P. 1
wyklad_z_ochrony

wyklad_z_ochrony

|Views: 267|Likes:
Wydawca: rszymans5536

More info:

Published by: rszymans5536 on Feb 23, 2011
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/02/2012

pdf

text

original

PODSTAWY FUNKCJONOWANIA SRODOWISKA PRZYRODNICZEGO Ochrona środowiska – nauka samodzielna, interdyscyplinarna, traktuje o warunkach życia biologicznego wszystkich organizmów

żywych w środowisku przyrodniczym. W odniesieniu do człowieka przeobrażenia: ◦ Kulturalne ◦ Polityczny zależą od postawy moralnej człowieka ◦ Socjalne ◦ Ekonomiczne Ochrona środowiska opiera się o ekologię. Klasyfikacja układów biologicznych W środowisku przyrodniczym różne układy biologiczne tworzą pewną hierarchię: 1. Materia biologiczna: białka, kwasy nukleinowe, węglowodany 2. Komórka – układ samodzielny, funkcjonujący 3. Organizm bądź osobnik – złożony z licznych komórek tworząc tkanki, organy, każdy osobnik ma specyficzny metabolizm i specyficzne cechy anatomiczne 4. Populacja 5. Biocenoza Ekologia zajmuje się układami od 3-7 6. Ekosystem 7. Biosfera 8. Noosfera – ostatnio zdefiniowany, wszystkie układy stanowią podstawę jedności i trwałości życia Ekologia – z języka greckiego ekos – dom. Nauka o organizmach w ich domu, czyli siedlisku. Jest to nauka o współdziałaniu organizmów w ich środowisku. 2 działy ekologii: ◦ Autekologię ◦ Synekologię Autekologia – zajmuje się badaniami pomiędzy pojedynczymi organizmami a ich środowiskiem, określa granicę tolerancji i preferencji organizmów w stosunku do różnych czynników ekologicznych np. określenie wymagań termicznych gatunków wyjaśnia ich lokalizację w środowisku, zagęszczenie, a przez to ich aktywność. Nie zajmuje się współdziałaniami między organizmami lub ich zespołami. Synekologia – zależnościami pomiędzy osobnikami należącymi do różnych gatunków, które tworzą jedną biocenozę w określonym środowisku. Dział ekologii zajmujący się strukturą i dynamiką rozwoju populacji i biocenozy zajmujący się interakcjami. Ekologia: ◦ Morza ◦ Lądów ◦ Jezior ◦ Roślin Agroekologia – ekologia roślin uprawnych. 1

Klasyfikacja czynników biologicznych I. Czynnika klimatyczne 1. Temperatura 2. Światło 3. Woda 4. Inne II. Czynniki fizyko-chemiczne (inne klimatyczne) A. Środowisko wodne 1. Ciśnienie 2. Zawartość soli mineralnych 3. Tlen rozpuszczalny B. Środowiska glebowe 1. Skład granulometryczny 2. Związki chemiczne III. Czynniki troficzne 1. Zawartość związków mineralnych pokarmowych 2. Zawartość związków organicznych pokarmowych IV. Czynniki biotyczne 1. Interakcje wewnątrzgatunkowe 2. Interakcje międzygatunkowe Tolerancja ekologiczna organizmów I prawo – prawo minimum Liebiga Wzrost roślin zależy od ilości tego składnika pokarmowego kry jest dostępny dla nich w minimalnej ilości. Uzupełnieniem tego prawa są 2 zasady: • Prawo obowiązuje w stanie równowagi dynamicznej, tzn. w takich warunkach, w których dopływ energii i materii równoważą ich odpływ. • Zasada współdziałania czynników tzn. ze działanie jakiegoś innego czynnika może modyfikowaną szybkość składnika będącego w minimum. Czasami organizmy mogą zastępować w przynajmniej w części inną substancje podobną pod względem chemicznym. II prawo – prawo tolerancji Shleforda Jest kontynuacją prawa minimum. Minima czynników ekologicznych jak i maksima mogą wywierać taki sam wpływ ograniczający na organizm. Zakres zawarty między nimi jest obszarem tolerancji organizmów na dany czynnik. W celu wyrażenia względnego stopnia tolerancji organizmy w stosunku do czynników środowiska w ekologii używa się: Steno (przedrostek) – wąski Euro – szeroki Organizm stenotermiczny (o wąskim zakresie temperatur) Stenohydryczny, euryhydryczny Stenofagiczny, euryfagiczny Organizmy mogą mieć szeroki zakres tolerancji do jednego czynnika i wąski do innego.

czynniki nie zależne od zagęszczenia

zależne od zagęszczenia

2

Organizm z szerokim zakresem tolerancji w stosunku do większości czynników są najbardziej rozpowszechnione. Kiedy warunki środowiska nie są optymalne dla gatunku pod względem jednego czynnika ekologicznego wtedy granice tolerancji do innego czynnika mogą być zacienione. POPULACJA Populacja – grupa, zbiór organizmów należących do tego samego gatunku, współwystępujących na określonym obszarze bądź objętości i w określonym czasie w obrębie gatunku występuje wiele populacji. Cechy: Zagęszczenie – średnia liczba osobników przypadająca na jednostkę objętości lub powierzchnie. Pomiar to liczenie za pomocą dwóch metod:  Metody bezpośrednie (bezwzględne)  Liczenie bezpośrednie (np. spis powszechny)  Liczenie metodą kwadratów  Metoda znakowania i ponownych łowień  Metody pośrednie względne  Metody pułapkowe (owady)  Metoda liczenia słyszanych głosów  Metoda liczenia śladów zwierząt  Metoda oceny stopnia pokrycia podłoża  Wyznaczenia transektyw  Skala Banheta (% pokrycia roślin na powierzchni) Struktura populacji: • Płciowa – ilość osobników męskich i żeńskich nie jest 1:1 i nie jest stała, jest istotna dla prognoz • Wiekowa – określa przebieg wielu procesów życiowych • Wielkość – jest cechą stałą, ważna, choć niejednoznaczną może się zmieniać w zależności od różnych czynników, często wielkość i wiek są skorelowane ze sobą • Przestrzenna: regularna, kępowa, skupiskowa, łanowa, gradientowa Wzrost populacji: rozważa się w dwóch sytuacjach: • W warunkach nieograniczonego wzrostu • W warunkach ograniczających wzrost Ad1) opisuje to model wykładniczy populacji
γ =
dN N ⋅ dt
dN = γN dt

N- liczebność populacji, t – czas, γ – współczynnik wzrostu populacji, stad: Wykładnicza całkowita postać równania N t = N 0 ⋅ e γt N0 – liczebność w czasie zero, Nt – liczebność po upływie czasu t

3

szczególnie te na poziomie biocenozy wyznaczają specyficzny łańcuch pokarmowy. która dzięki samoregulacji i rozmnażaniu utrzymuje się trale w przyrodzie w stanie dynamicznej równowagi. Warunkiem trwałej i samodzielnej egzystencji biocenozy w przyrodzie jest istnienie w jej obrębie trzech grup organizmów: • Producentów • Konsumentów • Reducentów Podział ekologiczny organizmów tworzących biocenozę Producenci to autotrofy Autotrofy Fotoautotrofy (fotosynteza) onsumenci i reducenci to heterotrofy heterotrofy biofagi Fitofagi roślinożerne Zoofagi mięsożerne nekrofagi safrofagi Detrytofagi Chemoautotrofy (chemosynteza) Właściwości biocenozy Istnienie. czyli ilość ogniw pokarmowych zależy od wydajności energetycznej poszczególnych ogniw a wydajność ekologiczna całego łańcucha określa stosunek energii przyswojonej przez końcowe ogniwo do energii zasymilowanej przez producentów. funkcjonowanie biocenozy oparte jest na różnych współzależnościach.ln N t = ln N 0 + γt stąt γ = ln N t − ln N 0 t Model logiczny wzrostu populacji według Verhulsta dN K −N = γN dt K K – maksymalna możliwość wielkości populacji określona jako wydajność środowiska BIOCENOZA Biocenoza – wyraz został wprowadzony do literatury 1877r jest to układ biologiczny złozony z zespołu różnych populacji tworzących organiczną całość. którego długość. Łańcuch pokarmowy – współzależność troficzna organizmów Struktura biocenozy Może być określona ma podstawie: • Struktury fizycznej – obejmuje 3 parametry: • Formy wzrostu • Warstwowość (struktura pionowa) • Sezonowość (pory roku) 4 .

1 2 3 4 5 6 Drzewa. łodygowe (np. mniejsze zdrewniałe wysokości poniżej 3m • o liściach szpilkowatych • o liściach blaszkowatych. aloes) • Sukulenty. zdrewniałe rośliny. Dominanty ekologiczne. agawa. wijące się i czepne Krzewy. co do liczebności gatunku y – całkowita liczebność wszystkich gatunków 5 . rośliny nieposiadające wieloletnie zdrewniałe łodygi ponad powierzchni gleby • Paprocie • Trawy. rozetowe (np. zimozielone • o liściach blaszkowatych zrzucające liście • Zimozielone kseromorficzne • Krzewy. które w obrębie każdego poziomu troficznego wpływają decydująco na przepływ energii i środowisko życia wszystkich pozostałych gatunków tzw. zdrewniałe rośliny. Stopień dominacji można wyrazić za pomocą równań: C ⋅ ∑ ( ni / N ) 2 C1 p ⋅100 P ni – współczynnik znaczenia dla każdego gatunku. biomasa. produkcja N – suma współczynników znaczenia p – liczba osobników danego gatunku P – liczba ogólna wszystkich gatunków składających się na poziom troficzny Jeżeli C1>50% to gatunek jest dominujący C1 zawiera się w granicach 25-50% to gatunek określony jako towarzyszący (subdominant) C1<25% to gatunek rzadko występuje Wskaźnik dominacji wg Mc Naughotoria C = D = 100 y1 + y 2 y Gdzie: y1 – liczebność najliczniejszego gatunku y2 – liczebność drugiego. przekraczające 3m wys. turzyce i inne • Zioła i pozostałe rośliny Rośliny plechowate • Porosty • Mchy • Wątrobowce Struktura gatunkowa – wskaźniki. które ją określają Wskaźnik dominacji – określa gatunek lub grupę gatunków. liczba osobników. kaktusy) • Krzewy kolczaste • Półkrzewy ( w niesprzyjających porach roku górne części łodygi i gałęzie obumierają) • Krzewinki (krzewy rozpościerające się blisko powierzchni gleby o wysokości poniżej 25cm) Epifity – rośliny rosnące na innych roślinach całkowicie ponad powierzchni gleby Rośliny zielne – tj. Liany.

