących grodzeń w wysokości ponad 420 ha i długość ponad 220 km. W okresie 10-lecia 1999-2008 powierzchnia grodzeń wzrosła – ogrodzono łącznie 487 ha upraw leśnych (głównie gatunki liściaste i jodłę).L. e jest to sposób drogi i nie pozbawiony wad.

8.obwód łowiecki nr 266. 267. EMOL 5.87 ha w 1999 r.09 ha i 0 ha w 2008 r. Zagospodarowanie terenów łowieckich Tereny byłego województwa jeleniogórskiego podzielone były na 80 obwodów łowieckich. 285. negatywnie zweryfikowanej w praktyce leśnej. • Koło Łowieckie „Darz Bór” . W leśnictwach o małej presji jeleniowatych grodzenia ograniczono do dęba. siatka) lecz w znacznie ni szym zakresie ni dwie wcześniejsze metody. których zarządcą jest Polski Związek Łowiecki: • Koło Łowieckie „Tur” .33 ha i 34. łącznie obejmujące 4. W związku z tym właściwa wydaje się ścisła współpraca nadleśnictwa z kołami łowieckimi.obwód łowiecki nr 288. Cervacol. zapewniająca odpowiedni stan pogłowia i przyczyniająca się do tworzenia systemu dokarmiania zwierzyny na trenach ubogich w pokarm. 239. jak i za pomocą osłonek indywidualnych w całym 10-leciu ulegał systematycznemu zmniejszeniu od (odpowiednio) 637. do 240.4% powierzchni nadleśnictwa.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” pieczeństwo.obwód łowiecki nr 265 oraz 287. • ponadto w zasięgu nadleśnictwa polo one są fragmenty obwodów nr: 238. metody. Praktycznie nie stosuje się w obecnym czasie pakułowania sadzonek. Tekpol. W nadleśnictwie aktualnie gospodaruje 5 kół łowieckich. CERVAKOL oraz środek stosowany od 1995 roku do zabezpieczania drzewostanów przed spałowaniem pod nazwą REPENTOL 7. 239 . 6.obwód łowiecki nr 264. Zakres zabezpieczania zarówno chemicznego. jawora oraz jodły. W obszarze nadleśnictwa prowadzono w ostatnim okresie zabezpieczenie sadzonek z wykorzystaniem następujących środków chemicznych: REPENTOL 6.4. • Koło Łowieckie „Knieja” . nadleśnictwo zaczęło ograniczać wykonywanie grodzeń. Maksymalne ograniczanie szkód prowadzono w okresie 1999-2008 przede wszystkim poprzez grodzenie upraw siatką oraz stosowanie środków chemicznych takich jak Emol. Stosowano tak e osłonki indywidualne (spiralki plastikowe. jak się wydaje. e od 2002 r. • Koło Łowieckie „Jeleń” . Najwa niejszym czynnikiem pozwalającym ograniczyć ilość szkód od zwierzyny jest właściwa gospodarka łowiecka. Nale y równie zaznaczyć. 305.obwód łowiecki nr 286. Spada udział powierzchni zabezpieczonych mechanicznie głownie przy pomocy osłonek plastikowych So i Md jako zabezpieczenie przed czemchaniem. nadleśnictwo całkowicie zrezygnowało ze stosowania osłonek typu „Tekpol”. Repentol. • Koło Łowieckie „Ostoja” .

2 tony ró nej karmy. W obwodach łowieckich gospodarujących na terenie byłego województwa wykazano 1228 paśników dla zwierzyny grubej.43 sztuk. Wprowadzono w ramach tzw. Odrębne zasady odstrzału obowiązujące w Sudetach od 1985 roku i ustawa o lasach z 1991 roku zmierzają do ustalenia takiego zagęszczenia zwierzyny. 240 . Obok karmy objętościowej suchej myśliwi u ywają równie karmę treściwą i rośliny okopowe. Przemyślana strategia sterowania populacjami zwierzyny płowej w obwodach łowieckich pozwoli ograniczyć znaczną część wyrządzanych szkód. W wyniku wystąpienia klęski zamierania lasów w czterech nadleśnictwach sudeckich w 1985 roku przyjęte zostały odrębne zasady odstrzału jeleni i saren. równie wydłu ono sezon polowań. Myśliwi wykładają tak e kiszonkę i uzupełniają niedobory soli.68 ha i nieleśnej 11.5 do 5. równie znacząco nie przyczynia się do zmniejszania szkód ze strony zwierzyny.36 ha oraz w obrębie Kowary na powierzchni leśnej nie zalesionej 1.5 m-cy i sarny kozy z 4 do 7 miesięcy. przy którym szkody przez nią wyrządzane nie będą pogłębiały zjawiska choroby lasu i pozwolą na jego odnawianie. i sposób i rozmiar dokarmiania zwierzyny nie jest w zupełności wystarczający. jelenie łanie z 5 do 7 miesięcy. Nadleśniczy posiada równie uprawnienia do cofania umów o dzier awy obwodów łowieckich w przypadku uchybień w realizacji rocznych planów pozyskania bądź złego zagospodarowania biotopów łowieckich. Przeprowadzone inwentaryzacje pogłowia jeleniowatych wykazały zagęszczenie jeleni na 1000 ha obwodu w ilości 19. sarny kozły z 4.5 do 8 miesięcy. W przypadku jeleni byków sezon polowań został rozciągnięty z 6.36 ha i powierzchni nieleśnej o powierzchni 16. Razem całkowita powierzchnia poletek łowieckich w nadleśnictwie wynosi 30. 1 702. saren 28. Obowiązująca ustawa o lasach z 1991 roku jasno precyzuje odpowiedzialność za stan lasu i szkody łowieckie czyniąc odpowiedzialnym nadleśniczego.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Zagospodarowanie łowieckie prowadzone w poszczególnych obwodach nastawione jest głównie na wzbogacenie bazy pokarmowej szczególnie w okresach zimowych. Średnio w województwie zu ywa się ok.81 ha i w obecnym stanie zapotrzebowania pokarmowego uznaje się ją za wystarczającą.41 ha. W myśl tych zasad dopuszczono polowanie na jelenie w porze nocnej. „ruchomego planu” mo liwość wnoszenia poprawek do wcześniej ustalonych planów pozyskania. Ponadto uzupełnieniem bazy pokarmowej są poletka łowieckie ( erowe i produkcyjne) zlokalizowane na powierzchni leśnej nie zalesionej w obrębie Śnie ka o łącznej powierzchni 1. Jest on obowiązany do stosowania odstrzałów redukcyjnych zwierzyny łownej w przypadku wystąpienia dotkliwych szkód w lasach. zawieszono kryteria odstrzałów dla samców jeleni i saren.58 sztuk co stanowi wysoki stan wystepowania. W obecnym stanie pogłowia zwierzyny wydaje się.

Młode sadzonki szczególnie na powierzchniach odnowień z silną sukcesją roślinności trawiastej są szczególnie nara one na szkody od strony gryzoni. zwalczanie przeprowadzono na powierzchni 5 ha. w 1996 roku występowanie gryzoni objęło powierzchnię 38 ha gdzie zwalczano je na powierzchni 34 ha. Dane dotyczące występowania i zwalczania gryzoni w nadleśnictwie zostały przedstawione w tabelach sporządzonych przez ZOL (b).Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Przy takim zagęszczeniu populacji w odniesieniu do ochrony lasu przed zwierzyną powinny być podjęte następujące działania w zakresie gospodarki łowieckiej: • ustalenie takiej ilości populacji. Szkody powodowane przez zwierzynę drobną Największe szkody od zwierzyny drobnej dotyczą upraw. • uregulowanie liczebności populacji zwierzyny grubej przy zachowaniu właściwej strukturze wiekowej i płciowej. • zalecane jest systematyczne szkolenie ekip wykonujących zabiegi ochronne. • nadzór nad prawidłowym prowadzeniem gospodarki przez dzier awców obwodów łowieckich.5. natomiast w 241 . zgodnie z obowiązującymi wytycznymi. ze szczególnym zwróceniem uwagi na zimowe dokarmianie i ochroną drapie ców roślino ernych ssaków. • upowszechnianie na szeroką skalę wiedzy ekologicznej o zagro eniu środowiska przyrodniczego w Sudetach. Według tych danych w 1995 roku zanotowano występowanie gryzoni na powierzchni 15 ha. przy której nie będą występować szkody w odnowieniach w okresie wegetacji. Zalecane działania w zakresie ochrony drzew wg (Szukiel i Nasiadka 1997) przedstawiają się następująco: • nale y jesienią stosować indywidualną ochronę sadzonek w odnowieniach przy u yciu repelentów lub osłon. • w miejscach zimowych ostoi zakładanie zagród ograniczających spałowanie drzew i okresowe (3 miesięczne) pełne jej ywienie. • w przypadku zagro enia ze strony du ych roślino erców i gryzoni winno się stosować kompleksową metodę ochrony. 6. Fauna zwierząt drobnych na takich powierzchniach znalazła doskonałe warunki bytowania.8. Nadmierny i praktycznie niczym nie ograniczony wzrost populacji głównie gryzoni w wielu przypadkach wydatnie przyczynił się do wyeliminowania lub znacznego uszkodzenia sadzonek.

b) powoduje. • • 1997 – 27 ha. szczególnie na du ych powierzchniach. Brak szczegółowych danych dotyczących szkód powodowanych przez gryzonie (niepełne dane ZOL a.17. • nornika burego – Microtus agrestis. e trudno jest określić powierzchnię uszkadzaną. • nornicy rudej – Clethrionomys glareolus. Istnieją równie du e problemy w skutecznym zwalczaniu szkodników. Z gatunków najliczniej występujących w Sudetach (Szukiel i in. 24 ha odnotowano w przedziale uszkodzeń 16-29%. które w większości przypadków odnoszą się do szkó242 .20 ha. które wskazują na wystąpienie dwóch gradacji gryzoni. e wielkość i stopień ucią liwości są nie do końca doceniane. Na przestrzeni ostatnich lat prowadzono zwalczanie gryzoni przy pomocy pułapek THEYSONA na powierzchniach grodzonych z gatunkami liściastymi odpowiednio: • W roku 1996 – 33 ha. 1998 – 59 ha. Potwierdzeniem tego są dane z badań Koncy (1993). 1986) wymienia się: • nornika zwyczajnego – Microtus arvalis. e powierzchnia upraw w Sudetach uszkodzonych przez drobne gryzonie ulegała ograniczeniu.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” roku 1997 występowanie odnotowano na powierzchni 38 ha i zwalczano na powierzchni 15 ha.. 18 ha. Niewielki wpływ mają na liczebność gryzoni zabiegi chemiczne. Zagro enie ze strony gryzoni uzupełnia zestawienie szkód powstałych w uprawach wiosną 1998 roku. Analizując zebrane wyniki mo na wskazać tendencję do znacznej fluktuacji populacji gryzoni i du ej dynamiki zmian w liczebności. W grupie tej uszkodzenia do 15% odnotowano na powierzchni ok. które wyniosły: • uszkodzenia do 20 % . Padają ró ne opinie np. Łącznie w powierzchni nadleśnictwa inne uszkodzenia od zwierzyny (w tym od zwierzyny drobnej) wystąpiły na powierzchni ok. Największą powierzchnię uszkodzeń ok.50 ha. • 21-50 % – 2. • 51-80 % – 0. Brak szczegółowych danych monitorujących występowanie drobnych gryzoni powoduje.76 ha. Naturalnym czynnikiem powodującym spadek liczebności populacji gryzoni są choroby. Obserwacje szkód poczynione podczas prac III rewizji szkody od drobnych gryzoni zamieszcza w grupie innych uszkodzeń od zwierzyny. (Grodzki 1997) twierdzi. Tabela nie zawiera danych z 1998 roku. 46 ha.

przede wszystkim w odniesieniu do nasadzeń gatunków liściastych. Najmniejsza powierzchnia zanotowanych uszkodzeń ok. Warto zatem stworzyć dogodne warunki bytowania zarówno dla ptaków drapie nych jak i pozostałych drapie ników ywiących się gryzoniami. powodzie . e szkody od gryzoni praktycznie nie istnieją. wieku obecnie mo na uznać. e nie pozostaje on bez znaczenia. W trakcie taksacji IV rewizji P. a poprzez dwukrotne wykaszanie upraw o największym zachwaszczeniu likwidowano i likwiduje się sprzyjające warunki dla ich bytności. W powierzchni nadleśnictwa największe uszkodzenia od ogólnie pojmowanych czynników atmosferycznych wystąpiły w grupie uszkodzeń do 15 % na powierzchni ok. 6. szkody od abiotycznych czynników szkodliwych. Szkody zanotowane podczas prac III rewizji urządzania lasu bez rozgraniczenia czynników szkodliwych (temperatura. Wg „Analizy gospodarki leśnej w latach 1999-2008” szkody od gryzoni występują sporadycznie na szkółkach polowych oraz okresowo na uprawach leśnych.36 ha. nadal nale y monitorować uprawy pod kątem występowania tych szkodników.9.U. Są to jednak w większości szkody o niskim stopniu nasilenia. Mimo obecnego stanu. aby w porę mo na było interweniować i zapobiec ewentualnym szkodom. W porównaniu do stanu w latach dziewięćdziesiątych ub.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” łek schronów zimowych i miejsc składowania sadzonek. wiatr itd. 2 ha dotyczy grupy bardzo silnych uszkodzeń w przedziale ponad 50%. stosowania pułapek Thomsona i wykładania środków trujących. obecnie nazwanych uszkodzeniami od czynników klimatycznych. „uszkodzenia od czynników atmosferycznych”. Praktycznie trudno ocenić wielkość wpływu naturalnych drapie ników na stopień liczebności gryzoni mo na natomiast jednoznacznie stwierdzić. stwierdzono na powierzchni 3478.) zamieszczono w grupie tzw. Na poni szym wykresie zaprezentowano udział poszczególnych stopni intensywności. Ich oddziaływanie sprzyja rozwojowi bądź prowadzi do zagłady ekosystemów roślinnych. Łącznie w nadleśnictwie powierzchnia szkód powstałych na skutek działania czynników atmosferycznych wynosi ok. W gospodarce leśnej prowadzonej w warunkach górskich główne znaczenie posiadają takie czynniki jak wiatr. opady atmosferyczne. 1674 ha. temperatura powietrza i gleby. 243 .1263 ha. Jeszcze na początku minionego 10lecia N-cwto prowadziło zwalczanie gryzoni poprzez wystawianie czatowni.L. Zagro enia od czynników abiotycznych Czynniki przyrody nieo ywionej (abiotyczne) kształtują szereg podstawowych warunków przyrodniczych decydujących o wytworzeniu określonych formacji roślinnych.

Wówczas przecią one korony drzew pod naporem wiatru ulegają masowym wiatrołomom. Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat czynnik ten wyrządził szereg niekorzystnych zjawisk o charakterze klęski.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 11-25 % 26-60 % ponad 60% Wykres 18 Udział poszczególnych stopni intensywności uszkodzeń klimatycznych w Nadleśnictwie "Śnie ka" 6. Czynnik ten 244 . Wiatry Jednym z głównych czynników przyrody nieo ywionej posiadającym ogromne znaczenie w prowadzeniu ochrony i gospodarki leśnej jest wiatr. Tak wielka ilość szkód powstała głównie ze względu na biologiczne właściwości gatunku (płaski system korzeniowy). Największe szkody od wiatru na terenie Nadleśnictwa Śnie ka powstały w latach 60-tych. oraz trudne warunki górskie i warunki glebowe. W przewa ającej mierze szkody ze strony wiatru wystąpiły w jednogatunkowych drzewostanach świerkowych.1. Wiatr jest przyczyną szczególnie dotkliwych szkód w przypadku zbiegu kilku nakładających się na siebie zjawisk przyrody takich jak gwałtowne opady śniegu lub szadź. Obok bezpośrednich szkód silny wiatr powoduje szereg uszkodzeń mechanicznych zarówno strzał jak i systemów korzeniowych drzew co w efekcie doprowadza do znacznego spadku odporności biologicznej drzewostanów.9.

• usuwanie wywrotów i złomów. Większe spustoszenie spowodowane opisywanym czynnikiem zanotowano w nadleśnictwach: Wołów (34 708 m3). Szkody od wiatru mo na prześledzić na podstawie analizy u ytkowania rębnego prowadzonego zrębami sanitarnymi w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka zawartych w „Analizie gospodarki przeszłej za lata 1989-1998”. 245 . szczególnie w reglu górnym na silnie eksponowanych stokach.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” ma znaczny wpływ na udatność i wzrost sadzonek. W minionym okresie gospodarczym wykonanie etatu powierzchniowego odnosiło się głównie do zrębów sanitarnych. • prawidłowe i terminowe zwalczanie masowych pojawów owadów zgodnie z IOL.2 na leśnictwo. • dokładne sprawdzanie stanu drzew oraz zatrudnienie na cały sezon optymalnej liczby trocinkarzy np. Sprawozdanie ZOL (Konca 1999) wykazuje szkody od wiatru w nadleśnictwie „Śnie ka” na poziomie 25 081 m3. • kontrola stopnia spaso ytowania drzew (zasnuje świerkowe i osnuja gwiaździsta). 1 . U ytkowanie rębne prowadzone rębniami zupełnymi wynikało ze znacznych szkód powstałych ze strony wiatru głównie w latach 1989 – 1992 oraz w 1995 roku. Klasyfikuje to nadleśnictwo wśród jednych z najbardziej podatnych na szkody ze strony wiatru. Bardo (30 235 m3) i Lwówek (27 339 m3) Podstawowe czynności pozwalające poprawić stan lasu i podnieść poziom odporności biologicznej to: • ograniczanie szkodników wtórnych. oraz wykorzystanie części z nich na pułapki klasyczne. • unikanie magazynowania drewna w lesie i przestrzegania zasad higieny lasu.

