P. 1
Sebastian Sykuna - Teoria państwa i prawa

Sebastian Sykuna - Teoria państwa i prawa

|Views: 1,115|Likes:

More info:

Published by: Anna Głombiowska on Feb 15, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/15/2011

pdf

text

original

T e o r i a

p a ń s t w a i Dr Sebastian Sykuna

p r a w a 15.10.2009

Nowoczesna teoria prawa wiąże się z pozytywizmem; filozofia prawa wiąże się ze starożytnością. Wg. Kaufmann’a nie ma między nimi jednoznacznej granicy. Teoria prawa – ogólna nauka o prawie, nadbudowana nad dogmatykami prawa (dogmatyki prawa są egzemplifikacjami dla teorii prawa). Nie zajmuje się szczegółowo gałęziami prawa, ale całym prawem i analizuje je takim, jakim jest. Płaszczyzny badawcze teorii państwa: 1.) Tworzenie prawa (!) 2.) Stosowanie prawa 3.) Wykładnia prawa (!) 4.) Obowiązywanie prawa 5.) Przestrzeganie prawa Filozofia prawa mówi o pewnych wartościach prawa. Ocenia je przez pryzmat tego, czy jest dobre czy złe. Opisuje prawo jako ideał. Hard case – ma miejsce tam, gdzie występuje konflikt prawa z innymi systemami wartości, może wystąpić trudny przypadek. Przykłady: - Kwestia tortur. Na początku XXI wieku porwano syna bankiera, porywacza nastraszono, że będzie torturowany, zakładnika nie zdążyli uratować, policjant został zwolniony z pracy za grożenie torturami. Wywołało to dyskusję i zrodziło problem współczesnej teorii prawa. - Multicentryzm. Mówi on o przenikaniu kultur – przenikanie do prawa. Jego przejawem jest obrona przez kulturę. Przykłady jej są takie. Mężczyzna pochodzi z plemienia, które kultywuje porywanie kobiet i ich gwałcenie. Obyczaj cygański związany z zasadami zawierania małżeństw z nieletnimi dziewczynami. - Interwencja humanitarna. Interwencja w sprawy innego państwa, jest zakazana bez rezolucji Rady Bezpieczeństwa. Legitymizacja (słuszne, proporcjonalność) Legalizm (jest zgoda) 1. TEORIA PRAWA Stosunek prawny – zawiera 3 elementy: 1.) Podmioty (co najmniej 2) 2.) Przedmiot 3.) Treść Sytuacja prawna – ma ją każdy podmiot, wyróżnia się jej 3 rodzaje: 1.) Podstawowa – nie ma relatywizacji zachowania danego podmiotu względem innego podmiotu. Najczęściej to albo zakazanie albo nakazanie => obowiązki. 2.) Pochodna – zachowanie jest relatywizowane w stosunku do innych podmiotów. Podmiot A to uprawniony a podmiot b to recypient. 3.) Złożona – powiązanie kilku powyższych sytuacji prawnych: kilku prostych prostej i pochodnej kilka prostych i pochodnych Prawo podmiotowe – złożona sytuacja prawna jakiegoś podmiotu, regulowana przez prawodawcę z punktu widzenia uzasadnionych interesów jakiegoś podmiotu. Prawodawca tę sytuację prawną kreuje. Wiąże się z nią pojęcie modalności prawnej. Wiązka uprawnień danego podmiotu. Istnieją rozmaite podziały (np. akcesoryjne, związane, względne, bezwzględne, majątkowe, niemajątkowe, Niektóre prawa podmiotowe nie są nadawane przez prawodawcę, choć przyjmuje się że to prawodawca jest źródłem praw (np. prawo do życia). Dzielą się one na: względne i bezwzględne akcesoryjne i związane majątkowe i niemajątkowe przenoszalne i nieprzenoszalne Norma prawna – wyznacza zachowanie podmiotu oraz jego sytuację prawną (to ostatnie albo w stosunku do adresatów normy albo recypientów zachowań adresata normy).