gdy wspólne 3 zasobów zasoby środowiska są ograniczone Konkurencje asymetryczne populacja A jest ograniczona populacja B nie 4 Amensalizm 0 ponosi strat i nie czerpie korzyści populacja A czerpie korzyści. ni – liczba osobników i – tego gatunku (jednego gatunku) Stosunki socjalne w biocenozie Typy interakcji populacji dla gatunków Lp. lecz nie 8 Protokooperacja + + koniecznie (nie obligatoryjna) 6 . N – liczba osobników N d 3 = S na 1000 osobników Wg Simsona d = N ( N −1) ni ( ni −1) N – liczba osobników wszystkich gatunków.C jest to. mechanicznego bezpośrednie wzajemne hamowanie obu 2 oddziaływania) populacji konkurencja o wykorzystanie pośrednie wzajemne hamowanie. zatem % jaki w stosunku do liczebności wszystkich organizmów w biocenozie stanowią dwa najliczniejsze gatunki Wskaźnik podobieństwa (q) Wg Sorensena Wg Jaccarda 2C 100 a +b c q= 100 a +b −c q= a – liczba gatunków w próbie A b – liczba gatunków w próbie B c – liczba gatunków w próbie A i B S −1 log N S Wskaźnik różnorodności gatunkowej biocenozy wg Oduma d1 = d2 = S – liczba gatunków. Typy interakcji Gatunek Ogólny charakter A B 0 0 populacje nie wpływają na siebie 1 neutralizm konkurencja symetryczna (bezpośredniego. ale nie wywiera 5 Komersalizm + 0 wpływu na populacje B 6 Pasożytnictwo + populacja A eksploatuje B populacja A drapieżca spożywa (zabija) osobniki 7 Drapieżnictwo + populacji B Interakcje korzystne interakcje korzystne dla obu populacji.

autotroficznymi takimi. które uległy znacznym modyfikacjom lub zniszczeniu przez działalności (erozja. które nie podlegają sukcesji a więc następuje równowaga P =1 R i przybywa heterotrofów.9 Mutualizm + + interakcje są nieodzowne dla obu populacji i obustronnie korzystne (obligatoryjna interakcja) Dynamika biocenozy • Zmienność w czasie: • Zmiany kierunkowe (sukcesja) • Zmiany mające charakter cykliczny Sukcesja – ciąg kolejnych zmian składu gatunkowego zespołów w biotopie a kolejne etapy przejściowe określa się jako seralne. utworzone przez przystosowaną do niego szatę roślinną oraz liczne populacje zwierząt. produkcja i rozkład wyrównują się. stałej. Klasycznym założeniem jest ze gatunek zastępuje drugi. co sprawia ze sukcesja jest procesem kierunkowym. w których autotrofy przeważają nad heterotrofami a produkcja materii organicznej przeważa nad jej rozkładem (R) stąd P >1 R i dąży ona do układu klimaksowego. Występują na dużych terytoriach: 7 . w których dominację określa się przez: • Rośliny jednoroczne (organizmy pionierskie) • Pojawienie się traw • Trawy trwałe • Rośliny drzewiaste Wg Klemenca faza końcowa opanowywania biotopu drogą sukcesji prowadzi do ukształtowania biocenozy trwałej. Ponieważ w każdym stadium gatunki tak przekształcają środowisko ze dla nich samych staje się mniej odpowiednie a dla innych zaś korzystne. W łańcuchach sukcesyjnych kolejne stadia seralne są układami akumulacyjnymi tzn. klimat itp. ponieważ rośliny pionierskie i zwierzęta tak zmieniają środowisko ze staje się ono korzystne dla innych nowych gatunków dominujących. Największe lądowe jednostki biocenotyczne – biom. Sukcesja – to rozwój biocenozy poprzez oddziaływanie roślinności na środowisko Dwa rodzaje sukcesji: • Sukcesja pierwotna – jest to proces opanowywania środowiska nigdy nie zamieszkałego przez organizmy • Sukcesja wtórna – proces opanowywania środowiska (biotopu) uprzednio już zamieszkałego przez organizmy żywe. zatem wymiana gatunków to proces uporządkowany i przewidywalny. która będąc w równowadze z klimatem tworzy klimaks.) Zarówno w pierwotnej jak i wtórnej są 4 stadia seralne. Sukcesja przebiega dzięki zależnościom biotycznym.

Producentów 2. Przepływ jednokierunkowy. czyli Ekosystem = biocenoza + biotop Jest to podstawowa jednostka układu biologicznego. które stanowią podstawę do funkcjonowania biocenozy może być zmieniany w wyniku działalności producentów i saprotrofów ale tylko do pewnego stopnia. Klasyfikacja ekosystemów wg Prończuka wodne lądowe naturalne morza i oceany leśne jeziora trawiaste rzeki półpustynne pustynne zbiorniki lasy i zagajniki o char antropogeniczne zaporowe plantacyjnym stawy kośne łąki i pastwiska sadzawki pola uprawne sady. Reducentów i 1 abiotyczny 5. 8 . Zoofagów 4.• Tundra • Tajga • Wilgotne bory klimatu umiarkowanego • Lasy liściaste klimatu umiarkowanego • Subtropikalne lasy • Stepy W Polsce • Lasy liściaste klimatu umiarkowanego • Bory EKOSYSTEM Ekosystem – objemce biocenozę wraz z całokształtem warunków środowiska. biotop – całokształt warunków siedliskowych. ogrody Struktura W obrębie każdego ekosystemu 4 podsystemy biotyczne: 1. w którym następuje całkowity obieg materii i równoczesnej przepływ i magazynowanie energii. Fitofagów 3.

1% promieni słonecznych w postaci produktów fotosyntezy Obieg materii Produkcja pierwotna – ilość substancji organicznych. powietrze.Model krążenia materii i przepływu energii ekosystemie wg Durigneaud Energia promieniowania słonecznego gleba producenci Woda. którą autotrofy wytwarzają w określonym czasie ze związków nieorganicznych przy wykorzystaniu energii słonecznej. Rozmiary jej są charakterystyczne dla ekosystemów 9 . 50% promieniowania pada na powierzchnie ekosystemu 30-40% procesy transpiracji i parowania Rośliny magazynują ok. atmosfera Destruenci i reducenci fitofagi Konsumenci I rzędu zoofagi Konsumenci II rzędu saprofagi zoofagi Konsumenci III rzędu Przepływ energii Obieg materii U nas ok.

niezbyt 3 głębokie jeziora rafy koralowe. doliny zalewowe rzek.5 3 3 10 1 10 20 Produkcja wtórna – ilość materii organicznej. Obieg materii – jest ciągły. jednokierunkowo. Miara homeostazy ekosystemu 1. Energia nie wraca w przeciwieństwie do materii do źródła wytworzenia. 0. zamknięty. zatem na wielkość jej wpływa stosunek asymilacji do konsumpcji. to proces utrzymywania dynamicznej równowagi układu głównie po przez samoregulację tzn. którym import materii równoważony jest eksportem 2. wszystkie procesy w ekosystemie utrzymują ten ekosystem w równowadze.1 0.Lp rodzaj ekosystemu 1 głębokie morza. lasy wysokogórskie. gdy cała produkcja brutto jest zużyta na potrzeby wewnętrzne ekosystemu. 10 . wybrzeża 2 mórz wilgotne lasy. pustynie zespoły traw stepów charakterystyczne rejony upraw rolniczych.5 ok. Inaczej. intensywnie uprawiane 4 pola rolnicze produkcja pierwotna brutto od do średnia max 0. b. HOMEOSTAZA EKOSYSTEMÓW Homeostaza – zdolność układu biologicznego do utrzymywania trwałości struktury i właściwych funkcji pomimo stałych lub przypadkowych zmian często o charakterze oscylacyjnym wywołanych zewnętrznymi lub wewnętrznymi czynnikami. Stan równowagi ekosystemu osiągnięty jest wtedy. ale przez ekosystem może przepływać rzeka i dopływ energii z innego ekosystemu. Ekosystem osiąga homeostazę w momencie. którą organizmy heterotroficzne wytwarzają za pomocą organicznych związków pokarmowych.

które zastąpiłyby funkcje zniszczonego ogniwa. Zróżnicowanie wewnętrzne ekosystemu jest najwyższe (pod względem struktury i różnorodności biologicznej) 4. fizjologiczną) Końcowym działaniem presji jest degradacja ekosystemu (zmniejszenie. Od siły oddziaływania presji na konkretne gatunki tę się utożsamia się z koncentracją. stężeniem. w której ekosystem zostaje zniszczony. Biocenoza kontroluje procesy zachodzące w biotopie i stabilizuje go (biotop nie ulega degradacji) Ekosystemy zrównoważone wykazują trwałość w czasie Wszystkie mechanizmy homeostazy prowadzą do • Obiegu materii i przepływu energii • Zapewniają i zabezpieczają optymalizację produkcji • Działają w kierunku zapewnienia struktury układu Wszystkie układy ekosystemu należą do układów otwartych. związany z działalnością człowieka. BIOSFERA 11 . Zapewnia to dopływ energii z zewnątrz (promieniowanie słoneczne). i rozkładów Sas = -S Sns<Sas Organizm odżywia się z entropią ujemną (jest podstawą życia). 2. biologiczną. Czynniki wewnętrzne wynikające z rozwoju biocenozy i towarzyszących walkach siedliskowych 2. Prawdopodobieństwo następuje. Działanie presji polega na wprowadzaniu do ekosystemu czynników nowych i systematyczne działanie czynnika prowadzi do deformacji. Czynniki zewnętrzne najczęściej niezależne od biocenozy np. Antropopresja: • Czynniki wewnętrzny wówczas. ograniczenia funkcji organizmów. czasem i częstotliwością. warunki meteorologiczne Czynniki antropogeniczne – sztuczny. Każdy ekosystem zależy od dwóch presji 1. gdy populacja ludzka stanowi składnik dominujący • Antropopresja zewnętrzna związana jest z intoksykacją poprzez substancji chemiczne. zubożenie biocenozy przez zmniejszenie liczebności gatunku. Reakcja ekosystemu na działanie presji zależy: 1. Od odporności gatunku na daną presję (biogenetyczną. Entropia substancji pokarmowych Sns – entropia produktów.3. gdy biocenoza nie posiada rezerw. które tam występują i do katastrofy ekologicznej – załamanie homeostazy biologicznej. zachodzą tam procesy nieodwracalne i wytworzenie entropii.