Ogółem nadleObręb Obręb Ko. Poni ej w formie graficznej przedstawiono wielkość pozyskania zrębami sanitarnymi na przestrzeni lat 1989 – 1998 r. Masa w m3 14000 12000 10000 8000 6000 4000 2000 0 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 Rok Masa pozyskanej grubizny w m3 Wykres 19 Masa pozyskanej grubizny zrębami sanitarnymi w Nadleśnictwie "Śnie ka" na przestrzeni lat 1989 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.Ogółem nadlewary śnictwo Śnie ka wary śnictwo 46 17 35 12 12 3 3 6 3 10 147 76 26 58 23 15 13 50 10 16 15 302 2465 2457 6070 730 550 1227 5298 70 20 70 18957 4470 2613 6655 780 1490 209 123 280 20 420 17060 6935 5070 12725 1510 2040 1436 5421 350 40 490 36017 9 23 11 3 10 47 4 13 5 155 Rok 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 Razem Obręb Śnie ka 30 Ogółem w latach 1989 – 1998 wycięto 302 ha drzewostanów nie objętych planem cięć (wywroty i złomy).1998 w m3 246 . 75 ZRĘBY SANITARNE PROWADZONE W NADLEŚNICTWIE „ŚNIE KA” Zręby sanitarne Powierzchnia w ha Masa grubizny w m3 Obręb Ko.

Czasami za sprawą mgły dochodzi do powstawania zjawiska sadzi. Istotne znaczenie w odniesieniu do ekosystemów leśnych posiadają zarówno opady deszczu jak i śniegu. W efekcie znacznego zwiększenia cię aru koron i w połączeniu z wiatrem dochodzi do powstawania znacznych szkód w drzewostanach młodszych oraz średnich klas wieku na skutek przyginania koron i wyłamywania całych drzew. 247 . W obszarze nadleśnictwa opady atmosferyczne kształtują rzeźbę terenu. Ogółem w 10-leciu 1999-2008 odnowiono 29. powodują tak e zmiany bilansu wodnego. • 2008 – huragan „Emma” powodujący powa ne szkody w d-stanach. w rozmiarze zdecydowanie ni szym ni „Cyryl”. Ich gwałtowny. szczególnie w wy szych poło eniach.41 ha zrębów zanitarnych powstałych głównie w wyniku ww. Opady atmosferyczne i osady Las mo e istnieć za sprawą opadów atmosferycznych. Szkody powstałe od okiści Capecki (1989) uznaje za główne sygnały słabości litych drzewostanów świerkowych. du e ilości wody do ekosystemów leśnych docierają za sprawą mgły. Najbardziej nara one na szkody są drzewostany w strefie 700-1000 m n.2. Mgła osadza się na roślinach i na skutek skraplania spływa go gleby wydatnie zwiększając ilość wody w środowisku leśnym. W Nadleśnictwie „Śnie ka” w 1999-2008 zaobserwowano znaczące szkody w drzewostanach związane z występowaniem ekstremalnych wiatrów: • 2007 – huragan „Cyryl” powodujący bardzo du e szkody w drzewostanach.p. bądź długotrwały charakter mo e powodować katastrofalne skutki. W bilansie wodnym. którego największe ilości zalegają w wy szych partiach gór decyduje np. Podobny szkodotwórczy charakter posiadają osady w postaci okiści. szczególnie w ni szych poło eniach.m. ale zarówno ich nadmiar jak i niedobór mo e przyczynić się do jego zagłady. o udatności upraw na wylesionych powierzchniach. • 2003 – susze powodujące wyraźny wiosenny deficyt wody w wierzchnich warstwach gleby. Ekstremalne stany pogodowe powodujące uszkodzenia w drzewostanach w 10-leciu 19992000: • 2001 rok – deszcze nawalne powodujące lokalne podtopienia. Śnieg.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” W ostatnim okresie 10-lecia 1999-2008 ponownie ujawniła się tendencja do częstszego występowania zjawisk klęskowych spowodowanych czynnikami abiotycznymi. która osadzając się na gałęziach drzew powoduje zwiększenie cię aru. 6. Jest to wielkość istotnie (10-krotnie) mniejsza od stwierdzonej w 10-leciu poprzednim. przyczyniają się do erozji gleb.9. huraganów.

Temperatura powietrza na Śnie ce w przeciągu XX wieku uległa wzrostowi o 0. Od trzeciej i czwartej dekady XX wieku w Polsce obserwuje się wyraźne ocieplenie klimatu. Inten- 248 . Zdecydowanie ró nią się tak e na poszczególnych stokach i wystawach.3.9. Nastąpiło przerwanie jedynej drogi z Karpacza na Śnie kę (Wang – „Śnie ka”).46 ºC. decydują równie o zmniejszeniu przyrostu na wysokość i grubość(Konca. gospodarki komunalnej. Taki stan termiczny ma wpływ na powstawanie powierzchni zmrozowisk i przyczynia się do powstawania szkód.4.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • 2005 – susza spowodowana przez brak opadów w sezonie wegetacyjnym. Temperatura powietrza i gleby Temperatura jako czynnik klimatyczny jest badana przez wiele stacji obserwacyjnych od wielu lat. W warunkach górskich zarówno temperatura gleby jak i powietrza istotnie ogranicza egzystencję drzew decydując o przebiegu górnej granicy lasu. przy czyn największy wzrost nastąpił jesienią o 1. Ponadto w kotlinach górskich dochodzi do zjawiska inwersji termicznej.p. Michalski 1997). przy czym uwidaczniają się znaczne fluktuacje i oscylacje meteorologiczne. 6. przez co obszary poło one ni ej są zimniejsze ni w wy szych poło eniach. • 2006 – okiść powodująca szkody.9. Zimny. Czynnik termiczny to kolejny element decydujący o mo liwości istnienia ekosystemu leśnego. Warunki termiczne w górach wykazują znaczne zró nicowanie z uwagi na ukształtowanie terenu i wysokość n. Powodzie Powódź z roku 1997 wyrządziła znaczne szkody w środowisku leśnym i infrastrukturze Nadleśnictwa Śnie ka. przetwórstwa i innych). Michalski 1997) za Piaseckim (1992). Anomalie termiczne powodują uszkodzenie ostatnich przyrostów świerka z powodu drugiego spóźnionego rozwoju. Praktycznie wszystkie szlaki turystyczne zostały mniej lub bardziej uszkodzone.24 ºC i latem o 0. mostów i przepustów. Skutkiem długotrwałych i gwałtownych deszczów zostało zniszczonych wiele dróg leśnych. Zmiany temperatur w okresie wegetacyjnym są odpowiedzialne za anomalie rozwojowe sadzonek świerka i modrzewia rosnących w szkółkach leśnych poło onych w kotlinach śródgórskich. W ostatnim okresie obserwuje się zjawisko ocieplenia atmosfery ziemskiej wynikające z działalności gospodarczej człowieka (energetyki. Zimny.m. 6.55 ºC. (Konca.

Skutki powodzi z roku 1997 są jeszcze widoczne a ich usuwanie pochłonie znaczną ilość czasu i środków. Niepokojącym jest fakt rozmycia hałd zalegających stoki. które praktycznie przestały istnieć w górnym biegu rzeki Jedlicy. Ogromna ilość wody zalała część Kotliny Jeleniogórskiej i przyczyniła się do powodzi w całym lewobrze nym dorzeczu Odry. Poło enie Nadleśnictwa Śnie ka w obszarze o szczególnych walorach przyrodniczo-krajobrazowych nara a lasy na znaczne zagro enia ze strony ruchu turystycznego. Pośrednie formy negatywnego oddziaływania człowieka na lasy omówione zostały w dziale zagro eń niniejszego „Programu . Do istotnych bezpośrednich negatywnych skutków oddziaływania ludzi na środowisko leśne nale y: • powszechne wywo enie śmieci przez okolicznych mieszkańców wsi i miast do lasów poło onych w najbli szym ich sąsiedztwie • penetracja lasów w okresach zbioru jagód i grzybów przez miejscową ludność.1.. Turystyka Ruch turystyczny ze względu na specyfikę regionu jest bardzo intensywny. 249 . Ogromne masy gruzu skalnego spłynęły z hałd. celowe niszczenie miejsc gniazdowania ptaków • pozyskiwanie roślin objętych ochroną na potrzeby własne i handlowe.10. Bezpośrednie negatywne oddziaływanie człowieka na lasy Podstawowy podział oddziaływania człowieka na środowisko leśne mo na przestawić jako bezpośredni i pośredni. na których prowadzono wydobycie uranu.”. • wydeptywanie runa i ściółki na wielu obszarach a tak e pozostawiania wszelkiego rodzaju śmieci po tych wizytach • wnykarstwo i kłusownictwo • nielegalne pozyskiwanie choinek i stroiszu w okresach świątecznych • bezmyślne. 6.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” sywne opady przyczyniły się do powstania dwóch fal powodziowych w odstępach kilkudniowych.10. 6.

krajobrazu kulturowego terenów leśnych i krajobrazu zbli onego do naturalnego. tory saneczkowe. niezgodnej z zasadami ochrony środowiska. Większość turystów zmierzających do KPN (w sezonie letnim KPN odwiedza ok. śladowego. Równie ośrodki sportów zimowych. w których intensywność ruchu turystycznego zalicza się do największych w rejonie Sudetów. Razem Karkonoski Park Narodowy odwiedza ok. ściekami oraz stosowaniem przestarzałych systemów grzewczych. pojawia się zjawisko eutrofizacji siedlisk (wzrostu yzności). e przez obszar nadleśnictwa corocznie odwiedzają rzesze turystów. W celu zmniejszenia szkód w obszarach szlaków turystycznych mo na zadecydować o odciąeniu niektórych odcinków poprzez wytypowanie dodatkowych szlaków turystycznych. lotniarstwa. 1 milion turystów rocznie (Plan Ochrony KPN 1996). wśród których Karpacz odgrywa największą rolę stanowią miejsca. Przedstawione walory sprawiają. zrywania i niszczenia roślin. krajobrazu kulturowego górskich osad turystycznych. Głównie na skutek złej gospodarki odpadami. bądź zmianę przebiegu istniejących. Roztaczający się zasięg widokowy sięga daleko w głąb Kotliny Jeleniogórskiej i otaczających ją masywów górskich. Znaczna ilość szlaków turystycznych prowadzących do KPN wiedzie przez tereny Nadleśnictwa Śnie ka. Znaczna ilość turystów odwiedza równie ruiny zamku „Chojnik” i świątynię Wang w Karpaczu. w sezonie zimowym ok. wydeptywanie i zaśmiecanie. ludzi. Stwarza to bezpośrednią ucią liwość ze strony ruchu turystycznego przejawiającą się na wielu płaszczyznach. szczególnie w rejonach nie przystosowanych do tego rodzaju wypoczynku. u podnó y której rozciąga się krajobraz nadleśnictwa podzielony na kilka interesujących stref m in.) przemieszcza się przez obszar nadleśnictwa. wyciągi krzesełkowe i inne. Dość ucią liwe i nie pozbawione skutków ubocznych dla środowiska jest uprawianie pozostałych form turystyki w tym: wspinaczki skałkowej. wiejskiego krajobrazu kulturowego. 100 tys. Nie bez znaczenia jest równie wpływ na otaczającą przyrodę urządzeń turystycznych takich jak wyciągi narciarskie. 250 . Urządzenia infrastruktury turystycznej zaburzają naturalny krajobraz i przyczyniają się zmian w otaczającym środowisku przyrodniczym. krajobrazu kulturowego rolnictwa. turystów. Wzdłu szlaków turystycznych nasilają się procesy erozji.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Największą atrakcją turystyczną jest szczyt Śnie ki. Mocno rozwinięta sieć noclegowa w rejonie Karpacza stwarza dodatkowe zagro enia dla środowiska na skutek niewłaściwej eksploatacji. Najpopularniejszym miejscem wędrówek jest szczyt Śnie ka na którą wchodzi w lipcu i sierpniu ok. turystyki rowerowej górskiej itp. 550 tys.: miejskiego krajobrazu kulturowego. narciarstwa wyczynowego biegowego. 340 tys. Obok wymienionych atrakcji głównym obszarem intensywnie penetrowanym turystycznie jest Karkonoski Park Narodowy i teren Rudawskiego Parku Krajobrazowego.

Głównym problemem pozostają hałdy pokrywające teren nadleśnictwa. zagra ając dalszemu rozwojowi cywilizacji całej ludzkości. Podsumowanie negatywnych skutków działalności człowieka na lasy Szkodliwa dla środowiska i nieprzemyślana działalność człowieka ujawniła się obecnie na niespotykaną skalę zarówno w krajach najbogatszych jak i najbiedniejszych. wyginięcia obecnie yjących zwierząt i roślin. W zasięgu granic Nadleśnictwa Śnie ka(obręb leśny Kowary) istnieje niewielki kamieniołom pozyskujący surowiec drogowy.2. Wzrastające spalanie paliw kopalnych zmieni skład atmosfery ziemskiej zagra ając ociepleniem klimatu a emisja freonów grozi istnieniu ycia biologicznego ziemi (Nowicki 1993). Pozostałością są widoczne do dziś ślady działalności górniczej tych rejonów. Większość hałd jest obecnie porośnięta roślinnością i zagospodarowana.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 6. Kontynuacja prowadzenia gospodarki wielu krajów przyczyni się w konsekwencji do wytrzebienia większości puszcz tropikalnych. Poprzez swoją destrukcyjną działalność człowiek doszedł do granic wyznaczonych przez zamknięty układ środowiska ziemi a sam stanął przed problemem wyczerpania się dóbr naturalnych (wody. Zapylenie powoduje zatykanie aparatu asymilacyjnego drzewostanów znajdujących się w pobli u kopalni odkrywkowej. 6. czystego powietrza. drastycznego zmniejszenia areału ziem uprawnych. ale są równie miejsca gdzie zalesienie jest praktycznie niemo liwe. Wydobycie skaleni wprowadza zakłócania stosunków wodnych oraz warunków glebowych w przylegającym obszarze zarówno w środowisku leśnym jak i rolnym. Przedstawione obserwacje i dane zagro eń środowiska leśnego nie dają pełnego obrazu wpływu działalności człowieka na stan zdrowotny ekosystemów leśnych. Szkody górnicze Przewa ająca część szkód górniczych w nadleśnictwie jest następstwem gospodarki wydobywczej prowadzonej głównie w okresach ubiegłych. zasobów leśnych i mineralnych). Ka dy z czynników szkodotwór- 251 . e uniemo liwiają proces odnowienia.10.11. Las jako szczególnie wra liwy organizm ywych komponentów jest bardziej ni inne dobra naturalne nara ony na destrukcyjną działalność człowieka ale w odró nieniu od innych dóbr stanowi formę odnawialną je eli zmiany środowiska nie są na tyle drastyczne. W rejonie pozyskiwania skaleni stwierdzono występowanie zapylenia spowodowanego wykonywaniem odstrzałów oraz rozdrabnianiem pozyskiwanego surowca. Zło ona budowa geologiczna obfitująca w ró norodne bogactwa obszaru Rudaw Janowickich i Karkonoszy przyczyniła się do intensywnej eksploatacji w postaci kopalni głębinowych i odkrywkowych.