1

układ zbiorowy pracy). ale podmiot musi sam stwierdzić. Np. na zasięgnięciu opinii. Ma postać obligatoryjną bądź fakultatywną.) Stanowienie – czynność konwencjonalna podmiotu wyposażonego w kompetencję do wydawania aktów.) 2 .Modalność prawna – kwalifikacja zachowań jakiegoś podmiotu z punktu widzenia normy prawnej.) Roszczenie – materialne. Zbudowane jest w ten sposób.) 3.2009 2.10. formalne (te ostatnie jako kompetencja) 2. fakultatywne. (jako kompetencja). Np. Kompetencja może być związana z obowiązkiem skorzystania z niej. mające te same kompetencje Współudział w stanowieniu – polega np. 2. że nakazuje bądź zakazuje się osiągnięcie stanu A. 2. Warunkowy – nakaz normy pewnego zachowania w razie ziszczenia się jakiegoś zdarzenia. 22. albo uprawnienie. Uznanie – wciągnięcie pewnej powtarzalnej normy do prawa (prawo zwyczajowe) powołanie się przez organ na daną praktykę czynność deklaratywna (większość w doktrynie tak uważa) 2. Instrumentalny – wypływanie z nakazów lub zakazów.) Podmiot podległy kompetencji (B) Podmiot A dokonuje czynności konwencjonalnej.szeroko – normy generalno – abstrakcyjne i indywidualno-konkretne .wąsko – wyłącznie normy indywidualno-konkretne Współstanowienie – 2 podmioty.) Podstawowa – kwalifikacja. że zaszło takie zdarzenie. albo kompetencje. Akt normatywny – zawiera normy generalne. Kompetencja – składają się nań 2 podmioty: 1. np. Nie wolno domniemywać kompetencji. beneficjent) jest uprawniony z tego tytułu. Uprawnienie – norma prawna nakazuje pewne zachowanie podmiotowi B. Wyróżnia się jej następujące rodzaje: 1. abstrakcyjne Akt prawny: . które doprowadzają do stanu A.) 3. roszczenie formalne. kompetencja). która zakazuje wykorzystanie tej kompetencji lub też z inną wolnością z jej skorzystania. dozwolone.) Podmiot upoważniony (A) – poprzez czynność konwencjonalną powoduje powstanie lub aktualizację obowiązku innego podmiotu (B).) 3.) Materialny – nie tylko obowiązek wykonania czynności ale i nakazanie utrzymania pewnego stanu rzeczy. wezwanie dłużnika do spełnienia świadczenia. Zachowanie może być skierowane na inny podmiot (C) albo na A. Obowiązki proste: 1. nakazane. zakazane. gdy w systemie prawnym istnieje inna norma. Ma to miejsce wtedy. roszczenie formalne.) Formalny – nakaz lub zakaz wykonania pewnej prostej czynności psychofizycznej. że norma nakazuje podmiotowi B. Prawo publiczne – obowiązek korzystania z kompetencji Prawo prywatne – wolność korzystania z kompetencji Uprawnienie – ma 3 odniesienia: 1. indyferentne. obligatoryjne. przez którą aktualizuje się lub powstaje obowiązek zachowania się podmiotu B.) Pochodna – 2 sytuacje. Podmiot A (recypient. więc zarazem nakazuje bądź zakazuje się wszystkich czynności. 2.) 4. Opinia zazwyczaj nie jest wiążąca. utrzymanie przedmiotu najmu w stanie niepogorszonym. Wolność prawnie chroniona – zakaz ingerencji jednego podmiotu w określoną sferę uprawnień drugiego podmiotu.) Zarzut – materialne (petytoryjne oraz dylatoryjne) Uprawnienie kształtujące – jednostronne uprawnienie do wypowiedzenia stosunku prawnego (upoważnienie. Umowa – czynność konwencjonalna co najmniej dwóch podmiotów (zawierająca normy generalno – abstrakcyjne -> np. TWORZENIE PRAWA Kto tworzy prawo ? Jak się tworzy prawo ? 1. Nie mylić z umowami cywilnoprawnymi. gdy takiej normy brak.