00052 0.09 20. tlen. w km n.0002 0. od słońca • Entropia ujemna • Występują powierzchnie ograniczone pomiędzy stanami materii. drugą granicą jest ozonosfera.00005 0.0001 0. 1500 1000 750 500 250 100 0 główny rodzaj gazu hel i wodór hel i tlen tlen tlen tlen i azot azot.03 0.93 0.p. argon azot.0018 0. argon 12 .000001 Skład powietrza atmosferycznego do 1500km wys. tlen.m.00005 0.09 0. Dolną granicą biosfery jest izoterma 100°C. materia rozłożona jest asymetrycznie. Cechy biosfery: • W biosferze występuje głównie woda w formie ciekłej • Energią otrzymuje ze źródła z poza biosfery.Strefa zamieszkała przez organizmy żywe obejmuje dolną część.000008 0. co powoduje ciągły ruch • Gatunkowa i liczebna różnorodność organizmów żywych jest to najważniejszym czynnikiem trwałości Warstwy atmosfery i jej właściwości W troposferze zachodzą wszystkie zjawiska meteorologiczne W stratosferze występuje warstwa ozonowa W jonosferze występują meteoryty i zorza polarna Rozkład temperatury powietrza na różnych wysokościach atmosfery Skład chemiczny powietrza atmosferycznego bez pary wodnej nazwa gazu N2 O2 Ar CO2 Ne He CH4 Kr H2 N2O Xe O3 objętość w % 78. czyli troposferę hydrosferę oraz górną warstwę skorupy ziemskiej – litosferę.

Skład atmosfery Wg masy mezosfera.003% CO2 w atmosferze 13 . zgodne z obniżeniem temperatury w strefie turbulencji formują się chmury. jonosfera. Konsekwencje ekologiczne wzrostu zawartości CO2 w powietrzu atmosferycznym • Zawartość 0. egzosfera 1% stratosfera 19% troposfera 80% Wg objętości mezosfera. zjawisko klimatyczno-meterologiczne. egzosfera 2% stratosfera 6% troposfera 92% Strefa turbulencji w troposferze w okresie zimowym i letnim Turbulencja – nieuporządkowany ruch powietrza w postaci wirów. jonosfera. Strefa ta jest granicą pionowego rozcieńczania się wszelkich zanieczyszczeń.

przyrodę żywą. Wprowadzanie nowych substancji to tzn zanieczyszczenia. Klasyfikacja zanieczyszczeń • • 14 .06% obj.p. Gazy które zwiększają temperaturę to: • Dwutlenek węgla • Metan • Tlenki azotu • Freony TEORIA ZANIECZYSZCZEN POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO Źródła zagrożenia: • Dynamiczny przyrost ludności • Rozwój urbanizacji • Wzrost industrializacji i postęp techniki • Zajmowanie pól uprawnych pod inwestycji • Intensywne nawożenie mineralne. 53 m n.. ciekłych lub gazowych w ilościach które mogą ujemnie wpłynąć na zdrowie człowieka klimat. → wzrost średniej temperatury w troposferze o ok. Zatem powiemy ze ilość substancji. zmieniają termodynamikę (po przez wprowadzenie energii ze źródeł sztucznych). stosowanie środków chemicznych w ochronie roślin Zanieczyszczenie powietrza – wprowadzenie do powietrza substancji stałych. 3. → wzrost zachmurzenia i zamglenia → zahamowanie dopływu promieni słonecznych (epoka lodowcowa). których udział w powietrzu przekraczaj średnią zawartość tych substancji w czystym powietrz to zanieczyszczenia powierza.CO2 pochłania promienie długofalowe Jeśli wzrośnie CO2 o 100% tj. Zasięg rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń jest największy w atmosferze. wodę lub spowodować inne szkody w środowisku. która polega na: • Zmianach składu chemicznego atmosfery poprzez wprowadzanie nowych składników lub te które istnieją i powodują zmiany ilościowe • Zapyleniu atmosfery przez zanieczyszczenia mechaniczne • Zmianach zanieczyszczeń energetycznych. Wszystkie substancje które są zanieczyszczeniami powodują degradację atmosfery.m. 27mln km3 wody więcej → zatopienie nizin do ok. 0.6°C → stopnienie śniegu i lodu na obszarach polarnych i górskich o ok. Są to największe zagrożenia środowiska – zanieczyszczenia występujące w powietrzu – gdyż stanowią zagrożenia bezpośrednie gdyż wszystkie organizmy oddychają.

smog siarkowy jest to mieszanina dymu. Zanieczyszczenia stałe – czyli zanieczyszczenia pyłowe C.I. erozja gleby. tlenku węgla E[kg] E = β ⋅W β – ilość spalonego paliwa [Mg] Emisja pyłu [kg] E pył = βW (100 −η) / (100 − k ) 15 . Zanieczyszczenia naturalne np. silne promieniowanie słoneczne. smog fotochemiczny – spaliny samochodowe zawierające tlenki azotu. stechnizowane rolnictwo (ogrodnictwo) Emisje – wprowadzenie do powietrza zanieczyszczeń w sposób: • Zorganizowany tzn z urządzeń technologicznych i ogrzewczych przez emitory np. Zanieczyszczenia sztuczne – zagrażają funkcjonowaniu życia biologicznego 1 i 2 mogą być pierwotne i wtórne. kominy • W sposób niezorganizowany ze składników opadów w toku przeładunku z hal produkcyjnych przez wywietrzniki Spalanie paliw stałych Emisja dwutlenku S. wybuchy wulkanów. Zanieczyszczenia fizyczne (temperatura. Zanieczyszczenia chemiczne (związki nieorganiczne i organiczne) B. C. Wtórne – są produktami reakcji chemicznych lub fotochemicznych jakie mogą zachodzić pomiędzy różnymi substancjami zanieczyszczającymi np. wyładowania elektryczne. pyły kosmiczne. Pierwotne – występują w powietrzu w postaci substancji w jakiej zostały uwolnione do atmosfery. tlenek węgla. tlenki N. sadzy. utleniacze B. CO2. Zanieczyszczenia biologiczne (czynniki chorobotwórcze) C. pożary lasów i stepów. tlenku siarki tlenku węgla. Wg stanu: A. Wg genezy: A. We mgle utrzymują się przez dłuższy czas jako zawiesina. funkcjonowanie gospodarstw) • Intensywne. Zanieczyszczenia gazowe – dwutlenek siarki. hałas) Charakterystyka głównych źródeł sztucznych zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego: • Działalność człowieka związana z energetycznym spalaniem paliw ciekłych stałych gazowych i energetyka jądrowa • Przemysł i motoryzacja (transport) • Gospodarka komunalna (ogrzewanie. węglowodory nienasycone. węglowodory lotne. Zanieczyszczenia ciekłe – odpady substancji płynnych III. burze piaskowe. W tym smogu wyróżniono PAN = CH3COOONO2 – powstaje ze spalin samochodowych pod wpływem promieniowania słonecznego. Taksonomiczna A. II. Występują i będą zawsze występować nie stanowią zagrożenia dla życia biologicznego B.

Szwajcaria. Eksport zanieczyszczeń poza granice kraju 3. Transformacje katalitycznego utleniania SO 3 + H 2 O → H 2 SO 4 Reakcja ok. 560 razy szybsza od reakcji fotochemicznego utleniania opad siarki suchy opad sedymentacja pyłu siarczanowego absorpcja SO2 przez podłoże opad turbulencyjny aerozolu siarczanowego 16 mokry zawartość S w chmurach wymywanie z warstwy pochmurnej . Transformacje fotochemicznego utleniania * SO 2 + hν → SO 2 * SO 4 + O2 → SO 3 + O3 H 2 O + SO 3 → H 2 SO 4 Kwaśne deszcze 2 SO 2 + O2 → 2 SO 3 2.sprawność urządzenia odpylającego [%] k – zawartość części palnych w pyle [%] Spalanie paliw ciekłych E = βW Bilans zanieczyszczeń w powietrzu atmosferycznym: 1.3 Arsen – 160 Ołów – 320 Transformacje i przemiany SO2 w powietrzu atmosferycznym: 1. Australia. Norwegia Emisja rozważna – emisja z określonego źródła emisji w przeliczeniu na emisją SO2. Oblicza się ją przez sumowanie rzeczywistych emisji poszczególnych rodzajów zanieczyszczeń pomnożonych przez współczynnik toksyczności.β – ilość spalonego paliwa [kg] W – wskaźnik unosu pyłu [kg/Mg paliwa] η . Opad zanieczyszczeń importowanych 5.5 Amoniak – 1. Opad zanieczyszczeń z własnego kraju 4. E r = sE t ⋅ k t s – ilość różnych zanieczyszczeń emitowanych ze źródła emisji Et – energia rzeczywista zanieczyszczenia o nrt kt – współczynnik toksyczności zanieczyszczenia o nrt Niektóre współczynniki toksyczności SO2 – 1 CO – 0. Całkowita emisja zanieczyszczeń danego kraju 2. Finlandia. Całkowity opad (3+4) Kraje gdzie całkowity opad jest większy niż całkowita emisja: Szwecja.