7. W grupie uszkodzeń grzybowych i spałowania zawarte są w większości szkody powstałe w procesie hodowlanym i produkcyjnym. Podsumowaniem szkodliwej działalności człowieka są dane zebrane podczas III rewizji urządzania lasu. WYTYCZNE DO ORGANIZACJI GOSPODARSTWA LEŚNEGO. dendrologiczne oraz ocenę występowania objawów uszkodzenia roślin w powiązaniu z analizą czynników klimatycznych na tle ustalonych poziomów zanieczyszczeń (Rączka 1999). (1713 r.zarówno biotycznych jak i abiotycznych.G.) i obowiązującą do dzisiaj zasadą trwałości lasów. Trwałość lasów miało zapewnić ścisłe powiązanie technicznego procesu u ytkowania z przyrodniczo-hodowlanym procesem ich odnawiania. REGULACJI ZASOBÓW ORAZ WYKONYWANIA PRAC LEŚNYCH Prowadzenie gospodarki leśnej powinno być zgodne ze sformułowaną w XVIII w. Z ogólnego punktu widzenia dla stanu zdrowotnego lasu wydaje się najbardziej istotne zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego. wywołujących reakcje adaptacji lub eliminacji organizmów z ekosystemu stwarza problemy. w którym ustalenie progowych ilości zanieczyszczeń. z których wynika np. Kolejnym elementem równie bardzo istotnym dla zachowania zdrowotności lasów jest właściwa gospodarka leśna. bądź jedynie pozbawione kory odnotowane są jako „spałowanie”. na które działają ró norodne czynniki w tym zanieczyszczenia powietrza. Lasy rozumiane jako ekosystemy charakteryzują wielorakie sprzę enia zwrotne ze zło oną strukturą organizacji biologicznej. Zasada trwałości zachowania i u ytkowania lasu sformułowana przez L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” czych traktowany jest w oderwaniu od pozostałych poprzez co obraz ucią liwości ka dego z nich jest niekompletny i daleki od rzeczywistego. Hartiga w 1804 roku zawarła ideę zachowania i ciągłości istnienia lasów. Postępowanie igno- 252 . ustalenie stref zagro enia przemysłowego. Ich rozgraniczenie i oddzielne traktowanie jest praktycznie niemo liwe. gdy uszkodzenia mechaniczne pni ulegają w du ym stopniu zagrzybieniu i wykazane są w szkodach powodowanych przez patogeny grzybowe. którego skutki widoczne są w szerokim zakresie na obszarach leśnych. W praktyce aby określić dokładne ilości poszczególnych czynników nale ałoby zbadać kompleks elementów ekosystemu . oszacowanie szkód powstałych na skutek błędów w procesie prowadzenia prac i czynności gospodarczych (uszkodzenia mechaniczne strzał przy prowadzeniu trzebie y i prac zrębowych) itd. obserwacje fitosocjologiczne. W badaniach powinny być uwzględnione analizy chemiczne gleby i materiału roślinnego. Jest to zło ony system powiązań.

jak i na naszych oczach w zasięgu obszaru zamierania lasów w Sudetach. • ochrona zasobów genowych i wodnych w lasach. regionalnym. Całość umo liwia śledzenie i porównanie kierunków i tempa zmian w lasach i leśnictwie europejskim (Rykowski 1994). W jednoznacznym rozumieniu pomocne są kryteria i wskaźniki trwałości lasów. • studiów zagospodarowania przestrzennego gmin i regionu. aktualnie powstrzymany ogromnym nakładem środków. wielostronnych korzyści społecznych i ekonomicznych płynących z lasów. krajowym i międzynarodowym. • Planu Ochrony Karkonoskiego Parku Narodowego. • utrzymanie zdrowia i trwałości ekosystemów leśnych. Zasada trwałości lasów powinna być jednakowo rozumiana przez wszystkie środowiska zarówno przez leśników jak i pozostałe grupy zawodowe oraz innych uczestników ycia gospodarczego i społecznego. Gospodarka nadleśnictwa powinna uwzględniać wytyczne: • Planu Ochrony Rudawskiego Parku Krajobrazowego.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” rujące zasadę zachowania ciągłości lasów doprowadziło do pojawienia się innych ni leśne zbiorowisk roślinnych z pustyniami włącznie (Rykowski 1994). Ujednolicenie pojęcia ciągłości lasów przy pomocy kryteriów i wskaźników pozwala na dokonywanie porównań na poziomie lokalnym. • zachowanie biologicznej ró norodności. technicznie mo liwych do praktycznego zastosowania i ekonomicznie niezbyt kosztownych przedsięwzięć. Proces deforestacji rujnujący całą przyrodę trwa nieprzerwanie jeszcze do czasów dzisiejszych zarówno w odległych lasach Ameryki Płd. Przedstawione kryteria uzupełnione są 20 wskaźnikami trwałego i zrównowa onego rozwoju lasów. • utrzymanie produkcyjnej zasobności lasów. Kryteria miar i cech trwałego rozwoju w europejskim ujęciu posiadają 6 głównych kierunków: • zachowanie i wzmaganie udziału lasów w globalnym bilansie węgla. • utrzymanie i wzmacnianie długofalowych. Jest to wybór naukowo uzasadnionych. 253 .

. Do gospodarstwa tego zaliczono drzewostany. Regulacja u ytkowania rębnego Gospodarstwo specjalne (S) – utworzone na powierzchni 2202. Do gospodarstwa tego zaliczono lasy uznane za ochronne Decyzją nr 57 Ministra Ochrony Środowiska. w których ze względu na siedliskowy typ lasu oraz docelowy i aktualny stan gatunkowy przyjmuje się spo- 254 .2% powierzchni leśnej nadleśnictwa. Włączono tu drzewostany. będących w zarządzie państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa Śnie ka. niezgodność składu gatunkowego z siedliskiem. stanowiących własność Skarbu Państwa. tj. do którego zaliczono: • drzewostany cenne przyrodniczo. Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 12 sierpnia 1999 roku w sprawie uznania za ochronne lasów.1. 80. Drzewostany te najczęściej przebudowywane będą rębnią IVd.96 ha.41 ha (0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 7.31ha.8% powierzchni leśnej).3% powierzchni gruntów leśnych zalesionych i niezalesionych.8% powierzchni gruntów leśnych zalesionych i niezalesionych nadleśnictwa). 17. w których zaplanowano rozpoczęcie procesu przebudowy ze względu na ich znaczne uszkodzenie.01 ha (1. o niskich wartościach wskaźników zadrzewienia i jakości hodowlanej. Gospodarstwo przebudowy (R) – utworzone na powierzchni 226. tj. • lasy na siedliskach bagiennych • drzewostany ze zinwentaryzowanymi siedliskami priorytetowymi Natura 2000 • lasy wpisane do rejestru zabytków • Wyłączone Drzewostany Nasienne • lasy – ostoje zwierząt chronionych • lasy glebochronne • lasy w strefie górnej granicy lasu • lasy wodochronne w strefach ochroonych ujęć wody Gospodarstwo lasów ochronnych (O) – utworzone na powierzchni 10297. Gospodarstwo przerębowo – zrębowe w lasach gospodarczych (GP-Z) – utworzone na powierzchni 101. a nie zaliczone do gospodarstwa specjalnego lub przebudowy.

Jednostki długookresowego planowania hodowlanego (obręby siedliskowe) wyró nione są w oparciu o podobne: warunki siedliskowe. które określone są dla jednostek regulacji u ytkowania rębnego. (w wyniku zalesienia gruntów porolnych lub przejęć).30 10 BK-JDLMWY ŚW DB ŚWLMWY ŚW JD-DB JW-JDLMWY W DB Produkcja sortymentów wielkowymiarowych 255 . III 140 140 100 100 110 I II III IV V Razem BK-JDLMWY ŚW DB ŚWLMWY ŚW JD-DB BKŚW BMGŚW 20 . IV II.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” sób zagospodarowania rębniami częściowymi . TAB. dominujące funkcje lasu. docelowym składem drzewostanu oraz składem odnowieniowym.77 II.2. Utworzone gospodarstwa siedliskowe nie posiadają wpływu na sposób obliczania etatów. skład gatunkowy drzewostanów.gniazdowymi i stopniowymi. III. IV III 100 140 140 140 10 . Obręby siedliskowe.99 272. 76 JEDNOSTKI REGULACJI U YTKOWANIA RĘBNEGO I DŁUGOOKRESOWEGO PLANOWANIA HODOWLANEGO (GOSPODARSTWA SIEDLISKOWE). Gospodarstwo siedliskowe 1 GTD 2 STL 3 Powierzchnia [ha] Rębnia Wiek rębności Okres odnoTechniczny wienia/ cel produkcji uprzątnięcia 7 8 4 5 6 Obręb Śnie ka Gospodarstwo przerębowo .74 5.30 36.63 0. a tak e cel gospodarczy (produkcji) wyra ony głównym sortymentem.61 88.19 3.zrębowe 22. zagospodarowanych w podobny sposób i o zbli onej kolei rębności.53 II. 7. W praktyce są to głównie drzewostany jakie pojawiły się w stanie posiadania nadleśnictwa po 12 sierpnia 1999 r.21 4. cel hodowlany wyra ony gospodarczym typem drzewostanu.30 Produkcja sortymentów wielkowymiarowych JD-BKLMGŚW ŚW JD-BK LGŚW Gospodarstwo lasów ochronnych I II III IV ŚW BWG 12.06 174.30 10 .

III. III.38 - JD-BKLMGŚW ŚW JD-BKLMGW ŚW JD-BK LGŚW I II III IV V VI VII VIII ŚW BWG 70.54 II.27 916.51 5 II. IV 11.30 20 10 .05 8. IV - 100 140 140 140 140 140 100 120 20 .50 363.69 23.31 2. IV IV III II. III. IV II.52 22.42 IV 24.30 20 .27 IV 1.67 IV Gospodarstwo specjalne 140 100 100 100 110 40 20 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIV XV XVI Razem 2 3 BK-JDLWY ŚW DB JD-DB LWY ŚW JD-DBLWY W JW ŚW ŚW BGŚW BGW 4 57.22 3.30 10 .84 66.40 20 .30 20 .30 10 .30 8 BK-SO BMGŚW BKŚW ŚW ŚW BMGŚW BMGŚW BMGW JD-BKLMGŚW ŚW JD-BKLMGW ŚW JD-BK LGŚW 4446.30 - BK-JDLMWY ŚW DB ŚWLMWY ŚW JD-DB JW-JDLMWY W DB BK-JDLWY ŚW DB JD-DB LWY ŚW JD-DBLWY W JW OL-JS OLJWY Produkcja sortymentów wielkowymiarowych 256 . IV II.26 14. IV II.29 4.40 20 . IV IV II IV III.82 14.41 10.01 Gospodarstwo przebudowy JD-DB LWY ŚW BKŚW BMGŚW I II III IV V Razem 1.40 10 .93 2025. III.84 28.33 IV 19. IV II.40 20 .40 30 58. IV II.40 10 .30 10 10 . IV 6 140 140 100 100 100 100 100 100 100 100 100 110 7 10 .30 10 .69 II.40 10 .88 305.22 27. IV II.81 76.08 20.

81 275.19 5816.92 1.68 38.50 0.26 2.88 Obręb Kowary Gospodarstwo przerębowo .40 Produkcja sortymentów wielko- 257 .40 20 20 20 8 BK-SO BMGŚW BKŚW ŚW ŚW ŚW BMGŚW BMGŚW BMGW BMGB JD-BKLMGŚW ŚW JD-BKLMGW ŚW JD-BK LGŚW JW-JDLGW BK OL-JS LŁG 1276.42 II - 140 140 140 140 140 100 100 100 110 20 65.79 12.35 18. IV 100 140 10 10 .zrębowe I II III IV V VI VII VIII IX Razem BK-JDLMWY ŚW DB ŚWLMWY ŚW JD-DB JW-JDLMWY W DB BK-JDLWY ŚW DB JD-DB LWY ŚW BKŚW BMGŚW 2.98 5 II.30 30 . III IV II.30 0. III.37 2.80 1.24 II II. IV IV IV II 6 120 100 100 100 100 100 100 100 100 100 110 110 120 7 10 .49 1.15 17.40 20 10 .98 11.38 176.96 1.40 10 .43 24.11 Produkcja sortymentów wielkowymiarowych JD-BKLMGŚW ŚW JD-BKLMGW ŚW JD-BK LGŚW Gospodarstwo lasów ochronnych I II DB-SO BMWY ŚW BK-JDLMWY ŚW DB 4.08 326. IV II II.89 20.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 IX X XI XII XIII XIV XV XVI XVII XVIII XIX XX XXI Razem Razem obręb 2 3 OL-JS LŁWY ŚW ŚW BGŚW BGW 4 44.85 3.13 451. III.18 14.

48 1. III.09 167.40 30 .40 167. III.40 10 .40 10 .85 23. IV II.40 10 .30 - 8 wymiarowych JD-BKLMGŚW ŚW JD-BKLMGW ŚW JD-BK LGŚW JW-JDLGW BK 5851.30 10 .40 30 BK-JDLMWY ŚW DB ŚWLMWY ŚW JD-DB JW-JDLMWY W DB Produkcja sortymentów wielkowymiarowych 258 . IV II. IV II. II.63 - JD-BKLMGŚW ŚW Gospodarstwo specjalne I II III IV ŚW BWG 9.89 32.04 41.40 10 .30 20 .40 10 . IV II.01 53. IV IV IV I.89 1150. IV IV 100 140 140 140 10 .90 19. IV II.96 201.65 II.50 3.30 10 .95 Gospodarstwo przebudowy ŚWLMWY ŚW JD-DB JW-JDLMWY W DB ŚW BKŚW BGŚW BMGŚW I II III IV V Razem 1.71 323.93 IV III.73 80.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 III IV V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIV XV XVI Razem 2 3 ŚWLMWY ŚW JD-DB JW-JDLMWY W DB BK-JDLWY ŚW DB JD-DB LWY ŚW JD-DBLWY W JW ŚW ŚW BKŚW ŚW ŚW BGŚW BGW BMGŚW BMGŚW BMGW 4 251. IV IV II. IV 140 140 100 100 100 30 20 .30 10 .05 2516.19 18.30 10 . III.19 885. III.42 47. III.30 10 .06 102.06 26.30 20 . IV - 6 140 140 140 140 100 100 100 100 100 100 100 100 110 110 7 10 . IV II.40 10 .21 110.50 5 II. IV II. IV II. IV II. III.10 19. III.30 20 . IV II.

połamanych. IV II. IV II.20 - 8 II.40 10 . wykrotów.27 8.40 10 .39 1.42 20. III. IV II.81 12827.93 56. IV - JD-BKLMGŚW ŚW JD-BKLMGW ŚW JD-BK LGŚW JW-JDLGW BK OL-JS LŁG OL-JS OLJG 926.33 8.44 2. IV IV II.71 1.21 9. polegającą na wyróbce drewna przy pniu ze zrywką surowca ciągnikami nasiębiernymi lub konną przy odpowiednio zaplanowanych i wykonanych szlakach zrywkowych. W tym celu naley: • stosować sortymentową metodę pozyskania drewna.12 7010.20 332.69 Razem nadleśnictwo 7. 259 . Wytyczne w sprawie poprawy stanu środowiska przyrodniczego w trakcie wykonywania prac leśnych Dla zminimalizowania szkód w środowisku przyrodniczym podczas wykonywania prac leśnych nale y praktykować i wprowadzać mo liwie najmniej ucią liwe technologie.61 27.01 48.14 31. gałęzi. igliwia i kory).3.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIV XV XVI XVII XVIII XIX Razem Razem obręb 2 3 BK-JDLWY ŚW DB JD-DB LWY ŚW JD-DBLWY W JW OL-JS OLJWY OL-JS LŁWY ŚW BKŚW ŚW ŚW BGŚW BMGŚW BMGŚW BMGW 4 6.30 30 10 . • pozostawiać w lesie jak największą ilość biomasy (części stojących drzew martwych.11 - 5 6 140 140 100 120 120 100 100 100 100 100 100 110 110 120 120 7 10 .34 3.20 10 .13 21.

Wytyczne dla terenów Nadleśnictwa Śnie ka w granicach RPK Obszary wchodzące w skład RPK posiadają szczególne walory przyrodnicze dlatego wyró nia się dodatkowe wytyczne dla nadleśnictwa w celu ich ochrony poprzez: • objęcie jedną z form ochrony gatunków fauny w rejonach: Góry Rudzik. miejsca urządzone wypoczynku). • unikać niszczenia runa i ściółki leśnej m in. rzadkich i cennych podczas trzebie y i innych zabiegów m in.k. • zagospodarowanie terenów spacerowych z odpowiednią infrastrukturą (ławki. Świniej Góry. 60 d.Bielec.Krzy na Góra (101 h) – Fajka (89 c). • prowadzić ochronę stanowisk gatunków chronionych. 260 . • zagospodarowanie szlaków turystycznych (wiaty. Bolczowa i Kowarskiej Czuby.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • prowadzić wytyczanie i korzystać ze stałych szlaków zrywkowych. • wytypowanie układu pieszych szlaków turystycznych i szlaków rowerowych wykorzystujących układ dróg. poprzez wykonywanie zrywki zimą przy pokrywie śnie nej lub z wykorzystaniem urządzeń zabezpieczających.. wykorzystujący istniejący układ szlaków pieszych i rowerowych.Wikowyja.Piec-Skalny MostSkalne Bramy. • wytypowanie ście ek dydaktycznych z wytyczeniem odcinka: Sokoliki (102 c. Starościńskich Skał.Zamek Bolczów (54-57. • objęcie ochroną rezerwatową Torfowiska na Trzcińskich Mokradłach (41 j.Wielka Kopa. stoły. • przeznaczenie terenu do uprawiania hippiki i skiringu. • lokalizację pól namiotowych. • wyznaczenie terenów wspinaczki skałkowej.Dzicza Góra. kosze na śmieci)..Starościńskie Skały (90 l). • wyznaczenie przebiegu szlaków narciarskich. • objęcie ochroną Skalniaka (191 c).d).4.Stru nickie Skały.g) oraz odcinka Mały Wołek – Wołek.l.Głaziska Janowickie.m). punkty widokowe. przebieg szlaków zrywkowych itp. ławki. 66. • stosować maszyny i urządzenia z silnikami spalinowymi wyposa onymi w katalizatory.Jagoda. Krzy owej Góry. przez zwracanie uwagi na miejsca obalania drzew. 7. 69. • stosować biooleje jako smary silników.f.