2. b. nie uchyla precedensu ale pomija go w konkretnej sprawie. zakazanych.) konkretne – zapadają w konkretno-indywidualnych sprawach.statyczne .) b. abstrakcyjne – powstają w orzeczeniach sądu dotyczącego węzłowych zagadnień wymiaru sprawiedliwości. Znaczy to. nieprawotwórcze. dozwolonych.) Systemy norm: . Np.) c.płaszczyzna -> poszczególne organy System prawny – zbiór norm postępowania. 2.4.) a. konstytucja nadaje upoważnienie do wydania przez Sejm RP ustawy. Normy wyższego rzędu | | pionowy charakter V Normy niższego rzędu 3. że w systemie prawnym występują normy-przesłanki i normy-konsekwencje.) Porządek prawny – wyznaczony przez normy prawny układ organów. która jeszcze nie powstała.) a. Porządek prawny nie jest pomierzalny.) de facto – można pwoiedzieć. 3. względnie uporządkowany i usystematyzowany. że przy tworzeniu prawa mają udział rozmaite czynniki. Decyzje sędziowskie: ratio decidendi (reguła rozstrzygnięcia.dynamiczne Obecne systemy są nie tylko systemami dynamicznymi. Distinguish – tzw.) b. Omijanie. W przeciwieństwie od ładu społecznego jest niezwykle precyzyjny.) Precedens prawotwórczy – reguła rozstrzygnięcia zawarta w orzeczeniu sędziowskim stanowiąca podstawę do dalszych decyzji. występuje w systemie common law. Normy mogą występować tu na 3 płaszczyznach: . Sądy niższego rzędu przyjmują orzeczenia sądów wyższego rzędu w podejmowaniu decyzji – linia orzecznicza SN. Z jednej normy wywodzi się upoważnienie do wydania drugiej normy. jak interpretować prawo rozstrzygnięcia.) Co powstaje w wyniku tworzenia prawa ? 1. interpretacyjne – elementy.) 5. zasada praw nabytych.) b. prawotwórcze – tworzą nową rzeczywistość normatywną (nowy zakres czynów nakazanych.) b. Zasady nienazwane normatywnie – np. Normy prawne wskazują nie tylko zachowania ale też właśnie okoliczności.) de iure – zasada stare decisis wyrażona normatywnie. procedur.płaszczyzna -> własność publiczna – jednostka . Reversing – uchyla się obiter dictum a ratio decidendi pozostawia się niezmienioną. Należy pamiętać.) a.) a. których wyróżnia się 4: 3 . Więź kompetencyjna – dynamiczna więź występująca w systemie prawnym.) a. secundum legem contra legem pete legem . Podział precedensów: 1. okoliczności jakiegoś zachowania. Mają charakter mieszany w oparciu o elementy treściowe i kompetencyjne.odwołuje się do rzeczywistości.) Akt normatywny – produkt finalny tworzenia prawa. Overruling – uchylenie precedensu.) 4. powiązany aksjologicznie i treściowo.płaszczyzna -> własność publiczna – społeczeństwo . mająca charakter generalny i abstrakcyjny) obiter dictum Zasada stałości decyzji – stare decisis et non quieta movere. że występuje też w naszym systemie. Racjonalny prawodawca – hipotetyczne idee racjonalności. instytucji.