siarczynów. temperatura. głownie w postaci siarczanów. średnica. Jednostki wolumetryczne (objętościowe) ppm (części ma milion objętości) ppb (części na miliard) Dla 2 obszarów: • Obszary specjalne chronione (rezerwaty. Jednostki grawitacyjne (np.08% w glebach organicznych (torfowe) do 0. parki) • Pozostałe obszary Dopuszczalne stężenie SO2: • Średnioroczne dla obszarów chronionych 11 mikrogramów m3 • Średnioroczne dla reszty obszarów 32 mikrogramów /m3 na rok Dopuszczalny opad pyłów dla Polski: • Pył ogółem dla obszarów chronionych 40g/m2/rok • Dla pozostałych obszarów 200g/m2/rok WPŁYW SO2 NA ROŚINY Siarka – makroelement. opady. składnik niezbędny do wzrostu m. moc wyrzucanej masy (emisji) emitora (komina) • Warunki topograficzne Ukształtowanie terenu.5% suchej masy (średnio) Wyższa zaw. powietrza) 2. masa gazowa na obj.5% Źródłem S związki organiczne i ich rozkładu 17 . roślin. S w glebach mineralnych (piaszczystych) 0.in. Zaw.02-0. zadrzewienie. Zawartość S w roślinach 0. S jest toksyczna Siarka organiczna przeważa 60-80% a nawet 90% pozostała ilość to siarka mineralna.Wg Junge reakcja między opadem mokrym a suchym Cs ks Cs = µg ⋅ S − SO 2 m −3 R= ks = mg ⋅ S − SO 4 dm −3 Dla Europy: R=5 powietrze niezanieczyszczone R=8 w okresie lata powietrze zanieczyszczone R=16 w okresie zimy powietrze zanieczyszczone Rozpuszczanie się zanieczyszczeń W pionie – strefa turbulencji Poziomo – wiele czynników: • Warunki meteorologiczne – najważniejsze Wiatr. obecność zabudowy Rozpuszczanie stężenia 1. turbulencja • Parametry techniczne emitora Wysokość.

Wpływ na fotosyntezę: • SO2 obniża intensywność fotosyntezy • Chlorofil + SO2 = feofityna + Mg • Nadmiar SO2 blokuje transport elektronów z fotosyntezy. Aktywność enzymów ulega zmianie to zmienia się tez metabolizm.W glebie też większa ilość to S organiczna. kapusta. ATP. rzodkiewka. Powstaje mniej protonów. • SO2 działa toksycznie na proces pobierania CO2 • SO2 obniża aktywność karboksylaza rybuloza 18 . czosnek. 2m od pow.i SO3.u Chlorella 2 SO 4 − + 8e − + 8 H + → S 2 − + 4 H 2 O SO32 − + +6e − + 6 H + → S 2 − + 3H 2 O Destrukcja struktury III rzędowej i IV rzędowej białek strukturalnych w błonach komórkowych i enzymów: RSSR + HSO 3− ↔ RSH + RSSO 3− Powoduje to szczeliny w strukturze błon komórkowych co prowadzi do szkodliwych zjawisk wtórnych – łatwa droga dopływu czynników chorobotwórczych i innych substancji toksycznych. 80 μg*m-3*rok-1 tereny bardzo zanieczyszczone Ilość siarki dostającej się do gleby przez powietrze atmosferyczne: >4 kg S*ha-1*rok-1 tereny niezanieczyszczone 10-15 kg S*ha-1*rok-1 tereny lekko zanieczyszczone 20-30 kg S*ha-1*rok-1 tereny bardzo zanieczyszczone Przemiany SO2 w komórce roślinnej Wg Hilla pobieranie różnych gazów przez liście lucerny od największych ilości do najmniejszej układa się następująco: NF>SO2>Cl2>NO2>O3>PAN>CO2>NO>CO W komórce szparkowej oraz w przestrzeniach międzykomórkowych: SO 2 + H 2 O ↔ SO 2 − H 2 O SO 2 : H 2 O + H 2 O ↔ HSO 3− : H 3 O Odczyn niższy od 7 stymuluje ten proces Schemat redukcji SO4. mniejsza ilość S mineralna 40-80 kg * s * ha-1 30-40 kg * s * ha-1 15-25 kg * s * ha-1 rzepak. cebula motylkowate i ryż trawy (w tym zboża) Średnia zawartość SO2 w powietrzu atmosferycznym na wysokości ok. gleby: Mniej niż 10 μg*m-3*rok-1 tereny niezanieczyszczone 10-20 μg*m-3*rok-1 tereny lekko zanieczyszczone Ok.

silne. rabarbar. węglowodorami. sałata. ziemniak. pszenica.25ppm SO2 ekspozycja 1 godz.w przypadku zbóż narastające średnie. postępujące zagrożenie stref bezleśnych gleby spadek plonów >25% 19 . pomidor. skażenie produktów rolnych oraz pasz katastrofalne uszkodzenie pierwiastkami radionukloidami i lasów niżowych l. ekspozycji • Kukurydza.2ppm SO2 ekspozycja 1 godz. cebula. ekspozycji o stężeniu 1ppm • Lucerna. marchew 2. 100% liści uszkodzonych Wrażliwość roślin na SO2 dzielimy na 3 grupy: 1. Rośliny bardzo wrażliwe na SO2 których końce blaszek liściowych ulegają uszkodzeniu po 1 godz. jęczmień. Rośliny tolerancyjne (średnio wrażliwe) te same objawy przy stężeniu 1. szpinak.33ppm SO2 ekspozycja 1 godz.• Rośliny C3 są bardziej wrażliwe na zanieczyszczenia S niż rośliny C4 Wrażliwość roślin na SO2 Objawem toksycznego działania SO2 są nekrozy liści. ogórek Wpływ SO2 na ekosystemy rolne i leśne μg*m-3*rok-1 wpływ na ekosystemy leśne wpływ na ekosystemy rolne. spadek plonów o 10wyżynnych i górskich 20% b duże zagrożenie prod rolnych i pasz w następstwie akumulacji pierwiastków katastrofalne zagrożenie śladowych i radionukloidów oraz stęż lasów. brak nekroz rośliny rozwijają się prawidłowo 1. max dopuszcz stężenie klasa I zanieczys zczenia b małe 0-10 II zanieczys zczenia małe 10-20 III zanieczys zczenia średnie 20-50 brak szkód stałe uszkodzenia lasów iglastych w górach oraz roślin b wrażliwych stałe średnie uszkodzenia lasów niżowych a średnie i silne lasów wyżowych i górskich brak szkód IV zanieczys zczenia duże 50-100 V zanieczys zczenia b duże >100 brak szkód 50 . rzodkiewka. węglowodorami 80 . kapusta. 50% liści uszkodzone 3. rzepak. Rośliny odporne na SO2 przy 3ppm wykazują objawy chorobowe przy 1 godz.5-2ppm • Burak cukrowy. formowanie się węglowodorów .w przypadku roślin pastewnych postępujące zanieczyszczenie produktów rolnych pierwiastkami śladowymi. Przy koncentracji 0. groch 3.

spalanie 1 tony benzyny to około 16 kg NOx .Bariery ekologiczne związane ze stężeniem SO2 klasa stężeń SO2 I II III IV V μg*m-3*rok-1 bariery ekologiczne 0-10 ekosystemy ochronne wrażliwe gatunki drzew iglastych szczególnie w 11-20 górach 21-50 ekosyst leśne wzrost zachorowań 51-100 ekosyst polne przekr dop stężeń dla człowieka >100 zagrożenie zdrowia i życia człowieka CHARAKTERYSTYKA EMISJI TLENKÓW AZOTU AZOT w przyrodzie występuje na 5 stopniach utlenienia: .nitrifikacja i denitryfikacja .powstaje bardzo dużo azotu w przyrodzie .Większość sztucznych źródeł to na półkuli północnej i stanowi 80% 0gólnych emisji dla całej atmosfery ŹRÓDŁA EMISJI TWORZĄCYCH KWAŚNE DESZCZE: NOx 3O2 .energetyka 10% 20% .technologie przemysłowe 35% 69% . mikrobiologiczne np.ma swoją postać tlenkową .około 500 mln ton NOx/ rok dostaje się do atmosfery ŹRÓDŁA SZTUCZNE: .NOx.Około 90 mln ton NOx/rok .Jako makroelement w związkach peptydowych *proces powstawania życia oparty jest na azocie ŹRÓDŁA NATURALNE: .) TRANSFORMACJE ŹRÓDŁA SZTUCZNE: .na +3 ma postać amoniakową (bardzo ważna) .spalanie 1 tony oleju napędowego to okołó 14 kg NOx Transformacje FOTOCHEMICZNE W POWIETRZU ATM 20 .głównie transport 50% 3% .gospodarka komunalna 5% 14% Dla Polski emisje tlenków azotu stanowią połowę SO2 Ad2.postać tlenkowa na różnym stopniu utleniena .Jako emisje NO i NO2 .przemiany biologiczne.