Rzadkowski (1997) wskazuje. przy czym zaleca się stosowanie ich w wyjątkowych wypadkach.) była bezpośrednim skutkiem źle prowadzonej zrywki. bądź z wykorzystaniem kolejek.4 m. Czynność ta nastręcza z reguły w warunkach górskich znaczne trudności. korzystnych przypadkach spadki nie powinny przekroczyć wartości 45 % w linii poruszania się prostopadle do warstwic. • ciągniki rolnicze .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 7. e w trakcie prowadzenia prac urządzeniowych znaczna część zanotowanych uszkodzeń mechanicznych drzew (do wysokości 1 m. Według zaleceń specjalistów dopuszcza się u ywanie wy ej wymienionych maszyn na terenach o spadku do 40 %. a w szczególnych. Wa ne jest określenie dopuszczalnych maksymalnych spadków terenu. w odniesieniu do przewidywanych środków zrywkowych. Zatem prawidłowe przeprowadzenie procesu zrywki drewna powinno być poprzedzone właściwym działaniem planistyczno-organizacyjnym.3. 261 . Organizacja szlaków zrywkowych W nadleśnictwie bardzo wa ną czynnością gospodarczą jest zrywka drewna. Projektowanie szlaków zrywkowych w górach w oparciu o wnikliwą analizę warunków topograficznych pozwala właściwie uporządkować ten zło ony proces. Teoretycznie zabieg zrywania drewna powinien w jak najmniejszym stopniu wpływać na stan zdrowotności środowiska leśnego.5. • forwardery . Sposobem na uporządkowanie zasad zrywki w terenach górskich jest właściwe projektowanie i wykonanie szlaków operacyjnych. Ciągniki rolnicze powinny być stosowane w terenie o spadku nie przekraczającym 15 %. W praktyce uszkodzeniu ulegają zarówno podło e jak i drzewa.4 m. • zrywka konna . Badania prowadzone przez IBL określają % nachylenia stoku dla specjalistycznych maszyn zarówno skiderów jak i forwarderów o podwoziu przegubowym. Okazuje się.3 m. Parametry szerokości szlaków zrywkowych są podobne jak na nizinach i przedstawiają się następująco: • specjalistyczne ciągniki (skidery) szerokość szlaku . Na stokach o spadkach większych jak 40 . Uszkodzenia mechaniczne drzew w postaci ran są podatne na ró nego rodzaju infekcje grzybowe i owadzie. e większość surowca drzewnego zrywanego w warunkach górskich odbywa się sposobem wleczonym lub półpodwieszonym i uznaje je za metody „nieekologiczne”.2.5 .45 % zaleca się stosować zrywkę linową. Konie powinny spełniać funkcję pomocniczą przy wyciąganiu surowca do szlaków i mogą pracować na stokach o spadku nie przekraczającym 18 %. Dopuszcza się tak e zrywkę grawitacyjną.

Przestawione koncepcje przez Mikułowskiego (1995) uwzględniają rozwiązania niemieckie.6. Pochylenie poprzeczne szlaków nie powinno przekraczać 8 %. Wskazówki i niektóre koncepcje procesu odnawiania lasu w reglu górnym w Sudetach Znaczny problem stanowią odnowienia i zalesienia powierzchni otwartych szczególnie w warunkach regla górnego. W wyjątkowych przypadkach stosowania zrębu zupełnego szlaki zrywkowe nale y projektować w partiach drzewostanu nie objętych u ytkowaniem rębnym. które ogromnym nakładem sił i środków z ró nym skutkiem odnawiano na przestrzeni ostatnich lat. Potwierdzeniem powy szych stwierdzeń. odstępy powinny zawierać się w granicach 30 . Jakość tych odnowień była z reguły słaba. a więc II. 7. III i IV.50 m. W wielu miejscach powstały grupy drzew składające się z kilku. grodzenie upraw. e kilkakrotnie odnawiane i poprawiane powierzchnie nie pozostały w zupełności pozbawione sadzonek. Większość z nich w szczególnie trudnych warunkach regla górnego bardzo wolno przyrastała na wysokość i posiadała niskie zadrzewienie. według których przy zalesianiu. najlepiej z pokrywą śnie ną.60 m. Przy prowadzeniu zrywki metodą podwieszoną lub półpodwieszoną w odniesieniu do stoków nara onych na erozję zaleca się prowadzenie zrywki po zamarzniętym gruncie. bądź odnawianiu trenów wysokogórskich nale y brać pod uwagę następujące czynniki: wybór odpowiednich mikrosiedlisk. Skłania to do wykorzystania tych obserwacji przy prowadzeniu odnowień w formie biogrup. określa się następujący system prowadzenia prac: 262 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • kolejki linowe szerokość tras 2 do 4 m. właściwy transport sadzonek. Na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka w czasie prac taksacyjnych oceniano powierzchnie upraw. kilkunastu sztuk. W zało eniach autorów niemieckich Schönenberger i współpr. Proponowane odstępy między szlakami zrywkowymi w przypadku stosowania zrywki konnej nie mogą być większe jak 40 . pochodzenie nasion u ywanych do produkcji materiału sadzeniowego. Zalecane przez Rzadkowskiego (1997) zasady dotyczą drzewostanów u ytkowanych w warunkach górskich rębniami zło onymi. formę odnowień w postaci rot (biogrup). Zaznaczyć nale y. e szlaki biegną prostopadle do warstwic (wyjątek lokalne warunki hydrograficzne i nachylenie powy ej przyjętych granic). (im kolejka zawieszona wy ej tym szerokość szlaku mo e być mniejsza). są pojawiające się publikacje dotyczące sposobu traktowania odnowienia lasu w warunkach regla górnego. Jako podstawowe zało enie przy projektowaniu szlaków zrywkowych w górach nale y stosować zasadę. Natomiast przy zastosowaniu kolejki linowej. zale nie od rodzaju konstrukcji. technikę sadzenia zapobiegającą deformacjom systemów korzeniowych.

kosówka i w mniejszym stopniu modrzew trudno bezwarunkowo uznać za gatunki pionierskie. 263 . e pozwala osiągnąć odnowienia o zró nicowanej strukturze wiekowej i przestrzennej odnowień. W podsumowniu Mikułowski (1995) stwierdza. o średnicy kilku metrów.p. Ponadto proponowany sposób odnowienia w formie skupiskowej posiada tą zaletę. wraz ze wzrostem drzew grupy łączą się w rotę (biogrupę) o zró nicowanej strukturze.50 sztuk w zale ności od gatunku. składający się z kilku etapów. pomiędzy rotami 7 .m. Metoda powinna być stosowana głównie dla świerka. które gwarantują lokalnie najlepsze warunki. Bliskie przedstawionemu zało eniu są zasady tworzenia nasadzeń w biogrupach dookoła martwych drzew uzupełnione pomiędzy grupami świerka kosodrzewiną. e proces odnowienia lasu w Sudetach powinno się traktować jako zło ony. zdolne do opanowania ka dej du ej. • kształt zakładanych biogrup powinien być okrągły lub owalny. Potwierdza to Mikułowski (1995) wyra ając opinię.10 m. e mogą przynieść określone efekty. e w wieku dojrzałym z grupy pozostanie tylko jedno drzewo • odległość między grupami powinna wynosić 2 . Wymienione sposoby odnawiania powierzchni otwartych zlokalizowanych na znacznych wysokościach nie są pozbawione wad. Nale y wykorzystywać warunki mikrosiedliska i reliefu do tworzenia „swoistych przyczółków” uzupełnianych tak aby przestrzeń między nimi wypełniła się sadzonkami a uprawa osiągnęła pełne zwarcie. • brzegi roty powinny być wyrównane. • sugerowane jest prowadzenie gęstej więźby nasadzeń tak by w ciągu 10-ciu lat nastąpiło zwarcie grupy (więźba zró nicowana co do gatunku i wysokości n. które zlewając się ze sobą pokrywają tuszem całą powierzchnię (Samojło 1996). Wydaje się jednak. • dynamiczny rozwój nasadzeń .3 m. Metodę biogrup nale y stosować w tych miejscach. Ponadto posiadają znaczną przewagę nad stosowanym aktualnie sposobem odnawiania powierzchni przy u yciu świerka z racji jego biologii. ) koncepcja zakłada. e świerk. Prowadzenie odnowienia w ten sposób daje maksymalnie korzystne warunki wzrostu i rozwoju wynikające z kooperacji i wzajemnej ochrony od trudnych warunków atmosferycznych i zwierzyny. Obrazowo metoda ta podobna jest do kartki papieru pokrytej kleksami.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • wielkość biogrup powinna wynosić od 1/2 wysokości drzewostanu do wysokości drzewostanu (ze wzrostem wysokości są one mniejsze).w początkowym stadium małe grupy drzew 20 . zadarnionej powierzchni otwartej w istniejących warunkach klimatycznych oraz w jednorazowym zabiegu.

Niecelowe i niegospodarne jest prowadzenie taktyki polegającej na dosadzaniu pojedynczych sadzonek niedostosowanych do warunków górskich. mrozu słońca i zwierzyny. analogicznie do podziału strategii yciowej. w wyniku których nastąpi ocieplenie klimatu a wówczas świerk nie będzie miał odpowiednich warunków do egzystencji. • gatunki budujące długotrwałe zespoły leśne (K -stratedzy. wierzby. • gatunki przejściowych stadiów sukcesji lasu. topole. Pionierzy są z reguły krótkowieczni (krótki cykl yciowy). świerk w reglu dolnym będzie gatunkiem przejściowym a w reglu górnym gatunkiem klimaksowym. Gatunki o charakterystyce typu r szybko rozmna ają się i szybko zdobywają przestrzeń. modrzew europejski.7. brak wartości bezwzględnej np. W naturalnym procesie 264 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Na zagro enia świerka jako gatunku panującego (Samojło 1996) wpływ mo e mieć równie prognoza długoterminowych zmian klimatycznych. nara onych na szkodliwy wpływ wiatru. Wymieniona grupa gatunków posiada zdolności zdobywania terenów przez las. Odnosi się to głównie do terenów gdzie kilkakrotnie przepadały uprawy w trudnych warunkach glebowych. Gatunki pionierskie w Polsce to głównie: brzozy. Podział na trzy grupy gatunków posiada większe znaczenie w hodowli lasu nawiązujące do przedstawionych rodzajów strategii yciowej: • gatunki pionierskie (r. Przedstawiony podział strategii nie posiada wartości bezwzględnej. W podziale grup gatunków. gatunki klimaksowe). Gospodarowanie przedplonomi W ogólnej charakterystyce gatunków drzewiastych występujących w Polsce mo na wyró nić trzy grupy ró niące się strategią yciową. posiadają odporność na przymrozki. bez zwracania uwagi na ich kondycję zdrowotną i pochodzenie. Młodociane stadia rozwoju wymagają otwartych terenów do swego rozwoju. Ceitel i Zientarski 1995).typu r i K (Barzdajn. W ekologii występują dwa przeciwstawne typy strategii yciowej organizmów . 7. Strategia gatunków typie K polega na utrzymaniu przez populację stałej liczebności w raz zajętej przestrzeni. sosna zwyczajna a w górach kosodrzewina i jarząb pospolity. Pośród ka dych z dwóch porównywanych gatunków jeden posiada specyfikę strategii typu r a drugi typu K. olsze.stratedzy). charakteryzują się szybkim wzrostem w młodości. szybko dojrzewają i prawie corocznie owocują a budowa nasion umo liwia im dalekie przemieszczanie.

są wra liwsze od pionierów na przymrozki i suszę przy czym preferują du y dostęp światła. susze atmosferyczną. dęby i lipy oraz na określonych siedliskach wszystkie gatunki grup poprzednich. W tych obszarach posiadają większą ywotność od pozostałych gatunków innych grup ekologicznych. dlatego traktowane są jako niepo ądane i tępione. dąb szypułkowy i bezszypułkowy. Zawiera on przebieg procesów rozwojowych zachodzących w puszczy europejskiej rozpoczynający się na powierzchni bezleśnej od powstania przedplonu. Cykl rozpoczynający się od kiełkowania do obrodzenia nasion odbywa się w lesie a ich zdolność osiedlania się poza lasem jest wyjątkowa. świerk pospolity pod brzozami. upały. lipy i grab. Najlepiej pionierzy czują się na powierzchniach zrębów. wiązy. w sprzyjających warunkach znoszą przestrzenie otwarte). po arzysk. buk zwyczajny. Nasiona zwykle du e i bogate w związki zapasowe K. W młodości rosną wolniej. i cis oraz w niektórych przypadkach tak e: grab. które wykorzystują zwiększając szansę na prze ycie i osiągnięcie dalszych faz rozwojowych. 265 . Uprawa gatunków z tej grupy na otwartych przestrzeniach nie jest niemo liwa ale skrajnie zawodna.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” sukcesji lasu zastępowane są przez gatunki o charakterze przejściowym lub klimaksowym. Grupa gatunków przejściowych charakteryzuje się znacznie słabszą zdolnością zdobywania terenów otwartych (w sztucznych nasadzeniach. porzuconych terenów rolnych. Gatunki budujące długotrwałe zespoły leśne w Polsce to: jodła pospolita.: świerk pospolity. dęby pod sosną. W gospodarce człowieka większość gatunków pionierskich charakteryzuje mała przydatność. in. W młodości rosną skrajnie wolno i są bardzo wra liwe na przymrozki. W drodze naturalnej sukcesji zasiedlają obszary pod pionierami np. jesion wyniosły. wszelkich sztucznych wylesień.stratedzy obradzają w późnym wieku i rzadko ale ze znaczną obfitością. Znaczna ilość zapasów w nasionach ma wpływ na siewki. osiągają później dojrzałość a lata urodzaju występują z pewną cyklicznością. Jest to grupa gatunków długowiecznych a los ich populacji nie zale y od sukcesu rozrodu w jednym lub kilku latach nasiennych Zrozumienie procesów zachodzących w rozwoju lasu oraz rolę przedplonu przedstawia schemat sporządzony przez Lainbundguta. klony. Gatunki przejściowych stadiów sukcesji m.

gwałtowne tempo rozpadu drzewostanu na rozległych przestrzeniach uniemo liwia odnowienie doprowadzając do wylesienia a wtórna sukcesja lasu zaczyna się od nowa. Zgodnie z przedstawionym modelem las winien wkroczyć na powierzchnie za sprawą gatunków pionierskich: brzóz. Las w formie ostatecznej podlega dalszemu rozwojowi ale nie w postaci liniowej lecz cyklicznej.schemat cyklu yciowego puszczy europejskiej wg Leibundguta. Faza starzenia mo e przejść w fazę rozpadu i dolej w fazę odnowienia a ta w fazę optymalną.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Powierzchnia niezalesiona Przedplon gatunki światło ądne Las przejściowy Gatunki światło ądne i cienioznośne Ostateczna forma lasu faza optymalna faza starzenia faza rozpadu faza odnowienia Wykres 20 Naturalny rozwój lasu . jawor mogą a nawet powinny być wprowadzane pod osłoną przedplonów. Wszystkie niekorzystne zjawiska wystąpiły w końcu lat siedemdziesiątych na obszarze Sudetów Zachodnich. Przedplon rozwija się w las przejściowy przechodzący do ostatecznej formy lasu. Wszystkie powierzchnie pokryte w procesie naturalnej 266 . Poszczególne fazy rozwojowe zajmują niewielkie powierzchnie i na małym obszarze mo na obserwować wszystkie fazy rozwojowe. Gatunki takie jak świerk i najcenniejsze domieszki buk. jodła. osiki. Z fazy optymalnej las przechodzi do fazy starzenia się i dalej do fazy odnowienia a ta przekształca się w fazę optymalną i zamyka cykl. Zaburzony system cyklicznych faz rozwoju poprzez np. jarzębu pospolitego i naturalizowanego gatunku w Sudetach modrzewia europejskiego. Tak opisany cykl rozwojowy powoduje wytworzenie naturalnych struktur lasu o zró nicowanej budowie. gdzie wyginęły drzewostany nie tylko w naturalnej fazie rozpadu drzewostanu.