) 4. 2. że prawotwórca odkrywa pewne normy. nie interesuje się prawami jednostki. Mimo wszystko nie jest przestarzała i jest aktualna do dziś (kwestia aborcji. po co to robić.) 2. aksjologią. inicjatywa ustawodawcza w rękach odbiorców prawa.) Ustawa nie może powtarzać przepisów zamieszczonych w innych ustawach. 2. Przykładem nieingerencji jest też utrzymywanie odpowiedzialności karnej. do których się odnosi). b.) Formalne tworzenia prawa – odwołują się do procedur tworzenia prawa.) Zasada koncentracji treściowej: a.10. Racjonalność komunikacyjna i argumentacyjna. inicjatywa ustawodawcza w rękach władzy. Wywarły na nią wpływ tezy Arystotelesa. 2.) Merytoryczne tworzenia prawa – zasady odwołujące się do treści prawa. że człowiek jest ponad światem. istnieje kontrola poprawności powstającego prawa.) Zasada stabilności i jakości prawa – merytoryczny postulat by prawo było efektywne. 4 . argumentacyjnej – poszukiwanie akceptacji przez prawodawcę dla swych norm.1.2009 Zasady tworzenia prawa Wyróżnia się 2 podziały zasad uwzględniające następujące czynniki: A. nie są spisane. 1. ochrona praw nabytych.) Ustawa nie może zmieniać lub uchylać przepisów regulujących sprawy.) Zasada nieingerencji – prawodawca nie może zbytnio ingerować w sferę życia ludzi. B. interesuje się prawami jednostki.) Trzeba odpowiedzieć na pytanie.) Pierwszy podział: 1. 3. jest racjonalność argumentacyjna i komunikacyjna.) Woluntarystyczny – prawo realizuje wpierw cele władzy państwa. nie było one nadmiernie rozbudowane i zbyt często zmieniane. wiążą się z porządkiem politycznym.) W ustawie nie zamieszcza się przepisów. komunikacyjnej – prawo powstaje w wyniku dyskursu. swego rodzaju ultimaracji (ostateczności). 2. 3.) Zasada skrótowości: a. eutanazji). postulat by akceptować te normy. 29. Np. które regulowałyby sprawy wykraczające poza wyznaczony przez nie zakres podmiotowy (krąg podmiotów.) Zasada kompleksowości – ustawa powinna wyczerpująco regulować daną dziedzinę spraw. nie ma kontroli poprawności powstającego prawa. 3.) Społeczny – zachodzi poprzez obecność umowy społecznej. nie interesuje się prawami jednostki.) Zasada merytoryczna – zwana także aksjologiczną. są spisane. 1. nie ma kontroli poprawności powstającego prawa. którym RP przekazała kompetencje organów władzy państwowej w niektórych sprawach. c.prawo realizuje wpierw cele władzy państwa. inicjatywa ustawodawcza w rękach władzy. Prawotwórca samodzielnie działa i ma pełną kompetencję do tworzenia prawa. postulat ustawodawcy do prawodawcy by wydobywał pewne informacje z konstytucji i pod nie tworzył prawo. B. ma miejsce kontrola prawotwórstwa. A. Ma charakter deklaratoryjny. Idea racjon. nie ma racjonalności argumentacyjnej i komunikacyjnej.) Demokratyczny .) W ustawie nie powtarza się również postanowień umów międzynarodowych ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą oraz dających się bezpośrednio stosować postanowień aktów normatywnych ustanowionych przez organizacje międzynarodowe lub organy międzynarodowe.) Drugi podział: 1.) Legalistyczny – Nie tylko władza ma inicjatywę ustawodawczą ale i odbiorcy prawa.prawo realizuje cele jednostki. Idea racjon. nie pozostając poza zakresem swego unormowania istotnych fragmentów tej dziedziny. instrumentalnej – założenie. Idea racjon.) 3.) Ustawa powinna być tak skonstruowana aby od przyjęcia tych w niej zasad regulacji nie trzeba było wprowadzać licznych wyjątków. W prawotwórstwie przyjmuje się. które nie należą do jej zakresu przedmiotowego lub podmiotowego albo się z nimi wiążą. d. są też elementy ochrony jednostki przed władzą. nie ma racjonalności argumentacyjnej i komunikacyjnej. metafizycznej – wywodzi się z prawa naturalnego.) Paternalistyczny . b.) Typy tworzenia prawa Idea racjon.