szpinak 2.) 500mg NaNO3 /kg -marchew.) 1000mg NaNO3 /kg . pietruszka. ziemniak.2 mm grubości warstwy O3 21 . burak.pomidor. seler 4.dopuszczalne stężenia azotanów: 1. tlen rynkletowy Ozon powstający w danych warunkach atmosferycznych może być produktem reakcji PAN +O2 -> utleniona postać PAN + O3 W trakcie przemian związków (tlenków siarki) SO4 + O2 -> SO3 + O3 a) Jednostka Dobsona (JD) – grubość warstwy powietrza atmosferycznego wyrażona w setnych częściach milimetra jaka utworzyłby cały zawarty w atmosferze O3 gdyby go skupić przy powierzchni gleby Np. ogórek.) Duża zawartość azotanów w 2000miligramów NaNO3 /kg -sałata. fasola OZON I INNE ZANIECZYSZCZENIA POWIERTZA 1.) 250mg NaNO3 /kg . por. cebula. papryka. koper. Powstanie O3 jest oparte na prostych reakcjach chemicznych O2 +O2 ->prom ultrafioletowe O3 + O Wolny atom tlenu O2 nie jest trwałym składnikiem i natychmiast ulega reakcji O + O3 -> O2 + O2 Tzw.kapusta. Główna koncentracja znajduje się poza troposferą.NO + O3 = NO2 + O2 2NO + O2 = 2 NO2 NO2 +hV = NO + O O + O2 + M = O3+ M Dalej 3 NO2 + H2 O = 2HNO3 +NO 4 NO + 3O2 + 2H2 O= 4 HNO3 Średni opad azotu: Europa Centralna – 30 a 40 kg/ha*rok ( czasami 60 kg) . 320 JD oznacza 3. szczypior 3. rzodkiewka. Występowanie O3 w powietrzu atmosferycznym a) Jednostka Dobsona (JD) O3 jest naturalnym składnikiem powietrza. czosnek. kalafior.

klimatyzatory (110 lat) CFC – 11 (26%) – aerozole. ozon z górnych warstw pochłania szkodliwe promieniowanie nadfioletowe jest niezbędny do funkcjonowania całej biosfery. Toksyczność ozonu Ozon z danych warstw atmosfery ma działanie bakteriobójcze. węgiel CFC + ultrafiolet -> Cl2 Cl2 + O3 -> Cl2O + O2 Cl2O + O -> Cl2 + O2 Atom wolnego chloru jest przyczyna rozpadu O3 (jeden atom Cl może spowodować rozpad 100 000 cząsteczek ozonu) NISKA ZAWARTOŚĆ FREONÓW = WYSOKA ZAWARTOŚĆ OZONU Zależność odwrotnie proporcjonalna Freony były stosowane jako środek chłodzący.fasola 22 .halon (4%) – gaśnice (110 lat) Freony CFC – 12 (45%) – aerozole. Stężenie do 0. Zanieczyszczenia O3 w atmosferze „dziury ozonowe” Ozon występujący przy powierzchni ziemi jest szkodliwy. groźny dla zdrowia O3 ma silne właściwości utleniające (oksydacyjne) – stąd wysoka szkodliwość jego działania powoduje rozpad kwasów tłuszczowych.czterochlorek węgla (8% udziału w niszczeniu).1 ppm O3 nie jest szkodliwe dla człowieka Stężenie ok. 10 ppm O3 jest trucizną = HCl (cyjanowodór) Stężenie ok.chloroform (5%) – rozpuszczalniki (8 lat) . 2. które pełnią ważne funkcje w metabolizmie (rozbicie powoduje destrukcję funkcji tych kwasów w błonach komórkowych). wytwarzacie pianek.Zawartość ozonu w powietrzu w Polsce jest mierzona przez Instytut Fizyki i Instytut Łączności.rozpuszczalniki)długość życia w atmosferze 67 lat) . fluor.szpinak . a) wrażliwość roślin na O3 Wrażliwe na O3 . lodówki. Oprócz freonów do rozpadu freonów przyczyniają się: . wytwarzacie pianek. chlor. 3 ppm O3 już działa szkodliwie.tytoń . lodówki (74 lata) CFC – 113 (12%) – rozpuszczalniki (90 lat) 3. Ułatwiony dopływ patogenów i innych substancji szkodliwych. Przyczyną dziur ozonowych są freony (CFC).

. brunatny – zawierają duże ilości F. KF (fluorki sodu. Reakcja fotosyntezy jest zmniejszona. F nasila procesy oddychania. 6.begonia 4. Fluor jest bardzo reaktywny. CO może też być pobierany przez rośliny i przetwarzany na CO2 i włączony w procesy metaboliczne (człowiek nie posiada zdolności przyswajania CO) CO jest inhibitorem. łączy się O2 tworząc CO2.petunia . kriolit (6-cio fluoroglinian sodu) i w podwyższonej temperaturze wydzielane są fluorki lub fluorowodór (HF).sosna Odporne na O3 . 50 kg fluorków. CO posiada bardzo wysoki stopień powinowactwa do hemoglobiny. Fluor Fluor – pierwiastek występujący najczęściej jako NaF. O3 powoduje że te reakcje są nieodwracalne ( ze względu na silne działanie oksydacyjne).kukurydza . Tlenek węgla CO CO jest głównym składnikiem spalin głównie ZI (stanowi 10 wszystkich gazów spalinowych) powstaje przy niepełnym spalaniu.przemysł aluminiowy – przy produkcji aluminium stosuje się boksyt.węgiel kamienny. 500t minerałów wydala ok. silne utlenianie.brzoskwinia 23 . nie spełnia funkcji rozprowadzania tlenu) powodując zaczadzenie.przemysł chemiczno-farmaceutyczny F używany jako domieszka do paliw (głównie rakietowych. O3 obniża intensywność fotosyntezy. potasu).dynia .obniża pobieranie azotu cząstkowego przez bakterie wiążące CO – bakterie te zawierają lechemoglobinę barwnik odpowiedzialny za filtracje azotu atmosferycznego. rośliny więdną. Rośliną testową na O3 jest tytoń (duża blaszka liściowa – większe pochłanianie). tracą turgor. Mechanizm działania O3 na rośliny O3 narusza gospodarkę wodną. . wiążące wodę. podnosi sprawność) . 5. . CO wiąże się 200-300 razy szybciej niż O2 tworząc z hemoglobiną karboksyl hemoglobinę (zablokowana. Źródła: . Przebywają długo w atmosferze. Rośliny wrażliwe na fluor: .winorośl . ma silne właściwości utleniające. Ulega rozpadowi struktura chloroplastów pod wpływem F.ogórek . obniża potencjał wody.złoża mineralne – w trakcie obróbki wydzielane są do atmosfery znaczne ilości F. Fluor zawsze towarzyszy fosforanom w złożach mineralnych.

0625 Stopień uszkodzenia organizmu jest wprost proporcjonalny do ilości pobranej substancji minus ilość progowa razy czas działania. podnoszenie ph) • Zwiększone magnesowanie gleby (Mg jest wypłukiwany i trzeba go uzupełniać) • W rejonach o dużej zawartości zanieczyszczeń nie stosować nawozów siarczanowych • Przy dużych emisjach należy nawozić organicznie glebę (zwiększenie próchnicy.śliwy .00 0.7 0.00 0. że do roku 1993 kraje powinny obniżyć emisję zanieczyszczeń 30% w stosunku do 1980 roku ( jako tło) i dążyć do redukcji o 80%.00 2. przyrodnicze. Siewki tytoniu traktowane przez 4h SO2 i NO2 SO2 ppm 0.marchew . Głównie toksyczne działanie.0000 0. • Neutralizowanie działań SO2 (wapnowanie. Metody pośrednie.10 0. Ad 1.10 0.morele . jeden po drugim) łącząc się w działaniu nabierają nowej jakości trudnej do zdefiniowania i przeciwdziałania. Ad 2.25 Efekt Brak uszkodzeń Brak uszkodzeń Nieznaczne uszkodzenia Bardzo silne uszkodzenia Iloczyn koncentracji 0.sosna zwyczajna Rośliny odporne na fluor: . Zjawisko synergizmu Synergizm – łączne działanie związków i substancji. p ~ (CxC)xT ilość progowa – ilość po przekroczeniu której czynnik działają destrukcyjnie. Dwa równocześnie działające czynniki powodują większą szkodę niż gdyby działały oddzielnie (np.0100 0. Zmniejszenie toksyczności poprzez zabiegi biologiczno – rolnicze. unieaktywnienie toksyn) • Stosunki wodne w glebie muszą być prawidłowe (deszczowanie zapobiega nadmiernemu zasoleniu) • Stosowanie roślin odpornych 24 . Podjęto dyrektywę..0000 0.25 NO2 ppm 0.cebula . negatywnie METODY REDUKCJI ZANIECZYSZCZEŃ GAZOWYCH.kapusta . powoduje większy łączny efekt niż osiągnęłoby się z oddzielnych działań tych substancji po zsumowaniu tych działań.gruszka 7.

tę metodę umożliwia do ok. wolfram. Arsen rozpowszechniony w środkach bakteriobójczych jako środek dezynfekujący • wszystkie inne metale. selen 4 grupa – aktynowce i lantanowce Zwiększone dawki nawożenia organicznego – tereny niezanieczyszczone. rtęć. 2 tony do eliminacji 1 tony siarki d. bardzo toksyczne • rtęć. ok. zamiast przy redukcji NOx Istnieje zależność wprost proporcjonalna pomiędzy szybkością jazdy a emisją NOx do atmosfery ( ok. Metody bezpośrednie. arsen – duża toksyczność.• Ruchy ekologiczne (zwiększenie świadomości ludzi) Metody pośrednie nie są radykalne w zmniejszaniu emisji (stanowią 5-10% w redukcji zanieczyszczeń) Ad 3. spaliny nie idą bezpośrednio do atmosfery ale trafiają na komory absorpcyjne ( np. 900 stopni zamiast 1650 stopni • Zużycie wapna. irm. kadm. Podział metali ciężkich pod względem toksyczności wg. FAO. ołów – pierwiastki obce. nikiel 3 grupa – mniejsze powszechne występowanie. Kabata – Pendias i H. Poduszka fluidalna – komorze spalania dodaje się CaO lub dolomit • Redukcja SO2. a. metody katalityczne – doprowadzić mogą do całkowitej destrukcji zanieczyszczeń. metody absorpcyjne – reakcje chemiczne. miedź. Rtęć rolnictwie była kiedyś stosowana jako środek bakteriobójczy i do zapraw. wytrącanie pirytu (siarka występuje w pirycie) c. Def. PROBLEMY ZANIECZYSZCZENIA WÓD W POLSCE 25 . WHO • Kadm. Metali ciężkich – wszystkie pierwiastki metaliczne o liczbie atomowej powyżej 20. cynk 2 grupa – kobalt. żelazo. 100 km/h wydziela się 4 x więcej NOwięcej niż przy 60 km/h) METALE CIĘŻKIE W ŚRODOWISKU PRZYRODNICZYM 1. Wg A.  Powszechność występowania i toksyczność metabolizmie 1 grupa – ołów. molibden. 90-99% spalanie w temp ok. Odsiarczanie głównie węgla kamiennego . przepuszczanie przez amoniak – daje siarczan amonu) łącząc się w nich daje nowy produkt e.pendias potencjalnym zagrożeniem środowiska przez metale ciężkie.metody fizyczne – rozdrabnianie i metodą sedymentacji. Wybór paliwa o najkorzystniejszym składzie chemicznym dla danej sytuacji środowiskowej b.