Wskazuje to na niebezpieczne oderwanie się leśnictwa od swych przyrodniczych podstaw. jawor). W reglu górnym największe znaczenie ma jarząb. gryzonie i źle się przyjmują. Zalecane jest aby w przypadku 20 letnich drzewostanów brzozowych na powierzchni 1 ha pozostawało ok. zabiegi powinny być wykonywane pod ich kątem. Uzupełnienie do wskazań gospodarczych dla drzewostanów ze zinwentaryzowanymi siedliskami przyrodniczymi Natura 2000 W poni szej tabeli zestawiono dodatkowe uściślenia do zaplanowanych wskazań gospodarczych w drzewostanach z wyró nionymi siedliskami naturowymi. Gatunki cenne takie jak buk. Zarówno zbyt silne zabiegi pielęgnacyjne jak i zbyt słabe wykonywane w przedplonach czynią szkody. buk. PLAN DZIAŁAŃ . Przedplony wymagają normalnych zabiegów pielęgnacyjnych. Powierzchnie pokryte gatunkami pionierskimi występują we wszystkich strefach wysokościowych i pojawiają się w momencie rozpadania drzewostanów świerkowych. Do wysokości dolnej strefy regla górnego główne znaczenie posiadają brzozy a modrzew mo e być wprowadzany do całego regla dolnego. jarzębem i modrzewiem nale y pieczołowicie wykorzystywać gdy gospodarcza wartość szczególnie brzóz i modrzewia nie budzi zastrze eń.1. jodła jawor są usuwane z upraw przez zwierzynę. 267 . 8. Kilkakrotnie i ró norodnie opracowane składy gatunkowe dla wylesionych powierzchni w Sudetach Zachodnich nie uwzględniały naturalnych faz rozwojowych drzewostanów. Propozycja gospodarowania na otwartych powierzchniach powstała w Katedrze Hodowli Lasu Akademii Rolniczej w Poznaniu.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” sukcesji brzozą. Właściwe zastosowanie przedplonów i ich wykorzystanie doprowadza do szybkiego pokrycia lasem „nagich” powierzchni i odsuwa w czasie restytucję właściwych składów gatunkowych do czasu naturalnego rozpadu.ZESTAWIENIE PRAC OBJĘTYCH PROGRAMEM OCHRONY PRZYRODY 8. Ceitel i Szymański 1995). Zgodnie z przyjętymi zasadami na powierzchniach otwartych mo na sadzić gatunki pionierskie oraz lokalne (lub przynajmniej górskie i zweryfikowane dla stref wysokościowych) ekotypy świerka. Na powierzchniach gdzie wprowadzone są ju gatunki docelowe pod okap (świerk. które powinny umo liwić produkcję wartościowego surowca i przygotować drzewostany do przebudowy składów gatunkowych. 3000 egzemplarzy co gwarantuje odpowiednie zwarcie. Dą ąc do osiągnięcia gospodarczych typów drzewostanów niekoniecznie trzeba wszystkie przewidziane gatunki wysadzać w uprawach (Barzdajn.

TW) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie. • • • • • • Bór górski wilgotny. regulować strukturę wspierając i/lub tworząc biogrupy. 7140) nie planowano zabiegów gospodarczych. dla zatorfień (7110. nawet te wyglądające na „suche”. Bór górski bagienny. uzupełnienia i dolesienia. . ograniczać do minimum ingerencję w stosunki wodne poprzez odpowiednie prowadzenie szlaków transportowych. 7120. uzupełnienia i dolesienia.7120 torfowiska wysokie zdegradowane .9410 bory górnoreglowe . pozostawiono je do sukcesji naturalnej.torfowiska przejściowe i trzęsawi- pozostawiano bez wskazań gospodarczych do naturalnej sukcesji. ograniczać do minimum ingerencję w stosunki wodne poprzez odpowiednie prowadzenie szlaków transportowych. przy odnowieniach sadzić w biogrupach z wykorzystaniem osłony przez martwe pniaki i szczątki martwych drzew. . itp. Bór mieszany górski wilgotny. .7140 torfowiska przejściowe i trzęsawiska. ograniczono do minimum poprawki. pozostawiać posusz jałowy. 268 . nie stosować odnowienia z gęstą więźbą.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.9410 . . torfotwórczą.7120 torfowiska wysokie zdegradowane • Wskazania gospodarcze 2 w zasadzie nie planowano u ytkowania rębnego i ograniczono powierzchnię trzebie y późnych. o ile nie pogorszy to stanu siedlisk leśnych. w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW. • • • • • • Bagno Info: . nie konserwować rowów odwadniających. Bór mieszany górski bagienny.torfowiska wysokie z rośl.torfowiska wysokie zdegradowane. 77 UZUPEŁNIENIE DO WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH DLA SIEDLISK PRZYRODNICZYCH Typ siedliskowy lasu / zidentyfikowane siedliska przyrodnicze. luki pozostawiano do sukcesji naturalnej (wszystkie. CP. bo mogą być siedliskiem 7120).*7110 torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą. pozostawiać posusz jałowy.7160 fennoskandyjskie. . Info: .*7110 torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą. bogate w substancje mineralne źródliska w zasadzie nie planowano u ytkowania rębnego i ograniczono powierzchnię trzebie y późnych. . 1 • • Bór wysokogórski.bory górnoreglowe. w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW. ograniczano do minimum poprawki. prace nale y wykonywać w miesiącach zimowych aby nie dopuścić do zniszczenia siedlisk.7140 torfowiska przejściowe i trzęsawiska.*91D0 . TW) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie. CP. . . nale y uznawać powstające naturalne odnowienia brzozowe i jarzębinowe. Bór górski świey Info: .bory i lasy bagienne.

TP) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie.9130 yzna buczyna górska • • • Las mieszany górski.9110 kwaśne buczyny górskie • • • • ograniczano do minimum zabiegi gospodarcze w naturalnych postaciach siedlisk. dąb czerwony. TP) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie (daglezja zielona. TP) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie (daglezja zielona. TW. zamierające oraz wykroty o ile nie pogorszy to stanu sanitarnego lasu. CP. a w wy szych poło eniach równie świerka w miarę mo liwości przebudowywać sztuczne nasadzenia świerkowe. dąb szypułkowy). TW. bez obcych domieszek ograniczano u ytkowanie rębne. Las wy ynny. w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW. TW. Las mieszany wy ynny Info: . 2 • w starych drzewostanach liściastych (powy ej 140 lat). świerk). dla obszarów opanowanych przez lite.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 ska. w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW. w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW. dąb szypułkowy. • w starych drzewostanach liściastych (powy ej 140 lat). bez obcych domieszek ograniczano u ytkowanie rębne. Las mieszany wy ynny Info: . Las wy ynny. w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW. w miarę mo liwości przebudowywać sztuczne nasadzenia świerkowe. natomiast popierać jodłę pospolitą i jawora. w miarę mo liwości przebudowywać sztuczne nasadzenia świerkowe. Las górski Info: . TP) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie (świerk i modrzew). • • • • w drzewostanach liściastych ograniczano u ytkowanie rębne.9170 grąd środkowo-europejski lub subkontynentalny Las górski. jednak aby nie doprowadzić do powstania du ych obszarów jednowiekowych drzewostanów bukowych. Las mieszany górski Info: . bez obcych domieszek ograniczano u ytkowanie rębne. CP. pozostawiać drzewa martwe. 269 . nie wprowadzać gatunków obcych geograficznie i ekologicznie. jednowiekowe drzewostany bukowe planowano u ytkowanie rębne rębniami zło onymi z odpowiednio długim okresem odnowienia. CP. modrzew. Las wy ynny. Las mieszany górski. dąb czerwony. CP.9180 jaworzyny i lasy klonowolipowe na stromych stokach i zboczach /Tilio platyphyllis-Acerion pseudoplatani/ Las mieszany górski. natomiast popierać jodłę pospolitą i jawora. Las mieszany wy ynny • w starych drzewostanach liściastych (powy ej 140 lat). TW.

jesion pensylwański) nie konserwować rowów odwadniających. TP) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie. w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW. w sąsiadujących drzewostanach nie wykonywać cięć zupełnych na odległość 2 wysokości drzewostanu od skraju łęgu źródliskowego. • Grunty nieleśne • Info: .91F0 łęgowe lasy dębowo-wiązowojesionowe • • • • Grunty nieleśne • Info: . o ile nie pogorszy to stanu siedlisk leśnych.9190 śródlądowe kwaśne dąbrowy • 2 w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW. Grunty nieleśne Info: • • ochrona stref brzegowych. TW. pozostawiać drzewa zamierające i martwe o ile nie pogorszy to stanu sanitarnego lasu. ograniczać do minimum ingerencję w stosunki wodne poprzez odpowiednie prowadzenie szlaków transportowych i lokalizację miejsc składowania drewna.6510 ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie Adenostylion alliariae i Convolvuletalia sepium . Ols jesionowy górski. CP. 270 . w starych drzewostanach liściastych (powy ej 140 lat). je eli w planowanych u ytkach rolnych do zalesień występują płaty łąk konietlicowych u ytkowanych ekstensywnie lub płaty świe ych łąk u ytkowanych ekstensywnie to wyłączyć je z zalesień. Las łęgowy wy ynny. ograniczenie eutrofizacji i gromadzenia się osadów. w miarę mo liwości przebudowywać sztuczne nasadzenia świerkowe.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 • Info: . (jeśli nie zajmują całego wydzielenia – to chronić stare kępy). bez obcych domieszek ograniczano u ytkowanie rębne. . topola kanadyjska. CP. TW. Ols jesionowy wy ynny. ograniczać do minimum ingerencję w stosunki wodne przy pracach hydrotechnicznych mających na celu regulację potoków lub budowa zbiorników retencyjnych. • Las łęgowy górski.6430 ziołorośla górskie i ziołorośla nadrzeczne Adenostylion alliariae i Convolvuletalia sepium • zasadniczo nie planowano do zalesień.*91E0 ni owy łęg jesionowoolszowy i olszowy łęg źródliskowy. TP) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie (np. ograniczać do minimum ingerencję w stosunki wodne poprzez odpowiednie prowadzenie szlaków transportowych. zasadniczo nie planowano do zalesień. pozostawiano bez wskazań gospodarczych do naturalnej sukcesji. Info: . • łęgi źródliskowe wyłączano z u ytkowania rębnego.6520 górskie łąki konietlicowe u ytkowane ekstensywnie PolygonoTrisetion • • zachowanie dotychczasowych (ekstensywnych) form u ytkowania poprzez koszenie z usuwaniem biomasy raz w roku lub ekstensywny wypas.

Stachura-Skierczyńska.7230 górskie i nizinne torfowiska zasadowe Info: . konieczne jest wykaszanie i usuwanie nalotu drzew i krzewów ograniczyć zmiany stosunków świetlnych przy wykonywaniu cięć rębnych. konieczne jest wykaszanie i usuwanie nalotu drzew i krzewów zasadniczo nie planowano do zalesień.8210 wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami potentilletalia caulescentis Info: . zabezpieczenie przed zmianą na grunty orne.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 . liczne bezkręgowce. Planowane zadania gospodarcze powinny uwzględniać wymagania ekologiczne gatunków chronionych występujących na danym obszarze.6410 zmiennowilgotne łąki trzęślicowe Molinion • 2 zasadniczo nie planowano do zalesień. ograniczyć zmiany stosunków świetlnych spowodowanych zarastaniem przez krzewy. 2007). lokalizacji jak i sposobów ich wykonania. nie wykonywać cięć zupełnych na dwie wysokości drzewostanu od skał. je eli w planowanych u ytkach rolnych do zalesień występują płaty zmiennowilgotne łąki trzęślicowe to wyłączyć je z zalesień. Potamion • Grunty nieleśne Info: . niedopuszczenie do wtórnego zabagnienia. Proponowane w powy szej tabeli pozostawianie posuszu jałowego wynika z roli. w zakresie terminów. Znaczenie dla bioró norodności Spośród wszystkich gatunków organizmów leśnych 30 – 50% stanowią gatunki. Oprócz 271 . nie wykonywać cięć zupełnych na dwie wysokości drzewostanu od skał. jaki i ptaki. których bytowanie jest bezpośrednio związane z rozkładającym się drewnem (Bobiec. je eli w planowanych u ytkach rolnych do zalesień występują płaty torfowisk zasadowych to wyłączyć je z zalesień. jaką pełni rozkładające się drewno.8220 ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacetalia vandellii Info: . ograniczać do minimum ingerencję w stosunki wodne. Są to zarówno rzadkie i chronione grzyby i porosty.3150 starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion. • • • Grunty nieleśne Info: .8230 pionierskie murawy na skałach krzemianowych • • • • • • • • • ograniczyć zmiany stosunków świetlnych przy wykonywaniu cięć rębnych.

dla których złomy. Na granicach lasów i antopogenicznych u ytków nieleśnych formować sekwencję zbiorowisk: las – oszyjek – okrajek – zbirowisko antropogeniczne. Kwaśna buczyna – przy planowaniu zabiegów rębnych w miarę mo liwości wydłu ano okres odnowienia. Pojektując składy gatunkowe odnowień opierać się na zmienności piętrowej i lokalnosiedliskowej zbiorowisk leśnych. Nie wprowadzać gatunków obcych geograficznie i ekologicznie. 8. 272 . poza pilnymi potrzebami powstrzymania niekorzystnych zmian w środowisku np. Cięcia pielęgnacyjne – główny cel modyfikowanie struktury drzewostanów. Zachować zespoły półnaturalnych łąk i pastwisk oraz innych unikatowe zbiorowiska antropogeniczne. W drzewostanach mieszanych u ytkowanie powinno być ukierunkowane na usuwanie świerka z pozostawianiem gatunków liściastych. Sposób przygotowania gleby. Uwzględniono uwagi zawarte w Operacie ochrony ekosystemów leśnych. regulowanie składu gatunkowego poprzez eliminowanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie. W odnowieniach stosować materiał szkółkarski z populacji rodzimych. wykroty stanowią np. erozji gleby w wyniku wielkopowierzchniowych wylesień – wówczas mo na wprowadzać rodzime gatunki o charakterze pionierskim. stanowiącym część Planu ochrony Karkonoskiego Parku Narodowego i jego otuliny. miejsce schronienia. Uzupełnienie do wskazań gospodarczych dla drzewostanów zlokalizowanych w otulinie Karkonoskiego Parku Narodowego W niniejszym podrozdziale stanowi uzupełnienie do zaplanowanych wskazań gospodarczych w lasach wchodzących w skład otuliny KPN. tak aby w większych kompleksach leśnych uzyskać zró nicowaną strukturę drzewostanów.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” tego istnieje spora grupa gatunków w sposób pośredni związana. Grodzenia będą stosowane dla niewielkich powierzchni chroniących cenne odnowienia.2. jodły i sosny. materiał sadzeniowy – preferowane będzie sadzenie w jamkę materiału z zakrytym systemem korzeniowym. Znaczenie dla odnowienia Obecność rozkładającego się drewna w lesie sprzyja odnowieniu – na takim drewnie w odpowiednio zaawansowanym stadium rozkładu bardzo często pojawiają się naloty. Unikano planowania rębni częściowych na korzyść rębni gniazdowej udoskonalonej.

zabudowę techniczną i biologiczną potoków górskich oraz ich eksploatację i konserwację. Do czasu modernizacji zasad prowadzenia melioracji w lasach powinno się je prowadzić zgadnie z obowiązującym prawem według określonych zaleceń zmierzających do: • zachowania w stanie zbli onym do naturalnego a tak e do odtwarzania śródleśnych zbiorników i cieków wodnych. Według stanu na 01. • zmniejszenie ilości zanieczyszczeń oraz materiałów powstałych w procesie erozji gleb docierających do rowów.1999 r. Cieki górskie ponadto charakteryzują du e spadki podłu ne przez co w okresie gwałtownych spiętrzeń i spływów obok wód niosą znaczne ilości rumoszu skalnego dodatkowo potęgującego niszczycielskie działanie. • zwiększania zasobów wodnych na terenach leśnych w ramach tzw. Kształtowanie stosunków wodnych (melioracje wodne) Melioracje wodne obejmują regulację stosunków wodnych terenów nadmiernie uwilgotnionych. na terenie nadleśnictwa nie stwierdzono w drzewostanach znaczących skutków niedoboru wody i obni enia się poziomu wód gruntowych. e podczas burz dochodzi do gwałtownego spiętrzenia wody w rowach i potokach powodując znaczne szkody związane z du ą siłą i gwałtownością spływu. Nadleśnictwo posiada opracowane analizy z zakresu melioracji wodnych i zabudowy potoków górskich wykonane przez BULiGL w Warszawie. torfowisk i trzęsawisk • zwiększenia zasobów bioró norodności biologicznej poprzez podniesienie wilgotności ekosystemów leśnych. rzeźbę terenu i rolę lasów w naturalnej retencji wodnej. odbudowę stawów rybnych i zbiorników wodnych. 273 . Wahania w poziomie opadów powodują drastyczne niedobory wód powierzchniowych i gruntowych. Kształtowanie stosunków wodnych w nadleśnictwie Śnie ka posiada jedno z podstawowych zadań gospodarczych ze względu na poło enie geograficzne. małej retencji wodnej. Strome stoki górskie sprawiają. • zachowania w stanie nienaruszonym nieu ytków leśnych w tym: bagien. Nadmierny wzrost poziomu wód w potokach i rowach związany jest głównie z sezonami wiosny i jesieni (intensywne roztopy śniegu i du e opady jesienne). mszarów. instalacje deszczowni w szkółkach leśnych.3. Obni anie się poziomu wód gruntowych z lat poprzednich zostało obecnie w zasadzie zatrzymane z uwagi na występowanie w latach 1997 i 1998 obfitych opadów deszczu.01.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 8.