wyróżnia się tu 3 rodzaje reguł: A.) Zasada konsekwencji terminologicznej – do oznaczenia jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami.) W ustawie nie można zamieszczać przepisów nakazujących stosowanie innych aktów normatywnych i umów.) 3.) Interpretacyjne B.) W ustawie należy unikać posługiwania się: . że nie mają dokładnego odpowiednika w języku polskim. upomnień oraz uzasadnień formułowanych norm. 8.) Zasada lapidarności – przepisy ustawy redaguje się zwięźle i syntetycznie unikając nadmiernej szczegółowości a zarazem w sposób w jaki opisuje się typowe sytuacje występujące w dziedzinie spraw regulowanych tą ustawą.) Aksjologicznym – gdy społeczeństwo uzna normę za dobrą. Cechy racjonalnego prawodawcy 2. Normy prawne mogą obowiązywać w następujących aspektach: 1. nie odsyła się do przepisów innych aktów normatywnych. Mówiąc o regułach inferencyjnych musimy pamiętać o normach-konsekwencjach. jeżeli mają odpowiedniki w języku powszechnym.określeniami lub zapożyczeniami obcojęzycznymi.) 5. 2. chyba że w dotychczasowym słownictwie polskim brak jest odpowiedniego określenia.11.) 2.) Zasada składni języka polskiego – zdania w ustawie redaguje się zgodnie z powszechnie przyjętymi regułami składni języka polskiego unikając zdań wielokrotnie złożonych. Norma prawna wchodzi w życie z momentem ogłoszenia przepisów. OBOWIĄZYWANIE PRAWA Obowiązywanie prawa nie ma jednej koncepcji.) Posiada wiedzę niesprzeczną i dobrze uzasadnioną.) W ustawie można odsyłać do przepisów tej samej lub innej ustawy oraz do postanowień o których mowa w poprzednim ustępie.) Inferencyjne Normy prawne mogą być wyrażone explicite i implicite. . . postulatów. Wejście w życie – aktywują się obowiązki jej adresatów.) 3. 4. 19. o których mowa w punkcie b.) W ustawie należy posługiwać się poprawnymi wyrażeniami językowymi (określeniami) w ich podstawowym i powszechnie przyjętym znaczeniu. Zna cały system prawny.) Zasada normatywności – w ustawie nie zamieszcza się wypowiedzi. chyba.nowotworzonymi pojęciami lub strukturami językowymi (neologizmami). Posiada uporządkowany system wartości.) Zasada treści języka polskiego: a. pożądaną i sprawiedliwą.) 4. Behawioralnym – gdy norma jest przestrzegana przez wielu. d. Np.) 1 GRUPA: Normy wynikające z norm: związki typu logicznego – albo zakres zastosowania jednej normy zawiera się w zakresie zastosowania normy drugiej albo zakres normowania jednej normy zawiera się w zakresie normowania drugiej normy. Reguły inferencyjne dzielą się na: 1.2009 3.) związki typu instrumentalnego Dyrektywa instrumentalnego nakazu Dyrektywa instrumentalnego zakazu.) 7.) 5 . zaleceń. Zna prakseologiczne zasady skutecznego działania. które nie służą wyrażaniu norm prawnych. Zna świat zjawisk społecznych i zjawisk przyrodniczych. b.) 6.c. Posługuje się bezbłędnie językiem. Jest to ostatnia czynność konwencjonalna. 7. 5.określeniami specjalistycznymi (profesjonalizmami). Egzegeza prawnicza – opracowywanie tekstów prawnych.: Na zakres zastosowania: powstrzymywanie się pracownika od pracy zagrażającej bezpośrednio jego życiu lub zdrowiu dotyczy również pracownika młodocianego Na zakres normowania: przez pojęcie „samochód” należy rozumieć też „motocykl”. aby dokładnie i w sposób zrozumiały dla adresatów zawartych w nich no0rm wyrażały intencje prawodawcy. b. 6. 9. a w szczególności apeli.) Tetycznym – gdy norma przyjęta jest zgodnie z zasadami formalnymi. Obowiązywanie – wejście do systemu prawnego. 2 GRUPA: oparte na założeniu konsekwentności ocen prawodawcy – konsekwencje ocen prawodawcy: a.) Zasada komunikatywności – przepisy ustawy redaguje się tak.