woda ma ciekłą postać.3 4. ºC 0 10 20 30 Rozpuszczalność gazów istotnych dla życia w wodzie O 2 .9 6. trzy fazy: stała. Stała dielektryczna = 82 (bardzo wysoka) mówi nam.gęstość maleje 2.3 10.3 0. Lepkość wody – w miarę wzrostu temperatury maleje lepkość. stałe wartości temperatury i ciśnienia. Ciepło parowania wody jest bardzo duże przy +20ºC. potrzeba 2256J energii.20 5. Układ w tym punkcie ma 0º swobody. 4. 7. 1.4 5. Cechy wody.100 ºC . 26 . CO 2 . Punkt potrójny dla wody – niezmienny.33 7. Woda jest doskonałym rozpuszczalnikiem.4 0.982ºC) ~ 1g/cm³ 0ºC do +4ºC .2 7.9 15 0. H¹ H² H³ propan tryten O 16 O 17 O 18 izotop H² D2 O Woda ciężka H³ T2 O woda radioaktywna H¹ O 16 H2 O HOD – Woda półciężka 9. ciekła i gazowa pozostają w równowadze.I. W przedziale: 1-20º 1-2 atm. Gęstość wody – maksymalna w temp. ile razy przewodność elektryczna substancji jest większa w porównaniu do próżni. woda może magazynować dużą ilość energii. 5. } lepkość lekko rośnie 8. N 2 .51 10. Punkt wrzenia wody – średnio 100 ºC (interwał) 0ºC . Budowa chemiczna wody. Struktura molekularna wody.5 3. 6. +4ºC (3.3 12. gaz N 2 CO 2 O2 Woda słodka Woda morska 19 0.gęstość rośnie Od +4ºC .26 6.

Zasoby wodne kraju.2 = 58. 10. w którym zawierają się rozety wodne wykorzyst.6 + 132.65 0.005 0.2 + 5. II.016 0.96 O _ 0.76 H + S tała odległość Woda może przyciągać zarówno kationy jak i aniony. Woda wykazuje układ elektromagnetyczny Krystalografia wody – występuje w wyraźny sposób. km³ Ocean 1 370 321 Woda podziemna 60 000 Część czynnie wymiennej 4 000 wody podziemnej Lodowce 27 000 Jeziora 230 Wilgoć w gruncie 75 Para wodna w atmosferze 14 Wody rzek 1.H 0.0001 Średni bilans wodny Polski: P+Z=H+E P – Opady atmosferyczne (przychód) Z – Dopływ rzekami z zagranicy (przychód) H – Odpływ (powierzchniowy oraz podziemny). kiedy przechodzi w stan stały.12 0. gosp.2 III.93 4.01 0. 30% ląd 70% woda Zasoby hydrosfery ziemskiej objętościowo Część składowa hydrosfery Objętość w tys.27 1. Zasoby hydrosfery ziemskiej. % objętości ogólnej 93. (rozchód) E – Parowanie bezpośrednie oraz transpiracja (rozchód) W latach normalnych: 186.96 + 1.8 w km³/rok¹ 27 .

18-22km³ rocznie 43% odpływ podziemny tj. 28 . 25.trafiają do rzek Ścieki nieoczyszczone – źródło pochodzenia – ścieki komunalne z kanalizacji V. digoceńskie Wody kopalniane – do produkcji Zużycie wód: . wskaźnik zasobności w wodę na mieszkańca w m³/doba¹ w niektórych krajach: Finlandia Polska Europa Świat Rumunia Austria IV.7 33 16.na cele produkcyjne: 70-80% .3 28. dopływ substancji biogennych do zbiornika wodnego z różnych źródeł trwa 3-4 lata 2.W g S ta rmac ka (19 76r. leśnictwie Ścieki oczyszczone 30-40% (oczyszczalnie biologiczne) nieoczyszczone 60-70% . 61. Wielkość całkowitego odpływu rzecznego tzw. Eutrofizacja wód – użyźnianie wód. doprowadzanie składników biogennych do wody N. 10-16 km³ rocznie. ok.5 m³/osoba/doba Wody powierzchniowe – głównie na cele gospodarki narodowej Wody podziemne – np.4km³ do wykorzystania. Zużycie wody.8 4.wody zużyte w rolnictwie. Eutrofizacja wód.wody komunalne: 10-15% .P Można tu wyróżnić etapy: 1. 33.) 57% odpływ powierzchniowy (korytem rzek) tj.2 km³ do wykorzystania.5 13. Rozwój biomasy roślin i zwierząt w tym zbiorniku. ok.

Stan czystości rzek: Wg kryterium ogólnego (wszystkie wskaźniki) Wg kryterium fizykochemiczne Wg kryterium bakteriologiczne Wody. ulegają procesom degradacji Brakuje tlenu w zbiorniku – procesy gnilne zaczynają przeważać i dalej zbiornik zanika. rzodkiewka Średnio wrażliwe: żyto. Województwo mazowieckie – wg kryterium ogólnego na 2001r: I klasa – brak 29 . Amerykańskiego Urzędu dla wód zasolonych. Nie zachodzi mineralizacja biomasy. cebula Odporne: koniczyna. w których choć jeden wskaźnik zanieczyszczenia przekracza max. jęczmień. Im wyższa tym woda czystsza. Wody słone: a) mało zasolone 1-5‰ soli b) umiarkowanie zasolone 5-15‰ soli c) zasolone 15-35‰ soli • • • Wrażliwe na zasolenie: jabłonie. 1‰ soli (czyli 1g/l wody) 2. 1. Zasolenie wód.do hodowli ryb łososiowatych 2. w której wykrywa się pałeczki okrężnicy (nie są bezpośrednim zagrożeniem dla człowieka. Wody świeże. kukurydza. nie odpowiadają normom (NON). palma daktylowa Trzystopniowa klasyfikacja śródlądowych wód powierzchniowych: VII. które zawierają ok. buraki cukrowe.zaopatrzenie przemysłu (zakładów przemysłowych) . Wody nadające się do picia: . ale świadczy o obecności bakterii). morela. marchew.do chowu i hodowli zwierząt . dopuszczalne normy dla trzeciej klasy czystości.celów rekreacyjnych i do uprawiania sportów wodnych 3. . 1. Traktuje się je jako pozaklasowe. wiśnie. Wg. Wody nadające się do bytowania w warunkach naturalnych innych ryb niż łososiowate.zaopatrzenie zakładów innych . bawełna.nadające się do nawadniania upraw rolniczych (ewentualnie leśnych) Miano Coli. pszenica.3. owies. ziemniak.zaopatrzenia ludności w wodę do picia . Najmniejsza ilość wody wyrażona w cm³. . VI. seler.

5kg/ha`60 192 kg/ha`80 110 kg/ha 2000 Ujemne skutki nawozów mineralnych 1. azot.1% III klasa – 32. 50% Wzwyżki plonów w 60% uwarunkowane są nawożeniem składnikami. Ilość wymywanych związków zależy do klimatu. kiedy nawozy wysiewane są w dużych dawkach i jednorazowo( tzn.II klasa – 3.3% Wg kryterium bakteriologicznego: I klasa – brak II klasa – 8. wapń. bor. glin Węgla w suchej masie jest ok. wapna po wprowadzeniu nawozów do gleby 3. wysiewu .nawożenie jednostronne-niekorzystne na formowanie się biomasy roślinnej 4. tlen . magnez. pokarmowe a w nich mineralne organiczne np. Kation jest zatrzymywany ma ładunek +. mangan. krzem. w trakcie transportu. kobalt.2% III klasa – 48% NON – 43. potas. klimatu.9 pierwiastków makroskładników -węgiel. kompleks sorpcyjny gleby ma zazwyczaj ładunek ujemny.wodór.6% NON – 64. warunków wysiewu. które nie są zatrzymywane-nawozy azotowe saletrzane NO3. siarka-człowiek ma na nie wpływ i 12 mikroskładnikówżelazo. chlor. rozlanie/woda amoniakalna.. sód.(człowiek na nie nieoddziaływuje). podawany jest w nadmiarze . moliben. gleby. miedz. części koloidalnych 30 . terminów i wymagań pokarmowych)-nawożenie nieracjonalne.8% WPŁYW DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ NA ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE Wpływ nawozów na środowisko Do prawidłowego wzrostu roślin są potrzebne skł.ulegają łatwemu wypłukiwaniu do wód gruntowych. gleby Składniki w postaci anionowej-siła wiązania takiego skł. Ewentualne zatrzymanie i magazynowanie w glebie zależy od właściwości fizykochem. W Polsce N<P<K średnio-36. Stopień zatrzymania kationu amonowego zależy • odczyn gleby • zaw. gdy nie uwzględnia się rodz. gleby. W dawce pokarmowej jeden ze skł. fosfor. magazynowania. w glebie jest bardzo mała . w trakcie bezpośredniego kontaktu człowieka bądź roślin związki które w dotyku mogą działać toksycznie 2. cynk. Nawozy.