Borowice. Jednak kompleksowa ocena wpływu zbiornika na środowisko będzie mo liwa po zakończeniu inwestycji. Wpływ zbiornika na środowisko przyrodnicze. przeciwpo arowe po zapewnieniu dojazdu i budowie ujęcia) posiadają znaczenie dla urozmaicenia biocenozy leśnej i przyczyniają się do zwiększenia biologicznej odporności drzewostanów. W bezpośrednim zasięgu nadleśnictwa na obszarze gminy Podgórzyn powstał zbiornik wody pitnej dla miasta Jelenia Góra. w tym leśne. W celu poprawy stosunków wodnych w środowisku leśnym nadleśnictwo planuje rozbudowę sieci zbiorników małej retencji. to jednak niekoniecznie muszą decydować o zachwianiu równowagi przyrodniczej w krajobrazie. w którym będzie mo liwe pełne wykorzystanie produkcyjności gleby i zwiększenie zasobów wodnych lasu. 274 . będzie znaczny z uwagi na zmiany mikroklimatyczne. Istniejące zbiorniki wodne oraz budowany zbiornik poza funkcjami gospodarczymi (m. W jego zlewni znajdą się miejscowości Podgórzyn. W podsumowaniu za Fabiańskim (1998) mo na stwierdzić.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Planowane roboty w zakresie melioracji wodnych to odbudowa i remonty przepustów w poszczególnych leśnictwach oraz czyszczenie i remonty rowów. e melioracje wodne w lasach powodują mniejsze lub większe naruszenie stanu środowiska przyrodniczego. Właściwie prowadzone melioracje wodne mogą przyczynić się do usuwania przyczyn zaburzeń w gospodarce wodnej oraz takiego kształtowania krajobrazu. Wykaz i rozmiar robót zawarty jest w części opisowej planu urządzania gospodarstwa leśnego (elaboracie). Zachełmie i Marczyce.in. oraz remontować istniejące przepusty w miarę potrzeb i posiadanych środków. Przesieka. Sieć rowów melioracyjnych i potoków na terenie nadleśnictwa jest dobrze rozwinięta. ale stan techniczny w poszczególnych kompleksach jest mocno zró nicowany. której efektem powinna być właściwa gospodarka w skali regionu zgodna z studiami (planami) zagospodarowania przestrzennego. Sosnówka. Planowany do budowy zbiornik zlokalizowany będzie w leśnictwie Jedlinki. Du e znaczenie w kształtowaniu stosunków wodnych ma współpraca z władzami województwa i samorządami lokalnymi. Nadleśnictwo na bie ąco powinno utrzymywać dro ność cieków wodnych znajdujących się na ich terenie.

W strefach przejściowych występuje efekt większego zró nicowania gatunków oraz ich koncentracji. 8. Proponowane pomniki przyrody i u ytki ekologiczne nie posiadają opracowanej dokumentacji.. W poprzednich latach z uwagi na stan klęki ekologicznej prowadzono zręby sanitarne o charakterze cięć rębnią zupełną. Istnieje zatem potrzeba właściwego kształtowania stref ekotonowych w procesie zagospodarowania lasów. Prawidłowo wytworzona strefa ekotonowa ogranicza wnikanie do wnętrza lasu i penetrację wielu niekorzystnych czynników biotycznych i abiotycznych. W tym celu w trakcie wykonywania cięć pielęgnacyjnych na obrze ach lasu nale y stosować silniejsze zabiegi. równie obiekty proponowane do objęcia ochroną prawną oraz wstępne propozycje. Dodatkowo nale y zmierzać do wytworzenia na obrze ach lasu strefy o szerokości 20-30 m porośniętej roślinnością zielną.” zostały przedstawione oprócz obiektów prawnie chronionych. Obecny sposób zagospodarowania decyduje o ochronie i kształtowaniu strefy ekotonowej a tak e o charakterze przyszłych drzewostanów. Ekotony pomiędzy zbiorowiskami leśnymi a otoczeniem charakteryzują się szeregiem niekorzystnych czynników działających na gatunki wnętrza lasu i destabilizujących wpływ na ich populacje. jak równie inne 275 . pozwalające na wnikanie odpowiedniej ilości światła do ni ej poło onych warstw roślinnych.. w których wyeliminowane zostaną monokultury i drzewostany jednowiekowe.5.4. W strefach na pograniczu środowisk w obszarze lasu nale y popierać drzewa silnie ukorzenione i ugałęzione. Na obszarze terytorialnego zasięgu nadleśnictwa znajduje się 48 istniejących pomników przyrody o ywionej i 1 pomnik przyrody nieo ywionej oraz 32 proponowane pomniki przyrody i 1 proponowany pomnik przyrody nieo ywionej. Przykładem ekotonu są obrze a lasów. W „Programie. Na terenie nadleśnictwa głównym sposobem zagospodarowania lasu jest sposób przerębowozrębowy polegający na prowadzeniu cięć rębniami częściowymi. Kształtowanie strefy ekotonowej Ekoton . Nale y je otaczać szczególną opieką. Zaprojektowano w obrębie Kowary 14 powierzchni do objęcia ochroną w formie u ytków ekologicznych.to najogólniej rozumiana strefa pomiędzy dwiema sąsiadującymi biocenozami stwarzająca specyficzne warunki środowiskowe. krzewami i drzewami o zró nicowanej budowie pionowej i poziomej.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 8. Szczególne formy ochrony wskazania ogólne Program ochrony przyrody jest zbiorem informacji przyczyniającym się do poznania aktualnego bogactwa przyrodniczego znajdującego się na terenie Nadleśnictwa Śnie ka oraz poza jego granicami a zawierającego się w zasięgu terytorialnym nadleśnictwa.

276 .: • śródpolne lasy liściaste oraz pasy zadrzewień przydro nych i śródpolnych..14. która realizowana jest na podstawie obowiązujących w Lasach Państwowych zarządzeń i instrukcji. O ró norodności biologicznej decyduje przede wszystkim mnogość i rozmaitość siedlisk. Wa ną rolę w zachowaniu przyrodniczej ró norodności odgrywają m. umo liwiająca trwanie jak największej liczby gatunków. morskich i słodkowodnych oraz w zespołach ekologicznych.1995 r. Ochrona ró norodności biologicznej Ró norodność biologiczna jest to zró nicowanie wszystkich ywych organizmów występujących na ziemi w ekosystemach lądowych.. dotyczy to ró norodności w obrębie gatunku.02. i „Programie ochrony przyrody” na lata 1999-2008.” a mogące w przyszłości zostać takimi pomnikami. Dlatego wskazane jest pozostawienie jak największej ilości i jak najbardziej zró nicowanych miejsc.6. rozpościera się w obrębach Śnie ka i Kowary.l. Stworzenie sieci rezerwatów chroniących zwykle najwa niejsze i najcenniejsze ekosystemy nigdy nie obejmie pełnej ich ró norodności. z niewielką powierzchnią otuliny pozostającą w granicach obrębu Śnie ka. a tak e zgodnie z Zarządzeniem Nr 11 DGLP z dn.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” drzewa i twory przyrody o ywionej i nieo ywionej nie ujęte w „Programie. Nadleśnictwo dą y do uzyskania ró norodności biologicznej. których są częścią. Park praktycznie w całości zlokalizowany jest w obrębie Kowary. 8. pomiędzy gatunkami oraz ró norodności ekosystemów. którego integralna część – otulina. Największą rolę i znaczenie na terenie Nadleśnictwa Śnie ka z racji zajmowanej powierzchni i swoich walorów przyrodniczo-krajobrazowych posiada Rudawski Park Krajobrazowy.in. umo liwi personelowi pracowniczemu nadleśnictwa szerzenie edukacji ekologicznej wśród młodzie y i pozostałych mieszkańców. zawartym w opracowanym planie u. Obok Rudawskiego Parku Krajobrazowego wpływ na rodzaj prowadzonej gospodarki posiada bezpośrednie sąsiedztwo Karkonoskiego Parku Narodowego. Ochrona ró norodności jest realizowana równie poprzez wdra anie zało eń z opracowanych Planów Ochrony Rudawskiego Parku Krajobrazowego i Karkonoskiego Parku Narodowego. oraz na podstawie ustaleń I i II Komisji Techniczno Gospodarczej powiązanych ściśle z warunkami siedliskowo-przyrodniczymi Nadleśnictwa Śnie ka. które mogą być ostojami bioró norodności. Wnikliwe rozpoznanie walorów przyrodniczych „swojego” terenu.

8. głównie szkodliwych gatunków owadów i grzybów. wilgotne łąki. dą ąc do przeobra enia środowiska w bardziej korzystne dla organizmów po ytecznych naturalnych wrogów organizmów szkodliwych. W lesie do najwa niejszych działań wspierających naturalnych sprzymierzeńców człowieka w walce ze szkodnikami lasów. źródliska. • na siedliskach yznych tak prowadzić zabiegi hodowlane aby umo liwić dostęp światła do dolnych warstw lasu. • wykorzystywać zmienność w ramach mikrosiedlisk. w celu ochrony i wzbogacania ró norodności biologicznej nale y przestrzegać zasad: • przy pozyskiwaniu materiału siewnego nale y dą yć. nale y ochrona mrówek i mrowisk oraz wspieranie ptaków owado ernych. wprowadzając odpowiednie gatunki.przez wprowadzanie owocujących ró nych gatunków drzew i krzewów... aby nasiona były pozyskiwane z jak największej liczby nasienników oraz z ró nych miejsc nadleśnictwa i były dobrej jakości. Metody te wykorzystują związki antagonistyczne w układach: ywiciel – paso yt. często nie uwzględnione w docelowych składach nowozakładanych upraw ustalonych na KTG. W oparciu o wymienione zało enia. nieu ytków itp. Zgodnie z „Instrukcją ochrony lasu” nale y: − przeprowadzenie inwentaryzację istniejących mrowisk. • wszelkie tereny podmokłe jak: torfowiska. bagien.1. miejsca wysięków wodnych itp. drapie ca – ofiara. • oczka wodne i inne małe zbiorniki wraz z otaczającą je roślinnością. Zwiększanie liczby mrowisk przyczynia się do podniesienia zdolności samoregulacyjnych ekosystemów leśnych. • dla stworzenia ró norodności biologicznej nale y unikać zalesiania małych śródleśnych łąk. • przestrzegać zalecanych składów gatunkowych nowozakładanych upraw. Biologiczne metody ochrony lasu Biologiczne metody ochrony lasu polegają na wykorzystaniu jednych ywych organizmów do redukcji liczebności innych organizmów.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • wszelkie powstałe samoczynnie zarośla drzew i krzewów. patogen – organizm. 277 . poprzez zawieszanie budek lęgowych i powiększanie ich bazy pokarmowej .6. • dą yć do poprawy stosunków wodnych poprzez wdra anie systemu małej retencji oraz utrzymywać systemy melioracyjne w stanie przepustowości.

władze samorządowe gmin. nadleśnictwo powinno udostępnić dla ruchu turystycznego fragmenty dróg i ście ek le- 278 .8. W okresie ostatnich lat wydatnie zmniejszyła się ilość po arów z uwagi na przestrzeganie zasad ochrony przeciwpo arowej i zwiększoną ilość opadów. seminariów i akcji promocyjnych powinni być przede wszystkim uczniowie szkół podstawowych i średnich. prowadzenie w okresie zimy czynnej ochrony przed dzięciołami. widokówki oraz foldery reklamujące ciekawe obiekty. prowadzenie kolonizacji.55 ha. wchodzących w skład Rudawskiego Parku Krajobrazowego. w pobli u dróg i szlaków turystycznych. − 8. W lasach poło onych w obrębie Kowary. Temat ochrony przeciwpo arowej rozwinięty jest w części opisowej planu urządzania lasu (elaboracie). na obszarze których le y nadleśnictwo. oraz „Instrukcją ochrony przeciwpo arowej obszarów leśnych” (W-wa 1996 r.2009 r. pracownicy parków krajobrazowych. Nale y unikać stawiania tablic wyłącznie z zakazami.7. nadleśnictwo mo e wspólnie z zarządami parków przygotowywać wydawnictwa naukowe oraz popularne. kulturowych i rekreacyjnych nadleśnictwa. W celu pełniejszego promowania walorów przyrodniczych. lokalne społeczności oraz turyści przebywający na tych terenach.) do II kategorii zagro enia po arowego i obowiązuje ona po dokonanej IV rewizji urządzania lasu wg stanu na 01. Ochrona przeciwpo arowa Teren Nadleśnictwa Śnie ka został zakwalifikowany Zarządzeniem Nr 12 Dyrektora Generalnego z dnia 15 marca 1993 r. Promocja i edukacja ekologiczna Jednym z warunków umo liwiających pełną realizację „Programu ochrony przyrody” jest w miarę szeroka jego prezentacja społeczeństwu. Działalność edukacyjna powinna być skierowana na szerzenie wiedzy o walorach przyrodniczych. 8. Odbiorcami ró nego typu szkoleń.01. oznakowanie tablicami mrowiska nara one. wśród których powinny znajdować się plakaty. W miejscach szczególnie uczęszczanych nadleśnictwo powinno stawiać tablice informacyjne dotyczące walorów przyrodniczych określonego terenu oraz dozwolonych czynności.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” − − − − ochroni mrowiska przez ich grodzenie. W poprzednim okresie gospodarczym po ary wystąpiły w obszarze nadleśnictwa na powierzchni 79. unikać wbijania słupków w ziemię. Decydującą rolę w zaliczeniu do kategorii zagro enia po arowego odegrała ilość po arów w ostatnim 10-leciu. w szczególnych przypadkach przenoszenie mrowisk z terenów zagro onych.

i ustawą o lasach z dn. Na obszarach leśnych nadleśnictwa znajduje się szereg form i urządzeń turystyczno – rekreacyjnych. Metodyka „Program ochrony przyrody” dla Nadleśnictwa Śnie ka opracowano na podstawie obowiązującej instrukcji „Sporządzania programu ochrony przyrody w nadleśnictwie” zatwierdzonej 28... w podstawowej jednostce gospodarczej Lasów Państwowych.” został opracowany w oparciu o aktualny plan urządzania lasu dla Nadleśnictwa Śnie ka na lata 1999. 279 . obiekty rekreacyjno – przywodne. • czarny.główny szlak Sudecki im.1991 r. • . wykorzystując w tym celu istniejącą sieć szlaków pieszych oraz rozbudowę układu ście ek pieszych i rowerowych.1996 r. w skład których wchodzą: szlaki turystyki pieszej i rowerowej. punkty widokowe itd. oraz prowadzić poszerzenie układu tras dla narciarstwa biegowego. 28.10.2008 i jest obowiązujący na czas jego trwania. Rudawy Janowickie i Kotlinę Kamiennogórską w kierunku Kotliny Kłodzkiej.05. Szlak rozpoczyna się w Świeradowie Zdroju a kończy w Paczkowe. 350 km wiedzie przez największe atrakcje Karkonoszy.” jest zgodny z planami zagospodarowania przestrzennego gmin oraz zgodny z przeprowadzonymi rozmowami z przedstawicielami tych gmin. ok.międzynarodowy szlak E3 – od przejścia granicznego w Jakuszycach przez Góry Izerskie i Kaczawskie. „Program. przez Podsekretarza Stanu w MOŚZNiL oraz zgodnie z ustawą o ochronie przyrody z dn. W wyniku przeprowadzonych rozmów sporządzone zostały notatki słu bowe na temat zagroeń środowiska w istniejących i planowanych inwestycjach zapisanych w planach lub studium zagospodarowania przestrzennego gmin. dr Mieczysława Orłowicza (czerwony) – transsudecki szlak o dł.. miejsca wypoczynkowe. Opracowany „Program. punkty postojowoinformacyjno-rekreacyjne....10.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” śnych.1991 r.16. • niebieski. Przez tereny leśne nadleśnictwa biegnie sieć szlaków turystycznych: • . 9. ponadto szlaki turystyczne: • zielony.