że ten przepis naruszał prawo do słusznego i sprawiedliwego procesu w tej części w której dotyczył umorzenia. Np. b. gdy oskarżony został uniewinniony lub postępowanie zostało umorzone. czy dane przepisy obowiązują. 415 KC.) wynik wykładni byłby sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi w państwie .) Wynik pewny – wykładnia systemowa i funkcjonalna 1. odmówiono mu. gdy osiągnięto jej jednoznaczny rezultat). b. 2. gdyż przepis mówił o warunku „obłożnej choroby”. „wyciągnięcie” wyrażenia normokształtnego z przepisów prawnych. 2.) Percepcyjna – 3 rodzaje typów wykładni:  [będą omówione poniżej] językowa systemowa funkcjonalna Każda z tych 3 wykładni charakteryzuje się poszczególnymi dyrektywami (Wróblewski nazwał je domniemaniami).) Porządkująca – etap wstępny. 6 . TK uznał.) Naturalny – kształtuje się automatycznie w toku wypowiedzi. że ma 3 fazy: a. że użyto liczby mnogiej. 632 KPK. B.) Derywacyjna – celem jest wyinterpretowanie normy prawnej z przepisu prawnego (przepisów prawnych).) argumentum ad absurdum – gdy wynik wykładni jest absurdalny. tylko dyrektywą wykładni funkcjonalnej (stosujemy daną normę również do sytuacji podobnych – wnioskowanie a simili). SN uznał w tej sytuacji. ponieważ nie leżał długo w łóżku.) 1.np.analogia iuris – typowe wnioskowanie prawnicze a analogia legis nie jest wnioskowaniem prawniczym. Propagatorami są prof. Żadna z nich nie ma charakteru pewnego. Zygmunt Wróblewski. mówiący o kosztach postępowania karnego ponoszonych przez oskarżyciela prywatnego.) Rekonstrukcyjna – ustalenie wyrażenia normokształtnego.) wynik wykładni jawnie niesprawiedliwy.np. „kto uprowadza nieletnich. że można bez zezwolenia hodować lub posiadać c. wykładnia systemowa i funkcjonalna. polega na ustaleniu materiału normatywnego. błąd polega na tym. Każda z tych dyrektyw to ius interpretandi. Zieliński i prof.) błąd legislacyjny – np.) Klaryfikacyjna – jej celem jest ustalanie znaczeń poszczególnych słów użytych w przepisie prawnym. Propagatorem jest prof. że należy jednak odstąpić od wykładni językowej tego przepisu i uwzględnić żądanie pana Kowalskiego. ustalenie znaczenia słów niejasnych (clara non sunt interpretanda).: art.) Wynik niepewny – zarówno koncepcja klaryfikacyjna jak i koncepcja derywacyjna.2009 WYKŁADNIA JĘZYKOWA Jest na pierwszym miejscu w systemie prawa „civil law”. Dominują 2 koncepcje wykładni: 1.) lex specialis derogat legi generali 5. Absurdalne jest tu założenie. Język – są 3 jego rodzaje: a. C. b.) lex superior derogat legi inferiori b. że wynik jest pewny na podstawie wykładni językowej). Ustalenie.) klaryfikacyjna – NIE (wyjątki – kiedy nawet w klaryfikacyjnej prowadzi się wykładnię systemową i funkcjonalną mimo.) Kolizyjne Reguły kolizyjne I stopnia: a. Przepisy zrębowe niezupełne – przynajmniej zakaz lub nakaz zachowania – przykład art. Jerzy Wróblewski. przepis prawa łowieckiego „kto hoduje bądź posiada charty rasowe bez zezwolenia”. c. Paremia dla tego typu koncepcji – interpretatio cessat in claris (interpretację należy zakończyć. wykształcone przez europejską kulturę prawa. niesłuszny .11. Zaletą wykładni derywacyjnej jest to.) lex posterior derogat legi priori c. podlega karze”.) wnioskowanie a fortiori: argumentum a maiori ad minus argumentum a minori ad maius. d. WYKŁADNIA PRAWA W Polsce jest kilkanaście koncepcji wykładni. W ramach wykładni derywacyjnej zawsze jest potrzebna wykładnia systemowa i funkcjonalna. 26. WYKŁADNIA JĘZYKOWA A.) derywacyjna – TAK a. pan Kowalski miał zawał serca i wystąpił o rentę.