Fosfor • najczęściej gr. lepiej przyswajane i przez cześć nadziemną i korzeniową • stosowanie nawozów sztucznych. W glebach biol.ilość wymywanego potasu 1-30 kg/ha nie stanowi to zagrożenia dla wód .ulega wytrąceniu w formie rozpuszczalnych osadów • fosfor odkłada się w glebie nie ulega tak dużemu wymyciu jak N.+ w kompleksie sorpcyjnym-w tym przypadku więcej jonów amonowych przechodzi z fazy stałej do płynnej. Wiązanie jonu potasowego jest tym słabsze im odczyn gleby jest kwaśniejszy. W glebach zakwaszonych potas łatwo przechodzi do fazy płynnej i stąd łatwo ulega wymyciu . PO4. zawiera więcej ład. rozpuszczalnych w wodzie . czynnych-dużo materii organ-kationy amonowe mogą ulec utlenieniu. Azotów Azot-działanie promieniotwórcze jednostronne nawożenie azotem powoduje -silny wzrost i rozwój rośliny -zmiany w budowie anatomicznej komórki -zwiększona synteza białek -zmniejszona synteza celulozy.Nie jest eutrofizujący zubaża kompleks sorpcyjny-problem rolniczy. Okopowych m. bulwy prze-azotowane szybko sinieją. anion fosforowy • w postaci zw. Substrat N utlenianie doNO3(nitryfikacja) Procesy wymywania są główną przyczyną zanieczyszczeń wód zw. który stosujemy powinien mieć długi okres działania w glebie. Przy nadmiarze azot w roślinach ułatwione powstanie nitrozoaminów (są one rakotwórcze nasilają procesy oksydacji) Potas-nawozy te to najczęściej sole potasowe potas w formie kationów zachowuje się w glebie tak jak jon amonowy . proporcjach i różnych okresach wzrostu) • produkt. które będą zmniejszały kwasowość gleby-wapniowanie) uodparnia glebę na zjawiska erozji MIKROELEMENTY I PESTYCYDY W ŚRODOWISKU 31 . I stąd być wypłukiwany do gleb głębszych. które ulepszają strukturę gleby (sub. Nawozy w otoczkach.K • ulega uwstecznieniu (staje się niedostępny dla roślin) i zależy od odczynu gleby • gleba kwaśna i zasadowa –nasilają te procesy Aby minimalizowac ujemne skutki • już w trakcie produkcji-nawozy mineralne wieloskładnikowe należy produkować(w odp. ligniny-komórki o wydłużonym kształcie i cienkich sciankach -rośliny chwiejnej poddatne przewracaniu się -liście delikatne poddatne na szkodniki roślin nawożenie N jest niekorzystne dla roś. • formę pylistą na granulowaną • stosowanie prawidłowego nawożenia mineralno-organicznego • stosowanie cieczy – zraszanie roślin skł. dlatego ze są bardziej uwodnione.in. które przedłużają proces dostępności skł.im gleba kwaśniejsza.

odstraszające. gleby. Zn. nawozach wapniowych i fosforowych b) zawartość mikroel. dodatkowych ( Cd. Substancje aktywne • Węglowodory chlorowane – DDT • Związki fosforowo – organiczne • Karbominiany – estry kwasu karbominowego • Związki nieorganiczne – zw. Pb. Sn. rozwój roślin ( bardziej niż nadmiar makroel. Mikroelem. Wszystkie środki nim znajdą się w użyciu muszą przejść badania toksykologiczne. LD jest średnią dawką zabijającą 50% zwierząt w badaniu. mikroel. rtęci 32 . Cu. arsenu. hamuje wzrost. Powoduje wiele negatywnych zjawisk. spektrum działania • Herbicydy – chwastobójcze • Insektycydy – owadobójcze • Fugicydy – grzybobójcze • Inne np. w glebie i roślinach c) zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społ. dokładnie. bo taki ogrodnik ‘przedobrza’ Przed stosowaniem jakichkolwiek nawozów w formie mikroel. dla roślin jest gleba. Badania określające LD prowadzone są na szczurach. gnojowicy. należy najpierw poznać skład chem. Zjawisko to nasiliło się na małych działkach. w oborniku. w sprawie wykazu subst. Stąd LPSO III Klasyfikacja środków ochrony roślin 1. Silna w organizmach ludzkich. W zależności od toksyczności • LD50 = SO ( średnio trujące) • LD50 = S1 – 150 • LD50 = 151 = 500 • LD50 = 501 – 500 • LD50 = 5001… ( środek nieszkodliwy) 2. Określa się dawkę w mg/1kg masy ciała. Mg. miedzi. Fe ) II Wpływ pestycydów na środowisko Naturalnym źródłem mikroel.I Mikroelementy – skutki ekologiczne a) średnie zaw. wabiące.) Pestycydy nastąpił rozwój w II wojnie światowej. As. Jako kationy są łatwo akumulowane w glebie więc wypełniają kompleks sorpcyjny b. gryzoniobójcze 3. Dwuchlorodwufenylotrójchloroetan (DDT ) – uratował wielu ludzi.. kadmu. Nadmiar mikroel. Jest to zjawisko niekorzystne. a trucizna podana jest im doustnie. Wg.

mechanizmu toksycznego działania • Pestycydy kontaktowe – działają toksycznie na powierzchnię liścia. w którym ludzie mogą bezpiecznie wejść na plantację bez obawy zachorowania lub na teren mogą byś wpuszczone zwierzęta bez obawy o ich zatrucie. który musi upłynąć od wykonania chem. Wg. Spośród zwierząt wodnych bezkręgowe są bardziej wrażliwe niż kręgowe.  Zatrucia przewlekłe Powszechne. aby jeszcze bardziej zabezpieczyć ludzi. Aktywnej / ha użytków rolnych ↓ zużycie pestycydów w Polsce Zatrucia zwierząt  Zatrucia ostre prowadzące do śmierci – rzadkie przypadki Zwierzęta pijące wodę.zabiegi o Stosowanie preparatów bezpośrednio do gleby o Preparaty do zaprawiania nasion o Stosowanie preparatów na rośliny ( które są zmywane przez owady) Rozpad pestycydów jest mierzony połowicznym rozkładem pierwiastków DDT → 30 miesięcy Skażenie gleby zależy też od: • Dawki • Zależności fizykochemicznych gleby ( sorpcji. Okres prewencji – czas. zwierzęta przed toksycznością środków prowadzonych. im pestycyd jest trwalszy tym zatrucie powszechniejsze Zagrożenie zależy: .4. który musi upłynąć od ostatniego chem. zabiegu do zbioru roślin aby pozostałości pestycydów w tych roślinach znajdowały się na poziomie tolerancji.5 kg sub.od pory dnia . 0. Okres karencji – czas. 33 . aparaty szparkowe. owada • Pestycydy układowe ( systemiczne ) – działają poprzez przewód pokarmowy bądź poprzez syst. pH ) • Wysokości dawki • Częstotliwości zabiegów Dość duże ilości pestycydów w mułach i osadach dennych. korzeniowy.temperatury Źródła skażenia gleby . zabiegu do momentu. w której znajdują się opakowania po pestycydach.

Pozostają te. 5. które maja specyficzne geny odporności. mniej tlenu w glebie. o Mechanizacja na dużych obszarach ma negatywny aspekt biocenotyczny. powodują: o Ugniatanie gleby – gorsze właściwości fiz – chem zmniejszają się porowatość gleby. wykazano ze zadrzewienie rzadkie silnie hamuje prędkość wiatrów słabych 2-3m/s. Czynniki wpływające na powstawanie odporności: 1. o Negatywne skutki biocenotyczne. Mechanizmy te zmniejszają penetrację i zwiększonym metabolizmie dezoksykacyjnym. biolog. łatwość stosowania. Częstość występowania w populacji genów odporności 2. parowanie szybsze. siła hamowania musi być rozłożona. Im ↑ obszar objęty środkami chem. a śródpolne hamuje prędkość wiatru i powinny posiadać budowę przewiewną. sadze. zmniejszanie prędkości wiatru – prędkość zależy od zasłony i przewiewności. gleba traci szybciej wodę. które przekazują je dalej. Funkcje zadrzewień śródpolnych w ochronie ekosystemów rolnych 1. Im bardziej populacje są izolowane tym większe szanse powstawania odporności np. Im ↑ dawki pestycydów i ↑ skuteczność tym szybciej powstają populacje odporne. zadrzewienia pasowe obniżają prędkość wiatru o 60% prędkości.Wraz ze wzrostem liczby stosowanych pestycydów i częstości zabiegów zaczęły pojawiać się populacje grzybów i chwastów. Liczba pokoleń zwalczanych w ciągu określonego czasu ( im więcej się w ciągu tego samego czasu następuje wzrost odporności ) 3. zmniejszenie populacji w danej biocenozie. na środ. Zmniejszenia skutków uciążliwej mechanizacji  Agregatownie maszyn  Właściwa organizacja transportu dostosowana do warunków przyrodniczych  Sprawność maszyn i ciągników  Stosowanie biopaliwa jako środka energetycznego. ↑ odporności. przyrodnicze – negatywne  W trakcie eksploatacji maszyn  Emisja spalin – zanieczyszczenia CO. w szklarni. likwidowanie miejsc. podczas sianokosów ginie wiele organizmów żywych. CO2. gęściejsze redukuje lepiej od 4-óm/s. aspekt ekonomiczny. Odporność na pestycydy wykazują chwasty i grzyby aby temu zapobiegać produkuje się nowe pestycydy a także zabiegi chem. Pestycydy działają tu jako czynnik selekcji. 4. wymiana gazowa wymaga zakłóceń i gleba traci właściwości biologiczne.. węglowodory aromatyczne Maszyny i narzędzia są dużej masy. 34 . Stosowanie pestycydów → ponieważ niemożliwe jest całkowite ich wyeliminowanie. Wpływ mechanizacji rd.