04. 1991 nr 101 poz. R. Zaktualizowano adresy leśne. zgodnie z Ustawą o lasach z dnia 16 października 1991 r.).01.” autor niniejszego opracowania składa Dyrekcjom Parków: Rudawskiego Parku Krajobrazowego z siedzibą w Jeleniej Górze i Karkonoskiego Parku Narodowego z siedzibą w Jeleniej Górze – Sobieszowie oraz personelowi nadleśnictwa Śnie ka a tak e dr in .” wykorzystano w szerokim zakresie materiały udostępnione przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody w Jeleniej Górze z „Waloryzacji gmin”.2009 r. Szczególne podziękowanie za współpracę w sporządzeniu „Programu.12. 280 .” wg stanu na 1.. U.. w szczególności formy ochrony przyrody. Niniejsze opracowanie jest aktualizacją „Programu. materiały z Rudawskiego Parku Krajobrazowego i Karkonoskiego Parku Narodowego znajdujących się na terenie nadleśnictwa.2018.01. (Dz...U.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” W „Programie. Zielonemu z Katedry Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej SGGW w Warszawie za wnikliwą recenzję oraz pracownikom RDLP we Wrocławiu za rzeczowe uwagi. 444 z późniejszymi zmianami) oraz zgodnie z ustawą o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. część dotyczącą drzewostanów w oparciu o dane z prac taksacyjnych. Wykorzystano tak e szczegółowe opracowania PIOŚ z siedzibą w Jeleniej Górze oraz zawarto informacje od pracowników Lasów Państwowych..2009 – 31. i stanowi część planu urządzenia lasu dla Nadleśnictwa Śnie ka na okres 1. uzupełniono wykazy roślin i zwierząt podlegających ochronie gatunkowej.. Program ochrony przyrody jest zgodny z ustaleniami I i II KTG. informacje wynikające ze zmian w systemie prawnym. 2003). Program zaktualizowano w oparciu o zapisy §110 Instrukcji urządzania lasu (DGLP.92.880 z dnia 30 kwietnia 2004 r. (Dz.

Prusinkiewicz Z. Multico.6-8 Bednarek R.. Literatura Ambroziak T. (red. Arnold N. Tajemnicze zniknięcie rzekotek.. Las Polski. Str. 2006. T. 1: nn. 1766). (http://www. et all. Andera M.. & Ovenden D. A field guide to the reptiles and amphibians of Britain and Europe. 321-342.. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. 76-77. egnajcie aby ? w: National Geographic Polska. (http://www. 1999. Andera M. Bonczar Z. Nr 21/1995. Mapa rozsireni Glis glis v ĆR. 1907). w: Adamski P. 1758). 7..: Inwentaryzacja zasobów przyrodniczych Nadleśnictwa Śnie ka. 2004. Blab J.biolib. Rejsec ćerny Neomys anomalus Cabrera. 1.cz/cz/taxonmap/id59/). Andera M. 6.) Ptaki. w: Głowaciński Z. Nymphalidae) w polskiej części Sudetów Zachodnich. 2009b. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. Collins.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 10. & Kepel A.biolib.) Polska czerwona księga zwierząt. s. PWRiL.. 1992. Anonymus. Wydawnictwo INES Szczecin 1999. Barzdajn W. 1758) Wydra.. Płazy i gady Europy Środkowej. Warszawa. Baranowski J.. Jędrzejak T. Ssaki.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). T. Mapa rozsireni Lynx lynx v ĆR. Mapa rozsireni Neomys anomalus v ĆR. (red. maszynopis. & Vogel H. 2004. W-wa 1997. Warszawa. 2009c. Anonymus. 2004. Ceitel J. Bereszyński A. 10: nn. PWN. 1758) Jarząbek. Polska nowy podział administracyjny... Ministerstwo Środowiska. Rys ostrovid Lynx lynx (Linnaeus. Borkowski A. Kowary 1995.: Geografia gleb. BioLib. Plch velky Glis glis (Linnaeus. Ministerstwo Środowiska. Bonasa bonasia (L. 3: 105 – 108. BioLib. 2000.: Twoje Vademecum. w: National Geographic Polska. 1758) (Lep. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. (http://www. 2004. Lutra lutra (Linne. Nowe stanowisko przeplatki maturny – Euphydryas maturna (Linnaeus. Bieniek M.. BioLib. Str. (red.cz/cz/taxonmap/id7/). 2009a.cz/cz/taxonmap/id61/). Zientarski J. w: Gromadzki M. Warszawa.: Mo liwości wykorzystania przedplonów do restytucji lasu w Sudetach Zachodnich.biolib. Cz. 281 . Warszawa.

Ministerstwo Środowiska. 2004e. Warszawa. Eutchydryas maturna (Linnaeus. 1802) Czerwończyk nieparek. (red. (red. Warszawa. 2004c. Oxford University Press. Buszko J. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). 2004a. Lycaena helle (Denis & Schiffermuller.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Buszko J. 1758) Przeplatka maturna. 2004b.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. 1775) Przeplatka aurinia. Buszko J. 7. Ministerstwo Środowiska.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Colias myrmidone (Esper. Buszko J. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. 1758) Bocian czarny. T. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). & Adamski P. & Adamski P. Warszawa. Warszawa. maszynopis. w: Witkowski Z. Ministerstwo Środowiska. Ciconia nigra (L. Warszawa. (red. w: Witkowski Z. (red. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). BULiGL: O/Brzeg :Plan urządzenia Nadleśnictwa Śnie ka na lata 1989-1998. Str. Str. 1780) Szlaczkoń szafraniec. W-wa 1996. BULiGL O/Brzeg: Plan Urządzenia Nadleśnictwa Śnie ka na lata 1989-1998 (elaborat) – maszynopis.01. Maculinea nausithous (Linnaeus. Ministerstwo Środowiska. 6. w: Macdonald D. T.) Ptaki. & Adamski P. 6. Brzeg 1989. Brzeg 1999. 2006. (red. Ministerstwo Środowiska. 142-147. Cz.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Buszko J. T. 1775) Czerwończyk fioletek. BULiGL: O/Brzeg :Plan urządzenia Nadleśnictwa Śnie ka na lata 1999-2008. 2004d. Buszko J. w: Witkowski Z. 81 – 85. w: Witkowski Z. Ministerstwo Środowiska. w: Witkowski Z. Oxford. Warszawa. BULiGL: Wyniki aktualizacji stanu powierzchni leśnej i zasobów drzewnych w Lasach Państwowych na 01. 2004f. & Adamski P. (red. (red. 1. & Adamski P. Beavers. w: Witkowski Z. (red. T. maszynopis. T. Euphydryas aurinia (Rottemburg. 1758) Modraszek nausitous. Lycaena dispar (Haworth.) The Encyclopedia of Mammals. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków).W. & Adamski P.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcz282 .. 2004. 6. & Hartman G. T.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. w: Gromadzki M. 6. Busher P.1996 . Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). 6.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Buczek T. Brzeg 1989.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

nik metodyczny. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). T. 6. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. Buszko J. 2004g. Maculinea teleius (Bergstrasser, 1779) Modraszek telejus. w: Witkowski Z. & Adamski P. (red.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). T. 6. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. Buszko J. Masłowski J. 2008. Motyle dzienne Polski. Koliber. Nowy Sącz. Capecki Z.,: Rejony zdrowotności lasów sudeckich. Pr. Inst. Bad. Leś. Nr 688., s., 3-88. Ciechanowski M. & Kokurewicz T. 2004. Myotis dasycneme (Boie, 1825) Nocek łydkowłosy. w: Adamski P. et all. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 6. Str. 368-373. Ciechanowski M. & Piksa K. 2004. Myotis bechsteinii (Kuhl, 1819) Nocek Bechsteina. w: Adamski P. et all. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 6. Str. 357-362. Cierlik G. & Tworek S. 2004. Tetrao urogallus (L., 1758) Głuszec. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 1. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 7. Czech A. & Jermaczek A. 2005. Jak ograniczać konflikty między bobrami a człowiekiem ? Wydawnictwo Klubu Przyrodników. Świebodzin. Dzięciołowski R. 2004. Castor fiber (L., 1758) Bóbr europejski. w: Adamski P. et all. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 6. Str. 457-462. Eldredge N. 2003. ycie na krawędzi. Pruszyński i S-ka. Warszawa. Fabiński E.,: Melioracje wodne; w Kongres Leśników Polski; Tom II, Referaty. Agencja Reklamowo-Wydawnicza A. Grzegorczyk, Omikron. W-wa 1998. Flousek J. & Gramsz B. 1999. Atlas hnizdniho rozśireni ptaku Krkonoś. Sprava Krkonośskeho narodniho parku. Vrchlabi. Fronia R., Pietrzak P.,: Karkonoski Park Narodowy – Mapa turystyczna. Plan, Jelenia Góra 1998. Fronia R., Pietrzak P.,: Sudety Zachodnie okolice Jeleniej Góry – Mapa atrakcji turystycznych z opisem krajobrazowym i fotografiami. Plan, Jelenia Góra 1998.

283

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Furmankiewicz J. & Postawa T. 2004. Myotis emarginatus (Geoffroy, 1806) Nocek orzęsiony. w: Adamski P. et all. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 6. Str. 374 – 380. Furmankiewicz J. & Zając K. 1999. Ochrona największej na Dolnym Śląsku kolonii rozrodczej nocka du ego Myotis myotis (Borkhausen 1797). w: Przyroda Sudetów Zachodnich. 2: 89-92. Furmankiewicz J., Furmankiewicz M. & Telatyński S. 2003. Nowe dane o występowaniu nocka orzęsionego Myotis emarginatus (Geoffroy, 1806) w południowo-zachodniej Polsce. w: Studia Chiropterologica. 3-4: 3-9. Głowaciński Z. & Zakrzewski M. 2003. Salamandra plamista Salamandra salamandra. w: Głowaciński Z. Rafiński J. Atlas płazów i gadów Polski. Status – rozmieszczenie – ochrona. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Warszawa – Kraków. Głowaciński Z. (red.) Polska czerwona księga zwierząt. Kręgowce. PWRiL. Warszawa. Głowaciński Z. 2003a. Ochrona płazów i gadów. w: Głowaciński Z. & Rafiński J. Atlas płazów i gadów Polski. Status – rozmieszczenie – ochrona. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Warszawa – Kraków. Głowaciński Z. 2003b. Ropucha szara Bufo bufo. w: Głowaciński Z. & Rafiński J. Atlas płazów i gadów Polski. Status – rozmieszczenie – ochrona. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Warszawa – Kraków. Głowaciński Z. 2003c. aba trawna Rana temporaria . w: Głowaciński Z. Rafiński J. Atlas płazów i gadów Polski. Status – rozmieszczenie – ochrona. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Warszawa – Kraków. Głowaciński Z.,: Polska czerwona księga zwierząt. PWRiL, W-wa 1992. Gramsz B. & Zając T. 2006. Liczebność i rozmieszczenie sóweczki Glaucidium passerinum w Karkonoszach polskich w latach 2000 – 2004. w: Przyroda Sudetów. 9: 145 – 150. Gramsz B. 1998. Ptaki Rudawskiego Parku Krajobrazowego w latach 1988 – 1997. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. 1: 51 – 68. Gramsz B. 2006. Pierwszy przypadek gniazdowania sokoła wędrownego Falco peregrinus w polskich Karkonoszach. w: Przyroda Sudetów. 9: 155 – 156. Grodzki W.; Ocena stanu zagro enia gór i pogórza w roku 1996 i prognoza na rok 1997. Las Polski 6/1997, s., 9-10. Groombridge B. 1993. Gatunki zagro one. w: Cooger H. G. & Zweifel R. G. (red.) Gady i płazy. Encyklopedia zwierząt. Elipsa. Warszawa.
284

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Jankowski W.,: Inwentaryzacja przyrodnicza gmin województwa jeleniogórskiego. Fulica. Wrocław 1994. JBPiP: Plan Ochrony Karkonoskiego Parku Narodowego. Tom I. Operat Generalny. Synteza Planu Ochrony., Jelenia Góra 1996. JBPiP: Plan Ochrony Karkonoskiego Parku Narodowego. Tom V. Operat ochrony ekosystemów leśnych., Jelenia Góra 1996. JBPiP: Plan ochrony Rudawskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny, Jelenia Góra 1998. Jermaczek A. 2004. Dryocopus martius (L., 1758) dzięcioł czarny. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 8. Jędrzejewski W. & Bereszyński A. 2004. Canis lupus L., 1758 Wilk. w: Adamski P. et all. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 6. Str. 386-394. Jędrzejewski W., Nowak S., Kurek R., Mysłajek R.W. & Stachura K. 2004. Zwierzęta a drogi. Zakład Badania Ssaków PAN. Białowie a. Kadej M., Ruta R., Malkiewicz A., Smolis A., Stelmaszczyk R., Tarnawski D., uk K., Kania J. & Suchan T. 2007. Nowe dane o występowaniu pachnicy dębowej Osmoderma eremita (SCOPOLI, 1763) (Coleoptera, Scarabaeidae) na Dolnym Śląsku. w: Przyroda Sudetów. 10: 135 - 150. Kamieniarz R. & Szymkiewicz M. 2001. Tetrao tetrix Linne, 1758 Cietrzew. w: Głowaciński Z. (red.) Polska czerwona księga zwierząt. PWRiL. Warszawa. Kamieniarz R. 2004. Tetrao tetrix (L., 1758) Cietrzew. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 1. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 7. Karkonosze – przewodnik przyrodniczy. Karkonoski Park Narodowy. Jelenia Góra 1996. Klutch G. 2002. Wolfe vor unserer Haustur. Internationaler Tierschutz-Fonds & Sachsischer Staatsministerium fur Umwelt und Landwirtschaft. Hamburg – Dresden. Konca B., Zimny J., Michalski J.,: Ochrona lasów w Sudetach czynniki abiotyczne i biotyczne oraz stan obecny i prognozy; w: Protection of forest ecosystems, praca zbiorowa; Grant GEF 05/21685 POL Forest Biodiversity Protection Project; Fundacja „Rozwój SGGW”, W-wa 1997. Kondracki J.,: Geografia regionalna Polski. PWN, s., 217-272., W-wa 1998. Kowalski K. & Ruprecht A.L. 1984a. Mopek – Barbastella barbastellus. w: Pucek Z. (red.) Klucz do oznaczania ssaków Polski. PWN. Warszawa. Str. 136-138.
285

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Kowalski K. & Ruprecht A.L. 1984b. Mroczek pozłocisty – Eptesicus nilssoni. w: Pucek Z. (red.) Klucz do oznaczania ssaków Polski. PWN. Warszawa. Str. 121-122. Kubisz D. 2004. Osmoderma eremita (SCOPOLI, 1763) Pachnica dębowa. w: Witkowski Z. & Adamski P. (red.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). T. 6. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. Kucharski R. 2004. Alcedo atthis (L., 1758) Zimorodek. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 8. Kuźniak S. 2004a. Lanius collurio L., 1758 Gąsiorek. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 8. Kuźniak S. 2004b. Emberiza hortulana L., 1758 Ortolan. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 8. Lesiński G. & Kowalski M. 2004. Barbastella barbastellus (Schreber, 1774) Mopek. w: Adamski P. et all. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 6. Str. 381-385. Lontkowski J. 2004a. Pernis apivorus (L., 1758) Trzmielojad. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 1. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 7. Lontkowski J. 2004b. Falco peregrinus (Tunst., 1771) Sokół wędrowny. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 1. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 7. Lontkowski J. 2007. Sokół wędrowny Falco peregrinus. w: Sikora A., Rohde Z., Gromadzki M., Neubauer G. & Chylarecki P. (red.) Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985 – 2004. Bogucki Wydawnictwo Naukowe. Poznań. Macdonald D. & Barret P. 1993. Field Guide Mammals of Britain and Europe. Collins. London. Str. 129-131. Materiały Wojewódzkiego Zespołu Specjalistów powołanego przez Wojewodę Dolnośląskiego do opracowania projektu sieci obszarów Natura 2000 w Województwie Dolnośląskim, elektroniczna baza danych w BULiGL o/Brzeg, 2008

286

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Matras J.,: Baza nasienna podstawowych gatunków drzew leśnych na terenach ska onych imisjami przemysłowymi w Sudetach. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych IBL, W-wa 1995. Matuszkiewicz W., Matuszkiewicz A. i Matuszkiewicz J.M.: Potencjalna roślinność naturalna. Mapa w „Atlas Śląska Dolnego i Opolskiego” . Wrocławskie Zakłady Graficzne. Wrocław 1997. Matuszkiewicz W., Matuszkiewicz J.M.,: Przegląd fitosocjologiczny zbiorowisk leśnych Polski. Phytocenosis, Seminarium Geobotanikum, Warszawa – Białowie a 1996 N.S. Vol. 8. McGavin G. 2008. Zagro ona przyroda. Bellona. Warszawa. Mikułowski M.; Koncepcja nowych form odnowienia lasu na obszarze klęski ekologicznej w Sudetach (I). Las Polski nr 18/1995, s. 20-21. Mikułowski M.; Koncepcja nowych form odnowienia lasu na obszarze klęski ekologicznej w Sudetach (II). Las Polski nr 19/1995, s., 4-6. Mikułowski M.; Koncepja nowych form odnowienia lasu na obszarze klęski ekologicznej w Sudetach (III). Las Polski nr 20/1995, s. 4-6. Mikusek R. & Sikora A. 2004. Aegolius funereus (L., 1758) Włochatka. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 8. Mikusek R. 2004a. Bubo bubo (L., 1758) Puchacz. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 8. Mikusek R. 2004b. Glaucidium passerinum (L., 1758) Sóweczka. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 8. Mizera T. 2004. Haliaeetus albicilla (L., 1758) Bielik. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 1. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 7. Morell V. & Grall G. 2005. aby. w: National Geographic Polska. 7: 66 – 83. Nowakowska M. 2005. Próba generalna. w: National Geographic Polska. 4, 67. Str. nn. Pałucki A. 1998. Czynna ochrona głuszca Tetrao urogallus i cietrzewia Tetrao tetrix w Karkonoszach i Górach Izerskich. w: Przyroda Sudetów Zachodnich.1: 69 – 75. Pałucki A. 1999. Pierwsze stwierdzenie lęgowego bielika Haliaetus albicilla w Karkonoszach. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. 2: 81 – 82.