instytucja „uznania za zmarłego”. że ktoś coś czyni (wyda/doręcza/określa). który interpretujemy. ZAŁOŻENIA WYKŁADNI Dyrektywy wykładni językowej: A. forma języka naturalnego. że taki przepis wyraża nakaz wydania czegoś. np. esperanto A B C D Język a rzeczywistość 1. Trzeba poznać szereg reguł gramatyki języka. grupa etniczna. że język jest brudny. 7 .) 3.) 2.) Jeżeli przepis głosi. 4. wychodzi z założenia. słowniki języka polskiego.) Dyrektywa języka potocznego. założeń logicznych logiki formalnej nie stosuje się do założeń konstrukcji lingwistycznych. przykład z Kodeksu Hammurabiego. aby poznać język prawny. Wróbleski).Etniczny – jako odmiana języka naturalnego.) Dyrektywa języka prawniczego.) Jeżeli w przepisie mówi się o tym. to można sięgnąć do rodzajowo właściwego aktu normatywnego dla tego pojęcia – „odpowiednie stosowanie”:  stosowanie wprost  stosowanie odpowiednimi zmianami  w istocie zakaz stosowania Jeżeli nie ma definicji legalnej w danym akcie.) Prawny:  prawny przepisów prawa  prawny norm prawa 2. dla aktu normatywnego. temu kto zakaz złamie tzn. 4. Fikcja. Gramatyką języka prawnego reguły egzegezy prawniczej. należy przyjąć że przepis ten udziela upowaznienia do dokonywania czynności konwencjonalnych danego rodzaju oraz wyraża zarazem nakaz. wyraża fragmenty z norm sankcjonowanej i sankcjonującej.) Dyrektywa języka specjalistycznego.) Ludwik Wittgenstein „Traktat logiczny”. przy czym czynność. nielogiczny. posługuje się nim naród.) Rekonstrukcjonizm – najstarsza. W tę teorię najlepiej wpasowuje się język prawniczy. która kreuje język prawny: np. czy określenia/uregulowania czegoś. 3.) Prawniczy:  prawniczy judykatury prawa  prawniczy doktryny prawa 2. że sprawca określonego czynu podlega karze. 2. Jeżeli nie ma definicji legalnej w danym akcie.) Jeżeli przepisowi prawnemu nadano formę zdania stwierdzającego. GRUPA I: 1. Socjolingwistyka prawnicza – poprzez badanie tekstów prawnych możemy poznać rzeczywistość.) 3. 2. Dlatego trzeba przyjąć metodę logiki formalnej.) Sztuczny – reguły językowe są ustalone już wcześniej. to należy przyjąć. Trzeba poznać reguły wykładni. Założeń logicznych nie stosuje się. należy przyjąć. zawiera pewne elementy języka sztucznego. to można sięgnąć do rodzajowo najbliższego aktu normatywnego. należy przyjąć że ten przepis jedynie upoważnia do dokonania danej czynności. aby z tego upoważnienia czynić użytek – rozważany przepis wyraża dwie normy – kompetencyjną i merytoryczną. Nie ingeruje się w język. język odzwierciedla rzeczywistość. o której mowa ma charakter czynności konwencjonalnej. Domniemanie języka prawnego działa najmocniej. METODY BADANIA/ANALIZY JĘZYKA 1. bo wykazuje cechę kreacyjności. Dwa kryteria języków 1.) Sapiro Wolff. język pełni funkcję kreacyjną.) Dyrektywa uznania priorytetu definicji legalnych. Rejestr językowy – wyodrębniony na podstawie kryterium sytuacyjnego. Dialekt – wyróżnienie językowe z punktu widzenia kryterium terytorialnego. że wyraża on zakaz dokonywania danego czynu oraz nakaz wymierzenia kary tego właśnie rodzaju.) Jeżeli przepisowi nadano formę zdania stwierdzającego. Transformacyjno-generatywne – w warstwie lingwistycznej teorie deskrypcjonizmu i rekonstrukcjonizmu są błędne. B. że ktoś może dokonać czynności konwencjonalnej. Tak naprawdę od niej zaczynamy. że ktoś coś czyni. Deskrypcjonizm – w brudzie jest wartość języka. 3. 2.) W fazie percepcyjnej: Nakaz uznania definicji legalnej (domniemanie języka prawnego – prof.) W fazie rekonstrukcyjnej: 1.