ropa) przemysł chemiczny – papierniczy. cynkowe. hałas) są tłumione. 4. przemysł kosmetyczny Mechanizm toksycznego działania metali ciężkich na organizmy żywe 35 . wpływ zadrzewień śródpolnych na plonowanie roślin – zwiększają plonowanie bowiem małe zmniejszenie plonu przy z. parowanie – zadrzewienia zmniejszają parowanie potencjalne. ziemniaki (do 80%) 7. miedź rolnictwo – metale głównie jako środki ochrony roślin. metali kolorowych. Zadrzewienia śródpolne wpływają na wzrost magazynowanej wilgoci w glebie odpowiadające 60mm opadu rocznego. 3. która ograniczana jest o 98% w stosunku do terenów niezadrzewionych. nawet te po przeróbkach 7. produkcyjna – uzyskanie drewna w celach energetycznych. przemysł nawozów sztucznych – produkcja nawozów fosforowych dostarcza kadmu i ołowiu. 4. powietrzną. można szybciej wejść z pracami na pole. 6. przemysł farmaceutyczny 6. Od lat 80 odchodzi się od tego stosując benzyny bezołowiowe 8. w porównaniu z terenem otwartym. występuje mniejsza transpiracja roślin uprawnych co wpływa na zwiększenie wilgotności gleby. arsenowe 1 kg nawozu fosforowego może zawierać do100 mg kadmu lub ołowiu 100mg=100ppm 5. głębokość zamarzania gleby jest znacznie mniejsza koło zadrzewień śródpolnych. które zależy od prędkości wiatru (zmniejszenie tego osuszającego działania).ś. odpady komunalne – zwłaszcza osady stałe. Zanieczyszczenia fizyczne(drgania. funkcje biocenotyczne – z. brunatny. środki ochrony roślin – miedziane. motoryzacja – czteroetylen ołowiu dodawany do benzyn był źródłem metali ciężkich. 3.2. Substancje gazowe są zatrzymywane poprzez części nadziemne i metabolizowane. bariera ograniczająca – zadrzewienie redukuje około 30-krotnie koncentrację substancji biogennych wymywanych z pól uprawnych. 5. farbiarski przemysł wydobywczy – żelaza. jest rekompensowane wielokrotną zwyżka plonów. Chronią gleby przed erozją wodną. Substancje biogenne są pobierane i systemem korzeniowym podawane głębiej. temperatura – na ogół w sąsiedztwie zadrzewień pełnych zmniejsza się liczba dni z przymrozkami w okresie wiosennym. energetyka – spalanie paliw energetycznych (węgiel kamienny. 2. które są miejscem rozrodu owadów i zwierząt ograniczających populacje innych zwierząt i owadów niszczących np.ś to ekotony (granica styku różnych ekosystemów). surowiec na wyroby rzemieślnicze ŹRÓDŁA WYSTĘPOWANIA I POWSTAWANIA METALI CIĘŻKICH 1.

Mechanizm działania pól e-m o częstotliwościach do 30 MHz o oddziaływanie na organizmy żywe po przez indukowanie na powierzchni ciała lub jego poszczególnych tkanek o powodują indukowanie wewnątrz obiektu.przystosowawcze o kompensacyjne . defrakcji (nagięta) i pochłonięcia (absorbcja) promieniowania elektromagnetycznego. Jeżeli jakiś metal włączy się w tę grupę to blokuje funkcję SH (wiele funkcji w metabolizmie). w których wykorzystuje się rośliny do oczyszczania z metali ciężkich w środowisku przyrodniczym BIOLOGICZNE EFEKTY DZIAŁANIA POLA ELEKTROMAGNETYCZNEGO Mechanizmy: o adaptacyjne . Zjawiska ich rodzaj i przebieg zależy od częstotliwości promieniowania.3-0. Posiadają grupę aktywną SH. powietrze) Cd = 0. ale tuz pod powierzchnią o powodują indukowanie dipoli występujących w obiekcji i zmieniają ich kierunek.pola o szczególnie małych częstotliwościach małe częstotliwości na najbardziej wrażliwe na tkankę nerwową Mechanizm działania pól e-m o dużych częstotliwościach powyżej 30MHz (efekt termiczny) o SAR o Hipertermia mikrofalowa (HTM) o skutki absorpcji promieniowania e-m wg Michaelsona Obserwuje się wzrost temperatury i przegrzania obiektu.Wykazują duże powinowactwo do białek o małej masie cząsteczkowej zwane metolotidinami Są kilkupeptydowe. Zależy to od wielu czynników: 36 .równowaga Przekroczenie progu homeostazy powoduje negatywne zjawiska (u człowieka choroby) refrakcji (odbita).naprawcze działają one przez trzy układy centrale: nerwowy hormonalny odpornościowy i układy im podporządkowane: krążenia oddechowy trawienny homeostaza . nie wchodzą jeszcze w strukturę. 10mA/m2 Pola ELF .4 mg Detoksykacja metali ciężkich w środowisku .wyrównawcze o regeneracyjne . pokarm. FAO i WHO podała normy PTWI (tygodniowa dopuszczalna dawka metalu dla człowieka) Pb = 3 mg dla człowieka o masie 60 kg (woda. Pochłonięta energia pola e-m powoduje zmiany w cząstkach materii. powoduje to różne zjawiska biologiczne Naturalne prądy w organizmie człowieka mają gęstość ok.metody Fitoremediacja – zespół różnych metod.

Przepisy określają możliwą dawkę promieniowania SAR w ciągu 6 min: o 0.czynniki o nieznanym działaniu na człowieka Bioelektronika .czynniki o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka B(II) .czynniki o udowodnionym braku działania rakotwórczego na człowieka E(V) .nauka o zjawiskach życiowych przebiegających z udziałem elektronów jako swobodnych nośników ładunków. Bioplazma .drgająca siatka dyfrakcyjna elektronowo-fotonowa w ośrodku poza elektrycznym półprzewodnika białkowego (układ przewodników). Sedlak .uśredniony stan elektronowy metabolizmu wyczerpujący wszechstronnie zespół energetycznych zjawisk życia 37 . I za te badania dostał nagrody Nobla.C. Zycie . (jeśli temperatury są wyższe skutki mogą być bardziej radykalne) Absorpcja większych dawek energii SAR może prowadzić do trwałych uszkodzeń termicznych. W 1967r. Callaham posłużył się nazwą bioelektronika molekularna w kontekście hipotezy o elektromagnetycznej komunikacji owadów.czynniki o przypuszczalnym działaniu rakotwórczym na człowieka D(IV) .głębokość wnikania fali warunki termicznego otoczenia. Szent-Gyorgzi słowem bioelektronika nazwał badania dotyczące znaczenia międzymolekuralnego transportu elektronów dla wyjaśnienia regulacji biologicznych mechanizmów obronnych i nowotworowych.4 WAT/kg ciała dla osób związanych zawodowo z promieniowaniem SAR o 0.bioelektronika wg niego oparta jest na 3 rzeczach: o elektromagnetyzm natury życia o na bioplazmie o na kwantowym szwie życia Promieniowanie elektromagnetyczne .08 WAT/kg ciała dla osób niezwiązanych z promieniowaniem SAR POLA ELEKTROMAGNETYCZNE I NOWOTWORY Na podstawień badań epidemiologicznych .wpływ na występowanie raka mają czynniki: o naturalne o związane z środowiskiem pracy o czynniki środowiskowe A (I) .czynniki o prawdopodobnym działaniu rakotwórczym na człowieka o dostateczne dowody z badan epidemiologicznych na człowieku o dostateczne dowody z badań na zwierzętach C(III) . Po raz pierwszy użył tego słowa Vincent L.jest najstarszą formą promieniowania we wszechświecie i podstawą powstawania życia biologicznego. W 1968r.

Ważnym zagadnieniem jest wymiar etycznym i polityczny w ochronie środowisk. powinny zawierać kryteria ekonomiczne i ekologiczne. Istnienie życia i jego ciągłości to funkcja promieniowania elektro-magnetycznego. Wszystkie reakcje organizmów żywych polegają na zmianie stanu elektrycznego. podstawa życia na świecie. Może dowodzić tego proces fotosyntezy.Cechy kwantowego szwu życia: o nie ginie w temperaturze 0 absolutnego mimo ustania reakcji biochemicznej tzn. W związku ze zmianą składu gazów w atmosferze następuje zmiana pola magnetycznego i promieniowanie może rosnąć. o energia e-m powoduje ciągłość i zmniejszenie ich entropii o energia promieniowania e-m dąży do rozładowania swego ładunku wg zależności: system biologiczny sprzyjający zaistnieniu . w którym coraz większą rolą powinny pełnić etyczne i ekologiczne fundusze inwestycyjne tzn. Konsekwencje ekologiczne w postaci zachwiania równowagi układów biologicznych mogą w ujęciu energetycznym dotyczyć: o energia promieniowania e-m warunkuje trwanie organizmów żywych rozwijając ich specjalizację. wytwarza dynamiczny stan materii o stanowi uniwersalny katalizator procesu życiowego Promień jest to najstarsza forma promieniowania we wszechświecie.człowiek jest odpowiedzialny za stan środowiska w otoczeniu. 38 . informacja zawarta jest w charakterystyce Feriego o jest mechanizm włączający nieustające reakcji chemiczne w rytmie anabolicznokatabolicznym o jest przekazywane wyłącznie genetycznie o jest kwantowym generatorem plazmy.stan istniejący L = --------------------------------------------------------------------------system biologiczny sprzyjający zaistnieniu Ochrona środowiska jest systemem moralnym . a zwłaszcza wszystkie organizmy żywe mają mechanizm reakcji na minimalne zmiany pola elektromagnetycznego. ważnym czynnikiem jest promieniowanie elektromagnetyczne.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->