287

Atlas płazów i gadów Polski. & Sura P. Profus P.Rafiński J. Rafiński J. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. Podsadowska R. praca zbiorowa. 1768) gniewosz plamisty. & Sura P. Wydra Lutra lutra (L. w: Głowaciński Z. PWRiL. 2: 93-98. PIOŚ: Stan uszkodzenia lasów w Polsce w 1995 na podstawie badań monitoringowych.pl/?p=artykułyShowWindowPrint&iArtykul=2779&page=). Kręgowce. Pacyniak C. Ryś Lynx lynx – największy karkonoski drapie nik. Zarząd Ochrony i Konserwacji Zespołów Pałacowo-Ogrodowych. Str. Profus P. Status i rozmieszczenie salamandry plamistej Salamandra salamandra (Linnaeus. 79-81.) Polska czerwona księga zwierząt. 1758) w Sudetach Zachodnich. 2003a. Status – rozmieszczenie – ochrona. Pijawnika” w Kotlinie Jeleniogórskiej. PWRiL. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. 2003b. Pietrzak P. Paluch A. Gniewosz Coronella austriaca. Pałucki A. (http://www.. 1766) w Górach Ołowianych. Gregorczyk. Podsadowska R. 5: 163-164.: Najstarsze drzewa w Polsce przewodnik PTTK „Kraj” W-wa 1992. Kwiecień 2006. Profus P. 1766) w projektowanym rezerwacie „Buczyna na Białych Skałach” w Górach Kaczawskich w: Przyroda Sudetów Zachodnich. W-wa 1992. w: Chrońmy Przyrodę Ojczystą. Atlas płazów i gadów Polski. w: Nasze Sudety. Grzebiuszka ziemna Pelobates fuscus. Popielica Glis glis (Linnaeus. WIOŚ w Jeleniej Górze. w: Głowaciński Z. 1998.. Biblioteka Monitoringu Środowiska. Podsadowska R. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Wyd.. 288 .1: 81-86. 3: 123-126. 2001. Parki i ogrody zabytkowe w Polsce stan 1991 rok. 2006..: Strategia ekorozwoju Polski. Status – rozmieszczenie – ochrona. w: Głowaciński Z. Warszawa. 2002. W-wa 1993. PIOŚ: Raport ostanie środowiska w województwie jeleniogórskim w 1997 roku.: Mapa turystyczna gmina Podgórzyn. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. Warszawa – Kraków. Polska czerwona księga zwierząt. & Profus P. 1999. (red. & Sura P. Nowe stanowisko popielicy Glis glis (Linnaeus. Coronella austriaca (Laurenti. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.. 2000. Wwa 1996. Jelenia Góra 1998. Warszawa. Urząd Gminy w Podgórzynie 1998. Warszawa – Kraków.naszesudety.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Nowicki M. 1758) w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem populacji gatunku w Górach Bardzkich (Sudety Środkowe). 2004. MOŚZNiL Agencja Reklamowo-wydawnicza A. 3: 49 – 77. Drobne ssaki projektowanego u ytku ekologicznego „Źródlisko Podsadowska R.

& Jurczyszyn M.. 42-44.: Atlas rozmieszczenia ssaków Polski T. Pięćdziesiąt lat Karkonoskiego Parku Narodowego. 2008. 13: 195 – 202. Ratajski J. Warszawa – Kraków. & Wójciak J. 289 . & Dobrowolska K. Traszka zwyczajna Triturus vulgaris. & Dobrowolska K. Traszka górska Triturus alpestris. PIOŚ. Bogucki Wydawnictwo Naukowe. Ście ka dydaktyczna po ekosystemach leśnych Karkonoskiego Parku Narodowego. Raczyński J. 2003b. Warszawa – Kraków. Warszawa. w: Głowaciński Z. Warszawa – Kraków. Status – rozmieszczenie – ochrona. Nowy Sącz. Raj A. (red. Bocian czarny Ciconia nigra. w: Rafiński J & . 23 – 26. (red. Jelenia Góra. październik 1998. Glis glis (Linne. Gromadzki M. Rączka G... Kręgowce. Grant GEF 05/21685 POL Forest Biodiversity Protection Project. w: Dolny Śląsk. Pięćdziesiąt lat Karkonoskiego Parku Narodowego. Raj A. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. 13: 195-202.) Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985 – 2004. Neubauer G. Status – rozmieszczenie – ochrona. w: Głowaciński Z. w: Dolny Śląsk. Rafiński J. Karkonoski Park Narodowy. Rafiński J. Zarząd Parków Krajobrazowych w Jeleniej Górze. w: Sikora A. PWN. Rafiński J. Atlas płazów i gadów Polski. Neomys anomalus (Cabrera. 1766) Popielica. Profus P. PWRiL. Fundacja „Rozwój SGGW”. Atlas płazów i gadów Polski. Puzio E. Wymieranie płazów. W-wa 1997. Pucek Z.: Ocena efektów ekologicznych w zakładach umieszczonych na „liście wojewódzkiej”. 2001. 2000. Cele i zasady ochrony.) Pucek Z.: Wstępna analiza monitoringu technicznego w południowo-zachodniej Polsce. Str. Rohde Z.. Jelenia Góra 1988.. Atlas płazów i gadów Polski. Las Polski 3/99. (red. w: Głowaciński Z. s. W-wa 1983.: Rudawski Park Krajobrazowy.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Profus P. Tabasz G. 1907) Rzęsorek mniejszy. & Chylarecki P. 2001. Status – rozmieszczenie – ochrona. 2003a. Ochrona płazów. Rafiński J. praca zbiorowa. Rafiński J. w: Głowaciński Z.) Polska czerwona księga zwierząt. Str. 2007. Jelenia Góra. 2008. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Greenworks. Protection of forest ecosystems. 2003. Pucek Z. Rzekotka drzewna Hyla arborea. Raj A. I i II... Rafiński J. w: Głowaciński Z. 8-10. 2001. Poznań..

Aquila pomarina (C.J. 18-19. U.. w: Gromadzki M. 1831) Orlik krzykliwy. w sprawie ochrony gatunkowej roślin. T.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rodziewicz M.. w: Gromadzki M. 1794) Muchołówka mała. Stajszczyk M. T. et all. 8. (red. Dz. 2004. W-wa 1988.) Ptaki. Sikora A. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska.: Projektowanie i wykonywanie szlaków operacyjnych w terenach górskich... Warszawa.) Ptaki.. w: Gromadzki M. 6. Rozporządzenie Ministra OŚZNiL z 6 stycznia 1995 r. Carduelis flammea (L. T. Cz. Rozporządzenie Ministra OŚZNiL z 6 kwietnia 1995 r. (red. & Sikora A. Bejček V. 1788 dzięcioł zielonosiwy. T.. Cz.: Ptaki Polski. W: Mittchell – Jones A.. Rzępała M. Warszawa. Las Polski 4/96. 2006.. T. 412-416. nr 41 poz.. w: Adamski P. Rykowski K.19 . Aventinum. 2. 214. 1758) Czeczotka. 8. Samojło S. Wydawnictwo szkolne i pedagogiczne.. Cz. Lutra lutra (L.. Cz. Ministerstwo Środowiska. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Lullula arborea (L.s. Dz. (red. w: Gromadzki M. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Spitzenberger F. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Sikora S. 2004.. (red. 61.) Ptaki. Sokołowski J.: Trwały rozwój lasów w Polsce stan i zamierzenia. Warszawa. Šťastny K. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. 2004.odsłona druga. 1999. (red. Ficedula parva (Bechst. Warszawa. Praha.20. Atlas hnizdniho rozšiřeni ptaku v Česke republice. Cz. (red. Amori G. 2. 1758) Wydra.) Ptaki.Brehm.L. Ministerstwo Środowiska. Neomys anomalus. Ministerstwo Środowiska. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. Agencja ReklamowoWydawnicza Arkadiusz Grzegorczyk. & Mikusek R. 2004. 1758) Lerka. 290 . U.) Ptaki. Rzadkowski S.. 2004. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. 8. & Hudec K. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Picus canus Gmel.: Czarny trójkąt . 2.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). 2. Bogdanowicz Stajszczyk M.. 8. Ministerstwo Środowiska. 7. s. nr 13 poz. Las Polski 11/97. W-wa 1994. 1. Str. 2004. Warszawa. w: Gromadzki M.

& Tabasz G.. 09. et all. Nasiadka P.. Awifauna Polski. Warszawa – Kraków. 2003b. w: Głowaciński Z. 444. i in. 2003. PWRiL. 1991 r. 2: 83-88. 2001. w: Adamski P. Szymura J. 1999. Sura P. Nr 54.:Gospodarka łowiecka – stan i dotychczasowe działania oraz prognozy i zalecenia. 492.: Szata roślinna Polski. Jaszczurka zwinka Lacerta agilis.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Sura P. Rhinolophus hipposideros (Bechstein. Rafiński J. & Paszkiewicz R. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Warszawa. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. 254 i 1994 r. Str. Status – rozmieszczenie – ochrona. Grant GEF 05/21685 POL Forest Biodiversity Protection Project. 2004. 1800) Podkowiec mały. Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16. U. Nr 114 poz. Ochrona płazów. Warszawa – Kraków.: Regionalizacja przyrodniczo-leśna na podstawach ekologicznofizjograficznych. Jaszczurka yworodna Lacerta vivipara. Sura P. 2003a. w: Głowaciński Z. Z 1992R. Szkudlarek R. Wrocław. Warszawa – Kraków. w: Głowaciński Z. w: Protection of forest ecosystems. 2003a. Trampler T. Atlas płazów i gadów Polski.. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. PWN. M. 350-356. Tomiałojć L. Rafiński J. 1991 r. U. Czynna ochrona płazów. Szukiel E. Warszawa – Kraków. (red. Rafiński J. Dz. poz. Fundacja „Rozwój SGGW”. Tabasz G. (Dz. Atlas płazów i gadów Polski.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). T. 10. Padalec zwyczajny Anguis fragilis. Status – rozmieszczenie – ochrona. W-wa 1997. Nr 101 poz. & Stawarczyk T. w: Rafiński J. Szkudlarek R. 2003. Zimowe stanowiska rzadkich gatunków nietoperzy w Sudetach Zachodnich. 6. poz. PTPP pro Natura. (red).. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. w: Głowaciński Z. w: Głowaciński Z. Status – rozmieszczenie – ochrona. Rafiński J. Rafiński J. Status – rozmieszczenie – ochrona. & Zamachowski W. Atlas płazów i gadów Polski. mija zygzakowata Vipera berus. Status – rozmieszczenie – ochrona. Sura P. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. 2003c. Zarzycki K. Greenworks. W-wa 1997. Warszawa – Kraków. Atlas płazów i gadów Polski. Ustawa o lasach z dnia 28. Szafer W. Atlas płazów i gadów Polski. Kumak nizinny Bombina bombina.1. W-wa 1990. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. 415) 291 . T. praca zbiorowa. Ministerstwo Środowiska. Nowy Sącz. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. Nr 89.

W.. Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym z 25. T & AD Poyser Natural History. 6: 151 – 152. 631. Motyle dzienne Wzgórz Łomnickich.. 51-52. Jelenia Góra 1997. (red. PIOŚ. 55-56. s. 49-51. & Stubbe M. IBL. Sylwan 3/4: 17-20. 56-58. Małachowska J. w: Głowaciński Z. 4: 121 – 128. WIOŚ: Raport o stanie środowiska w województwie jeleniogórskim w 1996. W. Nr 89 poz.. Myotis dasycneme (Boie..Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Ustawa o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa z dnia 24. Las Polski nr 22/1997. Vespertilio murinus Linne. 1825) Nocek łydkowłosy.07. W. Małachowska J. 1758 Mroczek posrebrzany. Warszawa. Kręgowce. (red. W-wa 1968. Warszawa. w: Głowaciński Z. PWRiL.H.. Warszawa.08. Zając T 2001. Kręgowce. tłum. 1817) Nocek Bechsteina.. Zając K. Str. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. 10 . Spitzenberger F. Kryśtufek B.: Sudety. Wawrzoniak J. PWRiL. Liwińska A. PWN. W-wa 1996.) Polska czerwona księga zwierząt. Nr 99 poz. Str. PWRiL.. Reijnders P. 1839 Mroczek pozłocisty. Str.: Stan uszkodzenia lasów w Polsce w 1995 roku na podstawie badań monitoringowych.. 292 . 1994 r. 2001a. Wołoszyn B. Warszawa. w: Przyroda Sudetów Zachodnich.. W.) Polska czerwona księga zwierząt. Wilczkiewicz M. Wójcik J. Dz. Biblioteka Monitoringu Środowiska. Wawrzoniak J. Główne czynniki szkodotwórcze w lasach Republiki Czeskiej.: Ocena poziomu uszkodzenia drzewostanów Krainy Sudeckiej. Wojciecha Grodzkiego. London.U.: Przyczyny powstawania klęsk ywiołowych od wichru i śniegu w Sudetach. Wołoszyn B. (red. Zahradnik Petr CSc z zespołem Instytut Badawczy Leśnictw i Łowiectwa. w: Głowaciński Z.1998 r. (red. Wołoszyn B.Strnady.. Zbraslav . PWRiL. W-wa 1998. Walczak W. Str.. 2003. Republika Czeska.J. Zając K.) Polska czerwona księga zwierząt. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. 2001b. 1758) u podnó a Karkonoszy. Wołoszyn B. 1763) (Coleoptera: Scarabeidae) nowym gatunkiem dla Sudetów Zaschodnich.. 58 – 59. 1956. Eptesicus nilssonii Keyserling et Blasius. w: Głowaciński Z. 1998. 2001c. Dz. Gniazdowanie czeczotki Carduelis flammea (L. U. Myotis bechsteinii (Kuhl. W.) Polska czerwona księga zwierząt. 2001d. Kręgowce. Pachnica Osmoderma eremita (Scopoli..12. Str. 415. Kręgowce.. The Atlas of European Mammals. 1: 45 – 46.

1758) w Parku Norweskim w Jeleniej Górze. 37: 123-144. s. Zientarski J. 1: 86-90.. lata 1989/90 – 1993/94. Zając T.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Zając T. 293 . 2003. OZLP Wrocław. Nadleśnictwo Śnie ka.. 6: 197-210. w: Przyroda Sudetów Zachodnich.: Analiza stanu lasów w Sudetach..: Polska czerwona księga roślin. & Zając K. Ssaki (Mammalia) Wzgórz Łomnickich (Kotlina Jeleniogórska). Heinrich Z.. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. Drobne ssaki w pokarmie sowy uszatej Asio otus (L. Wojewoda W. w sprawie doskonalenia gospodarki leśnej na podstawach ekologicznych. 1963. praca zbiorowa. nr 3. Spostrze enia na temat ywotności drzewostanów iglastych. Zając T. Nadleśnictwo Śnie ka.. 45: 163-177. ZOL: Karta rejestracyjna wa niejszych szkodników leśnych i chorób infekcyjnych. Kazimierczakowa R. Instytut Botaniki PAN. Ceitel J. w: Opera Corcontica. OZLP Wrocław. Zarzycki K. Zesz. Zoll T. Fundacja „Rozwój SGGW”.. Kraków 1993. 1995.. Pods. ZOL: Karta rejestracyjna wa niejszych szkodników leśnych i chorób infekcyjnych. Instytut Botaniki PAN Kraków 1992. Wydra (Lutra lutra) w Karkonoszach. Probl. w: Protection of forest ecosystems. Zarządzenie nr 11 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 14 lutego 1995 r.: 7-9. „Biuletyn Informacyjny lasów Państwowych”. Zawada Jerzy. lata 1994/95 – 1999/00. Warszawa 1997..: Zamieranie lasów dynamika i prognozy.: Lista roślin zagro onych w Polsce. Las Polski nr 4/1997. Grant GEF 05/21685 POL Forest Biodiversity Protection Project. Zarzycki K.. 1998. 2008. Nauk Rol. Szymański S..

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->