2. 2. że jakiś jeden akt normatywny ma być wydany przy braku wskazania okoliczności. np. 2.) Argument konsekwencjalistyczny (pragmatyczny) – wybór najbardziej korzystnych konsekwencji ekonomicznych i społecznych.) Zgodność z konstytucją.) Inferencyjne – reguły wnioskowań prawnych. Dyrektywy wykładni systemowej: 1. gdzie ustawodawca nie wprowadza rozróżnień. gdyż z systematyki aktu prawnego wynikało to. 5.) 8. 3. jurydykaturze.) Argumentum a rubrica – systematyka wewnętrzna i zewnętrzna aktu:  wersja węższa: interpretacja przepisu z punktu widzenia systematyki wewnętrznej aktu normatywnego. 7. należy przyjąć że chodzi wyłącznie o osoby z wymienionych grup.) Jeżeli definicja legalna jest ujęta w części ogólnej aktu normatywnego to stosujemy tą definicję do interpretacji całego tego aktu. 4. należy przyjąć. 2. „funkcjonariusz publiczny” a „osoba pełniąca funkcje publiczne”. Domniemanie języka prawniczego – można stosować. Np. 4. że jakiś jeden podmiot wydaje akt normatywny „w uzgodnieniu” z innym podmiotem. należy odrzucić archaizmy oraz wulgaryzmy i przyjąć pierwsze znaczenie danego słowa.) 9.) Uzupełnienie wykładni językowej.12. 3. Wyższa komisja kwalifikacyjna dodatkowo jeszcze dokonywała czynności. Było tu kilka dopuszczonych wyników wykładni.) Dyrektywa nakazu uwzględnia powszechnie akceptowalne normy moralne.) Selekcja wykładni językowej – wybór między dopuszczalnymi rezultatami wykładni językowej.) Zgodność z prawem europejskim. 6. gdy spełniono łącznie dwie przesłanki:  brak definicji legalnej w akcie. to można ją stosować tylko w ramach tej części. nie można stosować definicji legalnej w akcie wykonawczym do aktu głównego. Zasada lege non distinguente nec nostrum est distiguere – tam.) Interpretacyjne – to ius interpretandum. że jawność postępowania dotyczyła tylko postępowania I-instancyjnego a nie postępowania przed wyższą komisją kwalifikacyjną. które nie są wyraźnie określone w aktach normatywnych. to należy je tak samo rozumieć.: wybory zarządu w komercjalizowanym przedsiębiorstwie państwowym.) Korygowanie rezultatu wykładni językowej – trzeba wybrać tylko jeden poprawny wynik wykładni.) Zasada hierarchiczności. 8. Jeżeli definicja legalna jest ujęta w części szczegółowej danego aktu. Egzegeza prawnicza obejmuje 3 reguły: 1. odrzucono wniosek o udostępnienie akt. Zakaz wykładni synonimicznej – nie można dwóm różnym pojęciom nadawać tego samego znaczenia. W przypadku kilku znaczeń danego słowa na gruncie języka potocznego. należy przyjąć. „każdemu”. zasady sprawiedliwości i słuszności.: „każdemu przysługuje prawo do rzetelnego procesu”. Rola wykładni funkcjonalnej: 1. że obowiązują takie normy. 3.) Argumentum ad absurdum.) Ratio legis i wykładnia celowościowa.) 6.) 3. Wskazują. żołnierz bez żadnego bliższego oznaczenia. 2.  wersja szersza: interpretacja przepisu z punktu widzenia systematyki wewnętrznej i zewnętrznej aktu normatywnego. Kolizyjne:  lex posteriori  lex superior 8 . Zakaz wykładni homonimicznej – jeżeli mamy takie same sformułowania.) 7.) Zakaz wykładni prowadzącej do sprzeczności. Zakaz wykładni per non est – nie można pomijać jakiegokolwiek elementu przepisu podczas wykładni. student.) Zgodność z prawem międzynarodowym.2009 Dyrektywy wykładni funkcjonalnej: 1.) Zakaz wykładni prowadzącej do luk w systemie. że oba podmioty muszą dojść do porozumienia co do treści tego aktu. że chodzi o każde okoliczności. 3.) Potwierdzenie wyników wykładni językowej. że adresat jest wskazany słowem człowiek. czyli nie można wyłączyć to prawo w stosunku do oskarżonego.) Jeżeli w przepisie mówi się. Np. tak i my nie powinniśmy ich wprowadzać.  powszechna zgoda co do znaczenia danego pojęcia w doktrynie. 10. GRUPA II: 1.) Jeżeli w przepisie mówi się. na podstawie których wyższa komisja kwalifikacyjna przeprowadziła kwalifikacje.) Zgodność z zasadami prawa 4. ponieważ musi on być zgodny z wartościami preferowanymi przez ustawodawcę.5.) Jeżeli mówi się w przepisie.

twierdzenie o wszystkim i o niczym.) 9 . czemukolwiek zaprzeczyć) na temat wszystkich przedmiotów danego rodzaju. lex posterior generalis).. to samo można też orzec o każdym poszczególnym przedmiocie tegoż rodzaju (formuła Arystotelesa). wg której cokolwiek można stwierdzić (a. lex specialis Mogą to być także reguły II stopnia (np. zasada log.. nie naszą jest rzeczą wprowadzać rozróżnienie (dictum de omni et de nullo łac. gdzie ustawa nie rozróżnia. dictum de nullo (twierdzenie o niczym) jeśli czegoś nie można stwierdzic o żadnym przedmiocie to nie można tego tez stwierdzic o niektórych czy poszczególnych przedmiotach dictum de omni (twierdzenie o wszystkim) jeśli coś można orzec o wszystkich przedmiotach to można to samo orzec o niektórych z nich czy poszczególnych jest jeszcze zasada lege non distingente nec nostrum est distinguere (tam gdzie rozróżnień nie wprowadza prawodawca tam nie może ich wprowadzic interpretator) ale wg Nawrota nie jest to wnioskowanie prawnicze tylko dyrektywa wykładni językowej (jest więc spór w doktrynie) – tam.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->